مشخصات کتاب

سرشناسه: صافی گلپایگانی، لطف الله

عنوان و نام پدیدآور: پاسخ به ده پرسش: پیرامون امامت، خصائص و اوصاف حضرت مهدی (علیه السلام) / لطف الله صافی گلپایگانی.

مشخصات نشر: قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی لطف الله صافی گلپایگانی مدظله العالی، 1393.

مشخصات ظاهری: 128ص.

وضعیت ویراست: [ویراست 2]

فروست: سلسله مباحث امامت و مهدویت؛ 13.

شابک: 9 – 91 – 5105 – 600 – 978 : 45000 ریال

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتاب حاضر در سالهای مختلف توسط ناشرین متفاوت منتشر شده است.

یادداشت: کتاب نامه؛ همچنین به صورت زیرنویس

موضوع: محمد بن حسن (علیه السلام)، امام دوازدهم، 255ق. --- غیبت

موضوع: مهدویت -- انتظار

شناسه افزوده: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله العالی

رده بندی کنگره: 1393 2پ2ص/4/224 BP

رده بندی دیویی: 462/297

شماره کتابشناسی ملّی: 3550366

دفتر تنظیم و نشر آثار

حضرت آیت الله العظمی لطف الله صافی گلپایگانی مدظله العالی

نام کتاب: پاسخ به ده پرسش(پیرامون امامت، خصائص و اوصاف حضرت مهدی (علیه السلام))

مؤلف: حضرت آیت الله العظمی لطف الله صافی گلپایگانی مدظله العالی

چاپ اول، ویراست دوم (ششم کتاب): رمضان المبارک 1435، تابستان 1393

شمارگان: 3000

بها: 4500 تومان

شابک: 9-91- 5105-600- 978

سایت الکترونیک: www.saafi.net

پست الکترونیک: saafi@saafi.net

آدرس پستی: قم / انقلاب 6 / پلاک181

تلفن: 37723380 (025)

سوابق نشر این کتاب

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

سلسله مباحث امامت و مهدویت (13)

پاسخ به ده پرسش

پیرامون امامت، خصائص و اوصاف

حضرت مهدی (علیه السلام)

حضرت آیت الله العظمی لطف الله صافی گلپایگانی مدظله العالی

بسم الله الرّحمن الرّحیم

بَعْد الْحَمْدِ وَالصَّلَوةِ

این مجموعه، پاسخ به ده سؤال پیرامون نظام امامت و چگونگی غیبت و بعضی از خصایص و اوصاف حضرت ولیّ زمان، غوث دوران، کهف امان، مولانا و سیدنا الحجّة بن الحسن المهدی - صلوات الله علیه وعلی آبائه الطاهرین - می باشد. امید است انتشار آن مفید باشد.

لطف الله صافی

28 جمادی الاولی 1398

مطابق با 15 خرداد 1357

فهرست مطالب

استمرار نظام امامت... 5

چگونگی تسخیر جهان با یاران معدود.. 15

نحوه پیروزی امام زمان (علیه السلام) بر سلاح ها ویرانگر. 23

مکان حضرت مهدی (علیه السلام) در غیبت کبری. 29

وظایف حضرت مهدی (علیه السلام) در عصر غیبت. 43

زندگانی شخصی حضرت مهدی (علیه السلام) . 55

ظهور جزئی حضرت مهدی (علیه السلام) در ایّام غیبت کبری. 61

امکان شرفیابی به خدمت امام عصر (علیه السلام) در غیبت کبری.. 69

چگونگی غیبت حضرت مهدی (علیه السلام) . 75

علّت غیبت امام عصر (علیه السلام) با وجود آمادگی شرایط ظهور. 83

پاسخ به چند پرسش دیگر. 95

کتاب نامه. 117

آثار حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله العالی در یک نگاه 122

1-استمرار نظام امامت

آیا «نظام امامت»، با پایان یافتن دوره غیبت صغری و آغاز غیبت کبری در سال 329 هجری قمری، پایان یافت و پس از ظهور حضرت مهدی (علیه السلام) این نظام از نو برقرار می شود یا اینکه «نظام امامت» استمرار دارد؟

رژیم و نظام امامت، نظامی است الهی و انقطاع ناپذیر و دوره فترت ندارد و در هر زمان و هر عصر وجود دارد؛ از عصر حضرت رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) تا حال تشکیل گردیده و برقرار بوده و هست؛ و تا دنیا باقی است، برقرار خواهد ماند؛ چنان که امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود:

«لَا تَخْلُو الْأَرْضُ مِنْ قائِم لِلهِ بِحُجَّةٍ؛ إِمَّا ظَاهِراً مَشْهُوراً، أَوْ خَائِفاً مَغْمُوراً، لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَجُ اللهِ وَبَیِّناتُهُ»؛⁽¹⁾

«زمین از قائمی که برای خدا حجّت باشد خالی نخواهد ماند و این حجّت یا ظاهر و مشهور است و یا بیمناک و مستور، برای اینکه حجّت های خدا و بیّنات او باطل نگردد و از بین نرود».

بر هرکس واجب است که «نظام امامت» را بشناسد و به آن ایمان داشتهباشد؛ و در هر زمان و هر مکان، فقط مردم باید از این نظام اطاعت کنند؛ و هرکس، در هرکجا و هر نقطه ای از دنیا که باشد و هر شغل و کاری که

داشته باشد - لشکری باشد یا کشوری، بازرگان باش-د یا پیشه ور، دانشمند باشد یا دانشجو - باید مطیع این رژیم و فرمان بر این نظام و برنامه های آن باشد، تفاوت نمی کند که این نظام بر اوضاع مسلّط باشد یا نباشد؛ و حکومت های غاصب در امور، مداخله داشته باشند، یا نداشته باشند.

این حکومت است و دین است و سیاست است و رژیم و نظام؛ پس اگر یک فرد مسلمان در دورترین نقاط چین یا اروپا یا آمریکا یا هر منطقه دیگر باشد که حکومت های غیرشرعی قدرت سیاسی و اداره امور را در دست داشته باشند، همان یک فرد باید مطیع نظام الهی امامت باشد تا در نظام حکومت خدا باشد و باید دستورالعمل و برنامة کارش را ازطریق نظام امامت تعیین کند، حتّی اگر در منطقة تحت حکومت رسمی کفّار، زندگی می کند و کارمند مؤسّسات و وزارتخانه ها و ادارات آنها نیز باشد باز هم باید فرمان بر نظام امامت باشد و از آن نظام دستور بگیرد و تابعیت آن را داشته باشد.

دوربودن از حریم و منطقة نفوذ رسمی این رژیم، شخص را از اطاعت و تابعیت آن، معاف نخواهد کرد.

ابوذر و سلمان و مقداد و عمّار یاسر و این گونه شخصیت ها، در حال تسلّط نظام غاصب، فرمان بر نظام امامت بودند؛ و امثال علی بن یقطین و محمد بن اسماعیل بن بزیع نیز، اگر چه به ظاهر در دستگاه هارون و حکومت بنی عبّاس وارد بودند، امّا درعین حال از نظام امامت، اطاعت می کردند.

هرکس باید مشخّص سازد و تعیین کند که در زندگی و تمام شئون و امور خود، از چه رژیم و نظامی اطاعت می کند و تابع چه حکومتی است.

باید معلوم کند که تابعیت حکومت خدا را قبول کرده یا حکومت طاغوت را پذیرفته است، و مؤمن به خدا می باشد، یا مؤمن به طاغوت.

متأسّفانه بیشتر مسلمانان به این مسئله بسیار مهمّ توجّه کافی نکرده و معنای «ولایت» را درک ننموده و از اهمیّت این بُعد آن، که اطاعت باشد غفلت کرده اند و آنان که خیلی مذهبی و متعهّد هستند، به انجام یک سلسله فرائض و واجبات، و ترک محرمات، اکتفا می کنند.

امّا از اینکه در حال حاضر چه تابعیتی باید داشته باشند، غفلت دارند و اگر تابعیت حکومت های غیرشرعی را قبول نکرده باشند، تابعیت حکومت شرعی را هم آگاهانه نپذیرفته اند و به تعهّدات و مسئولیت هایی که در برابر آن دارند، توجّه ندارند و تابعیت حکومت شرعی را یک مسئله و وظیفه اسلامی نشمرده اند.

طبق مذهب اهل سنّت که تشکیل حکومت شرعی، ممکن است به فترت و سستی برخورد نماید و در بعضی از زمان ها به عللی نظام حکومت اسلامی تعطیل شود، ممکن است در زمانی که حکومت شرعی تشکیل نشده مسئله تابعیت از آن هم مطرح نباشد، و بلکه بی موضوع گردد.

امّا طبق مذهب «شیعه» که نظام امامت، رژیم دایم و مستمر است، همیشه و در تمام شرایط، تابعیت حکومت شرعی یک فریضه اساسی و عمده است.

حکومت، مخصوص ذات خداست:

)إِنِ الْحُکْمُ إِلَّا لِلّٰهِ( ⁽¹⁾

و باید فقط خدا پرستش و اطاعت شود و اطاعت برای او خالص باشد ومردم در برابر حکومت و سلطنت و رژیم او خاضع و فرمان بر باشند:

)أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ( ⁽¹⁾

دین قیّم و مستقیم، این است:

)ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ(⁽²⁾

رژیم امامت، یعنی حکومت خدا؛ و تابعیت این رژیم، تسلیم حکم خدا بودن و در منطقه حکومت خدا زیستن و به حکومت غیرخدا عقیده نداشتن است.

تفاوت نمی کند در اعصاری که ائمّه (علیهم السلام) حضور داشتند و غاصبان حکومت، مانع از مداخلة رسمی آنها در کارها بودند؛ یا در عصر غیبت کبری که امام (علیه السلام) غایب می باشند، باید هر مسلمانی در این نظام امامت ثبتنام کند و از اینجا فرمان ببرد و شناسنامه حقیقی خود را از این حکومت بگیرد.

حکومت شرعی همیشه بر پا است و مرز و منطقه و کشور ندارد؛ هر کجا یک فرد متشرّع و یک مسلمان متعهّد باشد، آنجا در قلمرو فرمان این حکومت، محسوب است.

امروز مهم ترین چیزی که باید به شیعیان خصوصاً و به مسلمانان عموماً تفهیم کرد، مسئله رژیمی است که باید از آن تبعیت داشته باشند، و نظامی که باید از آن اطاعت نمایند.

اگر این موضوع کاملاً درک شود یگانه وسیله ای است که از آن برایاصلاح امور و مبارزه با عوامل بیگانه استعمار و استعباد و استبداد، می توان استفاده کرد.

این حکومت و نظام امامت بود که در واقعه تحریم تنباکو، حکومت انگلستان را به زانو درآورد و رشته استبداد ناصرالدّین شاه را قطع کرد و استعمارگران را در بیم و هراس انداخت.

و این ملّت مسلمان و شیعه ایران بود که در این واقعه به دنیا اعلام کرد تابعیت رژیمی را دارد که رهبری آن با آیت الله مرحوم میرزای شیرازی (قدس سره) است و تابعیت رژیم استبدادی ناصرالدّین شاه را ندارد.

نظام امامت یکی از انقلابی ترین و سازنده ترین برنامه های اسلامی است⁽¹⁾که متأسّفانه از آن به طورکامل در پیشبرد مقاصد و اهداف اسلام، امر به معروف و نهی از منکر و مبارزه با تجاوز و استضعاف، استفاده نمی شود؛ و چنان که باید برای عموم تبلیغ نشده و ایمان به این نظام و ابعاد آن و تعهّداتی که مؤمن به این نظام دارد، در یک سطح همگانی و بااهمیّت، عرضه نمی شود.

به نظر اینجانب، تمام یا عمدة نقاط ضعف و عقب ماندگی های جامعه، از عدم توجّه به این برنامه و مشخّص نکردن تابعیت و ملتزم نبودن به لوازم عقیده به امامت و نشناختن آن، مایه گرفته است؛ و اینکه بسیاری امامت رادر عصر حاضر یک امر اعتقادی خارج از عمل می شمارند و آن را مربوط به دوران و عصر حضور امام می دانند؛ و نمی دانند که هم اکنون نیز نظام امامت قائم و برپا است و فقط تبعیت از آن، راه نجات دنیا و عقبی است.

عقیده به نظام امامت و حکومت شرعی، در تمام شئون، قدرت سازندگی دارد، و شعبه ای از عقیدة توحید خالص است که از آن انفکاک ندارد؛ و حدیث شریف معروف:

«مَنْ مَاتَ وَلَمْ یَعْرِفْ إِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ میْتَةً جَاهِلِیَّةً».⁽¹⁾

همین استمرار و همین لزوم اطاعت دائم و در تمام اعصار و ازمنه و مناطق را تأیید می نماید و چون عقیده به نظام امامت رشته ای از عقیده به توحید و حکومت خدا و سلطنت حقّ است، هرکس بمیرد و امام زمان خود را نشناخته باشد، به مردن جاهلیت مرده است.

و چون اطاعت داشتن از نظامات دیگر، یک نوع شرک فکری و عملی است، حضرت امام صادق (علیه السلام) درضمن حدیثی می فرماید:

«لَا دِینَ لِمَنْ دَانَ اللهَ بِوِلایَةِ إِمَامٍ جَائِرٍ لَیْسَ مِنَاللهِ»؛⁽²⁾

«دینی نیست برای کسی که خدا را به ولایت پیشوای ستمکاری که از جانب خدا نیست، عبادت کند».

و حضرت امام باقر (علیه السلام) می فرماید:

«قَالَ اللهُ تَبارَکَ وَتَعَالَی: لَاُعَذِّبَنَّ کُلَّ رَعِیَّةٍ فِی الْإِسْلَامِ دَانَتْ بِوِلَایَةِ کُلِّ إِمَامٍ جَائِرٍ لَیْسَ مِنَ اللهِ، وَإِنْ کَانَتِ

الْرَّعِیَّةُ فِی أَعْمَالِهَا بَرَّةً تَقِیَّةً؛ وَلَأَعْفُوَنَّ عَنْ کُلِّ رَعِیَّةٍ فِی الْإِسْلَامِ دَانَتْ بِوِلَایَةِ کُلِّ إِمَامٍ عَادِلٍ مِنَ اللهِ، وَإِنْ کَانَتِ الرَّعِیَّةُ فِی أَنْفُسِهَا ظَالِمَةً مُسِیئَةً»؛⁽¹⁾

«خداوند متعال فرموده است: البتّه عذاب خواهم کرد هر رعیتی را که در اسلام متدین گردد به ولایت هر پیشوای ستمکاری که از جانب خدا نیست، اگرچه رعیت در کارهای خود نیکوکار و پرهیزکار باشد و البتّه عفو می کنم از هر رعیتی که در اسلام متدین گردد به ولایت امام عادلی که از جانب خدا باشد، اگرچه در ذات خود ستمگر بدکردار باشد».از امثال این احادیث⁽²⁾، اهمیّت امامت و رهبری سیاسی، و نقش آن در اجتماع معلوم می گردد و اینکه اگر ملّتی و فردی در این اصل مسامحه کند و به نظامی که بر اوضاع مسلّط است و به شرعی بودن آن، اعتنا نداشته باشد و در این موضوع خود را مسئول نشمارد اگرچه در کارهای دیگرش مواظب دستورات شرع باشد مستحقّ بازخواست و عذاب خواهد شد.

و نیز از این احادیث استفاده می شود که نظام امامت، نظام محدودی نبوده و مستمر و جاودان می باشد و به عصر حضور منحصر نیست، همیشه منعقد است و هیچ گاه تعطیل نشده و نخواهد شد.

در عصر ما نیز حکومت شرعی بر این اساس برقرار است و هیچ کس در ترک اطاعت آن و قبول نظامات دیگر معذور نیست و عقیده به وجود امام عصر (علیه السلام) و حیات آن حضرت، معنایش اعتقاد به وجود حکومت شرعی و لزوم اطاعت از اوامر و پیشنهادها و دستورات فقهای جامع الشرایط است.

باز تکرار می کنیم که: منطقة نفوذ این حکومت، مرز ندارد و تا هرکجا مسلمان و شیعه باشد، باید نفوذ داشته باشد و هرکس مابین خود و خدا، باید از این نظام تبعیت کند، اگرچه این نظام، به حسب ظاهر استیلای بر امور و تسلّط حکومت های ظاهری را نداشته باشد.

خلاصه، التفات به این مطلب بسیار لازم است که ما یک عقیده ایتوحیدی داریم که: لَهُ الْحُکْمُ وَلَهُ الْأَمْرُ، وَهُوَ الْحَاکِمُ، وَهُوَ السُّلْطَانُ وَهُوَ الْوَلِیُّ، وَهُوَ الْمَوْلَی وَهُوَ ... وَهُوَ ...؛ حکم برای خداست، و فرمان مختص ذات اوست و حاکم اوست و سلطان و ولیّ و مولا اوست و...

بنابراین، هیچ کس و هیچ گروه نمی تواند بر کسی حکومت کند، ولایت و سلطنت ندارد، مگر به اذن الله و به حکم خدا؛ و همه مردم باید در تحت حکومت خدا و داخل در سلطان الله، و مطیع احکام الله و ساکن مملکت الله باشند.

پس حکومت هایی که مِن جانب الله نیستند، طبق هر رژیم و برنامه ای که باشند، باطل، و اطاعت از آنها بالذّات حرام است؛ و فقط حکومت خلفای الهی و کسانی که از جانب آنها نیابت دارند، شرعی و واجب الاتباع است و این منصب برای احدی غیر از آنها ثابت نیست.

خداوند متعال ما را به حقایق این امور هدایت فرماید.

وَآخِرُ دَعْوَانَا أَنِ الْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ

2-چگونگی تسخیر جهان با یاران معدود

ممکن است توضیح دهید چگونه با جمعیّت روزافزون بشر که اکنون طبق آمارگیری های دقیق از سه میلیارد بیشتر است، حضرت صاحب الزّمان (علیه السلام) با سیصدوسیزده نفر دنیا را مسخّر می فرماید؟

و چگونه ممکن است مثلاً سه میلیارد نفر تسلیم یک جمعیّت اندک معدود شوند و از عادات و اخلاق و برنامه ها و سنن خود دست بردارند؟

آیا غلبه آن حضرت به طور اعجاز و خرق عادت است یا آنکه با ملاحظه اسباب و علل و عوامل ظاهری نیز غلبه و پیروزی آن جناب ممکن است؟

برحسب روایات و احادیث شریفه، وقتی حضرت صاحب الأمر (علیه السلام) ظاهر می شوند، نخست سیصدوسیزده نفر از خواصّ اصحاب آن حضرت در مکّه معظّمه حاضر خدمتش می گردند و وقتی عدّه اصحاب و اجتماع کنندگان به ده هزار نفر رسید از مکّه خارج می شوند.⁽¹⁾

و امّا غلبه آن حضرت و حکومت جهانی اسلام، ممکن است به طور اعجاز و خرق عادت انجام یابد و ممکن است با فراهم شدن اسباب و علل ظاهری باشد و ممکن است به هر دو نوع، واقع شود، چنان که پیشرفت و غلبه پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و قوای اسلام به هر دو نوع بود.

امّا به طور اعجاز و خرق عادت، محتاج به توضیح نیست که حصول چنین غلبه مطلق برای آن حضرت، به خواست خداوند، امری است ممکن و معقول و با وعده های صریح و بشارت های حتمی که در قرآن مجید و احادیث متواتر داده شده، بدون شبهه حاصل خواهد شد و خداوند به مصداق آیه:

)کَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اللّٰهِ(؛⁽¹⁾

«چه بسیارند گروه اندکی که به اذن خداوند، بر گروه بسیاری چیرگی می یابند».

آن حضرت، اصحابش و عموم بندگان شایسته خدا را بر تمام ملل غالب و حاکم، و وارث و مالک ارض قرار می دهد.

و از لحاظ اسباب، و علل ظاهری هم اگر موضوع را بررسی کنیم، حصول چنین فتح و غلبه و تشکیل آن حکومت الهی ممکن و عملی خواهد بود؛ زیرا آن حضرت در موقعی ظهور می کند که اوضاع و احوال اجتماعی و اخلاقی و سیاسی کاملاً مساعد باشد.

در آن موقع همه ملل از مدنیّت معنوی و اخلاقی محروم، و دشمنی و کینه و ظلم و تجاوز، همه را نسبت به یکدیگر بدبین و از هم جدا ساخته و اتّحاد، وحدت، همفکری و همکاری، به کلّی از میان بشر رخت بر بسته و از اینکه کسی بتواند بدون مدد غیبی جامعه را رهبری کند، همه مأیوس می گردند و خلاصه، همه با هم در مبارزه و جنگ و ستیز و همه از وضع خود ناراضی، و از مکتب های مختلف که عرضه می شود ناامید بوده و منتظر

تغییر رژیم و انقلاب و عوض شدن اوضاع، و کناررفتن زمامداران خدانشناس و برداشته شدن مرزها و الغای تجزیه ها و تقسیم ها می باشند.

در یک چنین موقعیتی، حضرت صاحب الزّمان (علیه السلام) و اصحابش، با نیروی ایمان و اخلاق حسنه و با نجات بخش ترین برنامه های عمرانی و اقتصادی و عدالت اجتماعی، برای انقلاب و دعوت به قرآن و اسلام، قدم به میدان می گذارند و آن نهضت الهی و دعوت روحانی را شروع می کنند و مردم را به سوی خدا و احکام خدا و زندگی برابری و برادری، عدل و امنیّت، صفا و وفا، راستی و درستی و نظم صحیح، می خوانند و خود و اصحابش، نمونه همه فضایل بشری می باشند و با نیروی ایمان و استقامت و پشتکار و همّتی که مخصوص مؤمنان ثابت قدم است، هدف و مقصد خود را تعقیب می نمایند.

معلوم است این جمعیّت با آن برنامه ها و وضع کار، در آن دنیای پرآشوب و غرق در طوفان گرفتاری ها و فشارها، دل ها را به خود متوجّه نموده و فاتح و پیروز و موفّق می شوند و هیچ نیرویی نمی تواند در برابر آنها مقاومت کند.

و شاهد این حقیقت، همان ظهور رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و پیشرفت سریع دین اسلام و فتوحات محیّرالعقول مسلمین در قرن اول اسلام است، که یکی از علل ظاهری آن پیروزی های پی درپی و درهم شکسته شدن ارتش های انبوه دولت شاهنشاهی ایران و امپراطوری روم، فساد اوضاع اجتماعی و اداری ایران و روم بود که مردم این کشورهای پهناور را برای قبول یک دعوت صحیح و حکومتی متّکی به مبانی عدالت و مساوات آماده کرده بود.

مردمی که در برابر دستگاه های دیکتاتوری و استبداد بسیار خشن و غیر انسانی سلاطین و امرای خود، از بنده هم خوارتر بودند و از حقوق انسانی محروم شده بودند، مردمی که به هرکس و هر مقام نظر می کردند، یک نقطه روشن در او نمی دیدند؛ نه فرهنگ داشتند نه اقتصاد، نه عدالت، نه امنیّت و نه ... و نه ...

از آن همه تعظیم و نیایش و بشرپرستی و استعباد سلاطین، خسته شده بودند و علاوه بر اینها ناراحت کننده ترین اختلاف طبقاتی نیز در بین آنها حاکم بود که مملکت متشکّل شده باشد از اکثریت قریب به اتّفاق محروم و استضعاف شده و جمعیّت معدود برخوردار و اختیاردار و مطلق العنان و بی جهت عزیز...

مسلّم است وقتی به گوش مردم چنین مملکتی صدای روحانی و آزادی بخش:

)تَعَالَوْا إِلَی کَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللهَ وَلَا نُشْرِکَ بِهِ شَیْئاً وَلَا یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللّٰهِ(⁽¹⁾

برسد و آیه:

)إِنَّ اللّٰهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِیتَاءِ ذِی الْقُرْبَی وَیَنْهیَ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ وَالْبَغیِ(؛⁽²⁾

«همانا خدا به عدل و احسان، فرمان می دهد و به عطاو بذل به خویشان امر می کند و از کارهای زشت و منکر و ظلم، نهی می کند».

و اعلان:

)یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَاُنْثَی وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللّٰهِ أَتْقَیکُمْ(⁽¹⁾

«ای مردم! ما همه شما را نخست از مرد و زنی آفریدیم، آنگاه شعبه های بسیار و فرق مختلف گردانیدیم تا یکدیگر را بشناسید، بزرگوارترین شما نزد خدا پرهیزکارترین شماست».

و آیات دیگر را بشنوند، با نهایت استقبال به آن ایمان آورده و راه را برای پیشرفت آن باز می کنند.

مردمی که از ظلم و ستم و خودخواهی سلاطین و ستمکاران آن عهد، به جان آمده بودند، به طور قطع یک دعوت خدایی و یک بانگ گوش نواز توحیدی را که بر اساس عدالت و الغای امتیازات و مساوی بودن آقا و نوکر، شاه و رعیت، سیاه و سفید، در برابر قانون و عدالت است قبول می کند و از این جهت آنهایی که این دعوت برخلاف منافعشان بود هرچه خواستند از آن جلوگیری کنند یا مانع از گرویدن مردم به آن شوند، نتوانستند، همه جا انقلاب می شد و مردم در همه جا رژیم ظالم و وضع سابق را محکوم می کردند و اوضاع تغییر می کرد.

اوضاع جهان برای قبول دعوت امام زمان، حضرت مهدی (علیه السلام) که هماندعوت به اسلام و قرآن است، مطابق اخبار، به مراتب از اوضاع عالم در زمان بعثت پیغمبر (علیه السلام) آماده تر خواهد شد و همان طور که کلمه اسلام در

آغاز ظهور اسلام به سرعت پیشرفت کرد و صدای توحید بر همه صداها غالب شد، و اسلامی که در مقداری از تاریخش منحصر به پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و علی و خدیجه (علیهما السلام) بود، باوجود فقدان وسایل، در جهاد و دفع یورش مشرکان، به زودی موفّق گردید، و لشکرهای منظّم مسلّحی را که در دنیای آن روز مجهّزترین سلاح ها را در دست داشتند درهم شکست و نابود ساخت.

همین طور امام زمان (علیه السلام) نیز با اصحاب و یاورانش که از ابتدای کار به تعداد مجاهدین میدان جهاد بدر می باشند می توانند دنیای منقلب و ناآرام آن روز را آرام و مردم را چنان امیدوار به آینده درخشان و پر از خیر و رحمت و برکت نماید که در سریع ترین فرصت همه به دین اسلام گرویده آمادگی خود را برای قبول یک سازمان الهی اسلامی محکم و پایدار، در تحت سرپرستی امام عصر (علیه السلام) نشان دهند.

وَمَا ذَلِکَ عَلَی اللهِ بِعَزِیزٍ

3-نحوه پیروزی امام زمان (علیه السلام) بر سلاح های ویرانگر

در موقع ظهور امام زمان (علیه السلام) به طوری که از ترقّی کنونی بشر در صنعت و تکنیک، ملاحظه می شود، دنیا مجهّز به سلاح های بسیار مهیب و خطرناک خواهد بود.

آن حضرت در برابر این سلاح های مخوف، چگونه مانند جدّش با شمشیر قیام خواهد کرد؟ و چگونه با سلاح های قدیم، مثل شمشیر و غیره با ارتش های دنیای آن روز جهاد می نماید؟ و آیا می شود تصوّر کرد که کسی بتواند به وسیله شمشیر با بمب های هیدروژنی و امثال آن، جنگ و نبرد کند؟

اوّل: مقصود از خروج با شمشیر، مأموریت به جهاد و توسّل به اسلحه برای اعلای کلمه حقّ است.

بنابراین قیام با شمشیر، کنایه از قیام با اسلحه و پیکار و جهاد و تعیین نوع مأموریت آن حضرت است و اینکه آن حضرت، مأمور به مصالحه با کفّار نیست.

بدیهی است با هر اسلحه ای که لازم باشد، آن حضرت و اصحابش با کفّار و ستمگران جهاد می نمایند و از هرگونه اسلحه ای که در زمان ظهور آن حضرت متداول باشد، و به استعمال آن حاجت داشته باشند، استفاده می نمایند.

دوّم: از کجا معلوم که در زمان ظهور آن حض-رت، این اسلحه های مهیب در اختیار بشر، باقی باشد؛ زیرا ممکن است که در اثر حوادث و آشوب ها و

انقلابات شدید و جنگ های خانمان سوز جهانی، که پیش از ظهور آن حضرت واقع می شود دو ثلث بشر نابود شود و این اسلحه های جهنّمی معدوم گردد و شاید کسی باقی نماند که بتواند از این اسلحه ها استفاده کند، یا آنها را تهیّه نماید و این احتمال هم کاملاً بجا و قابل توجّه است.

یکی از اموری که در احادیث از آن خبر داده شده و اوضاع کنونی آن را ممکن الوقوع نشان می دهد، جنگ های جهان گیری است که در اثر آن، بیشتر نقاط زمین از سکنه خالی می گردد و شهرها ویران می شود، و صدها میلیون بشر را رهسپار دیار عدم می سازد.

تا یک قرن پیش، وقوع چنین جنگ هایی بسیار بعید به نظر می رسید، زیرا با آن اسلحه های سابق و با نبودن وسایل ارتباط جمعی بین شهرها و کشورها، اگر جنگی واقع می شد، اوّلاً پیش از آنکه خبرش به کشورهای همسایه و یا دورتر برسد و دامنه جنگ گسترش یابد، آن جنگ به پایان می رسید، و ثانیاً در آن زمان ها، تعیین غالب از مغلوب، خاتمه یافتن جنگ، و تسلّط یکی از دو طرف یا از بین رفتن طرفین، متوقّف بر کشتارهای عمومی و استعمال بمب و غیره نبود.

امّا در عصر حاضر به طوری که همه پیش بینی می نمایند با وسایل ارتباطی که همه عالم را به منزلة یک شهر و یک محلّه نموده؛ و با اسلحه ها و تجهیزاتی که در دست زمامداران بی ایمان است و هیچ وسیلهای برای کنترل خشم و شهوت و جاه پرستی آنها نیست، اگر جنگ شروع شود، علاوه بر آنکه غالب از مغلوب تشخیص داده نمی شود و طرفین از بین می روند، اکثر ملل و سکنه کره زمین ممکن است در ظرف چند ساعت فانی و نابود شوند. پس اگر در

احادیث شریفه فرموده اند: «مهدی (علیه السلام) ظاهر نمی شود مگر آنکه ثلث مردم کشته شوند و ثلث آنها بمیرند و ثلث آنان باقی بمانند»⁽¹⁾و فرموده اند: «این ظهور واقع نخواهد شد، تا وقتی دو ثلث مردم از بین بروند»⁽²⁾نباید تعجّب کرد، بلکه باید آن را نشانه علوم بی پایان حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمّه طاهرین (علیهم السلام) گاهی آنها از آینده و اطّلاعشان بر مغیّبات به اذن و تعلیم خدا دانست و از معجزات و کراماتشان به شمار آورد.

«فَهُمْ مَوْضِعُ سِرِّهِ وَلَجَأُ أَمْرِهِ وَعَیْبَةُ عِلْمِهِ، وَمَوْئِلُ حُکْمِهِ وَکُهُوفُ کُتُبِهِ، وَجِبالُ دینِهِ».⁽³⁾

«وَلَا یَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ عَرَفَهُمْ وَعَرَفُوهُ وَلَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَهُمْ وَأَنْکَرُوهُ».⁽⁴⁾جَعَلَنَا اللهُ مِنْ مُحِبِّیهِمْ وَخُدَّامِ شِیعَتِهِمْ

4-مکان حضرت مهدی علیه السلام در غیبت کبری

در عصر غیبت کبری، حضرت مهدی (علیه السلام) در چه مکانی اقامت دارند؟ و چگونه زندگی می نمایند؟ خوراک، غذا، لباس و خوابگاه ایشان چگونه است و از کجا تهیّه می شود؟

اصولاً باید توجّه داشت که اگر در موضوع غیبت، این گونه نقاط، مکتوم بماند، ایجاد شکّ و شبه های نمی نماید؛ چنان که روشن شدن آن نیز در ثبوت و اثبات اصل غیبت مداخله ای ندارد؛ و وقتی غیبت شخص امام (علیه السلام) و مخفی بودن ایشان معقول و منطقی باشد چنان که هست و به آن ایمان داریم مخفی بودن این خصوصیّات به طریق اولی معقول و منطقی خواهد بود و جهل به این گونه امور، دلیل بر هیچ مطلبی نخواهد شد.

این پرسش ها، با پرسش از اینکه امام (علیه السلام) هم اکنون در چه نقطه ای است؟ یا با ما چند متر یا چند هزار کیلومتر فاصله دارد؟ یا امروز چه غذایی میل فرموده است؟ یا چند ساعت استراحت کرده و چه مقدار راه پیمایی نموده فرقی ندارد و بی اطّلاعی ما از آن به جایی ضرر نمی زند، و عقیده ای را متزلزل نمی سازد؛

خدایی که به حکمت بالغه و قوّه قاهره و مصلحت تامّه خود، امام (علیه السلام) را در پرده غیبت قرار داده است، قادر است این خصوصیّات را نیز طبق مصلحت از مردم پنهان سازد.

مع ذلک برای اینکه به این پرسش، پاسخ مختصری داده شود، عرضمی کنیم برحسب آنچه از بعضی از احادیث، و حکایات معتبر استفاده

می شود، امام (علیه السلام) در غیبت کبری در مکان خاصّی و در شهر معیّنی استقرار دائم ندارند که از آن مکان و آن شهر خارج نگردند و به محلّ دیگر تشریف نبرند، بلکه برای انجام وظایف و تکالیف به مسافرت و سیر و حرکت، و انتقال از مکانی به مکان دیگر می پردازند؛ و در اماکن مختلف برحسب بعضی از حکایات، زیارت شده اند. ازجمله شهرهایی که مسلّماً به مقدم مبارکشان مزیّن شده است، مدینه طیّبه، مکّه معظّمه، نجف اشرف، کوفه، کربلا، کاظمین، سامرا، مشهد، قم⁽¹⁾

چنان که اکثر مسافرینی که از قم به تهران و از تهران به قم می آیند، و اهالی قم نیز اطّلاع دارند، اخیراً در محلّی که سابقاً بیابان و خارج از شهر قم بود، در کنار راه قم - تهران [جاده قدیم]، سمت راست کسی که از قم به تهران می رود - جناب حاج یدالله رجبیان از اخیار قم، مسجد مجلّل و با شکوهی به نام مسجد امام حسن مجتبی (علیه السلام) بنا کرده است که هم اکنون دایر شده و نماز جماعت در آن منعقد می گردد.

در شب چهارشنبه بیست ودوّم ماه مبارک رجب 1398 - مطابق هفتم تیرماه 1357 - حکایت ذیل را راجع به این مسجد شخصاً از صاحب حکایت جناب آقای احمد عسکری کرمانشاهی که از اخیار بوده و سال ها است در تهران متوطّن می باشد، در منزل جناب آقای رجبیان با حضور ایشان و برخی دیگر از محترمین، شنیدم.

آقای عسکری نقل کرد: حدود هفده سال پیش، روز پنج شنبه ای بود، مشغول تعقیب نماز صبح بودم، در زدند. رفتم بیرون، دیدم سه نفر جوان که هر سه مکانیک بودند، با ماشین آمده اند. گفتند: تقاضا داریم امروز روز پنج شنبه است، با ما همراهی نمایید تا به مسجد جمکران مشرّف شویم، دعا کنیم؛ حاجتی شرعی داریم.

اینجانب جلسه ای داشتم که جوان ها را در آن جمع می کردم و نماز و قرآن می آموختم. این سه جوان از همان جوان ها بودند. من از این پیشنهاد خجالت کشیدم، سرم را پایین انداختم و گفتم: من چه کاره ام بیایم دعا کنم. بالأخره اصرار کردند؛ من هم دیدم نباید آنها را ردّ کنم، موافقت کردم. سوار شدم و به سوی قم حرکت کردیم.

در جاده تهران نزدیک قم ساختمان های فعلی نبود، فقط دست چپ یک کاروانسرای خرابه به نام «قهوه خانه علی سیاه» بود. چند قدم بالاتر، از همین جا که فعلاً «حاج آقا رجبیان» مسجدی به نام مسجد امام حسن مجتبی (علیه السلام) بنا کرده است، ماشین خاموش شد.

رفقا که هر سه مکانیک بودند، پیاده شدند، کاپوت ماشین را بالا زدند و مشغول تعمیر شدند. من از یک نفر آنها به نام علی آقا یک لیوان آب برای قضای حاجت و تطهیر گرفتم. رفتم تا وارد زمین های مسجد فعلی شوم؛ دیدم سیدی بسیار زیبا و سفید، ابروهایش کشیده، دندان هایش سفید، و یک خال بر صورت مبارکش بود؛ با لباس سفید و عبای نازک و نعلین زرد و عمامه سبز مثل عمامه خراسانی ها ایستاده بود و با نیزه ای که به قدر هشت - نه متر بلند است زمین را خط کشی می کرد. گفتم: اوّل صبح آمده است اینجا، جلو جاده، دوست و دشمن می آیند ردّ می شوند، نیزه دستش گرفته است».

(آقای عسکری درحالی که از این سخنان خود پشیمان و عذرخواهی می کرد) گفت:

گفتم: عمو! زمان تانک و توپ و اتم است، نیزه را آورده ای چه کنی؟ برو دَرست را بخوان. رفتم برای قضای حاجت نشستم.

صدا زد: آقای عسکری آنجا ننشین، اینجا را من خط کشیده ام؛ مسجد است.

من متوجّه نشدم که از کجا مرا می شناسد، مانند بچه ای که از بزرگ تر اطاعت کند، گفتم چشم، پا شدم.

فرمود: برو پشت آن بلندی.

رفتم آنجا؛ پیش خود گفتم سر سؤال با او را باز کنم، بگویم آقا جان! سید! فرزند پیغمبر! برو درست را بخوان. سه سؤال پیش خود طرح کردم.

این پرسش ها را پیش خود طرح کردم؛ آمدم جلو سلام کردم. بار اوّل او ابتدای به سلام کرد، نیزه را به زمین فرو برد و مرا به سینه گرفت. دست هایش سفید و نرم بود. چون این فکر را هم کرده بودم که با او مزاح کنم و چنان که در تهران هر وقت سیدی شلوغ می کرد، می گفتم مگر روز چهارشنبه است عرض کنم روز چهارشنبه نیست، پنج شنبه است، چرا آمده ای میان آفتاب.

بدون اینکه عرض کنم، تبسّم کرد.

فرمود: پنج شنبه است، چهارشنبه نیست. و فرمود: سه سؤالی را که داری بگو، ببینم!

من متوجّه نشدم که قبل از اینکه سؤال کنم، از مافی الضّمیر من اطّلاع داد.

گفتم: سید فرزند پیغمبر، درس را ول کرده ای، اوّل صبح آمده ای کنار جاده، نمی گویی در این زمان تانک و توپ، نیزه به درد نمی خورد، دوست و دشمن می آیند ردّ می شوند، برو درست را بخوان.

خندید؛ چشمش را به زمین انداخت؛ فرمود: دارم نقشه مسجد می کشم. گفتم: برای جنّ یا ملائکه؟ فرمود: برای آدمیزاد، اینجا آبادی می شود.

گفتم: بفرمایید ببینم اینجا که می خواستم قضای حاجت کنم، هنوز که مسجد نشده است!

فرمود: یکی از عزیزان فاطمه زهرا (علیها السلام) در اینجا بر زمین افتاده، و شهید شده است، من مربع مستطیل خط کشیده ام، اینجا می شود محراب، اینجا که می بینی قطرات خون است که مؤمنین می ایستند، اینجا که می بینی، مستراح می شود؛ و اینجا دشمنان خدا و رسول به خاک افتاده اند. همین طور که ایستاده بود برگشت و مرا هم برگرداند، فرمود: اینجا می شود حسینیه، و اشک از چشمانش جاری شد، من هم بی اختیار گریه کردم.

فرمود: پشت اینجا می شود کتابخانه، تو کتاب هایش را می دهی؟ گفتم: پسر پیغمبر، به سه شرط؛ اوّل اینکه من زنده باشم؛ فرمود: ان شاءالله.

شرط دوّم این است که اینجا مسجد شود؛ فرمود: بارک الله.

شرط سوم این است که به قدر استطاعت، و لو یک کتاب شده برای اجرای امر تو پسر پیغمبر بیاورم، ولی خواهش می کنم برو درست را بخوان؛ آقاجان این هوا را از سرت دور کن.

دو مرتبه خندید. مرا به سینه خود گرفت. گفتم: آخر نفرمودید اینجا را چه کسی می سازد؟ فرمود: «یَدُ اللهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ».

گفتم: آقاجان! من این قدر درس خوانده ام، یعنی دست خدا بالای همه دست هاست.

فرمود: آخر کار می بینی، وقتی ساخته شد به سازنده اش از قول من سلام برسان. مرتبه دیگر هم مرا به سینه گرفت و فرمود: خدا خیرت بدهد.

من آمدم رسیدم سر جاده، دیدم ماشین راه افتاده [ و درست شده]. گفتم: چطور شد؟ گفتند: یک چوب کبریت، زیر این سیم گذاشتیم؛ وقتی آمدی درست شد. گفتند: با کی زیر آفتاب حرف می زدی؟ گفتم: مگر سید به این بزرگی را با نیزه ده متری که دستش بود، ندیدید؟ من با او حرف می زدم. گفتند: کدام سید؟ خودم برگشتم دیدم سید نیست، زمین مثل کف دست، پستی و بلندی نبود، هیچ کس نبود.

من یک تکانی خوردم. آمدم توی ماشین نشستم؛ دیگر با آنها حرف نزدم. به حرم مشرّف شدم، نمی دانم چطوری نماز ظهر و عصر را خواندم. بالأخره آمدیم جمکران، ناهار خوردیم. نماز خواندم. گیج بودم؛ رفقا با من حرف می زدند، من نمی توانستم جوابشان را بدهم.

در مسجد جمکران، یک پیرمرد یک طرف من نشسته و یک جوان طرف دیگر؛ من هم وسط ناله می کردم، گریه می کردم. نماز مسجد جمکران را خواندم؛ می خواستم بعد از نماز به سجده بروم، صلوات را بخوانم، دیدم آقایی سید که بوی عطر می داد، فرمود: آقای عسکری سلام علیکم. نشست پهلوی من.

تُن صدایش همان تن صدای سید صبحی بود. به من نصیحتی فرمود. رفتم به سجده، ذکر صلوات را گفتم. دلم پیش آن آقا بود، سرم به سجده، گفتم سر بلند کنم بپرسم شما اهل کجا هستید، مرا از کجا می شناسید. وقتی سر بلند کردم، دیدم آقا نیست.

به پیرمرد گفتم: این آقا که با من حرف می زد، کجا رفت، او را ندیدی؟ گفت: نه. از جوان پرسیدم، او هم گفت، ندیدم. یک دفعه مثل اینکه زمین لرزه شد، تکان خوردم؛ فهمیدم که حضرت مهدی (علیه السلام) بوده است. حالم به هم خورد، رفقا مرا بردند آب به سر و رویم ریختند. گفتند: چه شده؟ خلاصه، نماز را خواندیم، به سرعت به سوی تهران برگشتیم.

مرحوم حاج شیخ جواد خراسانی را لدی الورود در تهران ملاقات کردم و ماجرا را برای ایشان تعریف کردم و خصوصیّات را از من پرسید، گفت: خود حضرت بوده اند؛ حالا صبر کن، اگر آنجا مسجد شد، درست است.

مدّتی قبل، روزی یکی از دوستان پدرش فوت کرده بود، به اتّفاق رفقای مسجدی، او را به قم آوردیم به همان محلّ که رسیدیم، دیدیم دو پایه خیلی بلند بالا رفته است پرسیدم، گفتند: این مسجدی است به نام امام حسن مجتبی (علیه السلام) پسرهای حاج حسین آقا سوهانی می سازند، ولی اشتباه گفته بودند.

وارد قم شدیم، جنازه را باغ بهشت بردیم و دفن کردیم. من ناراحت بودم. سر از پا نمی شناختم. به رفقا گفتم: تا شما می روید ناهار بخورید، من می آیم. تاکسی سوار شدم و رفتم سوهان فروشی پسرهای حاج حسین آقا پیاده شدم. به پسر حاج حسین آقا گفتم: اینجا شما مسجد می سازید؟ گفت: نه. گفتم: این مسجد را کی می سازد؟

گفت: حاج یدالله رجبیان.

تا گفت «یدالله»، قلبم به تپش افتاد. گفت: آقا چه شد؟ صندلی گذاشت، نشستم. خیس عرق شدم، با خود گفتم «یدالله فوق أیدیهم»، فهمیدم حاج یدالله است. ایشان را هم تا آن موقع ندیده و نمی شناختم. برگشتم به تهران به مرحوم حاج شیخ جواد گفتم.

فرمود: برو سراغش، درست است.

من بعد از آنکه چهارصد جلد کتاب خریداری کردم، به قم رفتم. آدرس محلّ کار پشم بافی حاج یدالله را پیدا کردم، رفتم کارخانه و از نگهبان پرسیدم. گفت: حاجی رفت منزل. گفتم: استدعا می کنم تلفن کنید، بگویید یک نفر از تهران آمده، با شما کار دارد. تلفن کرد، حاجی گوشی را برداشت. من سلام عرض کردم، گفتم: از تهران آمده ام، چهارصد جلد کتاب وقف این مسجد کرده ام، کجا بیاورم؟

فرمود: شما از کجا اینکار را کردید و چه آشنایی با ما دارید؟ گفتم: حاج آقا، چهارصد جلد کتاب وقف کرده ام.

گفت: باید بگویید مال چیست؟

گفتم: پشت تلفن نمی شود، گفت: شب جمعه آینده منتظر هستم کتاب ها را بیاورید منزل چهارراه شاه، کوچه سرگرد شکراللّهی، دست چپ، درب سوم (لازم به تذکّر است که این آدرس، مال زمان سابق بوده که هم اکنون تغییر نام یافته است) .

رفتم تهران، کتاب ها را بسته بندی کردم. روز پنج شنبه با ماشین یکی از دوستان به منزل حاج آقا در قم آوردم. ایشان گفت: من این طور قبول نمی کنم، جریان را بگو. بالأخره جریان را گفتم و کتاب ها را تقدیم کردم. رفتم در مسجد هم دو رکعت نماز حضرت خواندم و گریه کردم.

مسجد و حسینیه را طبق نقشه ای که حضرت کشیده بودند، حاج یدالله به من نشان داد و گفت: خدا خیرت بدهد، تو به عهدت وفا کردی.

این بود حکایت مسجد امام حسن مجتبی (علیه السلام) که تقریباً به طور اختصار و خلاصه گیری نقل شد. علاوه براین، حکایت جالبی نیز آقای رجبیان نقل کردند که آن را نیز مختصراً نقل می نماییم:

آقای رجبیان گفتند: شب های جمعه، حسب المعمول، حساب و مزد کارگرهای مسجد را مرتّب کرده و وجوهی که باید پرداخت شود، پرداخت می شد. شب جمعه ای، «استاد اکبر»، بنّای مسجد، برای حساب و گرفتن مزد کارگرها آمده بود، گفت: امروز یک نفر آقا سید تشریف آوردند در ساختمان مسجد و این پنجاه تومان را برای مسجد دادند، من عرض کردم: بانی مسجد از کسی پول نمی گیرد، با تندی به من فرمود: «می گویم بگیر، این را می گیرد»، من پنجاه تومان را گرفتم روی آن نوشته بود: برای مسجد امام حسن مجتبی (علیه السلام) .

دو - سه روز بعد، صبح زود زنی مراجعه کرد و وضع تنگدستی و حاجت خودش و دو طفل یتیمش را شرح داد، من دست کردم در جیب هایم، پول موجود نداشتم، غفلت کردم که از اهل منزل بگیرم، آن پنجاه تومان مسجد را به او دادم و گفتم بعد خودم خرج می کنم و به آن زن آدرس دادم که بیاید تا به او کمک کنم.

زن پول را گرفت و رفت و دیگر هم بااینکه به او آدرس داده بودم، مراجعه نکرد، ولی من متوجّه شدم که نباید پول را داده باشم و پشیمان شدم.

تا جمعه دیگر استاد اکبری برای حساب آمد، گفت: این هفته من از شما تقاضایی دارم، اگر قول می دهید که قبول کنید، بگویم. گفتم: بگویید. گفت: درصورتی که قول بدهید قبول کنید، می گویم. گفتم: آقای استاد اکبر اگر بتوانم از عهده اش برآیم، گفت: می توانی. گفتم: بگو. گفت: تا قول ندهی نمی گویم. از من اصرار که بگو، از او اصرار که قول بده تا من بگویم.

آخر گفتم: بگو قول می دهم. وقتی قول گرفت، گفت: آن پنجاه تومان که آقا دادند برای مسجد، بده به خودم. گفتم: آقای استاد اکبر، داغ مرا تازه کردی. چون بعداً از دادن پنجاه تومان به آن زن پشیمان شده بودم و تا دو سال بعد هم، هر اسکناس پنجاه تومانی به دستم می رسید، نگاه می کردم شاید آن اسکناس باشد.

گفتم: آن شب مختصر گفتی، حال خوب تعریف کن بدانم. گفت: بلی، حدود ساعت سه ونیم بعد از ظهر هوا خیلی گرم بود. در آن بحران گرما مشغول کار بودم. دو - سه نفر کارگر هم داشتم. ناگاه دیدم یک آقایی از یکی از درهای مسجد وارد شد، با قیافه ای نورانی، جذّاب، باصلابت، که آثار بزرگی و بزرگواری از او نمایان است، وارد شدند دست و دل من دیگر دنبال کار نمی رفت، می خواستم آقا را تماشا کنم.

آقا آمدند و اطراف شبستان قدم زدند. تشریف آوردند جلو تخته ای که من بالایش کار می کردم، دست کردند زیر عبا و پولی در آوردند، فرمودند: استاد این را بگیر، بده به بانی مسجد.

من عرض کردم: آقا بانی مسجد پول از کسی نمی گیرد، شاید این پول را از شما بگیرم و او نگیرد و ناراحت شود. آقا تقریباً تغییر کردند، فرمودند: «به تو می گویم بگیر. این را می گیرد». من فوراً با دست های گچ آلود، پول را از آقا گرفتم، آقا تشریف بردند بیرون.

پیش خود گفتم: این آقا در این هوای گرم کجا بود؟ یکی از کارگرها را به نام مشهدی علی، صدا زدم. گفتم: برو دنبال این آقا ببین کجا می روند؟ با چه کسی و با چه وسیله ای آمده بودند؟ مشهدی علی رفت. چهار دقیقه شد، پنج دقیقه شد، ده دقیقه شد، مشهدی علی نیامد، خیلی حواسم پرت شده بود، مشهدی علی را صدا زدم پشت دیوار ستون مسجد بود، گفتم: چرا نمی آیی؟

گفت: ایستاده ام آقا را تماشا می کنم، گفتم: بیا، وقتی آمد، گفت: آقا سرشان را زیر انداختند و رفتند، گفتم: با چه وسیله ای؟ ماشین بود؟ گفت: نه، آقا هیچ وسیله ای نداشتند، سر به زیر انداختند و تشریف بردند. گفتم: تو چرا ایستاده بودی؟ گفت: ایستاده بودم آقا را تماشا می کردم.

آقای رجبیان گفت: این جریان پنجاه تومان بود، ولی باور کنید که این پنجاه تومان یک اثری روی کار مسجد گذارد. خود من امید اینکه این مسجد به این گونه بنا شود و خودم به تنهایی آن را به اینجا برسانم، نداشتم. از موقعی که این پنجاه تومان به دستم رسید، روی کار مسجد و روی کار خود من اثر گذاشت». پایان حکایت.

نگارنده گوید: اگرچه متن این حکایت ها، بر معرّفی آن حضرت، غیر از اطمینان صاحب حکایت به اینکه سید معظّمی که نقشة مسجد را می کشید و در مسجد جمکران با او سخن فرمود، شخص آن حضرت بوده است، دلالت ظاهر دیگر ندارد، امّا چنان که «محدّث نوری» در باب نهم کتاب شریف نجم الثاقب شرح داده است، وقوع این گونه مکاشفات و دیدارها، برای شیعیان آن حضرت، حدّاقل از شواهد صحّت مذهب و عنایات به واسطه یا بلاواسطه آن حضرت به شیعه است. و به خصوص که مؤیّد به حکایات دیگری است که متن آنها دلالت بر معرّفی آن حضرت دارد. بعضی از آن حکایات در همین عصر خود ما واقع شده است و به یاری خداوند متعال در کتاب جدیدی که مخصوص تشرّفهای معاصرین است، در اختیار شیعیان و ارادتمندان آن غوث زمان و قطب جهان - أرواحنا فداه - قرار خواهد گرفت. إِنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَی وَمَا تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللهِ.

و بغداد است؛ و مقامات و اماکنی که آن حضرت در آن اماکن

تشریف فرما شده اند، متعدّد است؛ مانند مسجد جمکران قم، مسجد کوفه، مسجد سهله، مقام حضرت صاحب الأمر در وادی السلام نجف و در حلّه.

و بعید نیست که اقامتگاه اصلی ایشان، یا اماکنی که بیشتر آمدوشدشان درآنجاهاست، مکّه معظّمه و مدینه طیّبه و عتبات مقدّسه باشد.

اگر پرسش شود: پس حضرت امام زمان (علیه السلام) با کوه رضوی و ذی طوی چه ارتباطی دارند که در دعای ندبه است:

«لَیْتَ شِعْری أَیْنَ اسْتَقَرَّتْ بِکَ النَّوَی، بَلْ أَیُّ أَرْضٍ تُقِلُّکَ أَوْ ثَرَی أَبِرَضْوَی أَوْ غَیْرِهَا أَمْ ذِی طُوَی».⁽¹⁾

پاسخ داده می شود: راجع به این موضوع در کتاب فروغ ولایت در دعای ندبه در بخش دوّم توضیح دادهایم، در اینجا هم به طور مختصر اشاره می نماییم که: این دو مکان برحسب کتب معاجم و تواریخ نیز از اماکن مقدّس است و محتمل است که حضرت بعضی از اوقات شریف خود را در این دو مکان به عبادت و خلوت گذرانده باشند و این جمله هیچ دلالتی بر اینکه این دو مکان، یا یکی از آنها، اقامتگاه دائمی آن حضرت است، ندارد.

چنان که در کتاب فروغ ولایت شرح دادهام، این استفهامها استفهام حقیقی نیست، بلکه به انگیزه بیان سوز هجران و اظهار تأسّف و تلهف از فراق و حرمان از فیض حضور و تأخیر عصر ظهور گفته شده است؛ علاوه بر اینکه بعضی از عبارات دعای شریف ندبه، دلالت دارد بر اینکه ایشان در بین مردم می باشند و از بین مردم خارج نمی باشند، مثل این جمله:«بِنَفْسِی أَنْتَ مِنْ مُغَیَّبٍ لَمْ یَخْلُ مِنَّا بِنَفْسِی أَنْتَ مِنْ نَازِحٍ لَمْ یَنْزَحْ (مَانَزَحَ) عَنَّا».⁽²⁾

اگر کسی سؤال کند: پس اینکه بر سر بعضی زبان ها است و مخصوصاً برخی از علمای اهل سنّت آن را بازگو می کنند و گاهی آن را بهانه حمله و جسارت به شیعه قرار میدهند که اینان حضرت صاحبالأمر (علیه السلام) را در سرداب سامرا مخفی می دانند، چه مصدری دارد؟

جواب داده می شود که: جز جهل بعضی از اهلسنّت و غرض ورزی و خیانت برخی دیگر که شیعه اهل بیت (علیهم السلام) را متّهم میسازند و از دروغپردازی و تهمت و افترا کوتاهی نمی کنند، هیچ گونه مصدری ندارد؛ و تمام اخبار و احادیث و حکایات این موضوع را که امام (علیه السلام) در سرداب سامرا مختفی می باشند، ردّ می نمایند و در کتاب منتخب الاثر و نوید امن و امان، نیز کذب این افترا ثابت شده است، و در اخبار و احادیث حتّی خبر رشیق، خادم معتضد عبّاسی اسمی از سرداب نیست.⁽¹⁾

فقط در یک روایت، اسمی از سرداب برده شده است⁽²⁾که برحسب آن، خانة آن حضرت بار دیگر مورد حمله سپاهیان دولتی قرار گرفت، از سرداب، صدای قرائت شنیدند و طبق این روایت هم امام (علیه السلام) درحالی که فرمانده نظامیان با سربازانشان درِ سرداب را گرفته بودند حضرت از سرداببیرون آمدند و تشریف بردند.

پس از آنکه سربازها همه رسیدند، فرمانده، فرمان ورود به سرداب را داد. سربازهایی که دیده بودند آن حضرت بیرون آمدند، گفتند: «مگر آن کس نبود که بیرون رفت و بر تو عبور کرد؟» گفت: «او را ندیدم، چرا او را رها کردید؟» گفتند: «ما گمان می کردیم تو او را میبینی».

حاصل اینکه موضوع مختفی بودن آن حضرت در سرداب، یکی از دروغهای بزرگی است که به شیعه بسته اند، ولی قابل انکار نیست که خانه حضرت امام حسن عسکری (علیه السلام) سالها در دوران غیبت صغری مقرّ آن حضرت بوده است، و بعضی از خلفا هم این مطلب را میدانستند. و لذا در روایت رشیق خادم است که معتضد، نشانی خانه و خادمی را که بر در آن ایستاده است به رشیق داد.

چنان که از بعضی حکایات و تواریخ استفاده می شود، معتمد خلیفه و راضی، بلکه احتمالاً مقتدر نیز، از جریان امور، کم وبیش مطّلع بوده اند؛ و امام (علیه السلام) و نُوّاب او را میشناختند، و بعد هم، از خلفای دیگر که در عصر غیبت کبری بوده اند، ناصر خلیفه که از اعاظم و علمای خلفای بنی عبّاس است، عارف به آن حضرت بوده است و دری که هم اکنون بر صفّه سرداب است و از آثار باستانی و نفایس اشیای عتیقه است، در عصر او و به امر وی ساخته شده است.⁽¹⁾

از آنجا که خانه و سرداب موجود، از بیوت مقدّس است و بدون شکّ و شبهه محلّ عبادت و مقرّ و منزلگاه سه نفر از ائمّه اهل بیت (علیهم السلام) بوده است، از آغاز مورد نظر شیعیان و دوستان و حتّی خلیفهای مثل ناصر بوده، و عبادت و اطاعت خدارا در آن اماکن شریفه مغتنم میشمردند و آن را از مصادیق مسلّم آیه:

)فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللّٰهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ یُذْکَرَ فیِهَا اسْمُهُ یُسَبِّحُ لَهُ فِیهَا بِالْغُدُوِّ وَ الْآصَالِ(⁽²⁾

میدانستند.

و ما هم امروز، بر اساس همین ملاحظات، این اماکن رفیع را احترام می کنیم و عبادت در آن اماکن را فوز عظیم می شماریم و آرزومند زیارت سرداب و نماز و عبادت در آنجا می باشیم.

امّا پاسخ این پرسش که: لباس و غذا و خوابگاه ایشان چگونه است؟

آنچه مسلّم است این است که حضرت در امور و کارهای عادّی، ملتزم به توجیهات و تکالیف شرعی می باشند و آداب و برنامه های واجب و مستحب این کارها را مو به مو رعایت می نمایند و محرّمات و مکروهات را ترک می فرمایند.

بلکه در مورد مباحات نیز، ترک و فعل ایشان، بر اساس دواعی عالی و مقدّس است و برای دواعی نفسانی، کاری از آن حضرت، اگرچه فایده آن جسمانی و اشباع غرایز جسمی باشد، صادر نمی شود، به عبارت دیگر هریک از اعمال و افعال، برای آن حضرت وسیله است نه هدف.

امّا اینکه امور معاش و تهیّه غذا و پوشاک برای امام (علیه السلام) در عصر غیبت به طورعادّی است یا به نحو اعجاز؟جواب این است که: به طورعادّی بودن این امور، امکان دارد و مانعی ندارد، چنان که برحسب بعضی از حکایات در برخی از موارد نیز به نحو اعجاز، جریان یافته است.

درحالی که خداوند متعال، حضرت مریم، مادر حضرت عیسی (علیهما السلام)، را مخصوص به عنایت خود قرار داد و از عالم غیب او را روزی داد، چنان که قرآن مجید صریحاً می فرماید: