مشخصات کتاب

سرشناسه:مهدی زاده، حسین

عنوان و نام پدیدآور:تاثیر پوشش اسلامی در مهار غریزه جنسی/حسین مهدی زاده ؛ تهیه کننده مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما.

مشخصات نشر:قم: مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۳.

مشخصات ظاهری:[۲]، ۱۰۶ ص.

فروست:مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما؛ ۷۹۳.

شابک:۷۰۰۰ ریال:9648606277

یادداشت:کتابنامه: ص. [۱۰۳] - ۱۰۶؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع:حجاب -- تاثیر.

موضوع:حجاب -- جنبه های قرآنی.

شناسه افزوده:صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهش های اسلامی.

رده بندی کنگره:BP۲۳۰/۱۷/م۸۷۳ت۲

رده بندی دیویی:۲۹۷/۶۳۶

شماره کتابشناسی ملی:۱۱۴۹۴۵۸

اشاره

فهرست مطالب

فهرست مطالب............................................................................................................... 3

دیباچه........................................................................................................................... 6

پیش گفتار...................................................................................................................... 9

بخش اول................................................................................................................... 11

کلیّات........................................................................................................................ 11

بخش دوم : جلوه های باطنی و ظاهری پوشش اسلامی.................................................... 31

فصل اول: برخی جلوه های باطنی تأثیر پوشش اسلامی................................................ 32

فصل دوم: برخی جلوه های ظاهری تأثیر پوشش اسلامی............................................. 45

الف) ناپسند بودن پوشش شفّاف و نازک........................................................ 49

ب) ناشایست بودن لباس و پوشش تنگ.......................................................... 51

ج) ناشایست بودن استفاده زنان و مردان از پوشش های اختصاصی یکدیگر....... 53

د) پوشیدگی زینت از نامحرم.......................................................................... 54

موارد استثناء............................................................................................ 58

هـ ) پوشش چشم و نگاه از نامحرم.................................................................. 63

و) نداشتن تماس جسمی نامحرمان................................................................... 72

الف) مطلوبیت جداسازی محل خواب افراد.................................................... 74

ب) جداسازی محل خواب والدین از فرزندان................................................. 76

ج) نامطلوب بودن خلوت با نامحرم................................................................. 84

د) نامطلوب بودن استعمال عطرهای تند و تحریک کننده.................................. 85

ه ) نامطلوب بودن راه رفتن در وسط جاده....................................................... 87

بخش سوم: همراه با برنامه سازان................................................................................... 89

انتقادها و پیشنهادها................................................................................................. 89

معرفی برخی مراکز و مؤسسه ها................................................................................ 94

پرسش های مردمی.................................................................................................. 94

پرسش های کارشناسی............................................................................................ 95

معرفی برخی افرادی که در زمینه پوشش مطالعات و تحقیقاتی داشته اند...................... 96

معرفی برخی منابع.................................................................................................... 97

نتیجه گیری.............................................................................................................. 99

کتاب نامه................................................................................................................. 101

دیباچه

با بررسی آثار تمدن های مختلف در می یابیم که حجاب از آداب و رسوم دیرینه تمدن های بشری بوده است. نقوشی که از نیاکان به جا مانده، از ارزشگذاری به حجاب در بیشتر اقوام و ملّت ها حکایت می کند. «در نقش هایی که از ایران باستان بر جای مانده، هیچ صورت زنی دیده نمی شود و ناامنی از ایشان نیز به نظر نمی رسد».⁽¹⁾

اسلام نیز با عبارت قرآنی «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ ِلأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ» (احزاب: 59)، به زنان مؤمن می آموزد که با پیروی از حکم پیامبر صلی الله علیه و آله پوشش های بلند (مانند چادر) بر خویش فرو افکنند تا شناخته نشوند و مورد آزار قرار نگیرند.

از مجموع آیات و روایات اسلامی بر می آید که زن باید خود را از نامحرم پوشیده دارد و از هرگونه رفتار و سخن و لباس و عملی که نظر نامحرم را جلب کند، بپرهیزد تا کسانی که در قلبشان طمع وجود دارد، به آنان تمایل نکنند. امام باقر علیه السلام در هشداری می فرماید: «سخن گفتن با زن نامحرم، از دام های شیطان است».⁽²⁾

حجاب سدّی در برابر امیال هوسبازان است و باعث روآوری جوانان به ازدواج می شود. چنانچه بی حجابی و بی عفتی می تواند سبب گریز جوانان از ازدواج گردد.

حجاب موجب خشنودی خداوند است؛ زیرا زن با حجاب خویش جلال خود را

حفظ می کند و به راستی جمال و جلال زن در حجاب اوست. حجاب وسیله ای برای گسستن بندهای اسارت نفس و رهایی از آن است؛ حجاب نشانگر حیا و پاکی روح و روان زنان است و استقلال فرهنگی و دینی یک جامعه را به نمایش می گذارد و ایمان و اعتقاد زن را به خداوند سبحان نشان می دهد.

زن با حجاب در تیررس هواهای نفسانی ناپاکان نیست. بنابراین، محبوب است و محبوب می ماند. زنان با حجاب چون مرواریدی در صدف عفافند که با ارزشند و گران بها. کوتاه سخن اینکه زنان با حجاب تنها بنده خدایند و سبب عزّت و سرافرازی خود و خانواده شان می باشند.

ولی اینک در عصری قرار گرفته ایم که در فرهنگ غرب؛ عصر برهنگی و آزادی جنسی نام گرفته است. غربیان و غرب باوران، بی حجابی را جزیی از حقوق آزادی زنان به حساب می آورند. در این حال، سخن از حجاب برای آنان ناخوشایند و گاه به مثابه افسانه ای متعلق به زمان های گذشته است.

به راستی کدامین راه برای زنان عزّت آفرین و شخصیت آور است. آیا اگر زنان مانند عروسکی بزک شده به جامعه بیایند و مردان هرزه به آنان چشم بدوزند و حرمت آنان را پایین آورند و زنان درگیر مسابقه خودنمایی شوند شخصیت آنان حفظ می شود یا وقتی که حرمت و احترام خود را در محیط خانواده حفظ کنند و عزّت و شخصیت خویش را پاس دارند؟

اساسا پوشش زنان سبب می شود تمتعات جنسی تنها در خانواده بوده و به حفظ و حراست از کیان اجتماعی و استفاده بهینه از نیروهای فعال آن کمک کند. در مقابل، حضور زنان بی حجاب و بدحجاب دل مردان را سست کرده و ایمانشان را می رباید و چه بسا باعث رکود در فعالیت های اجتماعی شود.

حیا و حجاب زن تدبیری است که خود زن با الهامی فطری برای ارج نهادن به خود و جایگاهش به کار می بندد. زن با هوش و فراست می داند که خداوند مرد را مظهر عاشقی

و زن را مظهر معشوقیت ساخته است، از این رو، زن با عفت و با حجاب بهتر می تواند مرد را مجذوب خویش ساخته و بر ارج و احترامش بیافزاید.

لباس نشانگر حالات روحی، ایمانی و شخصیت افراد است. زنان پوشیده در گوهر عفاف، از درونی پاک و اعتقادی قوی خبر می دهند. زنان دین دار، خود را برای شوهر می آرایند و از هرگونه حرکات و پوشش های جلف و سبک دوری می گزینند.

زن به لحاظ فطری، به زینت و آرایش تمایل دارد. اگر این غریزه مهار نشود، می تواند به خاستگاهی برای انحراف تبدیل شود. وقتی اصالت و ارزش انسان ها به لباس باشد، آدمی برای تهیه آن به هرگونه تحقیری تن می دهد و گوهر گران بهای خویش را از یاد می برد. زن بی حجاب و بدحجاب به جای خداپرستی، مدپرستی می کند و ارزش های وجودی خویش را در برابر چشم ها می نهد و خود را بی ارزش می سازد.

پژوهشگر ارجمند جناب حجه الاسلام آقای حسین مهدی زاده با توسعه مفهوم حجاب به گونه ای که هم جلوه های ظاهری مانند، مانتو، مقنعه و چادر و هم جلوه های باطنی همچون حیا و عفت و پاکدامنی را شامل شود کوشیده اند تا در ترویج فرهنگ حجاب و شناخت آسیب های بی حجابی و نیز راه کارهای اصلاحی آن، گام های ارزنده ای را بر دارند. با امید به اینکه یافته های تحقیقی ایشان در ترویج فرهنگ حجاب مؤثر افتد.

انّه ولیّ التوفیق

اداره کل پژوهش

مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما

پیش گفتار

یا بَنی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباسًا یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشًا وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ ذلِکَ مِنْ آیاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ * یا بَنی آدَمَ لا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطانُ کَما أَخْرَجَ أَبَوَیْکُمْ مِنَ الْجَنَّةِ یَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِیُرِیَهُما سَوْآتِهِما.⁽¹⁾(اعراف: 26 ـ 27).

ای فرزند آدم! برایتان لباسی فرو فرستادیم که اندام شما را می پوشاند و مایه زینت شماست و لباس تقوا بهترین است. این از آیات خداست، باشد که متذکر شده، پند گیرند. ای فرزندان آدم! مبادا شیطان شما را فریب دهد، چنان که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون کرد، پوشش از تن آنان بر کند و زشتی آنان را در نظرشان پدیدار ساخت.

از آیات شریفه بالا استفاده می شود اصل پوشش امری ذاتی و فطری انسان، اعم از زن و مرد است و در مقابل، برهنگی و عریانی فتنه ای شیطانی است که انسان در اثر وسوسه های شیطانی به آن دچار می گردد و خود و افراد جامعه را به آسیب های غریزه جنسی مبتلا می کند.

بی تردید غریزه جنسی یکی از غرایز مهم در حیات انسان است که با فرا رسیدن دوران بلوغ و جوانی فعالیت آن بروز و ظهور می یابد و در اثر محرّک های مختلف تحریک می شود. خداوند حکیم به منظور بهره مندی صحیح و مشروع از آن برای کنترل تحریک غریزه جنسی، راه های مختلفی را قرار داده است که از آن میان، راه کارهای طبیعی هم چون ازدواج و پوشش،نقش مؤثری در مهار غریزه جنسی دارند.

نوشته حاضر، در پی آن است که بر اساس منابع اصیل اسلامی، یعنی قرآن و حدیث،

به بررسی جلوه های تأثیر پوشش در مهار غریزه جنسی بپردازد.

بنابراین، پرسش اصلی این اثر آن است که آیا پوشش های اسلامی در مهار تحریک جنسی کارآمد هستند یا نه و اگر هستند، چگونه و چه مقدار؟ طبیعی است که برای دست یابی به پاسخ پرسش های بالا، پرسش فرعی دیگری نیز باید پاسخ داده شود. مانند این که اساسا غریزه جنسی چیست؟ چه رویکردهایی نسبت به آن وجود دارد؟ مفهوم، مصداق ها و انواع پوشش های اسلامی چیست؟ آیا همه انواع پوشش های اسلامی در مهار غریزه جنسی کارآمدند یا نه و اگر هستند، جلوه های تأثیر و کار آمدی آن ها چیست؟

پرسش های بالا برخی از مهم ترین پرسش های فرعی هستند که پاسخ آن ها، دست یابی به پاسخ پرسش اصلی را ممکن می گرداند. چون رویکرد ما در نوشتار حاضر، بیش تر رویکردی قرآنی و حدیثی است، ازاین رو، فراوان به آیات و روایات استناد شده است و البته در کنار آن ها، در حدّ توان شواهد و تأییداتی نیز از دیدگاه های دانشمندان اسلامی و نیز روان شناسانی که با موضوع ارتباط دارند، مانند عالمان روان شناسی جنسی و روان شناسی پوشش بهره جسته ایم. پیشاپیش از این که به تناسب بحث از غریزه جنسی، گاه ناگزیر شده ایم آشکارا برخی از مطالب و مفاهیم مربوط به مسائل جنسی را مطرح کنیم پوزش خواسته و از راهنمایی های منطقی خوانندگان این اثر استقبال می کنیم. همچنین درباره پوشش، اثر دیگری از نگارنده با عنوان «حجاب شناسی، چالش ها و کاوش های جدید» به چاپ رسیده است که می تواند پاسخگوی، برخی از پرسش های احتمالی خوانندگان ارجمند در زمینه پوشش اسلامی می باشد.

بخش اول :کلیّات

اشاره

1- مفهوم غریزه جنسی و رویکردهای مهم به آن

غریزه جنسی، یکی از نیرومندترین غرایز آدمی است که در دوران کودکی نهان است، ولی اندک اندک در دوران نوجوانی و بلوغ آشکار می گردد. شکوفایی این غریزه، کم کم با هزاران تصور و احساس دیگر همراه می شود و پس از مدتی، تقریبا بر وجود آدمی سیطره می یابد. البته این نیرومندی به معنای غیر قابل کنترل بودن آن نیست، بلکه این غریزه را با تقویت اراده و ایمان می توان کنترل کرد.⁽¹⁾غریزه جنسی بزرگ ترین نیرویی است که بر جسم و جان جوانان حکومت می کند و نیرومندترین انگیزه ای است که اندیشه و افکار آنان را برمی انگیزاند. جوانان بیش از هر چیزی به ارضای شهوات و لذت جویی فکر می کنند. آتش غریزه جنسی به ویژه در نزد پسران، شعله ورتر می شود و تحریک شهوانی هم چون تصادم امواج با ساحل شروع به مبارزه می کند. عمل این غریزه آن قدر نیرومند است که در واقع مرکز تحریک مستقیم برای تمام آرزوهای اعضای مختلف بدن می گردد.⁽²⁾اما بدون تردید غریزه جنسی در انسان واقعیتی است که بدون فایده و حکمت آفریده نشده است. از جمله فایده های غریزه جنسی، آرامش روحی، فراهم کردن زندگی اجتماعی زناشویی و برخورداری انسان از لذت های جنسی مشروع است. غده های جنسی که تأمین کننده نیازهای غریزه جنسی هستند، نه تنها برای حفظ نسل و نژاد وظیفه بزرگی دارند که در تشدید فعالیت های فیزیولوژیکی، روانی و معنوی انسان نیز مؤثرند. از میان مردانی که غده های جنسی آنها برداشته شده است، هیچ گاه انسان ها و دانشمندان بزرگ پیدا نمی شود. برداشتن غده های جنسی، باعث تغییراتی در

حالت های روانی می گردد و شخصیت چنین افرادی رفته رفته فرسوده می شود.⁽¹⁾زنان نیز پس از بیرون آوردن غدد جنسی⁽²⁾افسرده می شوند و قسمتی از فعالیت های فکری و حس اخلاقی خود را از دست می دهند.

در طول تاریخ حیات انسان، در مواجهه با غریزه جنسی، رویکردهای افراطی و تفریطی، ظاهر گشته است. نمونه برجسته رویکرد تفریطی را می توان در برخی محافل مذهبی مسیحی دید. به گونه ای که آمیزش جنسی در بین روحانیان و مقدسان مسیحی عملی پلید به شمار می آید. در مسیحیت، شرط وصول به مقامات روحانی و کلیسایی، آلوده نشدن به زن در تمام مدت عمر می دانند و پاپ از میان چنین افرادی انتخاب می گردد.⁽³⁾در مقابل چنین رویکرد تفریطی، رویکرد افراطی گروهی از دانشمندان و فیلسوفان غربی در برخورد با غریزه جنسی است. آن ها منشأ بسیاری از بدبختی های انسان را، محدودیت ارضای غریزه جنسی و سعادت او را، ارضای هر چه بیش تر این غریزه می دانند. دیدگاه های فروید و راسل درباره غریزه جنسی، دو نمونه برجسته از رویکرد افراطی در مواجهه با این غریزه است.⁽⁴⁾در بینش اسلامی، برخورد افراطی و تفریطی با واقعیت های جهان  هستی، امری مردود است. از امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام نقل شده است:

«لاتری الجاهل الاّ مفرطا او مفرّطا؛⁽⁵⁾جاهل را نمی بینی مگر این که یا دچار افراط و یا دچار تفریط است».

برخوردهای افراطی و تفریطی در رویارویی با واقعیتی به نام غریزه جنسی نیز حاکی

از نشناختن غریزه جنسی است. برخلاف دو رویکرد افراط و تفریط گونه با غریزه جنسی در غرب، در فرهنگ اسلامی، رویکردی اعتدالی، همراه با پذیرش واقعیت و شناخت دقیق حقیقت غریزه جنسی دیده می شود؛ به گونه ای که هم شهوت گرایی و برخورد افراطی با غریزه جنسی و هم برخورد تفریطی، یعنی عزلت گزینی، رهبانیت و عدم استفاده مطلق از لذت های جنسی مشروع، در اسلام مردود است.

به گفته یکی از دانشمندان اسلامی، بزرگ ترین پرتگاهی که در راه زندگی جوانان وجود دارد و اغلب سبب سقوط آنان می شود، تند روی در اعمال بعضی از غرایز، به ویژه غرایز جنسی است و هدف برنامه های دینی، تعدیل کردن این خواهش هاست، نه سرکوب آن ها. تعدیل غریزه جنسی نخستین و اساسی ترین پایه تربیت نسل جوان است.⁽¹⁾

یکی از طبیعی ترین و اساسی ترین برنامه های دینی اسلام برای تعدیل غریزه جنسی، ازدواج و ارضای این غریزه از راه مشروع  و معقول است.⁽²⁾ازاین رو، برای نمونه، برخی از آموزه های اسلامی قرآن و حدیث را درباره نفی رهبانیت، ترغیب به ازدواج و استفاده از لذت های مشروع ذکر می کنیم.

 وَ قَفَّیْنا بِعیسَی ابْنِ مَرْیَمَ وَ آتَیْناهُ اْلإِنْجیلَ وَ جَعَلْنا فی قُلُوبِ الَّذینَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَ رَحْمَةً وَ رَهْبانِیَّةً ابْتَدَعُوها ما کَتَبْناها عَلَیْهِمْ إِلاَّ ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللّهِ فَما رَعَوْها حَقَّ رِعایَتِها. (حدید: 27)

و سپس عیسی بن مریم را فرستادیم و به او کتاب آسمانی انجیل را بخشیدیم و در دل پیروان حقیقی او رأفت و مهربانی نهادیم، ولی رهبانیت و ترک دنیا را از پیش خود بدعت انگیختند. ما بر آن ها جز آن که خشنودی خدا را بجویند در کتاب انجیل ننوشتیم و باز آن ها چنان که باید و

شاید همه مراعات آن را نکردند.

و یکی از آیات لطف الهی آن است که برای شما از جنس خودتان جفتی بیافرید که در برابر او آرامش یافته و با هم انس گیرید و میان شما رأفت و مهربانی برقرار کرد.

و خدا از جنس خودتان برای شما جفت آفرید و از آن جفت ها پسران و دختران و دامادان و نوادگان برای شما قرار داد.

 پس آن فردی از زنان را به نکاح خود آرید که برای شما نیکو و مناسب با عدالت است؛ دو یا سه یا چهار نه بیش تر و اگر بترسید که چون زنان متعدد گیرید، راه عدالت نپیموده و به آن ها ستم کنید، پس تنها یک زن اختیار کنید.

بهترین امت من افراد متأهل و بدترین امت من افراد غیر متأهل هستند».

هر فردی که دوست دارد خدا را در حالت پاکی و طهارت ملاقات کند، با داشتن همسر پاک دامنی بورزد».

هیچ بنیادی دوست داشتنی تر از ازدواج نزد خداوند عزوجل، ساخته نشده است».

 بی تردید خداوند برای تداوم نسل انسان و به کمال رسیدن او، انواع نعمت ها و لذت های مادّی و معنوی را آفریده است که یکی از آن ها، لذت های جنسی است. لذت جنسی حلال که از راه ازدواج قابل دسترسی است، در حد معقول و اعتدال برای ادامه حیات انسان مورد نیاز است. ازاین رو، در قرآن و احادیث، استفاده از آن مورد ترغیب و تشویق قرار گرفته است. برای نمونه، برخی آیات و روایات ذکر می شود:

بگو ای پیامبر صلی الله علیه و آله! چه کسی زینت های خدا را که برای بندگان خویش آفریده ام حرام کرده و از رزق حلال و پاکیزه منع کرده است؟ بگو این نعمت ها در دنیا برای اهل ایمان است و خالص این ها و نیکوتر از این ها در آخرت برای آنان خواهد بود.

برای مردم دوستی شهوات نفسانی که عبارت است از میل به زن ها و فرزندان آراسته شده است.

«جُعِلَ قُرّةُ عَینی فِی الصَّلاةِ و لَذَّتی فی الدنیا النساء؛⁽¹⁾نماز، چشم روشنی من قرار داده شده و لذت دنیوی من زنان هستند».

 از امام صادق علیه السلام درباره نگاه مرد به بدن برهنه زن خویش پرسیدند، فرمود: اشکال که ندارد هیچ، آیا لذّت جز این است؟»

«إنَّ خَیرَ نِسائِکُم اَلَّتی إذا خَلَتْ مَعَ زَوْجِها خَلَعَتْ لَهُ درعَ اَلْحَیاء وَ إذا خَلَتْ مَعَ غَیرِه لَبِسَتْ مَعَه درع الحیاء.⁽⁴⁾

به درستی که بهترین همسران شما آن هایی هستند که وقتی با شوهران خود خلوت می کنند، پیراهن و لباس شرم و حیا را کنار می گذارند و هنگامی که با نامحرم خلوت می کنند، پیراهن و لباس حیا و شرم را به تن می کنند».

ظاعنا الّا فی ثلاث: مَرَمّةٌ لمِعاشِ او تَزَوّدٌ لمِعادٍ او لَذّةٌ فی غیرِ ذات مُحرَّمٍ و یَنْبغی لِلْمسلمِ الْعاقل اَنْ یَکونَ له ساعةٌ یَفضی بها الی عَمَلِه فیما بینَه و بینَ اللّهِ عزّ و جلّ و ساعةٌ یُلاقی إخوانَه الَّذین یُفاوضُهم و یُفاوضُونه فی أمرِ آخِرته و ساعةٌ یُخَلّی بینَ نفسِه و لِذّاتِها فی غَیرِ مُحرّمٍ فإنّها عَوْنٌ علی تلک السّاعَتَین؛⁽¹⁾

به درستی که در حکمت آل داود آمده است: شایسته است برای انسان مسلمان عاقل که در حال تلاش دیده نشود مگر در سه کار: آبادی دنیا، فراهم کردن توشه اخروی یا لذت حلال. پس او باید زمانی را به وظایف بین خود و خدای عزّ و جل (عبادت) مشغول گردد. و زمانی داشته باشد که در آن برادران دینی خود را که به فیضشان می رساند و آن ها نیز او را در مسائل اخروی به فیض رسانند، ملاقات کند و زمانی را برای لذت های جنسی حلال با همسر خود اختصاص دهد. پس به درستی که این زمان کمک می کند که انسان وظایف خود را در آن دو  زمان دیگر نیز به خوبی انجام دهد.

جمله «فانها عون علی تلک الساعتین»، بیانگر تأثیر مثبت ارضای لذت های مشروع در انجام شایسته کارهای دیگر زندگی است.

در کنار آیات و احادیث پیشین، آیات و روایات دیگری نیز وجود دارد که در باب ضررهای زیاده روی در استفاده از لذت ها، به ویژه لذت جنسی هشدار داده اند:

و مردم هوس باز و پیرو شهوات می خواهند که شما مسلمانان از راه حق و از رحمت الهی بسیار دور و منحرف گردید.

و آنان که اندام خود را از شهوت رانی نگاه می دارند، مگر بر زنان حلال و کنیزان ملکی خویش، به درستی که این گونه افراد قابل ملامت و سرزنش نیستند و افرادی که ماورای این

حدود الهی را طلب کنند، پس آن ها ستمکارند.

از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز در زمینه خطرآفرین بودن شهوت ها و خواهش های نفسانی احادیثی وجود دارد که برخی از آن ها عبارتند از:

ای بندگان خدا! شما همانند افراد بیمار هستید و پرودگار جهانیان مانند پزشک است. پس صلاح و نیکی بیماران در چیزهای است که پزشک می داند و به وسیله آن بیماران را درمان می کند؛ نه در چیزهایی که بیمار به آن گرایش دارد و آن را پیشنهاد می دهد. متوجه باشید و کار خدا را به او واگذارید که در این صورت از رستگاران خواهید بود.

دو عاملی که بیش تر از همه باعث ورود امت من به آتش دوزخ می گردد، گناهان شکم و شهوت جنسی است.

پس از خودم، از خطر سه چیز در امتم بیم دارم: خطر گمراهی پس از شناختن حق؛ خطر فتنه ها و آشوب هایی که باعث گمراهی می شود و خطر شهوت ها و خواست های شکمی و جنسی.

بر اساس همین خطرناکی و آسیب پذیری غریزه و شهوت جنسی، در آموزه های دین اسلام به زن و مرد توصیه شده که اندام های جنسی خود را از گناهان حفظ کنند. «وَ الْحافِظینَ فُرُوجَهُمْ وَ الْحافِظاتِ» (احزاب: 35). همچنین از امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام نیز سخنان حکمت آمیز فراوانی درباره پیامدهای منفی زیاده روی در شهوت ها ذکر شده که برخی از آن ها عبارتند از:

 9. أعدا عَدُوٍّ لِلْمَرءِ غَضبُه و شَهْوتُه فَمَنْ مَلِکَهُما عَظُمَتْ دَرَجَتُه⁽⁴⁾غضب و شهوت، سخت ترین دشمنان انسان هستند. پس فردی که آن دو را کنترل کند و مالک آن دو گردد، مقام و درجه اش بزرگ می گردد.

افزون بر واژه «شهوت» که در آیات و روایات بر آسیب زایی غریزه جنسی دلالت می کند، واژه «عورت» نیز در متون دینی بیانگر آسیب زایی غریزه جنسی است. گرچه برای این واژه در کتاب های لغت معانی مختلفی آورده اند. برای مثال، عورت در مورد اندام جنسی زن و مرد و همچنین برای تمام اندام زن به کار رفته است، ولی همان گونه که از ظاهر برخی آیات قرآن مانند آیه «یقولون إنّ بیوتنا عورة و ما هی بعورة؛ می گویند خانه هایمان بی حفاظ است و حال آن که خانه هاشان بی حفاظ نیست». (احزاب: 14) و نیز از سخن فیّومی در مصباح المنیر و ابن منظور در لسان العرب برمی آید،⁽⁵⁾عورت به معنای چیزی است که در اثر نداشتن حفاظ و پوشش آسیب پذیر باشد. به نظر می رسد سبب استعمال این واژه در لغت و متون دینی در مورد اندام جنسی نیز این است که اندام جنسی

در اثر نبود مراقبت و محافظت می تواند منشأ آسیب های گوناگون دینی، اخلاقی، حیثیتی و اجتماعی در انسان گردد.⁽¹⁾با توجه به این که زنان به دلیل ظرافت و لطافت جسمی و روحی در معرض آسیب های بیش تری هستند، علت کاربرد واژه عورت در برخی روایات در مورد زنان⁽²⁾این است که آنان، نسبت به مردان در معرض آسیب پذیری بیش تری هستند.

 البته روشن است بیش تر بودن احتمال آسیب پذیری نسبت به یک جنس خاص یا یک برهه خاص از عمر مثل جوانی، احتمال آسیب پذیری در دیگر موارد را نفی نمی کند. بنابراین، احتمال آسیب زایی غریزه جنسی برای همه افراد، اعم از زن و مرد و در همه دوران عمر، با شدت و ضعف هایی به تناسب موارد وجود دارد. به هر حال چون یکی از مهم ترین اهداف دین اسلام، رشد و تربیت جامع و کامل فرد در ابعاد مختلف جسمی، روحی، اخلاقی، عقلانی، سیاسی، اجتماعی و جنسی است و با توجه به تأثیر تربیت جنسی در تحقّق تربیت جامع، طبیعی است که اسلام برای تربیت جنسی انسان، طرح و برنامه مشخص داشته باشد.

یکی از مهم ترین تدابیر اساسی اسلام برای در امان ماندن از آسیب های غریزه جنسی، تشریع و وضع قوانین متناسب و هماهنگ با ویژگی های طبیعی و تکوینی انسان در دوران مختلف زندگی است. البته هماهنگی بین ویژگی های تکوینی انسان و قوانین تشریعی اسلام، جلوه های گوناگونی دارد که یکی از برجسته ترین آن ها، در ازدواج بروز می یابد؛ زیرا هم زمان با بلوغ  و ظهور فعالیت غده های جنسی و به دست آوردن توانایی برای تشکیل زندگی مشترک، در احکام تشریعی اسلام نیز فراوان به ازدواج سفارش شده

است. پیش تر، شواهد گوناگونی از متون قرآنی و حدیثی بیان گردید. بنابراین از نظر اسلام، ازدواج در جلوگیری و مهار زیاده روی های غریزه جنسی، نخستین، طبیعی ترین و بهترین گزینه برای پیش گیری از آسیب زایی آن است.

استاد شهید مرتضی مطهری در این باره سخن دقیق و جالب توجهی دارند. ایشان می فرمایند:

به عقیده ما برای آرامش غریزه دو چیز لازم است: یکی ارضای غریزه در حد حاجت طبیعی و دیگر جلوگیری از تهییج و تحریک آن. انسان از لحاظ حوایج طبیعی مانند چاه نفت است که تراکم و تجمع گازهای داخلی آن، خطر انفجار را به وجود می آورد. در این صورت، باید گاز آن را خارج کرد و به آتش داد، ولی این آتش را هرگز با طعمه زیاد نمی توان سیر کرد. این که اجتماع به وسایل مختلف سمعی و بصری و لمسی، موجبات هیجان غریزه را فراهم کند و آن گاه بخواهد با ارضاء، غریزه دیوانه شده را آرام کند، میسّر نخواهد بود. هرگز بدین وسیله نمی توان آرامش و رضایت ایجاد کرد، بلکه بر اضطراب و تلاطم و نارضایی غریزه با هزاران عوارض روانی و جنایات ناشی از آن افروده می شود. تحریک و تهییج بی حساب غریزه جنسی، عوارض وخیم دیگری نظیر بلوغ های زودرس و پیری و فرسودگی نیز دارد.⁽¹⁾

افزون بر ازدواج، در آموزه های دینی اسلام، راه کارهای فراوان دیگری نیز برای مهار غریزه جنسی ارائه گردیده است که همانند ازدواج، هماهنگی بین ویژگی های تکوینی انسان و قوانین تشریعی اسلام در آن ها لحاظ شده است.

برای مثال، امروزه دانشمندان دریافته اند که بین 6 تا 12 سالگی، پیشرفت کودکان از لحاظ جنسی متوقف می ماند. دانشمندان پسیکولوژی (روان تحلیل گری) این دوره را، دوران اختفا می نامند. پس همگام با این ویژگی تکوینی، در بعد تشریعی نیز خداوند

اختفای غریزه جنسی را در دستورهای دینی رعایت کرده⁽¹⁾و با روش های عملی، امکان مخفی ماندن گرایش جنسی را از همان سنین کودکی در انسان فراهم آورده است.⁽²⁾

گرچه توصیه های دینی درباره مخفی ماندن غریزه جنسی، دوران های مختلف زندگی را در بر می گیرد، ولی این توصیه ها، به تناسب تفاوت ویژگی های تکوینی انسان گوناگون هستند. برای مثال، چون زنان به گونه ای آفریده شده اند که به طور فطری تمایل بیش تری به خود آرایی و خودنمایی دارند، برای پیش گیری از آسیب زایی غریزه جنسی، زنان در مقایسه با مردان به رعایت حجاب و پوشش بیش تر سفارش شده اند و چون مردان به گونه ای خلق شده اند که در مقابل محّرک های چشمی حساسیت بیش تری دارند، در مقایسه با زنان به کنترل چشم و نگاه بیش تر توصیه شده اند.⁽³⁾

به هر حال، آموزه ها و راه کارهای اسلام برای مهار غریزه جنسی و پیش گیری از آسیب زایی آن بسیار گسترده است. طبیعی است که به تناسب موارد، دوران ها و اصناف خاص، آموزه ها و راه کارهای پوششی اسلام برای مهار غریزه جنسی شدّت و ضعف هایی داشته باشد که در اثر حاضر، با برخی از مهم ترین جلوه های آن آشنا خواهیم شد. البته پیش از آوردن جلوه های تأثیر پوشش های اسلامی در مهار غریزه جنسی، نخست باید مفهوم پوشش اسلامی و برخی مصادیق آن را توضیح دهیم.

2- مفهوم پوشش اسلامی و برخی مصادیق مهم آن

در فرهنگ اسلامی درباره پوشش مادّی و معنوی، واژه هایی مانند لباس،⁽¹⁾ستر،⁽²⁾حجاب،⁽³⁾ثوب،⁽⁴⁾کساء،⁽⁵⁾موارات⁽⁶⁾و غیره به کار رفته است.

افزون بر این واژه های عام، از واژه های خاصی که بیان کننده نوع ویژه ای از پوشش هستند، در متون دینی اسلام استفاده شده است. برای مثال، خمار⁽¹⁾و جلباب⁽²⁾از جمله پوشش های بانوان هستند که در قرآن و احادیث، زنان به استفاده از آن ها توصیه شده اند.

البته در فرهنگ اسلامی، گاهی نیز بدون این که از واژه های عام و خاص بالا استفاده گردد، به حجاب و پوشش اعضا و جوارح ظاهری بدن توصیه شده است. برای مثال، زنان از خودنمایی بر حذر داشته شده اند:

 «وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِیَّةِ اْلأُولی؛ و مانند دوره جاهلیت پیشین آرایش و خودنمایی مکنید». (احزاب: 33)

همچنین زنان از نمایش زینت به افراد نامحرم نهی شده اند: «وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ إِلاّ لِبُعُولَتِهِنَّ؛ و زینت و جمال خود را جز برای شوهران آشکار نسازند». (نور: 31)، «وَ لا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ ما یُخْفینَ مِنْ زینَتِهِنَّ؛ (نور: 31) و آن گونه پای به زمین نزنند که خلخال و زیور پنهان پاهای شان معلوم شود».

افزون بر حجاب و پوشش یاد شده که می توان آن را حجاب و پوشش رفتاری، یعنی حجاب در رفت و آمد نامید، نوع دیگری از حجاب و پوشش که می توان آن را حجاب

و پوشش گفتاری زنان نامید، در قرآن سفارش شده است:

«فلا تخضعن بالقول فیطمع الّذی فی قلبه مرض؛ پس زنهار نازک و نرم با مردان سخن نگویید، مبادا آن که دلش بیمار هوا و هوس است، به طمع افتد». (احزاب: 33)

در فرهنگ قرآن و حدیث، افزون بر انواع حجاب ظاهری و جسمانی یاد شده، مصادیق مختلفی از حجاب و پوشش های باطنی و روحانی نیز بیان شده که به برخی از مهم ترین آن ها اشاره می کنیم.

قرآن مجید خطاب به فرزندان آدم، تقوا را به عنوان یک نوع لباس و پوشش باطنی معرفی کرده است.

یا بَنی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباسًا یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشًا وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ.(اعراف: 26).

ای فرزندان آدم! ما لباسی که ستر عورات شما کند و جامه های زیبا و نرم برای شما فرستادیم و بر شما باد به لباس تقوا که این نیکوترین جامه شماست.

 به نظر می رسد چون تقوا و عفاف، دارای عنصر مشترک بازداشتن نفس و کنترل خویش در مقابل گناه هستند، در تفسیر قمی، لباس تقوا در این آیه به عفاف تفسیر شده است.⁽¹⁾افزون بر آیه بالا، در حدیثی از امیر مؤمنان امام علی علیه السلامنقل شده است:

«ثَوبُ التُّقی أشرَفُ الْمَلابس؛⁽²⁾جامه تقوا و خویشتن داری برترین لباس هاست».

حضرت در روایت دیگری، پس از دستور به تقوا اندوزی، آن را پوششی بین انسان و محرمات الهی دانسته است:

«إتَّقِ اللّهَ بَعْضَ التُّقی و إن قلَّ وَاجْعَلْ بینَکَ و بَینَ اللّهِ سَترا و إنْ رَقَّ؛⁽³⁾

تقوای الهی پیشه نما اگر چه میزان آن کم باشد. بین خود و محرّمات الهی ستر و پوششی قرا ده، اگر چه نازک باشد».

همچنین در فرهنگ قرآن، زن و شوهر نسبت به یکدیگر لباس نامیده شده اند:

أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیامِ الرَّفَثُ إِلی نِسائِکُمْ هُنَّ لِباسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ؛ (بقره: 187) حلال شد برای شما در شب های ماه رمضان مباشرت با زنان خود که آن ها جامه ستر و عفاف شما هستند و شما نیز لباس عفت آن ها هستید.

از این آیه برمی آید پاک دامنی بر آمده از عقد ازدواجی که باعث محرم شدن زن و مرد به یکدیگر می گردد، چونان پرده و پوششی باطنی در مقابل انحراف و گناهان جنسی عمل می کند. پس اگر ازدواج با همه شرایط اسلامی تحقق یابد، باعث عفت و پاک دامنی زن و مرد در مقابل لغزش ها و گناهان ناشی از غریزه جنسی می گردد.⁽¹⁾

 افزون بر واژه های تقوا و غفت، گاه در متون دینی از واژه های ورع و حیا نیز به عنوان لباس و پوشش های باطنی یاد شده است. برای مثال، در روایتی از امیرمؤمنان امام علی علیه السلام نقل شده است:

«اَحْسَنُ اللِّباسِ اَلْوَرَعُ؛ ورع نیکوترین لباس و پوشش است.⁽²⁾

در روایت دیگری از حضرت نقل شده است:

اَحْسَنُ مَلابِسِ الدّین اَلْحیاء؛⁽³⁾حیا و شرم، نیکوترین لباس و پوشش های دینی است.

با توجه به آنچه گذشت چند نکته را در مفهوم شناسی موضوع بحث یاد آور

می شویم.

گرچه مقوله پوشش تحت تأثیر عوامل مختلفی هم چون عوامل زمانی، مکانی، جغرافیایی، قومی، فیزیکی و فرهنگی است، ولی چون پوشش بیش تر مقوله ای فرهنگی است، به طور طبیعی بیش تر از عوامل فرهنگی تأثیر می بپذیرد. پس چون یکی از عوامل مهم فرهنگی و فرهنگ ساز، دین و اعتقادات دینی است، در آموزه های وحیانی اسلام، به مسئله پوشش توجه زیادی شده است. این توجه عام و گسترده است؛ به گونه ای که شامل پوشش های ظاهری و باطنی هر دو می گردد. ممکن است پرسیده شود که چرا به رغم این که دین و دین داری از اساس مقوله ای روحی و معنوی است، در آموزه های دینی اسلام به پوشش های ظاهری نیز عنایت شده و درباره آن ها راه کارهایی ارائه شده است! پاسخ این است که گرچه دین و دین داری مقوله ای روحی و معنوی است، ولی رسالت اصلی دین تربیت انسان است و یکی از ویژگی های عمومی انسان هم که در تربیت او تأثیر دارد، این است که ظاهر و باطن او در یکدیگر تأثیر و تأثر متقابل دارند.⁽¹⁾در حدیثی از امیر مؤمنان علیه السلامبه این مطلب تصریح شده است:

وَ اعلَمْ أنَّ لِکلِّ ظاهرٍ باطنا علی مِثالِه فما طابَ ظاهِرُه طابَ باطِنُه و ما خَبُثَ

ظاهِرُه خَبُثَ باطِنُه و قد قال الرَّسول الصادِقُ صلی الله علیه و آله إنّ اللّهَ یُحِبُ الْعَبد و یُبغِضُ عملَه و یُحِبُّ الْعَملَ و یُبغِضُ بَدَنه.⁽¹⁾

و بدان که هر ظاهری باطنی متناسب با خود دارد. آن چه ظاهرش پاکیزه است، باطن آن نیز پاک و پاکیزه خواهد بود و آن چه ظاهرش پلید باشد، باطنش نیز پلید است و پیامبر راستگو صلی الله علیه و آله فرمود: همانا خداوند بنده ای را دوست، ولی کردار او را دشمن می دارد و نیز کردار بنده ای را دوست، ولی شخص او را دشمن می دارد.

به همین دلیل، در آموزه های دینی اسلام نیز به چگونگی پوشش های ظاهری و باطنی هر دو توجه شده و هر دو پوشش برای تکامل و تعالی انسان لازم دانسته شده است.

 3. گرچه ممکن است عده ای بر اساس برخی احادیث پیشین که بر ارزش و اهمیت بیش تر پوشش های درونی و باطنی مثل تقوا و حیا دلالت می کند، پوشش های بیرونی و ظاهری را بی ارزش جلوه دهند و در مفید بودن آن ها تردید کند، ولی دقت در صیغه های اَفْعَل تفضیل موجود در این گونه روایات مثل «احسن» و «اشرف» به خوبی نشان می دهد که این تردید نارواست؛ زیرا این گونه احادیث، تنها در صدد بیان ارزش، شرافت و اهمیت بیش تر پوشش های درونی هستند. نیز صیغه های اَفْعل تفضیل استعمال شده در این گونه احادیث این مطلب را تأکید می کند که پوشش های ظاهری هم مفید و دارای ارزش هستند، ولی در مقایسه با پوشش های باطنی ارزش کم تری دارند؛ نه این که از اساس فاقد ارزش باشند. بهترین دلیل ارزشمندی و اهمیت پوشش های ظاهری، آیات و روایات دیگری است که در مباحث آینده به آن ها خواهیم پرداخت.

معمولی، پوشاندن و حفظ اعضا و جوارح از راه مواظبت و کنترل، حجاب و پوشش های روحی و معنوی مثل تقوا، عفت و حیا با حصارها و فاصله های فیزیکی باشد که مربی بین متربّی و زمینه ها و مقدمات گناهان جنسی ایجاد می کند.

در اثر حاضر، برخی از پوشش های بالا را در ضمن دو نوع پوشش ظاهری و باطنی مورد بحث قرار خواهیم داد و از آن جایی که پوشش باطنی و معنوی، زیر بنای پوشش ظاهری است و شرافت و ارزش بیش تری دارد، نخست درباره آن بحث می کنیم.

بخش دوم :جلوه های باطنی و ظاهری پوشش اسلامی

اشاره

فصل اول: برخی جلوه های باطنی تأثیر پوشش اسلامی

اشاره

در تعریفی گسترده، هر گونه لباس و پوششی که قابل مشاهده حسی و ظاهری نباشد، پوشش باطنی و معنوی نام دارد. برای مثال، مقولاتی مثل عفت، حیا و دین⁽¹⁾از مهم ترین مصادیق لباس ها و پوشش های معنوی هستند. البته طبیعی است که پوشش های معنوی مذکور، همانند اوصاف باطنی دیگر، آثار و نشانه های ظاهری و بیرونی دارند.

از برخی آیات و روایات مربوط به پوشش های معنوی استفاده می شود که این گونه پوشش های باطنی نیز همانند پوشش های ظاهری، در مهار غریزه جنسی و پیش گیری از آسیب زایی غریزه جنسی مؤثر هستند که به طور اختصار درباره برخی از جلوه های تأثیر آن ها بحث می شود.

1- عفت

از جلوه های برجسته پوشش معنوی و باطنی عفت است.⁽²⁾یکی از علت های پیدایش عفت، التزام به حجاب و پوشش ظاهری بیش تر است. این مطلب با دقت در ابتدا و انتهای این آیه شریفه فهمیده می شود:

وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاّتی لا یَرْجُونَ نِکاحًا فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُناحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ غَیْرَ مُتَبَرِّجاتٍ بِزینَةٍ وَ أَنْ یَسْتَعْفِفْنَ خَیْرٌ لَهُنَّ. (نور: 60)

و بر زنان از کار افتاده ای که [دیگر] امید زناشویی ندارند، گناهی نیست که پوشش خود را کنار نهند [به شرطی که ]زینتی را آشکار نکنند؛ و عفت ورزیدن برای آنها بهتر است.

خداوند در این آیه، نخست به پیر زنان می فرماید که بدون قصد خودنمایی، مجازند از برخی پوشش های رویی بدن مثل جلباب و چادر استفاده نکنند، ولی در ادامه می گوید: حتی اگر همین زنان سال مند نیز از این گونه حجاب ها استفاده کنند و عفت بورزند، برای ایشان بهتر است.

در روایت معروف جنود عقل و جهل، عفت متضاد با تهتک ذکر شده است. «العفة و ضدها التهتک»⁽¹⁾و تهتک در لغت به معنای پرده دری آمده است.⁽²⁾بنابراین، به قرینه تقابل و تضاد، می توان گفت عفّت به معنای پرده پوشی است.

عفت جلوه ها و قلمروهای گوناگونی دارد که می توان همه آن ها را در سه نوع گرد آوری کرد: 1. عفت در اندیشه؛ 2. عفت در گفتار؛ 3. عفت در رفتار.

چون پوشش اسلامی رفتاری است که از یک فرد مسلمان سر می زند، به تناسب موضوع این نوشتار، به طور اختصار از عفت در رفتار سخن می گوییم.

عفاف گرایی در رفتار، عرصه های گوناگونی زندگی فردی و اجتماعی را فرا می گیرد. مانند عفت در پوشش که گزینش جامه ای است که با هویت دینی، هنجارهای اخلاقی، شخصیت والای انسانی و ارزش های متعالی اجتماعی سازگار باشد. حوزه ارتباط های انسانی به نمایشگاهی از جلوه های بدنی و دوخت و دوز مد گرایانه تبدیل نشود، عرصه های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جلوه گاه عریان نمایی های هوس انگیز و

خرد سوز نگردد و به جای تجلی عقلانیت، دین ورزی، اخلاق پیشگی و انسانیت، حیوانیت لجام گسیخته به میدان نیاید.

یکی دیگراز ابعاد عفت رفتاری «عفت جنسی» است. عفت جنسی در فرهنگ اسلامی جلوه های متعددی دارد که برخی از مهم ترین آن ها عبارتند از:

ـ پرهیز از نگاه آلوده؛

ـ خلوت نکردن با نامحرم؛

ـ تماس بدنی نداشتن؛

ـ پرهیز از خود ارضایی و آمیزش نامشروع؛

ـ نداشتن تجلی تحریک آمیز در مجامع؛

ـ واسطه نشدن برای فحشا؛

ـ گریز از عوامل تحریک آمیز.⁽¹⁾

کتاب های روایی که احادیث ازدواج را مطرح کرده اند، با ب ویژه ای با عنوان وجوب عفت ورزی و پاک دامنی دارند که در آن؛ احادیث فراوانی درباره عفت آمده است.⁽²⁾

 براساس حدیثی از امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام صبر و پایداری در مقابل خواسته های شهوانی عفت نامیده شده است: «اَلصَّبرُ عَنِ الشَّهوة عِفة؛⁽³⁾پایداری و صبر در برابر شهوت نشانه عفت است»، در روایت دیگری، عفت ضعیف کننده امیال و گرایش های شهوانی دانسته شده است:

«العفة تُضعِّفُ الشّهوةَ؛⁽¹⁾عفت ضعیف کننده شهوت است».

چون دو نوع برجسته از شهوت ها و خواسته ها، شهوات و میل های مربوط به غریزه گرسنگی و غریزه جنسی است، در روایات نیز به دو نوع عفت شکمی و جنسی توصیه شده و انسان های برخوردار از این دو عفت و ستایش شده اند. در حدیثی از امام باقر علیه السلام برخورداری انسان از عفت شکمی و جنسی، از برترین عبادت ها دانسته شده است:

«ما عُبِدَاللّهُ بشی ءٍ أفضلُ مِنْ عِفَّة بطنٍ و فرج؛⁽²⁾

خداوند به چیزی برتر از عفت شکم و عفت فرج عبادت نشده است».

در حدیث دیگری از آن حضرت، اجتهاد و کوشش در راه کسب عفت شکمی و جنسی، جزء برترین تلاش ها شمرده شده است: «ایّ الاجتهاد افضل من عفة بطن و فرج؛⁽³⁾کدام تلاش برتر از عفت شکم و عفت فرج است».

بی تردید هنگامی فهم معنای دقیق این گونه احادیث آشکار می گردد که بدانیم منشأ بسیاری از گناهان و کارهای خلاف، شهوات و امیال مربوط به شکم و غریزه جنسی است. اگر امیال مذکور از طریق عفت شکمی و جنسی کنترل و مهار شوند، به طور طبیعی زمینه بسیاری از گناهان نیز از بین خواهد رفت؛ زیرا انسان در اثر پوشش باطنی عفت، به نوعی مصونیت درونی دست می یابد. در روایتی از امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام صیانت و حفاظت در مقابل گناه، به عنوان ثمره و نتیجه عفت ذکر شده است:

«ثمرة العفة الصیانة؛⁽⁴⁾نتیجه عفت ورزی مصونیت در برابر گناه است».

به دلیل همین ویژگی بازدارندگی و مصونیت بخشی پوشش درونی عفت در مقابل تحریک غریزه جنسی، قرآن مجید به افرادی که در اثر مشکلات قادر به ازدواج نیستند