مشخصات کتاب

پرتوی از فضائل امیر مؤمنان علی(علیه السلام)

در 110 حدیث از کتب اهل سنت

حضرت آیه البطان صافی گلپایگانی

سرشناسه: صافی گلپایگانی، لطف اللّه.

عنوان و نام پدیدآور : پرتوی از فضائل امیرمؤمنان علی (علیه السلام) در 110( حدیث از کتب اهل سنت) لطف اللّه صافی گلپایگانی.

مشخصات نشر: قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت اللّه العظمی صافی گلپایگانی مدظله العالی . 1396

مشخصات ظاهری : 200 ص.

شابک :3-22-5105-600-987

وضعیت فهرست نویسی : فیپا.

یادداشت : کتابنامه، همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع : علی بن ابی طالب امام ،اول 23 قبل هجرت - 40 ق.

موضوع : فضائل، حدیث .

شناسه افزوده: : دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت اللّه العظمی صافی گلپایگانی مدظله العالی .

4رده بندی کنگره: پ 2 ص /BP37/4

رده بندی دیویی :297/951 :

اشاره

بسم اللّه الرحمن الرحیم

دفتر تنظیم و نشر آثار

حضرت آیة اللّه العظمی صافی گلپایگانی(مد ظله الشریف)

نام :کتاب پرتوی ازفضائل امیرمؤمنان علی(علیه السلام) در (110 حدیث از کتب اهل سنت)

مؤلف: حضرت آیت اللّه العظمی لطف اللّه صافی گلپایگانی (مد ظله الوارف)

مترجم :ناصر باقری بیدهندی

چاپ دوم :رجب المرجب 1438 / بهار 1396

شمارگان: 3000

بها :7000 تومان

شابک: 3-22-5105-600-978

• سایت الکترونیکی :- www.safi.ir www.saafi.net

پست الکترونیکی: saafi@saafi.net

• آدرس پستی: قم / انقلاب 6 / پلاک 181 -

تلفن:37755543 (025)

قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله) :

«عَلی وَشِیعَتُهُ هُمُ الْفَائِرُونَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ»

پیامبر اسلام (صلی اللّه علیه وآله) فرمودند:

«علی و پیروانش در روز قیامت رستگاران اند»

فهرست مطالب

سخن .مترجم...11

مقدمه مؤلف...15

13 همراه با پیامبر (صلی اللّه علیه وآله) در بهشت ...42

23 .محرّم اسرار پیامبر (صلی اللّه علیه وآله)...56

40 نامیده شدن علی (علیه السلام)به امیرمؤمنان...80

55 حدیث جواز ...103

88.پیشی گیرندگان ...156

99 .معلّم و مربی علی (علیه السلام)...171

کتاب نامه ...189

آثار حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله الوارف در یک نگاه... 201

سخن مترجم

اشاره

بسم الله الرّحمن الرّحیم

وَإِیَّاهُ نَسْتَعِینُ

گفتن و نوشتن درباره شخصیّتی که برتر از وصف، بالاتر از اندیشه و والاتر از جوهر کلام است و فضائل و مناقب ارزنده اش به قدری زیاد و فراوان است که قابل احصا و احاطه نیست، کاری بسی دشوار، بلکه بدون هدایت خداوند سبحان غیرممکن است.

در حدیثی از پیامبر اکرم(صلی اللّه علیه وآله) به امیرمؤمنان علی (علیه السلام) آمده است:

«ای علی! جز خدا و من کسی تو را آن سان که شایسته است، نشناخت». ⁽¹⁾

ابعاد مختلف و به ظاهر متضادّ وجود ذی جود آن حضرت را کسی می تواند درک و توصیف کند که از او بالاتر باشد یا همتای او و به مصداق کلام معروف: «معرِّف باید اجلی از معرَّف باشد» چه می تواند بگوید انسان ملکی درباره انسانی ملکوتی که «فضائلش به شماره نمی آید؟» ⁽²⁾و بنا بر این فرموده رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله):

«اگر جنگلها همه قلم و دریاها همه مرکب و پریان شمارشگر و انسان ها نگارگر شوند، نمی توانند فضائل علی بن ابی طالب را برشمرند» ⁽¹⁾از این رو، بی تردید بهترین و مستندترین منبع برای شناخت علی (علیه السلام)، قرآن مجید و سخنان نغز و شیرین رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله) است.

با توجّه به آنچه گفته شد بسیاری از نویسندگان بهتر آن دیده اند که سیمای درخشنده امیرمؤمنان (علیه السلام) را در آینه احادیث نبوی به نظاره بنشینند و بنگرند معلّم و مربّی امیرمؤمنان (علیه السلام) آن حضرت را چگونه معرّفی و توصیف می کند.

یکی از عالمان برجسته که بیان فضائل، ویژگی ها و برجستگی های امام امیرمؤمنان علی (علیه السلام) را مدّنظر داشته و به بازشماری قطره ای از دریای بیکران فضائل امام (علیه السلام)از لسان گهربار نبیّ مکرّم از کتب و منابع عامّه پرداخته است، آیت اللّه العظمی حاج شیخ لطف اللّه صافی گلپایگانی (دام ظله الوارف) است.

چرا این کتاب را ترجمه کردیم؟

چون ترجمه این گونه کتاب های پرارج برای شیعیانی که

نمی توانند از منابع عربی استفاده کنند، سودبخش خواهد بود؛ زیرا مایه استواری ساختارهای اعتقادی و اعتماد آنان شده و به جانشان نورانیّت و به دلشان صفا و به اندیشه شان روشنایی و به خود آنان آگاهی می بخشد، صاحب این قلم از سر عشق و ارادتی که به سرور پرهیزکاران و امیر جان مؤمنان داشت ،و برحسب وظیفه، با استمداد از عنایت ایزدی به ترجمه آن پرداخت تا آن عدّه از برادران و خواهران ایمانی که بهره کافی از زبان عربی ندارند از این کتاب ارزشمند بی نصیب نمانند.

کاری که ما در این اثر انجام داده ایم

علاوه بر ترجمه برای احادیث کتاب، تیتر گذاشته و فهرست منابع را به طور مستقل در پایان کتاب افزودیم. در موارد معدودی توضیحاتی را در متن یا پانوشت داخل [] آورده ایم.

امید است این خدمت ناچیز در پیشگاه باعظمت حضرت بقیة اللّه الاعظم امام زمان (علیه السلام) مقبول افتد و مؤلف محترم، مترجم و ناشر مشمول رحمت بیکران حق تعالی و عنایات خاصّه ولیّ او قرار گیرند. بمنّه وکرمه. ،قم، آشیانه آل محمد (صلی اللّه علیه وآله). ناصر باقری بیدهندی

مقدمه مؤلف

به نام خداوند بخشنده مهرورز

وَمَاذَا یَقُولُ النَّاسُ فی مَدْح مَنْ أَتَتْ ***مَدَائِحُهُ الغَرّاء فی مُحْکَم الذکر الذِّکْرِ

چه می توان گفت در مدح شخصیّتی که مدح و منقبت بلندش در قرآن کریم آمده است.

سکوت معنادار فصحا و بلغا و علما و حکما و عرفا و اولیاء ازذکرمناقب امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)- برادر رسول خدا، همسر فاطمه زهرا(سلام اللّه علیها)، داناترین مردم، کسی که در خداشناسی و عبادت پس از پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله) برترین شخصیّت است - گویاتر از مدیحت سرایی و ذکر فضائل و مناقب و مراتب رفیع و مقامات والا و حضور شکوهمند او در صحنه های مختلف و معجزات آشکار و عجائب زندگی اوست.

از این رو اعتراف به عجز در پیشگاه مقدس و باعظمت آن حضرت برای همگان بهتر است، سروری که رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله)در خطابی درباره اش فرمود: «اگر انسانها نویسنده و پریان حسابگر شوند، نمی توانند فضائلت را بنگارند». ⁽¹⁾

امیر المؤمنین (علیه السلام) شخصیتی است که خداوند متعال فضائلی غیر قابل شمارش برایش قرار داد. فرزانه ای که پروردگار سبحان در شب معراج با پیامبرش با صدای دلربای حضرت امام علی(علیه السلام) تکلم کرد. ⁽¹⁾

همو که بعضی اصحاب در فراوانی فضائلش گفته اند: «علی سوابق درخشانی دارد که اگر سابقه ای از آن را بین همه آفریدگان توزیع کنند همه به خیر می رسند». ⁽²⁾آن حضرت بزرگترین نشانه خدای متعال و علم و قدرت و سایر صفات برجسته اوست و در عالم امکان مانندی جز پسر عمش رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله) ندارد همو که حضرت رسول(صلی اللّه علیه وآله) حامی بی نظیر او بود. آن سَرور اسوه جانفشانی و در نصرت حقّ و اقامه عدل ،یگانه و در اعتلای کلمة اللّه فوق العاده بود. با ضعفا ترحّم و با فقرا مواساتی عظیم داشت. از خدای متعال خوفی فراوان بر دل داشت و افصح و ابلغ همگان بود و در خوراک و پوشاک و در تمامی احوال و افعال باعظمت بود.

بلندمرتبه است خدای علی مرتبه ،عظیم ،آفرینندهء چنین انسانی و ودیعت گذارنده این عظمتها و کمالات در این آفریده.

بزرگ است خدایی که چنین انسانی در مقابل عظمتش کرنش می کند و در مقابل جلال و جبروت و عظمتش خود را کوچک می داند و از کبریایی اش خائف و ترسان است و در مقابل ذات پاکش به عجز و فقر اعتراف دارد و اوست کسی که گفت: «إِلَهِی کَفَی لِی عِزَّاً أَنْ أَکُونَ لَکَ عَبْداً، وَکَفَی لِی فَخْراً أَنْ تکونَ لِی رَبّا»؛ ⁽¹⁾

«خدای من همین عزّت مرا بس که بندهء تو باشم و برای من افتخار همین بس که تو خدای منی». اوست ممسوس در ذات حقّ، و بسیار گریان از خشیت الهی و مجاهد در راه خدا .اوست صراط مستقیم و عروة الوثقی و حبل اللّه متین ،و میزان اعمال ،و تقسیم گر بهشت و دوزخ، و دست باز خداوندی و دیدهء بینای حقّ و حجت بالغه اش.

حضرت امیر (علیه السلام) در نامه ای که به معاویه نوشت فرمود: «فَإِنَّا صَنَائِعُ رَبَّنَا وَالنَّاسُ بَعْدُ صَنائِعُ لَنَا» ؛ ⁽²⁾

«ما ساخته و تربیت یافتهٔ مستقیم پروردگاریم و مردم تربیت شدهء ما هستند».

ابن ابی الحدید در ذیل آن می نویسد: این سخن بزرگ و برترین سخن است و معنایش سرآمد معانی، و ساخته و پرداختهء خداوندگاری که خدایش صانع اوست و منزلتش را رفیع و سرآمد مصنوعات نمود.

حضرت می فرماید: «احدی از انسانها بر ما نعمت نداد، تنها خداست که بر ما نعمت داده است. بین ما و بین او واسطه ای در کار نیست .دیگران به وسیلهء ما تربیت شده اند ما واسطهء بین خدا و آنان هستیم و این مقام بلندی است. ظاهرش این است که شنیدی ،و باطنش آن است که آنان بندگان خدا هستند و مردم بندهء آنان . ⁽¹⁾و از سوی دیگر صاحب این مفاخر عظیم را می بینیم که از خوف خدا چون مارگزیده به خود می پیچد!

و آن گونه که بعضی از یارانش [ضرار پسر ضمره ضبابی] ⁽²⁾او را توصیف کرده: دارای چشمی گریان ،و متفکّر بود. وقتی با خود خلوت می کرد به محاسبه نفس می پرداخت و می گفت: «آه از کمی زاد و توشه و دوری راه و کمی انس، علی را با نعمت های

فناپذیر و لذّت های زودگذر چه کار؟م و می فرمود: «بدان که امام شما از دنیای خود به دو پاره تن پوش و از خوردنی هایش به دو قرص نان، بسنده کرده است به خدا قسم! از دنیایتان شمش طلایی، و از غنایمش ثروتی نیندوخته ام و حتّی این پیراهنی را که پوشیده ام تن پوش دیگری فراهم نکرده ام» ⁽¹⁾چه بگوییم از نفس پیامبر (صلی اللّه علیه وآله)که رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله) درباره اش فرموده بود: «تو می شنوی آنچه را که من می شنوم و می بینی آنچه را که من می بینم جز آنکه تو نبّی نیستی». ⁽²⁾

از این رو آنچه ما درباره امیرالمؤمنین و مولی الموحّدین می گوییم چون قطره ای است در مقابل دریا و ذرّه ای است در مقابل خورشید. پس عقول جهانیان و زبان ستایش گران، کوچک تر و نارساتر از آن است که حقّ این امام همام را ادا کند. لکن از همان آغاز که خود را شناختم نسبت به یادمان آن حضرت و فرزندان گرامش حرص و ولع داشتم و این امر به مرور ایام و گذشت سالها فزونی می یافت و شوقم بیشتر می شد و قلبم به مطالعه احادیث و آثار و استماع مناقب و مدایح شان نورانی می گردید. وگویا شاعر، این اشعار را به زبان حال من سروده است:

حُبُّ آلِ الرَّسولِ خَالَطَ عَظمِی *** وَجَرَی فِی مَفَاصِلی فَاعْذِرُونی

انَّا وَاللّهُ مُغْرَمُ بِهَوَاهُمْ ***عَلُّلُونی ب ذِکْرِهِم عَلِّلُونی

لا عَذَّبَ اللّهُ أُمّی انَّها شَرِبَت ***حُبَّ الوَصِیَّ وَغَذَتْنِیهِ بِاللَّبَنِ

وَکَانَ لی وَالِدٌ یَوَی أَبَا حَسَن ***فَصِرْتُ مِنْ ذِی وَذَا أَهْوَی أَبَا حَسَنٍ

محبّت خاندان پیامبر با استخوانم در آمیخته و در مفاصلم جریان پیدا کرده، پس مرا معذور دارید. خدا را سوگند که من شیفته آنان هستم، با یاد آنان مرا از خود، بی خود کنید.

مادرم را عذاب خدا فرا نگیرد که جام عشق علی پیمود و از راه شیر به کامم فرو ریخت. و پدری داشتم شیفته ابوالحسن علی، و مرا شیفتگی علی از این پدر و مادر به ارث است. در این کتاب صد و ده ⁽¹⁾حدیث در مناقب حضرت از جوامع

حدیثی اهل سنّت از مسانید و صحاح ستّه و غیر آنها بِه گزین کردم و آن را قبس مِنْ مناقب امیر المؤمنین (علیه السلام) نامیدم.

ناگفته نماند که احادیث وارده در کتابهای اهل سنّت دربارهٔ حضرت علی (علیه السلام) فوق العاده فراوان .است به رعایت اختصار و اینکه گفته اند گاه مختصر مفید، انسان منصف بصیر را از مراجعه به موسوعه های بزرگ و مجلات متعدّد بی نیاز می کند؛ بر این تعداد بسنده کردم و اوست یاور و مددکار.

و حمد ویژه خدایی است که ما را بدین موهبت عظمی رهنمون شده و اگر هدایت الهی نبود ما بدین امر هدایت نمی شدیم. وَصَلَّی اللهُ عَلَی سَیِّدِ الْأَنْبِیَاءِ وَالْمُرْسَلِینَ أَبِی الْقَاسِمِ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِینَ .

و دوست دارم این مقدمه را به مُشک صلوات بر محمد و آل او با نقل این ابیات خاتمه بخشم:

یَا رَبِّ صَلِّ عَلَی النَّبیِّ وَآلِهِ *** أَزْکَی الصَّلَاةَ وَخَیْرَهَا وَالأَطیَبا

یَا رَبِّ صَلِّ عَلَی النَّبِیِّ وَآلِهِ *** مَا اهْتَزَّتِ الأَثَلَاثُ مِنْ نَفس الصبَا

یَا رَبِّ صَل عَل النَّبِیِّ وَآلِهِ *** مَا لاحَ بَرْقٌ فِی الأَباطِحِ أَوْ خَبَا

یَا رَبِّ صَلِّ عَلَی النَّبِیُّ وَآلِهِ *** ما قال ذو کَرَمٍ لِضَیْفِ مَرحَبَا

یَا رَبِّ صَل عَلَی النَّبِیِّ وَآلِه *** ما أمَّتِ الزُوَّارُ طَیِّبَةَ یَثرَبَا

یَا رَبِّ صَلِّ عَلَی النَّبِیِّ وَآلِهِ *** مَا غَرَّدَتْ فِی الأَیْکِ سَاجِعَةُ الرُّبَا

یَا رَبِّ صَلِّ عَلَی النَّبیِّ وَآلِهِ *** مَا کَوْکَبٌ فِی الْجَوِّ قَابَلَ کَوْکَبَا

یَا رَبِّ صَل عَل النَّبِیُّ وَآلِهِ *** سُفُنِ النَّجَاةِ الْغُرُّ أَصْحَابِ الْعَبَا

یَا رَبِّ صَلِّ عَلَی النَّبِی وَآلِهِ *** فی الحشر إِذْ یَتَسَاءَلُونَ عَنِ النَّبَا ⁽¹⁾

بار الها! بر پیامبر و آلش درود فرست. پاکیزه ترین و بهترین و شایسته ترین درودها را.

پروردگارا! بر پیامبر و آلش درود فرست. مادامی که درخت اثلاث از نفس باد صبا در اهتزاز است. خداوندا! بر پیامبر و خاندانش درود فرست. تا زمانی که آذرخشی در زمین های هموار بدرخشد.

ایزدا ! بر پیامبر و آلش درود فرست. تا آنگاه که انسان کریمی به میهمان خود خوش آمد گوید. خداوندا! بر رسول خود و خاندانش درود فرست. تا موقعی که زائری هست که آهنگ یثرب کند. بار پروردگارا! بر پیامبر اعظم و خاندانش درود فرست. تا لحظه ای که پرندهء خوش خوان بر شاخسار درخت بخواند.

بار الها !بر حضرت رسول و عترتش درود فرست. مادام که در آسمان ستاره ای در مقابل ستاره ای قرار می گیرد.

خداوندا! بر پیامبر و آلش درود فرست [همان] کشتی های نجات و اصحاب عبا.

پروردگارا! بر پیامبر و آلش درود فرست و قرار بده آنان را شفیعان ما. در روز رستاخیز آنگاه که می پرسند از خبرها.

(1) علی الشام امیر غدیر

عَنْ زَیْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَمَاعَةٍ مِنَ الصَّحَابَةِ : قَالَ رَسُولُ (صلی اللّه علیه و اله):

مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَل مَوْلَاهُ، اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ». ⁽¹⁾

زید بن ارقم و گروهی از صحابه روایت کرده اند که رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله) فرمود: «هرکس که من مولای او هستم علی نیز مولای اوست خدایا یاران او را یاری و دشمنانش را دشمن بدار».

(2) علی (علیه السلام) هادی امت

عَنْ ابْنِ عَبَّاس: قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه وآله) :

«أنَا الْمُنْذِرُ وَعَلَی الْهَادِی »- وَأَشَارَ بِیَدِهِ إِلَی عَلیَّ وَقَالَ : «بِکَ یَهْتَدِی الْمُهْتَدُونَ».

⁽¹⁾

و مانند همین را از ابی ،برزه ابن مردویه ضیاء در المختاره از ابن عباس و از عبداللّه احمد در زوائد المسند، ابن ابی حاتم و طبرانی در الاوسط و حاکم نقل نموده و آن را صحیح تلقی کرده است. ر.ک: سیوطی، الدر المنثور، ج 4، ص45. و ابن مردویه و ابن عساکر از علی بن ابی طالب (علیه السلام) نقل کرده اند که درخصوص آیه: «إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ وَلِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» فرمود: «رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله)بیم دهنده است و من هدایت کننده ام» ابن مردویه اصفهانی، مناقب، ص267؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج 42، ص359.

ابن عباس از رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) روایت کرده که آن سرور فرمود: «من بیم دهنده ام و علی هدایت کننده - و با دستش به علی (علیه السلام) اشاره کرده فرمودند - :به واسطه تو هدایت شوندگان راه می یابند و هدایت می شوند».

(3) ورود به شهر علم پیامبر(صلی اللّه علیه وآله)

عَن علیّ (علیه السلام) وَابْنِ عَبَّاس وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ : قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله) : «أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَعَلیٌ بَابُهَا، فَمَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَلْیَاتِ الْبَابَ». ⁽¹⁾

دیلمی، فردوس الاخبار، ج 1، ص 451؛ سبکی، جمع الجوامع، ص 3794؛ متقی هندی، کنز العمال، ج 11، ص614؛ مغربی فتح الملک العلی، ص 70. سعید بن مسیب گوید: در میان اصحاب رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله) له تنها کسی که مدّعی «سَلُونی»؛« از من پرسش کنید » شده، علی بن ابیطالب بود.

ر.ک: ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج 3، ص1103؛ ایجی، توضیح الدلائل، ص211. از سفیان نقل شده است که گفت احدی با علی احتجاج نداشت علی با براهین استدلال او را بر هم زد و بر او چیره شد». ابن مردویه اصفهانی، مناقب، ص 87

ابن مردویه گوید: برای صحابه پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله) ماه پیشامد ناگواری رخ داد از این رو عمر آنها را فرا خواند و به علی گفت:« تو راه حل بده که بهترین و داناترین آنانی» ر.ک: ابن مردویه ،اصفهانی مناقب، ص 87 – 88 کتاب ملحقات احقاق الحق (مرعشی نجفی، ج 8 ص (233) و عبارتی نزدیک به این مضمون در ذخائر العقبی طبری ص (81) نقل شده است و نیز در نقلها فراوان آمده است که عمر همیشه میگفت: «اگر علی نبود، عمر هلاک می شد». ابن مردویه اصفهانی، مناقب، ص88؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج3، ص 1103؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 18، 141، ج 12، ص 204. به طور خلاصه باید گفت در کتاب الغدیر صد و چهل و سه مصدر برای این حدیث ذکر کرده و علامه لکهنوی درباره این حدیث و مباحث پیرامون آن دوجلد کتاب قطور تصنیف کرده که صفحات آن بالغ بر 1345 خواهد بود. [ حدیث صحیح عبارت است از: حدیث مسندی که اسناد آن را به نقل عادل با قدرت ضبط و حفظ قوی از افراد مانند خود روایت کرده باشند و تحت عنوان شاد و معلّل قرار نگیرد ر.ک ،نووی ارشاد طلاب الحقائق الی معرفة سنن خیر الخلائق.]

علی (علیه السلام) و ابن عباس و جابر بن عبداللّه روایت کرده اند که پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله)فرمود: «من شهر علمم و علی دروازه آن، پس هرکس طالب علم باشد از دروازه آن وارد شود».

(4) علی (علیه السلام) دو کفه ترازوی علم پیامبر(صلی اللّه علیه وآله)

عَنْ ابْنِ عَبَّاس: قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه واله) :

«أَنَا مِیزَانُ الْعِلْمِ وَعَلیٌ کَفَّتَاهُ، وَالْحَسَنُ وَالْحُسَیْنُ خُیُوطُهُ، وَفَاطِمَةُ عَلَاقَتُهُ، وَالْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِی عَمُودُهُ، یُوزَنُ بِهِ أَعْمَالُ الْمُحِیِّینَ لَنَا وَالْمُبْغِضِینَ لَنَا». ⁽¹⁾

ابن عباس از رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله) روایت کرده است که حضرت فرمود: «من میزان علمم ،و علی دو کفه اش، و حسن و حسین بندهایش و فاطمه آویزه (شاهینش) و امامان بعدی دستگیره آن هستند، که در آن کارهای محبّان و دشمنان ما وزن و سنجیده می شود».

(5)علی (علیه السلام)دو کفه ی ترازوی علم پیامبر(صلی اللّه علیه واله)

عَنْ عُمَر ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ (صلی اللّه علیه واله) یَقُولُ لِعَلیَّ : «یَا عَل یَدُکَ فِی یَدِی تَدْخُلُ مَعِیَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ حَیْثُ أَدخُلُ». ⁽¹⁾

از عمر بن خطاب نقل است که گفت :شنیدم پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله) به علی فرمود: «ای علی! روز قیامت در حالی که دست تو در دست من باشد وارد بهشت می شوی و من هر کجا که داخل شدم وارد خواهی شد.

(6) پیغمبر و علی (علیهم السلام) شده از یک ریشه اند

عَنْ ابنِ عَبَّاس: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله): «أَنَا وَعَلِیٌّ مِنْ شَجَرَةٍ وَاحِدَةٍ، وَالنَّاسُ مِنْ أَشْجَارٍ شَتَّی». ⁽¹⁾

ابن عباس از رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله) روایت می کند: «من و علی از یک درخت آفریده شدیم و مردم از درختان متعدد».

[توضیح: ریشه نسبی مقصود نیست. اشاره به نور نبوّت و ولایت است که از این دو از ازل یک جلوه می کردند؛ هنگامی که این نور نبوّت و ولایت به صلب عبدالمطلب رسید، از هم جدا شده، یکی به پشت ابوطالب منتقل گردید و دیگری در صلب عبداللّه.]

(7) کارزار علی (علیه السلام)بر تأویل قرآن

عَنْ وَهَبِ بْنِ صَیْفِی: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله): أَنَا أُقَاتِلُ عَلَی تَنْزِیلِ الْقُرْآنِ، وَعَلٌ یُقَاتِلُ عَلَی تَأْوِیل القُرْآنِ». ⁽¹⁾وهب بن صیفی از رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله) روایت کرده است که حضرت فرمود: «من برای تنزیل قرآن کارزار می کنم و علی در ارتباط با تأویل آن نبرد می کند». [توضیح: یکی از معاصران در ذیل حدیث فوق این بیان را دارد: مراد از تنزیل قرآن، تصدیق به وحی بودن آن است که پیغمبر برای آن جهاد کرد؛ و مراد از تأویل قرآن، فهم صحیح آن و عمل

کردن به احکام آن است ،که علی در جنگ جمل و صفین و نهروان انجام داد. ⁽¹⁾

(8) من به درختی مانم که ...

عَنْ ابْنِ عَبَّاس: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله): «أَنَا شَجَرَةٌ، وَفَاطِمَةُ خِلُهَا، وَعَیلٌ لِقَاحُهَا، وَالْحَسَنُ وَالْحُسَیْنُ ثَمَرَتُهَا، وَالْمُحِبُّونَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَرَقُهَا مِنَ الْجَنَّةِ حقاً حقاً». ⁽¹⁾ابن عباس از رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله ) روایت کرده که حضرت فرمود: «من به درختی مانم که فاطمه باردان آن و علی بارور سازنده آن ،حسن و حسین میوه آن و دوستداران خاندانم برگهای آن درخت اند که آن درخت و توابعش از بهشت اند».

(9) علی (علیه السلام) حجت خدا بر بندگان

عَنْ أَنَسٍ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی اللّه علیه وآله): «أَنَا وَعَلِیٌّ حُجَّةُ اللّه عَلَی عِبَادِهِ». ⁽¹⁾انس از رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله)روایت کرده که حضرت فرمود: «من و علی حجت خدا بر بندگانش می باشیم».

(10) افتخار به علی(علیه السلام)

عَنْ جَابِرٍ: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله):

«إِنَّ اللّهَ عَزَّ وَجَلَّ یُبَاهِی بِعَلیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ کُلَّ یَومٍ عَلَی الْمَلَائِکَةِ الْمُقَرَّبِینَ حَتَّی یَقُولَ: بَخٍ بَخٍ هَنِیئًا لَکَ یَا عَلِیّ»/⁽¹⁾

جابر از رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) روایت کرده که حضرت فرمود: «خداوند باعزّت و جلال هر روز بر فرشتگان مقرّبش به علی بن ابی طالب افتخار می کند». تا آنجا که می گوید: «به به! ای علی گوارا باد بر تو» .

(11)بشارت به علی (علیه السلام)

عَنْ شَرَاحِیل بْنِ مُرَّةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللّه (صلی اللّه علیه واله) :« أَبْشِرُ یَا عَلِیُّ حَیَاتُکَ مَعِی وَمَوْتُکَ مَعِی» ⁽¹⁾

شراحیل فرزند مره گوید: از رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله) شنیدم که فرمود: «ای علی! بشارتت باد که زندگی و مرگ تو با من است».

(12)جواز عبور از صراط

عَنْ أَبِی بَکْرٍ قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ (صلی اللّه علیه وآله) یَقُولُ : «لَا یَجُوزُ أَحَدٌ الصَّرَاطَ إِلَّا مَنْ کَتَبَ لَه عَلَی الْجَوَاز». ⁽¹⁾

ابوبکر گوید: شنیدم رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله) می فرمود: «احدی از پل صراط نمی گذرد جز کسی که از علی (علیه السلام ) جواز عبور داشته باشد».

(13)همراه با پیامبر(صلی اللّه علیه واله)در بهشت

عَنْ عُمَر ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ (صلی اللّه علیه واله) یَقُولُ لِعَلیَّ : «یَا عَل یَدُکَ فِی یَدِی تَدْخُلُ مَعِیَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ حَیْثُ أَدخُلُ». ⁽¹⁾

از عمر بن خطاب نقل است که گفت :شنیدم پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله) به علی فرمود: «ای علی! روز قیامت در حالی که دست تو در دست من باشد وارد بهشت می شوی و من هر کجا که داخل شدم وارد خواهی شد.

(14)دشمنی علی (علیه السلام)و خاندان رسول خدا (صلی اللّه علیه واله)

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ ، عَنْ رَسُولِ اللّه (صلی اللّه علیه واله):

«ثَلَاثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ فَلَیْسَ مِنِّی وَلَا أَنَا مِنْهُ: بُغْضُ عَلِیَّ،، وَبُغْضُ أَهْلِ بَیْتِی، وَمَنْ قَالَ: الْإِیمَانُ کَلَامٌ».⁽¹⁾

جابر بن عبداللّه از رسول خدا (صلی اللّه علیه وآله) روایت کرده که حضرت فرمود:

«سه چیز است در هر که باشد از من نیست و من از او بیزارم: دشمنی علی، بغض خاندانم و هرکس معتقد است که ایمان صرف گفتار می باشد»

(15)بهشت آرزوی دیدار علی (علیه السلام) را دارد

عَنْ أَنَسٍ: قَالَ رَسُولُ اللَّهُ (صلی اللّه علیه واله) : «ثَلَاثَةٌ تَشْتَاقُ إِلَیْهِمُ الْجَنَّةُ : عَلَی وَعَمَّارٌ وَسَلْمانُ». ⁽¹⁾

انس درضمن حدیثی روایت کرده که رسول اکرم (صلی اللّه علیه واله) به علی (علیه السلام) فرمود: «به خدا سوگند تو نخستین آنهایی» و این را سه مرتبه بیان فرمود. علی سؤال کرد: پدر و مادرم به فدایت آن سه تن کیان اند؟ جواب داد: «مقداد و سلمان و ابوذر» هیثمی، مجمع الزوائد، ج 9، ص 117. و از ابن عباس روایت شده که رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) فرمود: «از هیچ آسمانی نگذشتم جز آنکه اهل آن را در آرزوی دیدار علی بن ابی طالب یافتم و هیچ پیامبری در بهشت نیست جز آنکه مشتاق علی بن ابی طالب است».

ابن دمشقی، جواهر المطالب، ج 1، ص257.

(16)حق علی (علیه السلام) بر عهده مسلمانان

عَنْ جَابِرٍ: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله) : «حَقُّ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ عَلَی هَذِهِ الْأُمَّةِ کَحَقُّ الْوَالِدِ عَلَی وَلَدِهِ». ⁽¹⁾

جابر از رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) روایت کرده که حضرت فرمود: «حق علی بن ابی طالب (علیه السلام) بر مسلمانان چون حقّ پدر است بر فرزندش».

(17)محبت علی (علیه السلام)، نابود کننده گناهان

عَنْ ابْنِ عَبَّاس : قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله):«حُبُّ عَلیٌ بنٍ أبی طَالِبٍ یَأْکُلُ الذُّنوبَ کما تَأْکُلُ النَّارُ الْحَطَبَ». ⁽¹⁾از ابن عباس نقل شده که رسول اکرم (صلی اللّه علیه و اله) فرمود: «دوستی علی بن ابی طالب (علیه السلام)گناهان را می خورد چنانچه آتش هیزم را».

(18)دوستی علی (علیه السلام) برائت از آتش

عَنْ عُمَرِ بنِ الخَطَاب : قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله): «حُبُّ عَلیٌ بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ». ⁽¹⁾

از عمر بن خطاب روایت است که: رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) فرمود: «محبت علی (علیه السلام)مایه دوری از آتش دوزخ است».

(19)محبت علی (علیه السلام) عمل صالح است

عَنْ مَعَاذِ بْنِ جَبَل : قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه واله) : «حُبُّ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) حَسَنَةٌ لَا یَضُرُّ مَعَهَا سَیِّئَةٌ، وَبُغْضُهُ سَیِّئَةٌ لَا تَنْفَعُ مَعَهَا حَسَنَةٌ» . ⁽¹⁾

معاذ بن جبل از رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) روایت می کند: که حضرت فرمود: «محبت علی بن ابی طالب (علیه السلام) حسنه ای است که با وجود آن گناه زیان نمی رساند، و دشمنی او گناهی است که با وجود آن هیچ عمل نیکی سودی نمی بخشد.»

[توضیح: زمخشری در توضیح این گونه احادیث می نویسد: زیرا دوستی علی (علیه السلام) ایمان کامل است و با ایمان کامل گناهان ضرری نمی زنند.]

(20)علی (علیه السلام)دوست رسول خدا (صلی اللّه علیه واله)

عَنْ عَائِشَةَ: قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه واله) : وَهُوَ فِی بَیْتِی لَمَّا حَضَرَهُ المَوْتُ:

«أدْعُوا لی حبیبی، فَدَعَوتُ أَبَا بَکْرٍ، فَنَظَرَ إِلَیْهِ رَسُولُ اللّهِ ثُمَّ وَضَعَ رَأْسَهُ، ثُمَّ قَالَ: ادْعُوا لِی حَبِیبِی. فَقُلْتُ: وَیْلَکُمُ أَدْعُوا لَهُ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ، فَوَاللَّهِ مَا یُرِیدُ غَیْرَهُ، فَلَمّا رَآهُ اسْتَوِی جَالِسًا، وَخَرَجَ التَّوْبَ الَّذِی کَانَ عَلَیْهِ، ثُمَّ أَدْخَلَهُ فِیهِ، فَلَمْ یَزَلْ یَحْتَضِنُهُ حَتَّی قُبِضَ وَیَدُهُ عَلَیْهِ». ⁽¹⁾

و نیز محب الدین طبری در ذخائر العقبی (ص (72) از عائشه نقل می کند که چون رحلت رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) نزدیک شد فرمود: حبیب مرا به نزدم بیاورید. ابوبکر را حاضر کردند حضرت به او نگریست، دوباره سر خود را بر بالین نهاد، و بار دیگر همان را تکرار .فرمود عمر را فرا خواندند همین که رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) او را مشاهده کرده سر بر زمین نهاد و باز فرمود: حبیب مرا بگویید بیاید علی (علیه السلام) را دعوت کردند چون رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) او را دید همراه با خود او را داخل پارچه ای کرد که رویش انداخته بودند، همچنان او را در آغوش داشت تا جان به جان آفرین تسلیم کرد.

و نیز این حدیث در تاریخ مدینة دمشق (ابن عساکر، ج 42، ص393) و جواهر المطالب ابن دمشقی، ج 1، ص175) نقل شده است. از عبداللّه بن عمر روایت است که رسول اکرم (صلی اللّه علیه واله) هنگام بیماریش فرمود: «برادرم را نزد من فرا خوانید ابوبکر را ،گفتند حضرت از او روی برگرداند. آن گاه فرمود: بگویید برادرم بیاید عمر را گفتند .آمد. رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) از او نیز روی گردانیده آنگاه فرمود: برادرم» را بگویید بیاید». عثمان را گفتند آمد پس حضرت از او نیز روی برگرداند پس علی(علیه السلام) را فراخواندند. پیامبر(صلی اللّه علیه واله) پارچه ای را که رویش بود برداشت و علی(علیه السلام) را در زیر آن پارچه داخل نمود، هنگامی که علی از حضور پیامبر خارج شد. از ایشان سؤال شد رسول خدا چه چیزی در زیر پارچه به تو فرمود؟ گفتند: «رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) مرا هزار باب آموخت که از هر بابی هزار باب گشوده می شود».

ر.ک: ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج 42، ص 385؛ گنجی شافعی، کفایة الطالب، ص 262 263؛ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج 8، ص 24؛ همو، میزان الاعتدال، ج 2، ص 482 – 483؛ همو، تاریخ الاسلام، ج 11، ص 224 – 225.

از عایشه نقل است که رسول خدا(صلی اللّه علیه وآله) در مرضی که بدان وفات یافت در خانه من بود که فرمود: «حبیب مرا به نزدم بیاورید. من (پدرم) ابوبکر را دعوت کردم پیامبر (صلی اللّه علیه واله) بدو نگریست و آنگاه سر خود را بر بالین نهاد و همان سخن را تکرار کرده و فرمود: «حبیب مرا به نزدم بیاورید. به حاضران گفتم: وای بر شما علی بن ابی طالب (علیه السلام) را نزد او آورید که به خدا سوگند جز او کسی را نمی طلبد! چون علی را مشاهده کرد از بستر جدا شد و پوششی را

که بر رویش بود عقب زد و علی (علیه السلام)را در زیر آن برد و همچنان او را در آغوش داشت تا از دنیا رحلت کرد در حالی که دستش بر بدن علی (علیه السلام) بود».

(21)محبوب ترین مردم نزد رسول اکرم (صلی اللّه علیه واله)

عَنْ مَعَاذَةِ الْغِفَارِیَةِ : کُنْتُ أَنیساً لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی اللّه علیه واله) أَخْرُجُ مَعَهُ فِی الْأَسْفَارِ، أَقُومُ عَلَی الْمُرْضَی، وَأَدَاوِی الْجُرْحَی ،فَدَخَلْتُ عَلَی رَسُولِ اللّهِ(صلی اللّه علیه واله) بِبَیْتِ عَائِشَةَ وَعَلِیٌّ خَارِجٌ مِنْ عِنْدِهَا، فَسَمِعْتُهُ یَقولُ لِعَائِشَةَ: «إِنَّ هَذَا أَحَبُّ الرِّجَالِ إِلَیَّ وَأَکْرَمَهُمْ عَلَیَّ، فَاعْرِفِی فِی حَقَّهُ، وَأَکْرِمِی مَثْوَاهُ». ⁽¹⁾

از معاذه غفاری روایت است که گفت :من انیس و همدم رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) بودم به طوری که با ایشان به سفرها می رفتم و از سوی آن جناب بر بالای سر مریضها حاضر می شدم، و جراحت زخم خوردگان را مداوا می کردم. روزی به دیدار پیامبر که در بیت عایشه بود رفتم؛ در این هنگام علی در خارج از منزل حضور داشت. شنیدم حضرت، سفارش علی را به عایشه می کرد و

فرمود:« این محبوب ترین مردان نزد من و گرامی ترین آنها برای من ،است، پس به خاطر من حق او را بشناس و جایگاه او را گرامی بدار».

(22)کامروایان رستاخیز

عَنْ أُمِّ سَلَمَة : قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله)

«عَلِیُّ وَشِیعَتُهُ هُمُ الْفَائِزُونَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ». ⁽¹⁾

از جابر بن عبداللّه روایت شده ما در خدمت پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه واله)نشسته بودیم که علی (علیه السلام) از روبرو به سوی ما آمد هنگامی که چشم پیامبر (صلی اللّه علیه واله) به او افتاد فرمود: «قسم به آن کسی که جانم در دست قدرت اوست این و شیعیانش روز رستاخیز پیروزمند و رستگارند» و آیه 7 سوره بینه نازل شد «کسانی که ایمان آورده اند و کارهای شایسته انجام داده اند آنان بهترین مردم هستند». هیثمی، مجمع الزوائد، ج 9، ص 131 گنجی با اسناد خود از ابوسعید خدری روایت کرده که پیامبر(صلی اللّه علیه واله) به علی(علیه السلام) نگاه کرد و فرمود: «این و پیروانش رستگاران روز رستاخیز هستند». در ادامه می فرماید: من این حدیث را از گروه بسیار و طرق گوناگون شنیدم. گنجی شافعی، کفایة الطالب، ص313 - 314. و مناوی این حدیث را این گونه نقل کرده است:« شیعیان علی رستگارانند». مناوی، کنوز الحقائق، ج 1، ص 2515، ح17.

از امّ سلمه روایت شده که پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه واله) فرمود:علی(علیه السلام) و پیروانش در روز قیامت رستگاران اند. [نکته: از این گونه احادیث که کلمه «شیعه» به زبان مبارک

پیامبر اعظم (صلی اللّه علیه واله) صادر شده می توان فهمید که نخستین کسی که بذر تشیع را در سرزمین اسلام ،پاشیده شخص رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) بوده است.]

(23)محرم اسرارپیامبر (صلی اللّه علیه واله)

عَنْ سَلْمَانَ : قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه واله):

صَاحِبُ سِرِّی عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ». ⁽¹⁾

از سلمان روایت است که رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) فرمود: صاحب سرّ من علی بن ابی طالب (علیه السلام)است».

(24)بهترین راست گویان (صدیق اعظم)

عَنْ دَاوُدَ بْنِ بَلَالِ بْنِ أَجْنِحَة : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی اللّه علیه واله) :

«الصِّدِّیقُونَ ثَلَاثَةٌ : حَبِیبُ النَّجَّارُ، وَحِزْقِیلُ مُؤْمِنُ آلِ فِرْعَوْنَ، وَعَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ، وَالثَّالِثُ أَفْضَلُهُمْ». ⁽¹⁾داود بن بلال بن اجنحه روایت کرده که رسول اکرم (صلی اللّه علیه واله) فرمود: صدّیقین سه نفرند: حبیب نجّار، حزقیل مؤمن آل فرعون، علی بن ابی طالب که از همه آنها با فضیلت تر است. [توضیح :حبیب ،فردی است که از جای دوردست شهر با شتاب آمد و مردم انطاکیه را پند داد که از فرشتگان خدا پیروی کنید. داستانش در سوره مبارکه یس است.

مؤمن آل فرعون همان است که ایمانش را از فرعونیان پنهان داشت و آنان را از مخالفت با موسی (علیه السلام) باز می داشت و می گفت: آیا مردی را می کشید که می گوید پروردگارم خداست؟]

(25)حامل لوای حمد

عَنْ مَحدُوجِ بْنِ زَیْدِ الذَّهِلِی - فِی حَدِیثٍ - : قَالَ النَّبِیُّ. (صلی اللّه علیه واله)لِعَلِّی :

«أَلَا وَإِنْ أُخْبِرُکَ یَا عَلی أَنَّ أُمَّتِی أَوَّلُ الْأُمَمِ یُحَاسَبُونَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ، ثُمَّ أُبَشِّرُکَ بِأَنَّکَ أَوَّلُ مَنْ یُدْعَی لِقَرَابَتِکَ مِنِّی وَمَنْزِلَتِکَ عِنْدِی فَیُدْفَعُ إِلَیْکَ لِوَائِی لِوَاءُ الْحَمْدِ، وَهُوَ أَوَّلُ لِوَاءِ یُسَارُ بِهِ بَیْنَ السَّمَاطَیْنِ؛ آدمُ وَجَمِیعُ خَلْقِ اللَّهَ یَسْتَظِلُّونَ بِظِلٍّ لِوَائِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ».

محدوج بن زید ذهلی درضمن حدیثی نقل می کند که رسول خدا که درود خدا بر او و خاندانش باد ، به علی (علیه السلام) فرموده است:

«آگاه باش امّتم نخستین امتهاست که در رستاخیز محاسبه می شوند بشارت باد که تو به لحاظ قرابت و خویشاوندی که با من داری و به جهت موقعیت و منزلتی که پیش من ،داری اولین کس هستی که خوانده می شوی و پرچم حمد من در اختیارت

گذاشته می شود و آن نخستین پرچمی است که در بین دو گروه به اهتزاز در می آید. همه آفریدگان ،روز رستاخیز در سایه پرچم من اند».

(26)منزلت علی (علیه السلام) نزد پیامبر(صلی اللّه علیه واله):

عَنْ عِمْرَانِ بْنِ حَصِین: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه وآله) : «عَلیٌ مِنِّی وَأَنَا مِنْهُ، وَهُوَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ بَعْدِی».⁽¹⁾از عمران بن حصین روایت شده است که پیامبر خدا (صلی اللّه علیه واله) فرمود: علی (علیه السلام) از من است و من از او هستم، و او سرپرست هر مؤمنی بعد از من است

(27)همانند هارون (علیه السلام) نسبت به موسی (علیه السلام)

عَنْ عُمَر وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَغَیْرِهِمْ: قَالَ رَسُول اللّه (صلی اللّه علیه وآله) :

«عَلیٌ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَی إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ (بَعدی)».

⁽¹⁾

مدینه بیرون رفت. وقتی به حجة الوداع رسید و پیامبر (صلی اللّه علیه واله) عازم تبوک بود گریست و به پیامبر(صلی اللّه علیه واله) چنین :گفت: مرا میان زنان و اطفال نهاده و خود به تبوک میروید رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) فرمود: «آیا راضی نیستی موقعیتت نسبت به من همچون موقعیت هارون به موسی باشد جز در نبوت؟!». نیز ر.ک متقی هندی کنز العمال، ج 13، ص 171 – 172؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج 9، ص 110.

از عمر و انس و جابر بن عبدالله و غیر آنان روایت است که پیامبر(صلی اللّه علیه واله) فرمود: «نسبت علی(علیه السلام) به من همان نسبتی است که هارون به موسی داشت منهای نبوت».

(28)عینیت با پیامبر(صلی اللّه علیه واله)

عَنْ ابْنِ عَبَّاس: قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه واله): علیٌّ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ رَأْسِی مِنْ بَدَنی». ⁽¹⁾

نیز ر.ک: سیوطی، الجامع الصغیر، ج 2، ص 177؛ متقی هندی، کنز العمال، ج 11، ص 603.

(29)چون ستاره صبح می درخشد

عنْ أَنس: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله): عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ یَزْهَرُ فِی الْجَنَّةِ کَکَوْکَبِ الصُّبْحِ لِأَهْلِ الدُّنْیا». ⁽¹⁾

از انس روایت شده که رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) فرمود: «علی بن ابی طالب در بهشت می درخشد چنان که ستاره صبحگاهی بر اهل دنیا می درخشد».

(30)علی (علیه السلام) در آمرزش الهی

عَنْ ابْنِ عَبَّاس: قَالَ رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله) : عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ بَابُ حِطَّةٍ، مَنْ دَخَلَ مِنْهُ کَانَ مُؤْمِناً، وَمَنْ خَرَجَ مِنْهُ کَانَ کَافِراً». ⁽¹⁾

از ابن عباس روایت است که رسول خدا (صلی اللّه علیه واله) فرمود: «علی بن ابیطالب (علیه السلام)باب حطهٔ بنی اسرائیل است کسی که از آن در وارد شود مؤمن است و کسی که از او خارج گردد کافر است».

[توضیح: لفظ حطّه دو بار در قرآن به کار رفته است: سوره بقره، آیه 58 و سوره اعراف، آیه 161 و هر دو درباره بنی اسرائیل است. باب حطه آن دری بود که بنی اسرائیل با وارد شدن از آن، در امان بودند. شاید وجه شبه در حدیث چنین باشد که آن باب مظهر فروتنی در مقابل ذات لایزال الهی و قوانین اوست. انقیاد از علی(علیه السلام) هم، چنین است.

مقصود از «خَرَجَ مِنْهُ»، «خَرَجَ عَلَیْهِ» است. یعنی کسی که بر او خروج کند.

(31)تقسیم گر آتش دوزخ

عَنْ حُذَیْفَة : قَالَ رَسُولُ اللّه(صلی اللّه علیه واله) :

«عَلِیُّ قَسیمُ النَّارِ». ⁽¹⁾

در طبقات الحنابله (ابو یعلی، ج 1، ص (320) محمد بن منظور طوسی می گوید: نزد احمد بن حنبل بودیم که مردی به وی :گفت ای اباعبدالله! چه گویی درباره این حدیثی که علی گفته است من تقسیم کننده آتش دوزخم». احمد گفت: چه انکاری در این حدیث دارید؟ مگر برای ما از پیامبر روایت نشده که به علی فرمود جز مؤمن تو را دوست نمی دارد و جز منافق تو را دشمن نمی دارد؟ گفتم [ چرا] :گفت [جای] مؤمن کجاست؟ گفتیم بهشت گفت: [جای] منافق در کجاست؟ پاسخ دادیم در آتش. گفت بنابراین علی، تقسیم گر آتش دوزخ است.

از حذیفه روایت است که رسول خدا (صلی اللّه علیه واله)فرمود: «علی تقسیم گر آتش دوزخ است».

(32)نخستین گروه بهشتی

عَنْ عَلی (علیه السلام) قَالَ : أَخْبَرَنِی رَسُولُ اللّه (صلی اللّه علیه واله):

«إِنَّ أَوَّلَ مَنْ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ أَنَا وَفَاطِمَةُ وَالْحَسَنُ وَالْحُسَیْنُ». فَقُلْتُ: یَا رَسُولَ اللّه فَمُحِبُّونا؟». قَالَ: «مِنْ وَرَائِکُمْ». ⁽¹⁾

از علی (علیه السلام) نقل است که فرمود: رسول خدا(صلی اللّه علیه واله) به من فرمود: «همانا نخستین گروهی که به بهشت در آیند من و فاطمه و حسن و حسین می باشیم.

پرسیدم: «دوستداران ما چه موقعیتی دارند؟». فرمود: «ایشان به دنبال سر شما وارد بهشت می شوند.»

(33)خدایا! دوستش بدار

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکَ أُهْدِی لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی اللّه علیه واله) طَیْرٌ فَقَالَ: «اللَّهُمَّ التی بِرَجُلٍ یُحِبُّهُ اللّه وَیُحِبُّهُ رَسُولُهُ». «قَالَ أَنس : فَأَتَی عَلِیٌّ فَقَرَعَ الْبَابَ، فَقُلْتُ: إِنَّ رَسُولَ اللّه (صَلَّی اللّه عَلَیْهِ وَآلِهِ) مَشْغُولٌ وَکُنْتُ أُحِبُّ أَنْ یَکُونَ رَجُلاً مِنَ الْأَنْصَارِ، ثُمَّ ، إِنَّ عَلِیّاً فَعَلَ مِثْلَ ذَلِکَ، ثُمَّ أَتَی الثَّالِثَةَ،

فَقَالَ رَسُولُ اللّه ( صَلَّی الله عَلَیْهِ وَ آلِهِ ) «یَا أَنَسُ! أَدْخِلْهُ فَقَدْ عَنَیْتُهُ» ، فَلَمَّا أَقْبَلَ قَالَ: «اللَّهُمَّ وَالِ، اَللَّهُمَّ وَالِ ».⁽¹⁾