مشخصات کتاب

سرشناسه:محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق -

عنوان قراردادی :الصحیفه المهدیه . فارسی - عربی

عنوان و نام پدیدآور : صحیفه مهدیه : ترجمه الصحیفه المهدیه/تالیف مرتضی مجتهدی ؛ مترجم موسسه اسلامی ترجمه ؛ مصحح ترجمه محمد ظریف، محمدحسین رحیمیان.

وضعیت ویراست : [ویراست ؟].

مشخصات نشر : قم : الماس، 1388.

مشخصات ظاهری : 751ص.

شابک : :9789647753142 60000 ریال

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- دعاها

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- زیارتنامه ها

موضوع : زیارتنامه ها

موضوع : دعاها

شناسه افزوده : مجتهدی، مرتضی، 1333 -، گردآورنده

شناسه افزوده : ظریف، محمد، 1335 -، مصحح

شناسه افزوده : رحیمیان،محمدحسین، 1345 - ، مصحح

شناسه افزوده : موسسه اسلامی ترجمه

رده بندی کنگره : BP267/3/م 3ص 3041 1388

رده بندی دیویی : 297/772

شماره کتابشناسی ملی : 1956600

اشاره

صحیفه مهدیه

ترجمه الصحیفه المهدیه

تالیف مرتضی مجتهدی

مترجم موسسه اسلامی

ترجمه: مصحح ترجمه محمد ظریف، محمدحسین رحیمیان

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست مطالب

مقدّمه

نکته مهمّ 23

ضرورت دعا از نظر عقل و نقل 25

آداب دعا 28

اهمیّت مداومت بر دعا 42

نقش یقین در مستجاب شدن دعا 43

یقین و آثار شگفت انگیز آن 45

دعا برای ظهور امام عصر ارواحنا فداه لازم و ضروری است 47

مظلوم ترین فرد عالم 51

نصیحتی از مرحوم حاج شیخ رجبعلی خیّاط 53

تجربه مهمّ مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی 54

دعای امام عصر ارواحنا فداه برای کسی که برای فرج و یاری آن حضرت دعا کند 56

تشکیل مجالس دعا برای تعجیل ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 60

مکان های مخصوص به آن حضرت ارواحنا فداه 62

1-فضیلت مسجد کوفه و اینکه آنجا جایگاه نماز حضرت مهدی ارواحنا فداه در عصر ظهور است 63

2-فضیلت مسجد سهله که مقام حضرت صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه در آنجاست 64

3-مسجد مقدّس جمکران 66

توجّه به وظایف دوران غیبت 71

اعتیاد به عصر غیبت امام عصر ارواحنا فداه!73

روش فکری خود را تغییر دهید!75

به سوی امیر عالم هستی 76

توجّه به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه لازم است 80

انتظار 85

انتظار ظهور یا اعتقاد به ظهور؟ !90

معرفت یا راه انتظار 91

احساس حضور، یا نشانی از معرفت 93

معنای حضور چیست؟97

عظمت امام عصر ارواحنا فداه در کلمات اهل بیت علیهم السّلام 98

بخش اوّل نمازها

1-نماز امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 115

2-نماز دیگر امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 115

3-نماز مسجد مقدّس جمکران 117

4-نماز امام زمان ارواحنا فداه در مقام آن حضرت در حلّه و نعمانیّه 118

5-نماز منسوب به امام زمان ارواحنا فداه برای برآورده شدن حاجت ها 119

6-نماز توجّه به حضرت صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه 120

7-نماز و دعای فرج برای رفع مشکلات مهمّ 121

8-نماز استغاثه به امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 127

9-نماز هدیه خدمت امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 130

10-اهداء نماز به امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در روز پنج شنبه 131

11-نماز استغاثه به امام زمان ارواحنا فداه در شب های پنج شنبه و جمعه 132

12-نماز استغاثه به نحو دیگر 133

13-نماز امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در شب جمعه 133

14-نماز دیگر امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 136

15-نماز روز بیست و هفتم ماه رجب 136

16-نماز شب نیمه ماه شعبان 138

17-نماز دیگر در شب نیمه شعبان 139

بخش دوّم دعاهای قنوت

1-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در قنوت نمازها 145

2-قنوت حضرت امام سجّاد علیه السّلام برای برطرف شدن ظلم و ستم از جهان 146

3-قنوت حضرت امام باقر علیه السّلام 148

4-قنوت حضرت امام رضا علیه السّلام 150

5-قنوت حضرت امام جواد علیه السّلام 152

6-دعای دیگر امام جواد علیه السّلام در قنوت 153

7-قنوت حضرت امام هادی علیه السّلام 156

8-دعای امام حسن عسکری علیه السّلام در قنوت 158

9-دعای قنوت حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه 171

10-دعای دوّم حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه در قنوت 173

11-دعای سوّم آن حضرت در قنوت 177

12-دعا در قنوت نماز جمعه برای ظهور آن بزرگوار عجّل اللّه تعالی فرجه 177

بخش سوّم ادعیه بعد از نمازها

1-دعا برای ظهور حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه بعد از هر نماز واجب 181

2-دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه پس از نمازهای واجب 181

3-دعا برای تشرّف خدمت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه که بعد از نمازهای واجب خوانده می شود 183

4-دعای دیدار امام زمان ارواحنا فداه 184

5-دعای بعد از نماز صبح 186

6-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در تعقیب نماز صبح 187

7-دعای دیگر برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه پس از نماز صبح 188

8-دعای دیگری برای حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه بعد از نماز صبح 188

11-9-دعاهایی که حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه برای برطرف شدن مشکلات شدید به مردی آموختند 189

12-دعا برای ظهور آن حضرت پس از نماز صبح و ظهر در هر روز 192

13-دعا برای ظهور آن بزرگوار ارواحنا فداه پس از نماز ظهر در هر روز 193

14-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه پس از نماز عصر 196

15-دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه بعد از دو رکعت اوّل نماز شب 198

16-دعا برای ظهور آن حضرت عجّل اللّه تعالی فرجه بعد از رکعت چهارم نماز شب 200

بخش چهارم دعاهای ایّام هفته

1-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در روزهای پنج شنبه 203

2-صلوات برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه از عصر روز پنجشنبه تا پایان روز جمعه 203

3-دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه در شب جمعه 204

حکایت دعای علوی مصری 205

4-دعای علوی مصری از امام زمان ارواحنا فداه که در گرفتاری های شدید خوانده می شود 207

روز جمعه؛ روز حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه است 238

فضیلت دعای ندبه 239

5-دعای ندبه 241

6-دعا در روز جمعه بعد از نماز صبح برای تعجیل فرج 256

7-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در روز جمعه 256

8-دعای دیگری برای ظهور آن حضرت در روز جمعه 257

9-صلواتی که هرکس بعد از نماز جمعه بخواند از اصحاب امام زمان ارواحنا فداه خواهد بود 257

10-دعا برای ظهور آن حضرت عجّل اللّه تعالی فرجه در روز جمعه، عید فطر و عید قربان 258

حکایت صلوات ضرّاب اصفهانی 259

11-صلوات ضرّاب اصفهانی 264

12-صلوات و دعا در عصر روز جمعه برای ظهور حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 269

13-فضیلت خواندن سوره بنی إسرائیل در هر شب جمعه 270

بخش پنجم دعاهای هر ماه

1-دعا برای ظهور حضرت مهدی ارواحنا فداه در ظهر روز عاشورا 273

2-دعای دیگری در روز عاشورا 281

3-دعای ایّام ماه رجب که از ناحیه مقدّسه امام زمان ارواحنا فداه صادر شده است 282

4-دعای دیگر در ایّام ماه رجب که از ناحیه مقدّسه رسیده است 285

5-دعای سوّم در ایّام ماه رجب 286

6-دعای روز سوّم ماه شعبان 290

فضیلت شب نیمه شعبان 292

7-دعای شب نیمه شعبان 293

فضیلت (دعای خضر علیه السّلام معروف به) دعای کمیل در آن شب 295

8-دعای افتتاح 296

9-دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه بعد از هر نماز در ماه مبارک رمضان 305

10-دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه در روز سیزدهم ماه مبارک رمضان 306

11-دعای دیگر در روز سیزدهم ماه مبارک رمضان 308

12-دعا هنگام واقع شدن صدای عجیب در ماه مبارک رمضان 314

13-دعا برای ظهور حضرت مهدی ارواحنا فداه در روز هیجدهم ماه مبارک رمضان 316

14-دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه در شب بیست و سوّم ماه مبارک رمضان 317

15-دعای دیگر برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه در شب بیست و سوّم ماه مبارک رمضان 318

16-دعای سوّم برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه در شب بیست و سوّم ماه مبارک رمضان 320

17-دعای روز عید غدیر کسی که آن را بخواند مانند کسی است که زیر پرچم حضرت قائم عجّل اللّه تعالی فرجه و در خیمه آن حضرت باشد 323

18-تسبیح حضرت امام زمان ارواحنا فداه از روز هیجدهم تا آخر هر ماه 328

بخش ششم دعاهایی که مخصوص روز معیّنی از ایّام هفته نیست

1-دعای عهد 331

معنای بیعت با حضرت مهدی ارواحنا فداه 335

2-دعای عهد دیگر 337

3-دعای زمان غیبت 340

4-دعای زمان غیبت به روایتی دیگر 346

5-دعای معرفت در زمان غیبت 354

6-دعای دیگر در زمان غیبت 363

7-دعای دیگری نیز در زمان غیبت 364

8-دعای غریق در زمان غیبت 365

9-دعای مناسب با زمان غیبت 366

10-دعای نجات از فتنه های آخر الزّمان 366

11-دعای امام جواد علیه السّلام برای رفع ظلم و ستم از جهان 368

12-دعا برای حفظ شدن از شرّ دجّال 370

13-دعای فرج (إلهی عظم البلاء)374

14-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در حرم حضرت موسی بن جعفر علیهما السّلام 375

15-دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در سجده شکر 376

16-دعای هنگام عطسه 377

17-دعای سفر در ساعت مخصوص به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 378

18-دعا برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه در ساعت دوازدهم روز 380

19-دعای دیگر در ساعت مخصوص به آن حضرت ارواحنا فداه 382

20-صلوات بر امام زمان ارواحنا فداه 386

21-دعایی از امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در آغاز نمازها 387

22-دعای حضرت صاحب الأمر عجّل اللّه تعالی فرجه 389

23-دعای سهم اللیل، از امام زمان ارواحنا فداه 389

24-دعای دیگر از امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 392

25-دعای «یا نور النّور» از امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 393

26-دعای دیگر از امام زمان ارواحنا فداه برای رفع مشکلات 394

27-دعای مهمّ دیگر از امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه برای برآورده شدن حاجت ها 395

28-دعای امام عصر عجّل اللّه تعالی فرجه برای شفاء از بیماری ها 397

29-دعای دیگر از امام زمان ارواحنا فداه برای رهایی از سختی ها و حفظ شدن از دزدان 398

30-دعای دیگری از امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه برای رهایی از سختی ها و مشکلات 399

31-حرز امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 401

32-دعای حجاب (پنهان بودن) ، از امام عصر عجّل اللّه تعالی فرجه 402

33-دعا برای فرّج در روز ظهور 403

34-دعای حضرت بقیة اللّه ارواحنا فداه در اوّل ظهور 405

35-دعای شیعه هنگام خروج حضرت قائم ارواحنا فداه 406

36-دعای آن حضرت عجّل اللّه تعالی فرجه هنگام عبور از وادی السلام 407

37-صلوات بر حضرت فاطمه زهرا علیها السّلام (أللّهمّ صلّ علی فاطمة و أبیها. . .)408

38-ثواب خواندن سوره مبارکه «کهف»409

39-از خواصّ سوره «یس»410

40-فضیلت سوره های «مسبّحات»410

41-خواندن سوره «القارعة» سبب ایمنی از فتنه دجّال است 412

بخش هفتم توسّل به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه

جریان دعای توسّل خواجه نصیر رحمه اللّه 416

1-دعای توسّل معروف به دعای توسّل خواجه نصیر رحمه اللّه 420

2-دعای توسّل به حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه 434

3-توسّل به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه در مشکلات 435

4-توسّل دیگر به حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه در مشکلات (یا فارس الحجاز)438

5-توسّل دیگر به حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه در مشکلات (یا محمّد یا علیّ. . .)438

6-توسّل دیگر به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه (یا صاحب الزّمان)441

7-توسّل دیگر به آن حضرت صلوات اللّه علیه 442

8-توسّل دیگر به حضرت حجّت ارواحنا فداه (یا حجّة القائم)442

9-توسّل برای رفع بیماری 443

بخش هشتم عریضه ها

جریانی در مورد نوشتن نامه به محضر امام زمان ارواحنا فداه 448

جریان دیگر در مورد نوشتن نامه به حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه 450

1-کیفیّت نوشتن نامه به محضر امام عصر عجّل اللّه تعالی فرجه 453

2-عریضه ای به خداوند که در عریضه حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه قرار داده می شود 459

3-عریضه استغاثه دیگری به امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه 464

بخش نهم استخاره ها

دعای استخاره آخرین توقیعی بود که از ناحیه مقدّسه صادر شد 471

1-دعای استخاره که از امام عصر ارواحنا فداه روایت شده است 472

نکته حایز اهمیّت!474

2-دعا برای ظهور آن حضرت عجّل اللّه تعالی فرجه در دعای استخاره با قرآن 474

3-استخاره با رقعه که از حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه روایت شده است 476

انواع استخاره با تسبیح که از حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه روایت شده است 477

4-استخاره اوّل 477

5-استخاره دوّم 478

6-استخاره سوّم 479

7-استخاره چهارم 479

8-استخاره پنجم 480

بخش دهم دعاهایی که حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه از پدران بزرگوار خود نقل فرموده اند

1-دعای حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام در سختی ها به نقل از حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 483

حکایت حرز یمانی 499

2-حرز یمانی 503

3-دعای حریق که صبحگاهان خوانده می شود 514

4-دعای الحاح از امام صادق علیه السّلام به نقل از حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 529

5-دعای حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام پس از نماز واجب به نقل از حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 530

6-دعای حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام در سجده شکر به نقل از حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 532

7-دعای سجده امام سجّاد علیه السّلام در مسجد الحرام به نقل از حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 533

حکایت دعای عبرات 535

8-دعای عبرات 537

بخش یازدهم زیارت ها

استحباب زیارت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه در هر زمان و مکان 551

زیارت حضرات معصومین علیهم السّلام و هدیه ثواب آن به پیشگاه حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 552

آداب زیارت 553

1-زیارت آل یس 560

2-زیارت ندبه 566

3-زیارت امام زمان ارواحنا فداه در روز جمعه 575

4-زیارت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه که در مشکلات و موارد ترسناک خوانده می شود 577

5-زیارت حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام در روز یکشنبه که از حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه روایت شده است 578

6-زیارت ناحیه مقدّسه 580

7-زیارت رجبیّه که در حرم های مطهّر اهل بیت علیهم السّلام در ماه رجب خوانده می شود 604

8-زیارت حضرت صاحب الأمر ارواحنا فداه در حرم مطهّر حضرت امام رضا علیه السّلام 606

9-اذن ورود به حرم های ائمّه علیهم السّلام و سرداب مقدّس 607

10-زیارت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه در سرداب مقدّس 610

11-زیارت دوّم حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه 624

12-زیارت سوّم حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه 624

13-زیارت چهارم در سرداب مقدّس 624

14-زیارت پنجم حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه 631

ذکر صلوات بر امام زمان ارواحنا فداه 634

15-زیارت ششم حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه 635

16-چگونگی سلام کردن بر امام زمان ارواحنا فداه 639

17-سلام بر آن حضرت ارواحنا فداه به شیوه ای دیگر 640

18-زیارت امام هادی و امام عسکری علیهما السّلام 640

19-زیارت حضرت نرجس خاتون علیها السلام 643

20-زیارت حضرت حکیمه خاتون علیها السّلام 647

بخش دوازدهم زیارات نوّاب امام عصر ارواحنا فداه و بعضی از دعاهایی که اصحاب آن حضرت نقل نموده اند

1-زیارت نوّاب امام زمان ارواحنا فداه 651

2-زیارت نایب اوّل جناب عثمان بن سعید رضوان اللّه علیه 653

3-نماز برای وسعت رزق که از جناب محمّد بن عثمان قدّس سرّه نقل شده است 657

4-دعای مهمّ که جناب محمّد بن عثمان قدّس سرّه آن را بسیار عظیم و باارزش دانسته است 658

5-دعای سمات که از نایب دوّم جناب محمّد بن عثمان قدّس سرّه روایت شده است 664

6-دعای روز عید فطر که از جناب محمّد بن عثمان قدّس سرّه روایت شده است 674

7-زیارت مولای ما امام صادق علیه السّلام به نقل از عثمان بن سعید و حسین بن روح قدّس سرّهما 682

8-دعای حضرت خضر علیه السّلام معروف به دعای کمیل 683

خاتمه کتاب یا ملحقات بعضی از عباداتی که مورد توجّه حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه می باشند

نماز شب 703

زیارت عاشورا 706

دعای بعد از زیارت عاشورا (دعای علقمه)712

ستایش مولای مان امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه از زیارت جامعه کبیره 719

زیارت جامعه کبیره 721

زیارت امین اللّه و فضیلت آن 734

زیارت وارث 738

منابع و مصادر کتاب 745

مقدّمه

اشاره

⁽¹⁾ بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

حمد و سپاس خدایی را که ما را آفرید، و پیامبر خود را که خاتم انبیاء است به سوی ما فرستاد و ولایت اولیایش، ائمّه هدی علیهم السّلام را برای ما آشکار گردانید برای کامل کردن دین ⁽²⁾و روی آوردن به عمل ها ⁽³⁾و ما را به سوی مکارم اخلاق ⁽⁴⁾و بدست آوردن پاداش کردارها ⁽⁵⁾هدایت نمود تا در بهشت ⁽⁶⁾وارد شویم و در بوستان های ابدی بهشت ⁽⁷⁾جاوید بمانیم و به جایگاه بلندمرتبه و رفیع ⁽⁸⁾در بهشتی که خانه آسایش است ⁽⁹⁾برسیم تا فرشتگان را مشاهده کنیم که خطاب به ما بگویند: سَلامٌ قَوْلاً مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ ⁽¹⁰⁾

«سلامی که گفتاری از پروردگار مهربان است» .

و درود و سلام بر آخرین پیامبران و فرستادگان خدا، ابی القاسم محمّد، که درود خدا بر او و بر خاندان پاکش باد، همان بزرگوارانی که برای بیان وظایف بشریّت ⁽¹⁾

. کتاب «تکالیف الأنام» ، تألیف: عالم محترم علی اکبر همدانی رحمه اللّه.

و سلام و درود مخصوص، بر آخرین این خاندان نور و رحمت، قائم ایشان، صاحب دعوت نبوی، و نیرو و توان حیدری، و پاکدامنی فاطمی، و بردباری حسنی، و شجاعت حسینی، و عبادت سجّادی، و سنّت های نیکو و برجای ماندنی باقری، و آثار و نشانه های جعفری، و دانش های کاظمی، و برهان های رضوی، و سخاوت تقوی، و پاکی نقوی، و شکوه عسکری، و غیبت الهی، قیام کننده به حقّ و کسی که مردم را به سوی راستی مطلق فرامی خواند، کلمه الهی و امان الهی و برهان خداوند، پیروز به امر او و دافع از حریم او، امام پنهان و آشکار، برطرف کننده غصّه ها و سختی ها، صاحب کرم و بخشش ها، امام به حق ابی القاسم محمّد بن الحسن صاحب عصر و زمان، جانشین خداوند و امام انسان ها و جنّیان، کسی که ستاره درخشان ⁽⁸⁾در شب بسیار تاریک است، و هم اوست که ایمنی دهنده از خطرهای سفرها و زمان ها ⁽⁹⁾است. او که

سپر حفظکننده ⁽¹⁾

. کتاب «الجنّة الواقیة» ، منسوب به عالم عالیقدر میرداماد رحمه اللّه و همچنین عالم بزرگوار کفعمی رحمه اللّه.

این کتاب، اثر ناچیزی است از بنده ضعیف و فانی، به عنوان هدیه به شما ای سرور مهربان و بزرگوار؛ اگر مورد قبول قرارش دهی منّتی است عظیم از سوی پروردگار منّان؛ که به وجود مبارک شما و بخشش بی پایان شما ای صاحب زمان بر من منّت نهاد و این کتاب با قبول شما، برای من باقیات صالحات ⁽²⁾و توشه روز جزا ⁽³⁾برای روزی که «ثروت و فرزندان، نفعی نمی بخشد» ⁽⁴⁾قرار می گیرد، و نیز وسیله رستگاری سئوال کننده ⁽⁵⁾و چراغ شب زنده دار ⁽⁶⁾خواهد شد، برای هرکسی که آن را بخواند و کلید رستگاری ⁽⁷⁾را برای گشودن درهای رحمت الهی ⁽⁸⁾طلب کند.

امیدوارم به واسطه قبول نیکوی شما-ای صاحب بخشش و بزرگواری-این کتاب آگاهی دهنده دوست ⁽⁹⁾در راه کشف کلیدهای عالم غیب ⁽¹⁰⁾گردد، برای کسی که آن را با تأمّل و درنگ می خواند و ان شاء اللّه به واسطه آن در گروه اولیاء مقرّبت در خواهد آمد، همان هایی که دارای سازوبرگ های نیرومند ⁽¹¹⁾هستند، که خداوند آنان را برای یاری شما آماده کرده تا شما را یاری و کمک کنند.

پس ای عزیز؛ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا اَلضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا اَلْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا إِنَّ اَللّهَ یَجْزِی اَلْمُتَصَدِّقِینَ ⁽¹²⁾«ما و خاندان مان گرفتار شده ایم، و سرمایه ناچیزی

آورده ایم؛ پس، پیمانه ما را پر کن و به ما صدقه بده؛ همانا خداوند صدقه دهندگان را پاداش می دهد» .

این کتاب مجموعه ای است از نمازها و دعاها و زیارت هایی که از ناحیه مقدّسه حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه به دست ما رسیده و یا در مورد حضرت بقیّة اللّه حجّة بن الحسن العسکری صاحب ولایت کامل و فرمانروایی مطلق در عالم وجود -که برترین درود و سلام بر او و اجداد گرامی اش باشد-نقل شده است.

مؤلّف، در گردآوری دعاها و زیارات و. . . که در کتب معتبر ⁽¹⁾

. بنابر قاعده «تسامح در ادلّه سنن» و همچنین «اخبار من بلغ» دقّت بسیار در اسناد ادعیه و زیارات وارده لازم نیست. ولی نباید قاعده «تسامح در ادلّه سنن» و «اخبار من بلغ» را دستاویز قرار داده و هرگونه دعا و زیارت را اگرچه جعلی باشد برای دیگران نقل نمائیم و یا خود به خواندن آنها سرگرم شویم؛ بلکه باید از این گونه دعاها و زیارت ها دوری بجوئیم؛ زیرا علاوه بر مضمون های اشتباهی که در بسیاری از این قبیل ادعیه و زیارات وجود دارد، آن قدر دعاها و زیارات وارده از خاندان بیت وحی علیهم السّلام در دسترس ما وجود دارد که نیازی به رجوع و نقل و یا خواندن دعاها و زیارت هائی که مدرکی ندارند، نداریم.

با توجّه به این حقیقت، ما آن قسمت از دعاها و زیارت هائی را که در منابع معتبر وجود ندارد نقل نمی کنیم، و نمازها، دعاها و زیارات هایی را در این کتاب می آوریم که در منابع و مصادر قدیم و کتاب های معتبر وجود دارند و به جز موارد اندکی متعرّض اختلاف نسخه ها نمی شویم تا خواننده سردرگم نشده و متحیّر نگردد. کسانی که می خواهند از اختلاف نسخه ها آگاه شوند به کتاب «الصحیفة المبارکة المهدیّة» مراجعه نمایند.

چه بسا برخی از این مطالب به دوستان بزرگوارشان رسیده که بنا به دلایلی از ما پنهان کرده اند و در جایی ثبت نکرده اند. برای اثبات این ادّعا ماجرایی را که برای عالم ربّانی مرحوم آیة اللّه حاج شیخ مرتضی حائری رضوان اللّه تعالی علیه اتّفاق افتاده است نقل می کنیم؛ ایشان چنین فرموده اند:

دوستی داشتیم که با حضرت حجّت صلوات اللّه علیه در ارتباط بود و گاهی پیش من می آمد و تا اوّل انقلاب در ایران، پیوسته باهم ارتباط داشتیم؛ ولی پس از انقلاب، پیش من نیامد و او را زیارت نکردم. به هرحال زمانی برای من مشکلی پیش آمده بود و در همان ایّام با او در میان گذاشتم و حلّ آن را از او درخواست کردم. آن مشکل این بود که بعضی از طلبه ها و نیز افراد دیگر به من مراجعه می کردند و کمک می خواستند، و من بعضی از آن ها را نمی شناختم و به همین دلیل شک می کردم که باید به آنان کمک کنم، یا نه؟

چون اگر به کسی که او را نمی شناسم کمک کنم ممکن است مستحقّ نباشد و در صورت کمک نکردن، این احتمال وجود دارد که او محتاج و مستحقّ واقعی باشد.

وقتی این مشکل را با ایشان-که با امام زمان صلوات اللّه علیه در ارتباط بودند-در میان گذاشتم، به من گفتند: من إن شاء اللّه جواب را از امام ارواحنا فداه برایتان می آورم.

وی از پیش من رفت و بعد از چند روز برگشت و دعایی از طرف حضرت حجّت ارواحنا فداه به من عطا کرد و گفت: اگر کسی از تو چیزی خواست و تو او را نمی شناختی اوّل این دعا را بخوان و بعد به او چیزی بده. همانا حضرت حجّت ارواحنا فداه فرمودند:

وقتی که این دعا را بخواند امکان ندارد مراجعه کننده بتواند این مال را در جایی که رضای ما نباشد مصرف کند.

و آن دعا مختصر بود و من مکرّر شاهد بودم که آن مرحوم هنگامی که شخص ناشناسی به ایشان مراجعه می کرد آن را می خواندند.

غرض از نقل این قضیّه مهمّ-که پذیرش آن برای بعضی مشکل است-این بود که بدانید همه آنچه که از ناحیه مقدّسه صادر شده به دست ما نرسیده است و بسیاری از دعاها و زیارات و نمازها در قلب پاک دوستان آن حضرت مانده و برای مردم ظاهر نکرده اند تا وارد خاک شده اند.

محدّث نوری رحمه اللّه می فرماید: گروهی از علمای مورد اعتماد به من خبر دادند که صاحب الأمر ارواحنا فداه را در حال بیداری دیده اند و معجزات متعدّدی را از آن حضرت مشاهده کرده اند و آن حضرت بسیاری از اخبار غیبی را به ایشان خبر داده

است و ایشان را به دعاهای مستجاب دعا نمودند؛ و آن ها را از خطرهای هلاکت بار نجات داده اند که کلمات را یارای توصیف و تفصیل آن ها نیست. ⁽¹⁾

. دار السلام:2/137.

و آنچه را که ما در این کتاب گرد آورده ایم در کتاب های معتبر آمده است و این تألیف از الطاف خداوند مهربان در حقّ من است. آنچه از زیبایی و خوبی که در این کتاب می بینید از تأییدات حضرت بقیّة اللّه صلوات اللّه علیه می باشد و آنچه کمبود و اشتباه در این کتاب مشاهده کنید از ناحیه مؤلّف می باشد.

از خداوند تعالی امید دارم که راستی و اخلاص عطا کند و این کتاب را نیز وسیله تذکّر و راهی برای نزدیک شدن به خدا و ولیّ او حضرت صاحب الأمر ارواحنا فداه قرار دهد.

این کتاب ⁽²⁾

و این کتاب-صحیفه مهدیّه-ترجمه آن است که اکنون در اختیار شما قرار دارد.

إنّ الشهور عند اللّه اثنی عشر شهرا، و أنّ الأئمّة اثنی عشر إماما، و أنّ النقباء اثنی عشر نقیبا. ⁽³⁾

همانا تعداد ماه ها نزد خداوند، دوازده ماه است و امامان نیز دوازده نفر هستند و به درستی که نقیبان نیز دوازده نفرند.

و بدانید که:

إِنَّ هذِهِ تَذْکِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اِتَّخَذَ إِلی رَبِّهِ سَبِیلاً ⁽⁴⁾. فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّرَ

مِنْهُ وَ أَقِیمُوا اَلصَّلاةَ وَ آتُوا اَلزَّکاةَ وَ أَقْرِضُوا اَللّهَ قَرْضاً حَسَناً وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اَللّهِ هُوَ خَیْراً وَ أَعْظَمَ أَجْراً وَ اِسْتَغْفِرُوا اَللّهَ إِنَّ اَللّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ . ⁽¹⁾

. سوره مزّمّل، آیه 20. [1]

همانا این یک وسیله یادآوری است؛ پس هرکه خواهد راهی به سوی پروردگارش در پیش گیرد. هرچه از آن می توانید بخوانید؛ و نماز را بپا دارید و زکات بپردازید و برای خدا قرض و وام نیکو بدهید و (بدانید) هر خیر و خوبی که برای خویشتن پیش بفرستید، آن را نزد خداوند بهتر و با پاداشی بزرگ تر خواهید یافت؛ و از خداوند طلب آمرزش کنید؛ همانا خداوند آمرزنده مهربان است.

نکته مهمّ:

امامان ما علیهم الصلاة و السلام در فضای سیاسی خاصّی قرار داشتند که حکومت ملعون و غاصب «حبتری» ⁽²⁾آن را تأسیس کرده بود تا حکومت عدل علوی، پا نگیرد. لذا به دلیل وجود طاغوت های اموی و عبّاسی، فرصتی برای بیان اسرار الهی توسط امامان علیهم السّلام نبود. از این رو حضرت علیّ بن ابی طالب علیه السّلام-اوّلین شخصی که حقّش غصب شد؛ فرمانروای فرمانروایان راستین-فرمودند:

کان لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله سرّ لا یعلمه إلاّ قلیل. . . و لو لا طغاة هذه الأمّة لبثثت هذا السرّ. ⁽³⁾

برای پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله سرّی بود که جز اندکی، آن را نمی دانستند. . . و اگر طاغوت های این امّت نبودند این سرّ را فاش و منتشر می کردم.

بدین ترتیب درمی یابیم که این اسرار را برای مردم بیان نکردند و جز برای تعداد کمی از بزرگان و برترین اولیائشان فاش نساختند، و از آنجایی که مردم توان پذیرش و نگه داری اسرار و حقایق معنوی را نداشتند، برای ایشان فاش کردن اسرار و حقایق ممکن نبود؛ زیرا مردم در دولت حبتری قرار داشتند که آن هم تا ظهور حکومت

الهی حضرت قائم ارواحنا فداه ادامه می یابد.

امام صادق علیه السّلام در تفسیر آیه وَ اَللَّیْلِ إِذا یَسْرِ ⁽¹⁾

. سوره فجر، آیه 4. [1]

هی دولة حبتر، فهی تسری إلی قیام القائم علیه السّلام ⁽²⁾.

مراد از «شب» ، دولت حبتر است که تا قیام قائم (صلوات اللّه علیه) ادامه می یابد.

به این جهت، امامان علیهم السّلام بسیاری از آن حقایق را تحت عنوان دعا و مناجات بیان فرموده اند که باید آن حقایق معنوی را در میان دعاها جستجو کنید. البتّه اهل بیت علیهم السّلام که اسرار و حقایق را در دعاها و زیارت ها به دلیل جوّ سیاسی در آن عصر گنجاندند، منحصر به بیان آن ها نکردند؛ بلکه مسایل مهمّ اعتقادی و معارف عالیه ای را در دعاها و مناجات ها و زیارت ها بیان نموده اند و این حقیقت با مراجعه به آن ها، آشکار می گردد. اهل بیت علیهم السّلام به بیان بسیاری از مسایلی که تأثیر اساسی در حیات بشر دارد نیز پرداخته اند و به جامعه بشری بهترین درس های زندگی را داده اند.

در «صحیفه کامله سجّادیّه» که امام عصر ارواحنا فداه درستی آن را تأیید کرده اند، دقّت کنید تا مشاهده نمایید که امام زین العابدین علیه السّلام چه حقایق بزرگی را در الفاظ کوتاه به عنوان دعا و مناجات، بیان فرموده است. همچنین در دعاهای دیگر از آن حضرت و امامان دیگر علیهم السّلام این حقیقت، ظاهر و آشکار است.

اکنون به یک درس از درسهای زندگی که در ادعیه به ما آموخته اند، اشاره می کنیم:

در مناجات انجیلیّه امام سجّاد علیه السّلام از خداوند می خواهیم:

أسألک من الهمم أعلاها. ⁽³⁾

پروردگارا؛ از همّت ها برترین آن را از تو درخواست می کنم.

این سخن، هشداری از امام سجّاد علیه السّلام است برای هرکسی که دعا می کند و خدا را می خواند. یعنی دعاکننده، هرکس که می خواهد باشد-گرچه خود را جدّا حقیر و پست

می شمارد-بایستی از خداوند بخواهد که به او برترین همّت ها را عنایت کند تا در سایه آن، تحوّلی در زندگی خود، ایجاد نماید تا وجود او در جامعه، دارای تأثیر اساسی و مهمّی باشد و این حقیقتی است که با تابش نور امام علیه السّلام در قلب انسان تحقّق پیدا می کند.

آنچه از اهل بیت علیهم السّلام از دعاها به ما رسیده است طور سینای ولایت هستند. هر کس می خواهد به وادی ایمن برود، و بر فراز طور سینای هدایت بالا رود، باید کفش هایش را بیرون آورده، لباس هایش را پاک نماید و آداب دعا و مناجات را بیاموزد تا آثار عنایت و اجابت را مشاهده نماید.

آنچه بیان شد، از قرآن و روایات به دست ما رسیده است. آن ها را بپذیرید و فرصت را غنیمت دانسته و از رحمت الهی ناامید نباشید، که إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اَللّهِ إِلاَّ اَلْقَوْمُ اَلْکافِرُونَ ⁽¹⁾

سوره یوسف، آیه 87. [1]

و بر این امر یقین داشته باشید تا آن نور را ببینید و آن سرّ را بشناسید؛ چرا که ائمّه طاهرین علیهم السّلام مردم را با دعاها و مناجات خود، به آن اسرار و حقایق هدایت و راهنمایی می کنند.

ضرورت دعا از نظر عقل و نقل

قبل از بحث درباره آداب دعا، درباره ضرورت دعا از نظر عقل و نقل سخن می گوییم:

الف) «دلیل عقلی: دور کردن زیان از خویش-در صورت امکان و توان-واجب است؛ از سویی رسیدن زیان در این دنیا به هر انسانی حتمی است. زیرا هر انسانی مسایلی دارد که عقلش را مشغول ساخته و فکرش را مشوّش می کند و به او ضرر می رساند. این مسایل یا از درونش پیدا می شود، مثل عارضه ای که جسم او را دچار بیماری کند یا از خارج است همچون آزار ستمگران، و چیزهای ناپسندی که از ناحیه همسایه و یا شریک می رسد.

و اگر اکنون به این ضررها مبتلا نباشد عقل احتمال رویداد آنها را در آینده می دهد. چگونه این حقیقت را انکار نماییم و حال آن که آدمی در منزلگاه حادثه هاست و این

منزلگاه هیچگاه به یک حال نیست و سختی های آن از او جدا نمی گردد.

بنابراین، ضررهای دنیا یا بر انسان وارد شده اند و یا وارد خواهند شد. و در صورت توان و امکان هر دو را باید از بین برد. با دعا چنین توانی حاصل می گردد. دعا هم که در توان است، پس در هر حال باید انسان به دعا روی آورد.

حضرت امیر المؤمنین و سیّد الوصیّین علیه السّلام نیز بدین معنا خبر داده و فرموده اند:

ما من أحد ابتلی و إن عظمت بلواه بأحق بالدعاء من المعافی الّذی لا یأمن من البلاء. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/380. [1]

کسی که به بلایی مبتلا باشد گرچه بلایش عظیم باشد، سزاوارتر به دعا کردن نیست از شخصی که در عافیت است؛ که او هم از بلا و گرفتاری در امان نمی باشد.

ب) دلیل روایی: از نظر روایات آشکار است که همه به دعا محتاج اند، خواه به بلا مبتلا شده باشند و خواه نشده باشند. فایده دعا یا برطرف کردن بلایی است که وارد شده و یا دور کردن بدی ای است که به آدمی رسیده است، یا به دست آوردن منفعت و فایده ای است که دلخواه می باشد، یا پایدار کردن و نگهداری نمودن و جلوگیری از زایل شدن و از بین رفتن خیری است که موجود می باشد.

زیرا ائمّه علیهم السّلام دعا را به عنوان «سلاح» توصیف نموده اند و سلاح وسیله ای است که سودبخش و برطرف کننده زیان است. همچنین، دعا را «ترس» نامیده اند و ترس سپری است که با آن از ناپسندی ها جلوگیری به عمل می آید.

رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله فرمود:

ألا أدلّکم علی سلاح ینجیکم من أعدائکم و یدرّ أرزاقکم؟ قالوا: بلی یا رسول اللّه. قال: تدعون ربّکم باللیل و النّهار، فإنّ سلاح المؤمن الدعاء. ⁽²⁾

می خواهید شما را به سلاحی راهنمایی کنم تا او شما را از دشمنان تان نجات دهد و روزی هایتان را بسیار نماید؟ گفتند: بلی ای رسول خدا.

فرمود: پروردگارتان را در هر روز و شب بخوانید؛ زیرا که دعا، اسلحه مؤمن است.

امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود:

الدعاء ترس المؤمن، و متی تکثر قرع الباب یفتح لک. ⁽¹⁾

. الکافی:2/468. [1]

دعا سپر مؤمن است، و وقتی دری را زیاد کوبیدی، سرانجام برایت باز شود.

امام صادق علیه السّلام فرمود:

الدعاء أنفذ من السنان الحدید ⁽²⁾.

دعا نافذتر از سر نیزه آهنین است.

امام کاظم علیه السّلام فرمود:

إنّ الدعاء یردّ ما قدّر و ما لم یقدّر، قال: قلت: و ما قد قدّر فقد عرفته، فما لم یقدّر؟ قال: حتّی لا یکون. 3

همانا دعا بازمی گرداند آنچه را تقدیر شده و آنچه را که تقدیر نشده است.

راوی می گوید: پرسیدم: «آنچه تقدیر شده است» را می دانم، امّا «آنچه تقدیر نشده است» چگونه است؟

فرمود: دعا می کند تا در آینده بلا مقدّر نشود.

امام کاظم علیه السّلام در روایتی دیگر می فرماید:

علیکم بالدعاء، فإنّ الدعاء و الطلب إلی اللّه تعالی یردّ البلاء، و قد قدّر و قضی فلم یبق إلاّ إمضائه فإذا دعی اللّه و سئل صرفه صرفه. ⁽³⁾

شما را سفارش می کنم به دعا کردن؛ همانا دعا و طلب از خداوند تعالی، بلا را دور می کند درحالی که تقدیر شده و قضای الهی برطبق آن صورت پذیرفته؛ ولی فقط اجرای آن باقی مانده است و اگر خداوند خوانده شود و از او بازگرداندن بلا سؤال شود، خداوند آن را برمی گرداند.

و زراره رحمه اللّه از امام باقر علیه السّلام روایت کرده است که فرمود:

ألا أدلّکم علی شیء لم یستثن فیه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله؟ قلت: بلی.

قال: الدعاء یردّ القضاء و قد أبرم إبراما، و ضمّ أصابعه. ⁽¹⁾

. الکافی:2/470. [1]

آیا می خواهید شما را به چیزی راهنمایی کنم که رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله در آن هیچ استثنایی نکرده است؟ زراره گفت: آری.

آن حضرت-انگشتان مبارک شان را درهم کردند و-فرمودند: دعا قضا (تقدیر الهی) را بازمی گرداند اگرچه استوار و حتمی شده باشد.

و از امام سیّد العابدین علیه السّلام روایت شده است که فرمود:

إنّ الدعاء و البلاء لیتوافقان إلی یوم القیامة، إنّ الدعاء لیردّ البلاء و قد ابرم إبراما. ⁽²⁾

همانا دعا و گرفتاری تا روز قیامت همراهند. دعا بلا را-حتّی اگر حتمی شده باشد- دور می گرداند.

آن حضرت در جای دیگر می فرمایند:

الدعاء یردّ البلاء النازل و ما لم ینزل.

دعا، بلای نازل شده و نیز بلایی را که هنوز نازل نشده است بازمی گرداند.» ⁽³⁾

آداب دعا

اشاره

حال که اهمیّت دعا کردن و آثار شگفت آور آن با این گفتار روشن گردید و نیز این مطلب فهمیده شد که اگر دعاکننده آداب دعا را مراعات کند به حاجت خود می رسد، به بیان آداب دعا می پردازیم:

در کتاب «المختار من کلمات الإمام المهدی علیه السّلام» نقل کرده است:

«آداب دعا را رعایت کنید و بنگرید چه کسی را می خوانید؟ و چگونه و برای چه دعا می کنید؟ و در مورد آنچه سئوال و درخواست می کنید تفکّر و تأمّل کنید که چه

چیزی درخواست می کنید، چه مقدار و برای چه آن را می طلبید؟

به راستی که دعا طلب اجابت تمام خواسته های شما برای حضرت حق، و خالص شدن روح و روان در مشاهده پروردگار است. همانا دعا، برداشتن همه اختیارات از خود و تسلیم همه امور باطنی و ظاهری به خدای قادر متعال است. حال اگر شرط دعا را بجا نیاوردید نباید منتظر اجابت آن باشید؛ همانا خداوند پنهان و آشکار را می داند پس شاید خدا را به چیزی می خوانید که خداوند از درون شما خلاف آن را می داند.

بدانید که اگر خدا ما را به دعا امر نمی کرد و ما خدا را با اخلاص می خواندیم، خداوند با اجابت خود به ما تفضّل می کرد، پس حالا که به دعا امر نموده و ضامن شده اجابت را برای کسی که با شرایط آن خدا را بخواند، چگونه خواهد بود؟» ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/322.

سپس می گوید: «آداب دعا عبارتند از:

اوّل: شروع کردن با نام خداوند.

حضرت رسول صلّی اللّه علیه و اله فرمود:

لا یردّ دعاء أوّله «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم» . ⁽²⁾

دعایی که با «بسم اللّه الرحمن الرحیم» شروع شود، رد نمی شود.

دوّم: دعا با حمد و ستایش خداوند باشد.

مولای ما حضرت امام صادق علیه السّلام فرموده است:

کلّ دعاء لا یکون قبله تحمید فهو أبتر. ⁽³⁾

هر دعایی که قبل از آن حمد و سپاس خداوند نباشد، ناقص است و نتیجه ندارد. در نامه امیر المؤمنین علیه السّلام وارد شده است:

اوّل ستایش و بعد درخواست کردن و طلب نمودن از خداوند. بنابراین، هنگامی که خدای عزّ و جلّ را خواندی او را حمد و ثنا بگو و ستایش کن و تمجید نما.

راوی می گوید: گفتم: چگونه او را تمجید کنم؟

فرمود: می گویی:

یا من أقرب إلیّ من حبل الورید، یا من یحول بین المرء و قلبه، یا من هو بالمنظر الأعلی، یا من لیس کمثله شیء.

ای کسی که از رگ گردن به من نزدیک تری؛ ای کسی که میان انسان و قلبش حایل می شوی؛ ای کسی که در چشم انداز بلندی هستی؛ ای کسی که هیچ چیزی مانند تو نیست. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/315. [1]

سوّم: صلوات فرستادن بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام.

پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله می فرماید:

صلاتکم علیّ إجابة لدعائکم، و زکاة لأعمالکم. ⁽²⁾

صلوات فرستادن شما بر من، هم باعث اجابت دعاهای تان است و هم سبب پاکی اعمالتان می گردد.

مولای ما امام صادق علیه السّلام فرمود:

لا یزال الدعاء محجوبا حتّی یصلّی علی محمّد و آل محمّد. ⁽³⁾

دعا پیوسته در حجاب است تا اینکه بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام صلوات فرستاده شود.

و نیز فرموده اند:

من کانت له إلی اللّه عزّ و جلّ حاجة فلیبدأ بالصلاة علی محمّد و آله، ثمّ یسأله حاجته، ثمّ یختم بالصلاة علی محمّد و آل محمّد، فإنّ اللّه أکرم من أن یقبل الطرفین و یدع الوسط، إذا کانت الصلاة علی محمّد و آل محمّد لا تحجب عنه. ⁽⁴⁾

هرکسی که حاجتی از خداوند بخواهد، باید با صلوات بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام آغاز کند، سپس حاجتش را بخواهد و آن را با صلوات بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام به پایان برساند؛ زیرا خداوند بزرگوارتر از آنست که ابتدا و انتهای دعا را قبول کند؛

ولی وسط آن را رها کند و قبول ننماید، زمانی که بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام صلوات فرستاده شود از او محجوب نمی شود.

چهارم: طلب شفاعت کردن است

. مولای ما امام کاظم علیه السّلام فرمود:

زمانی که حاجتی از خدا داشتی بگو:

أللّهمّ إنّی أسألک بحقّ محمّد و علیّ، فإنّ لهما عندک شأنا من الشّأن، و قدرا من القدر، فبحقّ ذلک الشّأن و بحقّ ذلک القدر أن تصلّی علی محمّد و آل محمّد، و أن تفعل بی کذا و کذا. . .

خدایا؛ من از تو درخواست می کنم به حقّ محمّد و علی، زیرا که آن دو بزرگوار در پیشگاه تو شأن و منزلتی و قدر و ارزشی دارند. پس به آن شأن و مقامی که نزد تو دارند بر ایشان صلوات بفرست و این خواسته را برای من انجام بده.

به درستی هنگامی که روز قیامت فرارسد هیچ فرشته مقرّبی و هیچ پیامبر مرسلی و هیچ مؤمن آزموده شده ای باقی نمی ماند مگر اینکه در آن روز محتاج به شفاعت این دو بزرگوار باشند. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:94/22.

و برای این که حاجت ها برآورده شود و به خواسته خود برسیم، به ناچار باید به پیشگاه خداوند عزّ و جلّ وسیله ای را تقدیم کنیم. به تحقیق که خداوند ما را به این امر دستور داده و فرموده است: وَ اِبْتَغُوا إِلَیْهِ اَلْوَسِیلَةَ ⁽²⁾«به سوی او وسیله ای بجویید» ، و هیچ وسیله ای مقرّب تر و ارزشمندتر از محمّد و آل محمّد صلّی اللّه علیهم و سلّم نیست و آن، شفاعت است.

در زیارت جامعه کبیره آمده است:

أللّهمّ إنّی لو وجدت شفعاء أقرب إلیک من محمّد و أهل بیته الأخیار، الأئمّة الأبرار لجعلتهم شفعائی. . .

خدایا؛ هر آینه اگر من شفیعانی مقرّب تر و آبرومندتر از محمّد و اهل بیت نیکوکردار و بزرگوارش که پیشوایان خیر خواهند نزد تو پیدا می کردم آنها را شفیع خود قرار می دادم. . .

از سویی نصّ صریح روایات دلالت می کند که «وسیله» ، همان ائمّه علیهم السّلام هستند و این منافاتی ندارد با این که ما «وسیله» را به نردبان و یا غیر آن تفسیر کنیم. (چون منظور از نردبان در اینجا وسیله ترقّی و پیشرفت است) .

در روایتی از رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله آمده است:

هم العروة الوثقی و الوسیلة إلی اللّه. ⁽¹⁾

. تفسیر صافی:1/441. [1]

آنان-یعنی اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السّلام-دست آویز محکم و قابل اطمینان و وسیله هستند به سوی پروردگار.

سپس این آیه را قرائت فرمودند:

یا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا اِتَّقُوا اَللّهَ وَ اِبْتَغُوا إِلَیْهِ اَلْوَسِیلَةَ ⁽²⁾.

ای ایمان آورندگان؛ تقوای الهی پیشه کنید و به سوی او وسیله ای جستجو کنید.

شاید دو صفت ایمان و تقوا شرط لازم برای به دست آوردن وسیله به سوی خداوند متعال باشد، همان طور که وسیله بدون این دو سودی ندارد.

بنابراین، هنگامی که این دو صفت جمع شدند، وسیله سود می بخشد؛ چون ولایت وجود نخواهد داشت مگر با ایمان و تقوا.

پنجم: اعتراف به گناهان است.

در روایتی که از مولای ما امام صادق علیه السّلام نقل شده، می فرماید:

إنّما هی المدحة، ثمّ الإقرار بالذنب ثمّ المسألة؛ و اللّه ما خرج عبد من ذنب إلاّ بالإقرار. ⁽³⁾

به درستی که دعا عبارت است از ثنای خدا و بعد اقرار به گناه و بعد از آن سئوال و درخواست. به خدا قسم هیچ بنده ای از گناه خارج نمی شود مگر با اقرار به گناهش (نزد خدای متعال) .

ششم: این که دعا از روی غفلت و بیهودگی نباشد، بلکه با روی آوردن دل و توجّه

باشد

. همان طور که امام صادق علیه السّلام فرمودند:

إنّ اللّه لا یستجیب دعاء بظهر قلب ساه، فإذا دعوت فأقبل بقلبک، ثمّ استیقن الإجابة. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/323. [1]

خداوند دعای شخص غافل را اجابت نمی کند. بنابراین، زمانی که دعا کردی، با توجّه و حضور قلب دعا کن، سپس به اجابت آن یقین داشته باش.

چون غافل، در حقیقت دعاکننده نیست و دعا واقع نمی شود مگر با توجّه قلب به سوی کسی که خوانده می شود.

هفتم: پاک بودن غذا و نوشیدنی و لباس.

چون دعای صالح از عمل صالح و درست است، و چگونه صلاح و درستی با حرام و ناپاکی جمع خواهد شد؟ این سخن خداوند تبارک و تعالی: یا أَیُّهَا اَلرُّسُلُ کُلُوا مِنَ اَلطَّیِّباتِ وَ اِعْمَلُوا صالِحاً ⁽²⁾«ای فرستادگان الهی؛ از پاکیزه ها بخورید و عمل صالح و شایسته انجام دهید» ، دلالت می کند بر ارتباط تنگاتنگ بین عمل صالح و خوراک حلال و پاک.

رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله می فرماید:

من أحبّ أن یستجاب دعاؤه فلیطیّب مطعمه و مکسبه. ⁽³⁾

کسی که دوست دارد دعایش اجابت شود باید خوراک و کسب و کارش حلال باشد.

در حدیث دیگری آمده است:

طهّر مأکلک، و لا تدخل فی بطنک الحرام. ⁽⁴⁾

طعام و خوراکت را پاک کن، و در شکم خود حرام را داخل نکن.

در حدیث دیگری آمده است:

أطب کسبک تستجاب دعوتک؛ فإنّ الرجل یرفع اللقمة إلی فیه حراما فما تستجاب له أربعین یوما. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/358. [1]

کسب وکار و درآمد خود را پاک کن تا دعایت اجابت شود؛ همانا شخصی که لقمه حرامی را در دهانش می برد تا چهل روز دعایش به اجابت نمی رسد.

در حدیث قدسی آمده است:

فمنک الدعاء و علیّ الإجابة، فلا تحجب عنّی دعوة إلاّ دعوة آکل الحرام. ⁽²⁾

از تو دعا کردن و از من اجابت آن؛ هیچ دعایی از من محجوب نمی شود مگر دعای کسی که حرام می خورد.

مولای ما امام صادق علیه السّلام می فرماید:

من سرّه أن یستجاب دعاؤه فلیطیّب کسبه. 3

کسی که دوست دارد دعایش به اجابت رسد، باید کسب وکار و درآمد خود را پاک کند.

در روایت دیگری می فرماید:

إذا أراد أحدکم أن یستجاب له فلیطیّب کسبه، و لیخرج من مظالم الناس، و إنّ اللّه لا یرفع دعاء عبد و فی بطنه حرام، أو عنده مظلمة لأحد من خلقه. ⁽³⁾

زمانی که یکی از شما بخواهد دعایش اجابت شود باید کسب وکارش را پاک کند و حقّ مردم در گردنش نباشد؛ چون خداوند دعای بنده ای را که در شکمش غذای حرام باشد، و حقّ احدی از مردم بر گردن او باشد، بالا نمی برد.

هشتم: پرداخت حقّ مردم که بر گردن دعاکننده باشد.

مولای ما امام صادق علیه السّلام فرمودند:

إنّ اللّه عزّ و جلّ یقول: و عزّتی و جلالی لا أجیب دعوة مظلوم دعانی فی مظلمة ظلمها، و لأحد عنده مثل تلک المظلمة. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/320. [1]

به راستی خداوند متعال می فرماید: به عزّت و جلالم سوگند، دعای مظلومی را که به او ظلم شده و مرا در مورد آن می خواند درحالی که خودش همان ظلم را در حق دیگری کرده است، هرگز اجابت نمی کنم.

و مولای ما امیر المؤمنین علیه السّلام فرمودند:

إنّ اللّه أوحی إلی عیسی بن مریم: قل للملإ من بنی اسرائیل: . . . إنّی غیر مستجیب لأحد منکم دعوة و لأحد من خلقی قبله مظلمة. ⁽²⁾

خداوند به عیسی بن مریم وحی فرستاد: به همه بنی اسرائیل بگو: . . . من دعای یکی از شما را درحالی که برای یکی از بندگانم در گردن او حقّی باشد، اجابت نمی کنم.

نهم: ترک گناهی که مانع از برآوردن حاجت می شود.

امام باقر علیه السّلام می فرماید:

إنّ العبد یسأل الحاجة فیکون من شأنه قضاؤها إلی أجل قریب، أو إلی وقت بطیء فیذنب العبد ذنبا، فیقول اللّه تبارک و تعالی للملک: لا تقض حاجته و أحرمه إیّاها، فإنّه تعرّض لسخطی و استوجب الحرمان منّی. ⁽³⁾

همانا بنده ای حاجتی را از خدا طلب می کند و امکان دارد حاجتش زود برآورده شود یا به تأخیر بیفتد؛ در این هنگام، بنده گناهی انجام می دهد که خداوند تبارک و تعالی به ملک دستور می دهد: حاجتش را برآورده مکن و او را از آن محروم گردان چون او خود را در معرض غضب من قرار داده و موجب محرومیّت از من شده است.

دهم: خوش گمان بودن به اجابت دعا.

مقصود از آن، طلب یقین است به این که خداوند خلف وعده نمی کند؛ زیرا در

کلام خود به دعا امر کرده و مستجاب شدن آن را تضمین نموده است: اُدْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ ⁽¹⁾

. سوره غافر، آیه 60. [1]

وَعْدَ اَللّهِ لا یُخْلِفُ اَللّهُ وَعْدَهُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ اَلنّاسِ لا یَعْلَمُونَ ⁽²⁾.

این وعده خداوند است؛ خداوند خلاف وعده اش رفتار نمی کند؛ ولی بیشتر مردم نمی دانند.

خداوند چگونه خلف وعده کند درحالی که بی نیاز، توانا، بسیار رحم کننده، مهربان و بزرگوار است؟ در حدیث آمده است:

فإذا دعوت فأقبل بقلبک ثمّ استیقن الإجابة. ⁽³⁾⁽⁴⁾

زمانی که دعا می کنی، با تمام وجود خدا را بخوان، سپس یقین به اجابت داشته باش.

یازدهم: اصرار و پافشاری در دعا.

علاّمه مجلسی رحمه اللّه این مورد را از آداب دعا شمرده و فرموده است: در وحی قدیم چنین آمده است:

لا تملّ من الدّعاء، فإنّی لا أملّ من الإجابة. ⁽⁵⁾

از دعا کردن خسته مشو؛ زیرا من از اجابت خسته نمی شوم.

عبد العزیز طویل از امام صادق علیه السّلام روایت کرده است:

إنّ العبد إذا دعا لم یزل اللّه فی حاجته ما لم یستعجل. ⁽⁶⁾

همانا بنده وقتی دعا می کند، خداوند پیوسته در برآوردن حاجتش می باشد مادامی که شتابزدگی نکند.

همچنین از آن حضرت روایت شده است:

إنّ العبد إذا عجّل فقام لحاجته، یقول اللّه تعالی: استعجل عبدی أتراه یظنّ أنّ حوائجه بید غیری. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/374. [1]

بنده وقتی عجله داشته باشد و برآوردن حاجتش را به سرعت بخواهد، خداوند می فرماید: بنده ام شتاب کرد، آیا گمان می کند حاجتهایش به دست غیر من است؟

رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله می فرماید:

إنّ اللّه یحبّ السائل اللحوح. 2

همانا خداوند، درخواست کننده ای را که اصرار کند، دوست دارد.

ولید بن عقبه هجری می گوید: از امام باقر علیه السّلام شنیدم که فرمود:

و اللّه، لا یلحّ عبد مؤمن علی اللّه فی حاجة إلاّ قضاها له. ⁽²⁾

به خدا سوگند؛ بنده مؤمن در حاجتی اصرار نمی کند مگر این که خدا آن را برآورده می کند.

ابو الصباح از امام صادق علیه السّلام روایت کرده است:

إنّ اللّه کره إلحاح الناس بعضهم علی بعض فی المسألة، و أحبّ ذلک لنفسه، إنّ اللّه یحبّ أن یسأل و یطلب ما عنده. 4

به راستی که خداوند اصرار بعضی از مردم را به بعضی دیگر در مورد خواسته هایشان ناپسند می داند، ولی این را در مورد خودش دوست دارد؛ همانا خداوند دوست دارد که آنچه نزد او است درخواست و طلب شود.

از احمد بن محمّد بن ابو نصر روایت شده که گوید:

به ابا الحسن علیه السّلام گفتم: فدایت شوم، من از فلان سال تاکنون حاجتی را از خداوند خواستم و در حال حاضر به دلیل تأخیر در برآورده شدن آن، بر قلب من چیزهایی خطور می کند (دچار شکّ و وسوسه شده ام) .

حضرت در جواب فرمودند:

یا أحمد؛ إیّاک و الشیطان أن یکون له علیک سبیل، حتّی یقنّطک، إنّ أبا جعفر علیه السّلام کان یقول: إنّ المؤمن لیسأل اللّه حاجة فیؤخّر عنه تعجیل إجابته حبّا لصوته و استماع نحیبه.

ثمّ قال: و اللّه ما أخّر اللّه عن المؤمنین ما یطلبون فی هذه الدّنیا خیر لهم ممّا عجّل لهم فیها، و أیّ شیء الدنیا. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/374. [1]

ای احمد؛ بپرهیز از این که شیطان به تو راه یابد و تو را ناامید کند، همانا امام باقر علیه السّلام می فرمود:

مؤمن از خداوند حاجتی را می طلبد ولی خداوند اجابت آن را به تأخیر می اندازد به این دلیل که صدای بنده اش را دوست دارد و می خواهد ناله او را بشنود.

سپس فرمود: به خدا قسم، خداوند آنچه را که مؤمنان در این دنیا می طلبند به تأخیر نمی اندازد مگر این که این تأخیر برای ایشان بهتر است از آنچه برای ایشان تعجیل فرموده است، مگر دنیا چه ارزشی دارد؟ !

از امام صادق علیه السّلام روایت شده است:

إنّ العبد الولیّ للّه یدعو اللّه فی الأمر ینوبه، فیقال للملک الموکّل به:

إقض لعبدی حاجته و لا تعجّلها، فإنّی أشتهی أن أسمع نداءه و صوته.

و إنّ العبد العدوّ للّه لیدعو اللّه فی الأمر ینوبه، فیقال للملک الموکّل به:

إقض لعبدی حاجته و عجّلها، فإنّی أکره أن أسمع نداءه و صوته.

قال: فیقول الناس: ما اعطی هذا إلاّ لکرامته، و ما منع هذا إلاّ لهوانه. 2

همانا بنده ای که دوست خداست در امری خدا را می خواند و به درگاه او ناله و زاری می کند، پس به فرشته ای که مأمور اوست گفته می شود: حاجت بنده ام را برآورده کن ولی شتاب نکن؛ چون دوست دارم ندا و صدای او را بشنوم.

و بنده ای که دشمن خداست خداوند را در امری می خواند و ناله می کند، پس به فرشته ای که مأمور آن است گفته می شود: حاجتش را برآورده کن و تعجیل نما،

چون من کراهت دارم صدا و ناله او را بشنوم.

حضرت فرمود: ولی مردم چنین گویند که حاجت دسته دوّم داده نشده مگر به این دلیل که کرامتی نزد خداوند دارند و حاجت دسته اوّل به تأخیر نیفتاده مگر به خاطر پستی آنها در درگاه خداوند.

از آن امام علیه السّلام روایت شده است:

لا یزال المؤمن بخیر و رخاء و رحمة من اللّه ما لم یستعجل فیقنط فیترک الدعاء، قلت له: کیف یستعجل؟

قال: یقول: قد دعوت منذ کذا و کذا، و لا أری الإجابة. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/374. [1]

مؤمن مادامی که شتابزدگی نکند پیوسته در خوبی، راحتی و رحمت الهی است تا آن که عجله می کند و ناامید می شود و دعا را ترک می کند.

به امام علیه السّلام گفتم: چگونه عجله می کند؟

فرمود: می گوید: از فلان وقت، مدّتی طولانی است که خدا را می خوانم ولی اجابت آن را نمی بینم.

و نیز آن حضرت فرمودند:

إنّ المؤمن لیدعو اللّه فی حاجته فیقول عزّ و جلّ: أخّروا إجابته، شوقا إلی صوته و دعائه. فإذا کان یوم القیامة قال اللّه: عبدی دعوتنی فی کذا و کذا فأخّرت إجابتک و ثوابک کذا.

قال: فیتمنّی المؤمن أنّه لم یستجب له دعوة فی الدّنیا ممّا یری من حسن الثواب. 2

همانا مؤمن خدا را در مورد حاجتش می خواند، ولی خداوند عزّ و جل (به ملائکه) می فرماید: اجابتش را به تأخیر بیندازید به خاطر شوق و علاقه در شنیدن صدا و دعایش. تا آن که روز قیامت فرامی رسد؛ خداوند می فرماید: بنده من؛ مرا خواندی ولی اجابت دعایت را به تأخیر انداختم و حالا در مقابل آن، ثواب تو نیز

چنین و چنان است. در فلان مورد نیز دعا کردی ولی من پاسخت را به تأخیر انداختم؛ حالا ثواب تو چنان است.

حضرت فرمود: در آن هنگام که جزا و پاداش نیکوی الهی را مشاهده کرد، مؤمن آرزو می کند ای کاش هیچ دعایی از او در دنیا مستجاب نمی شد.

امام صادق علیه السّلام فرمودند: رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله فرموده است:

رحم اللّه عبدا طلب من اللّه حاجة فألحّ فی الدّعاء، أستجیب له أو لم یستجب له، و تلا هذه الآیة:

وَ أَدْعُوا رَبِّی عَسی أَلاّ أَکُونَ بِدُعاءِ رَبِّی شَقِیًّا. ⁽¹⁾

. سوره مریم، آیه 48. [1]

خداوند رحمت کند بنده ای را که از خداوند حاجتی را بخواهد و در دعا اصرار کند؛ چه دعایش اجابت شود و یا نشود. و این آیه را تلاوت فرمودند: «و پروردگارم را می خوانم؛ بدان امید که به خاطر خواندن خدای خود، شقی نباشم» .

در تورات آمده است:

یا موسی؛ من أحبّنی لم ینسنی، و من رجا معروفی ألحّ فی مسألتی.

یا موسی؛ إنّی لست بغافل عن خلقی و لکن أحبّ أن تسمع ملائکتی ضجیج الدّعاء من عبادی، و تری حفظتی تقرّب بنی آدم إلیّ بما أنا مقوّیهم علیه و مسبّبه لهم.

یا موسی؛ قل لبنی إسرائیل: لا تبطرنّکم النعمة فیعاجلکم السلب، و لا تغفلوا عن الشکر فیقارعکم الذلّ، و ألحّوا فی الدّعاء تشملکم الرحمة بالإجابة، و تهنئکم العافیة. 3

ای موسی؛ آن که مرا دوست دارد فراموشم نمی کند. و کسی که امید خیر از من دارد در درخواست کردن از من اصرار می ورزد.

ای موسی؛ من از آفریدگان خودم غافل نیستم، امّا دوست دارم فرشتگانم ضجّه و فریاد دعای بندگانم را بشنوند و نگهبانان من ببینند که انسان ها و فرزندان آدم

چگونه با این ناله ها که خودم آنان را به آن نیرو بخشیدم و سبب دعای آنان شدم، به من نزدیک می شوند.

ای موسی؛ به بنی اسرائیل بگو: نعمت شما را دچار گردنکشی و غرور نکند؛ زیرا در این صورت به سرعت از شما گرفته می شود. از شکر غافل نشوید تا ذلّت شما را درهم نکوبد. در دعا اصرار کنید تا رحمت الهی به سبب اجابت دعا شامل حالتان شود و عافیت گوارای شما گردد.

امام باقر علیه السّلام فرمود:

لا یلحّ عبد مؤمن علی اللّه فی حاجته إلاّ قضاها له. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:93/375. [1]

بنده من در حاجتش بر خداوند اصرار نمی کند مگر این که آن را برای او برآورده می کند.

از منصور صیقل روایت شده است:

قلت لأبی عبد اللّه علیه السّلام: ربّما دعا الرجل فاستجیب له ثمّ اخّر ذلک إلی حین؟ قال: فقال: نعم، قلت: و لم ذلک لیزداد من الدعاء؟ قال: نعم. 2

به امام صادق علیه السّلام عرض کردم: ممکن است کسی دعا کند و دعایش مستجاب گردد سپس تا مدّتی به تأخیر بیفتد؟

حضرت فرمود: بلی.

عرض کردم: چرا چنین می شود؟ آیا برای این است که بیشتر دعا کند؟

حضرت فرمود: بلی.

آن چه نقل کردیم امور مهمّ در آداب دعا بود و اکنون بعضی از امور را با تأکید بیشتر بیان می کنیم:

اهمیّت مداومت بر دعا

مداومت بر دعا و اصرار ورزیدن در ادامه آن دارای نقش بسیار مهمّی در رسیدن به مقصود و بدست آوردن حاجت می باشد. و این نکته بسیار مهمّی است که همه کسانی که با دعا سروکار دارند، باید به آن توجّه داشته باشند؛ زیرا بیشتر افراد قدرت و توانائی آن را ندارند که با خواندن یک دعا و یا یک زیارت، و یا گفتن یک ذکر، حاجت خود را بگیرند و به مقصودشان نایل شوند.

به عنوان مثال: در بسیاری از امراض جسمانی اگر مرض سطحی باشد، یا تازه شروع شده و کهنه و مزمن نشده باشد می توان آن را با یک نسخه مداوا و معالجه نمود؛ ولی اگر مدّت بیماری طولانی و مرض کهنه گردیده باشد، بدیهی است که محتاج به تکرار معالجه و ادامه مصرف دارو است.

در امراض روحی نیز جریان از همین قرار است، اگر شخصی گرفتاری روحی شدیدی داشته باشد و یا در اصل شدید نبوده، ولی بر اثر گذشت زمان و طولانی شدن آن، در روح جایگزین و به آن معتاد شده، در این صورت بدیهی است که مشکل این گونه گرفتاری ها را با خواندن یک بار دعا نمی توان برطرف نمود، بلکه نیاز به تکرار دعا دارد؛ همان گونه که در بسیاری از امراض جسمانی انسان محتاج تکرار و تداوم استفاده از دارو است.

بنابراین، همان گونه که در امراض جسمی مداوا را ادامه می دهیم تا دارو کاملا اثر خود را ببخشد، در مواردی که نیاز به دعا می باشد نیز باید خواندن دعا را همچنان ادامه دهیم تا اثر آن ظاهر شود.

البتّه ممکن است افرادی با خواندن یک دعا، یا ذکر یک اسم از اسماء اللّه، به نتیجه برسند ولی این گونه افراد در مجتمع بشری نادر الوجود و کمیاب اند و عموم افراد نباید توقّع داشته باشند که مانند آنان با خواندن یک بار دعا، نتیجه ای که آن ها می گیرند، بگیرند.

این یکی از جهاتی است که در روایات درباره الحاح و اصرار در دعا تأکید شده است.

نقش یقین در مستجاب شدن دعا

دو چیز در اجابت دعا، دارای تأثیر فراوان و اساسی است:

1-رفع موانع قلبی و حجاب های ظلمانی و زدودن تیرگی های درونی از قلب.

2-ایجاد مقتضی و به وجود آوردن صفا و نورانیّت باطنی.

انسان برای آنکه تیر دعایش به هدف بخورد، به این دو چیز احتیاج دارد و باید این دو را ایجاد نماید تا نوبت به اضطرار نرسد.

بنابراین:1-هم باید پرده های تیرگی را از قلب کنار بزند.2-و هم انوار الهی را جایگزین آن نماید. و یقین، این کار را انجام می دهد. هم ظلمت ها، تاریکی ها و شک را از قلب می زداید و هم صفا و نورانیّت را در قلب انسان ایجاد می نماید.

همه کسانی که در معارف و اعتقادات صحیح به یقین رسیده اند، دارای قلبی باصفا و نورانی بوده و هستند؛ زیرا لازمه وجودی یقین، روشنایی و نور در قلب است، و نوری مانند نور یقین وجود ندارد.

حضرت امام باقرعلیه السلام می فرمایند: لا نور کنور الیقین. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:78/165.

هیچ نوری مانند نور یقین نیست.

بدیهی است وقتی یقین در قلب آدمی جای گرفت و قلب نورانی گردید، تیرگی ها و تاریکی ها از میان می روند؛ زیرا نور و ظلمت در یک جا جمع نمی شوند.

پس با به دست آوردن یقین می توان هم تیرگی ها را که مانع اجابت دعا می باشند، برطرف نمود و هم صفا و نورانیّت را که مقتضی اجابت دعا است، فراهم نمود.

اکنون برای آن که از نقش یقین در اجابت دعا بیشتر آگاه شوید، به جریان مهمّی که در جلد اوّل کتاب «اسرار موفّقیّت» نقل کرده ایم، توجّه کنید:

مرحوم آیة اللّه العظمی خوئی در رابطه با اثرات «بسم اللّه الرحمن الرحیم» -در

صورتی که با یقین گفته شود-جریان بسیار جالبی را از شیخ احمد، خادم استاد الفقهاء مرحوم میرزای بزرگ شیرازی نقل کرده اند که وی گفته است:

مرحوم میرزا، خادم دیگری داشتند به نام شیخ محمّد که پس از فوت مرحوم میرزا، از همنشینی با مردم کناره گرفت.

روزی شخصی نزد شیخ محمّد رفت، دید هنگام غروب آفتاب چراغ خود را از آب پر نمود و روشن کرد؛ آن شخص بسیار تعجّب کرد و علّت آن را از او پرسید.

شیخ محمّد در جواب گفت: پس از فوت مرحوم میرزا از غم و اندوه جدایی از آن بزرگوار، معاشرت با مردم را قطع نمودم و خانه نشین گردیدم و دلم بسیار گرفته و حزن و اندوه شدید وجودم را فراگرفته بود.

در ساعت های آخر یکی از روزها، جوانی به صورت یکی از طلاّب عرب بر من وارد شد و با من انس گرفت و تا غروب نزدم ماند. از بیانات او به قدری لذّت بردم که تمام غم و اندوه از دلم برطرف شد. او چند روزی نزدم آمد تا من به او مأنوس شدم. در یکی از روزها که با من صحبت می کرد، به خاطرم آمد که امشب چراغم نفت ندارد. چون در آن وقت رسم چنین بود که مغازه ها را هنگام غروب می بستند و شب همه مغازه ها بسته بود.

از این جهت در فکر بودم که اگر برای خرید نفت از منزل خارج شوم، از فیض سخنان ایشان محروم می شوم، و اگر نفت خریداری نکنم، شب را باید در تاریکی بسر برم.

چون مرا متحیّر یافت، متوجّه من شده و فرمود: تو را چه شده است که به سخنان من خوب گوش نمی دهی؟

گفتم: متوجّه گفتار شما هستم.

فرمود: هرگز، درست به آنچه می گویم دل نمی دهی!

گفتم: حقیقت این است که امشب چراغم نفت ندارد.

فرمود: بسیار جای تعجّب است که این همه ما برایت حدیث خواندیم و از فضیلت «بسم اللّه الرحمن الرحیم» سخن گفتیم و تو این قدر بهره مند نشدی که از خرید نفت بی نیاز شوی؟ !

گفتم: یادم نیست حدیثی در این باره فرموده باشید!

فرمود: فراموش کرده ای که گفتم از خواصّ و فواید «بسم اللّه الرحمن الرحیم» این است که چون آن را به قصدی بگویی، آن مقصود حاصل می شود؟ تو چراغ خود را از آب پر کن، و به این قصد که آب دارای خاصیّت نفت باشد، بگو: «بسم اللّه الرحمن الرحیم» .

من قبول کردم، برخاستم چراغ خود را از آب پر نمودم و در آن هنگام به همان نیّت گفتم: «بسم اللّه الرحمن الرحیم» ، چون آن را روشن کردم، افروخته شد و شعله کشید. از آن زمان هرگاه چراغ خالی می شود، آن را از آب پر می کنم و «بسم اللّه الرحمن الرحیم» می گویم و روشن می کنم.

مرحوم آیة اللّه خوئی پس از نقل این جریان فرمودند: تعجّب این است که پس از نشر این قضیّه و پخش شدن آن بین مردم، آنچه شیخ محمّد عمل می کرد از اثر نیفتاد.

همان گونه که ملاحظه کردید، گفتن یک مرتبه «بسم اللّه الرحمن الرحیم» از روی یقین، دارای اثر شگفت و خارق العاده بوده است.

آنان که دارای اسم اعظم اند-و خیلی تعداد آن ها کم است-نیز، از همان اسم هایی که میان همه مردم متداول است استفاده می کنند؛ ولی آنچه که عمل آنان را از دیگران ممتاز می سازد، یقین آنان است؛ زیرا یقین آنان در تأثیر نامی که تلفّظ می کنند، نقش اساسی دارد.

یقین و آثار شگفت انگیز آن

چون یقین یکی از مسایل اساسی و دارای آثار بسیار مهمّی می باشد، بحث درباره آن را ادامه داده و در این ارتباط مقدّمه کوتاهی را بیان می کنیم:

بسیاری از کسانی که در راه سیر و سلوک و پیمودن راه معنویّت تلاش می کنند، در جستجوی آنند که موانع راه خود را بشناسند و بدانند چه عواملی در آنان وجود دارد که آنان را متوقّف ساخته و مانع از ترقّی و پیشرفت معنوی ایشان می شود، بلکه گاهی حالت تنزّل و عقب گرد روحی پیش می آورد.

آن عوامل که سبب توقّف و تنزّل می شوند چه چیزهایی هستند؟ و چگونه می توان آن ها را شناسایی نمود؟ و از همه مهمّ تر چگونه می توان آن ها را برطرف نموده و نابود ساخت؟ !

اینها سئوالات مهمّی است که برای بسیاری از کسانی که در جستجوی امور معنوی می باشند پیش می آید و نمی دانند چگونه باید مشکل خود را حل کنند؟ و چگونه به پاسخ سئوالات خود دست یابند؟

به دنبال این سئوالات، سئوال اساسی تر دیگری به وجود می آید-که با به دست آوردن پاسخ آن، مشکلات قبلی آسان می شود-و آن این است که آیا برای سیرو سلوک و گام نهادن در عالم معنی و پیمودن راه معنویّت، شناخت موانع لازم است؟

آیا حتما باید عواملی را که مانع پیشرفت انسان و سبب رکود و توقّف و گاه تنزّل انسان می باشند، شناسایی نموده، سپس برای برطرف ساختن آن ها تلاش نمود؟ یا راهی وجود دارد که با پیمودن آن، همه موانع خود بخود ریشه کن می شود گرچه آن ها را شناسایی نکرده باشد؟ آیا پادزهری وجود دارد که اثر همه زهرها را-از هر نوعی که باشند-نابود سازد؟

اگر چنین چیزی وجود داشته باشد که چاره همه دردها بوده و اثر هرگونه زهر را از بین ببرد حتما باید در راه تحصیل و بدست آوردن آن تلاش نمود و بعد از آن نیازی به شناختن نوع زهری که انسان را گرفتار ساخته، نمی باشد.

بعضی از بزرگان معتقدند راه هایی وجود دارد که با شناختن آن ها می توان راه صد ساله را یک شبه پیمود؛ و عواملی وجود دارد که با آن می توان موانع را از سر راه برداشت-گرچه آن ها را شناسایی نکرده باشد-و به سر منزل مقصود رسید.

مرحوم محدّث نوری، «یقین» را یکی از آن عوامل می داند و معتقد است تأثیر یقین آن چنان زیاد است که می تواند بدون شناخته شدن جزئیّات موانع، آثار آن ها را ریشه کن نموده و وسیله پیشرفت را در انسان ایجاد کند.

ایشان می فرماید: کسی که می خواهد قلب خود را از صفات زشت پاک نماید و به خصلت های پسندیده زینت بخشد، بدون آن که خود را در شناخت جزئیّات بیماری های

قلبی و علاج آن و شناخت اضداد و نتایج آن به زحمت افکند، باید برای تحصیل نور یقین اقدام نماید.

یقینی که وقتی در قلب جای گیرد به طور خودکار آن را از همه آلودگی ها و پلیدی ها پاک نماید و نور همه صفات پسندیده را به آن بتاباند. بدون یقین، برطرف ساختن مرض قلبی سودی ندارد و تحصیل خصلت پسندیده ممکن نیست. به همین جهت است که می بینیم در اخبار فراوان همه خصلت های پسندیده را از ثمرات یقین قرار داده اند. ⁽¹⁾

. دار السلام:3/150.

مرحوم محدّث نوری بعد از این کلامش فرموده است: دست کشیدن به خار مغیلان آسان تر از رسیدن به یقین است؛ ولی کسی که دارای آن شود آن چنان قلبش نورانی می شود که موانع را از بین می برد و یا حداقلّ آن را بی اثر می سازد.

ما در اینجا به این مقدار اکتفا می کنیم؛ کسانی که خواهان مطالب بیشتری درباره یقین و راه های به دست آوردن آن می باشند به کتاب «اسرار موفقیّت ج 1» بخش «یقین» مراجعه نمایند.

دعا برای ظهور امام عصر ارواحنا فداه

لازم و ضروری است

پس از بیان آداب دعا می گوییم: لازم ترین دعا در زمان غیبت، دعا برای ظهور مولای مان حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه است، زیرا او صاحب ما، و صاحب عصر و زمان؛ بلکه صاحب امر و سرپرست تمام جهان ها است.

آخر چگونه نسبت به آن حضرت-که پیشوا و امام ماست-غفلت و بی توجّهی کنیم؟ ! درحالی که این غفلت، در حقیقت بی توجّهی به یکی از اصول و پایه های دین است. بدین سان، دعا برای آن حضرت باید پیش از دعا برای خویشتن، خانواده و برادران صورت گیرد.

جناب سیّد بن طاووس رحمه اللّه در «جمال الاسبوع» می فرمایند: پیش تر بیان شد که

بزرگان و رهبران دینی ما، توجّه و اهمّیت خاصّی نسبت به دعا برای حضرت مهدی ارواحنا فداه در هر شب و روز داشته اند و این در زمان های گذشته مرسوم بوده است.

از این مطلب برمی آید که دعا برای آن بزرگوار، از مسایل و شیوه های مورد اهتمام مسلمانان و مؤمنان بوده است، چنان که در تعقیب نماز ظهر روایت کردیم که امام صادق علیه السّلام، بیشتر و بهتر از آنچه در مورد خویش دعا کنند، در مورد حضرت مهدی ارواحنا فداه دعا نموده اند.

و نیز، در بخش اعمال شب و روز در تعقیباتی که برای نماز عصر بیان کردیم، بخش زیبایی را آوردیم که امام کاظم علیه السّلام برای حضرت مهدی صلوات اللّه علیه به گونه ای شیوا و بهتر از دعا برای خویش، دعا فرموده اند.

اگر کسی بخواهد دلیلی برای این کار بیاورد در صورتی که جایگاه امام صادق و امام کاظم علیهما السّلام را در اسلام و مسلمین بداند؛ همین کار آن دو بزرگوار، دلیلی بسیار خوب برایش خواهد بود. ⁽¹⁾

. جمال الاسبوع:307.

نیز سیّد بن طاووس رحمه اللّه پس از بیان ثواب دعا کردن برای برادران دینی، می گوید: در جایی که دعا کردن برای برادران دینی این قدر ارزش و ثواب داشته باشد؛ پس دعا کردن برای سلطانی که سبب خلقت تو است، و اعتقاد داری که اگر او نبود خداوند نیز تو را نمی آفرید؛ بسیار بالاتر و به مراتب باارزش تر است.

همان امامی که اگر نبود، هیچ یک از مکلّفان در زمان خودش و زمان تو، به وجود نمی آمدند؛ آن بزرگوار که سبب وجود تمام حالاتی که در تو و در غیر توست، و تمام خیرات و بهره هایی است که شماها به آن می رسید.

زنهار، زنهار؛ از این که خودت یا یکی از مخلوقات را در دوستی و دعا کردن، بر آن عزیز، مقدّم و پیش بداری؛ قلب و زبانت را هنگام دعا برای آن سرور ارجمند و والا مقام، با یکدیگر هماهنگ کن.

مبادا خیال کنی این سفارشاتی که می کنم، به دلیل احتیاج آن حضرت به دعای

توست، هرگز؛ اگر چنین باوری داشته باشی بدان که در اعتقاد و دوستی خود، بیمار می باشی. پر واضح است، این گفتار من و سفارشاتی که کردم، تنها به این خاطر است که بتوانم قدری از حق بزرگ او را که بر عهده توست، به تو بشناسانم و برایت روشن کنم که چه نیکی های شایانی بر تو ارزانی داشته است.

از سویی اگر تو پیش از خودت و عزیزان و نزدیکانت، برای آن عزیز، دعا کنی، بهتر می توانی درهای اجابت الهی را فراروی خویش بازگردانی؛ زیرا درهای اجابت و پذیرش دعا را خودت-ای بنده خدا؛ -بسته ای و این کار را با جنایت هایت انجام داده ای!

لذا هنگامی که دعا کردی برای آن مولای عزیز نزد مالک مردگان و زندگان، امید است که به زودی و به سرعت درهای اجابت آستان الهی برای خاطر آن بزرگوار باز گردد، و پس از وارد شدن به سرای اجابت و پاسخ گویی خداوند، بتوانی برای خودت و دیگران، در زمره فزون بخشی او دعا کنی.

بدین سان، رحمت و بزرگواری و توجّه خداوند نیز به تو تعلّق می گیرد، به این جهت که در دعا، به ریسمان و دستاویز خداوند، آویخته و دعا کرده ای.

ممکن است بگویید: فلان شخص و فلان شخصی را می شناسم که جزو اساتید دینی تو هستند و این کار را نیز انجام نمی دهند، ولی من به خوبی آگاهم که این افراد در بی توجّهی و غفلت نسبت به مولای ما ارواحنا فداه به سر می برند! و نسبت به او کوتاهی نموده اند.

در پاسخ این اشکال به شما عرض می کنم: کاری را که گفتم شما انجام بده؛ زیرا، این حقیقتی آشکار و روشن است، هرکسی مولای ما را واگذارد و به او بی توجّهی روا دارد به خدا سوگند در اشتباهی رسواگر به سر می برد!

سیّد بن طاووس رحمه اللّه در ادامه می گوید: فکر می کنی نظر امامان علیهم السّلام در این مورد چیست؟ آیا ایشان همانند تو نسبت به اهمیّت دعا برای آن حضرت، بی توجّهی نموده و آن را سبک می شمارند؟ ! بنابراین، از زیاد دعا نمودن در نمازهای واجب برای آن حضرت صلوات اللّه علیه و برای کسی که دعا برای او جایز است خودداری نکن.

روایتی صحیح با سند خودم از محمّد بن علیّ بن محبوب (مرجع و استاد علمای قم در زمان خودش) نقل می کنم که او در کتابش به نام «المصنّف» از امام صادق علیه السّلام روایت کرده است که حضرتش فرمود:

کلّما کلّمت اللّه تعالی فی صلاة الفریضة فلیس بکلام.

آنچه با خدا گفتگو کنی در نماز واجب، کلام باطل کننده نماز به حساب نمی آید.

(سیّد رحمه اللّه می افزاید:) در چنین شرایطی، دیگر هیچ بهانه ای برای ترک دعا برای آن حضرت نداری. ⁽¹⁾

فلاح السائل:44.

در کتاب «مکیال المکارم» آمده است: براساس آیات قرآن و نیز احادیث، دعا از جمله بزرگ ترین عبادت هاست.

از طرفی شکّی نیست که یکی از بهترین، بزرگ ترین و ارزش مندترین دعاهای انسان، دعا برای کسی است که خداوند حقّ او را و دعا کردن برای او را بر تمام انسان ها واجب فرموده است، و نعمت های الهی به برکت آن حضرت بر تمام آفریدگانش سرازیر می شود.

نیز، شکّی نیست که معنای مشغول شدن به خداوند، مشغول شدن به عبادت الهی است، پس دعا کردن برای امام عصر ارواحنا فداه به طور همیشگی، موجب توفیق الهی در بندگی و عبادت او خواهد شد و خدا او را از دوستان خود قرار خواهد داد.

نتیجه سخن آن که: مواظبت کردن بر دعا برای امام عصر، حضرت حجّت ارواحنا فداه و درخواست کردن از خداوند تعجیل فرج و ظهور آن حضرت را، و برطرف کردن غم و اندوهش را و خشنود نمودن آن امام بزرگوار، موجب دست یابی به دوستی خداوند و توفیق در عبادات الهی خواهد بود (و این مطلبی نیست که بر کسی پوشیده باشد) .

پس لازم است تمام مؤمنان نسبت به این مسأله مهمّ همیشه و در همه جا توجّه خاصّی مبذول داشته و اهتمام ورزند.

از جریاناتی که درستی گفتار ما را تأیید می کند، آن است که برادر عزیز ایمانی ام، فاضل وارسته-که مؤیّد به تأییدات ربّانی است-جناب میرزا محمّد باقر اصفهانی که خدا سایه اش را مستدام بدارد و او را به آرزوهایش در این ایّام برساند می گوید:

در خواب، یا در حالتی بین خواب و بیداری، در یکی از همین شب ها دیدم که امام بزرگوارمان، آن مولای همه آفریدگان و حجّت الهی بر همه موجودات، حضرت امام حسن مجتبی علیه الصلاة و السلام سخنانی (به این مضمون) فرمودند:

بر منبرها به مردم بگویید و دستور بدهید که توبه کنند و برای فرج و تعجیل ظهور امام زمان علیه السّلام دعا کنند. این دعا، مانند نماز میّت واجب کفایی نیست که اگر یک یا چند نفر از مردم آن را انجام دادند، تکلیف از دیگران برداشته شود؛ بلکه، همانند نمازهای واجب روزانه، بر هریک از مکلّفان واجب است که انجام دهند. . . . ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:1/438. [1]

با توجّه به مطالب یاد شده، لزوم دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه روشن شد.

مظلوم ترین فرد عالم

پس از آن که ضرورت دعا برای مولای مان امام زمان ارواحنا فداه را ذکر کردیم می گوییم: متأسّفانه در بیشتر مجالس مذهبی از یاد امام زمان ارواحنا فداه و دعا برای تعجیل ظهور آن حضرت غفلت می شود. و اگر بدانیم که تاکنون چقدر از آن حضرت غافل بوده ایم، متوجّه می شویم که آن حضرت مظلوم ترین فرد عالم هستند.

اکنون جریاناتی را درباره مظلومیّت آن بزرگوار ذکر می کنیم:

1-حجّة الإسلام و المسلمین مرحوم آقای حاج سیّد اسماعیل شرفی نقل نمودند:

به عتبات مقدّسه مشرّف شده بودم و در حرم مطهّر حضرت سیّد الشهداء علیه السّلام مشغول زیارت بودم. چون دعای زائرین در قسمت بالای سر امام حسین علیه السّلام مستجاب است، در آنجا از خداوند خواستم مرا به محضر مبارک مولایم حضرت

مهدی ارواحنا فداه مشرّف گرداند و دیدگانم را به جمال بی مثال آن بزرگوار روشن نماید.

ناگهان هنگامی که مشغول زیارت بودم خورشید جهان تاب جمالش ظاهر شد، گرچه در آن هنگام حضرتش را نشناختم؛ ولی شدیدا مجذوب آن بزرگوار شدم، پس به او سلام کردم و از ایشان سئوال کردم: آقا؛ شما کیستید؟

فرمودند: من مظلوم ترین فرد عالم هستم.

من مقصود آن حضرت را متوجّه نشدم و با خود گفتم: شاید ایشان از علمای بزرگ نجف هستند و چون مردم به ایشان گرایش پیدا نکرده اند خود را مظلوم ترین فرد عالم می داند، در این هنگام ناگهان متوجّه شدم که کسی در کنارم نیست.

اینجا بود که فهمیدم خداوند دعایم را مستجاب فرموده و مرا به لقای حضرتش شرفیاب نموده، و او مظلوم ترین فرد عالم و امام زمان من بود، و نعمت حضور آن بزرگوار را زود از دست دادم.

2-حجّة الإسلام و المسلمین آقای حاج سیّد احمد موسوی-که از شیفتگان حضرت امام عصر عجّل اللّه تعالی له الفرج می باشند-از حجّة الإسلام و المسلمین عالم ربّانی مرحوم آقای حاج شیخ محمّد جعفر جوادی نقل نمودند که ایشان در عالم کشف، یا شهود خدمت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه مشرّف شده و ایشان را بسیار غمگین می بیند از حال آن بزرگوار سئوال می کند، حضرت می فرمایند:

دلم خون است، دلم خون است.

3-حضرت امام حسین علیه السّلام در عالم مکاشفه به یکی از علمای قم فرمودند:

«. . . مهدی ما در عصر خودش مظلوم است، تا می توانید درباره آن حضرت سخن بگویید و قلم فرسایی کنید؛ آنچه درباره شخصیّت این معصوم بگویید درباره همه معصومین (علیهم السّلام) گفته اید؛ چون حضرات معصومین همه در عصمت و ولایت و امامت یکی هستند و چون این زمان، دوران مهدی ما است سزاوار است درباره او بیشتر گفتگو شود.

و در خاتمه فرمودند:

باز تأکید می کنم درباره مهدی ما زیاد سخن بگویید و بنویسید، مهدی ما مظلوم است، بیش از آنچه نوشته و گفته شده باید درباره اش نوشت و گفت» . ⁽¹⁾

. بوستان ولایت:2/18.

نصیحتی از مرحوم حاج شیخ رجبعلی خیّاط

اکنون که از مظلومیّت آن حضرت آگاه شدیم باید توجّه داشته باشیم که هدف ما از دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه رسیدن به حالات و مقامات نباشد؛ بلکه خشنودی پروردگار و تقرّب به خداوند و امام زمان ارواحنا فداه را ملاک عمل قرار دهیم.

اینک به این جریان مهمّ توجّه کنید: مرحوم آقای شرفی که از منتظران ظهور امام عصر ارواحنا فداه بودند، نقل می کردند: در زمانی که برای تبلیغ، از مشهد مقدّس به شهرستان ها می رفتم در یکی از مسافرت ها چند روزی قبل از ایّام ماه مبارک رمضان با یکی از دوستان در تهران به محضر مرحوم حاج شیخ رجبعلی خیّاط-که از سابقین و ثابتین در راه انتظار بودند و مردم را به این راه تشویق می نمودند-مشرّف شدیم و از ایشان تقاضای راهنمایی کردیم، و خواستیم که چیزی به ما بیاموزد.

آن بزرگوار طریقه ختم آیه شریفه وَ مَنْ یَتَّقِ اَللّهَ را به ما آموختند ⁽²⁾و فرمودند: اوّل صدقه بدهید و چهل روز، روزه بگیرید و این ختم را در حال روزه انجام دهید.

نکته مهمّی که مرحوم حاج شیخ رجبعلی خیّاط فرمودند این بود که: مقصودتان از انجام این ختم تقرّب به حضرت رضا علیه السّلام باشد و حاجت های مادّی را در نظر نگیرید.

مرحوم آقای شرفی فرمودند: من ختم را شروع کردم ولی نتوانستم آن را ادامه دهم و ترک نمودم، ولی دوست من موفّق شد و آن را به پایان رساند. پس از آن که به

مشهد مقدّس برگشت، وقتی ایشان به حرم مطهّر حضرت امام رضا علیه السّلام مشرّف گردید، آن حضرت را به صورت نور زیارت کرد. کم کم این حالت در ایشان تقویت شد تا توانست آن حضرت را ببیند و با آن بزرگوار صحبت نماید.

هدف ما از نقل این جریان، نکته مهمّی است که در دعاها و توسّلات باید رعایت شود و آن این است که انسان علاوه بر آنکه در انجام نمازها، دعاها و توسّلات باید اخلاص را رعایت کند هدف او هم باید از انجام آن ها، تقرّب به خداوند باشد تا به رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و اهل بیت علیهم السّلام نیز نزدیک شود، یعنی اعمالش را به نیّت عبودیّت و بندگی خدا انجام دهد، نه برای رسیدن به حالات و مقامات.

یکی از افراد مشهور و صاحب نفس که دعایش اثر داشت و با آن، گره از کار افراد می گشود، از شخصی که او را صاحب بصیرت می دانست، سئوال کرده بود: به نظر شما من چه موقعیّت و منزلتی نزد خدا دارم؟

ایشان پس از تأمّل در جواب گفته بودند: شما در کارهای خداوند زیاد دخالت کرده ای.

پس دعاکننده نباید هیچ گونه سوء استفاده ای از دعاهایش بنماید، بلکه آن ها را باید به قصد بندگی پروردگار انجام دهد، نه این که به وسیله آن ها دخالت در کارهای خداوند نموده و یا مردم را به سوی خود جلب نماید.

تجربه مهمّ

مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی

اکنون جریان مهمّی را از مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی که دلیل بر اهمیّت مسأله انتظار است نقل می کنیم:

ایشان از دوران کودکی به عبادات و ریاضت های شرعی اشتغال داشته و زحمات فراوان و طاقت فرسایی را برای رسیدن به اهداف بلند روحی و معنوی متحمّل شده بودند.

ایشان هرچه از اذکار و اوراد و ختومات و همچنین نمازها و آیات قرآنی را که در مدّت عمر خود از کودکی انجام داده بودند، یادداشت کرده و به خاطر متضمّن بودن آن نوشته بر اسرار و نکات مهمّ، صلاح نمی دانستند که آن را در اختیار همگان قرار دهند. و به این جهت آن را مخفی نگه داشته و پنهان می نمودند.

مرحوم والد معظّم در ارتباط با آن نوشته ها می فرمودند: مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی در اواخر حیات خود آن نوشته ها را به مرحوم آیة اللّه حاج سیّد علی رضوی دادند. ⁽¹⁾

. مرحوم آیة اللّه حاج سیّد علی رضوی از علمای ربّانی مشهد مقدّس بودند و مرحوم والد معظّم اینجانب با ایشان دوستی و رفاقت خالصانه ای داشتند.

مقصود از نقل این جریان، نکته مهمّی است که آن را مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی در آخر آن کتاب مرقوم فرموده بودند و باید درس مهمّی برای همه کسانی که در راه معنویّات و سیر و سلوک شرعی گام برمی دارند، باشد.

آنچه ایشان در آخر کتاب خود نوشته بودند این نکته بود که:

ای کاش این اذکار و اوراد و ختومات را در راه نزدیک شدن و تقرّب به مولایم امام زمان عجّل اللّه تعالی له الفرج انجام می دادم.

ببینید یک شخصیّت مهمّ که نام ایشان زبان زد خاصّ و عامّ بوده و هست چگونه در آخر عمر اظهار تأسّف می نماید و آرزو می کند که ای کاش هدف خود را از انجام آن اعمال، تقرّب به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه قرار داده بود.

هیچ گونه تردیدی وجود ندارد که مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی دارای قدرت مهمّ روحی بوده و از نیرو و قدرتی بسیار کم نظیر در میان افراد و چهره های شناخته شده، بهره مند بوده است؛ با این همه، آرزو می کند که کاش سعی و تلاش خود را در راه تقرّب به امیر عالم هستی به کار می برد، و بدست آوردن قدرت تصرّف در افراد و بازگرداندن صحّت و سلامتی را به افراد مریض و کارهایی دیگر از این قبیل را هدف خود قرار نمی داد.

بزرگ ترین درس برای انسان ها این است که در هر مسیری که می پیمایند از تجربه های مردان بزرگ در آن راه، تجربه آموخته و از یک عمر تلاش و کوشش آن ها استفاده کرده و از معارفی که آنان پس از سال های سال به دست آورده اند بهره مند شوند و به آخرین تجربه ها و نتیجه هایی که آنان در مسیر طولانی حیات خود به آن رسیده اند، کاملا توجّه نموده و به آن عمل نمایند.

به این نکته توجّه کنید:

استفاده از تجربه های مهمّ مردان بزرگ، ارزش حیات و نتیجه زندگی را صدها برابر افزایش می دهد. پس سعی کنید به آنچه مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی تجربه نموده و در نوشته خود متذکّر شده اند، عمل نمایید و دعاها، زیارات و سایر عباداتی را که انجام می دهید برای تقرّب به پروردگار باشد تا به این وسیله به ساحت مقدّس امام عصر ارواحنا فداه تقرّب پیدا کنید و مقاصد کوچک و کم ارزش را ترک کنید.

این حقیقتی است که اگر به آن عمل کنید از حیات و زندگی خود کاملا نتیجه می گیرید.

دعای امام عصر ارواحنا فداه

برای کسی که برای فرج و یاری آن حضرت دعا کند

نویسنده «مکیال المکارم» می گوید: از جمله اثرات دعا برای مولای ما حضرت مهدی ارواحنا فداه آن است که دعای آن بزرگوار شامل حال کسی می شود که برای آن حضرت دعا کند.

دلیل این مطلب آن است که علاوه بر این که ایشان بیش از هرکس نسبت به سپاسگزاری از کسی که به وی نیکی و احسان کند، اهتمام دارند؛ در دعای حجاب خود که در کتاب «مهج الدعوات» آمده است؛ پس از دعا برای تعجیل فرج فرموده است:

. . . و اجعل من یتبعنی لنصرة دینک مؤیّدین، و فی سبیلک مجاهدین، و علی من أرادنی و أرادهم بسوء منصورین. . . .

. . . هرکسی را که برای پیروزی آیین تو از من پیروی می نماید تأیید فرما، و در راه

خودت از مجاهدین و جهادکنندگان قرار بده و بر کسانی که سوء قصدی نسبت به من و ایشان کرده اند، یاری فرما. . . .

بدون شک، دعا برای آن حضرت و تعجیل در فرج با کفایتش، نوعی پیروزی و یاری کردن آن بزرگوار است؛ زیرا یکی از نمونه های یاری دین و ایمان و یاری امام زمان ارواحنا فداه، یاری کردن زبانی است، و دعا برای آن حضرت از اقسام یاری کردن زبانی به حساب می آید؛ و این چیزی نیست که بر کسی پنهان باشد.

همچنین بیان علیّ بن ابراهیم قمی در تفسیرش، گفتار ما را تأیید می کند. ایشان در تفسیر آیه شریفه وَ إِذا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّةٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها ⁽¹⁾

. سوره نساء، آیه 86. [1]

زیرا که دعا از برترین نوع احسان و نیکی است. بنابراین، هنگامی که بنده مؤمن برای مولایش امام عصر ارواحنا فداه دعا کند و این کار را خالصانه انجام دهد؛ مولای بزرگوارش نیز در پاداش او دعایی خالص برای او خواهد کرد. بدیهی است، دعای امام زمان ارواحنا فداه برای شخص، کلید تمام خیرات و خوبی ها، و نابودکننده همه بدی ها است.

گواهی و تأیید این گفتار، سخن مرحوم قطب راوندی در کتاب «خرائج» است، وی می گوید:

گروهی از اهل اصفهان-که از جمله ایشان ابو العبّاس احمد بن نصر؛ و ابو جعفر محمّد بن علویه هستند-برایم بازگو کردند که مردی به نام عبد الرحمان در اصفهان بود و از شیعیان به حساب می آمد. از او پرسیده شد که به چه دلیل تو از بین تمام مردم روزگار خود، امام هادی علیه السّلام را انتخاب کرده و او را امام و پیشوای خود قرار دادی؟ !

وی گفته است: چیزی را مشاهده کردم که برایم واجب شده است تا او را امام خود بدانم. من مردی فقیر و بی چیز بودم، ولی زبانی گویا داشتم و پر جرأت بودم. در

یکی از سال ها مردم اصفهان مرا از شهر بیرون کردند؛ من نیز به همراه عدّه ای که برای شکایت و دادخواهی به دیار متوکّل عبّاسی (حاکم وقت) می رفتند، به راه افتادم؛ تا آن که به قصر حکومتی او رسیدیم. در این هنگام، دستور احضار امام هادی علیه السّلام را صادر کرد.

از بعضی از حاضران پرسیدم: این مردی که دستور احضارش را داده اند، کیست؟

گفتند: او یکی از فرزندان علی علیه السّلام است که شیعیان او را امام و پیشوای خود می دانند. و من حتم دارم که متوکّل او را برای کشتن احضار کرده است.

من گفتم: از این جا نمی روم تا ببینم او چگونه مردی است!

پس از مدّتی آن حضرت را درحالی که سوار بر اسب بود مشاهده کردم، مردم در سمت راست و چپ آن حضرت صف کشیده بودند و به سویش می نگریستند. با دیدن او، محبّت و دوستیش در قلبم قرار گرفت، و برای او در درون خود مشغول دعا شدم تا خداوند او را از شرّ متوکّل (لعین) در امان بدارد.

آن بزرگوار نگاهش را به یال اسب دوخته بود و از بین مردم حرکت می کرد، و به راست و چپ خود نیز نگاه نمی کرد. من نیز در درون پیوسته برای او دعا می کردم.

هنگامی که خواست از کنار من عبور کند، رو به من کرد و فرمود:

استجاب اللّه دعاک، و طوّل عمرک و کثّر مالک و ولدک.

خداوند، دعایت را اجابت فرماید؛ عمرت را طولانی، و دارایی و فرزندانت را بسیار گرداند.

آن گاه، من از شکوه و هیبت او بر خود لرزیدم و بین دوستانم افتادم؛ پرسیدند: چه اتّفاقی برایت افتاده است؟

گفتم: خوبم (ولی هیچ چیزی در مورد آن جریان به هیچ کس نگفتم) . پس از این جریان به اصفهان بازگشتیم، و به واسطه دعای آن بزرگوار، خداوند نیز راه های درآمد را به رویم گشود، به گونه ای که در حال حاضر هزار هزار درهم ارزش خانه و اموال درون خانه ام می باشد، و بیرون از منزلم نیز بسیار ثروت و دارایی دارم. ده فرزند نیز

نصیبم شده، و بیش از هفتاد سال از عمرم می گذرد.

من، این مرد بزرگوار را به عنوان پیشوای خود برگزیدم و او را امام می دانم؛ چرا که او چیزی را که در خاطر من گذشت متوجّه شد، و برایم دعا کرد و خداوند نیز دعایش را در حقّم مستجاب فرمود.

عرض می کنم: ای خردمند؛ با دقّت اندیشه کن و ببین چگونه مولای ما امام هادی علیه السّلام، پاداش دعا و احسان این مرد اصفهانی را داد، و آن گونه برایش دعا فرمود؛ با این که وقتی آن شخص برای امام علیه السّلام دعا کرد، هنوز جزو پیروان امام علیه السّلام نبود. آیا با وجود این جریان، می توانی گمان کنی در مورد امام عصر و مولای مان حضرت مهدی ارواحنا فداه، با این که تو از شیعیان او هستی، که اگر دعایش کنی، او در مقابل برای تو دعای خیر نمی کند؟ !

نه؛ به خدایی که جنّ و بشر را آفرید، چنین نیست؛ بلکه، آن حضرت-اگرچه مؤمنان نسبت به این جهت بی توجّهی می کنند-برای مؤمنان و شیعیانش دعا می کند؛ زیرا تمام احسان ها و نیکی ها از ناحیه آن حضرت است.

از جمله اموری که تأکید بر مدّعای ما می نماید این است که یکی از برادران شایسته و بزرگوارم به من گفت که در عالم رؤیا حضرت مهدی صلوات اللّه علیه را ملاقات کرده، و آن حضرت به او فرموده اند:

إنّی أدعو لکلّ مؤمن یدعو لی بعد ذکر مصائب سیّد الشهداء علیه السّلام فی مجالس العزاء.

من حتما برای هر مؤمنی که در مجلس عزا، بعد از یاد مصیبت های سیّد الشهداء علیه السّلام برایم دعا کند، دعا می کنم.

از خداوند درخواست توفیق دعا برای آن حضرت را داریم؛ همانا، او شنوای دعاست. ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:1/333. [1]

تشکیل مجالس دعا

برای تعجیل ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

همان طور که می توان به تنهایی دعا کرد، می توان به طور گروهی به دعا پرداخت.

بدین شکل که مجالسی تشکیل شود و در آن ها از امام عصر ارواحنا فداه یاد شود؛ چرا که با این کار، افزون بر این که برای امام علیه السّلام دعا شده است، کارهای نیک دیگری مانند زنده کردن امر (امامت) امامان علیهم السّلام؛ بیان و بازگو کردن حدیث هایی که از اهل بیت علیهم السّلام رسیده است؛ و. . . صورت می گیرد.

نویسنده کتاب «مکیال المکارم» می گوید: یکی از تکلیف ها و وظایف مردم در زمان غیبت حضرت مهدی ارواحنا فداه، آن است که مجالسی برپا کنند که در آن از امام زمان علیه السّلام یاد شود، و خوبی ها، فضیلت ها و مقامات شکوهمندش گفتگو گردد و به اطّلاع همگان برسد، و برای آن وجود شریف در آن مجالس دعا شود و از بذل و بخشش جان و مال در این راه خودداری نگردد؛ چرا که این کارها، رواج دادن و گسترش آیین خدا، بزرگ داشت و بالا بردن کلام خدا، و کمک کردن به یکدیگر برای انجام نیکی و تقوا، و گرامی داشت مراسم و شعائر الهی، و یاری نسبت به ولیّ پروردگار است.

افزون بر مطالبی که بیان شد و نیز ارزش های دیگری که در مورد برپایی این مجالس می توان برشمرد؛ فرمایش امام صادق علیه السّلام-که در کتاب «وسائل الشیعه» و غیر آن نقل شده است-نیز بر این مطلب دلالت دارد:

تزاوروا، فإنّ فی زیارتکم إحیاءا لقلوبکم و ذکرا لأحادیثنا، و أحادیثنا تعطّف بعضکم علی بعض، فإن أخذتم بها رشدتم و نجوتم، و إن ترکتموها ضللتم و هلکتم فخذوا بها و أنا بنجاتکم زعیم. ⁽¹⁾

. وسائل الشیعة:11/567. [1]

به دیدار یکدیگر بروید؛ زیرا این دیدوبازدیدها موجب زنده شدن دل های شما، و بازگو کردن و یادآوری حدیث های ماست. حدیث ها و سخنان ما، باعث همبستگی

و مهربانی بیش تر بین برخی از شما با برخی دیگر خواهد شد. اگر سخنان ما را پذیرفتید و به کار گرفتید، هدایت می شوید و نجات می یابید؛ و اگر سخن ما را رها کردید، گمراه می گردید و هلاک می شوید؛ بنابراین، شما احادیث و سخنان ما را بپذیرید و به کار بندید، من نیز ضامن و عهده دار نجات شما می باشم.

دلالت روایت بر مطلب ما به این گونه است که: دلیل دستور دادن آن حضرت به دیدوبازدید شیعیان این است که انگیزه و وسیله ای برای زنده شدن امر (امامت) ایشان و بازگویی احادیث شان است؛ پس، نتیجه می گیریم که بدون شک، تشکیل این گونه مجالس که در آن یاد فضایل او، و اموری که مربوط به آن حضرت است؛ دارای برتری و استحباب است و ائمّه علیهم السّلام به این کار، علاقه مند هستند.

حضرت امیر المؤمنین علی علیه السّلام نیز در حدیث «أربع مائة» ، مطالبی فرموده اند که مربوط به موضوع بحث ماست:

إنّ اللّه تبارک و تعالی إطّلع إلی الأرض فاختارنا، و اختار لنا شیعة ینصروننا، و یفرحون لفرحنا، و یحزنون لحزننا، و یبذلون أموالهم و أنفسهم فینا، اولئک منّا و إلینا، الخبر. ⁽¹⁾

. الخصال:2/635.

همانا، خدای تبارک و تعالی، با آگاهی و روشن بینی که نسبت به زمین (و موجوداتش) داشت، ما را برگزید؛ و شیعیان و پیروانی نیز برای ما انتخاب کرد، تا ما را یاری کنند، و به جهت شادی ما شادمان، و برای ناراحتی و اندوه ما اندوهگین باشند، و ثروت و جان خویش را در راه ما بذل و بخشش نمایند. اینان از ما هستند، و به سوی مایند. . .

هشدار و آگاهی: می توان گفت: در برخی از زمان ها، واجب است چنین مجالسی تشکیل شود، همانند وقتی که مردم در حال کشیده شدن به انحراف و گمراهی باشند، و بتوان با تشکیل این گونه مجالس، آنان را از هلاکت و تباهی و انحراف بازداشت و به شاهراه هدایت ارشاد و راهنمایی نمود.

وجوب این امر با توجّه به دلیل های امر به معروف و نهی از منکر؛ و نیز، راهنمایی گم شدگان، و نیز بازداشتن اهل بدعت و گمراهی به دست می آید. البتّه، در همه حالات تنها خدای متعال است که انسان را حفظ می کند و از گناه بازمی دارد. ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:2/169. [1]

مکان های مخصوص به آن حضرت ارواحنا فداه

اشاره

جهت اطّلاع بیش تر خوانندگان محترم، به بررسی برخی از مکان هایی می پردازیم که ویژه آن حضرت هستند.

مرحوم محدّث نوری می فرماید: پوشیده نیست که برخی از مکان های ویژه امام عصر صلوات اللّه علیه که مشهور به مقام امام زمان علیه السّلام می باشند؛ مکان هایی هستند مانند:

وادی السلام (نجف اشرف) ، مسجد سهله، مسجد حلّه، مسجد جمکران در خارج شهر مقدّس قم، و. . .

به نظر می رسد برخی از کسانی که آن امام علیه السّلام را دیده اند، در این مکان ها به زیارتش شرفیاب شده اند؛ یا این که در این جاها، معجزه ای از آن حضرت نمودار شده است؛ بدین جهت، جزو مکان های شرافتمند و بابرکت به حساب می آیند، و جایی هستند که می توان با آن حضرت مأنوس شد، و فرشتگان الهی در آنجا از آسمان فرود می آیند، شیطان ها رفت وآمدشان کم است و این ها خود از وسایل و اسبابی است که موجب اجابت زودتر دعا، و پذیرش سریع تر عبادت می شود.

در برخی از روایات آمده است: خدای عزّ و جلّ دوست می دارد در مکان هایی همانند این مکان ها و مسجدها و حرم های امامان علیهم السّلام، و قبرهای فرزندان امامان علیهم السّلام، و قبر بندگان صالح و نیکوکار، که در شهرهای مختلف پراکنده اند پرستش شود.

این، از لطف های پنهانی خداوند است نسبت به بندگانی که دچار گمراهی، یا اضطرار و ناچاری، بیماری، بدهکاری، ستمدیدگی، ترس و وحشت، نیاز و احتیاج، و از این قبیل امور باشند؛ بندگانی که دچار اندوه و مشکلات شده اند و

قلب شان به هم ریخته و دارای ظاهری آشفته و حواسّی از کار افتاده هستند. این افراد، می توانند به جاهای مزبور پناهنده شوند، و گریه و زاری نموده و به وسیله کسی که صاحب آن مقام است، به خداوند متوسّل شوند و درخواست علاج دردها و شفای بیماری ها، و برطرف شدن شرّ مردمان شرور، و دیگر گرفتاری ها را بنمایند.

در بسیاری از موارد، خواسته این افراد پاسخ داده می شود: بیماری که در حال مریضی به آن جا رفته است، شفا گرفته و برمی گردد؛ ستم دیده ای که رفته است، برمی گردد درحالی که حقّش را گرفته است؛ کسی که با نگرانی و اضطراب به آن اماکن شرفیاب شده است، برمی گردد درحالی که دلش آرام و خیالش راحت شده است.

البتّه، طبیعی است هرکس ادب و احترام بیش تری به جا آورد، بهره و خیر بیش تری نیز به دست می آورد.

و احتمال دارد تمام این مکان های شریف، جزو خانه های خدا باشند که دستور داده شده است که آن خانه ها رفیع و بلندمرتبه گردد و نام خدا در آن ها برده شود، و هر کس در آن خانه ها صبح گاهان و شام گاهان به تسبیح و ثناگویی خداوند بپردازد، ستوده شده است. و این مقام، گنجایش ندارد که بیش از این به شرح و توضیح مطلب بپردازیم. ⁽¹⁾

. نجم الثاقب:473.

1-فضیلت مسجد کوفه

و این که آنجا مصلاّی حضرت مهدی ارواحنا فداه در عصر ظهور است

مسجد کوفه، یکی از مسجدهای چهارگانه است که دستور کوچ کردن به سوی آن ها و اقامت و بزرگ داشت شان داده شده است.

آن چهار مسجد: مسجد الحرام (مکّه) ، مسجد پیامبر صلّی اللّه علیه و اله (در مدینه) ، مسجد الأقصی (در بیت المقدّس) ، و مسجد کوفه هستند.

مسجد کوفه یکی از همان چهار مکانی است که مسافر، در آن جا اختیار دارد که نمازهای چهار رکعتی خود را به صورت کامل یا به صورت شکسته بخواند. و آن ها عبارتند از: مسجد الحرام، مسجد پیامبر صلّی اللّه علیه و اله، حرم امام حسین علیه السّلام و مسجد کوفه.

این مسجد جایگاه نماز پیامبران و جانشینان ایشان بوده است؛ و به زودی محلّ برگزاری نماز امام زمان ارواحنا فداه خواهد بود.

در روایتی آمده است: هزار نفر از پیامبران، و هزار نفر از اوصیاء پیامبران؛ در این مسجد، نماز به جای آورده اند. ⁽¹⁾

. مفتاح الجنّات:1/410.

اعمال مسجد کوفه بسیار زیاد است؛ سیّد بزرگوار علیّ بن طاووس رحمه اللّه در کتاب «مصباح الزائر» ، به بیان آن ها پرداخته است؛ و چون ممکن است موجب طولانی شدن این گفتار شود، از بازگویی آن خودداری کردیم.

2-فضیلت مسجد سهله

که مقام حضرت صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه در آنجاست

بعد از مسجد اعظم کوفه، مسجدی از نظر فضل و مرتبه بافضیلت تر از مسجد سهله در آن مکان نیست؛ زیرا آنجا خانه ادریس و ابراهیم علیهما السّلام است؛ خضر پیامبر علیه السّلام نیز در آنجا وارد شد و سکونت گزید.

روایت شده است: آنجا جایگاه صالحان و پیامبران و رسولان است و روایات بسیاری در فضیلت این مسجد وارد شده است.

امام صادق علیه السّلام به ابو بصیر فرمود:

أترانی أنظر إلی صاحب الأمر داخلا إلی مسجد السهلة بأهله و عیاله و متّخذه منزلا له، و إنّ اللّه تعالی لم یرسل نبیّا قطّ إلاّ و صلّی فیه، و کلّ من أقام فیه فکأنّما أقام فی خیمة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله، و ما من مؤمن و لا مؤمنة إلاّ و قلبه یحنّ إلیه، و فیه حجر علیه صور جمیع الأنبیاء صلوات اللّه علیهم.

و ما من أحد یصلّی فیه و یدعو بنیّة خالصة إلاّ أعطاه اللّه حاجته، و ما من أحد یطلب فیه الأمان إلاّ آمنه اللّه من کلّ ما یخاف، و ما من یوم أو لیلة إلاّ و تنزّل الملائکة لزیارته و عبادة اللّه فیه، و ما لم أذکره لک من فضیلة هذا المسجد أکثر ممّا ذکرته.

آیا باور می کنی که من صاحب الأمر (صلوات اللّه علیه) را می نگرم درحالی که با اهل و عیالش به مسجد سهله داخل می شود و در آن مأوا می گزیند؟ خداوند بلندمرتبه هیچ پیامبری را نفرستاد مگر این که در آنجا نماز گزارد. هرکه در آنجا اقامت کند، مثل این است که در خیمه رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله اقامت نموده است؛ هیچ زن و مرد مؤمنی نیست مگر این که قلبش بدان مشتاق و مایل است و در آن مسجد سنگی است که صورت های همه پیامبران در آن، نقش بسته است.

کسی نیست که در آن مکان نماز گزارد و خداوند را با نیّتی خالص بخواند مگر این که خدا حاجتش را عطا کند. هرکس که در آنجا از خدا امان بخواهد، خدا از آنچه که می ترسد او را ایمنی بخشد. شب و روزی نیست که فرشتگان به زیارت آنجا فرود نیایند و در آنجا عبادت پروردگار ننمایند. آنچه از فضیلت این مسجد برای تو نگفتم، بیش از آن است که برایت گفتم.

نیز از همان امام علیه السّلام روایت شده است:

من صلّی رکعتین فی مسجد السهلة، زاد اللّه فی عمره عامین.

هرکس دو رکعت نماز در مسجد سهله بجا آورد، خداوند دو سال بر عمرش بیفزاید.

در روایتی دیگر وارد شده است:

أنّ منه یکون النفخ فی الصور، و یحشر من حوله سبعون ألفا یدخلون الجنّة بغیر حساب.

نفخ در صور از آنجاست؛ و از اطراف آن مسجد هفتاد هزار نفر محشور شده و بدون حساب وارد بهشت می شوند.

ابن قولویه در «کامل الزیارات» با سند معتبر از حضرمی از امام باقر علیه السّلام یا امام

صادق علیه السّلام روایت می کند که حضرمی می گوید: به امام علیه السّلام گفتم: کدام بقعه بعد از حرم خدا و حرم رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله، برتر است؟ فرمود:

الکوفة یا أبابکر؛ هی الزکیّة الطاهرة، فیها قبور النبیّین المرسلین و غیر المرسلین و الأوصیاء الصادقین، و فیها مسجد سهیل الّذی لم یبعث اللّه نبیّا إلاّ و قد صلّی فیه.

و منها یظهر عدل اللّه، و فیها یکون قائمه و القوّام من بعده، و هی منازل النبیّین و الأوصیاء و الصالحین.

ای ابو بکر؛ کوفه؛ آنجا پاکیزه و طاهر است. در آنجا قبور پیامبران مرسل و غیر مرسل و جانشینان راستین است و در آن، مسجد سهله است که خداوند پیامبری را برنینگیخته است که در آن مکان نماز نخوانده باشد.

از آنجا عدل الهی ظاهر می شود و قائم خدا و قائمان بعد از او در آنجایند و آن، منزلگاه پیامبران، اوصیاء و صالحان است. ⁽¹⁾

. مفتاح الجنّات:1/426.

3-مسجد مقدّس جمکران

بنای این مسجد در جمکران قم، بنا به دستور خاصّ حضرت مهدی صلوات اللّه علیه در بیداری صورت گرفته است.

آن گونه که شیخ نیک رفتار و عفیف، جناب حسن بن مثله جمکرانی می گوید: در شب سه شنبه 17 رمضان سال (393) هجری قمری در منزلم خوابیده بودم؛ همین که نصف شب شد گروهی بر درب منزلم آمده، بیدارم نمودند و گفتند: برخیز و (حضرت) صاحب الزمان صلوات اللّه علیه را پاسخ گو که تو را فرامی خواند.

بلند شدم و خود را آماده ساختم. گفتم: بگذارید تا پیراهنم را بپوشم؛ ناگهان ندایی از طرف درب آمد که آن پیراهن تو نیست. پس، رهایش کردم و شلوارم را برداشتم. ندا آمد که این از آن تو نیست و شلوار خود را برگیر. آن را انداختم شلوار خود را برداشته و پوشیدم. برخاستم تا کلید درب را بجویم، ندا آمد که درب باز است.

هنگامی که به سوی درب آمدم، گروهی از بزرگان را دیدم، بر آنها سلام کردم. پاسخم دادند و به من خوش آمد گفتند و مرا به مکانی بردند که جایگاه فعلی مسجد است؛ چون نیک نگاه کردم، تختی دیدم که فرش هایی نیکو بر آن گسترده اند و پشتی های زیبایی نهاده اند و جوانی در حدود سی ساله تکیه بر آن کرده بود.

پیرمردی در حضورش بود و کتابی در دست داشت که برای او می خواند و در اطراف او بیش از شصت مرد بودند که در آن مکان نماز می گزاردند. بعضی لباس سفید بر تن کرده بودند و بعضی لباس سبز. آن پیرمرد، خضر پیامبر بود؛ مرا نشاند، و آن گاه امام علیه السّلام مرا به اسم صدا زده و فرمود:

نزد حسن بن مسلم برو، و به او بگو: تو، سال هاست که این زمین را (غاصبانه) آباد کرده و در آن زراعت می کنی، و ما آن را خراب می کنیم، پنج سال است که در آن کشت و زرع کرده ای؛ امسال هم همان گونه مشغول هستی؛ ولی دیگر اجازه نداری به این زمین بازگردی و باید منافعی را که از کشت و زرع این زمین برده ای، بپردازی تا در آنجا مسجد بنا گردد.

و نیز به او بگو: این زمین محترم و باارزشی است که خداوند آن را از میان دیگر مکان ها برگزیده است و بر آن ها برتری و شرافت داده است؛ و تو آن را بر زمین های خودت افزوده ای؛ در سزای این عمل، خداوند دو فرزند جوانت را به مرگ گرفتار نمود، ولی تو از این غفلت، آگاه نشدی. اگر این دستوری را که دادم اجرا نکنی، عذاب الهی از جایی که نمی فهمی به سراغت خواهد آمد.

جناب حسن بن مثله می گوید: گفتم: مولای من؛ باید نشانه و علامتی داشته باشم؛ زیرا مردم آنچه را که بدون نشانه و دلیل باشد نمی پذیرند و گفتار مرا تصدیق نخواهند کرد.

حضرت فرمود:

ما در آنجا این کار را خواهیم کرد، تو برو و پیغام ما را برسان؛ و نزد سیّد

ابی الحسن ⁽¹⁾

. بدان، جریان مسجد جمکران که در عالم بیداری برای حسن بن مثله واقع شده، نشانگر شأن و بزرگواری و مقام والای جناب سیّد ابو الحسن الرضا است، زیرا در عصر او سادات زیادی از فرزندان ائمّه طاهرین علیهم السّلام در قم ساکن بودند، لذا برگزیده شدن ایشان از طرف امام زمان صلوات اللّه علیه بیانگر مقام والا و اهمیّت موقعیّت آن بزرگوار است.

بارگاه آن بزرگوار در شهر مقدّس قم، خیابان آذر می باشد، مکانی که مورد توجّه مردم بوده و دوستداران اهل بیت علیهم السّلام به زیارت آن مشرّف می شوند، سزاوار است کسانی که به مسجد جمکران مشرّف می شوند در صورت امکان آن بزرگوار را در مزار شریف ایشان زیارت کنند، و بر مجاورین و همسایگان آن بارگاه شریف لازم است که به آن مکان مقدّس احترام گذاشته و در زیارت آن اهتمام ورزند.

به مردم بگو: بدین مکان رغبت نمایند و با اشتیاق به آن روی آورند و آن را عزیز و گرامی بدارند و در آنجا چهار رکعت نماز به جای آورند. ⁽²⁾

جناب حسن بن مثله می گوید: با خود گفتم: گویا این همان مکان است که تو آن را مسجد امام صاحب الزمان ارواحنا فداه می دانی درحالی که به جوانی که بر پشتی ها تکیه داده بود اشاره می کردی، پس آن جوان به من اشاره فرمود که بروم. ⁽³⁾

مسجد شریف جمکران از مکان های بسیار مهمّ معنوی در صحنه گیتی است و کسانی که به آن مکان مقدّس شرفیاب می شوند، باید کاملا آداب آن را رعایت نموده و از اهمیّت و موقعیّت معنوی آن، آگاه باشند؛ تا با تشرّف به آن مکان پرفیض، روح و جان خود را سرشار از معنویّت نموده و وجود خویش را باصفا و نورانی سازند.

اینک بعضی از نکاتی را که دانستن آن برای افرادی که به آن مکان معنوی شرفیاب می شوند مفید است، بیان می کنیم:

1-حضرت امام عصر ارواحنا فداه در بیداری توسّط جناب حسن بن مثله جمکرانی به امامزاده عظیم الشأن سیّد ابو الحسن الرضا فرمان دادند آن مسجد مقدّس را بنیان گذارد. و جریان آن در تمام منابع و مدارک به عنوان بیداری نقل شده است نه خواب.

2-صدها سال قبل از فرمان حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه به بنا کردن آن مکان مقدّس، حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام از وقوع آن خبر داده اند و در روایتی که صاحب کتاب «انوار المشعشعین:1/454» ذکر نموده است امیر دائره هستی و ولیّ عوالم امکان حضرت علیّ بن ابی طالب علیهما السّلام به تفصیل آن را در پیشگوئی خود بیان نموده اند.

در آن روایت شریف در بیان عظمت مسجد مقدّس جمکران سرّی را بیان کرده اند که همه تاب تحمّل و پذیرش آن را ندارند.

3-مسجد مقدّس جمکران در عصر ظهور امام عصر ارواحنا فداه بزرگترین پایگاه قدرت آن حضرت پس از کوفه است و حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام در آن روایت فرموده اند:

در عصر ظهور، پرچم لشکریان امام عصر (ارواحنا فداه) بر فراز کوه سفید-که همان کوه خضر در نزدیکی مسجد است-به اهتزاز درمی آید.

4-نکته بسیار مهمّی که باید به آن توجّه داشت این است که نه تنها مسجد مقدّس جمکران در عصر ظهور امام عصر ارواحنا فداه عظمت و موقعیّت خاصّی دارد و مرکز قدرت و محلّ تحوّلات روحی و معنوی است که در زمان غیبت آن حضرت نیز این چنین است.

این نکته را از فرمایش امام زمان ارواحنا فداه استفاده می کنیم که فرموده اند: «هرکس این نماز را در این مکان بخواند گویا که در داخل خانه خدا آن را انجام داده» . و خانه خدا نه تنها مرکز مغناطیس زمین است و از نظر روحی و جسمی در انسان تأثیر می گذارد، که در برابر بیت المعمور و مکان های معنوی آسمانی و فضائی است.

بنابراین انسان با بودن در خانه خدا و اقامه نماز در آن، راه ارتباط برایش باز می شود و خود را در اختیار جاذبه های روحی و جسمی زمین و آسمان قرار می دهد و در معرض

تشعشعات امواج نامرئی قرار می گیرد که در جسم و جان انسان تحوّلی سازنده به وجود می آورد و مکان اصلی مسجد مقدّس جمکران نیز دارای همین اثر ارزنده است.

و دلالت می کند بر این مطلب کلام امام عصر ارواحنا فداه که فرموده است: «نماز خواندن در آن مکان همچون نماز خواندن در داخل خانه خدا می باشد» .

همانا برای مکان اصلی مسجد جمکران اسراری ناشناخته نهفته است که مردم آن را نمی دانند. و همان گونه که حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام فرموده اند:

ما من علم إلاّ و أنا أفتحه، و ما من سرّ إلاّ و القائم یختمه. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:77/269. [1]

هیچ علمی نیست مگر آن که من آن را می گشایم و هیچ سرّی نیست مگر آن که قائم آن را بیان می کند و به پنهان بودنش خاتمه می دهد.

بناء مسجد مقدّس جمکران و عظمت و راز آن را نیز اوّل حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام خبر داده اند و بیان همه اسرار آن در عصر ظهور حضرت صاحب الأمر ارواحنا فداه صورت خواهد گرفت إن شاء اللّه.

ما یاد آن زمان پرشکوه را در خاطره ها تجدید می کنیم و از خدای مهربان می خواهیم هرچه زودتر آن ظهور نورانی را برساند تا اسرار عالم وجود را فاش ساخته و دانش بیکران و عدل و داد را در سراسر جهان بگستراند.

5-افرادی که به آن مکان مقدّس مشرّف می شوند باید بدانند در جایی بسیار باعظمت گام برمی دارند که مورد توجّه امام عصر ارواحنا فداه می باشد و آنان در منظر و محضر نورانی آن بزرگوار هستند به گونه ای که گویی در منزل آن حضرت وارد شده اند و در خدمت آن بزرگوار حاضر گشته اند.

بنابراین باید شرایط حضور را در این مکان بیش از اماکن دیگر رعایت کنند و بدانند که علم و آگاهی حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه کاملا بر آنان احاطه دارد و نه تنها از اعمال و رفتار و گفتار آنان، بلکه از افکار و اندیشه ها و نیّت های ایشان، و بلکه از افکار و خطورات نهفته در ضمیر ناخودآگاه و نفس آنان نیز باخبرند.

به این جهت باید مواظب رفتار و گفتار و افکار خود باشند؛ زیرا آنان در مسجد مقدّس جمکران میهمان آن حضرت هستند، پس باید شرایط ادب و حضور را از قبل از تشرّف بیشتر رعایت کنند.

6-یکی از شرایط ادب برای کسی که در آن مکان مقدّس تشرّف پیدا می کند، این است که هدف خود را از تشرّف به آن مسجد مقدّس مشخّص نموده و بهترین، مهم ترین و عالی ترین هدف را برای خود برگزیند و خود را پای بند مقاصد کوچک و مسائل مادّی و نفسانی خود نسازد، و بداند بزرگ ترین مسأله در این عصر و زمان، تعجیل ظهور امام زمان ارواحنا فداه می باشد.

زیرا در عصر ظهور آن حضرت، مشکلات مادّی و معنوی همه انسان ها برطرف می شود و دیگر غم به خانه ای راه نخواهد یافت. پس چه بهتر که در آن مکان مقدّس برای نجات همه انسان ها از گرفتاری ها و مشکلات دعا کند. و هدف اصلی خود را از تشرّف به مسجد مقدّس جمکران، استغاثه و دعا برای امام عصر ارواحنا فداه و تعجیل فرج و ظهور آن بزرگوار قرار دهد.

توجّه به وظایف دوران غیبت

گرچه ما این کتاب را-با توفیق خداوند و لطف حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه-درباره آشنایی با یکی از وظایف زمان غیبت یعنی دعا برای تعجیل ظهور امام زمان صلوات اللّه علیه، تألیف نموده ایم؛ ولی سزاوار است در مقدّمه آن، بعضی از وظیفه ها و برنامه های دیگر دوران تاریک غیبت را نیز بیان کنیم؛ گرچه امیدواریم ان شاء اللّه فرج آن حضرت را به زودی شاهد بوده و در پایان دوران غیبت باشیم؛ زیرا بنابر روایاتی که از ائمّه اطهار علیهم السّلام وارد شده، لازم است که هر صبح و شام متوقّع واقع شدن ظهور آن امام همام و چشم به راه آمدن او باشیم.

متأسّفانه در این زمینه تاکنون مردم نوعا از تمام وظایفی که در دوران غیبت به عهده دارند بی اطّلاعند، و کتاب های ارزنده ای که در این باب نوشته شده مشتمل بر بعضی از وظیفه های زمان تاریک غیبت می باشد. و چنانچه مردم از اوّلین روزهای سیاه

غیبت با حال تباه خود آشنا می شدند، عصر غیبت این گونه طولانی نمی شد.

به هرحال همه مردم بالأخصّ کسانی که دارای وظیفه بیان این گونه مسائل بوده اند و از گفتن آن غفلت یا تغافل ورزیده اند، باید از عمل خود سخت غمگین و شرمسار باشند.

آیا سزاوار است امیر عالم هستی که عالم به همه نیازمندی ها در این منظومه و همه منظومه ها و کهکشان هاست در میان ما باشند و ما از آن حضرت غافل باشیم؟

آیا سزاوار است قوای مغزی میلیاردها انسان بر اثر پنهان بودن نور خدا همچنان در پرده ظلمت قرار داشته باشد؟

آیا سزاوار است میلیاردها انسان هریک جام جهان نمائی به نام قلب با خود همراه داشته باشند و از عظمت آن بی خبر باشند؟

آیا در چه زمانی قلب ها به حیات اصلی خویش بازمی گردند و با زندگی عالی انسانی به معنای واقعی آشنا می شوند؟

آیا در چه دورانی انسان ها به عظمت قلب خویش و آن آئینه ای که با آن می توانند جهانی را مشاهده کنند آگاه می شوند؟

آیا در کدامین زمان تحرّکی در عقل و خرد و اندیشه انسان ها پدید می آید و جامعه بشریّت با گسترش دانش به مقامات عالی و والای علمی راه پیدا می کند؟

آیا در کدامین روزگار انسان ها بر اثر آشنا شدن با نور خدا، تیرگی ها و تاریکی ها، زورگویی ها و تزویرها را کنار نهاده و به حکومت عادلانه الهی که جهانی خواهد بود می رسند؟ آیا چه زمانی. . . و آیا چه زمانی. . .

آیا این ها همه، جز در حکومت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه میسّر است؟ پس چرا شکوه آن زمان را احساس نمی کنیم؟ و چرا از تیرگی این زمان شکوه نمی نمائیم؟ چرا از وضع جهان در آینده ⁽¹⁾

. رجوع کنید به اثر دیگر مؤلّف: «دولت کریمه امام زمان ارواحنا فداه» .

اعتیاد به عصر غیبت امام عصر ارواحنا فداه!

پاسخ همه این سئوالات این است که ما به عصر غیبت و تاریکی و ظلم و ستم در آن خو گرفته ایم! به حدّی که مجذوب ظلم و ظلمت گشته و به آن معتاد شده ایم! و اعتیاد یک قدرت بسیار قوی برای کشاندن انسان ها به طور ناخودآگاه به سوی خوبی ها و یا بدی هاست!

اعتیاد و خو گرفتن انسان به هر چیزی همچون فطرت و طبیعت او، آدمی را به سوی آن می کشاند به طوری که گویی اراده و اختیار را از انسان در مقابل آن و عمل کردن برخلاف آن گرفته است! این قدرت را خداوند در اعتیاد قرار داده است تا آدمی با خو گرفتن به خوبی ها بدون زحمت و ناخودآگاه به سوی آن ها جذب شوند و از بدی ها و زشتی ها کناره گیرند.

به این جهت حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام عادت را طبیعت دوّم انسان برشمرده و فرموده اند:

العادة طبع ثان. ⁽¹⁾

. شرح غرر الحکم:1/185.

عادت طبیعت دوّم است.

این کلام کوتاه حقایق مهمّی را دربردارد. بنابراین فرمایش همان گونه که انسان به سوی آنچه فطرت و طبیعت او اقتضا دارد به راه می افتد، به سوی آنچه به آن خو گرفته و عادت نموده نیز حرکت می کند.

انسان باید از این قدرت بزرگ، در راه صحیح و هدف های ارزنده استفاده کند، و از آلوده ساختن خویش به عادت های زشت و ناپسند خودداری نماید.

متأسّفانه جامعه بشری بر اثر نداشتن رهبری صحیح و نبود قدرتی که بتواند اجتماع را به سوی فضیلت های اخلاقی و صفات برجسته انسانی سوق داده و هدایت نماید، به عادت های اشتباه فردی و اجتماعی گرفتار شده است.

اعتیادهای اجتماعی قدرتی بسیار بیشتر از اعتیادهای فردی دارند و آسان تر

می توانند انسان را به سوی چیزی که اجتماع به آن خو گرفته است، بکشانند.

یکی از عادت های شوم اجتماعی که جامعه ما را به خود گرفتار نموده و در بند اسارت خویش کشیده است، خو گرفتن به وضع موجود و سازش با آن است به گونه ای که هرگز درباره آینده ای حیاتبخش و نجات دهنده فکر و اندیشه ای نکنند.

با آن که رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و اهل بیت علیهم السّلام با بیان مسأله «انتظار» و تشویق انسان ها به سوی آن، مردم را به اشتباه بودن سوختن و ساختن آگاه نموده و با بیان مسئله انتظار آنان را به امید و حرکت به سوی آینده روشن فراخوانده اند.

متأسّفانه کسانی که وظیفه داشته اند این مسأله مهمّ حیاتی را برای مردم بیان کنند، در این وظیفه کوتاهی ورزیده اند. به این جهت مردمان همچنان به سوختن و ساختن عادت کرده اند و درباره رسیدن به آینده درخشان، تلاش نکرده اند؛ و با کمال تأسّف مسأله غیبت امام عصر ارواحنا فداه هنوز ادامه یافته است!

هنوز اکثریّت جامعه ما به یک نوع اعتیاد که غفلت از مسأله ظهور امام عصر ارواحنا فداه می باشد، گرفتار است؛ و آن را به دلیل قانون وراثت از نسل های گذشته به ارث برده است! و در نتیجه هنوز جامعه ما در حال رکود به سر می برد و حرکتی در جهت ترقّی و رسیدن به مراتب عالی و ارزنده ننموده است! درحالی که اگر کسی بتواند عادت های اشتباه را کنار زده و خود را به خصلت های ارزنده انسانی زینت دهد به بهترین مقامات عالی دست می یابد.

حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام می فرمایند:

بغلبة العادات الوصول إلی أشرف المقامات. ⁽¹⁾

. شرح غرر الحکم:3/229.

رسیدن به ارزنده ترین مقامات، با غلبه بر عادات به دست می آید.

جامعه ما باید با ایجاد حالت انتظار و دعا برای ظهور منجی جهان حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه عادت دیرینه غفلت از وجود تاریکی عصر غیبت را کنار بگذارد و به وسیله دعا از اعماق دل و جان خواهان فرارسیدن حکومت عدل امام عصر صلوات اللّه علیه از خداوند باشد.

روش فکری خود را تغییر دهید!

با یک جهش روحی و با یک تغییر سبک و روش فکری، تحوّل مهمّی در خود ایجاد کنید و راه خود را از افرادی که برای شان غیبت و ظهور تفاوت چندانی ندارد جدا کنید. یقین داشته باشید همانگونه که بی تفاوتی و غفلت نسبت به پدر جسمانی گناهی بزرگ است؛ بی تفاوتی و غفلت از پدر معنوی گناهی بزرگ تر است؛ و سرانجامی تاریک و شوم برای انسان خواهد داشت.

اگر تاکنون نسبت به امام عصر ارواحنا فداه بی تفاوت بوده اید و فرق میان ظهور و غیبت آن حضرت را درک نکرده اید و در اندیشه ظهور حیاتبخش آن حضرت نبوده اید؛ اگر تاکنون اهل دعا و نیایش برای فرارسیدن روزگار پرشکوه عصر ظهور نبوده اید، و نمی دانستید که نسبت به امام زمان و رهبر و مولای خویش وظیفه ای ویژه بر عهده دارید، اکنون که این حقیقت را دریافتید و درک نمودید که در زمان غیبت وظیفه ای سنگین بر عهده مردم است، خود را از غفلت نجات بخشیده و با یک اراده قوی و با یک تصمیم جدّی، گذشته خود را جبران کنید. و با تلاش و کوشش در مسیر انتظار حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه گام بردارید و بدانید رأفت و مهربانی شدید آن حضرت نسبت به دوستداران مقام ولایت، سبب می شود که غفلت های گذشته آن ها مورد عفو و بخشش قرار گیرد و قلب مهربان آن بزرگوار اشتباهات ایشان را نادیده خواهد گرفت.

مگر حضرت یوسف علی نبیّنا و آله و علیه السلام به برادران خود با آن همه ظلم و ستمی که بر ایشان روا داشتند، نفرمود:

لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ اَلْیَوْمَ یَغْفِرُ اَللّهُ لَکُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ اَلرّاحِمِینَ. ⁽¹⁾

. سوره یوسف، آیه 92. [1]

امروز سرزنشی بر شما نیست، خداوند شما را می آمرزد و او رحم کننده ترین رحم کنندگان است.

یقین داشته باشید روح عظیم انسان، آفریده نشده است که وابسته به مادّیات و

مسائل بی ارزش دیگر گردد، بلکه برای آن خلق شده است که با آشنائی با مسائل معنوی و شناخت خداوند و جانشینان او به سوی مسائل الهی کشیده شود.

آیا سزاوار است انسانی که می تواند همچون سیّد بحر العلوم و مرحوم شیخ انصاری با امام عصر ارواحنا فداه ارتباط داشته باشد، روح خود را غرق در اندیشه های مادّی نموده و وجود خویش را گرفتار قید و بندهای غفلت زا نماید؟ !

آیا سزاوار است انسانی که می تواند بر فراز فضای آشنایی با خاندان وحی به پرواز درآید، پروبال خود را بشکند و در زندان دنیا خود را بازیچه و اسیر شیاطین گرداند؟ !

آیا سزاوار است در میان هفت میلیارد جمعیّت انسان در سراسر جهان تعدادی بس اندک با مفاسد عصر غیبت آشنایی داشته باشند؟ !

چرا نباید همه انسان ها از ارزش انسانی خویش باخبر باشند و بدانند در صورتی دارای قدر و بها هستند که بتوانند به خداوند و جانشین او در این روزگار توجّه داشته باشند؟

اگر همه انسان ها لیاقت چنین مقامی را ندارند و این مقام از آن گروهی خاصّ است، چرا ما و شما از آنان نباشیم؟

کاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیش

کی روی؟ ره ز که پرسی؟ چه کنی؟ چون باشی؟

به سوی امیر عالم هستی

یقین داشته باشید کسی که صادقانه در جستجوی امام عصر ارواحنا فداه باشد و در راه آن حضرت خدمت نماید و درباره تعجیل ظهور آن بزرگوار دعا و تلاش نماید، سرانجام راه به جایی می برد و روزنه ای به سویش گشوده می شود؛ بنابراین از کمک و فداکاری نسبت به آن حضرت که دوران غیبت-همچون ریسمانی که دشمنان به گردن اوّل مظلوم عالم هستی حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام افکندند، و دستان آن بزرگوار را بستند-دستان آن حضرت را بسته است؛ دست برندارید. و با تلاش در راه ظهور

حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه و فراهم کردن مقدّمان آن، تاری از ریسمان غیبت را پاره کنید.

اطمینان داشته باشید اگر کسی از خورشید تابناک وجود او در زندگی بهره مند شود و شکّی به خود راه ندهد، منظور نظر حضرتش قرار می گیرد و آن بزرگوار با کلامی یا پیامی یا نگاهی خاطر او را خشنود و قلبش را شاد می نماید؛ زیرا ممکن نیست کسی در جستجوی حقیقتی باشد و در راه آن قدم بردارد، مگر آنکه سرانجام به همه مقصود خویش و یا به مقداری از آن دست می یابد.

حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام می فرمایند:

من طلب شیئا ناله أو بعضه. ⁽¹⁾

. شرح غرر الحکم:5/305.

کسی که در جستجوی چیزی باشد به تمام آن یا مقداری از آن می رسد.

شما با قاطعیّت و یقین معتقد باشید که اینک گرچه دوران تاریک غیبت است و نوبت اظهار ولایت و قدرت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه نرسیده؛ ولی با این وجود آن حضرت قطب دائره امکان و امیر عالم هستی هستند و ولایت مطلقه آن بزرگوار سراسر جهان را فراگرفته است. در زیارت آن حضرت می خوانیم:

السّلام علیک یا قطب العالم. ⁽²⁾

سلام بر شما ای قطب عالم هستی.

همه موجودات عالم هستی در عصر تاریک غیبت و همچنین در دوران نورانی ظهور در پرتو آن وجود مقدّس به زندگی ادامه می دهند و مدیون امامت و رهبری آن بزرگوار می باشند. نه تنها ذرّات مادّی جهان بلکه بزرگان عالم که مسیحا نفسند تابع و پیرو فرمان آن بزرگوارند؛ بلکه شخص حضرت عیسی علیه السّلام دم مسیحائی و مقام ارزشمند خود را به یمن وجود آن حضرت و آباء گرامی آن بزرگوار بدست آورده است. و نه تنها در عصر ظهور که اکنون نیز در تحت لواء امامت و رهبری آن بزرگوار به انجام وظیفه مشغول است.

در زیارت امام زمان ارواحنا فداه می خوانیم:

السّلام علیک یا إمام المسیح. ⁽¹⁾

. همین کتاب:577.

سلام بر شما ای پیشوای مسیح.

این ولایت و رهبری، مخصوص روزگار پرشکوه ظهور نیست؛ بلکه اکنون نیز حضرت عیسی در جایگاه عظیم خود افتخار پیروی از مقام امامت و رهبری آن بزرگوار را دارا می باشد.

همه نجباء، نقباء و اولیاء خدا که پا بر هوای نفس خود گذاشته و قصد و نیّت خویش را خالص نموده اند، به قدر ارزشی که در پیشگاه خداوند دارند، راه و یا روزنه ای به سوی مقام نورانیّت آن حضرت که نور عالم هستی در این عصر و زمان است بدست آورده اند، و امام عصر ارواحنا فداه تنهایی و غربت خویش را با این گونه اشخاص که به مقامات عالی راه یافته اند برطرف می نماید. در روایت می خوانیم:

و ما بثلاثین من وحشة. ⁽²⁾

با وجود سی نفر (از یاوران خالص) احساس تنهایی برای آن حضرت نیست.

مقصود از بیان مطالب گذشته این است که دوران غیبت به این معنی نیست که امدادهای غیبی حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه از موجودات قطع گردیده و آن بزرگوار از کسی دستگیری نمی کنند و کسی در عصر تیره غیبت راهی به نور و روزنه ای به روشنائی نمی یابد؛ بلکه همان گونه که گفتیم کسانی که با صداقت به سوی آن بزرگوار می شتابند و در پرتو بهره مند شدن از دریای بیکران معارف امام عصر ارواحنا فداه روزگار پرشکوه ظهور را در زندگی خود لحظه شماری می کنند، با پیامی یا نگاهی از سوی حضرتش قلب های استوار خود را استوارتر می کنند.

و اگر گوش جان باز کنیم و ندای این افراد بااخلاص را بشنویم، پیام شان به ما این گونه است: فَاخْلَعْ نَعْلَیْکَ إِنَّکَ بِالْوادِ اَلْمُقَدَّسِ طُویً ⁽³⁾.

کفش خود را درآورید و ببینید چگونه پای خود را آزرده اید که تاکنون از رفتن به سوی امیر عالم هستی و قطب عالم امکان بازمانده اید!

متأسّفانه عدّه ای از افراد نه تنها خود را خالص نمی گردانند و ریگ از کفش خود خارج نمی کنند که در کفش دیگران نیز ریگ می اندازند و آنان را می آزارند. این گونه افراد با نیش زبان، نیشتر به قلب دوستان واقعی می زنند؛ زیرا بر اثر القائات شیطانی مایلند همگان از راه رفتن در طریق امام عصر ارواحنا فداه بازمانند. گویی که نمی دانند دشمنی با مسیر امام زمان ارواحنا فداه و مخالفت با دوستان واقعی آن حضرت، دشمنی با شخص آن بزرگوار است. مگر حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام در «نهج البلاغه» نفرموده اند:

أصدقاؤک ثلاثة و أعداؤک ثلاثة، فأصدقاؤک: صدیقک، و صدیق صدیقک، و عدوّ عدوّک، و أعداؤک: عدوّک، و عدوّ صدیقک، و صدیق عدوّک. ⁽¹⁾

. نهج البلاغه: [1]کلمات قصار:295. [2]

دوستان تو سه گروهند و دشمنان تو نیز سه گروه می باشند.

امّا دوستانت عبارتند از:1-دوست خودت،2-دوست دوستت،3-دشمن دشمنت.

و دشمنانت عبارتند از:1-دشمن خودت،2-دشمن دوستت،3-دوست دشمنت. بنابراین آیا دشمنی کردن با دوستان امام عصر ارواحنا فداه، مخالفت با آن بزرگوار نیست؟ !

بگذریم که این سخنان خوشایند همگان نیست! زیرا که اکنون ریگ و ریگزار فراوان است و بیابان های تفتیده ریگ های داغ فراوان دارد! و خشکسالی و قحطی چهره کریه خود را به همه نشان داده است و فکر باران افراد را به خود مشغول ساخته و عدّه ای در پی انجام نماز استسقاء رفته اند.

امّا صدها سال از غیبت آن آب گوارای حیات می گذرد و مردم دست شان از آن چشمه زلال حیات مادّی و معنوی کوتاه است ولی برای رسیدن به آن کوشش نمی کنند و به فکر باران می باشند در حالیکه باران به برکت وجود آن حضرت می بارد.

آیا در زیارت جامعه نمی خوانیم:

و بکم ینزّل الغیث.

به وسیله شما باران سودمند می بارد.

ولی ما چنین بوده و چنین هستیم، اصل را فراموش کرده و به جستجوی فرع می پردازیم. همان گونه که مسبّب الأسباب را از یاد می بریم و به دنبال اسباب می رویم.

توجّه به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه لازم است

باید بدانیم که توجّه به حضرت بقیّة اللّه الأعظم ارواحنا فداه، توجّه به خداوند کریم است؛ همانگونه که توجّه به بقیّه ائمّه طاهرین علیهم السّلام توجّه به خداوند می باشد.

پس زیارت و توسّل به ائمّه اطهار علیهم السّلام، مایه توجّه به خداوند تبارک و تعالی است.

به این جهت کسی که قصد تقرّب به خداوند بزرگ بنماید به ائمّه اطهار علیهم السّلام روی می آورد. در زیارت جامعه می خوانیم:

و من قصده توجّه بکم.

کسی که او (خداوند) را قصد نماید به سوی شما روی می آورد.

انسان با توجّه به ائمّه اطهار علیهم السّلام نه تنها عوامل موفّقیّت و پیشرفت را به سوی خود جلب می کند بلکه موانعی را که مانع رسیدن به مقامات عالی هستند نیز برطرف می نماید؛ زیرا به وسیله توجّه به امام زمان ارواحنا فداه و همچنین بقیّه ائمّه اطهار علیهم السّلام درهای رحمت و مغفرت الهی به سوی انسان گشوده می شود و تاریکی ها از باطن او برطرف می گردد.

حضرت باقر العلوم علیه السّلام در شرح کلام حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام که فرمودند: «أنا باب اللّه» ، می فرمایند:

یعنی من توجّه بی إلی اللّه غفر له. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:39/349. [1]

یعنی کسی که به وسیله من توجّه به خداوند نماید آمرزیده می شود.

بنابراین با توجّه به باب اللّه، خداوند گناهان او را آمرزیده و موانع پیشرفت روحی او را برطرف می کند.

گرچه همه چهارده معصوم علیهم السّلام به دلیل دارا بودن «مقام نورانیّت» محیط بر هر عصر و زمانی هستند و انسان ها در هر عصر و زمان باید توجّه به همه آن بزرگواران بنمایند ولی براساس مقامات تنزّلیّه زمانیّه، هر انسانی باید به امام عصر و زمان خودش بیشتر از بقیّه ائمّه علیهم السّلام توجّه داشته باشد.

اینک به روایت عبد اللّه بن قدامه ترمدی از حضرت ابا الحسن علیه السّلام توجّه نمایید که فرمودند:

من شکّ فی أربعة فقد کفر بجمیع ما أنزل اللّه عزّ و جلّ؛ أحدها معرفة الإمام فی کلّ زمان و أوان بشخصه و نعته. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:72/135. [1]

کسی که درباره چهار چیز شکّ کند به تمامی آنچه که خداوند نازل فرموده کافر شده است؛ یکی از آنها شناختن امام در هر عصر و زمان است که شخص امام و صفاتی را که داراست بشناسد.

پس در هر زمان معرفت و شناخت نسبت به امام آن زمان واجب است و چگونه ممکن است کسی معرفت به امام زمان خویش داشته باشد و از عظمت آن بزرگوار آگاه باشد، ولی به او توجّه نداشته باشد؟ !

بنابراین، توجّه نداشتن به امام عصر ارواحنا فداه و نشناختن اوصاف و خصوصیّات مقام رفیع آن بزرگوار، اگرچه انسان به امامان دیگر توجّه داشته باشد صحیح نیست.

پس وظیفه ما در این عصر و زمان اینست که به حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه که در دوران امامت آن بزرگوار هستیم توجّه خاصّ داشته باشیم.

یکی از اولیاء خدا به یکی از علمای معروف گذشته به نام مرحوم ملاّ قاسم رشتی دعایی تعلیم نمودند و فرمودند: آن را به دیگران یاد بده تا اگر مؤمنی در بلایی گرفتار شد آن را بخواند که تأثیر آن مجرّب است، و دعا چنین است:

یا محمّد یا علیّ یا فاطمة یا صاحب الزّمان أدرکنی و لا تهلکنی.

چون دعا را این گونه به ایشان تعلیم نمود، می گوید: اندکی تأمّل کردم و به فکر فرورفتم. فرمودند: این عبارت را غلط می دانی؟ عرض کردم: آری؛ چون خطاب به چهار نفر است و فعل بعد از آن ها باید جمع باشد.

فرمودند: اشتباه می کنی، زیرا در این زمان نظم دهنده جهان حضرت بقیّة اللّه علیه السّلام است، ما در این دعا حضرات محمّد و علی و فاطمه علیهم السّلام را برای شفاعت نزد آن بزرگوار می خوانیم و از آن حضرت به تنهایی استمداد می کنیم. ⁽¹⁾

. دار السلام مرحوم عراقی:317. تمام این جریان را در ص 438 این کتاب نقل می کنیم.

لازم است به این نکته توجّه داشته باشیم: همان گونه که در زمان پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و در زمان حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام جناب سلمان و ابوذر و مقداد و سایر اولیاء خدا متوجّه آن بزرگواران بودند و در گرد شمع وجود ایشان می گشتند و همچنین اولیاء الهی در زمان امام حسن مجتبی و حضرت سیدّ الشهداء علیهما السّلام و. . . متوجّه آن بزرگواران بودند و از یاد آنان غفلت نمی ورزیدند، در این زمان نیز آنان که به تکامل معنوی و درجات عالی راه یافته اند، یاد و توجّه به مولای خود حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه را فراموش نمی نمایند.

در دعای شریف ندبه می خوانیم:

أین وجه اللّه الّذی إلیه یتوجّه الأولیاء.

کجاست آن آئینه تمام نمای الهی که اولیاء خدا به سوی او توجّه می نمایند؟

پس در این زمان نیز اولیاء بزرگ خداوند به امام عصر خویش توجّه دارند، گرچه آنان در میان مردم ناشناخته اند ولی با آن بزرگوار در ارتباط هستند و از فرمایشات آن بزرگوار بهره مند می شوند، در زیارت آل یس می خوانیم:

السّلام علیک حین تقرء و تبیّن.

سلام بر شما در آن هنگام که (قرآن را) تلاوت می کنید و (اسرار آن را) بیان می فرمائید.

بنابراین، لازم است انسان در هر عصر و زمانی که زندگی می کند به امام زمان خویش توجّه خاصّی داشته باشد. اکنون به این روایت که از امام رضا علیه السّلام نقل شده است توجّه کنید:

عن مولانا الرضا عن آبائه علیهم السّلام قال: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله فی قول اللّه تبارک و تعالی: یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ ⁽¹⁾

. سوره إسراء، آیه 71. [1]

یدعی کلّ قوم بإمام زمانهم، و کتاب اللّه و سنّة نبیّهم. ⁽²⁾

حضرت امام رضا علیه السّلام از پدران گرامی خود نقل فرمودند که پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله درباره فرمایش خداوند: «روزی که همه انسانها را با امامشان فرامی خوانیم» فرمودند: هر گروهی با امام زمانش و کتاب خداوند و سنّت پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله خوانده می شود.

و معنی روایت این است که: هر انسانی در روز قیامت درباره این سه مسأله حیاتی مورد پرس وجو و بازرسی قرار می گیرد که آیا وظیفه اش را نسبت به امام زمان خود و همچنین کتاب خدا و سنّت پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله انجام داده است یا نه؟

پس در روز قیامت از مسأله امامت سؤال می شود و بررسی می کنند که آیا انسان به امام زمانش معرفت و شناخت داشته است یا نه؟

یکی از راه های مهمّ توجّه به امام عصر ارواحنا فداه خواندن نمازها، دعاها و زیاراتی است که از ائمّه اطهار علیهم السّلام درباره آن حضرت وارد شده است و یا از ناحیه مقدّسه آن بزرگوار صادر گردیده است.

سفارش جناب محمّد بن عثمان، دوّمین نایب خاصّ امام عصر ارواحنا فداه به احمد ابن ابراهیم در برابر درخواستی که از ایشان کرده بود، این است:

توجّه إلیه بالزیارة. ⁽³⁾

به سوی آن حضرت به وسیله این زیارت توجّه نما. ⁽⁴⁾

از این کلام می توان استفاده نمود که به وسیله زیارات یا دعاهایی که در ارتباط با آن حضرت است، انسان می تواند به سوی آن بزرگوار توجّه نموده و قلب و روح خود را مجذوب آن وجود مقدّس نماید.

مسأله توجّه داشتن به مقام و شخصیّت امام عصر ارواحنا فداه و اظهار اندوه و غم در هجران و فراق آن بزرگوار نه تنها در زمان غیبت، بلکه در زمان حضور ائمّه اطهار علیهم السّلام نیز مطرح بوده و اهل بیت علیهم السّلام عظمت مقام و شخصیّت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه را بیان کرده اند و از غیبت و فراق آن سرور عالم امکان اظهار تأسّف نموده اند.

در واقع اهل بیت علیهم السّلام نه تنها با بیانات خود مردم را موظّف نموده اند که به یاد سرور عالم هستی باشند و در غیبت و فراق آن بزرگوار اندوهگین و غمناک باشند؛ بلکه عملا نیز با ریختن اشک و کشیدن آه از دل پردرد خود، نسبت به غیبت طولانی حضرتش، همه را درس سوز و انتظار آموخته اند؛ ولی متأسّفانه شیعیان این مسأله حیاتی را که در تمام ابعاد زندگی دنیوی و اخروی آنها دارای مهم ترین اثر است، به دست غفلت و فراموشی سپرده اند.

بزرگانی که وظیفه داشته و دارند مردم را با این موضوع بسیار مهمّ که در عالم هستی تأثیر عظیم دارد آشنا نمایند، سهل انگاری کردند؛ و با غفلت و بی توجّهی جامعه شیعه در گذشته و حال از این مسئله مهمّ و حیاتی، جهان همچنان از نعمت ظهور حضرت بقیّة اللّه الأعظم ارواحنا فداه بی بهره است و بر اثر دوری و غیبت آن سرور عالم هستی به نعمت تکامل در تمام ابعاد علمی و معنوی، دست نیافته و همچنان زور و زر و تزویر بر جهان و جهانیان حکومت می کند و ادامه حکومت لعنت شده حبتری میلیاردها انسان مسلمان و غیر مسلمان را در چنگال خونبار خود گرفتار نموده است.

جامعه ما آنگونه در مسائل دنیوی غرق شده و آنچنان چشم به اسباب دوخته که مسبّب الأسباب را فراموش کرده است، درست است که دنیا سرای اسباب می باشد و ما باید برای کارهای خود در پی اسباب و وسیله باشیم، ولی این نباید تا به آن حدّ باشد که سبب آفرین را فراموش کنیم. جامعه ما، هم به خداوند که مسبّب الأسباب است کم توجّه می باشد و هم از ولیّ و جانشین او غفلت می ورزد.

یکی از علل مهمّی که باعث غفلت و یا کم توجّهی بسیاری از مردم نسبت به امام عصر ارواحنا فداه شده است، عدم آگاهی و شناخت آنان از مقام و شخصیّت آن بزرگوار است که در روایات خاندان وحی کاملا به عظمت آن بزرگوار تصریح شده است، متأسّفانه کسانی که وظیفه داشته اند این حقایق را به مردم برسانند و آنان را به سوی سرور عالم وجود و رهبر جهان هستی متوجّه سازند، موفّق به انجام این وظیفه مهمّ شرعی نشدند.

اکنون آنچه را که برادران حضرت یوسف به حضرت یعقوب گفتند، به امام زمان خویش ارواحنا فداه عرض می کنیم و به این وسیله از پیشگاه امام رئوف طلب عفو و بخشش می نمائیم:

یا أَبانَا اِسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنّا کُنّا خاطِئِینَ. ⁽¹⁾

. سوره یوسف، آیه 97. [1]

ای پدر ما، برای گناهان ما استغفار نما؛ به راستی که ما خطاکار بودیم.

امید است که با عفو و بخشش آن حضرت از گذشته ما، آینده را جبران نموده و به یاد آن بزرگوار باشیم و تا توان داریم دیگران را به سوی ساحت مقدّس آن حضرت متوجّه سازیم.

انتظار

ترک عادت های اجتماعی و رها شدن از قید و بند غفلت از آثار ارزشمندی که ظهور حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه به همراه دارد، انسان را به برترین و بافضیلت ترین مقامات می رساند و در پرتو انتظار ظهور امام عصر صلوات اللّه علیه نه تنها از قید و بند غفلت از آن حضرت رها می شود بلکه غیبت برای او به منزله مشاهده می شود.

اکنون به این روایت بسیار جالب توجّه کنید: حضرت امام سجّاد علیه السّلام به ابی خالد کابلی فرمودند:

تمتدّ الغیبة بولیّ اللّه الثانی عشر من أوصیاء رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و الأئمّة بعده.

یا أبا خالد؛ إنّ أهل زمان غیبته، القائلین بإمامته، المنتظرین لظهوره أفضل أهل کلّ زمان، لأنّ اللّه تعالی ذکره أعطاهم من العقول و الأفهام و المعرفة ما صارت به الغیبة عندهم بمنزلة المشاهدة و جعلهم فی ذلک الزمان بمنزلة المجاهدین بین یدی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله و سلّم بالسیف، اولئک المخلصون حقّا و شیعتنا صدقا و الدعاة إلی دین اللّه سرّا و جهرا.

و قال علیه السّلام: انتظار الفرج من أعظم الفرج. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:52/122. [1]

غیبت نسبت به دوازدهمین نفر از اوصیاء رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و امامان بعد از او امتداد پیدا می کند و طولانی می شود.

ای ابا خالد؛ به راستی که اهل زمان غیبت او که به امامت ایشان معتقدند و منتظر ظهور او می باشند برترین اهل هر زمان هستند. زیرا که خداوند-که یادش بزرگ باد-آن چنان به آنان عقل و فهم و معرفت عنایت نموده است، که مسئله غیبت برای آنان به منزله مشاهده گردیده و خداوند آنان را در آن زمان به منزله کسانی قرار داده است که پیشاپیش رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم با شمشیر جنگیده اند، آنان حقیقتا صاحبان اخلاص، و شیعیان راستین ما و دعوت کنندگان به دین خدا در نهان و آشکار می باشند.

و حضرت سجّاد علیه السّلام فرمودند: انتظار فرج از بزرگ ترین نوع فرج است.

امام سجّاد علیه السّلام در این روایت کسانی را که در زمان غیبت امام زمان ارواحنا فداه زندگی می کنند ولی مسئله غیبت نتوانسته آنان را در قید و بند غفلت اسیر کند و در انتظار ظهور آن بزرگوار به سر می برند، برترین مردمان هر زمان معرّفی فرموده اند، زیرا آنان توانسته اند با عقل و فهم و معرفتی که خداوند به آنان داده است نه تنها گرفتار عادت اجتماعی غفلت از امام زمان ارواحنا فداه نباشند، بلکه توانسته اند آن چنان در حالات روحی خود تحوّل ایجاد کنند که مسأله غیبت برای آنان همچون مشاهده شود.

بنا به فرمایش امام سجّاد علیه السّلام این گونه افراد شیعیان راستین اهل بیت و پیروان واقعی خاندان وحی علیهم السّلام می باشند.

ما اگر خواهان رسیدن به مقامات شیعیان راستین و واقعی هستیم باید مسیری را بپیماییم که آنان پیموده اند و در راهی گام برداریم که آنان در آن راه گام برداشته اند، و همچون آنان اعتیاد به غفلت را از خود زدوده، و خود را با توجّه و انتظار ظهور زینت بخشیم؛ زیرا انتظار پدید آورنده فکر و اندیشه، نیروبخش و عمل آفرین است، و بر این اساس پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم فرموده اند:

أفضل جهاد امّتی انتظار الفرج. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:77/143. [1]

بافضیلت ترین جهاد امّت من، انتظار فرج است.

انتظار زمینه ای مهمّ برای برقراری و تسلّط حکومت جهانی امام عصر ارواحنا فداه می باشد و علّت سفارشات فراوان خاندان وحی پیرامون این موضوع، اهمیّت آن است.

و حضرت امام صادق علیه السّلام یکی از شرایط پذیرفته شدن عبادت بندگان را انتظار حکومت حضرت قائم ارواحنا فداه برشمرده اند، و پس از بیان این موضوع فرموده اند:

إنّ لنا دولة یجیئ اللّه بها إذا شاء، ثمّ قال: من سرّ أن یکون من أصحاب القائم فلینتظر و لیعمل بالورع و محاسن الأخلاق و هو منتظر، فإن مات و قام القائم بعده کان له من الأجر مثل أجر من أدرکه، فجدّوا و انتظروا هنیئا لکم أیّتها العصابة المرحومة. ⁽²⁾

برای ما دولتی است که هرگاه خداوند بخواهد آن را می آورد. سپس فرمودند: کسی که دوست دارد از اصحاب (حضرت) قائم (ارواحنا فداه) باشد، باید منتظر ظهور باشد و به ورع و اخلاق نیکو رفتار کند درحالی که در صراط انتظار گام برمی دارد؛ پس در این حالت اگر مرگ او فرارسد و (حضرت) قائم بعد از او قیام کنند، پاداش او همانند کسی است که آن بزرگوار را درک می نماید. پس کوشش کنید و منتظر باشید. گوارا باد بر شما ای گروهی که مورد رحمت خداوند هستید.

امام صادق علیه السّلام در روایت دیگری در پیرامون وظیفه مردم در زمان غیبت امام عصر ارواحنا فداه می فرمایند:

و انتظر الفرج صباحا و مساءا. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:52/133. [1]

صبح و شام در انتظار فرج و ظهور باش.

و حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام دارا بودن حالت انتظار را از صفات دوستداران و شیفتگان اهل بیت علیهم السّلام می دانند و محبّین خاندان وحی را به دارا بودن صفت انتظار در هر صبح و شام توصیف می نمایند. آن حضرت می فرمایند:

إنّ محبّینا ینتظر الرّوح و الفرج کلّ یوم و لیلة. ⁽²⁾

به راستی که دوستان ما در هر روز و شب در انتظار فرارسیدن روز آسایش و راحتی و فرج می باشند.

یکی از یاران حضرت امام هادی علیه السّلام از آن بزرگوار درباره برنامه عملی و وظیفه عموم شیعیان در زمان غیبت امام عصر ارواحنا فداه سئوال کرد:

کیف تصنع شیعتک؟

در زمان غیبت، شیعیان شما چه کاری انجام دهند؟

قال علیه السّلام: علیکم بالدّعاء و انتظار الفرج. ⁽³⁾

امام هادی علیه السّلام فرمودند: بر شما باد به دعا و نیایش و انتظار فرج.

بنابراین، همان گونه که در روایت وارد شده است، انتظار ظهور مصلح جهان، از شرایط پذیرفته شدن اعمال مردم و از وظائف پیروان و شیفتگان خاندان رسالت است.

پس شخصی که خود را صالح می پندارد، باید منتظر ظهور مصلح باشد، همان گونه که «خلقی که در انتظار ظهور مصلح بسر می برد، باید خود صالح باشد» .

اینک با نقل کلامی گهربار از حضرت جواد الائمّه علیه السّلام در پیرامون وجوب انتظار حکومت جهانی امام عصر ارواحنا فداه بر ارزش کلام می افزائیم.

حضرت عبد العظیم حسنی علیه السّلام می فرماید:

دخلت علی سیّدی محمّد بن علیّ علیهما السّلام و أنا ارید أن أسأله عن القائم، أهو المهدیّ أو غیره؟ فبدانی، فقال علیه السّلام:

یا أبا القاسم؛ إنّ القائم منّا هو المهدیّ الّذی یجب أن ینتظر فی غیبته و یطاع فی ظهوره و هو الثالث من ولدی، و الّذی بعث محمّدا بالنّبوّة و خصّنا بالإمامة أنّه لو لم یبق من الدّنیا إلاّ یوم واحد لطوّل اللّه ذلک الیوم حتّی یخرج فیملأ الأرض قسطا و عدلا کما ملئت جورا و ظلما و إنّ اللّه تبارک و تعالی یصلح أمره فی لیلة کما أصلح أمر کلیمه موسی علیه السّلام لیقتبس لأهله نارا فرجع و هو رسول نبیّ.

ثمّ قال علیه السّلام: أفضل أعمال شیعتنا إنتظار الفرج. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:51/156. [1]

من به محضر مولایم حضرت جواد علیه السّلام وارد شدم و تصمیم داشتم از آن بزرگوار درباره قائم آل محمّد علیهم السّلام سئوال کنم که آیا او همان مهدی است یا دیگری؟ قبل از آن که چیزی بگویم، آن حضرت فرمود:

ای ابا القاسم؛ قائم ما آل محمّد، همان مهدی است که واجب است در دوران غیبت انتظار او را کشید و در زمان ظهورش اطاعتش نمود.

او سوّمین نفر از نسل من است. سوگند به آن کسی که محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم را به نبوّت مبعوث نمود و امامت را به ما اختصاص داد، اگر از دنیا باقی نماند مگر یک روز، خداوند آن روز را طولانی می کند تا آن حضرت خروج کند و زمین را پر از عدل و داد نماید، همان گونه که از جور و ستم پر شده باشد.

خداوند امر او را در یک شب اصلاح می کند، همان گونه که کار کلیم خود حضرت موسی علیه السّلام را اصلاح نمود؛ او برای به دست آوردن آتش برای خانواده اش رفت، و در حالی برگشت که دارای مقام نبوّت و رسالت بود.

آن گاه حضرت جواد علیه السّلام فرمودند: بافضیلت ترین اعمال شیعیان ما، انتظار فرج است.

به امید آن روز که ندای دلربایش در فضا طنین افکن شود و دل های دردناک و آزرده را شفا بخشد و بزرگ مردان الهی که خدا در توصیف شان فرموده است: أَیْنَ ما تَکُونُوا یَأْتِ بِکُمُ اَللّهُ جَمِیعاً ⁽¹⁾

. سوره بقره، آیه 148؛ « [1]هر کجا باشید خداوند همه شما را می آورد» .

انتظار ظهور یا اعتقاد به ظهور؟ !

انتظار، تنها به معنای آمادگی برای پذیرش ظهور نیست؛ بلکه علاوه بر آن، در اندیشه آن بودن و آرزو داشتن آن را نیز می طلبد.

ممکن است بسیاری از افراد آمادگی و امکانات برای پذیرایی از میهمان را داشته باشند ولی از کسی دعوت نکرده و در انتظار آمدن میهمان نباشند. این گونه افراد را تنها به خاطر آمادگی داشتن برای پذیرایی، نمی توان منتظر میهمان دانست؛ زیرا نه منتظر آمدن میهمان هستند و نه از نیامدن آن، ناراحت می شوند.

با این بیان روشن می شود که در خودسازی و تهذیب نفس، بدون توجّه به مسأله انتظار و فرارسیدن روزگاری که سراسر جهان از وجود ظلم و ستم پاکسازی می شود، کمبود وجود دارد؛ زیرا کسی که این گونه است یکی از وظایف بزرگ خود را که انتظار داشتن برای پاکسازی جهانی و حرکت به سوی آن مقصد است، به دست فراموشی سپرده است.

به عبارت دیگر؛ اصلاح نفس و پاکسازی در صورتی به تکامل و اوج خود می رسد که انسان در آرزو و اندیشه پاکسازی سراسر جهان باشد و تنها به تهذیب نفس خویشتن نیندیشد. پس کسی که برای اصلاح حال خویش تلاش می کند باید در انتظار ظهور مصلح جهان باشد و تنها به اعتقاد داشتن به این موضوع بسنده نکند.

بنابراین، نکته ای که باید مورد توجّه قرار گیرد این است که: میان انتظار ظهور و اعتقاد به آن تفاوت بسیاری وجود دارد. زیرا همه شیعیان بلکه بسیاری از ملّت های دیگر جهان به ظهور مصلحی که سرانجام سراسر جهان را پر از عدل و داد کند اعتقاد دارند؛ ولی همه آنانی که اعتقاد به این حقیقت دارند در انتظار تحقّق آن نیستند!

کسی منتظر ظهور امام زمان ارواحنا فداه می باشد که علاوه بر اعتقاد، امید و انتظار درک آن زمان را داشته باشد و براساس انتظار و امید، عمل نماید.

تمام روایاتی که مسأله انتظار در آن ها ستوده شده است، بر لزوم امیدواری و امکان وقوع و درک ظهور امام عصر ارواحنا فداه دلالت می کنند؛ زیرا اگر انتظار و امید نباشد و انسان مأیوس از درک زمان ظهور باشد، چگونه به روایات انتظار که درس امید و آرزو را به انسان ها می آموزند، عمل کرده است؟ !

بنابراین، علاوه بر اعتقاد به مسأله ظهور و آمادگی برای درک آن روزگار-به دلیل روایاتی که درس انتظار را به ما می آموزند-هر انسانی وظیفه دارد در اندیشه ظهور بوده و امیدوار به درک آن، و معتقد به امکان فرارسیدن آن در زمان خود باشد، و برای آن که با عافیت زمان ظهور را درک کند دعا نماید و بداند که خداوند آنچه بخواهد انجام می دهد.

معرفت یا راه انتظار

یکی از اموری که درس انتظار را به ما می آموزد و لازم است به آن توجّه داشته باشیم، مسأله معرفت و شناخت خداوند و جانشینان او و عظمت مقام آنان می باشد.

کسی که واقعا در راه معرفت پروردگار و شناخت صحیح ائمّه اطهار علیهم السّلام گام بردارد و با لطف و عنایت آن بزرگواران، قلبش با انوار تابناک معارف الهیّه خاندان وحی روشن شود، به این وسیله و از این طریق، با وظیفه های دیگر خود آشنا می گردد و متوجّه می شود که غفلت از امام عصر ارواحنا فداه زشت و ناپسند است.

این نورانیّت بر اثر درخشیدن نور امام علیه السّلام است؛ زیرا امام علیه السّلام در هر زمانی قلب دوستان واقعی خود را نورانی و روشن می سازد.

اکنون به این روایت جالب توجّه کنید:

عن أبی خالد الکابلی قال: سألت أبا جعفر علیه السّلام عن قول اللّه عزّ و جلّ فَآمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اَلنُّورِ اَلَّذِی أَنْزَلْنا. ⁽¹⁾

. سوره تغابن، آیه 8. [1]

فقال: یا أبا خالد، النور و اللّه الأئمّة من آل محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم إلی یوم القیامة، و هم و اللّه نور اللّه الّذی أنزل، و هم و اللّه نور اللّه فی السماوات و فی الأرض. و اللّه یا أبا خالد، لنور الإمام فی قلوب المؤمنین أنور من الشمس المضیئة بالنهار، و هم و اللّه ینوّرون قلوب المؤمنین، و یحجب اللّه عزّ و جلّ نورهم عمّن یشاء فتظلم قلوبهم.

و اللّه یا أبا خالد، لا یحبّنا عبد و یتولاّنا حتّی یطهّر اللّه قلبه، و لا یطهّر اللّه قلب عبد حتّی یسلّم لنا، و یکون سلما لنا، فإذا کان سلما لنا سلّمه اللّه من شدید الحساب، و آمنه من فزع یوم القیامة الأکبر. ⁽¹⁾

. الکافی:1/194. [1]

ابو خالد کابلی می گوید: از امام محمّد باقر علیه السّلام در مورد آیه شریفه که می فرماید:

«پس ایمان بیاورید به خدا و پیامبر او و نوری که فروفرستادیم» پرسیدم.

حضرت فرمود: ای ابو خالد؛ به خدا سوگند، منظور از نور همان امامان از آل محمّد علیهم السّلام تا روز قیامت می باشد.

به خدا سوگند؛ آنان همان نور خداوند هستند که فروفرستاده است.

به خدا سوگند؛ آنان نور خدا در آسمان ها و زمین می باشند.

به خدا سوگند ای ابو خالد؛ نور امام در قلب های مؤمنین تابناک تر از خورشید فروزان در روز است.

به خدا سوگند؛ آنان قلب های مؤمنین را روشن می سازند، و خداوند نور آنان را از هرکس که بخواهد پنهان می نماید، پس قلب های شان تاریک می شود.

به خدا سوگند ای ابو خالد؛ هیچ بنده ای به ما محبّت نمی ورزد و ولایت ما را نمی پذیرد مگر بعد از آنکه خداوند دل او را پاک نماید، و دل هیچ بنده ای را خداوند پاک نمی گرداند تا این که منقاد و تسلیم ما شود و سر سازش با ما داشته باشد. پس هنگامی که با ما سازش داشت، خداوند او را از سختی های حساب (در روز قیامت) سالم نگه می دارد، و او را از ترس و وحشت روز بزرگ قیامت ایمن می گرداند.

آیا ممکن است کسی قلبش به نور امام زمان ارواحنا فداه نورانی و روشن شده باشد ولی از آن حضرت غافل باشد؟

احساس حضور، یا نشانی از معرفت

وظیفه مردم در عصر غیبت به طور کلّی به دو دسته تقسیم می شود:

1-آنچه اختصاص به دوران غیبت دارد.

2-آنچه تنها به دوران غیبت اختصاص ندارد بلکه انجام آن در زمان غیبت و عصر ظهور و حضور امام علیه السّلام لازم است.

یکی از وظایف و برنامه هایی که مربوط به قسم دوّم است و تأثیر مهمّی در چگونگی زندگی انسان دارد و اگر رعایت شود تحوّلی عظیم در زندگی او ایجاد نموده و حیاتی پربار برای انسان به ارمغان می آورد اعتقاد به مسأله حضور و عمل کردن برطبق آن است.

یعنی اگر انسان معتقد باشد همه در محضر خداوند کریم و جانشینان او می باشند و او در زمان حضور یا غیبت و یا ظهور آن بزرگواران در محضر آنان می باشد-و زمان و مکان برای ما محدودیّت می آورد نه برای مقامات نورانیّه آنان-؛ نمی تواند حضور آنان را مقیّد و محدود به زمان و یا مکان خاصّی بنماید.

زیرا زمان و مکان از قیود مادّه است و مقام نورانیّت اهل بیت علیهم السّلام که حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام آن را در حدیث نورانیّت تشریح فرموده اند، فوق مادّه است و بلکه محیط بر آنست، بنابراین زمان و مکان نسبت به مقام نورانیّت آنان، محدودیّت و تقیّد ایجاد نمی نماید.

برای توضیح مطلب می توانید به حدیث «نورانیّت» که حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام آن را برای جناب سلمان و ابوذرّ بیان فرموده اند رجوع کنید. و ما به خاطر طولانی بودنش از نقل آن در اینجا خودداری می کنیم و روایت مهمّ دیگری را که حضرت امام باقر علیه السّلام بیان فرموده اند و به خاطر مختصر بودنش با این بحث مناسب است، نقل می کنیم:

ابو بصیر که از اصحاب حضرت امام باقر علیه السّلام است می گوید:

دخلت المسجد مع أبی جعفر علیه السّلام و الناس یدخلون و یخرجون.

فقال لی: سل الناس هل یروننی؟

فکلّ من لقیته قلت له: أ رأیت أبا جعفر علیه السّلام فیقول: لا و هو واقف حتّی دخل أبو هارون المکفوف، قال: سل هذا؟ فقلت: هل رأیت أبا جعفر؟ فقال: ألیس هو بقائم؟ قال: و ما علمک؟ قال: و کیف لا أعلم و هو نور ساطع. قال: و سمعته یقول لرجل من أهل الإفریقیّة: ما حال راشد؟ قال: خلّفته حیّا صالحا یقرؤک السلام.

قال: رحمه اللّه، قال: مات؟ قال: نعم، قال: متی؟ قال: بعد خروجک بیومین. قال: و اللّه ما مرض و لا کان به علّة، قال: و إنّما یموت من یموت من مرض أو علّة. قلت: من الرجل؟ قال: رجل لنا موال و لنا محبّ.

ثمّ قال: أترون أنّه لیس لنا معکم أعین ناظرة، أو اسماع سامعة، لبئس ما رأیتم، و اللّه لا یخفی علینا شیء من أعمالکم فاحضرونا جمیعا و عوّدوا أنفسکم الخیر، و کونوا من أهله تعرفوا فإنّی بهذا آمر ولدی و شیعتی. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:46/243. [1]

با امام باقر علیه السّلام وارد مسجد شدم، و مردم در حال رفت وآمد بودند. امام علیه السّلام به من فرمودند: از مردم بپرس آیا مرا می بینند؟ من با هرکس ملاقات کردم از او سؤال کردم که آیا امام باقر علیه السّلام را دیدی؟ می گفت: نه؛ درحالی که امام علیه السّلام ایستاده بود، تا فردی نابینا به نام ابو هارون وارد شد.

امام علیه السّلام فرمودند: از این مرد سؤال کن. به او گفتم: آیا امام باقر علیه السّلام را دیدی؟

ابو هارون در جواب گفت: مگر ایشان اینجا نایستاده اند؟

ابو بصیر گفت: از او سؤال کردم تو از کجا دانستی که امام علیه السّلام ایستاده است؟

ابو هارون گفت: چگونه به آن علم و آگاهی پیدا نکنم و حال آن که امام علیه السّلام نوری است آشکار و نمایان.

ابو بصیر می گوید: و شنیدم که امام باقر علیه السّلام به مردی از اهل آفریقا می فرمود: حال راشد چگونه است؟

او گفت: از آفریقا که خارج شدم او زنده و سالم بود و به شما سلام می رساند.

امام باقر علیه السّلام فرمودند: خداوند او را رحمت کند. مرد آفریقایی گفت: او مرد؟ !

امام علیه السّلام فرمودند: آری. او پرسید: در چه زمانی؟

امام علیه السّلام فرمودند: دو روز بعد از خارج شدن تو از آفریقا مرد.

آفریقایی گفت: به خدا قسم راشد نه مریض بود و نه هیچ گونه دردی داشت!

امام علیه السّلام به او فرمودند: مگر هرکس که می میرد به خاطر مرض یا درد می میرد؟

ابو بصیر گفت: از امام علیه السّلام پرسیدم: این مرد آفریقایی کیست؟

امام علیه السّلام فرمودند: دوست ما و پیرو ما خاندان است.

آن گاه امام علیه السّلام فرمودند: آیا می پندارید برای ما با شما، چشمانی نظاره گر و گوش هایی شنوا وجود ندارد؟ چه پندار نادرستی؛ به خدا قسم بر ما هیچ چیزی از اعمال شما پنهان نیست. پس همه ما را حاضر در نزد خود بدانید و نفس های خود را به کارهای پسندیده عادت دهید و اهل کارهای نیک شوید تا به آن شناخته شوید. من فرزندان و شیعیان خود را به آنچه گفتم امر می کنم.

این روایت مطالب مهمّی را دربر دارد که برای درک معانی آن، لازم است دقّت کامل نمود.

نکته مهمّی که از این روایت استفاده می کنیم، اعتقاد به حضور خاندان وحی علیهم السّلام می باشد، و درک این واقعیّت امکان پذیر است به شرطی که شرایطی را که امام باقر علیه السّلام برای درک آن بیان فرموده اند رعایت شود.

نکته بسیار مهمّی که آن حضرت در پایان فرمایش خود فرموده اند این است که آن بزرگوار شیعیان و فرزندان خود را به آن سفارش و امر فرموده اند. و این دلیل بر آن است که باید همه برای شناخت و دریافت واقعیّتی را که بیان فرموده اند، سعی و کوشش کنند.

بنابراین روایت، هریک از آن بزرگواران عین اللّه هستند که اعمال و رفتار ما را می بینند و اذن اللّه هستند که تمام گفتار ما را می شنوند. آن گاه امام علیه السّلام کسانی را که این حقایق را نپذیرفته اند مورد خطاب و نکوهش قرار داده و می فرمایند واقعا بد اعتقادی دارید به خدا سوگند هیچ چیزی از اعمال شما از ما پوشیده نیست.

حضرت امام باقر علیه السّلام پس از بیان این نکات به نتیجه گیری از فرمایشات خود می پردازند و به چند نکته تصریح می فرمایند:

1-همه ما را نزد خود حاضر بدانید.

این کلام اشاره به مقام نورانیّت اهل بیت علیهم السّلام است که آن بزرگواران به مقام نورانیّت، محیط بر زمان می باشند، و فرقی میان هیچ یک از آنان نیست و شیعه در هر زمانی که باشد، باید خود را نزد همه آن بزرگواران بداند، و همانگونه که انسان باید خود را در حضور خداوند ببیند باید احساس کند که در محضر اهل بیت علیهم السّلام نیز می باشد.

بدیهی است کسی که این حقیقت را بفهمد و آن را عملی سازد تحوّل بزرگی در رفتار و کردار او ایجاد می شود.

2-نفس های خود را به کارهای نیک عادت دهید و از اهل خیر باشید.

بنابراین فرمایش نه تنها انسان باید به کارهای زشت و ناپسند عادت نکند بلکه باید به اعمال شایسته و رفتار خوب، نفس خود را عادت دهد. یعنی آنچنان باید در تهذیب نفس و خودسازی کوشا باشد که نفس او نه تنها از انجام کارهای پسندیده متنفّر و منزجر نباشد، بلکه به آن ها خو گرفته و عادت داشته باشد.

نکته قابل توجّه در این روایت اینست که عادت کردن به کارهای پسندیده و ارزنده در صورتی ارزش دارد که ذات انسان به آن ها عادت کرده باشد یعنی در ذات او اثر گذاشته باشد، لذا عادت کردن به کارهای نیکو و پسندیده در صورتی که در ذات شخص اثری نگذاشته باشد اهمیّت چندانی نخواهد داشت؛ زیرا ممکن است انسان بر اثر جوّ جامعه و محیط زندگی به انجام بعضی از کارهای خوب و پسندیده عادت کرده باشد ولی در ذات او رسوخ نکرده باشند، در نتیجه سنخیّتی با آنچه انجام می دهد نیافته و اهل آن به حساب نیاید. و این نکته دقیقی است که کاملا باید به آن توجّه شود.

برای توضیح مطلب می گوئیم: عادت کردن به کارهای پسندیده به دو صورت ممکن است واقع شود:

1-صورت اوّل: از راه مخالفت با نفس و مطیع ساختن نفس برای انجام کارهای خوب. اگر منشأ اعتیاد انسان به کارهای نیک این گونه باشد، ذات و سرشت آدمی به رفتار و گفتار خوب خو گرفته و عادت می نماید. این گونه عادت کردن، دارای نقش اساسی و اثر حیاتی در پیشرفت و تکامل انسان است.

2-صورت دوّم: این است که انسان به کارهای خوب انس گرفته و به رفتار پسندیده عادت کند نه از راه مخالفت با نفس و خودسازی و آماده ساختن ذات برای انجام این گونه اعمال؛ بلکه بر اثر محیط زیست و اجتماعی که در آن زندگی می کند، به بعضی از کارهای خوب انس گرفته و عادت کرده باشد.

مثلا چون در خانواده ای بوده است که مقیّد به نماز اوّل وقت یا نماز جماعت بوده اند، او هم به آن عادت کرده است. در این صورت اگر محیط زندگی او تغییر کند چون ذاتا به آن کار عادت نکرده است، با مرور زمان رفتار او عوض می شود و از برنامه قبلی خود دست برمی دارد.

این گونه عادت کردن ها که تأثیری در ذات او نگذاشته اند بلکه بر اثر رنگ گرفتن از محیط می باشد، اهمیّتی ندارد و با تغییر محیط از دست می رود.

به این جهت حضرت باقر العلوم علیه السّلام می فرمایند: علاوه بر آن که نفس های خود را به کارهای خیر عادت می دهید، اهل آن نیز باشید؛ نه آن که فقط رنگ افراد خوب را به خود بگیرید؛ زیرا رنگ گرفتن از نیکان بدون آن که در ذات و سرشت انسان رسوخ نموده باشد تأثیری در رفتار او ندارد و تحوّلی در او به وجود نمی آورد و نقشی در درک حقایق نخواهد داشت و هنگامی که در ذات انسان رسوخ کرد و استقرار یافت، این حقایق عظیم و باارزش را درک می کند.

معنای حضور چیست؟

نکته دیگری که ممکن است مورد بحث قرار گیرد این است که حضور به چه معنا است، آیا مقصود از حضور، حضور علمی است یا حضور عینی؟

مرحوم علاّمه مجلسی در بیان روایت فرموده است: اگر «فاحضرونا» از باب إفعال باشد معنای روایت چنین است: یعنی بدانید که همه ما نزد شما حاضر هستیم به وسیله علمی که داریم. مقصود مرحوم علاّمه مجلسی حضور علمی است. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:46/244.

در روایتی حضرت امام رضا علیه السّلام درباره حضرت خضر می فرمایند:

إنّه لیحضر حیث ما ذکر، فمن ذکره منکم فلیسلّم علیه. ⁽¹⁾

. کمال الدین:2/390. [1]

او هر زمان که یاد شود حاضر می شود، پس هرکس از شماها او را یاد کرد باید بر او سلام کند.

مرحوم آیة اللّه مستنبط در این باره می نویسد: مقام حضرت خضر علیه السّلام که تابع و رعیّت امام زمان ارواحنا فداه می باشد در این حدّ است، پس مقام و عظمت حضرت بقیّة اللّه صلوات اللّه علیه که امام و پیشوای او است تا چه حدّ و پایه است؟ ! ⁽²⁾

از این روایت، حضور شخصی-در بعضی از زمان ها-استفاده می شود نه حضور علمی.

مسأله حضور از مسائل مهمّ در معارف اهل بیت علیهم السّلام می باشد و نیاز به تفصیل بیشتر دارد. به این جهت این گفتار را با کلامی دلنشین از فرمایشات حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام پایان می دهیم:

أحضروا آذان قلوبکم تفهموا! ⁽³⁾

(اگر خواهان درک حقایق هستید) گوش دل را باز کنید، تا آن را دریابید.

عظمت امام عصر ارواحنا فداه

در کلمات اهل بیت علیهم السّلام

آشنایی با عظمت امام عصر ارواحنا فداه وسیله ای بسیار مؤثّر برای وارد شدن در صراط انتظار می باشد. در توضیح کلام می گوییم:

روایاتی که از اهل بیت علیهم السّلام درباره شخصیّت و عظمت امام عصر ارواحنا فداه به ما رسیده است، آنچنان مهیّج و تکان دهنده است که آدمی را شگفت زده می سازد! چگونه می شود با آن همه سخنانی که در اعماق وجود انسان تأثیر می گذارد، جامعه ما

نسبت به آن بزرگوار آن گونه که باید دل نبسته است و زاغ و زغن را به جای «طاووس بهشت» ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:51/91.

آیا عالمان و بزرگان دین در این راه کاری که شایسته باشد انجام داده اند؟ آیا مهتران و پیشوایان قوم و قدرتمندانی که خود را به آن حضرت نسبت می دهند خدمتی نموده اند؟ آیا ثروتمندان و توانمندان شیعه در راه کمک به این مسأله که اساسی ترین مسأله حیاتی دین است، کوشش کرده اند؟ آیا توده مردم با توجّه به امام زمان صلوات اللّه علیه، سرنوشت غمبار خویش را تغییر داده اند؟

حقیقت این است که همه اقشار مردم در این غفلت زدگی، کم وبیش سهیم هستند، (اگرچه افرادی بوده اند و هستند از عالمان و غیر عالمان، که همچون شقایق داغ بر دل داشته و روزگاری با غم و حسرت می گذرانند و به قدر توفیق و توان خویش به احیاء این امر پرداخته و می پردازند.) بگذریم که حقیقت تلخ است و دل خودپسندان را می آزارد.

اکنون کلماتی را از خاندان وحی می آوریم تا ببینید آنان با چه عباراتی از آخرین حجّت الهی حضرت صاحب الأمر صلوات اللّه علیه یاد نموده اند و چگونه کوشش کرده اند تا مردم را به سوی آن حضرت متوجّه سازند و چگونه درس بزرگداشت آن حضرت را به ما آموخته اند:

1-پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم فرمودند:

پدرم و مادرم فدای او باد، او هم نام من و شبیه من است.

این کلام را پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم به حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام پس از شرح دوران غم انگیز و تأسّف بار غیبت امام عصر ارواحنا فداه بیان نموده اند.

اینک به فرمایش آن حضرت توجّه کنید:

. . . سیکون بعدی فتنة صمّاء صیلم یسقط فیها کلّ و لیجة و بطانة، و ذلک عند فقدان شیعتک الخامس من السابع من ولدک، یحزن لفقده أهل

الأرض و السماء، فکم مؤمن و مؤمنة متأسّف متلهّف حیران عند فقده. ثمّ أطرق ملیّا ثمّ رفع رأسه و قال:

بأبی و أمّی سمیّی و شبیهی و شبیه موسی بن عمران علیه جلابیب النور یتوقّد من شعاع القدس. ⁽¹⁾

. کفایة الأثر:158، [1]بحار الأنوار:36/337 و 51/109. [2]

بعد از من فتنه ای ایجاد می شود بسیار سخت و دشوار و از پا درآورنده، که در آن هر شخص مورد اعتماد و رازداری سقوط می کند و این در هنگامی است که شیعیان تو پنجمین نفر از فرزندان تو از هفتمین امام را گم کنند، برای فقدان او اهل آسمان و زمین غمگین می شوند، پس چه بسیارند مردان و زنان باایمانی که در هنگام غیبت او، متأسّف و حسرت زده و حیرانند.

سپس آن حضرت سر خود را به آرامی پائین برده و آن گاه سربلند نموده و فرمودند:

پدر و مادرم فدای او باد، هم نام من و شبیه من و شبیه موسی بن عمران است، بر او پیراهن هایی از نور است که از شعاع قدس برافروخته است.

2-حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام درباره آن حضرت فرمودند:

جانم فدای او باد. . .

این کلام را مرحوم علاّمه مجلسی به حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام نسبت داده و فرموده است در دیوان شعری که منسوب به آن حضرت می باشد، از آن بزرگوار نقل شده که فرمودند:

فثمّ یقوم القائم الحقّ منکم و بالحقّ یأتیکم و بالحقّ یعمل

سمیّ نبیّ اللّه نفسی فداؤه فلا تخذلوه یا بنیّ و عجّلوا ⁽²⁾

پس در آن هنگام (بعد از حکومت های ناشایسته) از شما کسی که حق را به پا می دارد قیام می کند، و حقّ را برای شما می آورد و به آن عمل می کند.

هم نام رسول خداوند است جانم فدای او باد، پس ای فرزندان من مددرسانی به او را ترک نکنید و برای یاریش شتاب کنید.

3-حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام:

پدرم فدای پسر بهترین کنیزان باد. ⁽¹⁾

. حضرت نرجس خاتون علیها السّلام شاهزاده بزرگ روم، برای پیوستن به خاندان وحی علیهم السّلام، لباس کنیزان را پوشید و در میان آنان رفت و افتخار جاودانه مادر شدن برای حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه را نصیب خود ساخت. به جهت پوشیدن لباس کنیزان و اسارت، از ایشان به عنوان بهترین کنیزان در روایات یاد شده است.

اوّل مظلوم عالم حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام پس از بیان اوصاف جسمانی امام عصر ارواحنا فداه با بیان جمله ای که آوردیم اشتیاق عظیم قلبی خویش را اظهار نموده اند.

این روایت را جناب جابر جعفی که از نقباء و از اصحاب سرّ امام باقر و امام صادق علیهما السّلام بوده نقل نموده است.

در این روایت حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام به بیان صفات نیکوی جسمانی امام عصر ارواحنا فداه اکتفا کرده اند و از تشریح خصلت های معنوی و ملکوتی آن حضرت خودداری فرموده اند؛ زیرا با کسی سخن می گفته اند که او علّت اصلی همه تباهی ها و فسادها در عالم خلقت است.

اکنون به این روایت توجّه کنید: جناب جابر جعفی می گوید: از امام باقر علیه السّلام شنیدم که می فرمود:

سایر عمر بن الخطّاب امیر المؤمنین علیه السّلام فقال: أخبرنی عن المهدیّ ما اسمه؟ فقال: أمّا اسمه فإنّ حبیبی عهد إلیّ أن لا احدّث باسمه حتّی یبعثه اللّه، قال: فأخبرنی عن صفته.

قال: هو شابّ مربوع حسن الوجه حسن الشعر، یسیل شعره علی منکبیه، و نور وجهه یعلو سواد لحیته و رأسه، بأبی ابن خیرة الإمآء. ⁽²⁾

عمر بن خطاب در خدمت حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام راه می رفت به آن بزرگوار عرض کرد: مرا از نام مهدی خبر ده.

حضرت فرمودند: امّا درباره اسم او، حبیب من از من پیمان گرفته است که از نام او سخن نگویم، تا آن زمان که خداوند او را برانگیزد.

عرض کرد: از اوصاف و شمایل او به من خبر ده.

حضرت فرمودند: او جوانی است چهار شانه، نیکوروی و زیباموی که مویش بر شانه اش ریخته و نور صورتش بر سیاهی موی سر و صورتش برتری دارد.

پدرم فدای پسر بهترین کنیزان باد.

4-حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام: پدرم فدای پسر بهترین کنیزان باد.

این کلام را حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام دیگر بار تکرار نموده اند و حارث همدانی آن را از حضرت امیر مؤمنان علیه السّلام نقل کرده است.

آن بزرگوار در این روایت بیان فرموده اند که پایان ظلم و ستمگری ستمگران با شمشیر انتقامی است که در دست توانای حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه می باشد، و فرموده اند: جام تلخ زهر را به کام همه ستمگران جهان فروخواهد ریخت.

اکنون در دنباله مطلب به کلام آن بزرگوار که دل غمزدگان را شاد می کند توجّه کنید:

بأبی ابن خیرة الإماء-یعنی القائم من ولده علیه السّلام-یسومهم خسفا، و یسقیهم بکأس مصبرة، و لا یعطیهم إلاّ السیف هرجا. ⁽¹⁾

. الغیبة مرحوم نعمانی:229. [1]

پدرم فدای پسر بهترین کنیزان باد-یعنی حضرت قائم که از فرزندان آن حضرت است-خواری و پستی و فرومایگی را بر آنان وارد می سازد و با ظرفی که از صبر (دوایی بسیار تلخ) پر است به آنان (ستمگران) می خوراند و به آنان چیزی حواله نمی کند مگر شمشیر خون ریز را.

آری در آن روز است که حکومت سقیفه نشینان و وارثان آنان به پایان می رسد و جام تلخ زهر را همه آن ها سر خواهند کشید!

5-حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام:

پدرم فدای پسر بهترین کنیزان باد.

حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام این گفتار را دیگر بار در یکی از خطبه های خود ایراد فرموده اند:

فانظروا أهل بیت نبیّکم فإن لبدوا فالبدوا و إن استنصروکم فانصروهم، لیخرجنّ اللّه برجل منّا أهل البیت، بأبی ابن خیرة الإماء لا یعطیهم إلاّ السیف هرجا هرجا موضوعا علی عاتقه ثمانیة. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:51/121. [1]

به اهل بیت پیامبرتان بنگرید؛ اگر آرام گرفتند شما نیز آرام بگیرید و اگر شما را به یاری طلبیدند آنان را یاری کنید، خداوند به طور حتم مردی از ما اهل بیت را (برای نابودی ستمگران) خارج می سازد.

پدرم فدای پسر بهترین کنیزان باد، به آنان نمی دهد مگر شمشیر را چه آشوبی؛ چه آشوبی؛ هشت ماه شمشیر را بر شانه خود می نهد.

در این خطبه حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام اصلاح جهان و پاکسازی دنیا را از وجود پلیدان لعنت شده نوید می دهند، که مدّت هشت ماه جنگ با ستمگران در صحنه گیتی ادامه می یابد و آن گاه صلح و صفا در سراسر جهان حاکم می شود.

6-حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام:

آه، چقدر مشتاقم او را ببینم!

این کلام را حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام پس از بیان فتنه ها و آشوب های آینده و یاد از خصلت های امام عصر ارواحنا فداه بیان نمودند:

هاه-و أومأ بیده إلی صدره-شوقا إلی رؤیته. ⁽²⁾

آه-و اشاره به سینه مبارک خود نمودند-چقدر مشتاقم او را ببینم!

زیرا آن بزرگوار با احاطه علمی که بر همه چیز داشتند، می دانستند فتنه هایی که سقیفه نشینان در سقیفه بذر آن را افشاندند، همچنان ادامه خواهد یافت و آتش آن سراسر گیتی را تا زمان های دور، سیاه خواهد نمود و سیه روزی و بدبختی را نصیب همه مردمان جهان خواهد کرد و این ظلم و جنایت همچنان ادامه می یابد تا آن روز که منتقم آل محمّد حضرت امام عصر ارواحنا فداه همراه با سیصد و سیزده تن از

شخصیّت های خودساخته، که امر ولایت در جان و دل آنان ریشه دوانده است با تعدادی دیگر از مؤمنان از کنار خانه خدا قیام نمایند، و انتقام همه مظلومین جهان را از همه ستمگران بگیرند.

اگر در روز تاریک سقیفه یاورانی از جان گذشته در کنار وجود مقدّس اوّل مظلوم عالم حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام می بودند، دشمنان نمی توانستند خانه وحی را به آتش کشیده و ریسمان به گردن امیر عالم هستی افکنده و چهره ماه را کبود کنند. حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام در یکی از خطبه های خود می فرمایند:

فنظرت فإذا لیس لی معین إلاّ أهل بیتی فضننت بهم عن الموت، و أغضیت علی القذی، و شربت علی الشّجی، و صبرت علی أخذ الکظم، و علی أمرّ من طعم العلقم.

چون مخالفین، خلافت را که حقّ من بود غصب کردند، (در کار خویش) اندیشه کردم؛ دیدم در آن هنگام به غیر از اهل بیت خود یاوری ندارم، راضی نشدم که آنها کشته شوند، و چشمی که خاشاک در آن رفته بود برهم نهادم؛ با این که استخوان گلویم را گرفته بود، جام تلخ را آشامیدم؛ و خشم خود فروخوردم و بر چیزهای تلخ تر از طعم علقم (که گیاهی است بسیار تلخ) شکیبایی نمودم. ⁽¹⁾

. نهج البلاغه فیض الإسلام: خطبه 26 ص 92. [1]

آری مظلوم ترین فرد جهان هستی پس از بیان همه ستم هائی که بر او روا شده، آنگاه که از فتنه های آینده یاد می کند و نام پایان دهنده همه ظلم ها و ستم ها را به زبان جاری می سازد می فرماید:

آه، چقدر مشتاقم او را ببینم!

7-امام باقر علیه السّلام می فرمایند:

اگر در آن زمان باشم جان خود را برای صاحب این امر نگه می دارم.

این کلام از کسی صادر شده است که شکافنده همه علوم و دانش ها در سراسر هستی و آگاه از همه اسرار خلقت می باشد، آن کسی که آینده و آیندگان، گذشته و

گذشتگان، برای ایشان همچون افرادی هستند که در محضرش حاضر می باشند.

آن حضرت وقتی که سخن از آینده و آیندگان به میان می آورد، و یکی از قیام هائی را که قبل از ظهور امام عصر ارواحنا فداه واقع می شود بیان می کنند، می فرمایند:

. . . أما إنّی لو أدرکت ذلک لاستبقیت نفسی لصاحب هذا الأمر. ⁽¹⁾

. الغیبة مرحوم نعمانی:273. [1]

آگاه باشید اگر من آن زمان را درک نمایم جان خود را برای صاحب این امر حفظ می کنم.

مرحوم آیة اللّه شیخ محمّد جواد خراسانی در کتاب خود نوشته است: مقصود حضرت از آن زمان، وقتی است که گروهی از «شیلا» برای گرفتن حق قیام می کنند.

8-امام باقر علیه السّلام:

پدر و مادرم فدای او باد، او همنام من و دارای کنیه من است.

پدرم فدای کسی باد که سراسر گیتی را سرشار از عدل و داد می کند همانگونه که پر از ظلم و ستم شده باشد.

این روایت را ابو حمزه ثمالی-که از بزرگان اصحاب آن حضرت است-نقل نموده؛ او می گوید: روزی در محضر امام باقر علیه السّلام بودم، آنگاه که مردم از خدمت آن بزرگوار مرخّص شدند به من فرمودند:

یا أبا حمزة، من المحتوم الّذی حتمه اللّه قیام قائمنا، فمن شکّ فیما أقول لقی اللّه و هو به کافر، ثمّ قال:

بأبی و أمّی المسمّی باسمی و المکنّی بکنیتی، السابع من ولدی، بأبی من یملأ الأرض عدلا و قسطا کما ملئت ظلما و جورا.

یا أبا حمزة، من أدرکه فیسلّم له ما سلّم لمحمّد و علیّ فقد وجبت له الجنّة، و من لم یسلّم فقد حرّم اللّه علیه الجنّة و مأواه النار و بئس مثوی الظالمین. ⁽²⁾

ای ابا حمزه؛ از چیزهایی که خداوند آن ها را حتمی قرار داده است قیام قائم ما است و کسی که در آنچه می گویم شکّ کند، خداوند را ملاقات می کند درحالی که به او کافر است.

پدر و مادرم فدای کسی باد که به نام من نامیده شده و کنیه اش کنیه من است و هفتمین فرد از نسل من است.

پدرم فدای کسی باد که سراسر زمین را پر از عدل وداد می نماید همان گونه که از ظلم وستم پر شده باشد.

ای ابا حمزه؛ هرکس در زمان او باشد و تسلیم او گردد همان گونه که تسلیم محمّد و علی بوده، بهشت بر او واجب است، و کسی که تسلیم او نباشد خداوند بهشت را بر او حرام می کند و جایگاه او آتش می باشد و بد منزلی است جایگاه ستم کاران.

9-امام صادق علیه السّلام:

اگر او را درک کنم، تا زنده باشم به او خدمت می کنم.

این کلام را امام صادق علیه السّلام هنگامی فرمودند که درباره حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه از آن بزرگوار سؤال شد:

هل ولد القائم؟

قال: لا، و لو أدرکته لخدمته أیّام حیاتی. ⁽¹⁾

. الغیبة مرحوم نعمانی:273، [1]بحار الأنوار:51/148. [2] صاحب کتاب «عقد الدرر» این روایت و روایات دیگری را به امام حسین علیه السّلام نسبت داده و به دلیل سند آن اشتباه است و علّت اشتباهش این است که کنیه «ابو عبد اللّه» را که مشترک است میان امام حسین و امام صادق علیهما السّلام به امام حسین علیه السّلام نسبت داده است. رجوع کنید به کتاب «الصحیفة المبارکة المهدیّة» .

آیا (حضرت) قائم متولّد شده است؟

حضرت فرمودند: نه، و اگر من او را درک نمایم در تمام دوران زندگی و حیاتم به او خدمت می کنم.

10-امام صادق علیه السّلام:

برای نور آل محمّد علیهم السّلام دعا نمودم.

عباد بن محمّد مداینی می گوید: امام صادق علیه السّلام پس از نماز ظهر دست ها را بلند

نموده و دعا کردند. گفتم: جانم به فدایتان؛ برای خودتان دعا نمودید؟

فرمودند:

دعوت لنور آل محمّد علیهم السّلام و سائقهم و المنتقم بأمر اللّه من أعدائهم. ⁽¹⁾

. فلاح السائل:170. [1]

برای نور آل محمّد علیهم السّلام و پیش رو آنان و کسی که به امر خدا از دشمنان آنان انتقام می گیرد، دعا نمودم.

البتّه خاندان وحی همه آنها نور هستند و معرفت آنان به نورانیّت معرفة اللّه است، ولی بنا به فرمایش امام صادق علیه السّلام در این روایت آن حضرت، نور الأنوار می باشند.

11-امام موسی کاظم علیه السّلام:

پدرم فدای کسی باد که در راه خدا، سرزنش ملامتگران در او تأثیر نمی گذارد.

پدرم فدایش باد که به امر خداوند قیام می کند.

یحیی بن فضل نوفلی می گوید: حضرت موسی بن جعفر علیهما السّلام بعد از نماز عصر دست ها را به دعا بلند نموده و دعائی را قرائت کردند. به آن حضرت عرض کردم:

برای چه کسی دعا نمودید:

قال: ذلک المهدیّ من آل محمّد علیهم السّلام، قال: بأبی المنبدح البطن، المقرون الحاجبین، أحمش الساقین، بعید مابین المنکبین، أسمر اللون، یعتاده مع سمرته صفرة من سهر اللیل، بأبی من لیله یرعی النجوم ساجدا و راکعا، بأبی من لا یأخذه فی اللّه لومة لائم، مصباح الدجی، بأبی القائم بأمر اللّه. ⁽²⁾

حضرت فرمودند: برای مهدی آل محمّد علیهم السّلام.

آن گاه فرمودند: پدرم فدای آن وجودی باد که دلی برجسته و ابروانی پیوسته و ساق های باریک دارد، و چهار شانه و قوی هیکل و گندم گون است، و بر اثر تهجّد و شب زنده داری رنگش زرد است.

پدرم فدای کسی باد که شب ها در حال سجده و رکوع، بسر می برد و به ستارگان می نگرد و آن ها را زیر نظر دارد.

پدرم فدای کسی باد که در راه خدا سرزنش ملامتگران در او تأثیر نمی گذارد، او چراغ هدایت در تاریکی های شدید است.

پدرم فدای او که به امر خدا قیام می کند.

12-حضرت امام رضا علیه السّلام:

پدرم و مادرم فدایش باد، او همنام جدّم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و شبیه من و شبیه موسی بن عمران است.

این کلام را حضرت امام رضا علیه السّلام پس از ذکر فتنه های بسیار سختی که از اوّل زمان غیبت امام عصر ارواحنا فداه واقع شد، بیان نموده اند.

این فتنه ها آن چنان سخت و ویرانگر است که افراد بسیار زیرک و فهمیده را نیز به دام خود گرفتار می نماید؛ گرچه آنان مدّعی دین و دینداری هستند.

و بر اثر گمراهی آنان، آنچنان غربت و تنهایی امام عصر ارواحنا فداه را فرامی گیرد که اهل آسمان و زمین بر او می گریند و هر انسان آزاده و دل آگاه برای آن حضرت به گریه می نشیند.

اکنون به کلام حضرت امام رضا علیه السّلام توجّه کنید:

لا بدّ من فتنة صمّاء صیلم یسقط فیها کلّ بطانة و ولیجة و ذلک عند فقدان الشیعة الثالث من ولدی، یبکی علیه أهل السماء و أهل الأرض و کلّ حریّ و حرّان و کلّ حزین و لهفان.

ثمّ قال علیه السّلام: بأبی و أمّی سمیّ جدّی صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و شبیهی و شبیه موسی بن عمران علیه السّلام، علیه جیوب النور، یتوقّد من شعاع ضیاء القدس. ⁽¹⁾

. الغیبة نعمانی:180، [1]کمال الدین:370، [2]بحار الأنوار:51/152، [3]إلزام الناصب:1/221. [4]

ناگزیر فتنه ای بسیار سخت و از پا درآورنده واقع می شود که در آن هر فرد رازدار و مورد اعتمادی سقوط می کند و این در زمانی است که شیعیان سوّمین نفر از فرزندان

مرا از دست می دهند، بر او اهل آسمان و زمین می گریند و هر مرد و زنی که تشنه دیدار او باشند و هر غمگین و حسرت زده ای بر او می گرید.

سپس فرمودند: پدر و مادرم فدای او باد، او همنام جدّم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و شبیه من و شبیه موسی بن عمران علیه السّلام است، بر او پیراهن های نور می باشد که از شعاع نور قداست و پاکی فروغ می گیرد.

شبیه این روایت را از پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم نقل نمودیم.

«از حضرت امام رضا علیه السّلام روایت شده که آن حضرت در مجلسی که در خراسان داشتند هنگام ذکر لفظ «قائم» ایستادند و دو دست خود را بر سر مبارک نهادند و گفتند:

أللّهمّ عجّل فرجه و سهّل مخرجه. آن گاه از خصوصیّات حکومت آن حضرت صحبت فرمودند.

مرحوم محدّث نوری در کتاب «نجم الثاقب» فرموده است: قیام و تعظیم نمودن مردم به هنگام شنیدن نام امام زمان ارواحنا فداه مخصوصا لقب مخصوص آن حضرت، سیره و روش همه شیعیان از عرب و عجم و ترک و هند و دیلم و غیر آن در همه بلاد است بلکه اهل سنّت نیز به آن عمل می کنند.» ⁽¹⁾

. إلزام الناصب:1/271.

مرحوم علاّمه امینی در «الغدیر» می نویسد: روایت شده که وقتی دعبل قصیده خود را برای امام رضا علیه السّلام خواند و از حضرت حجّت عجّل اللّه تعالی فرجه یاد نمود:

فلولا الّذی أرجوه فی الیوم أو غد تقطّع نفسی إثرهم حسراتی

خروج إمام لا محالة خارج یقوم علی اسم اللّه و البرکات

اگر نبود آنچه برای امروز یا فردا به آن امیدوارم، نفس من از روی حسرت قطع می گشت.

و آن خروج امامی است که ناگزیر خروج خواهد کرد و با نام نامی پروردگار و برکات الهی قیام می نماید.

حضرت امام رضا علیه السّلام دست خود را بر سر نهادند و تواضع نمودند درحالی که برای فرج آن حضرت دعا می نمودند. ⁽¹⁾

. الغدیر:2/361. [1] شبیه این روایت را علاّمه مجلسی رحمه اللّه در «بحار الأنوار:51/154» نقل نموده است.

*** مقدّمه کتاب را با نقل روایتی که در کتاب «تنزیه الخاطر» آورده است پایان می دهیم:

از امام صادق علیه السّلام از علّت ایستادن در وقتی که لفظ «قائم» -که از القاب حضرت حجّت صلوات اللّه علیه است-برده می شود، سؤال شد.

امام صادق علیه السّلام فرمودند:

به این جهت که زیرا برای ایشان غیبتی است طولانی و از شدّت رأفت آن حضرت به دوستانش، نظر می کند به هرکسی که او را به این لقب-که دلالت بر دولت او و حسرت به غربت او دارد-یاد نماید، و از تعظیم نمودن بنده ای که برای صاحب خود خضوع می نماید این است که به هنگامی که مولای باجلالت او با دیدگان شریفش به سوی او می نگرد، در برابر او بایستد. پس هرکس این نام را به زبان می آورد باید بایستد و باید از خداوند بزرگ تعجیل فرج او را طلب نماید. ⁽²⁾

از خداوند بزرگ می خواهیم که ما را از منتظران ظهور آن حضرت صلوات اللّه علیه قرار دهد و ستایش مخصوص خداوند است که پروردگار جهانیان است.

و ما توفیقی إلاّ باللّه مرتضی مجتهدی سیستانی

صحیفه مهدیّه

بخش اوّل: نمازها

اشاره

در این بخش بعضی از نمازهایی را که از امام زمان ارواحنا فداه روایت شده، یا برای آن حضرت نقل گردیده، می آوریم:

1- نماز امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

قطب راوندی رحمه اللّه می نویسد: نماز امام زمان ارواحنا فداه دو رکعت است؛ در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» را باید خواند و چون به إِیّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّاکَ نَسْتَعِینُ رسید، آن را صد مرتبه باید گفت، و بعد از نماز صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام صلوات فرستاده، و از خدا حاجتش را بخواهد. ⁽¹⁾

. دعوات راوندی:89.

این نماز به زمان و مکان خاصّی اختصاص ندارد و خواندن سوره بعد از «حمد» شرط نشده و خواندن دعای مخصوصی بعد از نماز وارد نشده است.

2- نماز دیگر امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

سیّد بن طاووس رحمه اللّه می فرماید: نماز حضرت حجّت ارواحنا فداه دو رکعت است؛ در

هر رکعت سوره «حمد» را تا إِیّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّاکَ نَسْتَعِینُ می خوانی، و چون به این آیه رسیدی صد مرتبه آن را تکرار می کنی، و بعد بقیّه سوره «حمد» را خوانده و بعد از آن سوره «اخلاص» را یک مرتبه می خوانی و پس از نماز این دعا را می خوانی:

أللّهمّ عظم البلاء، و برح الخفآء، و انکشف الغطآء، و ضاقت الأرض بما وسعت السّمآء، و إلیک یا ربّ المشتکی، و علیک المعوّل فی الشّدّة و الرّخآء. أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، الّذین أمرتنا بطاعتهم. و عجّل اللّهمّ فرجهم بقآئمهم، و أظهر إعزازه، یا محمّد یا علیّ، یا علیّ یا محمّد إکفیانی فإنّکما کافیای، یا محمّد یا علیّ، یا علیّ یا محمّد انصرانی فإنّکما ناصرای، یا محمّد یا علیّ، یا علیّ یا محمّد إحفظانی فإنّکما حافظای، یا مولای یا صاحب الزّمان، یا مولای یا صاحب الزّمان، یا مولای یا صاحب الزّمان، الغوث الغوث الغوث، أدرکنی أدرکنی أدرکنی، الأمان الأمان الأمان. ⁽¹⁾

. جمال الاسبوع:181، [1]بحار الأنوار:91/191. [2]

خداوندا؛ بلا و مصیبت بزرگ شد، و پنهانی برطرف گشت (آنچه پنهان بود آشکار شد) ، و پرده کنار زده شد، و زمین (بر ما) تنگ آمد با وجود وسعت آسمان، و شکایت ما تنها به سوی توست، و اعتماد و تکیه ما در هر سختی و سستی بر توست. خداوندا؛ درود بفرست بر محمّد و آل محمّد، کسانی که ما را به اطاعت شان امر کردی. خداوندا؛ فرج آل محمّد را به وسیله قائم ایشان تعجیل فرما، و عزّت و بزرگی او را ظاهر کن؛ ای محمّد؛ ای علی؛ ای علی؛ ای محمّد؛ مرا کفایت کنید که شما کفایت کنندگان من هستید. ای محمّد؛ ای علی؛ ای علی؛ ای محمّد؛ مرا یاری کنید، که شما یاری کنندگان من هستید. ای محمّد؛ ای علی؛ ای علی؛ ای محمّد؛ مرا حفاظت کنید که شما حافظ و نگهدار من هستید. ای مولای من؛ ای صاحب الزمان؛ ای مولای من؛ ای صاحب الزمان، ای مولای من؛ ای صاحب الزمان؛ به فریاد رس، به فریاد رس، به فریاد رس، مرا دریاب مرا دریاب مرا دریاب، امانم ده امانم ده امانم ده.

این نماز نیز به زمان و مکان معیّنی اختصاص ندارد، امّا خواندن سوره «اخلاص» بعد از قرائت سوره «حمد» و خواندن دعایی که نقل شد، بعد از نماز شرط شده است.

4- نماز مسجد مقدّس جمکران

حسن بن مثله رحمه اللّه می گوید: مولای مان امام زمان صلوات اللّه علیه به من فرمودند:

به مردم بگو: باید به این مکان رغبت کنند (بیایند) ، و آن را عزیز و بزرگ دارند و در اینجا چهار رکعت نماز گذارند: دو رکعت برای تحیّت و احترام مسجد، که در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» و هفت مرتبه سوره «اخلاص» ، و در هر رکوع و سجده، ذکر آن را هفت مرتبه بگویند.

و پس از آن دو رکعت برای امام زمان صلوات اللّه علیه به گونه ای که ذکر می شود انجام دهد: سوره «حمد» را شروع کند، به آیه إِیّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّاکَ نَسْتَعِینُ که رسید آن را صد مرتبه تکرار کند، سپس سوره «حمد» را تمام کرده، سوره «اخلاص» را بعد از آن بخواند و در هر رکوع و سجده ذکر آن را هفت مرتبه بگوید و رکعت دوّم را نیز همین گونه بخواند.

و چون نماز را به پایان برد، تهلیل ⁽¹⁾

. «لا إله إلاّ اللّه» یا «لا إله إلاّ اللّه وحده وحده» .

سپس حضرت این کلمات را فرمودند:

فمن صلاّها فکأنّما صلّی فی البیت العتیق.

هرکس این نماز را بخواند گویا در بیت عتیق (کعبه) خوانده است. ⁽²⁾

4- نماز امام زمان ارواحنا فداه

در مقام آن حضرت در حلّه و نعمانیّه

⁽¹⁾

محدّث نوری رحمه اللّه می گوید: فاضل جلیل القدر میرزا عبد اللّه اصفهانی (مشهور به افندی) در جلد پنجم کتاب «ریاض العلماء» در شرح حال شیخ ابن ابی جواد نعمانی می گوید:

ایشان از کسانی است که در زمان غیبت کبری، امام زمان صلوات اللّه علیه را دیده است و از آن حضرت حدیث نقل کرده است. من در جای دیگر نقلی از خطّ شیخ زین الدین علیّ بن حسن بن محمّد خازن حایری (شاگرد شهید) نیز دیده ام که ابن ابی جواد نعمانی مولای ما حضرت مهدی ارواحنا فداه را دیده و از آن حضرت سئوال کرده است: مولای من؛ آیا شما مقامی در نعمانیّه و مقامی در حلّه دارید؛ چه وقت در آن دو مکان حضور دارید؟

حضرت فرمودند:

شب و روز سه شنبه در نعمانیّه هستم، و شب و روز جمعه در حلّه؛ امّا اهل حلّه، ادب را در مقام من بجای نمی آورند؛ و کسی نیست که با ادب داخل مقام من شود و با رعایت ادب بر من و ائمّه سلام کند، و بر من و ایشان، دوازده مرتبه صلوات بفرستد؛ سپس دو رکعت نماز با دو سوره بخواند و با خداوند مناجات کند؛ مگر این که خدا آنچه می خواهد به او عنایت کند که یکی از آن ها مغفرت و بخشش پروردگار برای اوست.

گفتم: مولای من؛ آن مناجات را به من بیاموز.

حضرت فرمودند: بگو:

أللّهمّ قد أخذ التّأدیب منّی، حتّی مسّنی الضّرّ و أنت أرحم الرّاحمین، و إن کان ما اقترفته من الذّنوب أستحقّ به أضعاف أضعاف ما أدّبتنی به و أنت حلیم ذو أناة، تعفو عن کثیر حتّی یسبق عفوک و رحمتک عذابک.

بارالها؛ مجازات و مکافات اعمالم به سراغم آمد، تا این که به سختی و بدحالی گرفتار آمدم و تو مهربان ترین مهربانانی. و هرچند گناهانی که مرتکب شدم مرا سزاوار چندین و چندین برابر این مجازات هایی که با آن ها مرا ادب فرمودی کرده است، ولی تو بردبار و مداراکننده ای، از گناهان زیاد چشم پوشی می کنی تا بخشش و رحمت تو بر عذابت پیشی گرفته باشد.

حضرت این دعا را سه مرتبه برایم تکرار فرمود تا یاد گرفتم. ⁽¹⁾

. جنّة المأوی:270.

5- نماز منسوب به امام زمان ارواحنا فداه

برای برآورده شدن حاجت ها

خاتون آبادی رحمه اللّه این نماز را در «جنّات الخلود» به امام زمان ارواحنا فداه نسبت داده است: شب قبل از خواب، ظرف تمیزی را که پر از آب پاکیزه است در کنار سر خود بگذارید و با پارچه تمیزی آن را بپوشانید و چون برای نماز شب برخاستید سه جرعه از آن آب بنوشید و با باقی مانده آن وضو بسازید. رو به قبله بایستید اذان و اقامه بگویید و دو رکعت نماز با هر سوره ای که خواستید بخوانید.

بعد از خواندن سوره به رکوع رفته و بیست و پنج مرتبه بگویید: «یا غیاث المستغیثین» (ای فریادرس دادخواهان) . سپس سر از رکوع برداشته همین ذکر را بیست و پنج مرتبه بگویید و همین کار را در سجده اوّل و بعد از سجده اوّل، و در سجده دوّم و بعد از سجده دوّم تکرار کنید.

سپس برای رکعت دوّم برخاسته و همین کار را در رکعت دوّم نیز انجام دهید، که

در این هنگام سیصد مرتبه این ذکر را گفته اید. سپس تشهّد خوانده و سلام نماز را می گویید، بعد سر را به سوی آسمان بلند کنید و سی مرتبه بگویید: «من العبد الذّلیل إلی المولی الجلیل» ؛ (از سوی بنده ای خوار به سوی مولایی بزرگوار) ، و حاجت خود را بگویید که به اذن خدای متعال زود اجابت می شود. ⁽¹⁾

. جنّات الخلود:41.

نگارنده گوید: محدّث قمی رحمه اللّه این نماز را تحت عنوان «نماز استغاثه» در کتاب «الباقیات الصالحات» نقل کرده، ولی آن را به امام زمان ارواحنا فداه نسبت نداده است.

6- نماز توجّه

به حضرت صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه

احمد بن ابراهیم گوید: به ابی جعفر محمّد بن عثمان علاقه ام را برای دیدن مولای مان صاحب الزمان ارواحنا فداه عرض کردم.

به من گفت: آیا با اشتیاق فراوان دوست داری امام را ببینی؟ گفتم: آری.

به من گفت: خدا به این اشتیاقت پاداش دهد و جمال حضرت را به آسانی و عافیت به تو نشان دهد. امّا ای ابا عبد اللّه؛ التماس نکن که او را ببینی؛ زیرا در ایّام غیبت شوق دیدار آن حضرت وجود دارد ولی دیدار او درخواست نمی شود ⁽²⁾

زهری می گوید: خیلی می خواستم امام زمان ارواحنا فداه را ببینم، حتّی در این راه مال زیادی هم خرج کردم تا به شیخ عمری رسیدم و او را خدمت کردم و با اصرار از او خواستم امام زمان ارواحنا فداه را به من نشان بدهد.

گفت: این کار ممکن نیست؛ به او اصرار کردم تا آن که گفت: فردا صبح بیا. صبح فردا که رفتم شیخ به استقبالم آمد در حالی که جوانی در نهایت زیبایی و خوشبویی همراه او بود و در آستینش چیزی داشت که او را به شکل تجّار نشان می داد. چون آن جوان را دیدم به سوی شیخ عمری رفتم، شیخ اشاره کرد که به سوی آن جوان بروم، و من هم به سوی جوان رفتم و از او سئوالاتی پرسیدم که هرچه پرسیدم جواب داد، سپس خواست داخل خانه ای شود که به آن اعتنایی نمی شد. شیخ عمری گفت: اگر می خواهی از او سئوال کنی بپرس که بعد از این او را نخواهی دید. (الإحتجاج:2/297) . [1]

خداست و تسلیم در برابر اراده او بهتر است امّا با خواندن زیارت به آن حضرت توجّه کن.

امّا کیفیّت عمل: آنچه به محمّد بن علی املا کرده و دیگران از او نسخه برداری کرده اند آن توجّه به صاحب الزمان ارواحنا فداه است با خواندن زیارت بعد از دوازده رکعت نماز که به صورت دو رکعتی انجام می دهی و قُلْ هُوَ اَللّهُ أَحَدٌ را در تمام این رکعت ها می خوانی، بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستاده و می گویی سخن خداوند عزّ و جلّ را:

سَلامٌ عَلی إِلْ یاسِینَ، ذلک هو الفضل المبین من عند اللّه، و اللّه ذو الفضل العظیم، إمامه من یهدیه صراطه المستقیم، قد اتاکم اللّه خلافته یا ال یاسین. . . ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:53/174. و [1]زیارت را به طور کامل-إن شاء اللّه-در باب زیارات ذکر خواهیم کرد.

سلام بر آل یاسین، این همان فضل آشکار است از جانب خداوند، و خدا صاحب فضل بزرگ است، پیشوای او کسی است که او را به راه مستقیم خداوند هدایت کند؛ به تحقیق خداوند به شما جانشینی اش را داده است ای آل یاسین.

7- نماز و دعای فرج

برای رفع مشکلات مهمّ

ابو جعفر محمّد بن جریر طبری در کتاب «مسند فاطمه علیها السّلام» می گوید: ابو حسین کاتب گفت: کاری را از ابی منصور صالحان به عهده گرفتم و چیزی میان من و او پیش آمد کرد که لازم شد مخفی شوم و او در جستجوی من بود و تهدیدم می کرد.

مدّتی از ترس او مخفی شدم و در شب جمعه ای که باد و باران می وزید به قبرستان قریش رفتم. آنجا برای دعا در حجره ای نشستم و از ابن جعفر قیّم خواستم که درها را ببندد و کوشش کند تا آن محلّ خلوت باشد و من برای دعا و نیایش با خدا خلوت کنم، و ایمن باشم از وارد شدن شخصی که نسبت به او ایمن نیستم و از دیدارش

بیمناکم. ابن جعفر درها را قفل کرد و شب به نیمه رسید و آن قدر باد وزید و باران بارید که دیگر کسی به آنجا نمی توانست بیاید.

من دعا و زیارت و نماز می خواندم تا این که در این بین صدای پایی از کنار قبر مولای مان حضرت موسی بن جعفر علیها السّلام به گوشم رسید، در این هنگام مردی را دیدم که زیارت می خواند. در زیارتش به حضرت آدم و پیامبران اولو العزم علیهم السّلام و هریک از ائمّه علیهم السّلام درود فرستاد تا به امام زمان صلوات اللّه علیه رسید ولی آن حضرت را یاد نکرد. از این کار او تعجّب کردم و با خود گفتم: شاید فراموش کرد یا نمی داند یا مذهب این مرد این گونه است.

وقتی زیارتش به پایان رسید دو رکعت نماز خواند و رو کرد به طرف قبر مولای مان ابی جعفر امام جواد علیه السّلام و مثل همان زیارت و سلام را خواند و دو رکعت نماز گزارد. درحالی که من از او بیمناک بودم چون او را نمی شناختم. و او را جوانی از بزرگان دیدم که لباس های سفیدی بر تن داشت و عمامه ای که دارای تحت الحنک بود و ردایی که بر دوش داشت.

به من گفت: ای ابا الحسین پسر ابی العلا؛ چرا دعای فرج نمی خوانی؟

گفتم: چگونه است ای سرور من؟ فرمود:

دو رکعت نماز می خوانی و می گویی:

یا من أظهر الجمیل و ستر القبیح، یا من لم یؤاخذ بالجریرة و لم یهتک السّتر، یا عظیم المنّ، یا کریم الصّفح، یا مبتدئ النّعم قبل استحقاقها، یا حسن التّجاوز، یا واسع المغفرة، یا باسط الیدین بالرّحمة، یا منتهی کلّ نجوی، و یا غایة کلّ ای کسی که زیبایی را آشکار کرد و زشتی را پوشانید، ای آن که به گناه مؤاخذه نکرده و پرده را ندرد، ای آن که احسانش بر بندگان بزرگ و عفو و گذشت او بزرگوارانه است، ای آغازگر نعمت ها قبل از استحقاق آن، ای صاحب گذشت نیکو، و آمرزش فراگیر، ای آن که دستان رحمتش باز است، ای نهایت هر نجوا و رازگویی، و ای پایان هر

شکوی، و یا عون کلّ مستعین، یا مبتدئا بالنّعم قبل استحقاقها، «یا ربّاه» ده مرتبه، «یا سیّداه» ده مرتبه، «یا مولاه» ده مرتبه، «یا غایتاه» ده مرتبه، «یا منتهی رغبتاه» ده مرتبه. أسألک بحقّ هذه الأسمآء، و بحقّ محمّد و اله الطّاهرین علیهم السّلام إلاّ ما کشفت کربی، و نفّست همّی، و فرّجت عنّی، و أصلحت حالی.

شکوه و شکایت، ای یار هر یاری طلب، ای آغازگر نعمت ها قبل از استحقاق آن، ای پروردگارم؛ ای آقا و سرورم؛ ای مولایم، ای نهایت مقصودم؛ ای نهایت اشتیاقم؛ از تو می خواهم به حقّ این نام ها و به حقّ محمّد و آل پاکش-که بر آنان درود باد-که بلا و سختی را از من برطرف کنی، و اندوهم را بزدایی، و گشایش در کارم دهی، و حالم را اصلاح نمایی.

بعد از آن هرچه می خواهی دعا کن، و حاجتت را بطلب؛ سپس گونه راست صورت را بر زمین گذاشته و صد مرتبه در آن حال می گویی:

یا محمّد یا علیّ، یا علیّ یا محمّد، إکفیانی فإنّکما کافیانی، و انصرانی فإنّکما ناصرانی.

ای محمّد ای علی؛ ای علی ای محمّد؛ مرا کفایت کنید که همانا شما مرا کفایت کننده اید و یاریم کنید که شما مرا یاری کننده اید.

سپس گونه چپ صورت را بر زمین گذاشته و صد مرتبه می گویی: «أدرکنی» (مرا دریاب) و آن را بسیار تکرار کن. و سپس به اندازه یک نفس می گوئی: «الغوث [الغوث]الغوث» (به فریادم برس، به فریادم برس، به فریادم برس) ؛ بعد سر از زمین بردار که خداوند با بزرگواریش حاجتت را برآورده می کند إن شاء اللّه.

وقتی به نماز و دعا مشغول شدم او خارج شد. بعد از نماز به سراغ ابن جعفر رفتم تا از او درباره آن مرد و چگونگی ورودش بپرسم. دیدم درها بسته و قفل هستند، تعجّب کردم و با خود گفتم: شاید او از ابتدای شب این جا بوده و من نمی دانستم. ابن جعفر قیّم را صدا زدم. ابن جعفر از اطاقی که روغن چراغ های حرم در آنجا بود آمد.

از او درباره این مرد و چگونگی ورودش سئوال کردم. گفت: همان طور که می بینی درها بسته است و من آن را باز نکرده ام. دوباره جریان را از او جویا شدم، گفت: آن مرد مولای مان امام زمان صلوات اللّه علیه بود و من بارها ایشان را در مثل امشب و هنگامی که این جا خالی از مردم است دیده ام.

با شنیدن این حرف، تأسّف و حسرت فراوان خوردم که چرا ندانستم. نزدیک طلوع فجر از آنجا خارج شدم تا به محلّی که در آن مخفی شده بودم روانه شوم. آفتاب هنوز بالا نیامده بود که کسانی از سوی ابن صالحان با امان نامه ای از وزیر و نامه ای به خطّ خودش سراغ مرا از دوستانم می گرفتند و به دنبال من می گشتند. با یکی از دوستان مطمئن خود نزد او رفتم، برایم برخاست و مرا چنان احترام کرد که هرگز مانند آن را به یاد نداشتم.

رو کرد به من و گفت: حالت آن گونه شد که به امام زمان ارواحنا فداه شکایت مرا نمودی؟ گفتم: من تنها دعا و درخواست کردم. گفت: وای بر تو، دیشب (شب جمعه) مولایم امام زمان صلوات اللّه علیه را در خواب دیدم که مرا به نیکی کردن درباره تو امر فرمود و در این مورد چنان به من تندی نمود که ترسیدم.

پس گفتم: لا إله إلاّ اللّه؛ شهادت می دهم که ائمّه علیهم السّلام بر حقّ اند و حقّ به آنان ختم می شود؛ من دیشب آقایم را در بیداری دیدم و به من چنین و چنان فرمودند. و آنچه با چشم خود دیده بودم شرح دادم.

ابی منصور از آن تعجّب کرد و کارهای بزرگ نیکی انجام داد. و به برکت مولایمان صاحب الزمان ارواحنا فداه آنچه فکر آن را هم نمی کردم، از سوی امیر درباره من انجام شد. ⁽¹⁾

. تبصرة الولی:192، بحار الأنوار:91/349، دلائل الإمامة:551.

علاّمه شیخ علی اکبر نهاوندی رحمه اللّه در «العبقریّ الحسان» می گوید: من این دعا را چندین بار تجربه کرده ام و در استجابت و رسیدن به مقصود مؤثّر دیدم. سپس سخن آیة اللّه عراقی در «دار السلام» را نقل کرده است که آن به این شرح است:

آثار عجیبی از این دعا دیده ام و اوّلین اثر آن را در شهر تهران در سال 1266

مشاهده کردم. من در منزل ملک التجّار، مهمان حاج میرزا باقر امام جمعه بودم. ایشان از وطنش تبعید شده بود و از طرف حاکم اجازه نداشت به تبریز برگردد. من هر چند مهمان او بودم و تهیّه خوردنی و آشامیدنی بر من لازم نبود امّا به خاطر مخارج دیگر، چون غریب بودم و با اهل آنجا مأنوس نبودم قرض برایم امکان نداشت، و لذا به شدّت در تنگدستی بودم.

یک روز با امام جمعه در صحن خانه نشسته بودیم. من بلند شدم و به اتاق بالا برای استراحت و نماز رفتم. بعد از خواندن نماز ظهر و عصر کتابی را در اتاق دیدم. آن را برداشتم و دیدم ترجمه جلد سیزدهم «بحار الأنوار» است که در احوالات امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف نوشته شده است.

چون کتاب را باز کردم این دعا را در باب معجزات حضرت دیدم. با خود گفتم: آن را امتحان می کنم. پس بلند شدم، نماز خواندم و دعا کردم و سجده انجام دادم. سپس پیش شیخ رفتم و در کنارش نشستم که در این هنگام مردی با کاغذی در دست وارد شد و آن را به امام جمعه داد و پارچه سفیدی را در پیش او گذاشت.

امام جمعه بعد از خواندن نامه، آن را به همراه پارچه به من داد و گفت: این مال توست. وقتی پارچه را باز کردم دیدم تاجر علی اصغر تبریزی بیست تومان در پارچه گذاشته و در نامه نوشته که به من برسانند. به زمان نوشتن نامه که نگاه کردم دیدم درست همان زمانی است که از دعا فارغ شدم. تعجّب کردم و درحالی که خدا را تسبیح می گفتم تبسّمی کردم، امام جمعه علّت را از من پرسید و من داستان را برایش گفتم.

امام جمعه گفت: سبحان اللّه؛ من هم این کار را به خاطر برطرف شدن مشکلم انجام می دهم.

به او گفتم: بلند شو و شتاب کن.

به اتاق رفت و پس از خواندن نماز ظهر و عصرش همان کارهایی را که من انجام داده بودم بجا آورد و زمانی نگذشت که حاکمی که او را به تهران احضار کرده بود برکنار شد و شاه از او معذرت خواهی کرد و او را با احترام به تبریز برگردانید و از آن

پس، این کار ذخیره ای برایم در گرفتاری ها بود و آثار عجیبی از آن مشاهده کردم.

سالی نیز در نجف، بیماری وبا زیاد شده بود و بسیاری بر اثر آن جان خود را از دست دادند و مردم مضطرب و پریشان خاطر گشته بودند. چون این گونه دیدم از شهر بیرون رفته و این کار را انجام دادم و از خدا خواستم وبا را برطرف کند. سپس وارد شهر شدم و به کسی نگفتم چه کاری انجام داده ام. ولی به نزدیکانم خبر برطرف شدن وبا را دادم.

به من گفتند: از کجا می گویی؟ گفتم: مستند خود را در این گفتار به شما نمی گویم. گفتند: فلانی و فلانی دیشب به وبا مبتلا شدند. گفتم: این طور نیست به طور حتم، قبل از دیشب مبتلا شده بودند. و بعد از تحقیق درستی گفتارم ثابت شد.

چندین بار دوستانم گرفتار سختی ها شدند و من این کار را به آنان یاد دادم و به سرعت مشکلاتشان رفع شد.

روزی در خانه یکی از دوستان بودم، از گرفتاری و سختی حال او اطّلاع پیدا کردم و این کار را به او یاد دادم و به خانه ام بازگشتم. بعد از زمان کوتاهی صدای کوبیدن درب را شنیدم و همان مرد به خانه من آمد و گفت: از برکت دعای فرج، مشکلم رفع شد و مالی بدست آوردم؛ چه مقدار نیاز داری تا به تو بدهم؟

گفتم: من به برکت این دعا هیچ گونه احتیاجی ندارم ولی برایم ماجرایت را بگو.

گفت: جریان این بود که بعد از رفتن تو از خانه ام به حرم حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام مشرّف شده و این کار را انجام دادم وقتی از حرم شریف بیرون آمدم مردی را ملاقات کردم و او به اندازه نیازم به من بخشید.

خلاصه این که من اثر این کار را خیلی زود دیدم. امّا فقط به کسی که در تنگنا و نیاز شدید باشد این دعا را یاد می دهم و خودم انجام نمی دهم مگر این که در چنین حالی باشم؛ چون نامگذاری این دعا به دعای فرج توسّط امام زمان صلوات اللّه علیه این مطلب را می رساند که در زمان شدّت گرفتاری و در تنگنا اثر می کند. ⁽¹⁾

. العبقریّ الحسان:1/129 [1] المسک الأذفر و دار السلام عراقی:192 [2] با اندکی تصرّف در عبارات.

8- نماز استغاثه به امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

سیّد علیخان رحمه اللّه در «الکلم الطیّب» می گوید: این استغاثه به امام زمان ارواحنا فداه است، هر جا باشی دو رکعت نماز با حمد و سوره بجای آور، آن گاه رو به قبله زیر آسمان بایست و بگو:

سلام اللّه الکامل التّامّ الشّامل العامّ، و صلواته الدّائمة و برکاته القائمة التّامّة، علی حجّة اللّه و ولیّه فی أرضه و بلاده، و خلیفته علی خلقه و عباده، و سلالة النّبوّة، و بقیّة العترة و الصّفوة، صاحب الزّمان، و مظهر الإیمان، و ملقّن أحکام القران، و مطهّر الأرض، و ناشر العدل فی الطّول و العرض، و الحجّة القائم المهدیّ، الإمام المنتظر المرضیّ، و ابن الأئمّة الطّاهرین، الوصیّ بن الأوصیاء المرضیّین، الهادی المعصوم بن الأئمّة الهداة المعصومین. السّلام علیک یا معزّ المؤمنین المستضعفین، السّلام علیک یا مذلّ الکافرین المتکبّرین الظّالمین. السّلام

سلام کامل و تمام و شامل و عامّ خداوند، و درودهای همیشگی و برکات پاینده و کامل خدا، بر حجّت خدا و ولیّ او بر روی زمین و شهرهای او، و جانشین او بر آفریدگان او و بندگانش و بر نسل پاک نبوّت، و باقی مانده عترت و برگزیدگان، حضرت صاحب الزمان، و آشکارکننده ایمان، و آموزنده و تعلیم گر احکام قرآن، و پاک کننده زمین، و نشردهنده عدل در طول و عرض (جهان) ، و حجّت قائم مهدیّ، امام منتظر پسندیده، و فرزند پیشوایان پاک، وصیّ که فرزند اوصیاء پسندیده است، راهنمای معصومی که فرزند امامان هدایت گر معصوم است. سلام بر تو ای عزّت بخش مؤمنانی که آن ها را ضعیف شمرده و به ناتوانی واداشته اند، سلام بر تو ای خوارکننده کافران متکبّر ستمگر؛ سلام

علیک یا مولای یا صاحب الزّمان، السّلام علیک یابن رسول اللّه، السّلام علیک یابن أمیر المؤمنین، السّلام علیک یابن فاطمة الزّهراء سیّدة نساء العالمین، السّلام علیک یابن الأئمّة الحجج المعصومین و الإمام علی الخلق أجمعین، السّلام علیک یا مولای سلام مخلص لک فی الولایة. أشهد أنّک الإمام المهدیّ قولا و فعلا، و أنت الّذی تملأ الأرض قسطا و عدلا، بعد ما ملئت جورا و ظلما، فعجّل اللّه فرجک، و سهّل مخرجک، و قرّب زمانک، و کثّر أنصارک و أعوانک، و أنجز لک ما وعدک، فهو أصدق القائلین وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی اَلَّذِینَ اُسْتُضْعِفُوا فِی اَلْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ اَلْوارِثِینَ ⁽¹⁾

. سوره قصص، آیه 5. [1]

بر تو ای مولای من ای صاحب الزمان؛ سلام بر تو ای فرزند رسول خدا؛ سلام بر تو ای فرزند امیر مؤمنان؛ سلام بر تو ای فرزند فاطمه زهرا بانوی زنان جهانیان؛ سلام بر تو ای فرزند امامان که حجّت های معصوم بودند و ای رهبر و پیشوای تمام خلایق؛ سلام بر تو ای مولای من؛ سلام کسی که در ولایت برای تو اخلاص دارد (تنها ولایت و محبّت تو را دارد) . شهادت می دهم که همانا تو پیشوای هدایت شده و هدایتگری از جهت گفتار و کردار؛ و تو همان کسی هستی که زمین را از عدل و داد پر خواهی کرد بعد از آن که از جور و ستم پر شده باشد؛ پس خدا در ظهورت تعجیل کند، و خروجت را آسان و زمان ظهورت را نزدیک نماید، و یاران و یاوران تو را زیاد گرداند، و به آنچه به تو وعده داده است وفا کند، که او راستگوترین سخنگویان است (آنجا که می فرماید:) «می خواهیم بر اهل ایمانی که در زمین ضعیف شمرده شده اند منّت گذاشته و ایشان را پیشوایان خلق و وارثان زمین قرار دهیم» . ای مولای من ای صاحب الزمان، ای فرزند رسول خدا؛ حاجتم چنین وچنان است؛

تو در مورد برآورده شدن آن برای من (در پیشگاه خدا) شفاعت کن، که من

إلیک بحاجتی، لعلمی أنّ لک عند اللّه شفاعة مقبولة، و مقاما محمودا، فبحقّ من اختصّکم بأمره، و ارتضاکم لسرّه، و بالشّأن الّذی لکم عند اللّه بینکم و بینه، سل اللّه تعالی فی نجح طلبتی، و إجابة دعوتی، و کشف کربتی.

به شما برای رفع حاجتم روی آورده ام؛ چون می دانم که شفاعت تو در پیشگاه خدا پذیرفته شده و برای شما مقام ستوده است؛ پس به حقّ آن کسی که شما را به امر خودش اختصاص داد و برای اسرار خود برگزید، و به آن شأن و مقامی که نزد خدا برای شما است و ارتباطی که میان شما و اوست از خدا بخواهید که خواسته هایم را برآورده ساخته و دعایم را مستجاب گرداند، و اندوهم را برطرف سازد.

و هرچه دوست داری دعا کن و بخواه که إن شاء اللّه برآورده می شود. ⁽¹⁾

. مفاتیح الجنان:243، [1]به نقل از الکلم الطیّب:83. [2]

علاّمه شیخ محمود عراقی در کتاب «دار السلام» -که در آن جریان کسانی ذکر شده است که به ملاقات و عرض سلام خدمت امام زمان ارواحنا فداه شرفیاب شده اند- می فرماید: این عمل را خودم تجربه کرده و آثار عجیبی از آن مشاهده کرده ام، بعضی از علما از یاد دادن آن به نااهلان خودداری می کردند و از کارهایی بود که در گرفتاری های بزرگ آن را تجربه کرده بودند. ⁽²⁾

ایشان در «دار السلام» می فرماید: به نظر می رسد سوره «فتح» و «نصر» برای بعد از سوره «حمد» تعیین شده و فاضل معاصر آن را معیّن فرموده است؛ و بعید نیست که انجام این عمل در نیمه شب معیّن شده باشد؛ چون راوی در آن وقت مأمور به انجام شده بود و اطلاقی در کلام نیست تا غیر آن وقت را هم شامل شود، لذا قدر متیقّن و آن وقت حتمی و یقینی همان نیمه شب است.

فاضل معاصر از قول کفعمی رحمه اللّه قبل از نماز و زیارت علاوه بر تعیین این دو سوره، غسل را نیز افزوده است، هرچند در کتاب «مصباح الزائر» سوره معیّن نشده است.

بنابراین، آنچه از فرمایشات این بزرگواران ظاهر می شود این است که تعیین سوره ها و تعیین وقت گرچه اقوی نیست ولی به احتیاط نزدیک تر می باشد و انجام دادن غسل شرط نشده گرچه آن هم مطابق بااحتیاط است. ⁽³⁾

9- نماز هدیه خدمت امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

سیّد جلیل القدر علیّ بن طاووس رحمه اللّه می فرماید: ابو محمّد صیمری گفته است: ابو عبد اللّه احمد بن عبد اللّه بجلی با سندی که آن را به ائمّه علیهم السّلام رسانده، گفته است:

. . . اگر کسی بتواند علاوه بر نمازهای پنجگانه و نوافل، نماز دیگری بخواند (هر چند هر روز دو رکعت باشد) و آن را به یکی از ائمّه علیهم السّلام هدیه کند. شروع این نماز در رکعت اوّل مانند شروع نماز واجب با هفت، یا سه و یا یک تکبیر است و بعد از ذکر رکوع و سجده در هر رکعت سه بار بگوید: «صلّی اللّه علی محمّد و آله الطّیّبین الطّاهرین» ؛ (درود خداوند بر محمّد و آل پاک و پاکیزه او باد) ، و چون تشهّد خواند و سلام داد (بعد از نمازی که به امام زمان ارواحنا فداه هدیه می کند) بگوید:

أللّهمّ أنت السّلام و منک السّلام، یا ذا الجلال و الإکرام صلّ علی محمّد و ال محمّد الطّیّبین الطّاهرین الأخیار، و أبلغهم منّی أفضل التّحیّة و السّلام. أللّهمّ إنّ هاتین الرّکعتین هدیّة منّی إلی عبدک و ابن عبدک و ولیّک و ابن ولیّک سبط نبیّک فی أرضک و حجّتک علی خلقک، یا ولیّ المؤمنین، یا ولیّ المؤمنین، یا ولیّ المؤمنین. ⁽¹⁾

. جمال الاسبوع:29. [1]

بار خداوندا؛ تو سلامی (مایه سلامت و آرامش و ایمنی هستی) و سلام از جانب توست؛ ای صاحب بزرگی و احترام؛ درود فرست بر محمّد و آل محمّد که پاکان و پاکیزگان و نیکوکارانند، و بهترین سلام و تحیّت از طرف من به ایشان برسان. خدایا؛ همانا این دو رکعت هدیه ای است از من برای بنده ات و فرزند بنده ات و ولیّ تو و فرزند ولیّ تو، نوه پیامبر و فرستاده ات در روی زمین تو و حجّتت بر مخلوقات تو؛ ای سرپرست مؤمنان، ای سرپرست مؤمنان، ای سرپرست مؤمنان.

10- اهداء نماز به امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

در روز پنج شنبه

شیخ طوسی رحمه اللّه در کتاب «مصباح کبیر» خود می گوید: روایت شده که برای هدیه کردن نماز به معصومین علیهم السّلام به این طریق باید عمل کرد:

روز جمعه هشت رکعت نماز بخواند؛ چهار رکعت هدیه به رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و چهار رکعت هدیه به فاطمه زهرا علیهما السّلام.

روز شنبه چهار رکعت هدیه به امیر المؤمنین علیه السّلام و هر روز چهار رکعت هدیه برای یکی از ائمّه علیهم السّلام تا روز پنج شنبه که چهار رکعت به امام جعفر صادق علیه السّلام هدیه می کند.

سپس دوباره روز جمعه هشت رکعت نماز بخواند؛ چهار رکعت هدیه به رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و چهار رکعت هدیه به حضرت فاطمه زهرا علیها السّلام.

سپس روز شنبه، چهار رکعت هدیه به امام کاظم علیه السّلام و همین کار را ادامه دهد تا روز پنجشنبه، چهار رکعت به امام زمان ارواحنا فداه هدیه کرده و بین دو رکعت نماز این دعا را بخواند:

أللّهمّ أنت السّلام، و منک السّلام، و إلیک یعود السّلام، حیّنا ربّنا منک بالسّلام. أللّهمّ إنّ هذه الرّکعات هدیّة منّی إلی الحجّة بن الحسن ⁽¹⁾

. نام امامی را که نماز را به او هدیه می کنی بگو.

بار خداوندا؛ تو سلامی (مایه سلامت و آرامش و ایمنی هستی) و سلام از جانب توست، و به سوی تو بازمی گردد.

پروردگارا؛ سلامی از سوی خودت بر ما هدیه کن. خداوندا؛ این چند رکعت نماز، هدیه ای است از من به حجّت بن الحسن، پس بر محمّد و آل محمّد درود بفرست و این هدیه را به او برسان و به من فزون تر از آرزو و امیدی که در مورد تو و رسولت-که رحمت و درود تو

علیه و اله [و فیه]. و هرچه دوست داری طلب کن و دعا کن. ⁽¹⁾

. جمال الاسبوع:34، دعوات راوندی:108، مصباح المتهجّد:322. [1]

بر او و آل او باد-[و در مورد حجّتت]دارم، عطا فرما.

11- نماز استغاثه به امام زمان ارواحنا فداه

در شب های پنج شنبه و جمعه

در کتاب «التحفة الرضویّة» آمده است: عالم جلیل القدر سیّد حسین همدانی نجفی رحمه اللّه به من فرمود:

هرکس حاجتی دارد، شب پنج شنبه و جمعه در زیر آسمان با سر و پای برهنه دو رکعت نماز بخواند و بعد از نماز دست ها را به سوی آسمان بلند کرده و 595 مرتبه بگوید: «یا حجّة القائم» .

سپس به سجده رفته و در سجده هفتاد مرتبه بگوید: «یا صاحب الزّمان أغثنی» ؛ (یا صاحب الزمان به فریادم برس) ، و آن گاه حاجتش را بخواهد.

این نماز در مورد حاجت های مهمّ تجربه شده و اگر در هفته اوّل حاجتش برآورده نشد هفته بعد آن را بخواند و اگر باز هم برآورده نشد در هفته سوّم نماز را بخواند که به طور حتم حاجتش برآورده خواهد شد.

سیّد محمّد علی جواهری حایری به من فرمودند: برای حاجتی این نماز را خواندم و در همان شب در عالم خواب حضرت مهدی ارواحنا فداه را دیده و حاجت خود را به ایشان عرضه کردم و خداوند به برکت آن حضرت، حاجتم را برآورده ساخت.

و نیز فرموده اند که: من خود این نماز را تجربه کرده ام. ⁽²⁾

12- نماز استغاثه به نحو دیگر

همین نماز را صدر الإسلام همدانی رحمه اللّه در کتاب ارزشمندش «تکالیف الأنام فی غیبة الإمام» با کیفیّت دیگری آورده است:

ایشان از سیّد مورد اعتماد، استاد و عالم ربّانی، حکیم صمدانی، فقیه و مجتهد کامل سیّد محمّد هندی نجفی رحمه اللّه و او از عالم بزرگوار سیّد حسن قزوینی، و او از سیّد حسین شوشتری-امام جماعت-با سند خود از سیّد علیخان-شارح صحیفه سجّادیّه -نقل کرده اند:

در شب پنجشنبه یا شب جمعه دو رکعت نماز در زیر آسمان و بر بالای بام با سر برهنه می خوانی و بعد از نماز با سر برهنه «یا حجّة القائم» به تعداد عدد أبجدش یعنی 595 مرتبه می گویی که تجربه شده است.

و بدان که عددش «10(ی) +1(ا) +8(ح) +3(ج) +400(ة) +1(ا) +30(ل) +100 (ق) +1(ا) +1(ئ) +40(م)» است که مجموع آن 595 می شود. ایشان فرموده اند: این عمل را (از غیر اهلش) مخفی بدار، چون از اسرار است و من آن را چند بار تجربه کرده ام. ⁽¹⁾

. تکالیف الأنام فی غیبة الإمام:251.

13- نماز امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

در شب جمعه

سیّد بن طاووس رحمه اللّه می فرماید: در کتاب «کنوز النجاح» نوشته ابو علی فضل بن حسن طبرسی رضی اللّه عنه آمده است: احمد بن دربی از خزامه و او از ابی عبد اللّه حسین بن محمّد بزوفری روایت کرده است که از ناحیه مقدّسه وارد شده است:

هرکس از درگاه ربوبی حاجتی دارد شب جمعه بعد از نصف شب غسل کرده و به جایگاه نماز خود رفته و دو رکعت نماز بخواند. در رکعت اوّل سوره حمد را بخواند تا برسد به آیه إِیّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّاکَ نَسْتَعِینُ و آن را صد مرتبه تکرار کند و سپس سوره حمد را تا آخر و سوره توحید را یک مرتبه بخواند. سپس به رکوع و سجده رفته و در هرکدام، ذکر آن را هفت مرتبه بگوید.

رکعت دوّم را نیز به همین صورت بجا آورد سپس دعایی را که ذکر می شود بخواند، که خدای تعالی به طور قطع حاجتش را هرچه باشد برآورده می کند؛ مگر آن که قطع صله رحم را خواسته باشد.

و دعا (چنین است) :

أللّهمّ إن أطعتک فالمحمدة لک، و إن عصیتک فالحجّة لک، منک الرّوح و منک الفرج، سبحان من أنعم و شکر، سبحان من قدر و غفر. أللّهمّ إن کنت قد عصیتک، فإنّی قد أطعتک فی أحبّ الأشیاء إلیک و هو الإیمان بک، لم أتّخذ لک ولدا، و لم أدع لک شریکا، منّا منک به علیّ لا منّا منّی به علیک، و قد عصیتک یا إلهی علی غیر وجه المکابرة، و لا الخروج عن عبودیّتک، و لا الجحود لربوبیّتک، و لکن أطعت هوای، و أزلّنی الشّیطان، فلک الحجّة علیّ و البیان، فإن تعذّبنی فبذنوبی غیر خداوندا؛ اگر تو را اطاعت کردم حمد و سپاس شایسته توست، و اگر تو را نافرمانی کردم حجّت و دلیل تو بر من تمام است، آسایش و راحتی و حلّ مشکلات از ناحیه توست، پاک و منزّه است کسی که نعمت داد و شکر گزارد، پاک و منزّه است کسی که قدرت داشت و بخشید. خداوندا؛ اگر معصیت و نافرمانی تو را کردم؛ به راستی که در محبوب ترین چیزها نزد تو که ایمان به توست، تو را اطاعت کرده ام؛ فرزندی برای تو نگرفتم؛ و شریکی برایت نخواندم؛ و این ها منّتی از تو بر من است نه منّتی باشد از من بر تو؛ خدای من؛ تو را نافرمانی کردم نه از روی گردنکشی و نه برای خارج شدن از مرتبه بندگی تو، و نه برای انکار ربوبیّت تو؛ بلکه از هوای نفسم پیروی کردم و شیطان مرا دچار لغزش ساخت؛ پس حجّت و بیان تو بر من تمام است، پس اگر عذابم کنی به خاطر گناهانم می باشد و تو

ظالم، و إن تغفر لی و ترحمنی، فإنّک جواد کریم، یا کریم یا کریم، ستمگر نیستی و اگر مرا بیامرزی و ترحّم نمایی همانا تو بخشنده بزرگواری، ای بزرگوار ای بزرگوار، (این کلمه را به قدر یک نفس تکرار کند) ، سپس بگوید: یا امنا من کلّ شیء، و کلّ شیء منک خائف حذر، أسألک بأمنک من کلّ شیء، و خوف کلّ شیء منک، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تعطینی أمانا لنفسی و أهلی و ولدی، و سائر ما أنعمت به علیّ، حتّی لا أخاف أحدا، و لا أحذر من شیء أبدا، إنّک علی کلّ شیء قدیر، و حسبنا اللّه و نعم الوکیل، یا کافی إبراهیم نمرود، یا کافی موسی فرعون، أسألک أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تکفینی شرّ فلان بن فلان.

ای آن که از هر چیزی ایمن هستی، و همه از تو ترسان و بیمناکند؛ از تو می خواهم به امنیّت و امان تو از هر چیز و ترس هر چیز از تو، که بر محمّد و آل محمّد درود بفرستی و به من در مورد خودم و خانواده و فرزندانم و دیگر نعمت هایی که به من داده ای امنیّت و آسودگی عطا کنی، تا هرگز از کسی نترسم و از چیزی بیمناک نباشم؛ همانا تو بر هر کاری قادر و توانایی. و خداوند، ما را بس است و او خوب وکیلی است. ای کفایت کننده ابراهیم از شرّ نمرود، و ای کفایت کننده موسی از شرّ فرعون، از تو می خواهم که بر محمّد و آل محمّد درود بفرستی و مرا از شرّ «فلانی فرزند فلانی» کفایت کنی.

پس به خواست خدا، دعاکننده از شرّ کسی که از او می ترسد در امان خواهد بود. آن گاه سجده کرده و حاجتش را می طلبد و به سوی خدا تضرّع و ناله می کند.

هیچ زن و مرد مؤمنی نیست که این نماز را بخواند و با خلوص نیّت دعا کند مگر این که برای او درهای آسمان برای اجابت باز شده و در همان وقت و همان شب هرکه باشد دعایش اجابت می شود و این از فضل خداوند بر ما و مردم است. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:351، المصباح:522 با اندکی تفاوت.

14- نماز دیگر امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

نمازی که ذکر شد در کتاب «نجم الثاقب» از کتاب سیّد فضل اللّه راوندی به عنوان نماز مولای مان حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه نقل شده و بعد از نماز صد مرتبه صلوات بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام ذکر شده است. دعای دیگری بعد از نماز گفته نشده و زمان خاصّی برای آن معیّن نشده است. ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:2/411. [1]

15- نماز روز بیست و هفتم ماه رجب

ابو العبّاس احمد بن علیّ بن نوح رحمه اللّه می گوید: ابو احمد محسن بن عبد الحکم سجری به من فرمود و من از اصل کتابش نوشتم که در کتاب ابی نصر جعفر بن محمّد بن حسن بن هیثم نوشته شده که این نماز از ابو القاسم حسین بن روح قدس سرّه نقل شده است:

نماز روز بیست و هفتم ماه رجب، دوازده رکعت است و در هر رکعت سوره «حمد» را با هر سوره ای که توانست می خواند و بعد از هر دو رکعت سلام می دهد و این دعا را می خواند:

الحمد للّه الّذی لم یتّخذ ولدا، و لم یکن له شریک فی الملک، و لم یکن له ولیّ من الذّلّ و کبّره تکبیرا، یا عدّتی فی مدّتی، و یا صاحبی فی شدّتی، و یا ولیّی فی نعمتی، یا غیاثی فی ستایش خدایی را که فرزندی نگرفته و شریکی در ملک و سلطنت ندارد، و برایش سرپرست و یاوری از جهت خواری و ذلّت نمی باشد، و او را به عظمت و بزرگی یاد کن. ای سازوبرگ من در مدّت زندگی، و ای همدم من در سختی و گرفتاریم، و ای سرپرست من در نعمتم، ای فریادرس من در هر

رغبتی، یا مجیبی فی حاجتی، یا حافظی فی غیبتی، یا کالئی فی وحدتی، یا انسی فی وحشتی. أنت السّاتر عورتی، فلک الحمد، و أنت المقیل عثرتی، فلک الحمد، و أنت المنفّس صرعتی، فلک الحمد، صلّ علی محمّد و ال محمّد، و استر عورتی، و امن روعتی، و أقلنی عثرتی، و اصفح عن جرمی، و تجاوز عن سیّئاتی فی أصحاب الجنّة وعد الصّدق الّذی کانوا یوعدون.

نیازم، ای اجابت گر من در درخواست من، ای حافظ من در غیاب من، ای نگهدار من در تنهایی من، ای مونس من در وحشت من. تنها تو پوشاننده زشتی های من هستی؛ پس ستایش تو راست و تو از لغزش هایم درمی گذری؛ پس حمد، تنها سزاوار توست، و تنها تو برطرف کننده زمین افتادنم هستی. پس حمد تنها سزاوار توست، بر محمّد و آل محمّد درود بفرست و عیوب مرا بپوشان، و مرا از ترس ایمنی بخش، و از لغزشم درگذر، و از جرمم چشم پوشی کن، و از گناهانم درگذر و در میان اهل بهشت که وعده صدق به آنان دادند (مرا داخل گردان) .

وقتی از نماز فارغ شدی و دعا را تمام کردی، هرکدام از سوره های «حمد» ، قُلْ هُوَ اَللّهُ أَحَدٌ ، قُلْ یا أَیُّهَا اَلْکافِرُونَ ، قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ اَلنّاسِ ، قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ اَلْفَلَقِ ، إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ اَلْقَدْرِ و «آیة الکرسی» را هفت مرتبه می خوانی، سپس هفت مرتبه می گویی:

لا إله إلاّ اللّه، و اللّه أکبر، و سبحان اللّه، و لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه.

معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگ تر و منزّه است و جنبشی و نیرویی نیست مگر به سبب خدا.

و هفت بار نیز می گویی: اللّه اللّه ربّی، لا اشرک به شیئا.

خدا، خدا پروردگار من است، به او چیزی را شریک نسازم.

و بعد در مورد هرچه دوست داری دعا می کنی. ⁽¹⁾

. إقبال الأعمال:181.

16- نماز شب نیمه ماه شعبان

ابو یحیی صنعانی و سی نفر از افراد مورد اعتماد، از امام باقر و امام صادق علیهما السّلام روایت کرده اند که آن دو بزرگوار فرمودند:

هرگاه شب نیمه شعبان شد چهار رکعت نماز، در هر رکعت «حمد» یک مرتبه و «قل هو اللّه أحد» صد مرتبه می خوانی، و چون نمازت تمام شد، می گویی:

أللّهمّ إنّی فقیر و من عذابک خائف مستجیر. أللّهمّ لا تبدّل اسمی، و لا تغیّر جسمی، و لا تجهد بلائی، و لا تشمت بی أعدائی، أعوذ بعفوک من عقابک، و أعوذ برحمتک من عذابک، و أعوذ برضاک من سخطک، و أعوذ بک منک، جلّ ثناؤک، أنت کما أثنیت علی نفسک و فوق ما یقول القائلون. ⁽¹⁾

. مصباح المتهجّد:830. [1]

خداوندا؛ من فقیر و محتاجم و از عذابت ترسان و به تو پناهنده ام. خداوندا؛ نامم را (با نام دیگری) عوض مکن، و بدنم را دگرگون مساز، و بلایم را سخت مگردان، و دشمنانم را سرزنش کننده من قرار مده. از کیفرت به بخششت پناه می برم، و از عذابت به رحمتت پناه می برم و از خشم تو به خشنودیت پناه می برم و از تو به خودت پناه می برم، ستایش تو والاست؛ تو، آن چنانی که خودت خود را ستوده ای و برتر از گفتار گویندگانی.

17- نماز دیگر در شب نیمه شعبان

ابو یحیی از امام صادق علیه السّلام روایت کرده است که از امام باقر علیه السّلام درباره فضیلت شب نیمه شعبان سئوال شد، حضرت فرمودند:

شب نیمه شعبان بعد از شب قدر، برترین و بافضیلت ترین شب ها است. در این شب خدا فضل و رحمتش را شامل حال بندگانش می گرداند و ایشان را به بزرگواری خود می بخشد. در این شب سعی کنید به خدا تقرّب جویید.

زیرا شبی است که خداوند بر خود لازم کرده و قسم یاد نموده که هیچ درخواست کننده ای را رد نکند مگر این که درخواست معصیت و حرامی بکند. و شبی است که خدا در عوض شب قدر که برای پیغمبرمان صلّی اللّه علیه و اله و سلّم قرار داد، آن را برای ما اهل بیت قرار داده است.

پس در دعا و ستایش خدا تلاش کنید؛ زیرا هرکس در این شب صد مرتبه خدا را تسبیح نموده یعنی «سبحان اللّه» بگوید و صد مرتبه او را ستایش نموده یعنی «الحمد للّه» بگوید و صد مرتبه او را به بزرگی یاد کرده یعنی «اللّه اکبر» بگوید، خداوند گناهان گذشته اش را می بخشد و از حاجات دنیا و آخرت آنچه را بخواهد، و آنچه نیازمند آن باشد-هرچند آن را نخواهد-خداوند به خاطر بزرگواری و رحمتش بر بندگان، آن ها را برآورده می سازد.

ابو یحیی می گوید: به سرورم امام صادق علیه السّلام عرض کردم: بهترین دعا در این شب چیست؟ حضرت فرمودند:

هنگامی که نماز عشا را بجا آوردی دو رکعت نماز بخوان. در رکعت اوّل بعد از سوره حمد، یک مرتبه سوره «جحد» یعنی قُلْ یا أَیُّهَا اَلْکافِرُونَ، و در رکعت دوّم بعد از سوره حمد، یک مرتبه سوره «توحید» را بخوان. وقتی سلام دادی سی و سه مرتبه: «سبحان اللّه» ، و سی و سه مرتبه: «الحمد للّه» ، و سی و چهار مرتبه: «اللّه أکبر» بگو، و سپس این دعا را بخوان:

یا من إلیه ملجأ العباد فی المهمّات، و إلیه یفزع الخلق فی الملمّات، یا عالم الجهر و الخفیّات، و یا من لا تخفی علیه خواطر الأوهام و تصرّف الخطرات، یا ربّ الخلائق و البریّات، یا من بیده ملکوت الأرضین و السّماوات، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، أمتّ إلیک بلا إله إلاّ أنت، فبلا إله إلاّ أنت، اجعلنی فی هذه اللّیلة ممّن نظرت إلیه فرحمته، و سمعت دعاءه فأجبته، و علمت استقالته فأقلته، و تجاوزت عن سالف خطیئته، و عظیم جریرته، فقد استجرت بک من ذنوبی، و لجأت إلیک فی ستر عیوبی. أللّهمّ فجد علیّ بکرمک و فضلک، و احطط خطایای بحلمک و عفوک، و تغمّدنی فی هذه اللّیلة بسابغ کرامتک، و اجعلنی فیها من أولیائک الّذین اجتبیتهم لطاعتک، و اخترتهم لعبادتک، و جعلتهم خالصتک و صفوتک. أللّهمّ اجعلنی ممّن

ای کسی که پناهگاه بندگان در سختی ها و مشکلات به سوی او است، و مخلوقات در بلا و مصیبت به او پناه می برند؛ ای دانای هرچه آشکار و پنهان است، ای کسی که خطور فکر و اندیشه ها و رفت وآمد خیالات و خاطرات بر او پنهان نیست؛ ای پروردگار خلایق و آفریدگان؛ ای کسی که ملکوت زمین ها و آسمان ها به دست قدرت اوست؛ تو آن خدایی هستی که جز تو خدایی نیست؛ من به وسیله «لا إله إلاّ اللّه» تو را قصد می کنم و به تو روی می آورم، پس به خاطر این که اعتقاد دارم جز تو خدایی نیست، در این شب مرا از کسانی قرار بده که نظر لطف به او کرده پس به حالش ترحّم فرموده ای و دعایش را شنیده پس آن را اجابت کرده ای، و درخواست گذشت او را دانسته پس از او درگذشتی، و از خطاهای گذشته و گناهان بزرگ او گذشت کردی. پس من از گناهانم به تو پناه آورده ام و برای پوشاندن زشتی هایم به تو پناهنده گشتم.

ای خدا؛ تو به فضل و کرمت بر من بخشش و احسان فرما و با بردباری و عفوت گناهانم را بریز و مرا در این شب با کرامت و بزرگواری فراوانت غرق احسانت نما. و مرا در این شب از دوستانت قرار بده که آن ها را برای فرمان برداری از خودت برگزیدی، و برای عبادتت انتخاب فرمودی و از خاصّان و خالصان خود قرار دادی. خداوندا؛ مرا از آنان قرار بده که

سعد جدّه، و توفّر من الخیرات حظّه، و اجعلنی ممّن سلم فنعم و فاز فغنم، و اکفنی شرّ ما أسلفت، و اعصمنی من الإزدیاد فی معصیتک، و حبّب إلیّ طاعتک و ما یقرّبنی منک و یزلفنی عندک. سیّدی إلیک یلجأ الهارب، و منک یلتمس الطّالب، و علی کرمک یعوّل المستقیل التّائب، أدّبت بالتّکرّم و أنت أکرم الأکرمین، و أمرت بالعفو عبادک و أنت الغفور الرّحیم. أللّهمّ فلا تحرمنی ما رجوت من کرمک، و لا تؤیسنی من سابغ نعمک، و لا تخیّبنی من جزیل قسمک فی هذه اللّیلة لأهل طاعتک، و اجعلنی فی جنّة من شرار بریّتک. ربّ، إن لم أکن من أهل ذلک فأنت أهل الکرم و العفو و المغفرة، و جد علیّ بما أنت أهله لا بما أستحقّه فقد حسن ظنّی بک، و تحقّق رجائی لک، و علقت نفسی بکرمک، فأنت أرحم الرّاحمین و أکرم الأکرمین.

از کوشش خود به سعادت رسیدند و از خیرات و خوبی ها بهره کامل بردند؛ و از آنان که در زندگی سالم ماندند پس متنعّم گردیدند و پیروز گشتند پس غنیمت یافتند؛ و مرا از شرّ کارهای گذشته ام کفایت فرما و از این که در آینده بر نافرمانی تو بیفزایم حفظ فرما، و فرمان برداری از خودت را و آن چه را باعث نزدیک شدن به حضرت توست و به من نزد تو منزلت می دهد محبوب من گردان. ای آقای من؛ گریختگان به سوی تو پناهنده می شوند و جویندگان به درگاه تو التماس می کنند، و آنان که طلب گذشت می کنند و توبه کار شدند اعتمادشان بر کرم توست؛ تو بندگانت را با رفتار بزرگوانه ات درحالی که بزرگوارترین کریمان هستی، ادب کردی؛ و به بندگانت دستور بخشش دادی درحالی که خودت بخشنده و مهربانی. ای خدا؛ مرا از امیدی که به بزرگواری ات دارم محروم مکن، و از نعمت فراگیر و فراوانت ناامید مگردان، و از قسمت های بزرگت برای فرمان بردارانت در این شب مرا هم ناکام مساز، و مرا از آفریدگان شرور و بدرفتارت در حفظ خود بدار. بارپروردگارا؛ اگر من قابل آنچه درخواست کردم نیستم، لیکن تو اهل بزرگواری و بخشش و آمرزشی؛ بر من به آنچه سزاوار مقام توست کرامت فرما نه آنچه شایسته من است؛ چون به تو خوش گمان بوده و امیدم به سوی توست، و جانم به کرامتت بسته است؛ چون عقیده دارم که تو مهربان ترین مهربانان و بزرگوارترین بزرگواران هستی.

أللّهمّ و اخصصنی من کرمک بجزیل قسمک، و أعوذ بعفوک من عقوبتک، و اغفر لی الذّنب الّذی یحبس علیّ الخلق، و یضیّق علیّ الرّزق حتّی أقوم بصالح رضاک، و أنعم بجزیل عطائک، و أسعد بسابغ نعمائک، فقد لذت بحرمک، و تعرّضت لکرمک، و استعذت بعفوک من عقوبتک، و بحلمک من غضبک، فجد بما سألتک، و أنل ما التمست منک، أسألک لا بشیء هو أعظم منک.

بارالها؛ مرا از راه بزرگواری ات به قسمت های بزرگ خویش مخصوص گردان، من از کیفرت به بخشش تو پناه می برم. آن دسته از گناهان مرا ببخش که خوی و سرشت را بر من محبوس و روزی را بر من تنگ می سازد، تا به خشنودی نیکوی تو پردازم و با بخشش بزرگت بهره مند شوم و به نعمت های فراوانت نیک بخت گردم؛ زیرا، من به حریم قدس تو پناه آورده و خود را در معرض بزرگواری ات درآورده ام؛ و از کیفر و مجازاتت به بخششت و از خشمت به بردباری ات پناه جسته ام؛ پس مرا آن چه خواستم عطا فرما و به آن چه از تو التماس نموده ام برسان، من از تو چیزی را می خواهم که از تو بزرگ تر نیست.

سپس به سجده می روی و بیست مرتبه: «یا ربّ» ، هفت مرتبه: «یا أللّه» ، هفت مرتبه: «لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه» ، و ده مرتبه: «ما شاء اللّه» ، و ده مرتبه:

«لا قوّة إلاّ باللّه» گفته و بر پیامبر و آل پیامبر علیهم السّلام صلوات می فرستی و از خدا حاجتت را می طلبی.

به خدا سوگند؛ اگر به تعداد قطرات باران از خدا حاجت بطلبی، از بزرگواری و فضلش تو را به حاجاتت می رساند. ⁽¹⁾

. مصباح المتهجّد:831.

*** مؤلّف می گوید: چهار رکعت نماز وارد شده که در ظهر روز عاشورا خوانده می شود و بعد از نماز، دعایی قرائت می شود که به مناسبت دعاهای هر ماه آن را در بخش ادعیه ماه ها ص 271 بیان می کنیم. و نیز در بخش یازدهم، نمازی را برای وسعت رزق، از جناب محمّد بن عثمان قدّس سرّه نقل می کنیم.

بخش دوّم: دعاهای قنوت

اشاره

1- دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه

در قنوت نمازها

شهید اوّل قدّس سرّه در کتاب «ذکری» می گوید: ابن ابی عقیل، این دعا را که از حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام نقل شده برای خواندن در قنوت انتخاب کرده است:

أللّهمّ إلیک شخصت الأبصار، و نقلت الأقدام، و رفعت الأیدی، و مدّت الأعناق، و أنت دعیت بالألسن، و إلیک سرّهم و نجواهم فی الأعمال، ربّنا افتح بیننا و بین قومنا بالحقّ و أنت خیر الفاتحین. أللّهمّ إنّا نشکو إلیک غیبة نبیّنا و قلّة عددنا، و کثرة عدوّنا، و تظاهر الأعداء علینا، و وقوع الفتن بنا، ففرّج ذلک اللّهمّ

بارالها؛ چشم ها، به تو دوخته شده است، گام ها به سوی تو برداشته شده، دست ها به سوی تو بالا آمده، گردن ها به سوی تو کشیده شده است. تویی که با زبان ها، فراخوانده می شوی؛ و کارهای پنهانی و رازهای (مردم) به طرف توست؛ پروردگارا؛ بین ما و قوم ما به حق حکم کن، که تو بهترین حکم کننده و قضاوت کننده هستی. بارالها؛ از عدم حضور پیامبرمان، کمی نفرات مان، فراوانی دشمنانمان، پشتیبانی دشمنانمان از یکدیگر علیه ما و وجود فتنه های فراوان برای ما؛ به تو شکایت می کنیم. بارالها؛ با عدالتی که آشکارش می کنی، و

بعدل تظهره، و إمام حقّ تعرّفه، إله الحقّ امین ربّ العالمین.

امام و پیشوای راستینی که به همگان معرّفی می کنی، این گرفتاری ها را برطرف کن و گشایشی فرما؛ ای معبود به حقّ، اجابت کن؛ ای پروردگار جهانیان.

وی می افزاید: روایتی به من رسیده است که امام صادق علیه السّلام همواره به شیعیان خود دستور می فرمودند پس از کلمات فرج، در قنوت این دعا را بخوانند. ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:85/207.

2- قنوت حضرت امام سجّاد علیه السّلام

برای برطرف شدن ظلم و ستم از جهان

این قنوت را سوّمین نایب امام زمان ارواحنا فداه، جناب حسین بن روح نوبختی، از نایب دوّم یعنی جناب محمّد بن عثمان رضوان اللّه علیهما نقل فرموده است:

أللّهمّ إنّ جبلّة البشریّة، و طباع الإنسانیّة، و ما جرت علیه ترکیبات النّفسیّة، و انعقدت به عقود النّشئیّة [النّسبیّة، خ]، تعجز عن حمل واردات الأقضیة إلاّ ما وفّقت له أهل الإصطفاء، و أعنت علیه ذوی الإجتباء. أللّهمّ و إنّ القلوب فی قبضتک، و المشیّة لک فی ملکتک، و قد تعلم أی ربّ ما الرّغبة إلیک فی کشفه واقعة لأوقاتها بقدرتک، واقفة بحدّک من

بارخدایا؛ به راستی که سرشت بشری، و طبیعت آدمی، و آن چه از ترکیبات روانی بر آن عارض گشته، و امور وراثتی که آغاز خلقت بر آن بسته شده؛ نمی توانند احکام قضا و قدرت را تحمّل کنند؛ مگر در مواردی برگزیدگان را موفّق ساخته و نخبگان را بر آن یاری نمودی. بارالها؛ به خوبی آگاهم که قلب ها در اختیار توست و تصمیم گیری در دائره فرمان روایی ات برای تو می باشد. و خودت خوب می دانی-ای پروردگار من-که آنچه را که مشتاق برطرف شدنش هستم، در زمان مقرّر و با قدرت و توان خودت به وقوع می پیوندد، و همان جایی که

إرادتک، و إنّی لأعلم أنّ لک دار جزآء من الخیر و الشّرّ مثوبة و عقوبة، و أنّ لک یوما تأخذ فیه بالحقّ، و أنّ أناتک أشبه الأشیاء بکرمک، و ألیقها بما وصفت به نفسک فی عطفک و تراءفک، و أنت بالمرصاد لکلّ ظالم فی وخیم عقباه و سوء مثواه. أللّهمّ و إنّک قد أوسعت خلقک رحمة و حلما، و قد بدّلت أحکامک، و غیّرت سنن نبیّک، و تمرّد الظّالمون علی خلصائک، و استباحوا حریمک، و رکبوا مراکب الإستمرار علی الجرأة علیک. أللّهمّ فبادرهم بقواصف سخطک، و عواصف تنکیلاتک، و اجتثاث غضبک، و طهّر البلاد منهم، واعف عنها اثارهم، و احطط من قاعاتها و مظانّها منارهم، و اصطلمهم ببوارک حتّی لا تبق منهم دعامة لناجم، و لا علما لامّ، و لا مناصا لقاصد، و لا رائدا لمرتاد. أللّهمّ امح اثارهم، و اطمس علی أموالهم

خواست و اراده تو تعیین کرده، متوقّف گشته و من به خوبی می دانم که تو سزایی برای پاداش خوبی ها و کیفر بدی ها داری؛ و روزی را برپا می کنی که در آن، به حقّ مؤاخذه می کنی. و این که مهلت دادن تو، شبیه ترین چیزها به کرامت و بزرگواریت، و شایسته ترین آن ها به چیزی است که خود را به آن توصیف فرموده ای و آن لطف و مهربانی تو است؛ و تو در کمینگاه هستی برای هر ستمگری که او را به پایان و سرنوشتی بسیار ناهنجار و جایگاهی بد دچار کنی. بارالها؛ تو، رحمت و بردباریت را برای همه مخلوقات فراگیر نمودی؛ با این که دستورات تو عوض شده، و سنّت های پیامبرت تغییر داده شده، و ستمکاران، نسبت به سفارشات در مورد برگزیدگان خالصت، سرپیچی کرده اند، و حریم تو را شکستند، و به طور دایم و پیوسته بر تو با مرکب جرأت و پررویی تاختند. خدایا؛ هرچه سریع تر آن ها را با صداهای سخت خشمت، و طوفان های عقوبت و تنبیه شدیدت، و غضب ریشه کن کننده ات گرفتار کن، و سرزمین ها را از آن ها پاکسازی کن، و آثار بجای مانده ایشان را از آن محو کن، و فرو بریز از دشت ها و راه ها، نشانه های ایشان را، و آن ها را به هلاکت و نابودی ریشه کن ساز تا باقی نماند تکیه گاهی از آنان برای جستجوکننده و پرچمی برای روی آورنده و گریزی برای قصدکننده و پیشرو و راهنمایی برای آنهایی که از دنبال می آیند. بارالها؛ نشانه های شان را محو و نابود ساز، و دارایی ها

و دیارهم، و امحق أعقابهم، و افکک أصلابهم، و عجّل إلی عذابک السّرمد انقلابهم، و أقم للحقّ مناصبه، و اقدح للرّشاد زناده، و أثر للثّار مثیره، و أیّد بالعون مرتاده، و وفّر من النّصر زاده، حتّی یعود الحقّ بجدّته، و تنیر معالم مقاصده، و یسلکه أهله بالأمنة حقّ سلوکه، إنّک علی کلّ شیء قدیر. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:69، [1] البلد الأمین:650 با اندکی تفاوت.

و سرزمین شان را ناپدید گردان، و نسل شان را هلاک گردان، و کمر مردان شان را سست و گسسته ساز، و بازگشت ایشان را به سرعت به طرف عذاب همیشگی ات بگردان. منصب های حق را برپا کن، و شعله های هدایت و کمال را فروزان ساز و برای انتقام و خونخواهی منتقم را برانگیز، و کمک جویان را یاری برسان، و پیروزی های پی درپی را توشه اش ساز؛ تا حقّ دوباره به تازگی و شادابی اش بازگردد، و نشانه ها و چراغ های اهدافش روشن گردد، و حق جویان با آرامش و به طوری که شایسته است راه حق را بپیمایند؛ به راستی که تو بر هر کاری توانایی.

3- قنوت حضرت امام باقر علیه السّلام

این قنوت را مرحوم سیّد بن طاووس در «مهج الدعوات» و مرحوم کفعمی در «البلد الأمین» از امام باقر علیه السّلام نقل کرده اند:

یا من یعلم هواجس السّرائر، و مکامن الضّمائر، و حقائق الخواطر، یا من هو لکلّ غیب حاضر، و لکلّ منسیّ ذاکر، و علی کلّ شیء قادر، و إلی الکلّ ناظر، بعد المهل، و قرب الأجل، و ضعف العمل، و أراب الأمل، و ان المنتقل. و أنت یا اللّه

ای کسی که نسبت به خطورات نهان، و آن چه در اندرون و باطن ها مخفی شده است، و حقیقت و واقعیّت آن چه در خاطر افراد است؛ آگاه هستی. ای کسی که برای هر پنهانی، حضور داری؛ هر فراموش شده ای را به یاد داری؛ بر هر چیزی توانایی و بر همه نظارت و سرپرستی می کنی؛ زمان پیشی جویی در خیر و نیکی دور گشت، و مرگ نزدیک گردید، و عمل ها ضعیف و ناتوان شده اند، و آرزوها به ناامیدی کشیده شده اند، و زمان انتقال به جهان دیگر فرارسید. تو، ای

الآخر کما أنت الأوّل، مبید ما أنشأت، و مصیّرهم إلی البلی، و مقلّدهم أعمالهم، و محمّلها ظهورهم إلی وقت نشورهم من بعثة قبورهم عند نفخة الصّور، و انشقاق السّماء بالنّور، و الخروج بالمنشر إلی ساحة المحشر، لا ترتدّ إلیهم أبصارهم و أفئدتهم هواء. متراطمین فی غمّة ممّا أسلفوا، و مطالبین بما احتقبوا، و محاسبین هناک علی ما ارتکبوا، الصّحائف فی الأعناق منشورة، و الأوزار علی الظّهور مأزورة، لا انفکاک و لا مناص و لا محیص عن القصاص قد أفحمتهم الحجّة، و حلّوا فی حیرة المحجّة و همس الضّجّة، معدول بهم عن المحجّة إلاّ من سبقت له من اللّه الحسنی، فنجا من هول المشهد و عظیم المورد، و لم یکن ممّن فی الدّنیا تمرّد، و لا علی أولیاء اللّه تعنّد، و لهم استبعد، و عنهم بحقوقهم تفرّد.

خدا؛ همان گونه که آغاز هستی، پایان نیز تو هستی؛ هرچه را که ایجاد کرده ای خودت نیز نابود می سازی، و به فرسوده شدن و پوسیدن می کشانی، و اعمال و رفتارشان را هم چون قلاده ای بر گردن شان می آویزی، و بر پشت شان بار می کنی؛ تا آن گاه که با دمیدن در صور اسرافیل از قبرها برانگیخته و پراکنده شوند؛ همان زمان که آسمان، به سبب نور روشنی شکافته می شود، و پس از اعلام گردهم آیی از قبر به میدان محشر می آیند؛ چشمان شان به سوی شان نمی گردد، و دل های شان هواست. پیوسته در اندوه و غم رفتارهای ناشایست گذشته خود غرق اند، و به خاطر تباهی های گذشته شان مورد بازخواست قرار می گیرند، و در این جاست که بر آنچه مرتکب شده اند مورد حساب قرار می گیرند. نامه عمل ها به گردن ها آویخته شده، و بارهای سنگین بر پشت هرکس نهاده شده، و هیچ جدایی و رهایی و گریزی از قصاص وجود ندارد. حجّت و دلیل روشن الهی، همه آن ها را ساکت و لال کرده است و ضجّه کنان گرفتار حیرت و سردرگمی در برابر دلیل های خداوند شده اند. آن ها را از راه برگردانند؛ مگر کسی که از پیش تر (دنیا) ، مورد لطف و نیکی خداوند قرار گرفته باشد؛ چنین شخصی، از هراس و ترس چنین محلّی که بسیار مهمّ و جایگاه حضور است، نجات می یابد. او در دنیا از کسانی نبود که سرپیچی کرده اند و بر اولیای الهی عناد ورزیدند، و از آنان دوری کردند، و حقّ شان را مخصوص خودشان دانستند.

أللّهمّ فإنّ القلوب قد بلغت الحناجر، و النّفوس قد علت التّراقی، و الأعمار قد نفدت بالإنتظار، لا عن نقض استبصار، و لا عن اتّهام مقدار، و لکن لما تعانی من رکوب معاصیک، و الخلاف علیک فی أوامرک و نواهیک، و التّلعّب بأولیائک و مظاهرة أعدائک. أللّهمّ فقرّب ما قد قرب، و أورد ما قد دنی، و حقّق ظنون الموقنین، و بلّغ المؤمنین تأمیلهم، من إقامة حقّک، و نصر دینک، و إظهار حجّتک، و الإنتقام من أعداءک. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:72، [1]البلد الأمین:651. [2]

بارالها؛ واقعیّت آن است که قلب ها به حنجره ها رسیده است؛ روان ها به گلوگاه بالا آمده؛ و عمرها، با انتظار رو به پایان است؛ این نه از روی نقض کردن و برهم زدن بینش است، و نه به خاطر درگیری با تقدیر؛ بلکه، به خاطر گناه های فراوان، مخالفت با دستورات و نواهی تو، به بازی گرفتن اولیایت، و پشتیبانی کردن از دشمنانت می باشد. خدایا؛ گرچه فرج و ظهور نزدیک است، ولی نزدیک ترش ساز؛ و اگرچه به نزدیکی ما رسیده است، ولی آن را برسان؛ و گمان اهل یقین را محقّق ساز؛ مؤمنان را به آرزوی شان که برپایی حقّ تو، و یاری دین تو، و آشکار شدن حجّت تو و انتقام گرفتن از دشمنان توست برسان.

4- قنوت حضرت امام رضا علیه السّلام

این قنوت و سه قنوت بعد را نیز آن دو بزرگوار از امام رضا علیه السّلام نقل کرده اند:

الفزع الفزع إلیک یا ذا المحاضرة، و الرّغبة الرّغبة إلیک یا من به المفاخرة، و أنت اللّهمّ مشاهد هواجس النّفوس، و مراصد

پناه، پناه، به سوی توست ای خدایی که همه را در حضور دارد؛ اشتیاق، اشتیاق، به سوی توست ای خدایی که تنها به او می توان افتخار کرد؛ خدایا؛ تو به خطورات روان ها شاهدی؛ و مراقب

حرکات القلوب، و مطالع مسرّات السّرائر من غیر تکلّف و لا تعسّف، و قد تری اللّهمّ ما لیس عنک بمنطوی، و لکنّ حلمک آمن أهله علیه جرئة و تمرّدا و عتوّا و عنادا، و ما یعاینه أولیاؤک من تعفیة اثار الحقّ، و دروس معالمه، و تزیّد الفواحش، و استمرار أهلها علیها، و ظهور الباطل و عموم التّغاشم، و التّراضی بذلک فی المعاملات و المتصرّفات مذ جرت به العادات، و صار کالمفروضات و المسنونات. أللّهمّ فبادرنا منک بالعون الّذی من أعنته به فاز، و من أیّدته لم یخف لمز لمّاز، و خذ الظّالم أخذا عنیفا، و لا تکن له راحما و لا به رؤوفا. أللّهمّ اللّهمّ اللّهمّ بادرهم. أللّهمّ عاجلهم. أللّهمّ لا تمهلهم. أللّهمّ غادرهم بکرة و هجیرة و سحرة و بیاتا و هم نائمون، و ضحی و هم یلعبون، و مکرا و هم یمکرون، و فجأة و هم امنون. أللّهمّ

و در کمین حرکت های قلب آدم (به این سو و آن سو) هستی؛ و بدون هیچ زحمتی و مشقّتی از پنهان کاری های درون ها، اطّلاع داری. خدایا؛ به خوبی آن چه را که از تو پیچیده نشده است می بینی؛ لیکن حلم و بردباری تو ایمنی بخشیده به افرادی که چنین بدکرداری هایی دارند، و باعث شده بیشتر جرأت و سرپیچی و لج بازی و دشمنی با تو کنند؛ و می بینی رنج هایی را که اولیای تو می کشند به خاطر نابودی آثار حق و ناپدید گشتن نشانه های آن، و افزایش یافتن فحشا و کارهای زشت، و ادامه دادن بدکاران بر زشتی های خود، و آشکار شدن باطل و نادرستی، و ظلم و ستم همگانی، و راضی شدن طرفین به ظلم و ستم در معاملات و کارها که عادات به آن جاری گشته است و همانند واجبات و مستحبّات شده است. خداوندا؛ به سرعت، ما را دریاب به امدادی که هرکس را با آن مددرسانی رستگار شود، و هرکس را موفّق گردانی دیگر از عیب جویی هیچ کس نمی ترسد، ستمگر را به شدّت گرفتار کن، و هیچ رحم و مهربانی نیز در حقّش روا مدار. خدایا؛ خدایا؛ خدایا؛ شتاب کن. خدایا؛ (در مورد آن ها) عجله کن؛ خدایا؛ مهلت شان مده. خدایا؛ آن ها را بامدادان و در وسط روز و در سحرها و شب هنگام که در خواب هستند و هنگام روز که سرگرم اند و مشغولند گرفتارشان کن؛ و فریبشان بده، و وقتی حیله می کنند، بر آن ها مکر کن؛ و هنگامی که خود را در آرامش می بینند، ناگهان گرفتارشان ساز. خدایا؛

بدّدهم، و بدّد أعوانهم، و افلل أعضادهم، و اهزم جنودهم، و افلل حدّهم، و اجتثّ سنامهم، و أضعف عزآئمهم. أللّهمّ امنحنا أکتافهم، و ملّکنا أکنافهم، و بدّلهم بالنّعم النّقم، و بدّلنا من محاذرتهم و بغیهم السّلامة، و اغنمناهم أکمل المغنم. أللّهمّ لا تردّ عنهم بأسک الّذی إذا حلّ بقوم فسآء صباح المنذرین. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:79، [1] البلد الأمین:654.

خودشان و کمک کارشان را پراکنده و درمانده ساز، و هم دستانشان را شکست بده، و سپاهیان شان را فراری بده، و تیزی شمشیرهاشان را بشکن، و سران آن ها را ریشه کن ساز، و اراده های قوی آن ها را ناتوان ساز. خدایا؛ لطف کن و آنان را اسیر ما گردان، و سرزمین هایشان را به تصرّف ما درآور؛ و نعمت های شان را به بدبختی ها تبدیل کن؛ و به جای ترس ما از آن ها و ستم شان، سلامت و راحتی را جایگزین فرما؛ و کامل ترین بهره ها و غنیمت های جنگی را از آنان به ما برسان. خدایا؛ سختی و عذابت را از آنان برمگیر؛ همان عذابی که به هر گروهی برسد، بدبخت بدروزگار می شوند.

5- قنوت حضرت امام جواد علیه السّلام

أللّهمّ منآئحک متتابعة، و أیادیک متوالیة، و نعمک سابغة، و شکرنا قصیر، و حمدنا یسیر، و أنت بالتّعطّف علی من اعترف جدیر. أللّهمّ و قد غصّ أهل الحقّ بالرّیق، و ارتبک أهل الصّدق فی المضیق، و أنت اللّهمّ بعبادک و ذوی الرّغبة إلیک شفیق، و بإجابة دعآئهم و تعجیل الفرج عنهم حقیق. أللّهمّ فصلّ علی

خدایا؛ بخشش های خاصّ تو، پی درپی است، خوبی هایت یکی پس از دیگری می رسد؛ نعمت هایت فراگیر و فراوان است؛ سپاسگزاری ما نارسا و اندک، و ستایش ما نسبت به تو بسیار ناچیز است؛ و تو، سزاواری که اگر کسی اعتراف (به بدی هایش) کرد، به او مهربانی کنی. خدایا؛ به راستی که اهل حقّ آب دهان از گلوی شان (به خاطر شدّت ناراحتی) پایین نمی رود، و راستگویان، به شدّت گرفتارند و در تنگنا قرار دارند؛ و تو-خداوندا-نسبت به بندگان و مشتاقانت مهربان و دلسوزی؛ و به حقیقت نسبت به پاسخ دادن به درخواست شان و شتاب کردن در گشایش کارشان شایسته و سزاواری. خدایا؛ بر

محمّد و ال محمّد، و بادرنا منک بالعون الّذی لا خذلان بعده، و النّصر الّذی لا باطل یتکأّده، و أتح لنا من لدنک متاحا فیّاحا یأمن فیه ولیّک، و یخیب فیه عدوّک، و یقام فیه معالمک، و یظهر فیه أوامرک، و تنکفّ فیه عوادی عداتک. أللّهمّ بادرنا منک بدار الرّحمة، و بادر أعدآئک من بأسک بدار النّقمة. أللّهمّ أعنّا و أغثنا، و ارفع نقمتک عنّا، و أحلّها بالقوم الظّالمین. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:80، [1] البلد الأمین:656.

محمّد و آل محمّد درود بفرست؛ و کمک و امداد سریعی از ناحیه خودت به ما برسان که دیگر بعد از آن خواری و بیچارگی نباشد؛ و آن گونه پیروز گردان که هیچ باطلی نتواند آن را دچار مشکل سازد؛ و چنان راحتی از ناحیه والا و گسترده خود برسان که ولیّ و دوستت در آن ایمن باشد، ولی دشمنت ناکام شود؛ آثار و نشانه های تو برپا گردد، و دستوراتت آشکار شود، و بهره هایی که وعده دادی فراهم و آماده گردد. خدایا؛ شتاب کن نسبت به ما شتاب رحمت، و شتاب کن نسبت به دشمنانت از روی خشم و غضبت، شتاب انتقام و مجازات. بارالها؛ به ما کمک کن و به فریادمان برس؛ و گرفتاری و کیفر و خشمت را از ما بردار، و آن را نصیب گروه های ستمگر کن.

6- دعای دیگر امام جواد علیه السّلام در قنوت

أللّهمّ أنت الأوّل بلا أوّلیّة معدودة، و الآخر بلا اخریّة محدودة، أنشأتنا لا لعلّة اقتسارا، و اخترعتنا لا لحاجة اقتدارا، و ابتدعتنا بحکمتک اختیارا، و بلوتنا بأمرک و نهیک اختبارا، و أیّدتنا بالآلات، و منحتنا بالأدوات، و کلّفتنا الطّاقة، و جشّمتنا

بارالها؛ تو اوّل هستی، ولی اوّلیّت تو شمارش شده عددی نیست؛ و پایان هستی، ولی انتها و محدودیّت نداری؛ به وجود آوردی ما را نه به خاطر علّتی از روی اکراه و اجبار، و آفریدی ما را نه به خاطر حاجتی و نیازی از روی اقتدار و توانمندی و پدید آوردی ما را به حکمتت از روی اختیار، و با فرمان و نهی خود؛ ما را آزمایش کردی؛ و با وسایلی که در اختیارمان قرار دادی، زمینه موفقیّت مان را فراهم نمودی، و ادوات مختلف به ما بخشیدی؛ تا حدّی که توان داریم بر ما تکلیف فرمودی، و فرمان برداریت

الطّاعة، فأمرت تخییرا، و نهیت تحذیرا، و خوّلت کثیرا، و سألت یسیرا، فعصی أمرک فحلمت، و جهل قدرک فتکرّمت. فأنت ربّ العزّة و البهاء، و العظمة و الکبریاء، و الإحسان و النّعماء، و المنّ و الآلاء، و المنح و العطاء، و الإنجاز و الوفاء، و لا تحیط القلوب لک بکنه، و لا تدرک الأوهام لک صفة، و لا یشبّهک شیء من خلقک، و لا یمثّل بک شیء من صنعتک، تبارکت أن تحسّ أو تمسّ أو تدرکک الحواسّ الخمس، و أنّی یدرک مخلوق خالقه، و تعالیت یا إلهی عمّا یقول الظّالمون علوّا کبیرا. أللّهمّ أدل لأولیائک من أعدآئک الظّالمین الباغین النّاکثین القاسطین المارقین، الّذین أضلّوا عبادک، و حرّفوا کتابک، و بدّلوا أحکامک، و جحدوا حقّک، و جلسوا مجالس أولیآئک، جرأة منهم علیک، و ظلما منهم لأهل بیت نبیّک،

را به ما تکلیف کردی؛ دستور دادی ولی ما را در اطاعتت مختار کردی، و بازداشتی و ما را برحذر داشتی؛ نعمت های بسیاری دادی، ولی درخواست (عبادت) کمی نمودی؛ دستورت، نافرمانی شد ولی بردباری کردی؛ ارزش و منزلتت دانسته نشد، ولی رفتار بزرگوارانه در پیش گرفتی (و مجازات را به تأخیر انداختی) . بدین سان، تو پروردگار صاحب عزّت و فرّ و شکوه و عظمت و کبریایی، و احسان و نعمت و لطف و عنایت و بخشش و عطا هستی، وعده ات را تحقّق می بخشی و وفا می کنی. قلب ها به کنه و حقیقت تو احاطه نمی یابند؛ وهم ها و خیال ها نمی توانند صفات تو را دریابند؛ هیچ یک از آفریدگانت شبیه تو نیستند؛ هیچ یک از ساخته های تو را نمی توان به تو مثال زد؛ بالاتر از آن هستی که حس شوی، یا لمس شوی، یا با حواس پنج گانه دریافت شوی. کجا می تواند آفریده، آفریننده خود را درک کند؟ ! خدایا؛ تو از آن چه ستم کاران می گویند، برتر و بزرگ تر هستی. بارالها؛ دوستانت را بر دشمنان ستم کار، متجاوز، پیمان شکن و نابکار و از دین بیرون روندگانت غلبه و چیرگی و استیلا ببخش؛ دشمنانی که بندگانت را گمراه، قرآن را تحریف، دستورات دینیت را عوض کرده، و حقّ تو را انکار کردند؛ و جایگاه مخصوص اولیای تو را اشغال کردند، و این کار را از روی بی باکی و جرأت بر تو انجام دادند و از روی ستم کردن بر اهل بیت پیامبرت

علیهم سلامک و صلواتک و رحمتک و برکاتک، فضلّوا و أضلّوا خلقک، وهتکوا حجاب سترک عن عبادک. و اتّخذوا اللّهمّ مالک دولا، و عبادک خولا، و ترکوا اللّهمّ عالم أرضک فی بکمآء عمیآء ظلمآء مدلهمّة، فأعینهم مفتوحة، و قلوبهم عمیّة، و لم تبق لهم اللّهمّ علیک من حجّة، لقد حذّرت اللّهمّ عذابک، و بیّنت نکالک، و وعدت المطیعین إحسانک، و قدّمت إلیهم بالنّذر فامنت طآئفة. فأیّد اللّهمّ الّذین امنوا علی عدوّک و عدوّ أولیآئک، فأصبحوا ظاهرین، و إلی الحقّ داعین، و للإمام المنتظر القآئم بالقسط تابعین، و جدّد اللّهمّ علی أعدآئک و أعدآئهم نارک و عذابک، الّذی لا تدفعه عن القوم الظّالمین. أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و قوّ ضعف المخلصین لک بالمحبّة، المشایعین لنا بالموالاة، المتّبعین لنا

-که درود و سلام و رحمت و برکاتت بر ایشان نثار باد-انجام دادند. و با این کارشان گمراهی خود را ثابت کرده، مردم را نیز گمراه نمودند، و پرده پوشش تو را از بندگانت دریدند. خدایا؛ این دشمنان پست، دارایی های ویژه تو را به عنوان دولت و سرمایه در اختیار خود گرفتند، و بندگانت را غلام و کنیز خودشان کردند. خدایا؛ عالم و دانشمند روی زمینت را رها کردند؛ در حال کری و کوری و در فضایی که تاریک و فاسد بود. بدین سان، شرایطی پیش آمد که چشمان شان باز بود و می دید، ولی قلب های شان کور بود. خدای بزرگ؛ حجّتی بر تو برای ایشان باقی نماند، و آن ها را از عذابت ترسانیدی، و تهدیدهای شدیدت را بیان نمودی؛ به فرمان بردارانت، وعده نیکی و احسان دادی، و پیش تر برای آنان بیم دهندگانی فرستادی و از عذابت ترسانیدی؛ تا در نهایت، گروهی ایمان آوردند. بارالها؛ آن گروهی را که ایمان آوردند بر دشمن خودت و دشمن اولیا و دوستانت تأیید و یاری کن، تا چیره و پیروز گردند، و به حقّ و حقیقت فراخوانند، و دنباله رو پیشوای مورد انتظاری باشند که برقراری عدل وداد قیام می کند. خدایا؛ آتش جهنّم و عذاب خود را -که از گروه ستمگران، برطرف نخواهی کرد-را بر دشمنانت و دشمنان اولیایت پیوسته تازه کن. خدایا؛ درود پیوسته ات را بر محمّد و آل محمّد بفرست؛ و ناتوانی کسانی را که دوستی و محبّت خالصانه با تو دارند، تبدیل به قوّت مندی و نیرو کن؛ همان دوستانی که با موالات و دوستی فرمان بردارانه شان، از ما پیروی می کنند، و

بالتّصدیق و العمل، الموازرین لنا بالمواساة فینا، المحبّین ذکرنا عند اجتماعهم، وشدّد اللّهمّ رکنهم، و سدّد اللّهمّ لهم دینهم الّذی ارتضیته لهم، و أتمم علیهم نعمتک، و خلّصهم و استخلصهم، و سدّ اللّهمّ فقرهم، و المم اللّهمّ شعث فاقتهم. و اغفر اللّهمّ ذنوبهم و خطایاهم، و لا تزغ قلوبهم بعد إذ هدیتهم، و لا تخلّهم أی ربّ بمعصیتهم، و احفظ لهم ما منحتهم به من الطّهارة بولایة أولیآئک، و البرآئة من أعدآئک، إنّک سمیع مجیب، و صلّی اللّه علی محمّد و اله الطّیّبین الطّاهرین. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:80، [1] البلد الأمین:656.

با تصدیق زبانی و عملی و قلبی دنباله رو ما هستند، و با مواسات و رفتار دوستانه با یکدیگر به خاطر ما، به ما کمک می رسانند، و هرگاه گرد هم می آیند عاشق یاد ما هستند. خدایا؛ پایه و اساس ایشان را محکم و قوی فرما و استوار گردان برای ایشان دینشان را که برای آن ها پسندیده ای، و نعمتت را بر آن ها کامل گردان، و آن ها را خالص گردان و برگزین، و نیازشان را برطرف کن، و گرفتاری و بیچارگی و پریشانی فقرشان را جبران فرما. و گناهان و اشتباهات شان را ببخش، و پس از هدایت شان دل های شان را منحرف مساز، و به سبب نافرمانیت-ای پروردگار؛ -تنها و رهایشان مساز، و پاکی و طهارتی که به واسطه ولایت و دوستی ما (اهل بیت) و دشمنی و بیزاری از دشمنان ما نصیب شان ساختی برای ایشان نگه دار؛ به راستی که تو شنوا و اجابت کننده هستی؛ و خداوند، بر محمّد و آل پاک و پاکیزه اش درود پیوسته نثار کند.

7- قنوت حضرت امام هادی علیه السّلام

أللّهمّ مناهل کراماتک بجزیل عطیّاتک مترعة، و أبواب مناجاتک لمن أمّک مشرعة، و عطوف لحظاتک لمن ضرع إلیک غیر

بارالها؛ چشمه های کرامت و بزرگواری تو، با بخشش های شایانت پرآب است؛ درهای مناجات و رازگویی تو، برای هرکسی که تو را قصد کرده باز است؛ نگاه های مهربانه ات پیوسته به کسانی که در نهایت خواری و فروتنی به

منقطعة، و قد الجم الحذار، و اشتدّ الإضطرار، و عجز عن الإصطبار أهل الإنتظار. و أنت اللّهمّ بالمرصد من المکّار، و غیر مهمل مع الإمهال، و اللّآئذ بک امن، و الرّاغب إلیک غانم، و القاصد اللّهمّ لبابک سالم. أللّهمّ فعاجل من قد امتزّ فی طغیانه، و استمرّ علی جهالته لعقباه فی کفرانه، و أطمعه حلمک عنه فی نیل إرادته، فهو یتسرّع إلی أولیآئک بمکارهه، و یواصلهم بقبآئح مراصده، و یقصدهم فی مظانّهم بأذیّته. أللّهمّ اکشف العذاب عن المؤمنین، و ابعثه جهرة علی الظّالمین. أللّهمّ اکفف العذاب عن المستجیرین، و اصببه علی المغیّرین. أللّهمّ بادر عصبة الحقّ بالعون، و بادر أعوان الظّلم بالقصم. أللّهمّ أسعدنا بالشّکر، و امنحنا النّصر، و أعذنا من سوء البدار و العاقبة و الختر. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:82، [1] البلد الأمین:657.

درگاهت روی آورده اند می رسد؛ این در حالی است که ترس و هراس به نهایت و اضطرار و سردرگمی و بیچارگی شدید گشته، و منتظران نیز از صبر بیش تر ناتوان شده اند. خدایا؛ تو در کمینگاه حیله گران هستی، و با وجود مهلت هایی که می دهی ولی کار را رها نکرده ای؛ تنها، هرکس به تو تکیه کند در آرامش و امنیت است، و هرکس مشتاق تو باشد بهره مند است، و تنها هرکس-خدایا-آهنگ دربار تو کرده، سالم می ماند. بارالها؛ مجازاتت را زودتر به کسانی برسان که سرکشی را به نهایت رسانیده، و ادامه داده است به خاطر نادانی اش نسبت به سرانجام کارش در کفر ورزیدن و ناسپاسی اش، و بردباری تو، موجب طمع او نسبت به پیگیری مقاصدش شده است و بدین جهت به سرعت نسبت به دوستان و اولیای تو بدی می کند، و دام های زشت خود را پیوسته در راه شان قرار می دهد، و به قصد اذیّت ایشان به موضع و محلّ آنان می رود. خداوندا؛ عذاب و کیفر خود را از مؤمنان برطرف کن و به صورت آشکار آن را بر ستمگران برانگیز، بارالها؛ عذابت را از کسانی که به تو پناه آورده اند باز دار، و بر سر تغییردهندگان بریز. خدایا؛ کمک سریعت را به جمعیّت حق و حقیقت برسان، و شکست و نابودیت را به سرعت نصیب کمک رسانان ستم و ظلم کن. خدایا؛ با سپاسگزاریت ما را خوشبخت گردان، و پیروزیت را نصیب ما کن، و از بدی های شتابان، و بدی عاقبت، و فریفته شدن در امان دار.

8- دعای امام حسن عسکری علیه السّلام در قنوت

امام حسن عسکری علیه السّلام در قنوت خود این دعا را می خواندند؛ هنگامی که مردم قم از موسی بن بغی به آن حضرت شکایت کردند، دستور فرمود این دعا را (در قنوت) بخوانند: ⁽¹⁾

. در کتاب «مکیال المکارم» می نویسد: این دعای قنوت، از مولای ما، حضرت امام حسن عسکری علیه السّلام روایت شده است، و شیخ طوسی رحمه اللّه در کتاب «المصباح» و نیز «مختصر المصباح» خود در باب دعاهای قنوت نماز وتر یادآور شده است. سیّد بن طاووس رحمه اللّه در کتاب «مهج الدعوات» در باب دعاهای قنوت امامان علیهم السّلام ذکر کرده است، لیکن-براساس برخی روایات-به نظر می رسد که این دعا به وقت خاصّی تعلّق ندارد؛ گرچه بهتر است در اوقات ویژه و مخصوص و دارای فضیلت بیش تر، خوانده شود.

از روایت سیّد بن طاووس رحمه اللّه و دیگر روایات برمی آید که این دعا دارای اثری ویژه و کامل برای راندن ستمگر، و گرفتن حقّ ستمدیدگان از ستمگران است؛ به همین جهت، می توان از این مطلب استفاده کرد که یکی از فایده های این دعا اگر برای درخواست فرج و ظهور و یاری امام زمان علیه السّلام خوانده شود آن است که ستمگر و بدی و سلطه او دفع گردد.

سیّد بن طاووس رحمه اللّه در مورد این دعا می فرماید: امام حسن عسکری علیه السّلام در قنوت خود این دعا را خوانده و به مردم قم -که از موسی بن بغی شکایت کرده بودند-نیز دستور خواندن این دعا را داد. (پایان سخن سیّد بن طاووس رحمه اللّه) .

نویسنده کتاب «منح البرکات» -که شرحی است بر کتاب «مهج الدعوات» -از کتاب «اعلام الوری فی تسمیة القری» (نوشته ابو سعید اسماعیل بن علی سمعانی حنفی) نقل می کند که: موسی بن بغی بن کلیب بن شمر بن مروان بن عمرو بن غطه؛ از یاران متوکّل عباسی لعنه اللّه و از کارگزاران او بود که بر قم فرمان روایی می کرد. این خبیث ناپاک، همان کسی است که متوکّل ملعون، دستور ویران کردن قبر مولای مان حضرت امام حسین علیه الصلاة و السلام و تبدیل آن جا به یک مزرعه را؛ به او داد.

وی، ستمگری خون ریز و حرمت شکن، و حاکم قم بود و بیش از ده سال بر مردم این شهر حکم رانی می نمود. مردم قم به شدّت از او می ترسیدند، چون به شدّت نسبت به پیشوایان بزرگوار علیهم السّلام عناد می ورزید و در میان مردم قم ایجاد فساد می نمود و آن ها را با قتل و کشتار تهدید نموده و بر این امر مصمّم بود. تا آن که از او به امام حسن عسکری علیه السّلام شکایت کردند، و آن حضرت دستور دادند که مردم قم، «نماز مظلوم» را بخوانند، و موسی بن بغی (حاکم وقت قم) را نفرین کنند و برای نفرین به او این دعا را بخوانند. پس از این که مردم قم این کار را انجام دادند، خداوند حتّی به اندازه یک چشم برهم زدن به آن حاکم ستمگر مهلت نداد، و به سختی و مقتدرانه او را نابود کرد.

نویسنده کتاب مزبور می گوید: این گفتار نگارنده کتاب «منح البرکات» را نقل به معنا کردم؛ چون، آن کتاب به زبان فارسی است، وی چگونگی خواندن «نماز مظلوم» را بیان نکرده است؛ لیکن، در بخش نمازها به بیان «نماز مظلوم» که در کتاب «مکارم الأخلاق» یافتیم، می پردازیم. (مکیال المکارم:2/85) .

الحمد للّه شکرا لنعمآئه، و استدعآء لمزیده، و استخلاصا له و به دون غیره، و عیاذا به من کفرانه و الإلحاد فی عظمته و کبریآئه، حمد من یعلم أنّ ما به من نعمآئه فمن عند ربّه، و ما مسّه من عقوبته فبسوء جنایة یده، و صلّی اللّه علی محمّد عبده و رسوله، و خیرته من خلقه، و ذریعة المؤمنین إلی رحمته، و اله الطّاهرین ولاة أمره. أللّهمّ إنّک ندبت إلی فضلک، و أمرت بدعآئک، و ضمنت الإجابة لعبادک، و لم تخیّب من فزع إلیک برغبته، و قصد إلیک بحاجته، و لم ترجع ید

سپاس و ستایش سزاوار خداوند است، از جهت شکرگزاری نعمت هایش، و درخواست فزونی آن، و طلب رهایی به سبب آن نه غیر آن، و پناه بردن به سبب آن از ناسپاسی او و انکار عظمت و کبریایی اش. ستایش کردن کسی که می داند هر نعمتی دارد از پروردگارش است، و هر بدبختی و مجازاتی که به او رسیده است از جنایت و بدکاری های خودش است. و خداوند، بر محمّد- که بنده و فرستاده اوست، و برگزیده الهی از بین مخلوقات او می باشد، و وسیله مؤمنان برای رسیدن به رحمت خداوند می باشد-و نیز بر آل آن حضرت، خاندان پاکی که امر و فرمان الهی را عهده دارند درود پیوسته فرستد. بارالها؛ به راستی که تو، تشویق به فضل و احسانت کردی، و دستور دادی تو را بخوانند، و پاسخ مثبت خود را برای بندگانی که دعا کنند تضمین نمودی؛ اگر کسی با اشتیاق خود به تو پناه آورد و برای برآورده شدن حاجت خویش به درگاه تو روی آورد او را ناامید نمی کنی؛

طالبة صفرا من عطآئک، و لا خآئبة من نحل هباتک، و أیّ راحل رحل إلیک فلم یجدک قریبا، أو وافد وفد علیک فاقتطعته عوآئق الرّدّ دونک، بل أیّ محتفر من فضلک لم یمهه فیض جودک، و أیّ مستنبط لمزیدک أکدی دون استماحة سجال عطیّتک. أللّهمّ و قد قصدت إلیک برغبتی، و قرعت باب فضلک ید مسألتی، و ناجاک بخشوع الإستکانة قلبی، و وجدتک خیر شفیع لی إلیک، و قد علمت ما یحدث من طلبتی قبل أن یخطر بفکری، أو یقع فی خلدی، فصل اللّهمّ دعآئی إیّاک بإجابتی، و اشفع مسألتی بنجح طلبتی. أللّهمّ و قد شملنا زیغ الفتن، و استولت علینا غشوة الحیرة، و قارعنا الذّلّ و الصّغار، و حکم علینا غیر المأمونین فی دینک، و ابتزّ امورنا معادن الابن ممّن عطّل حکمک، و سعی فی إتلاف عبادک و إفساد بلادک. أللّهمّ

دستی را که به درخواست به سویت آمده است، خالی از بخشش و عطای خود برنمی گردانی، و از هدیه های خوبت محروم نمی گردانی، تا به حال، کدام کوچ کننده ای به سوی تو کوچ کرده است و تو را نزدیک نیافته است؟ یا کدام واردشونده ای بر تو وارد شده، او را رد کرده و پذیرایی ننموده ای؟ بلکه کدام کسی است که فضل تو را کاوش کند و از سرچشمه جود و بخشش تو سیراب نگردد؟ و کدام کسی است که در جستجوی فزونی از جانب تو باشد، و از عطای فراوان تو بهره مند نگردد؟ بارالها؛ و من با شوق و علاقه ای وصف ناپذیر، به قصد حضرت تو آمدم؛ و با دست خواهش خود، درگاه فضل و فزون بخش تو را کوبیدم؛ و قلبم در نهایت بیچارگی و خاشعانه به مناجات و رازگویی با تو پرداخته است؛ و تو را بهترین واسطه خود برای شفاعت به سوی تو یافتم؛ و به خوبی می دانی خواسته های نو و تازه ام را، پیش از آن که از اندیشه من بگذرد، یا در روان من بیفتد. پس، -خداوندا-دعایم را به اجابت برسان، و درخواستم را به دست یابی به خواهشم برآورده ساز. بارالها؛ فتنه های گمراه کننده، ما را دربرگرفته است؛ و فرورفتن در حیرت و سردرگمی بر ما چیره شده است؛ و خواری و کوچکی، ما را درهم کوبیده است؛ و کسانی که امین در دین تو نیستند، حاکم بر ما شده اند؛ و امور ما به دست افرادی از معدن های ابنه و عیب افتاده از کسانی که تعطیل کننده دستورات تو، و تلاش گر در جهت تلف کردن و نفله کردن بندگان تو، و خراب کردن و به فساد کشیدن شهرهای تو هستند. خدایا؛

و قد عاد فیئنا دولة بعد القسمة، و إمارتنا غلبة بعد المشورة، و عدنا میراثا بعد الإختیار للامّة، فاشتریت الملاهی و المعازف بسهم الیتیم و الأرملة، و حکم فی أبشار المؤمنین أهل الذّمّة، و ولی القیام بامورهم فاسق کلّ قبیلة، فلا ذائد یذودهم عن هلکة، و لا راع ینظر إلیهم بعین الرّحمة، و لا ذو شفقة یشبع الکبد الحرّی من مسغبة، فهم اولوا ضرع بدار مضیعة، و اسراء مسکنة، و خلفآء کابة و ذلّة. أللّهمّ و قد استحصد زرع الباطل، و بلغ نهایته، و استحکم عموده، و استجمع طریده، و خذرف ولیده، و بسق فرعه، و ضرب بجرانه. أللّهمّ فأتح له من الحقّ یدا حاصدة تصدع قآئمه، و تهشم سوقه، و تجبّ سنامه، و تجدع مراغمه، لیستخفی الباطل بقبح صورته، و یظهر الحقّ بحسن حلیته. أللّهمّ و لا تدع للجور دعامة إلاّ قصمتها، و لا

پس از این که غنیمت ما را-بعد از تقسیم میان خود-مایه چیرگی و استیلای خویش قرار دادند؛ و پس از آن که فرمانروایی را به ما دادی، آن را براساس شوری به کسی دیگر دادند؛ و پس از آن که برگزیده الهی بودیم به عنوان ارث آن ها شدیم. بدین سان، وسایل لهوولعب و خوشگذرانی با بهره و نصیب یتیمان و بیوه زنان از بیت المال خریداری شد، و اهل ذمّه، حاکم و فرمانروای مؤمنان راستین شدند؛ و فاسقان هر قبیله ای، سرپرست امور آن ها شدند، دیگر در این شرایط نه کسی بود تا ایشان را از نابود شدن و هلاکت نجات بخشد؛ و نه سرپرستی که مراعات کند و با دیده رحمت به سوی ایشان بنگرد؛ و نه کسی پیدا شد تا دلش بسوزد و جگر سوزان آن ها را از گرسنگی نجات بخشد و سیر کند؛ بدین سان، آنان در سرایی تباه شده با خواری بسر می بردند؛ و اسیرانی بیچاره، و جانشینانی غم و اندوه و خوارشده گشتند. بارالها؛ در واقع، زمان برداشت کشتزار باطل و نادرستی فرارسید، و به نهایت رسید و پایه و ستونش محکم شد و رانده شدگانشان گردآوری شدند، و نسل شان زیاد شد، و شاخ وبرگ دواندند، و پایه های حکومت شان استوار و مستقرّ گردیدند. بارالها؛ دست توانایی از حقّ را برای برکندن ریشه و اساس باطل آماده ساز؛ تا بازارش را کساد، و علوّ و برتری آن را از بین ببرد، و دماغ شان را به خاک بمالد؛ تا در نتیجه، باطل مجبور شود چهره زشتش را پنهان کند، و حقّ و حقیقت نیز چهره زیبا و نیکوی خود را آشکار گرداند. خدایا؛ تمام ارکان و پایه های باطل را درهم بشکن؛ تمام

جنّة إلاّ هتکتها، و لا کلمة مجتمعة إلاّ فرّقتها، و لا سریّة ثقل إلاّ خفّفتها، و لا قائمة علوّ إلاّ حططتها، و لا رافعة علم إلاّ نکّستها، و لا خضرآء إلاّ أبرتها. أللّهمّ فکوّر شمسه، و حطّ نوره، واطمس ذکره، وارم بالحقّ رأسه، و فضّ جیوشه، و ارعب قلوب أهله. أللّهمّ و لا تدع منه بقیّة إلاّ أفنیت، و لا بنیة إلاّ سوّیت، و لا حلقة إلاّ قصمت، و لا سلاحا إلاّ أکللت، و لا حدّا إلاّ فللت، و لا کراعا إلاّ اجتحت، و لا حاملة علم إلاّ نکست. أللّهمّ و أرنا أنصاره عبادید بعد الالفة، و شتّی بعد اجتماع الکلمة، و مقنعی الرّؤوس بعد الظّهور علی الامّة، و أسفر لنا عن نهار العدل، و أرناه سرمدا لا ظلمة فیه، و نورا لا شوب معه، و اهطل علینا ناشئته، و أنزل علینا برکته، و أدل له ممّن ناواه، و انصره علی من عاداه. أللّهمّ و أظهر الحقّ،

سپرهایش را دریده، و اجتماع کلمه و اتّحادش را پراکنده، و لشکر سنگینش را بی ارزش (و خلع سلاح) فرما، تمام پایه های بلند و برتری اش را به زیر کشیده، و تمام علم ها و پرچم های برافراشته اش را سرنگون، و تمام سبزه زارهایش را خشک کن. خدایا؛ خورشید باطل را تاریک و خاموش گردان، و روشنی اش را از بین ببر، و یادش را محو و ناپدید گردان؛ به واسطه حقّ و حقیقت، سرش را بیفکن؛ و سپاهیانش را پراکنده ساز؛ و دل های آن ها را پر از رعب و وحشت کن. خدایا؛ از باطل هیچ باقی مانده ای مگذار، و همه را نابود ساز؛ تمام ساختمان هایش را با خاک یکسان کن؛ تمام حلقه های محاصره آن ها را بشکن؛ تمام سلاح های آن را بی اثر کن؛ لبه های تیز آن ها را بشکن؛ تمام چارپایان شان را نابود و بیچاره کن؛ و تمام پرچم داران شان را بر زمین بزن. خدایا؛ به ما بنمایان که یاران باطل، پس از آن که از یکدیگر جدا نمی شدند به بردگی رفته اند؛ و پس از آن که با یکدیگر وحدت داشتند و هم پیمان شده بودند، پراکنده گشته اند؛ و بعد از غلبه و چیرگی بر امّت، سرافکنده و خوار شده اند. (خدایا؛) روز عدل و دادگری را برای ما آشکار کن، و آن را به ما بنمایان درحالی که پاینده است و هیچ تاریکی در آن نیست، و روشنی اش بدون هیچ شائبه ای است، و از باران همیشگی آن بر ما نازل، و برکتش را به ما برسان، و هرکسی قصد بدی راجع به او دارد مغلوبش گردان، و او را بر تمام دشمنانش پیروز گردان. بارالها؛ حق را آشکار کن،

و أصبح به فی غسق الظّلم و بهم الحیرة. أللّهمّ و أحی به القلوب المیّتة، و اجمع به الأهوآء المتفرّقة، و الارآء المختلفة، و أقم به الحدود المعطّلة، و الأحکام المهملة، و أشبع به الخماص السّاغبة، و أرح به الأبدان اللاّغبة المتعبة، کما ألهجتنا بذکره، و أخطرت ببالنا دعآءک له، و وفّقتنا للدّعآء إلیه، و حیاشة أهل الغفلة عنه، و أسکنت فی قلوبنا محبّته، و الطّمع فیه، و حسن الظّنّ بک، لإقامة مراسمه. أللّهمّ فأت لنا منه علی أحسن یقین، یا محقّق الظّنون الحسنة، و یا مصدّق الآمال المبطنة. أللّهمّ و أکذب به المتألّین علیک فیه، و أخلف به ظنون القانطین من رحمتک، و الآیسین منه. أللّهمّ اجعلنا سببا من أسبابه، و علما من أعلامه، و معقلا من معاقله، و نضّر وجوهنا بتحلیته، و أکرمنا بنصرته، و اجعل فینا خیرا

و صبح و پایان تاریکی ها و سرگردانی ها را برسان. خدایا؛ به وسیله او قلب های مرده را زنده گردان، و گرایش های پراکنده را گرد هم آور، و نظرات متفاوت را یکی کن، و حدود تعطیل شده را برپا دار، و دستورات دینی واگذاشته شده را دوباره به جریان بینداز، و گرسنگان را سیر گردان و بدن های رنجیده و سختی کشیده را آسوده و راحت گردان؛ همان گونه که زبان ما را به یاد او گویا کردی، و بر قلب ما گذراندی که تو را به خاطر او بخوانیم و دعایش کنیم، و موفّق مان گرداندی تا مردم را به سوی او فرابخوانیم، و غافلان را از او دور کنیم؛ محبّت و دوستی نسبت به او را در دل ما جای دادی، و گرایش یافتن و میل کردن به او را، و خوش گمانی به خودت نسبت به برپا شدن دولت او را، در دل مان گذاشتی. بارالها؛ بهترین یقین نسبت به او را به ما بده؛ ای تحقّق بخش خوش گمانی ها؛ ای راست آورنده آرزوهای درونی؛ بارالها؛ به وسیله او کسانی را که در مورد او علیه تو حکم می کنند، تکذیب کن؛ و به واسطه او گمان های کسانی را که از رحمت تو ناامید و از او مأیوس اند، نادرست گردان. خدایا؛ ما را وسیله ای از وسایل او و پرچمی از پرچم های او و پناهگاهی از پناهگاه های او قرار ده؛ و چهره های ما را به واسطه زینت بخشیدن او زیبا گردان؛ و ما را با یاری نمودن او گرامی بدار؛ و خیر و نیکی در ما قرار ده

تظهرنا له به، و لا تشمت بنا حاسدی النّعم، و المتربّصین بنا حلول النّدم، و نزول المثل، فقد تری یا ربّ برآئة ساحتنا، و خلوّ ذرعنا من الإضمار لهم علی إحنة، و التّمنّی لهم وقوع جآئحة، و ما تنازل من تحصینهم بالعافیة، و ما أضبؤا لنا من انتهاز الفرصة، و طلب الوثوب بنا عند الغفلة. أللّهمّ و قد عرّفتنا من أنفسنا، و بصّرتنا من عیوبنا خلالا نخشی أن تقعد بنا عن اشتهار إجابتک، و أنت المتفضّل علی غیر المستحقّین، و المبتدئ بالإحسان غیر السّآئلین، فأت لنا من أمرنا علی حسب کرمک وجودک و فضلک و امتنانک، إنّک تفعل ما تشآء، و تحکم ما ترید، إنّا إلیک راغبون، و من جمیع ذنوبنا تآئبون. أللّهمّ و الدّاعی إلیک، و القآئم بالقسط من عبادک، الفقیر إلی رحمتک، المحتاج إلی معونتک علی طاعتک، إذ ابتدأته بنعمتک،

تا به وسیله آن ما را در نظر او قرار دهی؛ و ما را مورد شماتت و سرزنش کسانی که به نعمت های ما حسادت می ورزند، و در کمین پشیمان شدن و گرفتار شدن مان و نازل شدن عقوبت ها هستند قرار مده. پروردگارا؛ تو به خوبی می بینی که دل ما پاک است، و قلب ما از پنهان کردن کینه ای نسبت به افراد خالی است، و آرزوی گرفتاری و نابودی شان را نیز نداریم؛ و می بینی آنچه را که بر ایشان نازل می شود از حفظ شدن آنان به وسیله عافیت؛ و در مقابل، آنان در کمین نشسته اند تا فرصتی علیه ما به دست آورند، و غافلگیرانه بر ما هجوم آورند. بارالها؛ خودت را از راه خویشتن مان به ما شناساندی، و عیب ها و زشتی هایی که ما داشتیم به ما نشان دادی به گونه ای که ترسیدیم نگذارند به پاسخ گویی آشکار تو دست یابیم. این در حالی است که تو به کسانی که استحقاق ندارند مهربانی و فضل و بخشش می کنی؛ و نسبت به کسانی که درخواست نیز نمی کنند، خودت شروع به احسان و نیکی می کنی. بدین سان، کار ما را بر حسب کرامت و بزرگواری، سخاوت، فضل و منّت نهادنت، درست کن. همانا، تو هر کاری بخواهی انجام می دهی؛ و به هرچه اراده کنی، حکم می کنی. ما به سوی تو اشتیاق داریم، و از تمام گناهان مان توبه می کنیم. بارالها؛ همان کسی را که تنها به سوی تو فرامی خواند، و از بین بندگانت برای برقراری عدل وداد دست به قیام می زند، و خود را نیازمند رحمتت می داند، و احتیاج به کمک تو برای فرمان برداریت دارد؛ همان کسی که ابتداءا نعمتت را به او مرحمت کردی،

و ألبسته أثواب کرامتک، و ألقیت علیه محبّة طاعتک، و ثبّتّ و طأته فی القلوب من محبّتک، و وفّقته للقیام بما أغمض فیه أهل زمانه من أمرک، و جعلته مفزعا لمظلوم عبادک، و ناصرا لمن لا یجد ناصرا غیرک، و مجدّدا لما عطّل من أحکام کتابک، و مشیّدا لما ردّ من أعلام دینک، و سنن نبیّک علیه و اله سلامک و صلواتک و رحمتک و برکاتک. فاجعله اللّهمّ فی حصانة من بأس المعتدین، و أشرق به القلوب المختلفة من بغاة الدّین، و بلّغ به أفضل ما بلّغت به القآئمین بقسطک من أتباع النّبیّین. أللّهمّ و أذلل به من لم تسهم له فی الرّجوع إلی محبّتک، و من نصب له العداوة، وارم بحجرک الدّامغ من أراد التألیب علی دینک بإذلاله، و تشتیت أمره، و اغضب لمن لا ترة له و لا طآئلة، و عادی الأقربین و الأبعدین فیک منّا منک

و لباس های کرامت و بزرگواری خود را بر او پوشانیدی، و دوست داشتن فرمان برداریت را بر دلش افکندی، و از روی محبّتت جایگاهش را در قلب ها محکم گردانیدی، و موفّق کردی بعضی از دستوراتت را که مردم زمانه از انجامش خودداری کرده اند، انجام دهد؛ و او را گریزگاه و پناه گاهی برای بندگان ستمدیده ات، یاور کسانی که جز تو یاوری نیافته اند، تازه کننده احکام تعطیل شده و فراموش شده قرآنت، و محکم کننده آن دسته از نشانه های دینت که رد شده است، و محکم کننده و برپاکننده سنّت ها و روش های کنار زده شده پیامبرت-که درود و سلام و رحمت و برکت های تو بر او و آل او باد-قرار دادی. خدایا؛ (بدین جهت ها) او را در پناه گاهی قرار ده تا از شرّ متجاوزان در امان باشد؛ و دل هایی را که از ستم ستمگران دچار اختلاف گشته به سبب او روشن گردان؛ و او را به برترین چیزهایی برسان، که قیام کنندگان برای عدالت-در بین پیروان پیامبرانت-بدان ها دست یافته اند. خدایا؛ کسانی که سهمی برای بازگشت به محبّت خودت برای ایشان قرار نداده ای را به دست آن حضرت، خوار و ذلیل گردان؛ و نیز، کسانی را که بنای دشمنی با او دارند، خوار کن. و بیفکن سنگ عذاب نابودکننده ات را به طرف تمام کسانی که قصد دارند با شوراندن مردم علیه دین تو، او را به خواری و بیچارگی بکشانند و آموزش را پراکنده کنند. (خدایا؛) غضب نما برای شخصی که طلب کننده خونی برای او نباشد و قوّت توانگری برای او نباشد و دشمنی می کند با نزدیکان و دوران در راه تو. این کارها را به

علیه، لا منّا منه علیک. أللّهمّ فکما نصب نفسه غرضا فیک للأبعدین، و جاد ببذل مهجته لک فی الذّبّ عن حریم المؤمنین، و ردّ شرّ بغاة المرتدّین المریبین حتّی أخفی ما کان جهر به من المعاصی، و أبدا ما کان نبذه العلمآء ورآء ظهورهم ممّا أخذت میثاقهم علی أن یبیّنوه للنّاس و لا یکتموه، و دعا إلی إفرادک بالطّاعة، و ألاّ یجعل لک شریکا من خلقک یعلو أمره علی أمرک، مع ما یتجرّعه فیک من مرارات الغیظ الجارحة بحواسّ [بمواسی خ]القلوب، و ما یعتوره من الغموم، و یفزع علیه من أحداث الخطوب، و یشرق به من الغصص الّتی لا تبتلعها الحلوق و لا تحنو علیها الضّلوع عند نظره إلی أمر من أمرک، و لا تناله یده بتغییره وردّه إلی محبّتک. فاشدد اللّهمّ أزره بنصرک، و أطل باعه فیما قصر عنه من إطراد

عنوان منّتی از تو بر او می دانیم، نه این که او بر تو منّتی داشته باشد. بارالها؛ همان گونه که جان خویش را به خاطر تو در تیررس مخالفان قرار داد، و سعی نیکو نموده است به بذل خون خود از برای دفاع نمودن از حریم مؤمنان؛ و در ردّ شرّ و بدی ستم کاران، بی دین شدگان و شک کنندگان؛ تا جایی که گناهانی که آشکار شده بود پنهان کرد و چیزهایی را آشکار کرد که دانشمندان دینی پیمان داده بودند آن چیزها را برای مردم تبیین و روشن کنند و کتمان نکنند؛ ولی آن امور را به فراموشی سپرده بودند؛ و مردم را تنها به فرمان برداری از تو فراخواند، و اینکه کسی از مخلوقات را برای تو شریک قرار ندهد و دستورش را برتر از دستور تو قرار ندهد. افزون بر آن چه گفته شد، تلخی سختی ها و رنج های خشمی را که قلب را مجروح می کند، در راه تو جرعه جرعه می نوشد؛ غم هایی را که پیوسته به او می رسد، تحمّل می کند؛ امور دردناکی که تازه به او می رسد که هر لحظه تازه تر می شود؛ غصّه هایی که در گلوی مانده و از حلقوم فرونمی رود، و پهلوی انسان توان تحمّلش را ندارد؛ تحمّل می کند. این ها در هنگامی است که به دستوری از دستورات و کارهای تو می نگرد، ولی دستش کوتاه است و نمی تواند آن دستور دگرگون شده را تغییر دهد و آن گونه که تو دوست داری قرارش دهد. خدایا؛ با یاریت پشتش را محکم گردان، و توانائی اش بده در مورد آنچه نتوانسته انجام دهد از دور کردن

الرّاتعین فی حماک، وزده فی قوّته بسطة من تأییدک، و لا توحشنا من أنسه، و لا تخترمه دون أمله من الصّلاح الفاشی فی أهل ملّته، و العدل الظّاهر فی أمّته. أللّهمّ و شرّف بما استقبل به من القیام بأمرک لدی موقف الحساب مقامه، و سرّ نبیّک محمّدا صلواتک علیه و اله برؤیته، و من تبعه علی دعوته، و أجزل له علی ما وأیته قائما به من أمرک ثوابه، و ابن قرب دنوّه منک فی حیاته، و ارحم استکانتنا من بعده، و استخذآءنا لمن کنّا نقمعه به إذا فقدتنا وجهه، و بسطت أیدی من کنّا نبسط أیدینا علیه لنردّه عن معصیته، و افتراقنا بعد الالفة و الإجتماع تحت ظلّ کنفه، و تلهّفنا عند الفوت علی ما أقعدتنا عنه من نصرته، و طلبنا من القیام بحقّ ما لا سبیل لنا إلی رجعته. و اجعله اللّهمّ فی أمن ممّا یشفق علیه منه، وردّ

خوشگذران ها در راه حرام و معصیت تو؛ و نیروی او را از جهت باز شدن دستش با تأیید خودت افزایش بده؛ ما را از انس گرفتن با او مگریزان (به وحشت مینداز) ؛ آرزویش را-که درستی و اصلاح فراگیر امور مردمش و عدالت آشکار در بین شان است-بر باد مده و ناامیدش مساز. خدایا؛ هنگام حساب و کتاب بندگانت، جایگاه او را به خاطر آنچه استقبال کرد از برپا داشتن فرمانت، شرافت مند گردان؛ پیامبرت حضرت محمّد را-که درود تو بر او و آل او باد-با دیدن آن بزرگوار و کسانی که دعوتش را پذیرفته و از او پیروی کردند؛ شادمان گردان. و به خاطر این که به دستور تو قیام کرده و دستوراتت را اجرا می کند، ثوابش را بر آنچه وعده کرده ای افزون و شایسته گردان؛ در زمان زندگانیش نیز او را به مقام قرب خود نزدیک بگردان، و به بیچارگی و بدبختی ما پس از او رحم کن؛ (خدایا؛) به ما رحم کن آن گاه که پس از گم کردن روی مبارک او، مجبور به فروتنی در برابر کسانی شویم که با او نابودشان می کردیم؛ و کسانی که ما برایشان مسلّط شده بودیم تا آنها را از نافرمانی آن حضرت بازداریم، بر ما مسلّط شوند؛ رحم کن بر ما که پس از هماهنگی و دوستی و گرد آمدن در زیر سایه حمایت او، دوباره پراکنده شویم؛ رحم کن حسرت خوردن ما را-هنگام از دست دادن-بر آنچه ما را بازداشتی از یاری او و طلب برپائی حق آنچه برای ما راهی به سوی بازگشت آن نیست. خدایا؛ او را در امان بدار از چیزهایی که برایش می ترسیم؛

عنه من سهام المکآئد ما یوجّهه أهل الشّنئان إلیه و إلی شرکآئه فی أمره، و معاونیه علی طاعة ربّه، الّذین جعلتهم سلاحه و حصنه و مفزعه و انسه، الّذین سلوا عن الأهل و الأولاد، و جفوا الوطن، و عطّلوا الوثیر من المهاد، و رفضوا تجاراتهم، و أضرّوا بمعایشهم، و فقدوا فی أندیتهم بغیر غیبة عن مصرهم، و خاللوا البعید ممّن عاضدهم علی أمرهم، و قلوا القریب ممّن صدّ عن وجهتهم، فائتلفوا بعد التّدابر و التّقاطع فی دهرهم، و قطعوا الأسباب المتّصلة بعاجل حطام الدّنیا. فاجعلهم اللّهمّ فی أمن حرزک و ظلّ کنفک، و ردّ عنهم بأس من قصد إلیهم بالعداوة من عبادک، و أجزل لهم علی دعوتهم من کفایتک و معونتک، و أمدّهم بتأییدک و نصرک، و أزهق بحقّهم باطل من أراد إطفآء نورک. أللّهمّ و املأ بهم کلّ افق من

و از او دور گردان تیرهای نیرنگی را که کینه توزان و بدخواهانش پرتاب می کنند به سوی او (و همراهان و کمک رسانان او در راه فرمان برداری از پروردگارش) ؛ همان مددکارانی که آنان را اسلحه، دژ، پناهگاه و مونس آن حضرت قرار داده ای؛ همان عزیزان و یاورانی که از خانواده و فرزندان شان دست کشیده، و وطن را ترک کردند، و از بستر و خواب آرام گذشتند، و تجارت ها و بازرگانی خود را رها کردند، و به کسب وکار خویش ضرر و زیان وارد کردند؛ و بدون پنهان شدن از شهرشان در مجالس و محافل عمومی و مهم شان پیدایشان نشد؛ و با افراد دوردستی که نسبتی نداشتند، به خاطر کمک و یاری آنها در کارشان، رابطه دوستی برقرار کردند؛ و نزدیکانی را که سد راه شان می شدند، کنار گذاشتند؛ و پس از آن همه اختلاف و دشمنی و قطع رابطه در روزگارشان، گروهی تشکیل دادند؛ و همه وسیله هایی را که آن ها را به خاروخاشاک زودگذر دنیا می رسانید از بیخ و بن برکندند. بارالها؛ بدین ترتیب، ایشان را در امان نگهداریت، و سایه حمایت خودت قرار بده؛ و بدی و شرّ هریک از بندگانت را که قصد دشمنی با آنان را دارد، از ایشان برگردان؛ و به خاطر دعوتشان به سوی تو، سرپرستی و امداد خویش را برای آن ها زیاد کن؛ و با توفیق و یاری و پیروزیت، حمایت شان کن؛ و به وسیله حقّ و حقیقت آن ها باطل را از کسانی که قصد خاموش کردن نور تو را دارند، نابود گردان. بارالها؛ به وسیله ایشان، تمام افق های هستی،

الآفاق، و قطر من الأقطار قسطا و عدلا و مرحمة و فضلا، و اشکرهم علی حسب کرمک وجودک و ما مننت به علی القآئمین بالقسط من عبادک، و ادّخرت لهم من ثوابک ما یرفع لهم به الدّرجات، إنّک تفعل ما تشاء و تحکم ما ترید. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:85، [1]البلد الأمین:660، و [2]مصباح المتهجّد:156 [3] با اندکی تفاوت.

و تمام گوشه ها و اقطار جهان را، پر از داد و عدل و رحم و مهربانی و احسان گردان، و به ایشان (یاران آن حضرت) پاداش بده برحسب کرامت و سخاوت مندی و منّت هایی که نسبت به بندگان عدالت مندت داری، و ثواب هایی که برای شان ذخیره کرده ای، و درجه ایشان را به آن بالا می بری، به راستی که تو هرچه را بخواهی انجام می دهی، و آنچه را اراده کنی، حکم می فرمایی.

در کتاب «البلد الأمین» این عبارات نیز وجود دارد:

و صلّی اللّه علی خیرته من خلقه محمّد و اله الأطهار. أللّهمّ إنّی أجد هذه النّدبة امتحت دلالتها، و درست أعلامها، و عفت إلاّ ذکرها، و تلاوة الحجّة بها. أللّهمّ إنّی أجد بینی و بینک مشتبهات تقطعنی دونک، و مبطئات تقعد بی عن إجابتک، و قد علمت أنّی عبدک و لا یرحل إلیک إلاّ بزاد و أنّک لا تحجب عن خلقک إلاّ أن یحجبهم الأعمال دونک، و قد علمت أنّ زاد الرّاحل إلیک عزم إرادة یختارک بها، و یصیر بها إلی ما یؤدّی

و خداوند، درود پیوسته اش را بر برگزیده مخلوقاتش یعنی حضرت محمّد و خاندان پاکش نثار کند. بارالها؛ این گونه فکر می کنم که این ندبه و زاری دلالتش محو شده، و نشانه های آشکارش کهنه شده، و تنها یادش و قرائت کردن استدلال به آن مانده. خدایا؛ من، بین خودم و تو، اشتباهاتی می بینم که مرا از تو جدا می سازند؛ و موانعی که مرا از اجابت تو بازمی دارند، و به خوبی می دانم که من بنده ات هستم، و نیز معلوم است که تنها با زاد و توشه می توان به سوی تو کوچ کرد؛ تو، از مخلوقاتت فاصله نداری، و این کارهای بندگان است که ایشان را از تو محجوب و محروم می سازد. خدایا؛ به خوبی می دانم که توشه کوچ کننده به سوی تو، همان اراده و تصمیم قطعی است که تو را به آن برمی گزیند-تا به سویت بیاید-

إلیک. أللّهمّ و قد ناداک بعزم الإرادة قلبی فاستبقنی نعمتک بفهم حجّتک لسانی و ما تیسّر لی من إرادتک. أللّهمّ فلا اختزلنّ عنک و أنا امّک، و لا احتلجنّ عنک و أنا أتحرّاک. أللّهمّ و أیّدنا بما نستخرج به فاقة الدّنیا من قلوبنا، و تنعشنا من مصارع هوانها، و تهدم به عنّا ما شیّد من بنیانها، و تسقینا بکأس السّلوة عنها حتّی تخلّصنا لعبادتک، و تورثنا میراث أولیآئک الّذین ضربت لهم المنازل إلی قصدک، و انست وحشتهم حتّی و صلوا إلیک. أللّهمّ و إن کان هوی من هوی الدّنیا أو فتنة من فتنها علق بقلوبنا حتّی قطعنا عنک أو حجبنا عن رضوانک، و قعد بنا عن إجابتک، فاقطع اللّهمّ کلّ حبل من حبالها جذبنا عن طاعتک، و أعرض بقلوبنا عن أدآء فرآئضک، و اسقنا عن ذلک سلوة و صبرا یوردنا علی عفوک، و یقدمنا

و بدین وسیله برای رسیدن به سوی تو حرکت می کند. بارالها؛ قلب من، با تصمیم قطعی خود تو را ندا می دهد؛ پس، نعمتت را برایم به سبب فهمیدن حجّتت پایدار کن، و هرچه ممکن است با اراده خودت برایم فراهم کن. بارالها؛ من تو را قصد کردم؛ پس، مرا از خود جدا مساز؛ و من در جستجوی تو هستم، پس مگذار از تو بریده شوم. خدایا؛ به طوری ما را موفّق گردان که فقر و نیاز دنیوی را از قلب مان بیرون کنیم؛ و ما را بلند کن از محلّ های سقوط پست و بی ارزش دنیایی؛ و پایه های محکم علاقه به دنیا در درون ما را ویران ساز؛ و به ما جامی از جدایی و رهایی از آن بنوشان تا برای بندگی ات ما را خالص گردانی. و میراث جاودانه دوستان خودت را نصیب مان کن، همان دوستانی که جایگاه هایی برای رسیدن به خودت برای شان درست کردی، و وحشت شان را تبدیل به انس و آرامش نمودی تا در نهایت به وصال تو رسیدند. خدایا؛ اگر از خواهش ها یا فتنه ها و فریبندگی های دنیایی، باز هم چیزی به دل مان چسبیده بود تا ما را از تو جدا سازد یا از رضوان و خشنودی ات محروم سازد، و از دست یابی به اجابت تو بازمان دارد؛ (خدایا؛) هر رشته علاقه دنیایی را که بخواهد ما را از فرمان برداری تو برگیرد و جذب دنیا کند، یا قلب های ما را از انجام واجبات تو باز داشته و روگردان کند؛ از بیخ وبن برکن. و جام رهایی و استقامت در برابر آن را به ما بنوشان که ما را به عفو و بخشش تو برساند، و ما را وادارد

علی مرضاتک، إنّک ولیّ ذلک. أللّهمّ و اجعلنا قآئمین علی أنفسنا بأحکامک حتّی تسقط عنّا مؤون المعاصی، و اقمع الأهوآء أن تکون مساورة، وهب لنا وطء اثار محمّد و اله صلواتک علیه و علیهم، و اللّحوق بهم حتّی یرفع الدّین أعلامه ابتغآء الیوم الّذی عندک. أللّهمّ فمنّ علینا بوطء اثار سلفنا، و اجعلنا خیر فرط لمن ائتمّ بنا، فإنّک علی ذلک قدیر و ذلک علیک یسیر، و أنت أرحم الرّاحمین، و صلّی اللّه علی محمّد سیّدنا و اله الأبرار و سلّم. ⁽¹⁾

. البلد الأمین:663. [1]

تا به رضوان و خشنودیت دست یابیم؛ به راستی که اختیار این کارها در دست باکفایت توست. بارالها؛ ما را چنان کن که خود را وادار به انجام دستورات و احکامت کنیم تا رنج و سنگینی گناهان را نیز از ما بیندازد؛ و هوس های مان را از این که همواره به ما حمله ور باشند، سرکوب کن؛ و پیمودن راه و روش حضرت محمّد و آل او را -که درودت بر او و ایشان باد-و ملحق شدن به آن بزرگواران را بر ما ارزانی بدار، تا در نهایت، دین، پرچم هایش را برافرازد؛ به امید روزی که نزد تو باشد. بارالها؛ این منّت را بر ما بگذار که آثار و آنچه بجای مانده از گذشتگان (و پیشوایان) مان را بپیماییم؛ و ما را بهترین پیشگامان برای کسانی قرار ده که می خواهند دنباله رومان باشند. به راستی که تو هم توان این کار را داری، و هم انجام آن برایت آسان است؛ و تو، مهربان ترین مهربانان هستی؛ و خداوند، درود و سلام پیوسته اش را بر محمّد-سرور ما-و خاندان نیک رفتارش، نثار کند.

9- دعای قنوت حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه

این قنوت را سیّد بن طاووس رحمه اللّه در «مهج الدعوات» و مرحوم کفعمی در «البلد الأمین» از حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه نقل نموده اند:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و أکرم أولیآئک بإنجاز

بارالها؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست؛ و اولیا و دوستانت را با عمل به وعده ات

وعدک، و بلّغهم درک ما یأملونه من نصرک، و اکفف عنهم بأس من نصب الخلاف علیک، و تمرّد بمنعک علی رکوب مخالفتک، و استعان برفدک علی فلّ حدّک، و قصد لکیدک بأیدک، و وسعته حلما لتأخذه علی جهرة، و تستأصله علی عزّة. فإنّک اللّهمّ قلت و قولک الحقّ حَتّی إِذا أَخَذَتِ اَلْأَرْضُ زُخْرُفَها وَ اِزَّیَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَیْها أَتاها أَمْرُنا لَیْلاً أَوْ نَهاراً فَجَعَلْناها حَصِیداً کَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ اَلْآیاتِ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ ⁽¹⁾

. سوره یونس، آیه 24. [1]

گرامی بدار، و آنان را به دست یابی آنچه آرزو دارند از یاری تو برسان، و باز بدار از ایشان سختی و شکنجه و عذاب کسی را که بنای مخالفت با تو را دارد، و از منع تو نسبت به ارتکاب گناه و مخالفت سرپیچی نموده و به کمک و عطای تو یاری جسته بر شکستن حرمتت؛ و به وسیله خوبی ها و نعمت هایی که از توست، قصد فریب دادن تو را دارد. البتّه تو نسبت به این مخالف خود بردباری کرده ای تا ناگهان و آشکارا او را گرفتار کنی، و-با وجود قدرتی که یافته- او را به سختی مستأصل و بیچاره کنی. خداوندا؛ تو در قرآن فرموده ای و گفته تو حقیقت دارد: «تا آن که زمین آراسته و دارای زروبرق شد، و اهلش گمان کردند که قدرت و توانایی بر آن را دارند؛ -در این حال-دستور ما، شبانه یا به هنگام روز دررسید، و آن ها را درو شده ساختیم؛ به گونه ای که گویا دیروز هیچ نداشته است؛ این گونه نشانه ها را برای کسانی که اهل تفکّر و اندیشه باشند، به تفصیل بیان می کنیم» . و نیز فرموده ای: «وقتی ما را به خشم آورده و ناراحت کردند، از ایشان انتقام گرفتیم» . (خدایا؛) واقعیّت آن است که ما به آخر خط رسیده ایم و تحمّل نداریم، ما با خشم تو به خشم می آییم، و برای یاری حق و حقیقت به هم پیوسته ایم، و مشتاق رسیدن دستورت هستیم، و انتظار محقّق شدن وعده ات را می کشیم، و انجام تهدیدهایت علیه دشمنانت را متوقّع هستیم. بارالها؛ اجازه این کار را صادر کن، و راه های آن را بگشا، و قیام او را آسان گردان، و

مسالکه، و أشرع شرآئعه، و أیّد جنوده و أعوانه، و بادر بأسک القوم الظّالمین، و ابسط سیف نقمتک علی أعدآئک المعاندین، و خذ بالثّار، إنّک جواد مکّار. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:90، [1] البلد الأمین:664.

محلّ پیمودنش را آماده و هموار ساز، و راه های او را آشکار ساز، و سپاهیان و یارانش را نیرومند و قوی گردان، و ستم کاران را به سرعت گرفتار شکنجه و عذابت کن، و شمشیر انتقامت را بر دشمنانت که آگاهانه مخالفت و سرپیچی می کنند مسلّط ساز، و انتقام را بگیر، که تو بخشنده چاره جویی هستی.

10- دعای دوّم حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه

در قنوت

این قنوت را سیّد بن طاووس رحمه اللّه در «مهج الدعوات» و مرحوم کفعمی در «البلد الأمین» از امام زمان ارواحنا فداه نقل نموده اند:

[قل]اللّهمّ مالک الملک تؤتی الملک من تشآء، و تنزع الملک ممّن تشآء، و تعزّ من تشآء، و تذلّ من تشآء، بیدک الخیر، إنّک علی کلّ شیء قدیر، یا ماجد یا جواد، یا ذا الجلال و الإکرام، یا بطّاش یا ذا البطش الشّدید، یا فعّالا لما یرید، یا ذا القوّة المتین، یا رؤوف یا رحیم، یا لطیف یا حیّ حین لا حیّ.

(بگو:) خدایا؛ مالک و اختیاردار جهانی؛ فرمان فرمایی را به هرکسی که بخواهی می دهی؛ و از هرکه بخواهی می گیری؛ هرکسی را که بخواهی عزیز می گردانی؛ و هرکه را بخواهی خوار می کنی؛ خیر و خوبی تنها در دست توست؛ به راستی که تو بر هر چیز توانایی. ای شکوه مند؛ ای سخاوت مند؛ ای دارنده قدر و عظمت و بخشش و بزرگواری، ای بسیار سخت گیر؛ ای صاحب سخت گیری شدید، ای انجام دهنده هرچه می خواهد؛ ای صاحب نیروی قوی و محکم؛ ای رؤوف؛ ای مهربان؛ ای لطف کننده؛ ای زنده، در زمانی که هیچ زنده ای نبود؛

أسألک باسمک المخزون المکنون الحیّ القیّوم، الّذی استأثرت به فی علم الغیب عندک لم یطّلع علیه أحد من خلقک، و أسألک باسمک الّذی تصوّر به خلقک فی الأرحام کیف تشآء، و به تسوق إلیهم أرزاقهم فی أطباق الظّلمات، من بین العروق و العظام، و أسألک باسمک الّذی ألّفت به بین قلوب أولیآئک، و ألّفت بین الثّلج و النّار، لا هذا یذیب هذا، و لا هذا یطفئ هذا. و أسألک باسمک الّذی کوّنت به طعم المیاه، و أسألک باسمک الّذی أجریت به المآء فی عروق النّبات بین أطباق الثّری، و سقت المآء إلی عروق الأشجار بین الصّخرة الصّمّآء، و أسألک باسمک الّذی کوّنت به طعم الثّمار و ألوانها. و أسألک باسمک الّذی به تبدئ و تعید، و أسألک باسمک الفرد الواحد، المتفرّد بالوحدانیّة، المتوحّد بالصّمدانیّة، و أسألک باسمک

از تو می خواهم به واسطه اسمت که ذخیره شده، پنهان، زنده و پایدار است؛ که در دانش پنهان خود، مخفیش کرده ای و هیچ کس از آفریدگانت بدان آگاهی ندارد؛ و از تو درخواست می کنم به واسطه آن اسمت که آفریدگانت را با آن در رحم مادران، هرگونه بخواهی صورت می بخشی؛ و روزی ایشان را در طبقه های تاریک، از بین رگ ها و استخوان ها به ایشان می رسانی؛ و از تو درخواست می کنم به واسطه آن اسمت که با آن بین دل های دوستانت پیوند و الفت برقرار کردی؛ و برف و آتش را باهم گرد آوردی، به گونه ای که نه آتش برف را آب کند، و نه برف آتش را خاموش نماید؛ و از تو درخواست می کنم به واسطه آن اسمت که با آن، به آب ها طعم بخشیدی، و از تو درخواست می کنم به آن اسمت که با آن آب را در بین لایه های زمین در ریشه های گیاه جاری ساختی، و از میان سنگ های سخت، آب را به سوی ریشه درختان روان نمودی، و از تو درخواست می کنم به آن اسمت که به وسیله آن طعم و رنگ های مختلف را به میوه ها دادی؛ و از تو درخواست می کنم با آن نامی که با آن، آغاز می کنی و بازمی گردانی؛ و از تو درخواست می کنم با آن اسم یکتای یگانه ات، اسمی که به یکتایی اشاره دارد، و برای بی نیازی، یگانه است؛ و از تو می خواهم به واسطه نامی که

الّذی فجّرت به المآء من الصّخرة الصّمّآء، و سقته من حیث شئت. و أسألک باسمک الّذی خلقت به خلقک، و رزقتهم کیف شئت و کیف شاؤوا، یا من لا یغیّره الأیّام و اللّیالی، أدعوک بما دعاک به نوح حین ناداک فأنجیته و من معه، و أهلکت قومه، و أدعوک بما دعاک به إبراهیم خلیلک حین ناداک فأنجیته و جعلت النّار علیه بردا و سلاما، و أدعوک بما دعاک به موسی کلیمک حین ناداک ففلقت له البحر فأنجیته و بنی إسرآئیل، و أغرقت فرعون و قومه فی الیمّ. و أدعوک بما دعاک به عیسی روحک حین ناداک فنجّیته من أعدآئه و إلیک رفعته، و أدعوک بما دعاک به حبیبک و صفیّک و نبیّک محمّد صلّی اللّه علیه و اله فاستجبت له، و من الأحزاب نجّیته، و علی أعدائک نصرته. و أسألک باسمک الّذی إذا دعیت به أجبت، یا من له الخلق

با آن، آب را با نیرو و فشار از تکّه سنگ های سفت و محکم بیرون آوردی، و از هر جایی که خواستی روان ساختی؛ و از تو می خواهم به واسطه اسمی که با آن، آفریدگانت را آفریدی و هرگونه که خواستی و هرگونه که خواستند آنان را روزی دادی؛ ای کسی که روزها و شب ها، در او دگرگونی ایجاد نمی کنند؛ می خوانم تو را با همان دعایی که نوح هنگامی که تو را ندا داد خواند، پس او را با همراهانش نجات بخشیدی، و قوم (ستمگر) ش را نابود کردی؛ و تو را می خوانم با همان دعایی که ابراهیم-دوستت-هنگامی که تو را ندا داد دعا کرد، پس او را نجات دادی، و آتش را برایش سرد و سلامت گردانیدی، و تو را می خوانم با همان دعایی که موسی -هم سخنت-هنگامی که تو را ندا داد، با آن دعا تو را خواند، پس دریا را برایش شکافتی و او را با بنی اسرائیل نجات دادی، و فرعون و سپاهش را در آب غرق فرمودی. و تو را می خوانم با دعایی که عیسی -روح تو-هنگامی که تو را ندا داد، با آن دعا تو را خواند، و در نتیجه او را از دست دشمنانش نجات دادی، و به سوی خودت بالا بردی؛ و تو را می خوانم با همان دعایی که حضرت محمّد همان دوست، برگزیده و پیامبرت-که درود خدا بر او و آل او باد-با آن دعا تو را خواند، پس به او پاسخ مثبت دادی، و از گروه های متشکّل نجاتش بخشیدی، و بر دشمنانت یاری اش نمودی؛ و از تو می خواهم با آن نامت که هرگاه با آن خوانده شوی به طور حتم پاسخ می دهی. ای کسی که آفرینش و دستور

و الأمر، یا من أحاط بکلّ شیء علما، یا من أحصی کلّ شیء عددا، یا من لا تغیّره الأیّام و اللّیالی، و لا تتشابه علیه الأصوات، و لا تخفی علیه اللّغات، و لا یبرمه إلحاح الملحّین. أسألک أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد خیرتک من خلقک، فصلّ علیهم بأفضل صلواتک، و صلّ علی جمیع النّبیّین و المرسلین، الّذین بلّغوا عنک الهدی، و أعقدوا لک المواثیق بالطّاعة، و صلّ علی عبادک الصّالحین. یا من لا یخلف المیعاد أنجز لی ما وعدتنی، و اجمع لی أصحابی و صبّرهم، و انصرنی علی أعدآئک و أعدآء رسولک، و لا تخیّب دعوتی، فإنّی عبدک، ابن عبدک، ابن أمتک، أسیر بین یدیک، سیّدی أنت الّذی مننت علیّ بهذا المقام و تفضّلت به علیّ دون کثیر من خلقک، أسألک أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد و أن تنجز لی ما وعدتنی، إنّک

و حکم فرمایی، از آن اوست؛ ای کسی که دانشش همه چیز را فراگرفته است؛ ای کسی که تعداد همه چیز را می داند؛ ای کسی که روزها و شب ها در او دگرگونی ایجاد نمی کند؛ و صداهای مختلف او را به اشتباه نمی اندازد؛ و لغت ها بر او پنهان نیست؛ اصرار و پافشاری اصرارکنندگان او را به ستوه نمی آورد؛ از تو درخواست می کنم بر حضرت محمّد و آل محمّد که برگزیدگان از آفریدگانت هستند درود بفرستی. پس بر آنان به برترین درودهایت، درود بفرست. و بر تمام پیامبران و فرستادگان خود که راهنمایی های تو را به درستی و به طور کامل به بندگانت رسانده و پیمان های محکم برای فرمان برداری با تو، بستند؛ درود بفرست، و بر تمام بندگان شایسته و نیکوکارت درود فرست، ای کسی که خلاف وعده اش رفتار نمی کند؛ وعده ای را که به من دادی، وفا کن؛ و تمام یارانم را برایم گرد آور، و به ایشان صبر و استقامت عطا کن، و مرا بر دشمنان خودت و دشمنان پیامبرت-حضرت محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم-پیروز فرما؛ و دعایم را بی بهره مگردان؛ که من بنده تو و فرزند بنده تو، و فرزند کنیز تو هستم، در پیشگاه تو اسیرم. سرور و آقای من؛ تویی که چنین مقام و منزلتی را بر من منّت نهاده ای و مرا به وسیله آن از بسیاری از آفریدگانت برتری داده ای، از تو درخواست می کنم که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و به وعده ای که به من دادی وفا کنی، که به راستی

أنت الصّادق و لا تخلف المیعاد، و أنت علی کلّ شیء قدیر. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:91، [1]البلد الأمین:665. [2]

تو راست گو هستی، و خلاف وعده ات رفتار نمی کنی؛ و تو بر هر چیزی توانایی داری.

11- دعای سوّم آن حضرت در قنوت

آیة اللّه سیّد نصر اللّه مستنبط رحمه اللّه، در حرم حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام به دیدار امام زمان ارواحنا فداه شرفیاب شد، درحالی که آن حضرت نماز می خواند؛ به آنچه آن حضرت می خواندند گوش فراداد و شنید که آن حضرت در قنوتش این گونه دعا می کرد:

أللّهمّ إنّ معاویة بن أبی سفیان قد عادی علیّ بن أبی طالب، فالعنه لعنا وبیلا. ⁽²⁾

بارالها؛ به راستی که معاویه پسر ابو سفیان، با علیّ بن ابی طالب علیه السّلام دشمنی سرسختانه ای کرد؛ پس او را به شدّت لعنت کن.

12- دعا در قنوت نماز جمعه

برای ظهور آن بزرگوار عجّل اللّه تعالی فرجه

پسر مقاتل روایت نموده که امام رضا علیه السّلام فرمود:

در قنوت نماز جمعه چه می گویید و چه دعایی می کنید؟

گفتم: همان دعاهایی که مردم می خوانند.

فرمود: آن طور که آن ها دعا می کنند، دعا مکن؛ بلکه بگو:

أللّهمّ أصلح عبدک و خلیفتک بما أصلحت به أنبیآءک و رسلک، و حفّه بملآئکتک، و أیّده بروح القدس من عندک، و اسلکه من بین یدیه و من خلفه رصدا یحفظونه من کلّ سوء، و أبدله من بعد خوفه أمنا، یعبدک لا یشرک بک شیئا، و لا تجعل لأحد من خلقک علی ولیّک سلطانا، و أذن له فی جهاد عدوّک و عدوّه، و اجعلنی من أنصاره، إنّک علی کلّ شیء قدیر. ⁽¹⁾

. مصباح المتهجّد:366، [1]جمال الاسبوع:256، [2]بحار الأنوار:89/251، أبواب الجنّات:183. [3]

بارالها؛ به وسیله آنچه که کار پیامبران و فرستادگانت را اصلاح فرمودی، امور بنده و جانشینت (امام عصر علیه السّلام را نیز اصلاح فرما؛ و با فرشتگانت گرداگردش را فرابگیر؛ و او را با روح القدس از جانب خودت، تأییدش گردان؛ و مراقب و نگهبانانی در پیش رو و از پشت سرش بگمار، تا نگذارند هیچ بدی به او برسد؛ و پس از شرایط ترسناکی که دارد، محیطی سراسر آرامش برایش فراهم کن، تا تو را بپرستد و چیزی را شریک تو نگرداند؛ و و چیرگی و قدرت برای هیچ یک از آفریدگانت بر ولیّت قرار مده؛ و به او اجازه بده تا با دشمن تو و دشمن خودش به نبرد برخیزد؛ و مرا نیز از یاران آن حضرت قرار ده؛ همانا، تو بر هر چیزی توانا هستی.

بخش سوّم:ادعیه بعد از نمازها

اشاره

1- دعا برای ظهور حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه

بعد از هر نماز واجب

در کتاب «جمال الصالحین» از مولای مان امام صادق علیه السّلام نقل شده است که حضرت فرمودند:

همانا از حقوق ما بر شیعیان ما این است که بعد از هر نماز واجب دست هایشان را بر چانه گذاشته و سه مرتبه بگویند:

یا ربّ محمّد عجّل فرج ال محمّد، یا ربّ محمّد إحفظ غیبة محمّد، یا ربّ محمّد إنتقم لابنة محمّد علیهما السّلام. ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:2/7. [1]

ای پروردگار محمّد؛ فرج و گشایش امور آل محمّد را تعجیل فرما؛ ای پروردگار محمّد؛ محافظت کن (دین را در) غیبت محمّد، ای پروردگار محمّد؛ انتقام دختر محمّد علیهما السّلام را بگیر.

2- دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه

پس از نمازهای واجب

امام جواد علیه السّلام فرمودند:

وقتی از نماز واجب فارغ شدی بگو:

رضیت باللّه ربّا، و بالإسلام دینا، و بالقران کتابا، و بمحمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم نبیّا، و بعلیّ ولیّا، و بالحسن و الحسین، و علیّ بن الحسین، و محمّد بن علیّ، و جعفر بن محمّد، و موسی بن جعفر، و علیّ ابن موسی، و محمّد بن علیّ، و علیّ بن محمّد، و الحسن بن علیّ، و الحجّة بن الحسن بن علیّ أئمّة. أللّهمّ ولیّک الحجّة فاحفظه من بین یدیه، و من خلفه، و عن یمینه و عن شماله، و من فوقه و من تحته، و امدد له فی عمره، و اجعله القآئم بأمرک، المنتصر لدینک، و أره ما یحبّ و تقرّ به عینه فی نفسه و فی ذرّیّته، و أهله و ماله، و فی شیعته و فی عدوّه، و أرهم منه ما یحذرون، و أره فیهم ما یحبّ و تقرّ به عینه، و اشف به صدورنا و صدور قوم مؤمنین.

خشنودم که خداوند پروردگار من، اسلام دین من، قرآن کتابم، حضرت محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم پیامبرم، حضرت علی سرپرست و صاحب اختیارم، حسن و حسین و علیّ بن حسین و محمّد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علیّ ابن موسی و محمّد بن علی و علی بن محمّد و حسن بن علی و حجّت بن الحسن بن علی امامان و پیشوایان من باشند. خداوندا؛ ولیّ تو حضرت حجّت است، پس او را از روبه رو و پشت سرش و از طرف راست و چپش، و از بالا و پایین حفظ فرما، و عمرش را طولانی کن، و او را قیام کننده به امرت قرار بده، تا یاری گر دینت باشد و آنچه دوست می دارد و باعث چشم روشنی اش می شود در مورد خودش و فرزندانش و خانواده اش و مالش و پیروان و دشمنانش به او نشان ده؛ و آنچه دشمنانش در مورد او پرهیز دارند به آنان نشان ده، و آنچه آن حضرت در مورد دشمنانش دوست دارد و چشمش به آن روشن می شود به او نشان ده و سینه های ما را و سینه های مؤمنان را به وسیله او شفا بخش.

این حدیث، دعا کردن برای فرج مولای مان حضرت حجّت ارواحنا فداه را بعد از هر نماز واجب مورد تأکید قرار می دهد. ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:2/3، و [1]مانند آن در «نزهة الزاهد:91» وارد شده است.

3- دعا برای تشرّف خدمت حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه

که بعد از نمازهای واجب خوانده می شود

روایت شده است:

هرکس بعد از نمازهای واجب این دعا را بخواند و بر آن مواظبت کند، آن قدر عمرش طولانی شود و زندگیش ادامه یابد که از زندگی دلتنگ شود و به سبب این دعا به دیدار حضرت صاحب الأمر (عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف) مشرّف گردد.

آن دعا چنین است:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، أللّهمّ إنّ رسولک الصّادق المصدّق صلواتک علیه و اله قال إنّک قلت ما تردّدت فی شیء أنا فاعله کتردّدی فی قبض روح عبدی المؤمن، یکره الموت و أنا أکره مسآءته. أللّهمّ فصلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل لولیّک الفرج، و النّصر و العافیة، و لا تسؤنی فی نفسی، و لا فی فلان.

خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود بفرست. خدای من؛ همانا رسول راستگو و تأییدشده ات-که درودهای تو بر او و آل او باد-گفته است: که همانا تو فرموده ای: در مورد هیچ کدام از کارهایی که انجام می دهم مثل قبض روح بنده مؤمنم دچار تردید نشده ام؛ زیرا او مرگ را خوش نمی دارد و من ناراحتی او را نمی پسندم. خداوندا؛ پس بر محمّد و آل محمّد درود بفرست و فرج و گشایش کار ولیّت و پیروزی و عافیتش را تعجیل فرما و موجبات ناراحتی مرا در مورد خودم و فلانی فراهم مساز.

فرمود: و هرکه را که می خواهی به جای «فلانی» نام ببر. ⁽¹⁾

. مکارم الأخلاق:2/35، و در مصباح المتهجّد:58 و الصحیفة الصادقیّة:178 با اندکی تفاوت.

4- دعای دیدار امام زمان ارواحنا فداه

از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند:

هرکس بعد از هر نماز واجب این دعا را بخواند، همانا او حضرت حجّت علیه السّلام را در بیداری یا خواب می بیند:

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم أللّهمّ بلّغ مولانا صاحب الزّمان، أینما کان و حیثما کان، من مشارق الأرض و مغاربها، سهلها و جبلها، عنّی و عن والدیّ، و عن ولدی و إخوانی التّحیّة و السّلام عدد خلق اللّه، وزنة عرش اللّه، و ما أحصاه کتابه، و أحاط علمه. أللّهمّ إنّی اجدّد له فی صبیحة هذا الیوم، و ما عشت فیه من أیّام حیاتی، عهدا و عقدا و بیعة له فی عنقی، لا أحول عنها و لا أزول. أللّهمّ اجعلنی من أنصاره و نصّاره الذّآبّین عنه، و الممتثلین لأوامره و نواهیه فی أیّامه، و المستشهدین بین یدیه. أللّهمّ فإن حال

خداوندا؛ به مولای مان صاحب الزمان هر کجا و هرگونه که باشد در شرق و غرب زمین، بیابان و کوه آن؛ درود و تحیّتی از طرف من و والدینم و از سوی فرزندانم و برادرانم به تعداد آفریدگان خدا و سنگینی عرش الهی و آنچه کتابش دربردارد و دانشش به آن احاطه دارد؛ برسان. خداوندا؛ همانا من در بامداد امروز و دیگر روزهای زندگیم، با او عهد و پیمان و بیعتی را که از او بر گردنم است تجدید می کنم و هرگز از این بیعت دگرگون نمی شوم و کنار هم نمی زنم. خداوندا؛ مرا از یارانش و جان نثارانی که از او دفاع می کنند قرار بده، و از آنان که دستورات و نهی هایش را در دوران حکومتش فرمان می برند و نیز از شهادت جویان در رکابش قرار بده. خداوندا؛ اگر

بینی و بینه الموت، الّذی جعلته علی عبادک حتما مقضیّا فأخرجنی من قبری مؤتزرا کفنی، شاهرا سیفی، مجرّدا قناتی، ملبّیا دعوة الدّاعی فی الحاضر و البادی. أللّهمّ أرنی الطّلعة الرّشیدة و الغرّة الحمیدة، و اکحل بصری بنظرة منّی إلیه، و عجّل فرجه، و سهّل مخرجه. أللّهمّ اشدد أزره، و قوّ ظهره، و طوّل عمره، و اعمر اللّهمّ به بلادک، و أحی به عبادک، فإنّک قلت و قولک الحقّ ظَهَرَ اَلْفَسادُ فِی اَلْبَرِّ وَ اَلْبَحْرِ بِما کَسَبَتْ أَیْدِی اَلنّاسِ ⁽¹⁾

. سوره روم، آیه 41. [1]

بین من و او مرگ فاصله انداخت؛ -مرگی که برای بندگانت حتمی و قطعی قرار داده ای- پس مرا از قبرم خارج کن درحالی که کفنم را به کمر بسته، شمشیرم کشیده، نیزه ام آماده و بیرون کشیده شده و دعوت دعوت کننده را در شهر باشم یا صحرا، لبّیک گویم. خداوندا؛ به من طلعت راه گشا و چهره ستوده شده را نشان بده، و با نگاهی از من به سوی او چشمم را سرمه کن، و فرجش را تعجیل فرما، و خروجش را آسان گردان. خداوندا؛ پشتش را محکم، و کمرش را قوی و نیرومند گردان و عمرش را طولانی کن و-خداوندا-به وسیله او، سرزمین هایت را آباد گردان و به واسطه او بندگانت را زنده گردان؛ زیرا تو گفتی درحالی که سخن تو حقّ است: «فساد در خشکی و دریا ظاهر شده به واسطه آنچه مردم با دست خود انجام دادند» . پس خداوندا؛ ولیّ خود و فرزند دختر پیامبرت را -که همنام است با رسولت که درودهای تو بر او و آل او باد-برای ما ظاهر کن تا بر چیزی از باطل دست نیابد مگر آن که آن را پاره کند، و خدا به کلماتش، حق را ثابت کند و آن را محقّق سازد. خداوندا؛ این گرفتاری و اندوه را از این امّت با ظهورش برطرف ساز که همانا آنان (مخالفان) آن را دور می بینند و ما نزدیک می بینیم؛ و خدا بر محمّد و آل محمّد درود بفرستد.

5- دعای بعد از نماز صبح

سیّد بزرگوار علیّ بن طاووس رحمه اللّه در کتاب «مصباح الزائر» می نویسد: این دعایی است که هر روز پس از نماز صبح مولایمان امام زمان ارواحنا فداه با آن زیارت می شود:

أللّهمّ بلّغ مولای صاحب الزّمان صلوات اللّه علیه عن جمیع المؤمنین و المؤمنات، فی مشارق الأرض و مغاربها، و برّها و بحرها، و سهلها و جبلها، حیّهم و میّتهم، و عن والدیّ و ولدی، و عنّی من الصّلوات و التّحیّات، زنة عرش اللّه، و مداد کلماته، و منتهی رضاه، و عدد ما أحصاه کتابه، و أحاط به علمه. أللّهمّ إنّی اجدّد له فی هذا الیوم، و فی کلّ یوم، عهدا و عقدا و بیعة [له]فی رقبتی. أللّهمّ کما شرّفتنی بهذا التّشریف، و فضّلتنی بهذه الفضیلة، و خصصتنی بهذه النّعمة، فصلّ علی مولای و سیّدی صاحب الزّمان، و اجعلنی من أنصاره و أشیاعه،

خداوندا؛ برسان به مولایم صاحب الزمان-که درودهای خدا بر او باد-از سوی تمام مردان و زنان مؤمن در شرق و غرب زمین و در خشکی و دریا و بیابان و کوه، زنده و مرده آن ها، و از سوی پدر و مادر و فرزندانم و خودم درود و تحیّتی هم سنگ عرش الهی، و گستردگی کلمات او و نهایت رضایتش، و آن مقدار که کتابش گرد آورده و علمش به آن احاطه دارد. بارالها؛ در امروز و در هر روز، عهد (زبانی) و پیمان (قلبی) و بیعت (عملی) که نسبت به او بر گردنم است تجدید می کنم. خداوندا؛ همان گونه که مرا به این شرافت سرافراز کردی، و به این فضیلت برتری دادی، و به این نعمت مخصوص گرداندی، پس بر مولایم و آقایم صاحب الزمان درود فرست و مرا از یاوران و پیروان

و الذّآبّین عنه، و اجعلنی من المستشهدین بین یدیه، طآئعا غیر مکره، فی الصّفّ الّذی نعتّ أهله فی کتابک، فقلت صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ ⁽¹⁾

. سوره صفّ، آیه 4. [1]

و مدافعانش قرار بده، و مرا از شهادت طلبان در پیشگاه و رکاب همایونی او قرار بده که با تمام شوق آرزوی شهادت می کنند نه با اجبار؛ در صفی که اهل آن را در قرآنت وصف کرده ای و گفتی: «صف بسته اند، گویی اینان بنیانی آهنین هستند» در فرمان برداری تو و رسولت و آل او -که بر ایشان درود باد-خداوندا؛ این بیعتی است برای او در گردنم تا روز قیامت.

6- دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در تعقیب نماز صبح

شیخ بهایی رحمه اللّه در تعقیب نماز صبح می گوید: درحالی که محاسن خود را در دست راست گرفته ای و کف دست چپ را رو به آسمان بالا برده باشی، هفت مرتبه می گویی:

یا ربّ محمّد و ال محمّد، صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل فرج محمّد و ال محمّد. ⁽³⁾

ای پروردگار محمّد و آل محمّد؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و در فرج محمّد و آل محمّد شتاب فرما.

7- دعای دیگر برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه پس از نماز صبح

در «منهاج العارفین» آمده است: مستحبّ است نمازگزار بعد از نماز صبح صد مرتبه بگوید:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل فرجهم. ⁽¹⁾

. منهاج العارفین:108.

خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست و در فرجشان تعجیل فرما.

8- دعای دیگری برای حضرت بقیّة اللّه عجّل اللّه تعالی فرجه بعد از نماز صبح

علاّمه مجلسی رحمه اللّه در کتاب «مقباس» در تعقیب نماز صبح روایت می کند: پیش از آن که کلامی بر زبان بیاورد صد مرتبه بگوید:

یا ربّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل فرج ال محمّد، و أعتق رقبتی من النّار. ⁽²⁾

ای پروردگار من؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست و در فرج و راحتی آل محمّد شتاب فرما، و مرا از آتش رها و آزاد کن.

11-9- دعاهایی که حضرت بقیّة اللّه ارواحنا فداه برای برطرف شدن مشکلات شدید به مردی آموختند

محدّث نوری رحمه اللّه در «دار السلام» می گوید:

عالم عامل ملاّ فتحعلی سلطان آبادی رحمه اللّه به من گفت که: فاضل مقدّس پرهیزگار ملاّ محمّد صادق عراقی رحمه اللّه در نهایت فقر و تنگدستی و در سختی و بلا بود و گرفتاری و بدبختی از هر سو به او رو آورده بود.

روزگاری به همین ترتیب گذشت و گشایش در کارش حاصل نشد و تنگدستی او برطرف نشد تا این که شبی در خواب دید که گویا در بیابانی است و در آن بیابان خیمه بزرگی برپا می باشد و قبّه ای بر بالای آن است.

شیخ از صاحب آن خیمه پرسش نمود. به او گفته شد: در این خیمه، پناهگاه محکم و استوار، فریادرس گرفتار بیچاره، حجّت قائم، حضرت مهدی و امام منتظر مرضی-که خداوند تعالی در راحتی و فرجش شتاب کند و خروجش را آسان فرماید-حضور دارند. شیخ به سرعت به سمت خیمه رفت؛ زیرا برطرف شدن گرفتاریش را در آن یافته بود.

وقتی به حضور حضرت رسید، از پریشانی و فشار زمان و سختی حال خانواده اش شکایت کرد و از حضرت دعایی خواست که با آن غم و اندوه از او برداشته شده و گرفتاریش برطرف شود.

حضرت او را به سیّدی از فرزندانش حواله کرد و به خیمه اش اشاره کرد. شیخ از حضور حضرت مرخّص شده و به آن خیمه رفت. در آنجا سیّد سند دانشمند مورد اعتماد، عالم والامقام و مورد تأیید جناب سیّد محمّد سلطان آبادی را دید که بر سجّاده اش نشسته و در حال نیایش است.

بعد از سلام، آنچه حجّت پروردگار حواله کرده بود عرض کرد و سیّد دعایی که رفع تنگدستی و سختی کند و موجب افزایش روزی باشد به او آموخت.

در این هنگام شیخ از خواب بیدار شد، درحالی که دعا در ذهنش مانده بود. سپس به سوی خانه سیّد محمّد روانه شد با آن که قبل از آن خواب به دلیلی که ذکر نمی کرد از سیّد کناره می گرفت و نمی خواست او را ببیند.

وقتی به خانه سیّد رسید و داخل شد سیّد را دید که بر روی سجّاده نمازش-همان گونه که در خواب دیده بود-نشسته و ذکر خدا می گوید و استغفار می کند.

به سیّد سلام کرد و او جواب داد درحالی که خنده ای بر لب داشت، گویا قضیّه را می داند و از اسرار پنهانی آگاه است. شیخ آنچه در خواب پرسیده بود از سیّد پرسید و سیّد همان دعا را به او آموخت.

شیخ مدّت کمی آن دعا را خواند و دنیا از هر طرف به او روی آورد. همیشه استاد ما دام ظلّه آن سیّد را با احترام تعریف می نمود، درحالی که او را در اواخر عمرش درک کرده و زمان کوتاهی شاگردی ایشان نموده بود.

آنچه سیّد رحمه اللّه در خواب و بیداری به شیخ آموخت، سه چیز است:

1-بعد از نماز صبح درحالی که دستش را بر روی سینه گذاشته، هفتاد مرتبه «یا فتّاح» بگوید.

کفعمی رحمه اللّه نیز در کتاب «مصباح» می گوید: هرکس به این شکل این ذکر را بگوید خداوند تعالی حجاب را از قلبش برطرف کند.

2-آنچه کلینی در کتاب «کافی» آن را روایت کرده است که:

یکی از اصحاب رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم چند روزی به خدمت ایشان نرسید و هنگامی که حضور حضرت رسید، رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم به او فرمودند:

چه چیزی تو را از دیدار ما در این چند روز باز داشت؟

مرد گفت: بیماری و فقر.

حضرت فرمود: آیا نمی خواهی به تو دعایی بیاموزم که خدا فقر و بیماری را به وسیله آن از تو دور کند؟

مرد گفت: البتّه، ای رسول خدا.

حضرت فرمودند: بگو:

لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه [العلیّ العظیم]، توکّلت علی الحیّ الّذی لا یموت، و الحمد للّه الّذی لم یتّخذ [صاحبة و لا]ولدا، و لم یکن له شریک فی الملک، و لم یکن له ولیّ من الذّلّ، و کبّره تکبیرا.

هیچ جنبش و توانایی نیست مگر به سبب خداوند [بلندمرتبه بزرگ]؛ توکّل کردم بر (خدای) زنده ای که هرگز نمی میرد، و حمد و ستایش مخصوص خدایی است که [همسر و]فرزندی ندارد، و در فرمانروایی شریکی برایش نیست، و برای او از روی خواری و ذلّت ولیّ و سرپرستی نیست؛ و به بزرگی از او یاد کن.

راوی گوید: زمان اندکی گذشت که آن مرد صحابی نزد رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم بازگشت و گفت: ای رسول خدا؛ خداوند بیماری و فقر را از من برطرف کرد.

3-آنچه ابن فهد حلّی در کتاب «عدّة الداعی» از رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم روایت کرده است:

هرکس این دعا را هر روز بعد از نماز صبح بخواند، هیچ حاجتی از خدای تعالی نخواهد مگر آن که به آسانی برآورده شود و خداوند کارهای مهمّ او را کفایت نماید:

بسم اللّه و صلّی اللّه علی محمّد و اله، و افوّض أمری إلی اللّه، إنّ اللّه بصیر بالعباد، فوقیه اللّه سیّئات ما مکروا، لا إله إلاّ أنت، سبحانک إنّی کنت من الظّالمین، فاستجبنا له و نجّیناه من الغمّ و کذلک ننجی المؤمنین، و حسبنا اللّه و نعم الوکیل، فانقلبوا بنعمة من اللّه، و فضل لم یمسسهم سوء، ما شآء اللّه لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه، ما شآء اللّه لا ما شآء النّاس، ما شآء اللّه

به نام خدا و خداوند بر محمّد و آل محمّد درود فرستد، و کارم را به خدا واگذار می کنم؛ همانا خدا نسبت به بندگان بیناست. پس خدا او را از بدی های آنچه مکر و حیله کرده اند محفوظ داشت؛ هیچ خدایی جز تو نیست؛ پاک و منزّهی تو، همانا من از گروه ستمگران بودم؛ پس دعای او را اجابت کردیم و او را از غم و اندوه رهانیدیم و این گونه مؤمنان را نیز نجات می بخشیم و خدا ما را کفایت می کند و او خوب وکیلی است. پس با نعمتی از سوی خدا و فضل و احسان درحالی که هیچ بدی به آنان راه نرسید دگرگون شدند. آنچه خدا بخواهد همان شود و هیچ جنبش و توانایی نیست مگر به سبب خدا؛ هرچه خدا بخواهد همان شود نه آنچه مردم بخواهند؛ هرچه خدا

و إن کره النّاس. حسبی الرّبّ من المربوبین، حسبی الخالق من المخلوقین، حسبی الرّازق من المرزوقین، حسبی اللّه ربّ العالمین، حسبی من هو حسبی، حسبی من لم یزل حسبی، حسبی من کان مذ کنت [لم یزل]حسبی، حسبی اللّه لا إله إلاّ هو، علیه توکّلت و هو ربّ العرش العظیم.

بخواهد همان شود؛ هرچند مردم خوش نداشته باشند. پرورش دهنده، مرا از پرورش یافتگان کفایت می کند؛ آفریننده، مرا از آفریدگان کفایت می کند؛ روزی دهنده مرا از روزی خواران کفایت می کند؛ خدایی که پروردگار جهانیان است مرا کفایت می کند. کفایت می کند مرا آن کسی که برایم کافی است؛ کفایت می کند مرا آن که همیشه کفایت می کند؛ کفایت می کند مرا آنکه از ابتدایی که بودم پیوسته مرا کفایت می کند؛ خدایی مرا کفایت می کند که جز او خدایی نیست؛ تنها بر او توکّل کردم و او پروردگار عرش بزرگ است.

مواظبت در مداومت این اوراد شایسته است، زیرا که فهم و درایت و خبر، این اذکار و دعاها را تصدیق کرده است. ⁽¹⁾

. دار السلام:2/266.

12- دعا برای ظهور آن حضرت پس از نماز صبح و ظهر در هر روز

امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

هرکس بعد از نماز صبح و ظهر، در روز جمعه و دیگر روزها بگوید:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل فرجهم

خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست و در فرج و راحتی ایشان تعجیل بفرما،

نمی میرد تا این که حضرت قائم مهدی (صلوات اللّه علیه) را درک کند. ⁽²⁾

13- دعا برای ظهور آن بزرگوار ارواحنا فداه پس از نماز ظهر در هر روز

در کتاب «فلاح السائل» آمده است: از اذکار مهمّ در تعقیب نماز ظهر، اقتدا کردن به امام صادق علیه السّلام در دعا کردن برای حضرت مهدی صلوات اللّه علیه است. امامی که رسول خدا حضرت محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم در روایات صحیح به امّتش بشارت او را داده است و به آن ها وعده داده که آن حضرت در آخر الزمان ظهور می کند.

محمّد بن رهبان دبیلی روایت کرده است: ابو علی محمّد بن حسن بن محمّد بن جمهور قمی گفت: پدرم از پدرش محمّد بن جمهور و او از احمد بن حسین سکّری و او از عبّاد بن محمّد مداینی نقل کرد که: در مدینه بر امام صادق علیه السّلام وارد شدم هنگامی که از نماز ظهر فارغ شده بود، آن حضرت دست ها را به سوی آسمان بلند کرده بود و می گفت:

یا سامع کلّ صوت، یا جامع (کلّ فوت) ، یا بارئ کلّ نفس بعد الموت، یا باعث، یا وارث، یا سیّد السّادة، یا إله الآلهة، یا جبّار الجبابرة، یا ملک الدّنیا و الآخرة، یا ربّ الأرباب، یا ملک الملوک، یا بطّاش، یا ذا البطش الشّدید، یا فعّالا لما یرید، یا محصی عدد الأنفاس و نقل الأقدام، یا من السّرّ عنده علانیة، یا مبدئ، یا معید. أسألک بحقّک علی خیرتک من خلقک،

ای شنونده هر صدا؛ ای گردآورنده(هر نابود) ؛ ای آفریننده هر جان و روان بعد از مرگ؛ ای برانگیزاننده؛ ای وارث؛ ای آقا و سروّر آقایان؛ ای معبود معبودها؛ ای چیره و متسلّط بر چیره شوندگان؛ ای پادشاه دنیا و آخرت؛ ای پرورش دهنده پرورش دهندگان، ای پادشاه پادشاهان؛ ای بسیار سخت گیر؛ ای صاحب سخت گیری شدید؛ ای انجام دهنده هرچه می خواهد؛ ای شمارشگر تعداد نفس ها و حرکت و جابجایی قدم ها؛ ای کسی که پنهان در نزد او آشکار است؛ ای آغازگر آفرینش؛ ای بازگرداننده؛ از تو می خواهم به حقّ خودت بر بندگان برگزیده ات از میان آفریدگانت،

و بحقّهم الّذی أوجبت لهم علی نفسک، أن تصلّی علی محمّد و أهل بیته علیه و علیهم السّلام، و أن تمنّ علیّ السّاعة السّاعة بفکاک رقبتی من النّار، و أنجز لولیّک و ابن نبیّک الدّاعی إلیک بإذنک، و أمینک فی خلقک، و عینک فی عبادک، و حجّتک علی خلقک، علیه صلواتک و برکاتک وعده. أللّهمّ أیّده بنصرک، و انصر عبدک، و قوّ أصحابه و صبّرهم، و اجعل لهم من لدنک سلطانا نصیرا، و عجّل فرجه، و أمکنه من أعدآئک و أعدآء رسولک، یا أرحم الرّاحمین.

و به حقّی که برای ایشان بر خودت لازم کردی؛ که بر محمّد و اهل بیتش درود بفرستی که سلام بر او و بر آنان باد، و در همین ساعت، در همین ساعت بر من منّت گذاشته و مرا از آتش، رها کنی؛ و برای ولیّ خودت و فرزند پیامبر خودت که دعوت کننده به سوی تو به اجازه تو و امانت دارت در میان خلق تو و چشم تو در میان بندگان تو، و حجّت تو بر آفریدگان تو است-که درودها و برکات تو بر او باد-وعده ات را انجام بده. خداوندا؛ با یاری خودت او را تأیید کن، و بنده ات را یاری نما، و اصحابش را قوّت بخش و آنان را شکیبایی عنایت کن؛ و برای ایشان از نزد خودت قدرت یاری کننده ای را قرار ده؛ و در راحتی و فرجش تعجیل کن، و او را بر دشمنانت و دشمنان رسولت مکنت و قدرت ببخش، ای مهربان ترین مهربانان.

گفتم: فدایت شوم؛ آیا این طور نیست که برای خویش دعا نمودید؟ حضرت فرمود:

برای نور آل محمّد علیهم السّلام و پیش رو و جلودار و انتقام گیرنده از دشمنان آل محمّد به امر خدا، دعا کردم.

گفتم: فدایت شوم؛ کی خروج می کند؟

حضرت فرمود: هرگاه آن که آفرینش و امور عالم در دست اوست، بخواهد.

گفتم: آیا برای خروج او علامتی هست؟

حضرت فرمود: آری؛ نشانه های مختلفی هست. گفتم: مانند چه چیزی؟

حضرت فرمود: خروج علامت و پرچمی از شرق و پرچمی از غرب و فتنه ای که بر اهل «زوراء» سایه می افکند، و خروج مردی از فرزندان عمویم زید در یمن، و به

تاراج رفتن پرده بیت الحرام ⁽¹⁾

. بحار الأنوار:86/62، فلاح السائل:170، المصباح:48، البلد الأمین:27.

در کتاب «مکیال المکارم» آمده است: از این دعا چند چیز استفاده می شود:

اوّل: مستحبّ است دعا کردن در حقّ حضرت حجّت صلوات اللّه علیه و درخواست تعجیل فرج آن حضرت بعد از نماز ظهر.

دوّم: مستحبّ است بالا بردن دست ها هنگام دعا برای حضرت حجّت ارواحنا فداه.

سوّم: مستحبّ است شفیع گرفتن ائمّه و درخواست کردن به حقّ ایشان، قبل از طلب حاجت.

چهارم: مستحبّ است حمد و ستایش خدای عزّ و جلّ در ابتدای دعا.

پنجم: مستحبّ است مقدّم داشتن صلوات بر محمّد و آل محمّد علیهم السّلام بر طلب حاجت.

ششم: پاک کردن روان از گناهان به وسیله استغفار و مثل آن؛ تا روان پاک و برای اجابت آماده شود. شاهد این مطلب، طلب مغفرت و رهایی از آتش است که امام علیه السّلام درخواست نموده است.

هفتم: منظور از ولیّ مطلق که بدون اضافه و قید باشد در گفتار ائمّه علیهم السّلام و دعای ایشان همان مولای مان صاحب الزمان ارواحنا فداه است.

هشتم: مستحبّ است دعا کردن در حقّ اصحاب و یاوران حضرت.

نهم: امام صلوات اللّه علیه در هرحالی شاهد بر اعمال بندگان است، آن ها و رفتارشان را می نگرد که جمله «چشم تو در میان بندگانت» به آن اشارت و دلالت دارد.

دهم: یکی از القاب حضرت حجّت ارواحنا فداه نور آل محمّد علیهم السّلام است؛ در روایات نیز شاهد بر آن وجود دارد؛ محقّق نوری رحمه اللّه بعضی از آن ها را در کتابش بنام «نجم الثاقب» ذکر کرده است.

یازدهم: آن حضرت ارواحنا فداه بعد از امیر مؤمنان علی علیه السّلام، امام حسن و امام حسین علیهم السّلام افضل و برتر از دیگر ائمّه علیهم السّلام می باشد و روایات دیگری نیز آن را تأیید می کند.

دوازدهم: خداوند عزّ اسمه حضرت را ذخیره فرموده و آمدنش را به تأخیر انداخته است برای انتقام گرفتن از دشمنان خودش و دشمنان رسولش؛ و روایات در این باره متواتر است.

سیزدهم: زمان ظهورش از امور پنهانی است که مصلحت الهی چنین اقتضا کرده است؛ در این مورد هم روایات متواتر است.

چهاردهم: نشانه های گفته شده در روایت از علایم حتمی و قطعی نیست؛ به خاطر این جمله که در آخر کلام فرموده است: «و خداوند هرچه بخواهد، انجام می دهد» . ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:2/11. [1]

14- دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه پس از نماز عصر

سیّد بن طاووس رحمه اللّه در کتاب «فلاح السائل» می نویسد: از اذکار مهمّ بعد از نماز عصر اقتدا کردن به مولای مان حضرت موسی بن جعفر علیهما السّلام در دعا نمودن برای مولای مان حضرت مهدی صلوات اللّه علیه است.

چنان که یحیی بن فضل نوفلی روایت کرده است که گفت: در بغداد بر ابی الحسن موسی بن جعفر علیهما السّلام-وقتی از نماز عصر فارغ شده بود-وارد شدم. دیدم دست ها را به سوی آسمان بلند کرده و شنیدم که می گوید:

أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، الأوّل و الآخر و الظّاهر و الباطن، و أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، إلیک زیادة الأشیآء و نقصانها، و أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، خلقت الخلق بغیر معونة من غیرک، و لا حاجة

تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، اوّل و آخر و ظاهر و باطن تویی؛ خدایی هستی که معبودی جز تو نیست؛ فزونی و کاستی چیزها در اختیار توست؛ تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست؛ آفرینش را بدون کمک دیگران و بدون نیاز به آنان آفریدی؛

إلیهم، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، منک المشیّة و إلیک البدء. أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، قبل القبل و خالق القبل، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، بعد البعد و خالق البعد، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، تمحو ما تشآء و تثبت و عندک أمّ الکتاب، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، غایة کلّ شیء و وارثه، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، لا یعزب عنک الدّقیق و لا الجلیل، أنت اللّه لا إله إلاّ أنت، لا یخفی علیک اللّغات، و لا تتشابه علیک الأصوات. کلّ یوم أنت فی شأن، لا یشغلک شأن عن شأن، عالم الغیب و أخفی، دیّان الدّین، مدبّر الأمور، باعث من فی القبور، محی العظام و هی رمیم، أسألک باسمک المکنون المخزون، الحیّ القیّوم، الّذی لا یخیب من سألک به، أن تصلّی علی محمّد و اله، و أن تعجّل فرج المنتقم لک من أعدآئک، و أنجز له ما وعدته، یا ذا الجلال و الإکرام.

تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، مشیّت از توست و آغاز کردن بستگی به تو دارد. تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، قبل از هر قبلی بوده ای و تو آفریدگار قبل هستی؛ تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، بعد از هر بعدی هستی و آفریدگار بعد تویی، تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، هرچه را بخواهی محو یا اثبات می کنی و امّ الکتاب نزد توست، تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، نهایت و وارث هر چیزی؛ تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، هیچ چیز کوچک و بزرگ از نظرت پنهان نمی ماند؛ تو خدایی هستی که معبودی جز تو نیست، هیچ لغتی بر تو پوشیده نمی ماند و صداهای مختلف تو را به اشتباه نمی اندازد. هر روز تو در شأن و کاری هستی که هیچ شأنی تو را از شأن دیگر بازنمی دارد. دانای غیب و پنهانی ها، پاداش دهنده کار، تدبیرگر امور، برانگیزاننده افرادی که در قبرهایند، زنده کننده استخوان ها درحالی که پودر و خاکستر شده اند تو هستی؛ از تو می خواهم به اسم پنهان ذخیره شده ات، که زنده و پاینده است، که هرکس تو را به آن نام بخواند ناامید نمی شود؛ که بر محمّد و آل محمّد درود بفرستی و فرج و گشایش در کار انتقام گیرنده ات از دشمنانت را تعجیل فرمایی و آنچه به او وعده داده ای به جای آوری؛ ای صاحب جلالت و کرامت؛

یحیی بن فضل می گوید: عرض کردم: برای چه کسی دعا کردید؟ حضرت فرمود:

برای مهدی آل محمّد علیهم السّلام.

آنگاه فرمودند: پدرم فدای آن که دارای شکم ستبر، ابروهای به هم پیوسته است؛ ساق باریک؛ شانه های پهن و رنگ گندمگون دارد که به خاطر شب زنده داری کمی مایل به رنگ زرد است.

پدرم فدای آن کسی که با رکوع و سجده شب را به صبح می رساند؛ پدرم فدای آن کسی که در راه خدا از سرزنش هیچ ملامتگری نمی هراسد؛ چراغ فروزنده در تاریکی ها است؛ پدرم فدای قیام کننده به امر خدا باد.

گفتم: چه وقت خروج می کند؟ حضرت فرمود:

هنگامی که دیدی لشکریان به ساحل فرات و صرات و دجله آمده اند و پل کوفه ویران شد و بعضی از خانه های کوفه سوزانده شد، هنگامی که این نشانه ها را مشاهده کردی، بدان که خداوند آنچه بخواهد انجام می دهد و کسی نیست که بر امر خدا غلبه کند و یا حکمش را به تأخیر بیندازد. ⁽¹⁾

. فلاح السائل:199، و در المصباح:51 و [1]البلد الأمین:35 با تفاوتی.

15- دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه بعد از دو رکعت اوّل نماز شب- شیخ طوسی اعلی اللّه مقامه می گوید: مستحبّ است در تعقیب این دو رکعت نماز، این دعا خوانده شود:

أللّهمّ إنّی أسألک و لم یسأل مثلک، أنت موضع مسألة السّآئلین و منتهی رغبة الرّاغبین، أدعوک و لم یدع مثلک، و أرغب إلیک و لم یرغب إلی مثلک، أنت مجیب دعوة المضطرّین و أرحم

خداوندا؛ همانا من از تو می خواهم، درحالی که کسی مانند تو نیست که سئوال شود. تو محلّ خواسته درخواست کنندگانی و نهایت شوق مشتاقانی؛ تو را صدا می زنم درحالی که مثل تو کسی نیست که خوانده شود، و به سوی تو مشتاقم درحالی که کسی چون تو نیست که به او میل شود؛ تو اجابت گر دعای بیچارگانی و مهربان ترین

الرّاحمین. أسألک بأفضل المسآئل و أنجحها و أعظمها، یا اللّه یا رحمان یا رحیم و بأسمآئک الحسنی، و أمثالک العلیا، و نعمک الّتی لا تحصی. و بأکرم أسمآئک علیک، و أحبّها إلیک، و أقربها منک وسیلة، و أشرفها عندک منزلة، و أجزلها لدیک ثوابا، و أسرعها فی الامور إجابة، و باسمک المکنون الأکبر الأعزّ الأجلّ الأعظم الأکرم، ألّذی تحبّه و تهواه، و ترضی به عمّن دعاک، فاستجبت له دعآءه، و حقّ علیک أن لا تحرم سآئلک و لا تردّه. و بکلّ اسم هو لک فی التّوراة و الإنجیل و الزّبور و القران العظیم، و بکلّ اسم دعاک به حملة عرشک و ملآئکتک، و أنبیآؤک و رسلک، و أهل طاعتک من خلقک، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تعجّل فرج ولیّک و ابن ولیّک، و تعجّل خزی أعدآئه.

مهربانانی. از تو می خواهم به برترین خواسته ها و کامیاب ترین و بزرگ ترین خواسته ها. ای خدا؛ ای بخشنده؛ ای مهربان؛ و به نام های نیکویت و مثل های بلندمرتبه ات و نعمت هایت که به شمارش نیاید، و به گرامی ترین نام هایت، و محبوب ترین آن ها نزد تو و نزدیک ترین آن ها از نظر وسیله بودن به سوی تو، و باشرافت ترین آن ها نزد تو از نظر قدر و منزلت، و فراوان ترین آن ها از نظر پاداش، و سریع ترین آن ها در امور از نظر اجابت، و به نام پنهان بزرگ تر، عزیزتر، بزرگوارتر، عظیم تر و گرامی ترت که آن را دوست می داری و می خواهی و به واسطه آن از کسی که با آن نام، تو را بخواند راضی و خشنود می شوی و دعایش را اجابت می کنی، و بر تو سزاوار است که خواننده خود را محروم نساخته و او را رد نکنی. و به هر اسمی که برای توست در تورات، انجیل، زبور و قرآن عظیم؛ و به هر اسمی که حاملان عرش و فرشتگان و پیامبران و فرستادگانت و مخلوقات فرمانبردارت تو را به آن اسم می خوانند؛ که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و در فرج و گشایش کار ولیّ و فرزند ولیّ خود تعجیل کنی و در خواری و ذلّت دشمنانش شتاب نمایی.

در این جا هرچه دوست داری دعا کن. ⁽¹⁾

. مصباح المتهجّد:139.

در کتاب «مکیال المکارم» آمده است: در کتاب «جمال الصالحین» اضافه ای برای

این دعا یافتم که چنین است: و تجعلنا من أصحابه و أنصاره، و ترزقنا به رجآءنا، و تستجیب به دعآءنا. ⁽¹⁾

. مکیال المکارم:2/14. [1]

و ما را از اصحاب و یارانش قرار بدهی و به واسطه او امید ما را برآورده و ارزانی داری، و دعای ما را اجابت کنی.

مرحوم کفعمی گوید: مستحبّ است که این دعا بعد از هر دو رکعت از نمازهای شب خوانده شود. ⁽²⁾

16- دعا برای ظهور آن حضرت عجّل اللّه تعالی فرجه بعد از رکعت چهارم نماز شب

بعد از رکعت چهارم نماز شب، دو سجده شکر می گذاری و در آن دو سجده صد مرتبه می گویی: «ما شاء اللّه، ما شاء اللّه» ؛ سپس این دعا را می خوانی:

یا ربّ، أنت اللّه، ما شئت من أمر یکون، فصلّ علی محمّد و ال محمّد، و اجعل لی فیما تشآء أن تعجّل فرج ال محمّد، صلّی اللّه علیه و علیهم، و تجعل فرجی و فرج إخوانی مقرونا بفرجهم، و تفعل بی کذا و کذا. و برای هر چه دوست داری دعا کن ⁽³⁾

ای پروردگار من؛ تو خداوندی، هرچه از امور بخواهی انجام می شود؛ پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و برایم در آنچه می خواهی این را قرار بده که فرج آل محمّد را تعجیل فرمایی -که خدا بر آن حضرت و آنان درود فرستد-و گشایش کار مرا و گشایش کار برادرانم را همراه با فرج آل محمّد قرار دهی و برای من (چنین و چنان) کنی.

در بخش چهارم دعایی را که بعد از نماز صبح در روز جمعه خوانده می شود و نیز دعای دیگری را که بعد از نماز جمعه خوانده می شود نقل می کنیم.

بخش چهارم:دعاهای ایّام هفته

اشاره

1- دعا برای ظهور امام زمان عجّل اللّه تعالی فرجه در روزهای پنجشنبه

سیّد بن طاووس رحمه اللّه می نویسد: از جمله وظایف روز پنجشنبه آن است که مستحبّ است انسان هزار بار بر پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم صلوات بفرستد، و مستحبّ است که بگوید:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد و عجّل فرجهم. ⁽¹⁾

. جمال الاسبوع:121. [1]

خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود بفرست و فرج ایشان را تعجیل فرما.

2- صلوات برای ظهور آن حضرت ارواحنا فداه

از عصر روز پنجشنبه تا پایان روز جمعه

شیخ طوسی رحمه اللّه می نویسد: مستحبّ است بعد از نماز عصر روز پنجشنبه تا آخر روز جمعه بسیار صلوات فرستادن بر پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم به این گونه:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل فرجهم، و أهلک عدوّهم من الجنّ و الإنس، من الأوّلین و الآخرین.

خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست و فرج ایشان را تعجیل فرما و دشمنان آنان را از جنّ و انس از اوّلین و آخرین هلاک گردان.

و اگر آن را صد مرتبه بگوید فضیلت بسیاری دارد. ⁽¹⁾

. مصباح المتهجّد:265، و ص 257 با کمی تفاوت.

کفعمی رحمه اللّه نیز می گوید: مستحبّ است که انسان در روز پنجشنبه هزار مرتبه سوره «قدر» را بخواند و هزار مرتبه بر پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و آل او صلوات بفرستد؛ بعد دعایی که ذکر کردیم بخواند. ⁽²⁾

3- دعا برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه

در شب جمعه

شیخ ابو جعفر طوسی رحمه اللّه در کتاب «مختصر المصباح» وقتی وظایف شب جمعه را نقل می کند می فرماید:

صد مرتبه یا هر اندازه که می توانی این گونه بر پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم صلوات می فرستی:

أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل فرجهم، و أهلک عدوّهم، من الجنّ و الإنس، من الأوّلین و الآخرین. ⁽³⁾

خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست و فرج ایشان را تعجیل فرما و دشمنان آنان را از جنّ و انس از اوّلین و آخرین هلاک گردان.

4- حکایت دعای علوی مصری

اشاره

سیّد جلیل القدر رضی الدین علیّ بن طاووس رحمه اللّه در «مهج الدعوات» می گوید:

دعای علوی مصری را در کتابی قدیمی-که نویسنده اش خود را حسین بن علیّ بن هند معرّفی کرده و گفته آن را در شوّال سال سیصد و نود و شش نوشته ام-یافتم، نویسنده سند دعایش را این گونه بیان کرده است:

دعایی است که مولای مان امام منتظر صلوات اللّه علیه به مردی از شیعیان خود که گرفتار ظلم و ستم بود در خواب آموخته است و خداوند برای او گشایشی ایجاد کرد و دشمنش را کشت. . .

سیّد اجلّ فرموده است: دعای معروف به دعای علوی مصری برای هر کار سخت و بزرگ خوانده می شود.

سیّد بن طاووس رحمه اللّه به دو طریق این دعا را نقل می کند و می فرماید: ابو الحسن علیّ بن حمّاد بصری گفت: ابو عبد اللّه حسین بن محمّد علوی به من خبر داد که: محمّد بن علی علوی حسینی مصری برایم گفت: غم و اندوه شدید و پیش آمد ناگواری از طرف یکی از ملوک دیارم به من رسید به طوری که تمام فکرم را به خود مشغول کرده بود و بسیار هراسناک بودم و هرگز امیدی برای رهائی خویش نداشتم.

به زیارتگاه سرورانم و پدرانم علیهم السّلام در عراق رفتم، و پناهنده به ایشان و قبورشان گشتم، و از بلای بزرگ کسی که از او می ترسیدم به آن جا پناه آوردم و پانزده روز در حالی که شب وروز دعا و گریه و ناله می کردم در آن جا اقامت کردم که قائم زمان و ولیّ رحمان علیه و علی آبائه افضل التحیّة و السّلام در بین خواب و بیداری نزدم آمده و خود را به من نشان داد و فرمود: ای فرزندم؛ آیا از فلانی می ترسی؟

گفتم: آری، به من چنین وچنان قصدی نموده است و من به سروران و موالیانم علیهم السّلام روی آورده و به ایشان شکایت می کنم تا مرا از شرّ او خلاص کنند.

حضرت فرمود: چرا خدا را که پروردگار تو و پروردگار پدرانت می باشد با دعاهایی که اجدادم پیامبران صلوات اللّه علیهم هنگام شدّت و گرفتاری می خواندند و رفع

گرفتاری از آن ها می شد نمی خوانی و دعا نمی کنی؟

گفتم: آن ها چگونه دعا می کردند تا من هم دعا کنم؟

حضرت فرمودند: چون شب جمعه شد برخیز و غسل کن و نمازت را بخوان و چون از سجده شکر فارغ شدی درحالی که بر سر دو زانویت نشسته ای، این دعا را با تضرّع و ناله بخوان.

محمّد بن علی گفت: آن حضرت، پنج شب پیاپی نزد من آمد و این دعا را برایم تکرار کرد تا آن که حفظ کردم و آمدنش را در شب جمعه قطع کرد؛ پس برخاستم و غسل کردم و لباسم را عوض کرده و خود را خوشبو نمودم و آن چه از نماز شب بر من لازم بود بجا آوردم و بر زانوهایم نشسته و خدا را با این دعا خواندم.

شب شنبه نیز به صورت شب های گذشته آن حضرت نزد من آمد و به من فرمود:

ای محمّد؛ دعایت مستجاب شد و دشمنت کشته شد، و چون از دعا فارغ شدی خداوند عزّ و جلّ او را هلاک کرد.

محمّد بن علی گفت: چون صبح شد هیچ اندوهی نداشتم مگر غم وداع سرورانم علیهم السّلام و بازگشتن به سوی منزلی که از آن گریخته بودم. وقتی مقداری از راه را طی کردم فرستاده فرزندانم را دیدم و نامه های آنان به دستم رسید که نوشته بودند:

مردی که از او گریختی در مجلسی که برقرار کرده بود گروهی را جمع کرد و بعد از آن که همه خوردند و نوشیدند و پراکنده شدند، او با غلامان خود آن جا خوابیدند.

صبح که شد هیچ حسّ و حرکتی از او شنیده نشد؛ پرده از صورتش کنار زدند و دیدند که از پشت سر ذبح شده است و خونش روان است و این حادثه در شب جمعه اتّفاق افتاده است و نمی دانند چه کسی آن کار را کرده است؟ فرزندانم از من خواسته بودند هرچه سریع تر به خانه برگردم.

وقتی به خانه رسیدم درباره زمان این حادثه پرسیدم و دانستم درست هنگام فراغ من از دعا بوده است. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:334، [1] جنّة المأوی:227.

4 دعای علوی مصری از امام زمان ارواحنا فداه که در گرفتاری های شدید خوانده می شود ربّ من ذا الّذی دعاک فلم تجبه، و من ذا الّذی سألک فلم تعطه، و من ذا الّذی ناجاک فخیّبته، أو تقرّب إلیک فأبعدته. و ربّ هذا فرعون ذوا الأوتاد، مع عناده و کفره و عتوّه و إذعانه الرّبوبیّة لنفسه، و علمک بأنّه لا یتوب، و لا یرجع و لا یئوب، و لا یؤمن و لا یخشع، استجبت له دعآءه، و أعطیته سؤله، کرما منک وجودا، و قلّة مقدار لما سئلک عندک، مع عظمه عنده، أخذا بحجّتک علیه، و تأکیدا لها حین فجر و کفر، و استطال علی قومه و تجبّر، و بکفره علیهم افتخر، و بظلمه لنفسه تکبّر، و بحلمک عنه استکبر، فکتب و حکم علی نفسه جرأة منه، أنّ جزآء مثله أن یغرق فی البحر، فجزیته بما حکم به علی نفسه.

پروردگارا؛ چه کسی است که تو را خوانده و تو او را جواب ندادی؟ و چه کسی است که از تو درخواست کرد و به او عطا نکردی؟ و چه کسی است که با تو مناجات کرده و او را ناامید ساختی یا به تو نزدیک شده پس او را دور گردانیدی؟ ای پروردگار من؛ این فرعون، صاحب قوّت هاست که با وجود انحرافش از حق و کفرش و سرکشی اش و ادّعای ربوبیّت برای خودش و با آگاهی تو به این که توبه نمی کند و بازنمی گردد و نمی آید و ایمان نمی آورد و خشوع نمی کند، دعایش را اجابت کردی و خواسته اش را عطا نمودی، به جهت بزرگواری و بخششی که داشتی و کم مقدار بودن آنچه خواسته بود در نزد تو، با وجود بزرگیش در نزد او؛ تا حجّتت را بر او تمام ساخته و تأکید کرده باشی وقتی که تباهی و فساد کرد و کفر ورزید و بر قومش زورگویی کرد و سرکشی نمود و به کفر خود برای شان فخر کرد و به ظلمش بر نفس خود، تکبّر ورزید و به سبب بردباری تو درباره اش سرپیچی و گردنکشی نمود، پس مقرّر کرد و بر خود با جرأت حکم کرد که همانا کیفر مثل او (در کفر و تکبّر) این است که در دریا غرق شود؛ پس او را کیفر دادی به آنچه خود بر خودش حکم کرد.

إلهی و أنا عبدک، ابن عبدک و ابن أمتک، معترف لک بالعبودیّة، مقرّ بأنّک أنت اللّه خالقی، لا إله لی غیرک، و لا ربّ لی سواک، موقن بأنّک أنت اللّه ربّی، و إلیک مردّی و إیابی، عالم بأنّک علی کلّ شیء قدیر، تفعل ما تشآء و تحکم ما ترید، لا معقّب لحکمک، و لا رادّ لقضاءک، و أنّک الأوّل و الآخر و الظّاهر و الباطن، لم تکن من شیء، و لم تبن عن شیء، کنت قبل کلّ شیء، و أنت الکآئن بعد کلّ شیء، و المکوّن لکلّ شیء، خلقت کلّ شیء بتقدیر، و أنت السّمیع البصیر. و أشهد أنّک کذلک کنت و تکون، و أنت حیّ قیّوم، لا تأخذک سنة و لا نوم، و لا توصف بالأوهام، و لا تدرک بالحواسّ، و لا تقاس بالمقیاس، و لا تشبّه بالنّاس، و أنّ الخلق کلّهم عبیدک و إماؤک، أنت الرّبّ و نحن المربوبون، و أنت الخالق و نحن المخلوقون، و أنت

خدای من؛ و من بنده تو هستم؛ فرزند بنده و فرزند کنیز تو؛ به بندگی تو اعتراف می کنم؛ اقرار دارم به این که تو خدای آفریننده من هستی؛ هیچ معبودی برایم جز تو نیست؛ و هیچ پروردگاری برایم غیر از تو نیست؛ یقین دارم که همانا تو خداوندی و پروردگار من هستی و بازگشت و رجوعم به سوی توست؛ می دانم که بر هر چیزی توانایی و هرچه بخواهی انجام می دهی و هرچه اراده کنی حکم می نمایی؛ به تأخیر اندازنده ای نیست حکم تو را، و ردکننده ای نیست فرمان تو را؛ و می دانم همانا تو اوّل و آخر و ظاهر و باطن هستی؛ از چیزی به وجود نیامدی و از چیزی ساخته نشدی؛ پیش از هر چیزی بودی و تو بعد از هر چیز خواهی بود؛ و ایجادکننده هر چیزی هستی؛ هر چیزی را به اندازه و مقدار آفریدی و تو شنوای بینایی. و گواهی می دهم که تو این گونه بودی و خواهی بود؛ و تو زنده پاینده ای؛ چرت و خواب تو را فرانمی گیرد؛ و با خیالات و توهّم ها وصف نمی گردی؛ و با حواسّ درک نمی شوی؛ و با مقیاسی قیاس نمی شوی؛ و به مردم تشبیه نمی گردی؛ و این که تمام آفریدگان، بندگان و کنیزان تو هستند؛ تو پروردگاری و ما پرورش یافتگان تو، و تو آفریننده ای و ما آفریده شده؛ و تو

الرّازق و نحن المرزوقون. فلک الحمد یا إلهی، إذ خلقتنی بشرا سویّا، و جعلتنی غنیّا مکفیّا، بعد ما کنت طفلا صبیّا، تقوتنی من الثّدی لبنا مریئا، و غذّیتنی غذآء طیّبا هنیئا، و جعلتنی ذکرا مثالا سویّا. فلک الحمد حمدا إن عدّ لم یحص، و إن وضع لم یتّسع له شیء، حمدا یفوق علی جمیع حمد الحامدین، و یعلو علی حمد کلّ شیء، و یفخم و یعظم علی ذلک کلّه، و کلّما حمد اللّه شیء. و الحمد للّه کما یحبّ اللّه أن یحمد، و الحمد للّه عدد ما خلق، و زنة ما خلق، و زنة أجلّ ما خلق، و بوزن أخفّ ما خلق، و بعدد أصغر ما خلق. و الحمد للّه حتّی یرضی ربّنا و بعد الرّضا، و أسئله أن یصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن یغفر لی ذنبی، و أن یحمد لی أمری، و یتوب علیّ إنّه هو التّوّاب الرّحیم. إلهی و إنّی أنا أدعوک و أسألک

روزی دهنده ای و ما روزی خوار. پس حمد و ستایش توراست ای خدای من؛ چون مرا بشری درست و بی عیب آفریدی و مرا بی نیاز و کفایت شده قرار دادی بعد از آن که کودکی کوچک بودم، شیر گوارا را از پستان مادر خوراک من قرار دادی و با غذای پاک لذیذ گوارا مرا تغذیه کردی و مرا مردی به شکلی متناسب و هماهنگ قرار دادی. پس حمد مخصوص توست؛ حمدی که اگر شمرده شود به شمارش نیاید و اگر (در محلّی) گذاشته شود چیزی گنجایش آن را ندارد؛ ستایشی که بالاتر از تمام ستایش های ستایشگران باشد و بر ستایش هر چیزی برتری یابد و بر تمام آن ها بلندمرتبگی و بزرگی کند؛ و هرگاه چیزی خدا را ستایش کند. و حمد و ستایش خداراست آن طور که خدا دوست می دارد که حمد شود، و حمد و ستایش مخصوص خداست به تعداد مخلوقات او و هم وزن آنچه آفرید و هم وزن بزرگ ترین چیزی که خلق کرد و به وزن سبک ترین چیزی که آفرید و به تعداد کوچک ترین مخلوقاتش. و حمد و ستایش خداراست به قدری که پروردگارمان راضی شود و پس از رضایت و خشنودیش؛ و از خدا می خواهم که بر محمّد و آل محمّد درود فرستد و گناهم را ببخشد و کارم را سپاس گزارد، و توبه ام را بپذیرد؛ همانا او توبه پذیر مهربان است. خدای من؛ همانا من تو را می خوانم و از تو می خواهم

باسمک الّذی دعاک به صفوتک أبونا ادم علیه السّلام، و هو مسیء ظالم حین أصاب الخطیئة، فغفرت له خطیئته، و تبت علیه، و استجبت له دعوته، و کنت منه قریبا یا قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تغفر لی خطیئتی و ترضی عنّی، فإن لم ترض عنّی فاعف عنّی، فإنّی مسیء ظالم خاطئ عاص، و قد یعفو السّیّد عن عبده، و لیس براض عنه، و أن ترضی عنّی خلقک، و تمیط عنّی حقّک. إلهی و أسئلک باسمک الّذی دعاک به إدریس علیه السّلام، فجعلته صدّیقا نبیّا، و رفعته مکانا علیّا، و استجبت دعآءه، و کنت منه قریبا یا قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تجعل ما بی إلی جنّتک، و محلّی فی رحمتک، و تسکننی فیها بعفوک، و تزوّجنی من حورها، بقدرتک یا قدیر. إلهی و أسئلک باسمک الّذی

-به آن نامت که (بنده) برگزیده ات پدرمان آدم-که بر او درود باد-تو را به آن نام خواند و درحالی که گناه کار و ستم کننده بر نفس شد وقتی که خطا از او سر زد پس خطایش را بخشیدی و توبه اش را پذیرفتی و دعایش را اجابت نمودی و به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ -که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و خطایم را ببخشی و از من راضی و خشنود شوی؛ و اگر از من راضی نمی شوی، پس مرا مورد عفو خود قرار دهی که همانا من گنه کار ظالم، خطاکار سرکش هستم؛ و آقا بنده اش را عفو می کند درحالی که از او راضی نیست؛ و (می خواهم) که آفریدگانت را از من راضی گردانی و حقّت را از من برداری. خدای من؛ و از تو می خواهم به آن نامت که به وسیله آن، ادریس-که بر او درود باد-تو را خواند؛ پس او را تصدیق کننده و پیامبر قرار دادی، و در مرتبه بلندی بالا بردی؛ و دعایش را اجابت نمودی و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و محلّ بازگشتم را به سوی بهشت خویش قرار دهی، و جایگاهم را در رحمت خود قرار داده و در آن مرا با گذشت خویش ساکن گردانی، و از حوریه اش برایم تزویج کنی، با توانایی ات ای خدای توانا. خدای من؛ و از تو می خواهم به واسطه آن نامت که

دعاک به نوح، إذ نادی ربّه أَنِّی مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ* فَفَتَحْنا أَبْوابَ اَلسَّماءِ بِماءٍ مُنْهَمِرٍ* وَ فَجَّرْنَا اَلْأَرْضَ عُیُوناً فَالْتَقَی اَلْماءُ عَلی أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ، ⁽¹⁾

. سوره قمر، آیه 10-12. [1]

نوح به آن نام تو را خواند؛ آن هنگام که پروردگارش را ندا داد: «من شکست خورده ام پس یاری برساندر این هنگام درهای آسمان را با آبی فراوان و ریزان گشودیمو زمین را شکافتیم و چشمه های زیادی بیرون فرستادیم و این آب ها به اندازه مقدّر باهم آمیختند» و سوار بر چیزی که دارای تخته ها و میخ ها بود (کشتی) نجاتش دادی، پس دعایش را اجابت نمودی و تو پیوسته به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و مرا از ستم آن که می خواهد به من ستم کند نجات دهی، و مرا از شرّ و عذاب آن که شکستم را می خواهد، نگه داری، و مرا کفایت کنی از شرّ هر سلطان ستم پیشه و منحرف، و دشمن چیره شونده، و خوارکننده پرتوان، و زورگوی ستیزه گر، و هر شیطان سرکش و نافرمان و هر انسان سخت گیر، و مکر هر حیله گر، ای بردبار؛ ای بسیار مهربان؛ خدای من؛ از تو می خواهم به واسطه آن نامت که به آن نام بنده و پیامبر تو حضرت صالح-که بر او درود باد-تو را خواند؛ پس او را از فرورفتن (خواری و نقصان) نجات دادی، و بر دشمنانش برتری بخشیدی، و دعایش را اجابت نمودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و مرا از شرّ آنچه دشمنانم نسبت به من می خواهند و حسودانم تلاش می کنند

بی حسّادی، و تکفینیهم بکفایتک، و تتولاّنی بولایتک، و تهدی قلبی بهداک، و تؤیّدنی بتقواک، و تبصّرنی (و تنصرنی) بما فیه رضاک، و تغنینی بغناک یا حلیم. إلهی و أسألک باسمک الّذی دعاک به عبدک و نبیّک و خلیلک إبراهیم علیه السّلام، حین أراد نمرود إلقآئه فی النّار، فجعلت له النّار بردا و سلاما، و استجبت له دعآءه، و کنت منه قریبا یا قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تبرّد عنّی حرّ نارک، و تطفئ عنّی لهیبها، و تکفینی حرّها، و تجعل نآئرة أعدآئی فی شعارهم و دثارهم، و تردّ کیدهم فی نحورهم، و تبارک لی فیما أعطیتنیه، کما بارکت علیه و علی اله، إنّک أنت الوهّاب الحمید المجید. إلهی و أسئلک بالاسم الّذی دعاک به إسماعیل علیه السّلام، فجعلته نبیّا و رسولا، و جعلت له حرمک منسکا و مسکنا و مأوی،

رها گردانی، و به کفایت خود مرا از آنان کفایت کنی، و به ولایت خود مرا سرپرستی نمایی، و قلبم را به هدایت خود هدایت سازی، و به تقوای خود مرا نیرو بخشی، و مرا در آنچه رضای توست بینا و آگاه گردانی، و به بی نیازی خود مرا بی نیاز سازی، ای بردبار؛ خدای من؛ از تو می خواهم به واسطه آن اسمت که به آن اسم، بنده و پیامبر و دوستت حضرت ابراهیم-که بر او درود باد-تو را خواند، هنگامی که نمرود خواست او را در آتش بیندازد؛ پس، آتش را بر او سرد و سلامت قرار دادی، و دعایش را اجابت کردی، و تو به او نزدیک بودی ای نزدیک، (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و حرارت آتشت را بر من سرد گردانی، و شعله آن را از من خاموش کنی و از حرارتش مرا کفایت کنی، و آتش فتنه انگیز دشمنانم را در لباس های زیر و روی شان (ظاهر و باطن ایشان) قرار دهی، و نیرنگ شان را به خودشان بازگردانی، و در آنچه به من عطا فرمودی برکت دهی؛ همچنان که برکت دادی بر او و بر دودمانش؛ همانا تو بسیار بخشنده، ستوده شده و باشکوه و عظمتی. خدای من؛ از تو می خواهم به آن نامی که به واسطه آن، اسماعیل-که بر او درود باد-تو را خواند؛ پس او را پیامبر و رسول قرار دادی، و حرمت را برایش محلّ عبادت و منزلگاه و پناهگاه قرار دادی،

و استجبت له دعآءه، و نجّیته من الذّبح ⁽¹⁾

. الذّبح-به فتح ذال-: یعنی کشته شدن، و به کسر ذال: یعنی چیزی که کشته می شود.

و دعایش را اجابت نمودی، و او را از قربانی شدن نجات بخشیدی، و از رحمت و لطف خود وی را مقرّب ساختی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و قبرم را وسعت دهی و بار سنگین گناه را از من برداری و پشتم را محکم سازی، و گناهم را ببخشی و توبه را روزیم کنی با فروریختن زشتی ها و بدی ها و افزودن خوبی ها و نیکی ها و برطرف کردن بلاها، و سود تجارت ها، و دور کردن بدی ها و اذیّت های سخن چینی ها؛ همانا تو اجابت گر دعاها و فروفرستنده برکت ها، و برآورنده حاجت ها، و بخشنده خیرات و خوبی ها، و جبّار و حاکم آسمان هایی. خدای من؛ از تو می خواهم به آنچه که به واسطه آن از تو خواست فرزند دوستت اسماعیل-که بر او درود باد-آن کسی که او را از کشته شدن نجات بخشیدی، و قربانی بزرگ را از طرف او فدیه قرار دادی و برای او کارد را برگرداندی؛ هنگامی که با تو مناجات کرد درحالی که یقین به کشته شدن خود داشت و راضی به امر پدرش بود؛ پس دعایش را برای او اجابت نمودی و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و مرا از هر بدی و بلایی نجات دهی و هر تاریکی شدید را از من بازگردانی

و خیمة، و تکفینی ما أهمّنی من امور دنیای و اخرتی، و ما احاذره و أخشاه، و من شرّ خلقک أجمعین، بحقّ ال یس. إلهی و أسألک باسمک الّذی دعاک به لوط علیه السّلام، فنجّیته و أهله من الخسف و الهدم و المثلات و الشّدّة و الجهد، و أخرجته و أهله من الکرب العظیم، و استجبت له دعآءه، و کنت منه قریبا یا قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تأذن لی بجمیع ما شتّت من شملی، و تقرّ عینی بولدی و أهلی و مالی، و تصلح لی اموری، و تبارک لی فی جمیع أحوالی، و تبلّغنی فی نفسی امالی، و أن تجیرنی من النّار، و تکفینی شرّ الأشرار بالمصطفین الأخیار، الأئمّة الأبرار، و نور الأنوار محمّد و اله الطّیّبین الطّاهرین الأخیار، الأئمّة المهدیّین، و الصّفوة المنتجبین صلوات اللّه علیهم أجمعین،

و کفایتم کنی آنچه را از امور دنیا و آخرتم که مرا اندوهگین ساخته است، و آنچه از آن پرهیز می کنم و می ترسم، و از شرّ همه آفریدگانت به حقّ آل محمّد علیهم السّلام. خدای من؛ از تو می خواهم به آن نامت که به واسطه آن، لوط-که بر او درود باد-تو را خواند، پس او و اهلش را از فرورفتن (در زمین) و ویران شدن (خانه ها) و شکنجه ها و سختی و مشقّت نجات دادی و او و اهلش را از گرفتاری بزرگ رهانیدی، و دعایش را اجابت نمودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و مرا اجازه دهی به جمع نمودن تمام کارهای پراکنده ام، و دیده ام را به فرزندم و خانواده ام و مالم روشن گردانی، و امورم را اصلاح کنی، و تمام حالاتم را مبارک گردانی، و مرا به آرزوهایم در مورد خودم برسانی، و از آتش پناهم دهی، و مرا کفایت کنی از بدی بدکاران، به واسطه برگزیدگان نیکان، (یعنی) امامان نیکوکار و روشنی بخش روشنی ها، محمّد و آل او که پاکان و پاکیزگان و نیکان اند، پیشوایان هدایت گر، و برگزیدگان نجیبان-که درودهای خدا بر تمام شان باد-هستند.

و ترزقنی مجالستهم، و تمنّ علیّ بمرافقتهم، و توفّق لی صحبتهم، مع أنبیآئک المرسلین، و ملآئکتک المقرّبین، و عبادک الصّالحین، و أهل طاعتک أجمعین، و حملة عرشک و الکرّوبیّین. إلهی و أسألک باسمک الّذی سألک به یعقوب، و قد کفّ بصره، و شتّت شمله (جمعه) ، و فقد قرّة عینه ابنه، فاستجبت له دعآءه، و جمعت شمله، و أقررت عینه، و کشفت ضرّه، و کنت منه قریبا یا قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تأذن لی بجمیع ما تبدّد من أمری، و تقرّ عینی بولدی و أهلی و مالی، و تصلح شأنی کلّه، و تبارک لی فی جمیع أحوالی، و تبلّغنی فی نفسی امالی، و تصلح لی أفعالی، و تمنّ علیّ یا کریم، یا ذا المعالی برحمتک یا أرحم الرّاحمین. إلهی و أسئلک باسمک الّذی دعاک به عبدک و نبیّک یوسف علیه السّلام فاستجبت له،

و همنشینی آنان را روزی من گردانی، و بر من به رفاقت و همراهی آنان منّت گذاری، و مرا موفّق به همدمی و همنشینی ایشان نمایی، با پیامبران رسالت داده شده، و فرشتگان مقرّبت، و بندگان نیکوکار و صالحت، و تمام فرمانبرداران تو و حاملان عرشت و فرشتگان کرّوبیان. خدای من؛ از تو می خواهم به آن نامت که به واسطه آن، یعقوب از تو درخواست کرد، درحالی که چشمش کور شده و اجتماعش پراکنده شده، و نور چشمش (یعنی) پسرش گم شده بود؛ پس دعایش را اجابت نمودی و پراکندگی او را جمع نمودی، و چشمش را روشن کردی، و گرفتاریش را برطرف نمودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و مرا در جمع نمودن آنچه از امرم پراکنده شده اذن دهی و چشمم را به فرزندم و خانواده ام و مالم روشن نمایی، و تمام کارهایم را اصلاح کنی، و همه حالات و تحوّلات زندگی را برایم مبارک گردانی، و مرا به تمام آرزوهایم در مورد خودم برسانی، و کارهایم را اصلاح کنی، و بر من منّت گذاری ای بزرگوار؛ ای صاحب بزرگی ها و برتری ها؛ به رحمت تو ای مهربان ترین مهربانان؛ خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمت که به واسطه آن نام، بنده و پیامبرت یوسف-که بر او درود باد-تو را خواند پس دعایش را اجابت کردی،

و نجّیته من غیابت الجبّ، و کشفت ضرّه، و کفیته کید إخوته، و جعلته بعد العبودیّة ملکا، و استجبت دعآءه، و کنت منه قریبا یا قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تدفع عنّی کید کلّ کآئد، و شرّ کلّ حاسد، إنّک علی کلّ شیء قدیر. إلهی و أسئلک باسمک الّذی دعاک به عبدک و نبیّک موسی بن عمران إذ قلت تبارکت و تعالیت وَ نادَیْناهُ مِنْ جانِبِ اَلطُّورِ اَلْأَیْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجِیًّا ⁽¹⁾

. سوره مریم، آیه 52. [1]

و او را از اعماق چاه نجات دادی، و گرفتاریش را برطرف نمودی، و او را از مکر برادرانش کفایت کرده و بعد از بندگی و بردگی او را پادشاه قرار دادی، و دعایش را اجابت نمودی، و تو به او نزدیک بودی ای نزدیک، (می خواهم) بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و نیرنگ هر حیله گر، و شرّ هر حسود را از من دور کنی، همانا تو بر هر چیزی توانایی. خدای من؛ از تو می خواهم به آن نامت که به آن نام، بنده و پیامبرت موسی بن عمران تو را خواند آن هنگام که گفتی-ای پاک و بلندمرتبه-: «ما او را از طرف راست کوه طور فراخواندیم و او را برای رازگویی، به خود نزدیک ساختیم» و راهی خشک در دریا برایش گشودی، و او و همراهانش از بنی اسرائیل را نجات دادی، و فرعون و هامان و سپاهیانشان را غرق کردی، و دعای موسی را اجابت نمودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و مرا از شرّ آفریدگانت در پناه خود نگه داری، و مرا با گذشتت مقرّب خود گردانی، و از فضل خود بر من گسترش دهی آن قدر که مرا از تمام خلق بی نیاز کند، و برایم به قدر کفایت باشد که به واسطه آن به آمرزش و رضوان تو برسم،

یا ولیّی و ولیّ المؤمنین. إلهی و أسألک بالإسم الّذی دعاک به عبدک و نبیّک داوود، فاستجبت له دعآءه، و سخّرت له الجبال، یسبّحن معه بالعشیّ و الإبکار، و الطّیر محشورة کلّ له أوّاب، و شددت ملکه، و اتیته الحکمة و فصل الخطاب، و ألنت له الحدید، و علّمته صنعة لبوس لهم، و غفرت ذنبه، و کنت منه قریبا یا قریب. أسألک أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تسخّر لی جمیع اموری، و تسهّل لی تقدیری، و ترزقنی مغفرتک و عبادتک، و تدفع عنّی ظلم الظّالمین، و کید الکآئدین، و مکر الماکرین، و سطوات الفراعنة الجبّارین، و حسد الحاسدین، یا أمان الخآئفین، و جار المستجیرین، و ثقة الواثقین، و ذریعة المؤمنین، و رجآء المتوکّلین، و معتمد الصّالحین، یا أرحم الرّاحمین. إلهی و أسألک اللّهمّ بالإسم

ای صاحب اختیار من و صاحب اختیار مؤمنان. خدای من؛ از تو می خواهم به آن نامی که به واسطه آن، بنده و پیامبرت داود تو را خواند، پس دعایش را اجابت کردی، و کوه ها را مسخّر و تحت فرمان او ساختی، که با او در شام گاهان و صبح گاهان تسبیح گویند، و پرندگانی که پیرامون او بودند همگی را فرمانبردار او گرداندی، و سلطنتش را محکم نمودی، و حکمت و فصل الخطاب (حکم قاطعی که باعث تمام شدن اختلاف گردد) را به او عطا کردی، و آهن را برایش نرم گرداندی، و صنعت زره سازی را به او آموختی، و گناهش را بخشودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک. از تو می خواهم که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و تمام امورم را تحت فرمانم قرار دهی، و تقدیرم را برای من آسان سازی، و آمرزش و عبادت خود را روزیم کنی، و از من دور کنی ستم ستمگران، و نیرنگ حیله گران، و مکر مکّاران، و یورش های فرعون های زورگو، و حسد حسودان را. ای ایمنی بخش بیمناکان، و امان دهنده پناه جویان، و محلّ اطمینان اعتمادکنندگان، و دستاویز مؤمنان، و امید توکّل کنندگان، و محلّ اعتماد نیکوکاران، ای مهربان ترین مهربانان؛ خدای من؛ از تو می خواهم بارپروردگارا؛ به آن اسمی

الّذی سئلک به عبدک و نبیّک سلیمان بن داوود علیهما السّلام، إذ قال رَبِّ اِغْفِرْ لِی وَ هَبْ لِی مُلْکاً لا یَنْبَغِی لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِی إِنَّکَ أَنْتَ اَلْوَهّابُ ⁽¹⁾

. سوره ص، آیه 35. [1]

که بنده و پیامبرت سلیمان فرزند داوود-که بر هر دو درود باد-تو را خواند هنگامی که گفت: «بارالها؛ مرا ببخش و مرا سلطنتی عطا فرما که پس از من کسی سزاوار آن نباشد که همانا تو بسیار بخشنده ای» ؛ پس دعایش را اجابت نمودی، و آفریدگان را مطیع او ساختی، و او را سوار بر باد کردی، و زبان پرندگان را به او آموختی، و شیاطین-بناکننده و فرورونده در آب-را مسخّر او ساختی، و دیگران را در بند و زنجیر او کشیدی؛ این، بخشش توست نه بخشش غیر تو؛ و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک. (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و قلبم را برایم هدایت کنی، و عقلم را برایم متمرکز گردانی، و اندوهم را کفایت کنی، و ترسم را ایمن گردانی، و از بند اسارتم رها کنی، و پشتم را محکم گردانی، و مرا مهلت دهی، و آسوده خاطر سازی، و دعایم را اجابت کنی، و ندایم را بشنوی، و جایگاهم را در آتش قرار ندهی، و دنیا را بزرگ ترین مقصود من قرار ندهی، و روزی ام را برایم وسعت دهی، و اخلاقم را نیکو گردانی، و مرا از آتش آزاد کنی؛ همانا تو آقای من و مولای من و نهایت آرزوی من هستی. خدای من؛ از تو می خواهم پروردگارا؛ به آن اسمت که به

دعاک به أیّوب، لمّا حلّ به البلاء بعد الصّحّة، و نزل السّقم منه منزل العافیة، و الضّیق بعد السّعة و القدرة، فکشفت ضرّه، و رددت علیه أهله، و مثلهم معهم، حین ناداک، داعیا لک، راغبا إلیک، راجیا لفضلک، شاکیا إلیک ربّ أَنِّی مَسَّنِیَ اَلضُّرُّ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ اَلرّاحِمِینَ ⁽¹⁾

. سوره انبیاء، آیه 83. [1]

آن اسم، ایّوب تو را خواند، هنگامی که بلا بعد از صحّت به او رسید، و بیماری جای عافیت او نشست و تنگی و شدّت بعد از فراخی و توانایی بر او روی آورد؛ پس گرفتاریش را برطرف کردی، و خانواده اش و مثل ایشان را که با ایشان بودند به او بازگرداندی، هنگامی که تو را ندا داد، درحالی که دعاکننده برای تو و روی آورنده به سوی تو، و امیدوار به بخشش تو، و شکوه کننده به سوی تو بود (و گفت:) ای پروردگار من؛ «همانا بیچارگی بر من رسیده و تو مهربان ترین مهربانانی» ؛ پس، دعایش را اجابت کردی و بیچارگی او را برطرف نمودی و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک. (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و بیچارگی مرا برطرف کنی، و در جان و خانواده و مال و فرزند و برادران دینی ام عافیت دهی، عافیت پایدار، شفا بخش، کفایتگر، فراوان و فراگیر، هدایت گر، رشددهنده، بی نیازکننده از پزشکان و دواها؛ و آن را لباس زیرورویم قرار دهی (کنایه از اینکه همواره با من همراه باشد) ، و مرا به چشم و گوشم بهره مند سازی، و آن دو را وارثان من قرار دهی؛ که همانا تو بر هر چیزی توانایی. خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمت که به واسطه آن اسم، یونس پسر متّی در شکم ماهی تو را خواند، هنگامی که تو را در تاریکی های سه گانه خواند (و گفت:) «هیچ

إِلهَ إِلاّ أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ اَلظّالِمِینَ ⁽¹⁾

. سوره انبیاء، آیه 87. [1]

معبودی نیست غیر از تو، تو پاک و منزّهی؛ همانا من از ستمگران-بر خویش-هستم» و (حال آن که) تو مهربان ترین مهربانانی؛ پس دعایش را اجابت نمودی، و بوته ای از کدو برایش رویاندی؛ و او را به سوی صد هزار نفر یا بیشتر فرستادی، و تو به او نزدیک بودی ای نزدیک، (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و دعایم را اجابت کنی، و با گذشت خود گذشته ام را جبران کنی؛ زیرا، در دریایی از ستم بر خویش، غرق شده ام؛ و حق و حقوق بسیاری برای بندگانت به دوش من است، بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و مرا از آنان پنهان دار، و مرا از آتش رهایی بخش، و مرا از آزادشدگان و رهایی یافتگان از آتش در همین مقام و موقعیّتم قرار بده؛ به خاطر لطف و احسانت-ای بسیار احسان کننده-. خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمت که به واسطه آن، بنده و پیامبرت عیسی پسر مریم تو را خواند -که بر هر دو درود باد-در آن هنگام که او را با روح القدس نیرو بخشیدی، و در گهواره گویا نمودی، و به وسیله او، مردگان زنده شدند، به وسیله او با اجازه تو کور مادرزاد و بیمار پیسی گرفته شفا یافت، و از گل، شکل پرنده ای را درست کرد پس به اذن تو پرنده و پروازکننده گردید؛ و تو به او نزدیک بودی، ای

قریب، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تفرّغنی لما خلقت له، و لا تشغلنی بما قد تکلّفته لی، و تجعلنی من عبّادک و زهّادک فی الدّنیا، و ممّن خلقته للعافیة، و هنّأته بها مع کرامتک یا کریم یا علیّ یا عظیم. إلهی و أسألک باسمک الّذی دعاک به اصف بن برخیا علی عرش ملکة سبا، فکان أقلّ من لحظة الطّرف، حتّی کان مصوّرا بین یدیه، فلمّا رأته قِیلَ أَ هکَذا عَرْشُکِ قالَتْ کَأَنَّهُ هُوَ ⁽¹⁾

. سوره نمل، آیه 42. [1]

نزدیک، (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و مرا برای آنچه آفریده شده ام (از مشغولیّات) فارغ بداری، و مرا مشغول نکنی به آنچه برایم عهده دار گشته ای، و مرا از عبادت پیشگان و زاهدان خود در دنیا قرار دهی، و از آنان که برای عافیت و سلامت آن ها را آفریده ای، و به بزرگواری ات، زندگی را با داشتن عافیت برای شان گوارا گرداندی؛ ای بخشنده؛ ای بلندمرتبه؛ ای بزرگ. خدای من؛ از تو می خواهم به خاطر آن اسمت که به واسطه آن، آصف پسر برخیا بر (احضار) تخت ملکه سبا تو را خواند؛ پس در کمتر از چشم برهم گذاشتنی در پیش چشمش حاضر شد، به گونه ای که وقتی ملکه، آن را دید «به او گفته شد:

آیا تخت تو چنین است؟ (بلقیس) گفت: گویا همین است» پس دعایش را اجابت نمودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک، (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و گناهان و بدی هایم را بپوشانی، و کارهای نیکویم را از من قبول کنی، و توبه ام را بپذیری، و بر من روی آوری، و فقرم را برطرف سازی، و شکست مرا جبران کنی، و قلبم را با یاد خود زنده کنی، و مرا در عافیت زنده بداری و در عافیت بمیرانی. خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمی که به واسطه آن اسم، بنده و پیامبرت زکریّا-که بر او درود باد-تو را خواند؛ هنگامی که از تو درخواست نمود درحالیکه دعاکننده

لک، راغبا إلیک، راجیا لفضلک، فقام فی المحراب ینادی ندآء خفیّا، فقال ربّ فَهَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ وَلِیًّا* یَرِثُنِی وَ یَرِثُ مِنْ آلِ یَعْقُوبَ وَ اِجْعَلْهُ رَبِّ رَضِیًّا ⁽¹⁾

. سوره مریم، آیه 5 و 6. [1]

بود، و اشتیاق به سوی تو و امیدواری به بخشش تو داشت، پس در محراب عبادت ایستاد درحالی که با ندای پنهانی که می داد گفت: پروردگارا؛ «از نزد خود، جانشین (و فرزندی) به من عطا کن؛ که از من و آل یعقوب ارث ببرد، و او را وارثی صالح و پسندیده قرار ده» پس یحیی را به او بخشیدی، و دعایش را اجابت نمودی، و تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و فرزندانم را برایم نگه داری، و مرا از وجود ایشان بهره مند سازی، و من و آنان را از ایمان آورندگان به خودت؛ و از مشتاقان ثوابت، بیمناکان از کیفرت، امیدواران به آنچه نزد توست، ناامیدان از آنچه نزد غیر توست قرار دهی؛ تا ما را به زندگی پاک و پاکیزه زنده داری و به مرگ پاک و پاکیزه بمیرانی؛ همانا تو هرچه خواهی انجام می دهی. خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمی که به واسطه آن، همسر فرعون تو را خواند «وقتی گفت: بارالها؛ برایم در نزد خود خانه ای در بهشت بنا کن و مرا از فرعون و کارگزارانش نجات ده و مرا از گروه ستمکاران رهایی بخش» پس دعایش را اجابت نمودی، درحالی که تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک؛ (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و دیده ام را با نظر به

إلی جنّتک، و وجهک الکریم و أولیآئک، و تفرّجنی بمحمّد و اله، و تؤنسنی به وباله، و بمصاحبتهم و مرافقتهم، و تمکّن لی فیها، و تنجینی من النّار، و ما اعدّ لأهلها من السّلاسل و الأغلال، و الشّدآئد و الأنکال، و أنواع العذاب، بعفوک یا کریم. إلهی و أسألک باسمک الّذی دعتک به عبدتک و صدّیقتک مریم البتول و امّ المسیح الرّسول علیهما السّلام، إذ قلت وَ مَرْیَمَ اِبْنَتَ عِمْرانَ اَلَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِیهِ مِنْ رُوحِنا وَ صَدَّقَتْ بِکَلِماتِ رَبِّها وَ کُتُبِهِ وَ کانَتْ مِنَ اَلْقانِتِینَ ⁽¹⁾

. سوره تحریم، آیه 12. [1]

بهشت خود، و به دیدن لطف کریمانه خود و اولیای خودت روشن کنی، و به واسطه محمّد و آل محمّد مرا به گشایش و راحتی برسانی، و مرا با او و آل او، و هم صحبتی و همراهی ایشان مأنوس گردانی؛ و مرا در بهشت جای دهی و متمکّن سازی؛ و از آتش نجاتم بخشی، و از آنچه که برای اهل آتش آماده شده است از زنجیرها و غل ها، و نیز سختی ها و فشارها، و انواع عذاب ها رهایی بخشی؛ با گذشت خودت، ای بخشنده بزرگوار؛ خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمی که به واسطه آن اسم، بنده و تصدیق کننده ات مریم پاکدامن و مادر مسیح رسول-که بر هر دو درود باد-تو را خواند؛ هنگامی که گفتی: «-یاد آر-حال مریم دختر عمران را که عورت خود را حفظ کرد؛ پس آن گاه در آن از روح قدسی خویش بدمیدیم؛ و مریم نیز کلمات و کتاب های پروردگارش را با کمال ایمان تصدیق کرد، و از فرمانبرداران خدا بود» پس دعای او را اجابت نمودی درحالی که تو به او نزدیک بودی ای نزدیک، (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و مرا با حصار محکم خودت نگهداری کنی، و با پوشش بازدارنده ات مرا بپوشانی، و به حرز محکمت مرا حفظ و حراست نمایی، و مرا به کفایت کافی خودت کفایت کنی؛ از شرّ هر سرکش، و ستم هر تجاوزگر، و مکر و نیرنگ هر حیله گر، و خیانت هر

غادر، و سحر کلّ ساحر، و جور کلّ سلطان جآئر، بمنعک یا منیع. إلهی و أسألک بالإسم الّذی دعاک به عبدک و نبیّک، و صفیّک و خیرتک من خلقک، و أمینک علی وحیک، و بعیثک إلی بریّتک، و رسولک إلی خلقک محمّد خاصّتک و خالصتک، صلّی اللّه علیه و اله و سلّم، فاستجبت دعآءه، و أیّدته بجنود لم یروها، و جعلت کلمتک العلیا، و کلمة الّذین کفروا السّفلی، و کنت منه قریبا یا قریب. أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، صلاة زاکیة طیّبة، نامیة باقیة مبارکة، کما صلّیت علی أبیهم إبراهیم و ال إبراهیم، و بارک علیهم کما بارکت علیهم، و سلّم علیهم کما سلّمت علیهم، و زدهم فوق ذلک کلّه زیادة من عندک، و اخلطنی بهم، و اجعلنی منهم، و احشرنی معهم، و فی زمرتهم حتّی تسقینی من حوضهم، و تدخلنی فی جملتهم، و تجمعنی

خیانت کار، و جادوی هر جادوگر، و ستم هر سلطان ستمگر؛ با بازدارندگی و نگهداری خودت، ای بازدارنده؛ خدای من؛ از تو می خواهم به آن اسمی که با آن اسم، بنده و پیامبر و برگزیده و منتخب از میان مخلوقاتت، و امین بر وحیت، و برانگیخته شده به سوی آفریدگانت، و فرستاده ات به سوی خلقت، محمّد، بنده خاصّ و خالص تو-که درود و سلام خدا بر او و آل او باد-تو را خواند؛ پس دعایش را اجابت نمودی و با سپاهیانی که آن ها را نمی دیدند، او را تأیید کرده و یاری رساندی، و کلمه خود را برتر قرار دادی، و کلمه آنان را که کفر ورزیدند پست و پایین قرار دادی؛ درحالی که تو به او نزدیک بودی، ای نزدیک. (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی؛ درودهای پاک و پاکیزه، رشدکننده پایدار، مبارک؛ چنان که بر پدرشان ابراهیم و آل ابراهیم درود فرستادی؛ و بر آنان مبارک گردان همچنان که بر آل ابراهیم مبارک گرداندی؛ و بر آل محمّد سلام برسان چنان که بر آل ابراهیم سلام رساندی؛ و بهره ایشان را از جانب خودت فوق آنچه گفته شد زیاد کن؛ و مرا آمیخته با ایشان و از آنان قرار بده، و با ایشان محشور کن، و در زمره ایشان قرار بده، تا از حوض (کوثر) آنان مرا سیراب کنی، و در گروه آنان وارد کنی، و مرا با

و إیّاهم، و تقرّ عینی بهم، و تعطینی سؤلی، و تبلّغنی امالی فی دینی و دنیای و اخرتی، و محیای و مماتی، و تبلّغهم سلامی، و تردّ علیّ منهم السّلام و علیهم السّلام و رحمة اللّه و برکاته. إلهی و أنت الّذی تنادی فی أنصاف کلّ لیلة هل من سآئل فاعطیه، أم هل من داع فاجیبه، أم هل من مستغفر فأغفر له، أم هل من راج فابلّغه رجاه، أم هل من مؤمّل فابلّغه أمله، ها أنا سآئلک بفنآئک، و مسکینک ببابک، و ضعیفک ببابک، و فقیرک ببابک، و مؤمّلک بفنآئک، أسألک نآئلک، و أرجو رحمتک، و اؤمّل عفوک، و ألتمس غفرانک، فصلّ علی محمّد و ال محمّد. و أعطنی سؤلی، و بلّغنی أملی، و اجبر فقری، و ارحم عصیانی، و اعف عن ذنوبی، و فکّ رقبتی من المظالم لعبادک رکبتنی، و قوّ ضعفی، و أعزّ مسکنتی، و ثبّت و طأتی، و اغفر جرمی،

آنان در یکجا جمع نمایی، و چشم مرا به ایشان روشن سازی، و خواسته ام را عطا کنی، و مرا به آرزوهایم در دین و دنیا و آخرتم و در زندگی و مرگم برسانی؛ و سلام مرا به ایشان برسانی، و پاسخ از آنان به من برگردانی؛ سلام و رحمت و برکات خدا بر ایشان باد. خدای من؛ تو همانی که در نیمه های هر شب ندا می دهی: آیا درخواست کننده ای هست تا به او عطا کنم؟ آیا دعاکننده ای هست تا او را اجابت نمایم؟ آیا استغفارکننده ای هست تا او را بیامرزم؟ آیا امیدواری هست تا او را به امیدش برسانم؟ آیا آرزومندی هست تا او را به آرزویش برسانم؟ اینک من در درگاهت درخواست کننده از تو هستم، و بیچاره توأم در درب خانه تو، و ناتوان توأم به درب خانه ات، و بینوای توأم به درب خانه ات، و آرزومند در درگاه تو هستم؛ از تو عطا و بخشش تو را می خواهم؛ و امیدوار رحمت تو و آرزومند گذشت تو هستم؛ و آمرزش تو را تمنّا می نمایم؛ پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و خواسته ام را عطا کن؛ و مرا به آرزویم برسان؛ و فقرم را جبران کن، و به عصیان و سرکشی ام رحم کن؛ و از گناهانم درگذر؛ و حقّ و حقوقی که از بندگانت بر عهده من است، مرا از آن رها کن؛ و ناتوانیم را قوّت بخش؛ و بیچارگی ام را عزّت بخش؛ و گام هایم را محکم و استوار گردان؛ و جرمم را ببخش؛

و أنعم بالی، و أکثر من الحلال مالی، و خر لی فی جمیع اموری و أفعالی، و رضّنی بها، و ارحمنی و والدیّ و ما ولدا من المؤمنین و المؤمنات، و المسلمین و المسلمات، الأحیآء منهم و الأموات، إنّک سمیع الدّعوات، و ألهمنی من برّهما ما أستحقّ به ثوابک و الجنّة، و تقبّل حسناتهما، و اغفر سیّئاتهما، و اجزهما بأحسن ما فعلا بی ثوابک و الجنّة. إلهی و قد علمت یقینا أنّک لا تأمر بالظّلم و لا ترضاه، و لا تمیل إلیه و لا تهواه و لا تحبّه و لا تغشاه، و تعلم ما فیه هؤلآء القوم من ظلم عبادک و بغیهم علینا، و تعدّیهم بغیر حقّ و لا معروف، بل ظلما و عدوانا و زورا و بهتانا، فإن کنت جعلت لهم مدّة لا بدّ من بلوغها، أو کتبت لهم اجالا ینالونها، فقد قلت و قولک الحقّ و وعدک الصّدق یَمْحُوا اَللّهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ اَلْکِتابِ ⁽¹⁾

. سوره رعد، آیه 39. [1]

و فکر و ذهنم را رشد بده؛ و مالم را از حلال زیاد کن؛ و در تمام امور و کارهایم برایم خیر و خوبی مقدّر فرما؛ و مرا به آن ها راضی و خشنود گردان؛ و رحم کن بر من و پدر و مادرم و فرزندان آنان از مردان و زنان مؤمن، و مردان و زنان مسلمان، زندگان از آن ها و مردگان از آن ها؛ همانا تو شنونده دعاهایی. به من الهام کن از نیکی کردن نسبت به آن دو (پدر و مادرم) آنچه با آن شایستگی ثواب و بهشت تو را پیدا کنم، و کارهای نیک آن ها را قبول فرما، و بدی های آن ها را ببخش، و به خاطر خوبی هایی که آن دو درباره من کرده اند پاداشت و بهشتت را نصیب آن دو فرما. خدای من؛ به یقین می دانم تو دستور به ستم نمی دهی، و به آن راضی نیستی، و میل به آن نمی نمایی، و آن را نمی خواهی و دوستش نمی داری، و نمی پوشانی آن را؛ و می دانی آنچه را که این قوم از ظلم به بندگانت و تجاوزگری آن ها بر علیه ما، و تعدّی و تجاوز ناحقّ و نامعروفشان که از روی ظلم و دشمنی و زور و تهمت آن را انجام می دهند؛ پس اگر بر ایشان مدّتی قرار دادی که باید آن مدّت بسر آید؛ یا مهلت هایی بر ایشان نوشتی و معیّن کردی که باید به پایان برسد، پس تو گفتی-سخنت حقّ و وعده ات راست است-:

«آنچه را خدا بخواهد محو و نابود می کند و آنچه را بخواهد ثابت می دارد؛ و امّ الکتاب نزد اوست» . پس من از تو می خواهم،

بکلّ ما سألک به أنبیآءک المرسلون و رسلک، و أسألک بما سألک به عبادک الصّالحون، و ملآئکتک المقرّبون، أن تمحو من امّ الکتاب ذلک، و تکتب لهم الاضمحلال و المحق، حتّی تقرّب اجالهم، و تقضی مدّتهم، و تذهب أیّامهم، و تبتّر أعمارهم، و تهلک فجّارهم، و تسلّط بعضهم علی بعض، حتّی لا تبقی منهم أحدا، و لا تنجّی منهم أحدا، و تفرّق جموعهم، و تکلّ سلاحهم، و تبدّد شملهم، و تقطّع اجالهم، و تقصّر أعمارهم، و تزلزل أقدامهم، و تطهّر بلادک منهم، و تظهر عبادک علیهم، فقد غیّروا سنّتک، و نقضوا عهدک، و هتکوا حریمک، و أتوا علی ما نهیتهم عنه، و عتوا عتوّا کبیرا کبیرا، و ضلّوا ضلالا بعیدا، فصلّ علی محمّد و ال محمّد، و أذن لجمعهم بالشّتات، و لحیّهم بالممات، و لأزواجهم بالنّهبات، و خلّص عبادک من ظلمهم،

به واسطه تمام آن چه به آن، پیامبران مرسل-که رسالت تبلیغ داشتند-و رسولانت از تو خواستند، و از تو می خواهم به واسطه آنچه بندگان صالح و شایسته ات و فرشتگان مقرّبت با آن از تو خواستند؛ که از امّ الکتاب (لوح محفوظ) ، آن مدّت و مهلت را محو کنی و نابودی و پراکندگی و از هم پاشیدگی را برای شان بنویسی تا اجل های شان را نزدیک سازی، و مدّت شان را پایان دهی، و روزهای شان را سپری سازی، و رشته عمرشان را پاره کنی، و فاسقانشان را هلاک سازی، و بعضی از آن ها را بر بعضی دیگر مسلّط سازی؛ تا آن که یک نفر از آنان را باقی نگذاری، و احدی از آنان را نجات ندهی، و اجتماع شان را متفرّق سازی؛ و سلاح شان را ناتوان و بی اثر، و جمع آنان را پراکنده کنی، و مهلت ایشان را قطع، و عمرشان را کوتاه، و قدم های شان را متزلزل کنی؛ و سرزمین هایت را از وجودشان پاک، و بندگانت را بر آنان مسلّط سازی؛ چرا که آنان سنّت تو را تغییر دادند، و عهدت را شکستند، و حریمت را هتک کردند، و آنچه نهی کردی انجام دادند و (از فرمان های تو) سرپیچی نمودند؛ سرپیچی و نافرمانی بزرگ بزرگ، و گمراه شدند گمراهی عمیق، پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و بر جمع و اجتماع آنان پراکندگی را، و برای زنده آنان مرگ را، و برای زوج هایشان غارت و چپاول را اراده کن و فرمان بده؛ و بندگانت را از ستم آنان رهایی ده،

و اقبض أیدیهم عن هضمهم، و طهّر أرضک منهم، و أذن بحصد نباتهم، و استیصال شافتهم، و شتات شملهم، و هدم بنیانهم، یا ذا الجلال و الإکرام. و أسألک یا إلهی و إله کلّ شیء، و ربّی و ربّ کلّ شیء، و أدعوک بما دعاک به عبداک و رسولاک، و نبیّاک و صفیّاک موسی و هارون علیهما السّلام، حین قالا، داعیین لک، راجیین لفضلک، رَبَّنا إِنَّکَ آتَیْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَأَهُ زِینَةً وَ أَمْوالاً فِی اَلْحَیاةِ اَلدُّنْیا رَبَّنا لِیُضِلُّوا عَنْ سَبِیلِکَ رَبَّنَا اِطْمِسْ عَلی أَمْوالِهِمْ وَ اُشْدُدْ عَلی قُلُوبِهِمْ فَلا یُؤْمِنُوا حَتّی یَرَوُا اَلْعَذابَ اَلْأَلِیمَ ⁽¹⁾

. سوره یونس، آیه 88 و 89. [1]

و با شکست شان دست های شان را ببند، و زمینت را از آنان پاک گردان، و فرمان بده به درو شدن و نابودی زراعت شان و به از بین رفتن اموال شان و پراکندگی امورشان و نابودی اصل و اساس شان؛ ای صاحب شکوه و بزرگواری. و از تو می خواهم ای معبود من؛ و ای معبود هر چیز؛ و ای پروردگار من و پروردگار هر چیزی؛ تو را می خوانم با آنچه دو بنده و دو فرستاده و دو پیامبر و برگزیده ات موسی و هارون-که بر آنان درود باد-تو را خواندند؛ آن هنگام که گفتند -در حالت دعاگویی به درگاهت و امیدواری به فضلت-: «پروردگارا؛ تو، به فرعون و گروهش در زندگی دنیا زیور و اموال بسیار بخشیدی که با آن بندگانت را از راه تو گمراه کنند؛ پروردگارا؛ اموال آنان را نابود گردان، و دل های شان را سخت گردان، که اینان ایمان نیاورند، تا هنگامی که عذاب دردناک تو را مشاهده کنند» پس بر آنان با اجابت دعایشان منّت گذارده و نعمت دادی؛ تا این که فرمانت را به گوش آنان رساندی، پس گفتی: -ای خدا و ای پروردگار من؛ - «دعای شما را مستجاب کردم؛ پس هر دو استقامت بورزید، و پیروی از راه مردم جاهل نکنید» . (می خواهم) که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و اموال این ستم گران را محو و نابود کنی، و بر

تشدد علی قلوبهم، و أن تخسف بهم برّک، و أن تغرقهم فی بحرک، فإنّ السّماوات و الأرض و ما فیهما لک، و أر الخلق قدرتک فیهم، و بطشتک علیهم، فافعل ذلک بهم، و عجّل لهم ذلک، یا خیر من سئل، و خیر من دعی، و خیر من تذلّلت له الوجوه، و رفعت إلیه الأیدی، و دعی بالألسن، و شخصت إلیه الأبصار، و أمّت إلیه القلوب، و نقلت إلیه الأقدام، و تحوکم إلیه فی الأعمال. إلهی و أنا عبدک أسألک من أسمآئک بأبهاها، و کلّ أسمآئک بهیّ، بل أسألک بأسمآئک کلّها، أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن ترکسهم علی امّ رؤسهم فی زبیتهم، و تردیهم فی مهوی حفرتهم، و ارمهم بحجرهم، و ذکّهم بمشاقصهم، و اکببهم علی مناخرهم، و اخنقهم بوترهم، و اردد کیدهم فی نحورهم، و أوبقهم بندامتهم، حتّی یستخذلوا و یتضآءلوا بعد

قلوب شان سخت گردانی، و آنان را به بیابان خود فروبری، و در دریای خودت آنان را غرق کنی؛ همانا آسمان ها و زمین و آنچه در آنهاست در اختیار توست، و قدرت خود را در مورد آنان، و سخت گیریت را بر ایشان به مردم نشان بده؛ این کار را درباره آنان انجام ده و برای آنان در این کار شتاب کن؛ ای بهترین کسی که از او درخواست شده؛ و بهترین کسی که خوانده شده؛ و بهترین کسی که برای او چهره ها به خاک مذلّت افتاده؛ و دست ها به سوی او بالا رفته؛ و با زبان ها خوانده شده؛ و نگاه ها به سوی او دوخته شده؛ و قلب ها به سوی او روی آورده؛ و قدم ها به سوی او برداشته شده؛ و داوری در کارها به سوی او برده شده است. خدای من؛ من بنده ات هستم که از تو می خواهم باشکوهمندترین نام هایت؛ البتّه تمام نام های تو باشکوه است بلکه از تو به واسطه تمام نام هایت می خواهم که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و اهل ستم را با مغز سرشان در حفره و گودالی که روی آن را پوشیده اند واژگون کنی، و آنان را در عمق حفره هایشان بیندازی، و با سنگ شان آنان را بزنی، و آنان را بکشی با تیرهای شان، و با بینی شان بر زمین بکوبی، و با زه کمان هاشان آنان را خفه کنی، و نیرنگ شان را به خودشان بازگردانی، و با پشیمانی شان آن ها را هلاک سازی، تا بعد از غرورشان خوار و ذلیل شوند، و پس از این همه

نخوتهم، و ینقمعوا بعد استطالتهم، أذلاّء مأسورین فی ربق حبآئلهم، الّتی کانوا یؤمّلون أن یرونا فیها، و ترینا قدرتک فیهم، و سلطانک علیهم، و تأخذهم أخذ القری و هی ظالمة، إنّ أخذک الألیم الشّدید، و تأخذهم یا ربّ أخذ عزیز مقتدر، فإنّک عزیز مقتدر، شدید العقاب، شدید المحال. أللّهمّ صلّ علی محمّد و ال محمّد، و عجّل ایرادهم عذابک الّذی أعددته للظّالمین من أمثالهم، و الطّاغین من نظرآئهم، و ارفع حلمک عنهم، و احلل علیهم غضبک الّذی لا یقوم له شیء، و أمر فی تعجیل ذلک علیهم بأمرک الّذی لا یردّ و لا یؤخّر، فإنّک شاهد کلّ نجوی، و عالم کلّ فحوی، و لا تخفی علیک من أعمالهم خافیة، و لا تذهب عنک من أعمالهم خآئنة، و أنت علاّم الغیوب، عالم بما فی الضّمآئر و القلوب. و أسألک اللّهمّ و انادیک بما

خودبرتربینی خرد و کوچک شوند و بعد از گردنکشی خوار شوند، درحالی که ذلیل های اسیر شده در بند طناب هایشان باشند-همان طناب هایی که آرزو داشتند ما را در آن ببینند-و به ما قدرت خود را در مورد آنان، و سلطنت خود بر آنان را نشان بده، و آنان را مجازات کن همانند مجازات بلده هایی که اهل آن ظالم بودند؛ همانا مجازاتت دردناک و شدید است؛ ای پروردگار من؛ آنان را مجازات کن، مانند مجازات فرد باعزّت و مقتدر، زیرا تو نیرومند غالب و بااقتداری، کیفر تو سخت و توانایی تو شدید است. خدای من؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و در وارد کردن (ظالمان) به عذابت که برای ستمکارانی مثل آن ها، و سرکشانی نظیر آنان آماده کرده ای تعجیل کن؛ و می خواهم که بردباری خود را از آنان برداری و بر آنان غضبت را روا داری؛ غضبی که چیزی در برابر آن مقاومت و ایستادگی ندارد و در تعجیل غضبت بر آنان دستور بده، دستوری که برنمی گردد و به تأخیر نمی افتد؛ همانا تو شاهد هر گفتگو و رازی، و آگاه از معنا و مفهوم هر کلامی، و پنهان کاری آنان در کارهای شان بر تو مخفی نمی ماند؛ و هیچ یک از اعمال خائنانه آنان دور از نظرت نمی ماند؛ و تو نسبت به آنچه پنهان است بسیار دانایی و به آنچه در خاطرها و نهادها و دل ها است آگاهی؛ و خدای من؛ از تو می خواهم و ندا می دهم به آن چه که

ناداک به سیّدی، و سئلک به نوح، إذ قلت تبارکت و تعالیت وَ لَقَدْ نادانا نُوحٌ فَلَنِعْمَ اَلْمُجِیبُونَ ⁽¹⁾

. سوره صافّات، آیه 75. [1]

سرور من تو را به آن ندا داد؛ و به واسطه آن نوح از تو درخواست نمود آن هنگام که گفتی-ای که پاک و منزّه و بلندمرتبه ای-:

«و به راستی نوح ما را ندا داد پس ما چه خوب اجابت کنندگان هستیم» ، آری؛ خدای من؛ ای پروردگار من؛ تو بهترین اجابت کننده ای، و بهترین خوانده شده ای، و بهترین درخواست شده هستی و بهترین عطاکننده ای؛ تو همان کسی هستی که درخواست کننده ات را ناامید نمی کنی، و امیدوار به خودت را ردّ نمی کنی، و اصراکننده را از دربارت نمی رانی، و دعای سئوال کننده ات را ردّ نمی کنی، و از دعای آرزومندت، گرفته و دل گیر نمی شوی، و از زیادی خواسته هایشان، و به خاطر برآوردن خواسته هایشان به ستوه نمی آیی؛ همانا برآوردن حاجات تمام آفریدگانت در نزد تو سریع تر است از چشم برهم زدن، و سبک تر و آسان تر است بر تو از بال پشه. و حاجت من ای آقا و مولای من، و تکیه گاه و امید من؛ این است که می خواهم بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و گناهم را ببخشی؛ زیرا به درگاهت آمدم درحالی که پشتم از بار گناهانم سنگین شده؛ گناهان بزرگی که به واسطه آن ها با تو به مبارزه برخاستم، و حقوق زیادی از بندگانت بر عهده من است که جز تو کفایتم نمی کند، و جز تو مرا از آن ها رهایی نمی دهد، و بر آن توان ندارد، و در اختیار کسی جز تو نیست، پس از بین ببر ای آقای من؛

کثرة سیّئاتی بیسیر عبراتی، بل بقساوة قلبی، و جمود عینی، لا بل برحمتک الّتی وسعت کلّ شیء، و أنا شیء، فلتسعنی رحمتک، یا رحمان یا رحیم، یا أرحم الرّاحمین، لا تمتحنّی فی هذه الدّنیا بشیء من المحن، و لا تسلّط علیّ من لا یرحمنی، و لا تهلکنی بذنوبی، و عجّل خلاصی من کلّ مکروه، و ادفع عنّی کلّ ظلم، و لا تهتک ستری، و لا تفضحنی یوم جمعک الخلائق للحساب، یا جزیل العطآء و الثّواب، أسألک أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تحیینی حیوة السّعدآء، و تمیتنی میتة الشّهدآء، و تقبلنی قبول الأودّآء، و تحفظنی فی هذه الدّنیا الدّنیّة، من شرّ سلاطینها و فجّارها، و شرارها و محبّیها، و العاملین لها و ما فیها، وقنی شرّ طغاتها و حسّادها، و باغی الشّرک فیها، حتّی تکفینی مکر المکرة، و تفقأ عنّی أعین

زیادی گناهانم را با کمی اشک هایم؛ بلکه با سنگدلی و خشکی چشمم؛ نه، بلکه به خاطر رحمت خودت که هر موجودی را فراگرفته است، و من نیز یکی از آن موجودات هستم، پس رحمتت شامل من نیز هست، ای بخشنده؛ ای مهربان؛ ای مهربان ترین مهربانان؛ در این دنیا با محنت ها و دشواری ها مرا امتحان مکن، و کسی را که بر من رحم نمی کند بر من مسلّط مکن، و به وسیله گناهانم هلاکم مساز، و در رهاییم از هر ناپسند و ناخوش آیند تعجیل فرما، و هر ستمی را از من دور کن و پرده ام را مدر، و در روزی که آفریدگانت را برای حساب گرد می آوری مرا رسوا مکن، ای بسیار عطاکننده و پاداش دهنده؛ از تو می خواهم بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و مرا به زندگی سعادتمندان زنده بداری، و به مرگ شهیدان بمیرانی، و مانند پذیرش دوست داران مرا بپذیری، و در این دنیای پست، مرا از شرّ پادشاهان دنیا و بدکاران آن و شروران و دوست داران آن، و عمل کنندگان برای دنیا و آن چه در آن است؛ حفظ کنی، و مرا از شرّ سرکشان دنیا و حسودان آن، و طالب شرک در آن، نگه داری، تا مرا از مکر مکّاران کفایت کنی، و چشم های کفّار را نسبت به من کور نمایی،

الکفرة، و تفحم عنّی ألسن الفجرة، و تقبض لی علی أیدی الظّلمة، و توهن عنّی کیدهم، و تمیتهم بغیظهم، و تشغلهم بأسماعهم و أبصارهم و أفئدتهم، و تجعلنی من ذلک کلّه فی أمنک و أمانک، و حرزک و سلطانک، و حجابک و کنفک، و عیاذک و جارک، و من جار السّوء و جلیس السّوء، إنّک علی کلّ شیء قدیر، إِنَّ وَلِیِّیَ اَللّهُ اَلَّذِی نَزَّلَ اَلْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی اَلصّالِحِینَ ⁽¹⁾

. سوره اعراف، آیه 196. [1]

و زبان بدکاران را از من کوتاه و لال گردانی، و دست های ستمگران را برایم ببندی، و نقشه ها و مکر ایشان را بر من سست و بی پایه کنی، و آنان را با خشم درونی شان بمیرانی، و آنان را به گوش ها و چشم ها و دل هایشان مشغول سازی؛ و مرا از تمام آن ها در امن وامان خودت، و حفظ و سلطنتت، و پوشش و حمایتت، و پناه و جوارت قرار دهی؛ و از همسایه بد و همنشین بد نیز در امان داری؛ همانا تو بر هر چیزی توانایی؛ «همانا سرپرست من خدایی است که کتاب را فرستاد و او سرپرست صالحان است» . خدای من؛ به تو پناه آورده ام و به تو پناهنده ام و برای تو عبادت می کنم و فقط امیدوار به لطف تو هستم و از تو کمک می جویم و از تو درخواست کفایت می کنم و از تو دادخواهی می نمایم و به وسیله تو رهایی می طلبم؛ و از تو می خواهم که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و مرا بازمگردانی مگر با گناه بخشوده شده و تلاش سپاسگزاری شده و تجارتی که هرگز کساد نشود؛ و با من آن چه تو اهلش هستی انجام دهی، و با من آنچه اهلش هستم انجام مدهی که همانا تو اهل تقوا و اهل آمرزش و اهل فضل و رحمت هستی، خدای من؛ به راستی که دعایم را طول دادم و

خطابی، و ضیق صدری حدانی علی ذلک کلّه، و حملنی علیه، علما منّی بأنّه یجزیک منه قدر الملح فی العجین، بل یکفیک عزم إرادة و أن یقول العبد بنیّة صادقة و لسان صادق یا ربّ، فتکون عند ظنّ عبدک بک، و قد ناجاک بعزم الإرادة قلبی، فأسألک أن تصلّی علی محمّد و ال محمّد، و أن تقرن دعآئی بالإجابة منک، و تبلّغنی ما أمّلته فیک، منّة منک و طولا، و قوّة و حولا، لا تقیمنی من مقامی هذا إلاّ بقضآء جمیع ما سألتک، فإنّه علیک یسیر، و خطره عندی جلیل کثیر، و أنت علیه قدیر، یا سمیع یا بصیر. إلهی و هذا مقام العآئذ بک من النّار، و الهارب منک إلیک، من ذنوب تهجّمته، و عیوب فضحته، فصلّ علی محمّد و ال محمّد، و انظر إلیّ نظرة رحیمة أفوز بها إلی جنّتک، و اعطف علیّ عطفة أنجو بها من عقابک، فإنّ

خطابم را زیاد کردم، که تنگی و فشار سینه ام بر تمام این ها مرا کشاند، و مرا بر آن ها وادار کرد، با این که می دانم از تمام این ها فقط به اندازه نمک خمیر، تو را کفایت می کند؛ بلکه قصد خواستن و این که بنده با نیّت راست و زبان صادق بگوید: ای پروردگار من؛ کافی است که تو در نزد گمان بنده ات به تو حضور داری. به راستی که قلبم به قصد خواستن با تو مناجات کرد؛ پس از تو می خواهم بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و دعایم را قرین اجابت خود سازی، و مرا به آرزوهایی که نسبت به تو دارم از جهت لطف و احسانی که به من داری و قدرت و توانی که در تو هست برسانی، از جایم برمخیزان مگر به برآوردن تمام آنچه از تو خواستم؛ همانا این کار بر تو آسان است و قدر و ارزش آن در نزد من شکوهمند و زیاد است؛ و درحالی که تو بر این کار توانایی ای شنوا؛ ای بینا؛ خدای من؛ این جایگاه پناهنده به تو از آتش و گریزنده از (غضب) تو به (رحمت) تو است؛ از گناهانی که بر او هجوم آورده، و عیوبی که او را رسوا کردند؛ پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و بر من نظر کن نظری از روی لطف و رحمت که به وسیله آن به سوی بهشت تو کامیاب گردم؛ و به من مهربانی کن، نوعی مهربانی که با آن از کیفر تو نجات یابم، همانا

الجنّة و النّار لک و بیدک، و مفاتیحهما و مغالیقهما إلیک، و أنت علی ذلک قادر، و هو علیک هیّن یسیر، فافعل بی ما سألتک یا قدیر، و لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه العلیّ العظیم، و حسبنا اللّه و نعم الوکیل، نعم المولی و نعم النّصیر، و الحمد للّه ربّ العالمین، و صلّی اللّه علی سیّدنا محمّد و اله الطّاهرین. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:336. [1]

بهشت و آتش از آن تو و به دست توست و کلیدها و قفل های شان به سوی توست، و تو بر آن توانایی، و آن امر بر تو سهل و آسان است، پس آنچه از تو خواستم برای من انجام بده؛ ای توانا؛ و هیچ جنبش و توانایی نیست مگر به توان خداوند بلندمرتبه بزرگ؛ و خدا ما را کافی است، و خوب پشتیبانی است؛ خوب سرور، و خوب یاری کننده ای است. و حمد و ستایش مخصوص خدایی است که پروردگار جهان است. و خداوند بر سرورمان محمّد و آل پاکش درود فرستد.

علیّ بن حمّاد می گوید: این دعا را از ابو الحسن علی علوی عریضی گرفتم و او با من شرط کرد که آن را به مخالف ندهم و به هیچ کس ندهم مگر آن که مذهبش را بدانم، و بدانم که او از دوست داران آل محمّد علیهم السّلام است؛ این دعا پیش من و برادران دینی ام (شیعیان) بود تا آن که یک قاضی اهوازی که مخالف مذهب بود در بصره نزد من آمد. او در گذشته به من احسان کرده بود و در شهرش به او احتیاج پیدا کرده بودم و در خانه اش بودم. شاه او را گرفته و بیست هزار درهم از او خواسته بود.

دلم به حالش سوخت، بر او رحم نموده و این دعا را به او دادم. او دعا را خواند، هنوز یک هفته تمام نشده بود که شاه او را بخشید و بیست هزار درهم را از او نخواست و با احترام، او را به شهرش بازگردانید و من او را تا «ابله» مشایعت نمودم و به بصره بازگشتم.

بعد از چند روزی دعا را نیاز داشتم امّا نیافتم، و تمام کتاب هایم را جستجو نمودم ولی هیچ اثری از آن ندیدم. پس، دعا را از ابو مختار حسینی خواستم که او نیز نسخه ای از دعا داشت امّا در کتاب های او نیز نیافتیم؛ تا بیست سال دنبال دعا می گشتیم امّا نمی یافتیم؛ فهمیدم که این مجازاتی است از طرف خداوند عزّ و جلّ؛ چون دعا را به مخالف مذهب داده بودم؛

بیست سال که گذشت، دعا را در کتاب های خود یافتیم درحالی که بارها به دنبال دعا گشته بودیم؛ لذا، با خود عهد کردم جز به کسی که اطمینان به دینش داشته باشم- که از معتقدان به ولایت آل رسول علیهم السّلام است-دعا را ندهم بعد از این که از او هم عهد بگیرم که این دعا را جز به کسی که لایق آن است ندهد و از خدا کمک می جوییم و بر او توکّل می کنیم. ⁽¹⁾

. مهج الدعوات:336.

در کتاب «جواهر المنثوره» سیّد عبد الحسیب علوی، جملاتی بیش از آنچه در «مهج الدعوات» است وارد شده که چنین است:

و صلّ اللّهمّ علی سیّد الأنبیآء، و خیر الأولیاء، و أفضل الأصفیاء، و أعلی الأزکیآء، و أکمل الأتقیآء، أرسله بالحقّ بشیرا و نذیرا، و داعیا إلی اللّه بإذنه، و سراجا منیرا، محمّد المصطفی و اله مفاتیح أسرار العلی، و مصابیح أنوار التّقی. و السّلام علی من اتّبع الهدی، و صلّ علی جمیع الأنبیآء و المرسلین و علی أهل طاعتک أجمعین، من أهل السّماوات و الأرضین، و اخصص محمّدا بأفضل الصّلوة و التّسلیم. أللّهمّ ارحمنا فیهم، و اغفر لنا معهم، برحمتک یا أرحم الرّاحمین.

خدای من؛ بر سرور انبیا و بهترین اولیا و برترین برگزیدگان و والاترین پاکان و کامل ترین پرهیزکاران که او را به حقیقت بشارت دهنده و ترساننده فرستاده؛ و دعوت کننده به سوی خدا به اذن خدا، و چراغ روشنگر، یعنی حضرت محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم برگزیده و آل او -که کلیدهای اسرار بلندمرتبه و چراغ های پرنور پرهیزکاری هستند-درود فرست. و سلام بر کسی که از هدایت پیروی نماید، و درود فرست بر تمام انبیا و رسولان، و بر تمام فرمان بردارانت اعمّ از آسمانیان و زمینیان؛ و محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم را مخصوص گردان به برترین درودها و سلام ها. خدایا؛ ما را در میان ایشان رحمت رسان، و ما را با آنان بیامرز؛ به خاطر رحمت خودت، ای مهربان ترین مهربانان؛

نویسنده کتاب «جواهر المنثورة» می گوید: دعایی را که بعد از این ذکر می شود به خطّ جدّم محقّق داماد رحمه اللّه یافتم و در آخر دعای علوی مصری خوانده می شود:

أللّهمّ بک یصول الصّآئل، و بقدرتک یطول الطّآئل، و لا حول لکلّ ذی حول إلاّ بک، و لا قوّة یمتازها ذو القوّة إلاّ منک، بصفوتک من خلقک، و خیرتک من بریّتک، محمّد نبیّک و عترته و سلالته علیه و علیهم السّلام، صلّ علیهم، و اکفنی شرّ هذا الیوم و ضرّه، و ارزقنی خیره و یمنه، و اقض لی فی متصرّفاتی بحسن العافیة، و بلوغ المحبّة، و الظّفر بالامنیّة، و کفایة الطّاغیة المغویة، و کلّ ذی قدرة لی علی أذیّة، حتّی أکون فی جنّة و عصمة من کلّ بلاء و نقمة، و أبدلنی فیه من المخاوف أمنا، و من العوآئق فیه یسرا، حتّی لا یصدّنی صادّ عن المراد، و لا یحلّ بی طارق من أذی البلاد، إنّک علی کلّ شیء قدیر، و الامور إلیک تصیر، یا من لیس کمثله شیء، و هو السّمیع

خدای من؛ حمله کننده به کمک تو حمله می کند؛ و به کمک قدرت تو غلبه کننده غلبه می کند؛ و هیچ جنبش و توانی برای هیچ جنبنده و توانائی نیست، مگر به کمک تو؛ و هیچ قوّتی نیست که قدرت داری را ممتاز کند، مگر آن که از توست؛ تو را به حقّ برگزیده خلقت، و انتخاب شده از آفریدگانت حضرت محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم پیامبرت و خاندان و دودمانش-که بر او و آنان درود باد-بر آنان درود فرست، و مرا از شرّ این روز و سختی آن کفایت کن، و خیر و خوبی آن را روزیم گردان، و در تمام تصرّفات من و کارهایی که انجام می دهم عافیت نیکو مرحمت فرما و محبّت و دست یابی به آرزو و کفایت از سرکشان فریب دهنده، و هر صاحب قدرتی که قصد اذیّت و آزار مرا دارد؛ مرحمت کن تا در حفظ و پوشش و پناه باشم، از هر بلا و عذابی، و در کارهایم، هر چیز ترسناکی را به امن و امنیّت مبدّل کن، و موانع را آسان گردان تا هیچ بازدارنده ای مرا از آن چه تصمیم گرفته ام بازندارد، و هیچ پیش آمد ناگواری از اذیّت و آزار شهرها بر من وارد نشود؛ همانا تو بر هر چیزی توانایی و همه کارها و امور مخلوقات به سوی تو بازمی گردد. ای کسی که چیزی همانند او نیست، و او شنوای

البصیر، و الحمد للّه ربّ العالمین. ⁽¹⁾

. أبواب الجنّات:142.

بیناست، و حمد و ستایش شایسته خداوند است که پروردگار جهانیان است.

روز جمعه؛ روز حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه است

اشاره

ابو سلیمان بن اورمه می گوید: در روزگار متوکّل به سامّرا رفتم و بر سعید حاجب (دربان) وارد شدم، و متوکّل ابا الحسن علیه السّلام را به او سپرده بود تا آن حضرت را به قتل برساند. چون بر او داخل شدم، گفت: آیا دوست داری به سوی خدایت نظر کنی؟

گفتم: پاک و منزّه است خدا؛ خدای من را چشم ها درک نمی کنند و دیدگان از دیدنش عاجزند.

گفت: همان که گمان می کنید او امام شما است. گفتم: از این دیدن بدم نمی آید.

گفت: دستور قتل او را داده ام و فردا او را می کشم؛ و در نزد او اکنون پیام رسانی است چون خارج شد نزد او برو. کمی که گذشت و آن پیام رسان از نزد امام علیه السّلام خارج شد رفت، سعید حاجب به من گفت: نزد او (امام علیه السّلام) برو.

داخل خانه ای که امام در آن زندانی بود شدم، آن حضرت را دیدم که در کنار قبر حفر شده ای هستند؛ داخل شدم و سلام کردم و به شدّت گریستم.

حضرت فرمود:

چرا گریه می کنی؟

گفتم: به خاطر آن چه می بینم.

فرمود: به خاطر آن گریه مکن؛ زیرا این کار به دست آنان انجام نمی گیرد.

با فرمایش آن حضرت، اندوهم تسکین یافت. و بعد فرمود:

او بیش از دو روز زنده نمی ماند تا این که خدا، خون او و دوستش را که دیدی بریزد.

سلیمان می گوید: به خدا سوگند، دو روز نگذشت که کشته شد.

به ابو الحسن علیه السّلام گفتم: این حدیث پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم است:

لا تعادوا الأیّام فتعادیکم.

با روزها دشمنی نکنید که با شما دشمنی می کنند.

حضرت فرمودند:

آری؛ ولی این گفتار رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم تأویلی دارد:

شنبه: رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم است.

یکشنبه: امیر المؤمنین علی علیه السّلام است.

دوشنبه: امام حسن و امام حسین علیهما السّلام است.

سه شنبه: علیّ بن الحسین و محمّد بن علیّ و جعفر بن محمّد علیهم السّلام است.

چهارشنبه: موسی بن جعفر و علیّ بن موسی و محمّد بن علی علیهم السّلام و من (علیّ بن محمّد) هستیم.

پنجشنبه: فرزندم حسن علیه السّلام است.

جمعه: قائم (قیام کننده) ما اهل بیت است. ⁽¹⁾

. جمال الاسبوع:36.

فضیلت دعای ندبه

صدر الإسلام همدانی اعلی اللّه مقامه در کتاب «تکالیف الأنام» می گوید: از خواصّ دعای ندبه این است که هرگاه در جایی با حضور قلب و اخلاص تمام و توجّه به مضامین عالی آن خوانده شود عنایت و توجّه امام زمان ارواحنا فداه را به آن مکان جلب می کند بلکه باعث حضور حضرت علیه السّلام در آنجا می گردد؛ چنان که در بعضی جاها اتّفاق افتاده است. ⁽²⁾

آیة اللّه شیخ علی اکبر نهاوندی رحمه اللّه در کتاب «العبقریّ الحسان» می گوید: در نوشته های حجّت الإسلام حاج شیخ مهدی-که از کتاب سیّد جواد نقل کرده بود و او یکی از امام جماعت های مورد اطمینان در اصفهان و دارای مقامات عالی معنوی بود «و آسمان بر راستگوتر از او سایه نیفکنده بود» -دیدم که چنین نگاشته بود:

روستای «صالح آباد» متعلّق به من و چند شریکم بود. عدّه ای تصمیم گرفتند

روستا را از ما به زور بگیرند و گروهی را به سوی ما فرستادند و هرچه صحبت کردیم سودی نداشت. عریضه ای برای امام ارواحنا فداه نوشتم و آن را در جوی آبی رها کردم و به «تخت فولاد» رفتم و دعای ندبه را با تضرّع و گریه خواندم و چند بار تکرار کردم «هل إلیک یا بن أحمد سبیل فتلقی؟» ؛ «ای فرزند احمد؛ آیا به سوی تو راهی هست که ملاقات شوی؟» ، یک دفعه صدای پای اسبی را شنیدم و عرب اسب سواری را دیدم که به من نظری کرد و از دیده ام پنهان شد و قلبم با آن مشاهده آرام گرفت و راحت شد و اطمینان پیدا کردم که کارم درست می شود. شب بعد کارم به بهترین شکل درست شد؛ من، آن حضرت صلوات اللّه علیه را بارها در خواب دیده ام و او به همین اوصاف بوده است. ⁽¹⁾

. العبقریّ الحسان:2/101 [1] الیاقوت الأحمر.

سیّد رضا-که از علمای مورد اطمینان و اعتماد اصفهان است-می گوید: به خاطر قرض و فقر فراوان، به اموات متوسّل شدم و از خداوند برای دویست نفر از آنان طلب مغفرت نمودم و آن ها را با اسم خاطرنشان ساختم؛ سپس به امام زمان صلوات اللّه علیه متوسّل شدم و بعضی از عبارت های دعای ندبه مثل «هل إلیک یابن أحمد سبیل فتلقی؟» را خواندم؛ هنگام خواندن آن، نور خاصّی حجره ام را روشن کرد که روشن تر از نور خورشید بود و در همان روز برایم گشایش کاملی حاصل شد. ⁽²⁾

محدّث نوری رحمه اللّه می گوید: آغا محمّد که شخصی مورد اطمینان و عادل و امین و مجاور حرم عسکریین علیهما السّلام است؛ از زبان مادرش-که از زنان صالحه و اهل عبادت بود-برایم چنین نقل کرد: روزی به همراه خانواده مولا سلماسی در سرداب شریف بودم و آقا رحمه اللّه دعای ندبه می خواند و ما نیز به دنبال او می خواندیم. او همچون فرد آشفته و حیران و محزون گریه می کرد و مانند گرفتاران ضجّه می زد و ما نیز با گریه او گریه می کردیم و کسی غیر از ما آن جا نبود.

در همین حال بودیم که بوی مشک در سرداب منتشر شد و فضا و هوای سرداب را معطّر کرد و چنان شدید شد که آن حالت از همه ما رفت و سکوت کردیم. «گویا بر سر ما پرنده ای است» و نمی توانیم حرکت کنیم، یا حرفی بزنیم. حیران و متحیّر

ماندیم تا این که زمان اندکی گذشت و آن بوی خوش رفت و به حال اوّل برگشتیم و به باقی مانده دعا مشغول شدیم. وقتی به خانه بازگشتیم از آقا رحمه اللّه علّت آن بوی خوش را پرسیدم، امتناع ورزید و گفت: تو را چه به این سئوال؟ و به من جواب نداد.

برادر برگزیده ام، عالم باوفا، و چراغ راه سالکین و عبادت پیشه گان آقا علی رضا اصفهانی رحمه اللّه چنین به من گفت: از همین آقای بزرگوار روزی درباره دیدارش با حضرت حجّت عجّل اللّه تعالی فرجه سئوال کردم-و اعتقاد داشتم که او هم مانند استادش سیّد بحر العلوم خدمت امام زمان ارواحنا فداه شرفیاب شده است-ایشان همین جریان را حرف به حرف برایم تعریف کرد و الحمد للّه أوّلا و آخرا. ⁽¹⁾

. دار السلام:2/224.

5- دعای ندبه

علاّمه مجلسی رحمه اللّه در کتاب «زاد المعاد» با سند معتبر از امام صادق علیه السّلام روایت می کند: خواندن دعای ندبه در اعیاد چهارگانه یعنی روز جمعه، عید فطر، عید قربان و عید غدیر مستحبّ است. ⁽²⁾

علاّمه مجلسی رحمه اللّه در «مزار بحار» از سیّد بن طاووس رحمه اللّه از بعضی از اصحاب امامیّه نقل نموده است: محمّد بن علیّ بن ابی قرّة گفت: من دعای ندبه را از کتاب «محمّد بن حسین بن سفیان بزوفری» نقل کرده ام و افزوده است که: آن، دعای امام زمان صلوات اللّه علیه است که خواندنش در اعیاد چهارگانه مستحبّ است.

و نیز، این دعا را عالم بزرگوار محدّث نوری رحمه اللّه در «تحیّة الزائر» از «مصباح الزائر» سیّد بن طاووس رحمه اللّه و «مزار» محمّد بن مشهدی با همان سند روایت نموده است. و همچنین از کتاب «مزار قدیم» هم نقل کرده و اضافه نموده است که خواندن آن در شب جمعه مستحبّ است همان گونه که در اعیاد اربعه استحباب دارد. ⁽³⁾و دعا این است:

الحمد للّه ربّ العالمین، و صلّی اللّه علی سیّدنا محمّد نبیّه و اله و سلّم تسلیما. أللّهمّ لک الحمد علی ما جری به قضآؤک فی أولیآئک، الّذین استخلصتهم لنفسک و دینک، إذ اخترت لهم جزیل ما عندک، من النّعیم المقیم، الّذی لا زوال له و لا اضمحلال، بعد أن شرطت علیهم الزّهد فی درجات هذه الدّنیا الدّنیّة، و زخرفها و زبرجها، فشرطوا لک ذلک، و علمت منهم الوفآء به. فقبلتهم و قرّبتهم، و قدّمت لهم الذّکر العلیّ، و الثّنآء الجلیّ، و أهبطت علیهم ملآئکتک، و کرّمتهم بوحیک، و رفدتهم بعلمک، و جعلتهم الذّریعة إلیک، و الوسیلة إلی رضوانک. فبعض أسکنته جنّتک، إلی أن أخرجته منها، و بعض حملته فی فلکک و نجّیته و من امن معه من الهلکة برحمتک، و بعض اتّخذته لنفسک خلیلا، و سألک لسان صدق فی الاخرین

حمد و سپاس سزاوار پروردگار عالمیان است و درود خدا بر سیّد و سرور ما (حضرت) محمّد، پیامبر خدا و بر آل او سلام و تحیّتی کامل. بارپروردگارا؛ سپاس از آن توست در مورد آن چه که از قضا و قدرت در مورد دوستانت، جاری گشت؛ آن هایی که وجودشان را برای حضرتت و برای دینت خالص گردانیدی؛ زیرا که برگزیدی برای آن ها چیزهای باارزشی که نزد تو است؛ از نعمت های پایدار که نابودی و زوال برای آن ها نیست. البتّه پس از آن که زهد ورزیدن و بی رغبتی را در مورد این دنیای پست و زر و زیور آن با آن ها شرط نمودی؛ آنان نیز متعهّد شدند و تو نیز وفاداری ایشان را دانستی. پس آنان را قبول کردی و به درگاه خویش نزدیک شان ساختی و نامی بلند و ستایشی ارجمند به آنها دادی. و فرشتگانت را بر آنان فروفرستادی و آن ها را با وحی خود گرامی داشتی و از علم خود بهره مند ساختی و آنان را وسیله به سوی درگاهت ساختی و واسطه ای برای جلب رضایت و خشنودیت قرار دادی. پس بعضی از آن ها را در بهشت خود جای دادی تا زمانی که او را از آن بیرون آوردی، و برخی دیگر را در کشتی ات سوار نمودی و با رحمت خود او و مؤمنین همراهش را از هلاکت رهایی بخشیدی. و بعضی دیگر را برای خودت دوست قرار دادی و هنگامی که از تو لسان صدق و خوش نامی بین دیگران را درخواست کرد،

فأجبته، و جعلت ذلک علیّا، و بعض کلّمته من شجرة تکلیما، و جعلت له من أخیه ردءا و وزیرا، و بعض أولدته من غیر أب و اتیته البیّنات، و أیّدته بروح القدس. و کلّ شرعت له شریعة، و نهجت له منهاجا، و تخیّرت له أوصیآء مستحفظا بعد مستحفظ، من مدّة إلی مدّة، إقامة لدینک، و حجّة علی عبادک، و لئلاّ یزول الحقّ عن مقرّه، و یغلب الباطل علی أهله، و لا یقول أحد لو لا أرسلت إلینا رسولا منذرا، و أقمت لنا علما هادیا، فنتّبع ایاتک من قبل أن نذلّ و نخزی. إلی أن انتهیت بالأمر إلی حبیبک و نجیبک محمّد صلّی اللّه علیه و اله فکان کما انتجبته سیّد من خلقته، و صفوة من اصطفیته، و أفضل من اجتبیته، و أکرم من اعتمدته، قدّمته علی أنبیآئک، و بعثته إلی الثّقلین من عبادک، و أوطأته مشارقک و مغاربک، و سخّرت له

اجابتش نمودی و او را بلندآوازه قرار دادی، و با بعضی دیگر از طریق درخت هم کلام شدی و برادرش را وزیر و یاورش قرار دادی. و برخی دیگر را بدون پدر به وجود آوردی و به او معجزات و دلایل آشکار عنایت نمودی و با روح القدس تأییدش کردی. و برای هرکدام (از پیامبران) شریعتی را عنایت کردی و طریقه و راه روشنی معیّن فرمودی و برای هریک جانشینانی برگزیدی تا یکی پس از دیگری حافظ شریعت باشد؛ در زمان های معیّن برای برپا داشتن دین تو و حجّت بودن بر بندگان تو تا این که حق از مدار خود زایل نگردد و باطل بر اهل آن زمان چیره نشود. و تا این که کسی نگوید: (خدایا؛) اگر به سوی ما رسولی می فرستادی تا ما را بیم دهد و برای ما رهبری هدایت کننده می گماشتی ما پیش از خذلان و رسوایی مان، از آیاتت پیروی می کردیم. تا این که امر رسالت به حبیبت و رسول برگزیده ات، محمّد-که درود خدا بر او و آل او باد-منتهی گردید؛ پس او همچنان که او را انتخاب کردی، سرور بندگانت و زبده زبدگانت و برتر از همه برگزیدگانت و گرامی تر از همه معتمدان تو بود. او را بر تمام پیامبرانت مقدّم داشتی و بر جنّ و انس از بندگانت مبعوثش نمودی و شرق و غرب را زیر پای او و فرمان او قرار دادی و

البراق، و عرجت به ⁽¹⁾

. در «مکیال المکارم» [1] آورده است که «عرجت به» موافق نسخه ای است که آن را عالم ربّانی حاج میرزا حسین نوری رحمه اللّه در کتاب «تحیّة الزائر» از کتاب «مزار قدیم» و «مزار» شیخ محمّد بن المشهدی و «مصباح الزائر» [2] سیّد بن طاووس رحمه اللّه نقل فرموده است و همه آن ها برگرفته شده از کتاب «محمّد بن علیّ بن ابی قرّة» است. ولی در «زاد المعاد» « [3]عرجت بروحه» ذکر شده است و ظاهرا بر اثر اشتباهی است که در کتاب مصباح واقع شده و مجلسی هم از آن نقل نموده است و این مشهور گشته و سبب شبهه برخی کوته نظران و دشمنان گشته است؛ با این که معراج جسمانی از ضروریات مذهب و بلکه دین می باشد و روایات ائمّه علیهم السّلام در آن متواتر و قرآن به آن گویا است.

تذکّر ارزشمند: هنگام تأمّل در این عبارت، ملهم شدم که خود دعا، شهادت می دهد و دلالت دارد که صحیح همان است که ذکر نمودیم (عرجت به) ، و در عبارت «زاد المعاد» [4] تصحیفی واقع شده که چه بسا کار اهل عناد باشد و وجه دلالتش بدین گونه است: این که کلمه «سخّرت له البراق» مقترن به «عرجت به» شده است، با توجّه کامل برای خردمندان آشکار می گردد که همان صحیح است که گفتیم. چرا که عروج روح هیچ احتیاجی به براق ندارد و این بر هرکه قلبی سلیم و عاری از شرک و نفاق داشته باشد، واضح است.

اگر گفته شود: «عبارت در مقام شمارش فضایل پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و سلّم است و عطف با «واو» اقتضا ندارد که به طور قطع، عروج به آسمان با براق بوده باشد.» در پاسخ می گوییم: «اگر هم بپذیریم که «بروحه» صحیح است، این، معراج جسمانی را نفی نمی کند؛ زیرا اثبات فضیلتی برای پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم منافات با ثبوت فضیلت دیگری ندارد. (مکیال المکارم:2/100) . [5]

براق را برایش مسخّر کردی و او را به آسمانت بالا بردی و دانش آنچه بوده و خواهد بود را تا سرانجام خلقت، به او سپردی. سپس با ترسی که از او بر دل دشمنانش انداختی، یاریش کردی و گرداگرد او را به جبرئیل، میکائیل و فرشتگان دیگر-که هریک دارای علامت و اسمی هستند-احاطه نمودی و بدو وعده پیروزی دینش را بر تمامی ادیان دادی؛ گرچه مشرکان را خوش نیاید. و این پیروزی بعد از آن بود که پیامبر را به جایگاه صدقی از خاندانش جای دادی و برای او و آنان «اوّلین خانه ای را که برای (عبادت) مردم قرار داده شد، که در مکّه است بابرکت قرار دادی و باعث هدایت جهانیان گرداندی، و نیز در آن است نشانه های آشکار مانند مقام ابراهیم و هرکه داخل آن خانه شد، در امان خواهد بود» . و گفتی: «خداوند اراده فرموده که

عَنْکُمُ اَلرِّجْسَ أَهْلَ اَلْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً ⁽¹⁾

. سوره احزاب، آیه 33. [1]

هر پلیدی و ناپاکی را از شما اهل بیت پیامبر، ببرد و شما را کاملا پاک و پاکیزه گرداند» . آن گاه پاداش رسالت حضرت محمّد را-که درودهای تو بر او و آل او باد-دوستی آنان مقرّر نموده و در کتابت فرمودی: «بگو من از شما پاداش نمی طلبم مگر دوستی خویشاوندان نزدیکم را» . و فرمودی: (بگو) «پاداشی که از شما خواستم آن هم برای خودتان و به نفع شما است» و فرمودی: (بگو) «من از شما مزد رسالت نمی خواهم مگر آن که هرکدام از شما که بخواهد راه خدا را در پیش گیرد» پس آن ها همان راه به سوی تو هستند و طریق برای خشنودی تو می باشند. پس وقتی مدّت عمر پیامبر سپری شد، وصیّ و جانشین خود علیّ بن ابی طالب-درودهای تو بر آن دو و آل آن دو باد-را برای هدایت امّت برگزید؛ زیرا که خود او بیم دهنده بود، و برای هر قومی هدایتگری است. پس درحالی که همه در حضور او بودند چنین گفت: هر آن که من مولای اویم، پس علی مولای اوست؛ پروردگارا؛ دوستش را دوست بدار و دشمنش را دشمن، یاری نما هرکه او را یاری نماید و خار گردان هرکه او را مخذول نماید. و گفت: هرکه را من پیامبر او هستم، پس علی امیر و فرمانروای اوست. و فرمود: من و علی از یک درختیم و دیگر انسان ها از درختان مختلفند. و او را قرار داد در جایگاه هارون نسبت به موسی، پس به او فرمود: تو نسبت به من، همانند هارون برای موسی هستی،

إلاّ أنّه لا نبیّ بعدی، و زوّجه ابنته سیّدة نسآء العالمین، و أحلّ له من مسجده ما حلّ له، و سدّ الأبواب إلاّ بابه. ثمّ أودعه علمه و حکمته فقال أنا مدینة العلم و علیّ بابها، فمن أراد المدینة و الحکمة فلیأتها من بابها، ثمّ قال أنت أخی و وصیّی و وارثی، لحمک من لحمی، و دمک من دمی، و سلمک سلمی، و حربک حربی، و الإیمان مخالط لحمک و دمک، کما خالط لحمی و دمی، و أنت غدا علی الحوض خلیفتی، و أنت تقضی دینی، و تنجز عداتی، و شیعتک علی منابر من نور مبیضّة وجوههم حولی فی الجنّة و هم جیرانی. و لو لا أنت یا علیّ لم یعرف المؤمنون بعدی، و کان بعده هدی من الضّلال، و نورا من العمی، و حبل اللّه المتین، و صراطه المستقیم، لا یسبق بقرابة فی رحم، و لا بسابقة فی دین، و لا یلحق فی منقبة من

جز این که پس از من پیامبری نیست. و دخترش را-که سرور و بانوی زنان عالم است-به او تزویج فرمود. و حلال کرد از مسجدش برای او، آن چه برای خودش حلال بود. و همه درها (ی مسجد) را نیز جز در خانه علی بست. آن گاه علم و حکمتش را نزد او ودیعه نهاد و فرمود: من شهر علمم و علی درب آن، پس هرکه می خواهد به شهر علم و حکمت قدم نهد، باید از دروازه آن داخل گردد. سپس فرمود: تو برادر من، وصیّ من و وارث من هستی، گوشت تو از گوشت من است و خون تو از خون من؛ سازش و آشتی تو، سازش و آشتی من و جنگ تو جنگ من است، و ایمان با گوشت و خون تو آمیخته است همان گونه که با گوشت و خون من آمیخته است؛ و فردا (ی قیامت) تو خلیفه من بر حوض (کوثر) هستی و پس از من، تو هستی که قرض مرا می پردازی و به وعده های من وفا می کنی و پیروان تو بر منبرهایی از نور با چهره های سفید و نورانی در اطراف من در بهشت اند و آنان همسایه من می باشند. ای علی؛ اگر تو نبودی، مؤمنان پس از من شناخته نمی شدند؛ و به راستی که پس از پیامبر، او امّت را از گمراهی به هدایت و از نابینایی به بصیرت رساند و اوست رشته محکم الهی و راه مستقیم او؛ هیچ کس در خویشاوندی و نزدیکی با رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله و سلّم به او نمی رسد و هیچ کس در دین بر او پیشی نگرفته است؛ و کسی نیست که در یکی از اوصاف نیکویش

مناقبه یحذو حذو الرّسول صلّی اللّه علیهما و الهما. و یقاتل علی التّأویل، و لا تأخذه فی اللّه لومة لائم، قد وتر فیه صنادید العرب، و قتل أبطالهم، و ناوش ذؤبانهم، فأودع قلوبهم أحقادا بدریّة و خیبریّة و حنینیّة و غیرهنّ، فأضبّت علی عداوته، و أکبّت علی منابذته حتّی قتل النّاکثین و القاسطین و المارقین. و لمّا قضی نحبه و قتله أشقی الاخرین، یتبع أشقی الأوّلین، لم یمتثل أمر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله فی الهادین بعد الهادین، و الامّة مصرّة علی مقته، مجتمعة علی قطیعة رحمه، و إقصآء ولده إلاّ القلیل ممّن و فی لرعایة الحقّ فیهم. فقتل من قتل، و سبی من سبی، و اقصی من اقصی، و جری القضآء لهم بما یرجی له حسن المثوبة، إذ کانت الأرض للّه یورثها من یشآء من عباده، و العاقبة للمتّقین، و سبحان ربّنا إن کان

با او برابری کند؛ زیرا او گام می نهاد جای پای رسول خدا که درود خدا بر آن دو و بر اهل بیت آن دو بزرگوار باد. و پیکار می نمود براساس تأویل حقایق و مقاصد قرآن؛ و در راه رضای خدا هیچ ملامتی، او را بازنمی داشت؛ به راستی که بزرگان عرب را ترسانید؛ و شجاعان آن ها را به خاک و خون کشید و با گرگ صفتان آن ها مقابله کرد؛ به همین جهت دل های آن ها پر از کینه شد از جنگ های بدر، خیبر، حنین و دیگر جنگ ها. پس دشمنی او را در دل پنهان کردند و به اختلاف و درگیری روی آوردند تا این که پیمان شکنان، ستمگران و از دین بیرون رفتگان را به درک واصل کرد. وقتی اجلش به سر آمد و شقی ترین آخرین (امّت) که از شقی ترین اوّلین پیروی کرد، آن حضرت را شهید کرد؛ فرمان رسول خدا-که درود خدا بر او و آل او باد-درباره هدایت گران امّت، یکی پس از دیگری، اطاعت نشد. مردم بر دشمنی با وی اصرار ورزیدند؛ جمع شدند تا نسل او را قطع کنند و اولاد او را تبعید و آواره نمایند؛ جز اندکی که در رعایت حقّ فرزندان رسول خدا، وفا نمودند. پس (بر اثر ظلم و بیداد) گروهی کشته شدند و گروه دیگری اسیر، جمعی دور از وطن، و حکم قضاوقدر الهی، بر آن ها جاری شد به چیزی که امید بهترین ثواب و پاداش از آن، می رود. زیرا زمین از آن خداست و آن را به هر یک از بندگانش که بخواهد، ارث می دهد؛ و البتّه پایان نیکو از آن پرهیزکاران است. و منزّه است پروردگار ما؛ به راستی که

وعد ربّنا لمفعولا، و لن یخلف اللّه وعده، و هو العزیز الحکیم. فعلی الأطآئب من أهل بیت محمّد و علیّ صلّی اللّه علیهما و الهما فلیبک الباکون، و إیّاهم فلیندب النّادبون، و لمثلهم فلتذرف الدّموع، و لیصرخ الصّارخون، و یضجّ الضّآجّون، و یعجّ العآجّون. أین الحسن أین الحسین، أین أبنآء الحسین، صالح بعد صالح، و صادق بعد صادق، أین السّبیل بعد السّبیل، أین الخیرة بعد الخیرة، أین الشّموس الطّالعة، أین الأقمار المنیرة، أین الأنجم الزّاهرة، أین أعلام الدّین و قواعد العلم، أین بقیّة اللّه الّتی لا تخلو من العترة الهادیة، أین المعدّ لقطع دابر الظّلمة، أین المنتظر لإقامة الأمت و العوج، أین المرتجی لإزالة الجور و العدوان، أین المدّخر لتجدید الفرآئض و السّنن، أین المتخیّر لإعادة الملّة و الشّریعة، أین المؤمّل لإحیآء

وعده او انجام شده است و هرگز خلف وعده نمی کند، و او عزّت مند حکیم است. پس بر پاکیزگان از آل محمّد و علی-درود خدا بر آن ها و اهل بیت آن ها-بایستی گریه کنندگان اشک بریزند و بر آنان زاری کنندگان زاری نمایند و برای امثال آن بزرگواران، باید سرشک از دیدگان جاری شود و شیون کنندگان شیون از دل برکشند و ضجّه کنندگان فریاد بزنند و ناله کنندگان ناله جانسوز سر دهند که حسن کجاست؟ حسین کجاست؟ فرزندان حسین کجا هستند؟ که هریک شایسته ای پس از شایسته دیگر، و راست گویی بعد از راست گویی دیگر بودند؛ کجاست راه راست پس از راه راست دیگر؟ کجایند برگزیدگان یکی پس از دیگری؟ خورشیدهای تابان کجا هستند؟ ماه های فروزان کجایند؟ ستارگان درخشان کجایند؟ نشانه ها و راهنمایان دین و پایه های دانش کجایند؟ باقی مانده حجج الهی کجاست؟ کسی که (جهان) از عترت هدایت گر خالی نخواهد بود. کجاست آن که برای قطع دنباله ستمکاران آماده گشته است؟ کجاست آن که انتظارش را می کشند که کج روی ها و انحرافات را از بین ببرد؟ کجاست کسی که برای براندازی ظلم و بیدادگری به او امید است؟ کجاست آن ذخیره الهی برای تازه کردن واجبات و سنّت های الهی؟ کجاست آن منتخب برای بازگرداندن کیش و آیین؟ کجاست آن که آرزو می رود بیاید

الکتاب و حدوده، أین محیی معالم الدّین و أهله. أین قاصم شوکة المعتدین، أین هادم أبنیة الشّرک و النّفاق، أین مبید أهل الفسوق و العصیان و الطّغیان، أین حاصد فروع الغیّ و الشّقاق، أین طامس اثار الزّیغ و الأهوآء. أین قاطع حبآئل الکذب و الإفترآء، أین مبید العتاة و المردة، أین مستأصل أهل العناد و التّضلیل و الإلحاد، أین معزّ الأولیآء و مذلّ الأعدآء، أین جامع الکلمة علی التّقوی، أین باب اللّه الّذی منه یؤتی، أین وجه اللّه الّذی إلیه یتوجّه الأولیآء، أین السّبب المتّصل بین الأرض و السّمآء، أین صاحب یوم الفتح و ناشر رایة الهدی، أین مؤلّف شمل الصّلاح و الرّضا. أین الطّالب بذحول الأنبیآء و أبنآء الأنبیآء، أین الطّالب بدم المقتول بکربلاء أین المنصور علی من اعتدی علیه و افتری، أین المضطرّ الّذی یجاب إذا

و قرآن و حدودش را زنده کند؟ کجاست زنده کننده نشانه های دین و اهل آن؟ کجاست او که شوکت ستمکاران را درهم می شکند؟ کجاست آن که بنیادهای شرک و نفاق را ویران می کند؟ کجاست او که فاسقان، نافرمانان و طغیان گران را به هلاکت می کشاند؟ کجاست آن که شاخه های گمراهی و بدبختی را درو می کند؟ کجاست آن که آثار انحراف و هواپرستی را محو می نماید؟ کجاست آن که رشته های دروغ و افترا را قطع می کند؟ کجاست نابودکننده سرکشان و تمرّدکنندگان؟ کجاست آن که ریشه معاندان، گمراهان و کافران را برکند؟ کجاست آن که دوستان را عزیز نماید و دشمنان را خوار و ذلیل؟ کجاست او که اتّحاد کلمه براساس تقوا و پرهیزکاری فراهم آورد؟ کجاست درب ورودی به درگاه الهی که از آن در وارد شوند؟ کجاست آن (چهره و) آئینه تمام نمای خداوند که دوستان به سوی او توجّه نمایند؟ کجاست آن که وسیله پیوند بین زمین و آسمان است؟ کجاست صاحب روز ظفر و برافرازنده پرچم هدایت؟ کجاست گردآورنده پراکندگی های درست کاری و مصلحت و خشنودی؟ کجاست آن که برای خون پیامبران و فرزندان آن ها خونخواهی می کند؟ کجاست آن که به دنبال انتقام خون شهید کربلا است؟ کجاست آن که بر هر ظالم تجاوزگر دروغگو، پیروزمند است؟ کجاست آن آقای گرفتاری که اگر

دعا، أین صدر الخلائق ذو البرّ و التّقوی، أین ابن النّبیّ المصطفی و ابن علیّ المرتضی و ابن خدیجة الغرّآء و ابن فاطمة الکبری. بأبی أنت و امّی و نفسی لک الوقآء و الحمی، یابن السّادة المقرّبین، یا بن النّجبآء الأکرمین، یابن الهداة المهدیّین، یابن الخیرة المهذّبین، یابن الغطارفة الأنجبین، یابن الأطآئب المطهّرین، یابن الخضارمة المنتجبین، یابن القماقمة الأکرمین. یابن البدور المنیرة، یابن السّرج المضیئة، یابن الشّهب الثّاقبة، یابن الأنجم الزّاهرة، یابن السّبل الواضحة، یابن الأعلام اللاّئحة، یابن العلوم الکاملة، یابن السّنن المشهورة، یابن المعالم المأثورة، یابن المعجزات الموجودة، یابن الدّلائل المشهودة، یابن الصّراط المستقیم، یابن النّبإ العظیم، یابن من هو فی امّ الکتاب لدی اللّه علیّ حکیم، یابن الایات و البیّنات،

دعا کند اجابت می شود؟ کجاست آن صدرنشین عالم و صاحب تقوا و نیکوکاری؟ کجاست آن فرزند پیامبر مصطفی و فرزند علیّ مرتضی و فرزند خدیجه آن صاحب سیمای نورانی و فرزند فاطمه کبری؟ پدر و مادرم فدای تو باد و جانم بلاگردان و سپر و حامی تو باشد ای فرزند سروران مقرّب؛ ای فرزند انسان های اصیل و نجیب و بزرگوار؛ ای فرزند هدایت گران هدایت شده؛ ای فرزند برگزیدگان مهذّب (خودساخته) ؛ ای فرزند سروران شرافتمند؛ ای فرزند نیکوترین پاکان؛ ای فرزند آقایان بسیار بخشنده، همانند دریاهای پرجود؛ ای فرزند مهتران سخاوتمند گرامی؛ ای فرزند ماه های تابان؛ ای فرزند چراغ های تابان؛ ای فرزند شهاب های تابنده؛ ای فرزند اختران فروزان؛ ای فرزند راه های روشن؛ ای فرزند نشانه های آشکار؛ ای فرزند دانش های کامل خداوندی؛ ای فرزند سنن و روش های پسندیده مشهور (آسمانی) ؛ ای فرزند نشانه های برجای مانده؛ ای فرزند معجزات پایان نیافته و موجود، ای فرزند دلیل های دیده شده؛ ای فرزند راه راست؛ ای فرزند خبر بزرگ؛ ای فرزند کسی که در امّ الکتاب، نزد خداوند، بلندمرتبه و حکیم است. ای فرزند نشانه ها و بیّنات (حجّت های آشکار خداوند) ،

یابن الدّلائل الظّاهرات، یابن البراهین الواضحات الباهرات، یابن الحجج البالغات، یابن النّعم السّابغات، یابن طه و المحکمات، یابن یس و الذّاریات، یابن الطّور و العادیات، یابن من دنی فتدلّی فکان قاب قوسین أو أدنی دنوّا و اقترابا من العلیّ الأعلی، لیت شعری أین استقرّت بک النّوی، بل أیّ أرض تقلّک أو ثری، أبرضوی أو غیرها أم ذی طوی، عزیز علیّ أن أری الخلق و لا تری، و لا أسمع لک حسیسا و لا نجوی، عزیز علیّ أن تحیط بک دونی البلوی و لا ینالک منّی ضجیج و لا شکوی. بنفسی أنت من مغیّب لم یخل منّا، بنفسی أنت من نازح ما نزح عنّا، بنفسی أنت امنیّة شآئق یتمنّی، من مؤمن و مؤمنة ذکرا فحنّا، بنفسی أنت من عقید عزّ لا یسامی، بنفسی أنت من أثیل مجد لا یجاری، بنفسی أنت من تلاد نعم

ای فرزند دلایل آشکارا، ای فرزند برهان های نمایان و روشن، ای فرزند حجّت های رسا، ای فرزند نعمت های فراوان و فراخ، ای فرزند طه و آیات محکم قرآن، ای فرزند یاسین و ذاریات، ای فرزند طور و عادیات؛ ای فرزند آن که در شب معراج نزدیک شد و درآویخت (به مقام قرب حق تعالی) به اندازه فاصله دو سر کمان و یا نزدیک تر، نزدیک به خدای علیّ اعلی. ای کاش می دانستم کجا اقامت گزیده ای؛ بلکه کدام سرزمین یا منطقه ای اقامت داری؛ آیا در کوه رضوی هستی یا غیر آن؟ یا در ذی طوی هستی؟ بسیار بر من سخت است که همه را می بینم و تو دیده نمی شوی؛ و از تو هیچ صدا و هیچ رازی را نشنوم؛ بر من گران است که تو تنها در بلا گرفتار باشی و از من هیچ ناله و شکایتی به تو نرسد. جانم فدایت تو حقیقت پنهانی هستی که از میان ما بیرون نیستی؛ جانم فدایت گرچه از نظرم دوری ولی از ما جدا نیستی؛ جانم فدایت تو آرمان و آرزوی هر مرد و زن مشتاق مؤمن هستی که آرزویت کنند و به یادت ناله سر دهند. جانم فدایت تو آن سرشته عزّتی هستی که هم طراز از برایت نتوان یافت؛ جانم فدایت تو از ارکان مجد و شرف و بزرگواری هستی که هم قطاری نداری؛ جانم فدایت تو از نعمت های دیرین خدایی