مشخصات کتاب

سرشناسه:ماهنامه موعود،1380

عنوان و نام پدیدآور:شماره 26 - خرداد و تیر 1380/ ماهنامه موعود

ناشر چاپی : ماهنامه موعود

مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ۱۳90.

مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و ماهنامه

شماره 26 - خرداد و تیر 1380

هیچ کس نگفت...!

اسماعیل شفیعی سروستانی

روزها پی درپی سپری شدند تا آنگاه که «خردادماه» رسید، و همزمان با آن «ربیع الاول» که بسیار دوستش دارم، ماهی که مرا متذکر نام دو آیة رحمت میکند، محمد، صلّی الله علیه وآله، و مهدی، عجّل الله تعالی فرجه، که فقط در میان همه آفریده ها و از میان ابناء بنی آدم و همة انبیا و رسل تنها این دو نفر با خطاب «رحمةللعالمین» خوانده شدهاند. ماهی که مرا متذکر هجرت، از خود بیرون شدن، از بند بستة زمان و مکان گریختن و چون رودی در میانة دشت راهی شدن و به دریا پیوستن و یکی شدن میشود، ماهی که امامت آخرین حجت حیّ آغاز شد تا روزی که چون مرواریدی از صدف غیبت به در آید و با درخشندگی ماه تابان رخسارش همه سیاهی و تاریکی را از پهنة صورت و سیرت این حیاتف ندانم به کجایی ما بزداید. «خردادماه» که رسید کاروان هزار لاله سرخگون از میان گردنه ها و فراز و نشیب جاده ها نیز از راه رسید. از راهی دور، از دشت داغ خوزستان تا همه شهرها و روستاهایی که پاسدار یاد این کاروانیان بودند. کاروان لاله ها یادآور همة مردی بود، و همه مردانی که به نام محمد، صلّی الله علیه وآله، و مهدی، علیه السلام، و حسین، علیه السلام، از شهر و دیار، و هم از خویش بیرون آمدند، مهاجر کوی دوستی شدند و خون خویش را گواه صدق قولشان ساختند. کاروان لاله ها مرا متذکر راز بودن و شدن میساخت، متذکر معنی زندگی. کاروان لاله ها چگونه زیستن و چگونه مردن را یادآور میشد تا همة شاهدان دریابند که برای ماندن تا ابدالاباد چگونه باید مرد. زیر شمشیر غمش رقص کنان باید رفت هر که شد کشتة او نیک سرانجام افتاد

تا یادم نرفته عرض کنم که خرداد ماه که رسید فصل انتخاب رئیسج مهوری هم رسید، امّا نه به بی سر و صدایی و آرامی ربیع الاول، پر سر و صدا و پر غوغا. بناگاه همه خانه ها مملو از غوغای انتخاب رئیس جمهوری شد. مردان کارآزموده از راه رسیدند، بهترینها پای در میدان نهادند و هماورد طلبیدن آغازیدن گرفت. ساعتها و روزها چشمهای نگران بر صفحه نمایش تلویزیونها دوخته شد با صدها پرسش بر لب. کدامین را باید...؟ چونان همة مردم من هم در پی شنیدن کلامی بودم تا بدانم کدامین را باید...؟ راهی برای فهمیدن نبود، جز شنیدن و هرچه شنیدم همه نیز شنیدند. امّا... هیچ کس نگفت اگر بر مسند بنشیند. با یتیمان آل محمد، صلّی الله علیه وآله، و منتظران مهدی، علیه السلام، چه خواهد کرد؟ هیچ کس سخنی از انتظار و منتظر نگفت. هیچ کس نگفت برای آمادگی و استقبال از پیک ایمان و رستگاری چه خواهد کرد؟ هیچ کس نگفت برای ساختن شهر منتظران، مردان منتظر و فرزندان انتظار چه طرحی دارد؟ هیچ کس نگفت کدامین حجت را برای بودن و به قدرت رسیدن در پیشگاه امام عصر، علیه السلام، خواهد آورد؟ هیچ کس نگفت برای نشستن در مقام «داعی الی الله» از کدامین مسیر گذشته است؟ هیچ کس نگفت اگر جمعه روزی از آسمان ندای آمدن مهدی، علیهالسلام، سر داده شد کدامین کارنامه را عرضه خواهد کرد؟ هیچ کس نگفت از فتنه های آخرالزمان چه میداند؟ هیچ کس نگفت برای گذار دادن شیعیان از فتنه های عصر ظهور چه طرحی درافکنده است؟ هیچ کس نگفت برای خارج ساختن میلیونها انسان از جهل معرفت دربارة امام غائب، علیه السلام، و خلاصی بخشیدن آنها از مرگ جاهلی چه طرحی درخواهد افکند؟ هیچ کس نگفت درس هجرت، درس شهادت، درس همراه شدن در کاروان لاله های سرخ را چگونه در کتابهای درسی بچه ها جای خواهد داد. هیچ کس نگفت برای خلاصی یافتن از قحط و خشکسالی سالهای قبل از ظهور چه میکند؟ هیچ کس از کفر و طاغوت جاری در زمان و مکان و ضرورت مقابله با آن چیزی نگفت؟ هیچ کس جایگاه مناسبات فرهنگی و معیشتی مردم را در نسبت با امام عصر، علیه السلام، و عصر غیبت معلوم نساخت. هیچ کس نگفت اینهمه شتاب در رفتن، آنهم در هنگامة ندانمکاری برای چیست؟ تا چشم روی هم بگذاری خرداد ماه دیگری میآید و ربیع الاولی دیگر. شاید آنروز مردی پیدا شود و جایی هم برای ربیع الاول، کاروان لاله ها، خرداد و مهدی در میان همه سخنانش باز کند. شاید...!!! والسلام

سردبیر

هالیوود و مهدویت 2

گفت و گو با دکتر حسن بلخاری

فیلمسازان آمریکایی مهدویت را نشانه گرفته اند اشاره:

دکتر حسن بلخاری، فارغالتحصیل رشته ادیان و عرفان، از اساتید دانشکده هنر دانشگاه تهران و آشنا با علوم ارتباطات هستند؛ با توجه به اطلاعات جامعی که ایشان در زمینه فعالیتهای رسانههای غربی درخصوص مقابله اندیشه اسلامی و بویژه موضوع مهدویت دارند، خدمت ایشان رسیدیم و سؤالاتی را درهمین زمینه مطرح کردیم

با توجه به اینکه فرمودید غرب پی برده که جوهرة تفکّر شیعی بحث مهدویت است چه اقداماتی را در مقابله با آن در عرصه های مختلف انجام داده است

بگذارید برای جواب به این سؤال بسیار مهمتان من مقداری به عقب برگردم مهدویت از کی برای غرب یک دغدغه شد. اولاً، این نکته را خدمتتان عرض کنم بعد از مسألة ظهور صفویه در ایران و اوجگیری اهداف استعماری غرب نسبت به شرق و اینکه ایران را می خواست دروازة هند بکند، مسأله مذهب ما هم برای آنها جدّی شد، عثمانی سنی بود و ما شیعه و آنها هم از این استفاده کردند. آنجا به طور جدّی وارد شناخت مبانی مذهبی ما شدند که از آن برای خود استفاده کنند.

یکی از مواردی که اینها به آن پی بردند مسأله «باب بودن بود. یعنی آنها متوجه شدند که ما در اعتقادات اسلامی یک منجی داریم که زمانی ظهور می کند و لذا سعی کردند که از این موضوع برای رسیدن به اهداف سلطه جویانه خود استفاده کنند. اینکه شما می بینید «مستر همفر» در کتاب خاطراتش ذکر می کند که چطور ما محمدعلی باب را انداختیم در این فضا و گفتیم تو بابی و امام زمانی به نحوی نشان می دهد که غرب نسبت به تأثیر و اوج حضور این اندیشه در تمدن اسلامی شناخت پیدا کرده است این را داشته باشید تا بعد برویم سراغ امام مهدی سودانی آن کسی که در سودان حدود 100، 120 سال پیش قیام کرد و تحت عنوان مهدی درجهان مطرح شد.

این باز بفعد دوم بود و کتبی که صهیونیستها بعد از آن نوشتند که مشهورترینش «چهارپر» است که سعی کرده مهدویت را در ذهن جهانیان بشکند. یعنی مسأله مسألة دامنه داری است و بعد از آن شما بیائید سراغ مرکز شیعه شناسی استراسبرگ فرانسه که البته آنها امام جعفر صادق علیه السلام را مبنا قرار داده اند، این مصداقهای جزئی را دارم عرض می کنم و می خواهم این نکته را بگویم که برای غرب شناخت محورهای اسلام و بویژه شیعه خیلی مطرح است شما می دانید غربیها از ایران و عراق خیلی ایمن نبودند. کشورهای عربی را با دست نشانده ها توانستند تحت سیطره خود دربیاورند، امّا اینجا را نه

در جریان فتوایی که داده شد و مسلمانها ریختند به سفارت روسیه در ایران همه را به قتل رساندند صرف اینکه به ناموس ایران تجاوز شده بود و پشت سرش دیدند پشت همه این جریانات یک آخوندی نشسته و دوتا جمله نوشته اهل سنت با چنین فضایی آشنا نبود که حکم جهاد داده بشود، اینها فهمیدند یک قشری در این وسط وجود دارد که قدرت بسیار عظیمی دارد، بعد در مسألة تحریم تنباکو هم این را دیدند. اینها نکات مهمی است که در نگاه غرب نسبت به شناخت مفاهیم محوری شیعه نقش داشت

قبل از انقلاب اسلامی و فیلم «نوسترآداموس هم اینها فعالیتهایی در این راستا انجام داده بودند. منتهی مسأله مهدویت پس از پیروزی انقلاب ایران برای اینها مطرح شد. این فیلم مربوط به سالهای 80 و 81 میلادی است در فیلم هم ذکر می شود که در سال گذشته ولی جهان در سال 81 با این فیلم آشنا شد. اینها وقتی با انقلاب اسلامی روبرو شدند به تصریح خودشان غافلگیر شدند. رئیس سازمان سیا این نکته را در حرفهایش گفته بود. از این جهت شما می بینید خیلی خام در این فیلم با این مسأله برخورد می کنند. این فیلم را «اورسون ولز»ی که فوق العاده معتبر بود در جهان سینما و بنا به اعتبارش هم او را برداشتند مفسر اشعار نوسترآداموسش کردند اسکار هم به او دادند که یهودی هم هست و فیلم «همشهری کفین را ساخته بود، در 23 سالگی خیلی ساده برخورد می کند، می گوید 600 میلیون مسلمان در خاورمیانه جمع شده اند ثروت عظیمی دارند و برای صلح جهانی خطرناکند. شما احساس نمی کنید که باید این حرف را برای مخاطبت جا بیندازی که مسلمان چون به ارزشهای نهفته خودش پی برده و ثروت دارد الزاماً خطر است یعنی هر که ارزشش را بفهمد و ثروت داشته باشد برای صلح جهانی خطر است خیلی رو برخورد کرده است چون خیلی سراسیمه می خواهند امواج انقلاب اسلامی را تخریب کنند و تصویر و تفسیر بدی از آن ارائه بدهند و آمدند روی مسأله مهدویت چون بالاخره آنها پی برده بودند که باید روی این نظریه کار بشود.

«هایزر» و همراهانش که در اوج انقلاب اسلامی در سال 57 به ایران آمده بودند و قرار بود همان 19 بهمن مدرسه رفاه مسجد دانشگاه تهران را که اکثر شخصیتها در آنجا بودند و فیضیه را بزنند، امّا امام با این استراتژی که «بگویید این حکم از من نیست ، توانست این مسأله را مهار کند و بعد آمدند سراسیمه وارد عمل شدند که این هم قابل بررسی است باید روی آن تحقیق بکنیم قبل از انقلاب هم بود، بعد از انقلاب هم سراسیمه آن فیلم را ساختند، بعد وقتی در جنگ نقش محوری امام زمان علیه السلام مطرح شد. عین کلام امام این است که فرمانده اصلی جنگ امام زمان علیه السلام هستند. مسأله بسیار فراتر رفت برای غربیها که آن کنفرانس خیلی کلاسیک و سطح بالای تل آویو را گذاشتند.

من مجموعه گفتارهایی که پیرامون امام زمان علیه السلام را درحد توان خودم در این کنفرانس ارائه شده جمع آوری کرده ام در کتاب «تهاجم فرهنگی خودم آورده ام که برنارد لوئیس این را می گوید. چون مضمون مقالاتش به دستم رسیده است دیدم چقدر مسألة امام زمان علیه السلام برای اینها مهم است بعد بازی کامپیوتری «یا مهدی ساخته شد، مقالات مختلفی نوشته شد، فیلمهای مختلفی ساخته شد، منتهی از دهة 90 آمدند سبک کار را عوض کردند. خیلی جالب است اگر به این نکته توجه شود. دیدند اگر بیایند امام زمان شیعیان را نفی کنند به نحو دیگری اثباتش کرده اند، چون در جهان این اتفاق وجود دارد که چیزی را غرب نفی کند، حتماً یک ارزشی دارد. افکار عمومی جهان این زیرکی را هم دارند و درعین حال که این کار انجام شود به نحوی تبلیغ هم هست لذا عوض شد و در دهه 90 در فیلمهایی مثل «صهیون ، «آرماگدون یک بعد اثباتی برای آن طرف مطرح شد به جای بعد تخریبی این طرف ولی باز با این حال در سال 1997 برای اینکه مسأله نوسترآداموس فراموش نشود چون در این فیلم گفته شده بود، هرچند خود نوسترآداموس عدد نیاورده و صور فلکی را گفته که تکرارپذیرند و زمان دقیقی برای این مسأله مشخص نکرده و نمی توانسته هم مشخص کند، چون اگر شارلاتان بوده که قطعاً نمی توانسته و اگر نه «کذب الوقّاتون . اصلاً نمی توانسته عدد بگوید. اینها گذاشتند برای اینکه امواج انقلاب اسلامی را در جهان تخریب کنند و برای اینکه فراموش نشود که گفته بودند سال 99.

در سال 97 «گاسپار وان برگر»

Next wa (جنگ بعدی را نوشت و بخشی از آن را اختصاص داد به اینکه در سال 99 شخصی در ایران به قدرت می رسد، به اسم «محمد منتظری که اسم اصلی امام زمان علیه السلام است و منتظری هم از انتظار گرفته شده و هیچ ارتباطی با «شهید محمد منتظری حزب جمهوری اسلامی ندارد. (در فیلم نوسترآداموس هم می گوید مردی که نام آخرین پیامبر را برخود دارد دوشنبه را برای تعطیل برخواهد گزید). می گوید ایشان به قدرت می رسد و دانشمندان ناراضی هسته ای شوروی را فرا می خواند و می گوید من به شما دلار می دهم

اسلحه بسازید، اینها می آیند یک اسلحه می سازند به اسم «ذوالفقار». کافی است شما سکانس اولیه فیلم

The sold of Islam ـ 1986، BBC را ببینید که ذوالفقار می آید کره زمین را متلاشی می کند. اول چهار قسمت این فیلم این صحنه بود که من در برنامه های تصویری دانشگاهی خودم از آن استفاده می کنم ذوالفقار آزمایش می شود و نتیجه مثبت است وقتی نتیجه مثبت می شود، رئیس جمهور فرضی ایران به امریکا می گوید خلیج فارس را خالی کنید، آمریکا چون ارزیابی درستی ندارد. خالی می کند. نیروهای ایرانی می روند به سمت سرزمینهای غربی که صلیبی ذکر می کند.

قصه پرتی است مشخص هم بود که می خواهد قضیه نوسترآداموس را که 17، 18 سال از آن گذشته و در ذهنها فراموش شده زنده کند. شما می گوئید قصه ای نوشته شده است و وهم است و... امّا اینها سناریو می سازند و مبنای برخورد سیاسی خودشان را این سناریو خودساخته قرار می دهند.

خبر این است در تاریخ 9 دسامبر 1998 (18 آذر 77) نیویورک تایمز، روزنامه مشهور آمریکایی خبر داده که «عده ای از دانشمندان انستیتو بیوتکنولوژی روسیه به خدمت ایران درآمده اند... و عده ای دیگر در روسیه برای تولید سلاحهای میکروبی همکاری می کنند. فردی به نام مهدی رضایت مشاور علمی رئیس جمهور ایران یکی از فعالان ایرانی در این زمینه است . این در حالی است که آقای خاتمی مطقاً مشاوری به اسم مهدی رضایت ندارد. جالب این است که این خبر را نیویورک تایمز می دهد (می خواهم بگویم پشت پرده صهیونیسم دارد همه چیز را به هم وصل می کند). بعد دولت آمریکا به استناد خبر نیویورک تایمز بیانیه می دهد و از تلاشهای تسلیحاتی ایران ابراز نگرانی می کند، اینها دارند اینجوری در این فضا کار می کنند.

ما در تهران به بچه هایی برخورد کرده ایم که «یا مهدی و «اللهاکبر» به گوششان خورده احساس نفرت به آنها دست داده است چرا؟ چون خوب دارد جوانان ما را تربیت می کند. آخر غرب از امام زمان ما چه اطلاعی دارد که می آید و بازی «یامهدی را می سازد. شما در نیویورک بگوئید: ûPersian Gulf inferno را می خواهم می گوید: ûWhat do you mean ، منظورت چیست شما بفرمایید «یا مهدی بازی در اختیارتان قرار می گیرد. این دارد تربیت می کند.

من در کتاب مباحث جدیدم که البته در «تهاجم فرهنگی ذکر نکرده ام گفته ام که الان تربیت دارد جای تهاجم را می گیرد و همة اینها بیانگر آگاهی از نقش محوری مهدویت در 200 سال گذشته در تکوین حرکتهای اجتماعی و سیاسی در متن شیعه است من بجد عرض می کنم که غرب هرجا پا گذاشته تأثیر را دیده که انقلاب اسلامی اوجش بود، لذا الان روی تخریب مفهوم مهدویت در جهان کار می کند، از یک طرف مهدویت ما را می کوبد، از یک طرف دارد مهدویت تخیلّی خودش را ترویج می دهد، ماتریکس می سازد و Zion را. جالب است بدانید که الان در استرالیا دارند همزمان قسمت دوم و سوم ماتریکس را می سازند. سال آینده که به بازار خواهد آمد ببینید چقدر استعاره های صهیونیستی و مهدویت در آن نقش دارد. پس ظاهراً حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس چندان ربطی به صدام و عراق و کویت ندارد؟

بله حضور دائمی خودش را با «یامهدی کنترل می کند. به نکته خیلی مهمی اشاره کردید، این سبب شد من نکته خیلی مهمتری را عرض کنم کسانی که این مصاحبه را می خوانند اصلاً اینجور برداشت نکنند که یک فضای مذهبی خاص دارد تمامی ابعاد سیاسی جهان را براساس دیدگاههای مذهبی اش تفسیر می کند. واقعاً این نیست من حاضرم با افرادی که در این قلمرو می گویند نظریات خاصی را داریم تحمیل می کنیم به بحث بنشینم چرا من به نیویورک تایمز و فیلمهای هالیوود و «یامهدی استناد کردم می خواهم بگویم براساس مجموعه تحقیقات داریم این نظریات را ذکر می کنیم صرفاً از یک دیدگاه مذهبی یا سیاسی خاص نیست

برای این نکته جالب شما من اشاره می کنم به جریان قیام 1979 مکه من متأسفانه اسم شخصی را که با اسم مهدی در مسجدالحرام قیام کرد در ذهنم نیست اصلاً موصاد به یاری فهد آمد، سه روز اصلاً مکه و مدینه در دست اینها بود و اینها ذکر کردند که ما با اسم امام زمان داریم قیام می کنیم شما این مسأله را داشته باشید. انقلاب اسلامی ایران پیروز شد و دقیقاً مدت کوتاهی پس از پیروزی انقلاب اسلامی چنین اتفاقی در مکه و مدینه می افتد. می دانید که مکه و مدینه مرکز جهان اسلام هستند. (در پرانتز هم این نکته مهم را عرض کنم که هیچ فکر کرده اید چرا تخریب مجسمه بودا با حج مسلمین همگام و همزمان شد؟ خیلی مهم است همچنان که رسانه های ما روی جشن کریسمس در جهان توجه دارند یک اتفاق مهم جهانی دارد می افتد. یک میلیون مسلمان دارند جمع می شوند مکه طبیعی است که رسانه ها زوم می کنند، خبر ارائه می دهند، فیلم تهیه می کنند. جالب است بدانید روزنامه های ایران هفته پیش در ایّام عید قربان تصویری را از مسجدالحرام در صفحه اول خودشان چاپ کردند و خیلی هم زیبا بود و از رویتر بود. همزمان با انعکاس این عظمت اسلامی در مکه و مدینه تلویزیون CNN فیلم پخش می کند که دارند با آر.پی جی مجسمة بودا را می زنند. اینها همزمانی اش واقعاً مسأله دار است و دارد آن را خنثی می کند). در فیلم نوسترآداموس هم عظمت مسلمین را در مکه و مدینه نشان می دهد. اینها سمبل وحدت عظمت و قدرت و هویت ما هستند و غرب می داند که هر اتفاقی می افتد از آنجاست این یک مسأله

قیامی که در مکه رفخ می داد و متأثر از انقلاب اسلامی ایران بود. برای غرب خیلی مهم بود، برای غرب می توانست این موضوع اینجور باشد که مکه می تواند مرکز خیلی مسائل باشد. ضمن اینکه می دانیم امام زمان علیه السلام قیامشان را از آنجا شروع می کند.

آنچه که شما فرمودید کاملاً درست است او می خواهد اولاً نیروی نظامی اش یک سد بین ایران و عربستان باشد. سیاست خارجی غرب در خلیج فارس این است که نگذارد بین این دو قدرت ائتلاف استراتژیک صورت بگیرد؛ از یک طرف هم نمی خواهد تنازع باشد چون خیلی ها طرف ایران را می گیرند و او مشروعیتش را ازدست می دهد و تنازع به نفع ماست چون افکار عمومی دنیای اسلام با ماست و اگر این افکار عمومی مواجه بشوند که دشمن ایران عربستان است خادم الحرمین مشروعیت خود را در دنیای اسلام ازدست می دهد لذا شما نقشه را اینطور ببینید که این نیروها حائل بین مکه و مدینه هستند، با ایران ایرانی که پیام انقلابی دارد و آنجایی که مشروعیت مذهبی دارد البته حرمین نه حاکمانش و طبیعی است که در چنین فضایی می آیند در اینجا نیرو پیاده می کنند.

نکتة دیگری هم هست امام در سال 1359 سخنرانی داشتند، در آن سخنرانی که پیرامون نیمه شعبان بود، فرمودند: «در تمام بشر کسی نبوده الا مهدی موعود، سلام اللهعلیه که خدای تبارک و تعالی ذخیره کرده است برای بشر. هریک از انبیاء که آمده اند برای اجرای عدالت آمده اند و مقصدشان این بود که در همه جهان عدالت را اجرا کنند. لکن موفق نشدند بعد از انبیا و اولیای بزرگ از پدران حضرت موعود کسی نبوده است که عدالت را اجرا بکند و این یک موجودی است که ذخیره شده است برای همچنین مطلبی . این سخنرانی وقتی پخش شد اولین جایی که در کشورهای عربی انعکاس داشت «الرأی العام بود در کویت

پس از آن 40 مقاله یا فتوا صادر شد مبنی بر تکفیر حضرت امام به سه دلیل که مثلاً ایشان معتقد شده پیامبران عاجزند، توانایی امام زمان علیه السلام فوق قدرت است و تکمیل شریعت پس شریعت ناقص است و ایشان می آیند و شریعت را تکمیل می کنند. غرب از اینجا هم پی برد که مسأله مهدویت چیز بسیار خوبی است برای آنها که بتوانند مسأله ایجاد کنند.

مجموع این برنامه ها به گونه ای نشان می دهد غرب واقعاً دارد روی این مسأله کار می کند و حداقل یکی از اهداف استراتژیک حضور در خلیج فارس ـ که من یقین دارم ـ این است میزان پذیرش جهانی نسبت به بحث مهدویت چگونه است

آفرین این سؤال است وقتی من در هند می بینم «گوتمه را طلب می کنند، زرتشتیها که معتقدند دنیا دارد تمام می شود، زمان ظهور «سوشیانت دارد می آید، در یهود و مسیحیت هم این مسأله بسیار بالاست پس انگیزه ها و پتانسیل و پذیرش جهانی وجود دارد. لازم هم نیست که ما بگوئیم شما بیایید جای مسیح امام زمان ما را بشناسید، بلکه امام زمان علیه السلام را جوری مطرح کنید که مسیح زیرمجموعه اش بشود و بتواند به تمام نیازها پاسخ بدهد. اتفاقاً اگر بتوانید در اینترنت سایت بزنید و با جهان وارد مذاکره بشوید، ببینید چقدر برایتان مطلب می آید.

مجلة نیوزویک (News week) ، 23 آگوست 1999، گزارش ویژه دارد و یک جمله بسیار مهم What must be done (چه باید کرد؟) انسان به بحران رسیده و انسانی که به بحران برسد ناخودآگاه چشمش به آسمان است و آینده

رسالت شناساندن امام زمان امام حسین و امام علی علیه السلام به جهان کم از شناسایی آنها توسط خود ما نیست منتهی نوع بیان بسیار مهم است رسانه های ما در برابر این مسأله چه کار می توانند بکنند؟

اولاً این کاری که شما کردید و ان شاءالله خود امام زمان علیه السلام هم اجرش را بدهند، امیدوارم مسؤولان ما هم اهمیت این قضیه را احساس کرده باشند، باید سیستمی در رسانه های ما داشته باشد از کانال خود شما هم باشد. یک چیزی را مقابل خودتان نباید بگویم و پشت سرتان گفته ام دورادور کارتان را دارم تعقیب می کنم در کار شما صداقت و خلوص خاصی است یعنی دنبال نام و نان نیستید، این را آدم منصف متوجه می شود. اگر بودید دنبال خیلی کارها می شد رفت بستر کار هم همین است سرمایه ما شیعیان این است باید کمک بشود.

شما با همین فضا فعلاً قضیه را پیش ببرید، بعد یک نماینده از صدا و سیما، یک نماینده از سازمان تبلیغات اسلامی و وزارت ارشاد و حوزه هنری و دیگر جاهایی که درگیر این مسأله اند بیایند و برای آنها جا بیندازیم چرا غرب ماتریکس آرماگدون و روز استقلال را می سازد، صد تا فیلم می توانم معرفی کنم که اینها دارند روی آینده کار می کنند. اگر دارند کار می کنند یعنی مهم است وقتی دارند «یا مهدی را می سازند یعنی برایش مهم است دقیقاً ما معادل آن کار، کار ارزشی و اثباتی بکنیم این نیاز به یک تیم تخصصی دارد. ولی مهمتر از تیم جا افتادن ضرورت کار است یعنی این کار ضرورتش هنوز برای آقایان تعریف شده نیست و پی نبرده اند. حالا نمی دانم کوتاهی ما بوده آقایان وقت ندارند و به روزمرگی افتاده اند.

پی نوشتها:

مصاحبه ماهنامه موعود سال پنجم-شماره 26

مبانی غیبت و ظهور حضرت مهدی علیه السلام

قسمت اول

عباس پسندیده

اشاره:

در این نوشتار به این پرسشها پاسخ خواهیم داد که چرا غیبت اتفاق افتاد؟ و چه زمانی ظهور رخ خواهد داد؟ و در لابهلای پاسخ به این دو پرسش، مسائلی چون خشونتهای هنگام ظهور، و جایگاه آزادی و اختیار بشر در پدیدة ظهور، و چگونگی ادارة جهان پس از ظهور مطرح خواهد شد؟

پاسخ به این پرسشها و پرسشهای دیگری که پیرامون پدیدة غیبت و ظهور وجود دارد، نیازمند بررسی مبانی غیبت و ظهور است. با روشن شدن مبانی این پدیده، پاسخ پرسشهای گوناگون آن نیز روشن خواهد شد. این نوشتار، در سه اصل به بررسی مبانی پدیدة غیبت و ظهور خواهد پرداخت و سپس بر مبنای اصول یاد شده، پدیدة غیبت و ظهور و برخی مسایل پیرامونی آن را بررسی خواهد کرد. اصل اول

تغییرناپذیری امامت و ولایت 1-1 طرح خداوند برای ادارة امور جهان

طرحی که خداوند متعال برای «ادارة امور جهان تنظیم کرده است نظریة امامت و ولایت است این نظریه نه یک نظریة اسلامی که یک نظریة الهی و مورد پذیرش همة ادیان آسمانی است

شاید تصور شود که تا پیش از رحلت پیامبر اسلام صلّی الله علیه وآله دوران نبوت و رسالت جریان داشته است و بعد از آن دوران امامت و ولایت آغاز می شود و لذا نمی توان ادعا کرد که نظریة امامت و ولایت طرح همیشگی خداوند برای ادارة امور جهان است بلکه این نظریه از زمان رحلت پیامبر اسلام صلّی اللهعلیه وآله آغاز گردید.

واقعیت این است که نظریه امامت و ولایت در تعارض با رسالت و نبوت نبوده بلکه با آن قابل جمع است نبوت و رسالت مقام گرفتن و ابلاغ کردن وحی هستند و امامت و ولایت مقام اجرای آن به همین جهت «رسول و «نبیّ» می توانند «امام و «ولیّ» هم باشند، چنانکه درمورد رسول مکرم اسلام صلّی الله علیه وآله اینگونه بوده است

البته در برخی نظریه ها ادعا شده که هدف بعثت انبیاء، «خدا و آخرت بوده و «امامت ناس جزء مأموریت الهی انبیاء، از جمله نبی مکرم اسلام صلّی الله علیه وآله نبوده است این نظریه هرچند در زمان ما پردازش شده و برای نظریه پرداز آن جدید محسوب می شود ولی ریشه در تاریخ اسلام دارد. نظریة تفکیک میان رسالت و امامت و محدود ساختن مأموریت انبیا به ابلاغ رسالت یک نظریة اموی است معاویه در یکی از نامه هایی که به حضرت علی علیه السلام نوشته است نظر خود را این گونه بیان می کند:

ألا و إنّما کان محمّد رسولاً من الرسل إلی الناس کافة فبلّغ رسالات ربّه لایملک شیئاً غیره

بدان که محمد فقط فرستاده ای از خیل فرستادگان خدا به سوی همة مردم بود که رسالت خود را تبلیغ کرد و ولایت و تملّک بر هیچ چیز دیگر نداشت

همانگونه که معلوم است معاویه «امامت رسول خدا، صلّی الله علیه وآله را انکار کرده است و مأموریت الهی ایشان را فقط ابلاغ رسالت می داند. امّا در مقابل وی حضرت علی علیه السلام قرار دارد که «امامت ناس را مأموریت الهی پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله می داند. آن حضرت در جواب معاویه می نویسد:

والذی أنکرت من إمامة محمد، صلّی اللهعلیه وآله و زعمت أنّه کان رسولاً و لم یکن إماماً، فإنّ إنکارک علی جمیع النبیّین الائمّة و لکنّا نشهد أنّه کان رسولاً نبیّأ إماماً، صلّی اللهعلیه وآله .

و امّا اینکه امامت (حضرت ) محمد، صلّی الله علیه وآله را انکار کردی و پنداشتی که او فقط رسول است نه امام این در حقیقت انکار همة پیامبرانی است که «امام بوده اند، ولی ما شهادت می دهیم که او هم رسول بود و هم نبّی بود و هم امام

خلاصة سخن اینکه «امامت ناس جزء مأموریت الهی پیامبران است و لذا امامت فقط محدود به ائمه دوازده گانه شیعه نمی شود، بلکه همة انبیای الهی نیز امام اند. البته در شرایط زمانی که ما قرار داریم براساس نظریه «خاتمیت ، دوران رسالت و نبوت به پایان رسیده و آنچه الا´ن وجود دارد، «امامت است 1-2 «ثبات و تغییرناپذیری طرح امامت

طرح دین برای ادارة امور بشر (یعنی طرح ولایت و امامت طرحی ثابت و تغییرناپذیر است شخص امام و ولیّ تغییر می کند، امّا نظریه امامت و ولایت تغییر نمی کند، زیرا امامت و ولایت همانند توحید و معاد، در زمرة اصول ثابت حیات تکاملی انسان قرار می گیرد و لذا تغییرناپذیر خواهد بود. این گونه نیست که خداوند متعال با مرور زمان حرف جدیدی و نظر جدیدی و طرح جدیدتر و کارآمدتری برای ادارة

امور بشر ارائه کند. تغییرپذیری در حوزة حاکمیت یا به دلیل غیراصولی بودن موضوع است که با مقتضیات زمان قابل تغییر است و یا به دلیل نقصان دانش بشری و یا به دلیل تغییر زمینه های انسانی پذیرش حاکمیت ها ، امّا نظریة امامت و ولایت هم از اصول است و هم از یک منشأ بی نقص و کمال سرچشمه می گیرد و هم برای سعادت واقعی بشر تنظیم می شود، نه مطابق نرخ روز و میل این و آن و به همین جهت ثابت و تغییرناپذیر است

به بیان دیگر، ادیان الهی حرف

آخر و آخرین و متکامل ترین نظریه را در همان ابتدا بیان کرده اند و معتقدند که سعادت بشر فقط در

این طرح قابل تحقق است و لذا

این طرح هیچگاه دستخوش تغییر و تحوّل نشده و نخواهد شد و دقیقاً به همین جهت است که اولین بشر خاکی امام بود و آخرین آن نیز امام خواهد بود، یعنی بدو و ختم عالم امامت و ولایت است این نشان از تغییرناپذیری طرح خداوند برای ادارة امور بشر دارد. اگر این طرح قابل تغییر می بود، می بایست به مرور زمان دگرگون شود و دچار تحوّل گردد، نه این که از بدو خلقت تا ختم آن یکسان باشد. یکسان بودن طرح خداوند برای اداره امور بشر و تغییرناپذیر بودن آن در طول زمان یکی از مسایل مهمی است که در متون دینی به آن اشاره و بلکه تصریح شده است

امام باقر، علیه السلام دراین باره می فرمایند:

والله ما ترک الله أرضاً منذ قبض آدم علیه السلام إلاّ و فیها إمام یهتدی به إلی الله و هو حجته علی عباده و لا تبقی الارض بغیر حجة لله علی عباده .

به خدا سوگند که خدا از زمان رحلت حضرت آدم علیه السلام هرگز زمین را بدون امامی که مردم را به وسیلة او به سوی خود هدایت کند، رها نکرده است او حجّت خدا است و زمین بدون حجّت نخواهد بود.

در این حدیث تصریح شده است که از آغاز آفرینش زمین همواره از نعمت وجود امام و حجّت خداوند برخوردار بوده است و در حدیث دیگری از امام صادق علیه السلام آمده است آخرین کسی که در زمین به دیار باقی رحلت می کند، امام است

إنَّ آخر من یموت الاءمام

از این دو حدیث شریف استفاده می شود که بدو و ختم جهان با «امام است و از دیدگاه خداوند، «امامت تنها طرح مفید برای ادارة امور جهان از آغاز تا فرجام آن است

در پاره ای از احادیث نیز حقیقت یاد شده به صورت کلی آمده است یعنی هرچند اشاره به بدو و ختم عالم نشده است ولی تصریح شده است که زمین در هیچ زمانی بدون حجّت و امام نبوده و نخواهد بود. درهمین باره «عبدالله خداش بصری می گوید: شخصی از امام صادق علیه السلام پرسید:

تخلواالارض ساعة لایکون فیها إمام

آیا زمین لحظه ای بدون امام خواهد بود؟

و امام علیه السلام در جواب وی فرمودند:

لاتخلوا الارض من الحق .

زمین از (حجّت بر) حق خالی نخواهد ماند.

و این یعنی شمول و فراگیری امامت در همة زمانها. همچنین آن حضرت در حدیث دیگری بیان فرموده اند که جهان با این عمر طولانی خود، حتی یک روز هم بدون امام نخواهد ماند:.

لاتبقی الارض یوماً واحداً بغیر إمام منّا تفزع إلیه الافمّة

زمین حتی برای یک روز هم بدون امامی از میان ما که مردم به سوی او پناه آوردند، نخواهد ماند.

گذشته از این که «امامت از جنبة زمانی شمول دارد، از جنبة جمعیتی هم شمول دارد، یعنی اجرای طرح امامت و ارسال هدایت گران الهی متوقف بر وجود جمعیت کثیر نیست بلکه اگر زمین فقط یک نفر ساکن داشته باشد، خداوند متعال برای او «امام خواهد فرستاد تا او را در راه تکامل و انسانیت هدایت و راهبری کند. به بیان دیگر، نظریه اسلام در باب جامعه و حکومت نظریة (یک به اضافة یک تا به (یک به اضافة بی نهایت است یعنی اگر جامعه از دو نفر تشکیل شده باشد حتماً یکی از آنان امام است این از قوانین حتمی الهی است این یکی از تفاوتهای مهم میان طرح امامت و ولایت با طرحهای بشری است بخشی از احادیث منقول از امام صادق علیه السلام به این جنبه پرداخته است که به برخی از آنها اشاره می شود:

لو لم یبق فی الارض إلاّ إثنان لکان أحدهما الحجة

اگر در زمین بیش از دو نفر کسی نمانده باشد، بدون شک یکی از آن دو «حجّت خدا» است

و همچنین می فرمایند:

لو لم یکن فی الارض إلاّ إثنان لکان الاءمام أحدهما.

اگر در زمین فقط دو نفر وجود داشته باشند، حتماً یکی از آن دو «امام است

و در جای دیگری فرموده اند:

لو کان الناس رجلین لکان أحدهما الاءمام

اگر جمعیت بشر دونفر باشد، بدون شک یکی از آن دو «امام خواهد بود.

اینها همه نشان می دهد که خداوند متعال حتی یک نفر را هم به حال خود رها نخواهد کرد و این نشان از نظر لطف و رحمت خداوند بر بشر دارد. امام صادق علیه السلام دراین باره می فرمایند:

إنَّ الله أجلّ و أعظم من أن یترک الارض بغیر إمام عادل

شأن خداوند متعال والاتر و بالاتر از آن است که زمین را بدون امام عادل رها سازد.

خلاصة سخن اینکه اولاً، طرح امامت و ولایت از اصول حیات انسانی است که نه محدودیت زمانی دارد و نه محدودیت جمعیّتی بلکه از نظر زمانی به مجرد پیدایش «اولین حیات انسانی و تا وجود «آخرین حیات انسانی ، و از نظر جمعیتی با «کمترین تعداد» ممکن تا «بیشترین تعداد» ممکن اجرا می شود.

و ثانیاً، همین ویژگی یاد شده نشان می دهد که این طرح طرحی است تغییرناپذیر که از بدو عالم تا ختم آن ثابت خواهد ماند.

و ثالثاً، از آنجا که این طرح یک طرح الهی است نه بشری ثبات و تغییرناپذیری آن نشانة ناکارایی آن نیست تکاملف در طول زمان از ویژگی های انسان و پدیده های انسانی و امور غیراصولی است به همین جهت طرح امامت و ولایت به جهت الهی بودن کامل ترین و مترقی ترین طرح ادارة جهان و تنها راه سعادت بشری است 1-3 تغییرناپذیری شؤون امامت

طرح ولایت و امامت دارای حوزه های مختلفی است برای این که روشن شود اصل تغییرناپذیری طرح امامت و ولایت به چه معنا است لازم است بحث را در حوزه های مختلف این طرح مورد بررسی قرار دهیم این حوزه ها عبارتند از: حوزه قانون و حوزه امام الف حوزه قانون

قانون مبنای کنشها و واکنشهای بشری و ترسیم کننده راه سعادت آدمی است و به همین جهت نقش تعیین کننده ای در سرنوشت بشر دارد... و در این میان آنچه اهمیتی چندبرابر خواهد داشت «منشأ قانون است دربارة منشأ قانون به دو دیدگاه می توان .

اشاره کرد: یکی دیدگاهی که قانون را متغیّر می داند و دیگری دیدگاهی که قانون را ثابت ولایتغیّر می داند. دیدگاهی که قانون را متغیّر می داند، منشأ بشری برای آن قائل است و براین باور است که مشروعیت قوانین به بشری بودن آن است و قانونی که بشر آن را تنظیم نکرده باشد، مشروعیت ندارد. از همین جا است که نظریه دموکراسی در قانون پیدا می شود.

امّا دیدگاهی که قانون را ثابت و تغییرناپذیر می داند، منشأ الهی برای قانون قائل است و براین باور است که مشروعیت قانون به الهی بودن آن است و لذا دراین نظریه قانون طبق خواست مردم تغییر نمی کند و حاکم الهی نیز براساس خواست مردم عمل نمی کند. امام صادق علیه السلام در تبیین این دو دیدگاه می فرمایند:

إنَّ الائمّة فی کتاب الله عزّوجلّ إمامان قال الله تبارک و تعالی «وَ جَعَلناهفم أئمَّةً یَهدونَ بفأمرفنا» لا بأمر النّاس یقدمون أمرالله قبل أمرهم و حکم الله قبل حکمهم

قال «وَ جَعَلناهم أئمَّةً یَدعونَ إلی النّارف» یقدمون أمرهم قبل أمرالله و حکمهم قبل حکم الله و یأخذون بأهوائهم خلاف کتاب الله عزّوجلّ .

از دیدگاه قرآن پیشوایان دو دسته اند: خداوند متعال می فرماید: «و ما آنان را پیشوایانی قرار دادیم که مردم را به وسیلة امر ما هدایت می کنند» نه خواست مردم فرمان خدا را بر فرمان مردم و حکم خدا را بر حکم مردم مقدم می دارند.

و می فرماید: «و ما آنان را پیشوایانی قرار دادیم که مردم را به سوی دوزخ فرا می خوانند»، فرمان مردم را بر فرمان خدا و حکم مردم را بر حکم خدا مقدم می دارند و خواسته های هوس آلود آنان را ملاک عمل خویش قرار می دهند نه کتاب خدا را!!

در این حدیث شریف بصراحت بیان شده است که پیشوایان نور براساس حکم خداوند متعال عمل می کنند، نه خواست مردم آن چه در توضیح این مطلب می توان گفت این است که در اندیشة دینی حکومت تدبیرگر امور مردم است یعنی این گونه نیست که حکومت دینی ضد مردم و مخالف سامان امور مردم باشد و فقط برای تأمین منافع خدا یا حاکمان آمده باشد، مأموریت حکومت دینی نیز سامان دهی امور مردم است منتهی تفاوت اساسی میان حکومت الهی و حکومت طاغوتی در ملاک تدبیرگری است حکومت الهی و دینی معتقد است که امور مردم را با «امر مردم (یعنی قانون مردم نمی توان سامان داد و باید به قانون الهی عمل کرد ولی حکومت های غیرالهی معتقدند که امر مردم را باید با امر مردم (یعنی قانون مردم سامان داد. قرآن کریم دربارة منشأ قانون می فرماید:

«إنف الحفکم إلاّ لله» .

قانونگذاری فقط در شأن خداوند متعال است

مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر این آیه می گوید:

إنَّ القرآن یری أنَّ الحکم یختص بالله تعالی و لیس لاحد أن یبادر إلی تشریع حکم و وضعه فی المجتمع الانسانی .

قرآن معتقد است «قانونگذاری مختص خداوند متعال است و هیچ یک از بندگان او حق قانونگذاری برای جامعة بشری را ندارد.

جالب اینجا است که این منطق الهی دقیقاً در راستای حفظ مصالح انسانها است و این از شگفتیهای ادیان الهی است تصور دیگران براین است که مصالح انسان در برآورده شدن خواسته های او تأمین می شود، یعنی اگر خواسته های یک انسان برآورده شود، سعادت او تأمین شده و لذا مصلحت او در برآورده شدن خواسته های او است امّا در اندیشة الهی عمل بر طبق خواست مردم مایة زحمت است نه رحمت قرآن کریم دراین باره می فرماید:

وَ اعلَموا أنَّ فیکفم رَسولف اللهف، لَو یفطیعَکفم فی کَثیرف مفنَ الامرف لَعَنفتّفم .

ای اهل ایمان اگر پیامبر در بسیاری از امور به نظر شما عمل می کرد، شما خود به زحمت می افتادید.

مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر این آیه می فرمایند:

مضمون این آیه آگاه کردن مؤمنین به این حقیقت است که خداوند متعال آنان را در راه رفشد قرار داده است و به همین جهت ایمان را در قلبهایشان زینت داده و محبوب آنان قرار داده و کفر و فسق و سرکشی از فرمان خدا را منفور دل آنها قرار داده است پس بر مؤمنین لازم است فراموش نکنند که در میان آنان پیامبری هست که از جانب خداوند تأیید می شود و هرگز به جای راه رفشد و سعادت گام در راه تباهی نمی گذارد، پس بر آنان است که از فرامین او اطاعت کنند و هرچه را او می خواهد آنان نیز بخواهند و هرآنچه را او انتخاب می کند برگزینند و اصرار نورزند که او از نظرها و خواسته هایشان پیروی کند که اگر چنین کند، مردم خود به زحمت افتاده و نابود می شوند.

فلسفه نظریه دین در این است که از دیدگاه مکاتب آسمانی همواره میان خواست مردم و مصلحت آنان تطابق وجود ندارد و لذا اگر مبنای قانون خواست مردم باشد، مصلحت آنان به خطر می افتد و اگر مبنای قانون خواست خداوند باشد، قطعاً مصلحت مردم تأمین می شود، هرچند خواست و هوس آنان نادیده گرفته شود.

قرآن کریم درباره اصل عدم تطابق

میان خواست و مصلحت مردم می فرماید:

و عسی أن تکرهوا شیئاً و هو خیر لکم و عسی أن تحبّوا شیئأ و هو شرّ لکم

چه بسا اموری را نپسندید ولی خیر شما در آن باشد و چه بسا اموری را بپسندید ولی برای شما زیان آور باشد.

و در ادامه با اشاره به اینکه منشأ این ناهماهنگی نقصان دانش بشر است به علم الهی پرداخته و می فرماید:

والله یعلم و أنتم لا تعلمون .

و خدا می داند ولی شما ناآگاهید.

پس عمل کردن به خواسته های بشر، سرنوشت او را بشدت تهدید می کند، و امّا اگر به فرمان خدا عمل شود و امور مردم براساس قانون الهی تدبیر شود، موجبات ایمنی امور بشر فراهم شده است و اینگونه نیست که فایدة این طرح به خدا و یا حاکمان خدایی بازگردد. امام علی علیه السلام دراین باره می فرماید:

إنّ فی سلطان الله عصمة لامرکم .

مصونیت و ایمنی امور شما در حاکمیت الهی است

در این حدیث شریف بخوبی میان حاکمیت الهی و امور مردم تلفیق شده است که محصول آن سامان یافتن امور مردم است یعنی اولاً، امور بشر را باید با قوانین الهی تدبیر کرد نه با قوانین بشری

ثانیاً، محصول تدبیر امور مردم با قوانین الهی سامان یافتن امور خود مردم است

و ثالثاً، معلوم می شود که تدبیر امور مردم با قوانین بشری به سرانجام مطلوب نخواهد رسید. به همین جهت آن حضرت در حدیثی مردم را به پذیرش اوامر خدا و ولی خدا سفارش کرده و فرموده است

سلّموا لامرالله و أمر ولیّه فإنّکم لن تضلّوا مع التسلیم .

پذیرای فرمان خدا و فرمان ولیّ او باشید که با این تسلیم و پذیرش هرگز گمراه نخواهید شد.

و دقیقاً برهمین اساس است که در اصل دوم قانون اساسی دربارة مسألة حاکمیت و قانون آمده است

جمهوری اسلامی ایران نظامی است بر پایة ایمان به

1 ـ خدای یکتا (لا إله إلاّ الله) و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر او.

2 ـ وحی الهی و نقش بنیادین آن در بیان قوانین ..

در این اصل «حاکمیت و «تشریع هر دو از آن خدا دانسته شده و همانطور که در روایات آمده است «تسلیم در برابر آن الزامی شمرده شده است یکی از تفاوتهای بنیادین تفکّر اسلامی با تفکّر غربی در مسألة تسلی

پی نوشت ها:

. مهندس بازرگان «خدا و آخرت هدف بعثت انبیاء»، مجلة کیان ش 28، ص 51.

. الغارات ج 1، ص 202؛ بحارالانوار، ج 33، ج 139 و 140.

. مراد از زمینه های انسانی تغییرات فکری و فرهنگی جوامع است که براساس آن نظریه ای کارآیی خود را ازدست می دهد و نظریة دیگری مجال بروز پیدا می کند.

. برای اطلاع بیشتر پیرامون ثابت و متغیر در اندیشة دینی به کتاب مقتضیات زمان اثر شهید مطهری مراجعه کنید.

. الکافی ج 1، ص 179، ح 8؛ علل الشرایع ص 197، ح 11؛ الغیبة نعمانی ص 138، ح 7؛ بصائر الدرجات ص 485، ح 4. شبیه این حدیث از امام صادق علیه السلام نیز نقل شده است ر.ک کمال الدین ص 230، ح 28؛ علل الشرایع ص 197، ح 13؛ ثواب الاعمال ص 245، ح 2؛ محاسن برقی ج 1، ص 175، ح 272؛ بحارالانوار، ج 23، ص 23، ح 27.

. الکافی ج 1، ص 180، ح 4؛ علل الشرایع ص 196، ح 6؛ الامامة و التبصرة ص 161، ح 13؛ مختصر بصائر الدرجات ص 211؛ بحارالانوار، ج 23، ص 21، ح 21.

. کمال الدین ص 233، ح 40؛ بحارالانوار، ج 23، ص 43، ح 87؛ ر.ک الکافی ج 1، ص 178، ح 1 و 4.

. کمال الدین ج 1، ص 230، ح 29؛ بصائرالدرجات ص 511، ح 20؛ مختصر بصائر الدرجات ص 62؛ بحارالانوار، ج 23، ص 42، ح 82 و ص 53، ح 113.

. الکافی ج 1، ص 179، ح 1 و ص 180، ح 4؛ کمال الدین ص 230، ح 30؛ علل الشرایع ص 197، ح 10؛ بحارالانوار، ج 23، ص 22، ح 24. ر.ک الکافی ج 1، ص 179، ح 2.

. الکافی ج 1، ص 180، ح 5.

. همان ح 3؛ علل الشرایع ص 196، ح 6؛ الامامة و التبصرة ص 161، ح 13؛ مختصر بصائرالدرجات ص 211؛ بحارالانوار، ج 23، ص 21، ح 21.

. الکافی ج 1، ص 178، ح 6؛ کمال الدین ص 229، ح 26، و ص 234، ح 43؛ بحارالانوار، ج 23، ص 42، ح 82.

. سورة انبیاء، آیه 73.

. سورة قصص آیه 41.

. الکافی ج 1، ص 216، ح 2؛ بصائرالدرجات ص 32، ح 2؛ الاختصاص ص 21؛ تفسیر قمی ج 2، ص 71.

. سورة یوسف آیه 40.

. تفسیرالمیزان ج 10، ص 85.

. سورة حجرات آیه 70.

. المیزان ج 26، ص 312.

. سورة بقره آیه 216.

. نهج البلاغه خطبه 169.

. غررالحکم ح 5606.

. معانی الاخبار، ص 185، ح 1؛ امالی صدوق ص 287، ح 4؛ روضة الواعظین ص 52، الکافی ج 2، ص 45، ح 1.

. سورة زمر، آیه 38، و ر.ک سورة عنکبوت آیات 61 و 63؛ سورة لقمان آیه 25؛ سورة زخرف آیات 9 و 87.

. سورة یوسف آیة 39.

. سورة زمر، آیة 29.

. ر.ک افحتجاج ج 1، ص 13.

. ر.ک شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 2، ص 47.

. ر.ک الجمل ص 128.

. الفتوح ج 2، ص 435.

. ر.ک بحارالانوار، ج 44، ص 104، ح 12.

. ر.ک همان ج 52، ص 84.

آبی ترین دریا

مریم ضمانتی یار

«سید مرتضی» در حیاط کوچک خانه نشسته بود و به درخت نخل باغچه تکیه کرده بود. دیگر نای ایستادن نداشت. تمام شب بیدار مانده و قدم زده و دعا کرده بود. همسرش لحظات سخت و طولانیای را میگذراند و قابله نمیتوانست به او کمک کند. هر از چندی قابله پریشان احوال از اتاق بیرون میآمد و میگفت: سید! خدا را به جدّت قسم بده! مادر و بچه هر دو در خطرند؛ سید سر به آسمان بلند میکرد و میگفت: مگر کاری غیر از دعا از دستم ساخته است...

اشک از چشمانش جاری بود و صدای نالة همسرش دل او را میآزرد. برای لحظاتی چشمانش را بست و آهسته زمزمه کرد:

ـ خدایا... به فریادمان برس...

خستگی شب طولانی همراه با گریه و بیخوابی براو غلبه کرد و برای لحظاتی کوتاه چشمانش را برهم گذاشت و خواب او را ربود. چیزی نگذشت که تکانی خورد و بیدار شد. دلش با بهیاد آوردن خوابی که دیده بود غرق سرور شد. از جا برخاست کنار چاه آب رفت، دلو آبی کشید و وضو گرفت. آخرین ستاره های شب در پرتو فجر صادق رنگ میباختند و سپیده آرام آرام میآمد تا آسمان را روشن کند. سید مرتضی نماز صبحش را خواند و هنوز تعقیبات نماز را به آخر نرسانده بود که صدای گریة نوزاد در فضای منتظر و ملتهب خانه پیچید. سید از جا کنده شد و بهطرف اتاق دوید. لحظاتی نگذشت که قابله شادمان از اتاق بیرون آمد و رو به سید مرتضی که بیقرار ایستاده بود گفت: سید! چشمت روشن! خدا پسری بهتو هدیه کرد. سید مرتضی به سجده بر زمین افتاد و خدا را از صمیم قلب شکر کرد...

آفتاب، خانة سید مرتضی را روشن کرده بود که قابله به او اجازه داد که به دیدن همسرش برود. سید پا به اتاق گذاشت. نوزاد سالم و زیبا در آغوش مادر آرام بهخواب رفته بود. فاطمه با دیدن سید لبخندی زد و سید دو زانو کنار بستر او نشست و خم شد و بردست لطیف و نرم نوزاد بوسه زد و آهسته گفت: پسر زیبایی داریم.

فاطمه نگاهی مادرانه و از سر مهر به پسرش انداخت و گفت: پسر سید مرتضی حسنی حسینی طباطبایی میخواستی زیبا نباشد؟ سید مرتضی سر بلند کرد. چشمانش پر از اشک بود. فاطمه نگران شد پرسید: پسرمان عیبی دارد؟

سید سر تکان داد وگفت: نه، خدا نکند.

ـ پس چرا گریه میکنی؟

ـ گریهام از سر شوق است... در لحظاتی که تو درد میکشیدی و کاری از دست من برای تو ساخته نبود، از شدت خستگی و گریه برای لحظاتی خواب رفتم و خواب دیدم امام هشتم علیبن موسی الرضا شمع بزرگی را به شاگردشان محمدبن اسماعیل بن بزیع دادند. محمد شمع را گرفت از پله های پشت بام بالا رفت و آن را بر فراز بام اتاقی که تو در آن بودی روشن کرد. ناگهان نور آن شمع تا آسمان بالا رفت و همه جا را روشن کرد و من... بیدار شدم...

فاطمه بغضف گلویش را فرو خورد و بوسه ای بر دست پسرش زد و گفت: خدایا... پسر من و تو... مرتضی...

سید مرتضی دست دیگر نوزاد را نوازش کرد و گفت: سحرگاه جمعه و عید فطر باشد و زمین هم زمین کربلا باشد و خدا به من و تو پسری هدیه کند، چه میشود؟

ـ حالا نامش را چه میگذاری؟ همان محمد مهدی؟

ـ حرف مرد یکی است! از روز اولی که باخبر شدم که مادر شدهای نیّت کردم اگر فرزندمان پسر شد نامش را محمد مهدی بگذاریم، تو که موافقی؟

ـ مگر من دلم میآید با تو مخالفت کنم. سید محمد مهدی طباطبایی... بهتر از این نمیشود.

ـ سید جواد هم بیدار شده میروم او را بیاورم تا برادرش را ببیند. عیدی ای که خدا به من و تو در این روز عید فطر داده است برای او هم عزیز و دوست داشتنی است.

سیدمرتضی از اتاق که بیرون رفت سر بلند کرد. آسمان کربلا را هیچ وقت این همه آبی و زیبا ندیده بود. از وقتی از ایران به عراق آمده و در کربلا ساکن شده بود و کلاس درس علوم دینی را در کربلا برپا کرده بود، هرگز این همه احساس سرور و شادمانی نکرده بود. با خودش عهد کرد اولین جایی که نوزادش را میبرد حرم امام حسین و ابوالفضل، علیهماالسلام، باشد و سید محمد مهدی را به عطر حرم حسینی معطر و خوشبو کند. سید مهدی با احترام پیش پای پدر و استادش سید مرتضی زانو زد. سید نگاهی پر مهر و پدرانه به سیمای روشن و زیبای او انداخت. با آنکه سن و سالی نداشت در محضر بزرگان کربلا و نجف تحصیل کرده بود و استاد پیرش وحید بهبهانی او را بسیار دوست میداشت و همواره هوش سرشار او را در آموختن علوم دینی تحسین میکرد و با همة کهولت سن، درس دادن به او را دوست میداشت و حالا که اینگونه مؤدب پیش پای پدر زانو زده بود حتماً حرف مهمی برای گفتن داشت. سید مرتضی سکوت توأم با احترام او را که دید گفت: حرف بزن پسرم. مطلبی برای گفتن داری؟

سید مهدی سر بلند کرد و گفت: میدانید که تحصیلاتم به پایان رسیده است.

ـ بله میدانم، منظورت چیست؟

ـ میخواهم اجازه بدهید تا از کربلا به نجف کوچ کنم و آنجا را به عنوان اقامتگاه دائمی خود برگزینم.

ـ تو که از استادانت وحید بهبهانی و شیخ یوسف بحرانی که علمای عصرند، با آنکه هنوز خیلی جوانی اجازة اجتهاد گرفتهای، حالا برای کوچ به نجف از پدر اجازه میخواهی؟

سید مهدی سر به زیر انداخت و گفت: سید مرتضی طباطبایی هم به عنوان استاد به من اجازة اجتهاد داده است، امّا حالا میخواهم به عنوان پدرم بهمن اجازة کوچ به نجف را بدهد.

دل سید مرتضی از مهر پسر لرزید: به فدای تو پسر بزرگوار و عزیزم. تو وقتی در این سن و سال اجازة اجتهاد داری اجازة کوچ به نجف که چیزی نیست. هرطور که صلاح میدانی عمل کن. خانواده ات را هم با خودت میبری؟

ـ اگر اجازه بدهید.

ـ خوشبختانه فاصلة چندانی بین کربلا و نجف نیست. هروقت درس و تدریس بهمن فرصت داد به دیدارت میآیم.

ـ وظیفة من است که به دیدار شما بیایم. اگر هم روزها درس و تدریس بهمن مجالی نداد شبها میآیم و برمیگردم.

سید مرتضی دو دستش را بر روی دستهای سید مهدی گذاشت و آنها را گرم و پدرانه فشرد و گفت: هرجا که باشی برایم عزیزی. تو و سید جواد نور دو چشمان من هستید.

سید دست پدر را بوسید و گفت:

و شما نه تنها پدرم که استاد من هستید. مرا از دعای خیرتان فراموش نکنید.

سید مرتضی بلند شد. بغض گلویش را گرفت و رویش را از سید مهدی برگرداند تا چشمان پر از اشکش را نبیند و با صدای لرزان گفت: اینطور با من وداع نکن. مگر میخواهی بهسفر قندهار بروی. نجف همین چند فرسخی است و تو هم اگر دلت هوای ما را نکند، هوای حرم امام حسین را که میکند.

سید مهدی جوابی نداد. چرا که بغض گلویش را میفشرد. میخواست بگوید فکر میکنم سالها بگذرد و من نتوانم دوباره در کربلا زندگی کنم ولی حرفی نزد...

شیوع بیماری طاعون، آتش وحشت و اضطراب را در عراق شعله ور کرده بود و مردم شهرها یکی پس از دیگری در دام طاعون گرفتار میشدند. سال 1186 هجری بود و کمبود آب و نبودن دارو بر تعداد تلفات طاعون میافزود. کلاس درس همة علما بهخاطر شیوع طاعون تعطیل شده بود و ماندن در نجف بهصلاح نبود. کودکان سید مهدی درمعرض خطر بودند و او نمیخواست به هیچ قیمتی آنها را ازدست بدهد. دست به دامان پدر شد تا راه چارهای برایش پیدا کند...

گذشتن از کوچه پسکوچه های خاکی و طاعونزده کربلا دلهرهآور بود. بزحمت خودش را به خانة پدریاش رساند. از شدت کوبیدن در، سید مرتضی وحشت کرد و با خودش گفت: نکند خبری از نجف آوردهاند. در را که گشود چهرة غبار گرفته و خستة سید مهدی دلش را لرزاند. پرسید:

برای بچه هایت اتفاقی افتاده؟

سید سلام کرد و نفس زنان گفت: نه پدرجان. ولی میترسم که اتفاقی بیفتد. فکری بکنید.

مادر هراسان از اتاق بیرون آمد. چهرة سید مهدی بدون آنکه حرفی بزند نشان دهندة عمق نگرانی او از این مصیبت بود. سید مرتضی دست او را گرفت و گفت: آرام باش!

ـ نمیتوانم پدر، نمیتوانم شاهد ازبین رفتن کودکانم باشم.

ـ خدا نکند! چه کسی گفته قرار است آنها ازبین بروند. چه تصمیمی گرفته ای؟

سید به دیوار تکیه داد و نگاهی به آسمان غبار گرفتة کربلا انداخت وگفت: آن دفعه که از کربلا کوچ کردم دلم به نجف خوش بود و اینکه راه نزدیک است و حوزة همة علوم و جمع مجتهدین علم آنجاست. امّا حالا نمیدانم چه کنم. چارهای جز رفتن برایم نمانده است.

ـ قصد داری از نجف هم کوچ کنی؟ ولی کجا؟ در تمام عراق طاعون شیوع پیدا کرده و هیچ کجا در امان نیست.

ـ میخواهم اگر اجازه بدهید به ایران بروم و در جوار علیبن موسی الرضا ساکن شوم.

ـ بسیار عالی است. ما هم با تو میآییم. طاعون به احدی رحم نمیکند. با سید جواد دستهجمعی به مشهد کوچ میکنیم.

برق شادی در چشمان سید مهدی درخشید. بهتر از این نمیشود.

با این کارتان دیگر نگران از اینجا نمیروم.

ـ پس برو، بار سفرت را ببند. ما هم آمادة سفر میشویم. قبل از آنکه طاعون دامن یکی از افراد خانوادة سادات طباطبایی را بگیرد باید برویم.

ـ بله نباید یک لحظه وقت را تلف کرد. کودکان من توان مقابله با طاعون را ندارند.

سید مرتضی به دنبال سید مهدی تا جلوی در رفت و گفت: نگران نباش جدشان حامی آنهاست. طلوع آفتاب فردا همگی از کربلا کوچ میکنیم و راهی خراسان میشویم. سفری طولانی و سخت در پیش داریم امّا هرچه باشد بهتر از دچار شدن به طاعون است.

حوزة درس «میرزا مهدی شهید» گسترده بود و شاگردان فراوانی از سراسر ایران در کلاس درس او بودند. امّا بین آنها جوانی تازه وارد توجهش را جلب کرده بود. میرزا شنیده بود که او سید محمد مهدی طباطبایی است و بتازگی از عراق به ایران آمده و از سه تن از علمای کربلا و نجف، اجازة اجتهاد دارد، امّا شیفتة آموختن است. میرزا مهدی بحث سنگینی را پیش کشید و سؤالاتی از شاگردانش پرسید که همگی در پاسخش درماندند. مجتهد جوان کربلایی در گوشهای از مجلس نشسته بود. بعد از نجات از چنگ طاعون. آرامش از دسترفته را به دست آورده بود و در جوار امام رضا، علیهالسلام، و در کنار خانوادهاش احساس امنیت خاطر میکرد و با همة علومی که در نجف و کربلا تا درجة اجتهاد آموخته بود تشنة فراگیری بود. سکوت استاد را که دید مهر از لب برداشت و در برابر بهت حاضرین پاسخی واضح و روشن داد، به نحوی که استاد میرزا مهدی شهید که خود فقیهی عارف بود در حالیکه از هوش سرشار شاگرد جوان شگفتزده شده بود نیمخیز شد و در برابر همه خطاب به سید مهدی گفت: «إنّما أنت بحرالعلوم» براستی که تو دریای علومی...

فریاد تحسین از همه بلند شد. از اینکه استادشان جوانی از اهالی عراق را در حوزة درس خراسان به این لقب نامیده بود همه متعجب شدند و بعد از آن سید محمد مهدی طباطبایی به سید بحرالعلوم شهرت یافت.

میرزا مهدی دستی بر شانة او زد و گفت تو در انواع علوم دینی و فلسفی استادی و حقیقتاً که لقب بحرالعلوم شایستة توست.

ـ ببین برادر! تو بعد از هفت سال دوری از وطن آمدهای و هنوز نیامده بار سفر بسته ای؟

بحرالعلوم درحالیکه سید رضای کوچکش را درآغوش داشت او را بوسید و گفت: میدانی که دوری از خانواده برایم سخت و دشوار است. هفت سال دوری از وطن را هم به عشق خانواده و حضور تو و پدرمان تحمل کردم. امّا چه کنم اولاً که سفر حج بر من واجب است و ثانیاً دلم برای زیارت خانة خدا تنگ شده است. تا شروع مناسک حج هم که فرصت زیادی باقی نمانده. اگر فرصتی بود مدتی میماندم و بعد میرفتم.

سید جواد دستی بر شانة او زد و گفت: انگار تو هیچ جا قرار نداری.

مدتی را کربلا ماندی. بعد به نجف رفتی. از نجف هم که به خاطر طاعون همگی به ایران کوچ کردیم و حالا که دوباره همگی در نجف گرد آمدهایم، دلت هوای بیتالله کرده است. سید بحرالعلوم با چشمانی نمناک سید رضای کوچکش را به برادر سپرد و گفت:

ـ چه کنم؟ هوای خانواده ام را داشته باش و نگذار دوری من برادر زاده هایت را آزار دهد.

سید جواد پیشانی سیدرضا را بوسید و گفت: خدا کند همانقدر که به فکر کودکانت هستی، به فکر دل ما هم باشی.

سید سری تکان داد و برادر را گرم در آغوش گرفت و بوسید: دیگر سفارش نمیکنم. هوای پدر و مادرمان را داشته باش.

سید جواد آهی کشید و گفت: خوب است که مناسک حج زمان معلومی دارد و خانوادهات و خصوصاً این سید رضای شیرین زبان تو پیش ماست. اگر سفر حج نبود و خانواده ات هم همراهت بودند خدا میدانست کی برمیگشتی. نیازی هم به سفارش نیست. در پناه خدا، برو و نگران هیچ چیز مباش.

سید بحرالعلوم بار دیگر پسرش را بوسید و بسختی از او دل کند و به کاروان پیوست و حاجیان بیت الله در میان سلام و صلوات بدرقه کنندگان، نجف را به قصد مکه ترک کردند.

سید بحرالعلوم بعد از طواف صبحگاهی، راهی خانه شد. در که زد زینالعابدین در را برویش گشود و سلام کرد. سید به اتاق رفت و او به دنبالش وارد اتاق شد. عادت هر روزش این بود که قلیانی برای سید آماده کند تا او بعد از آن، به اتاق دیگر که کلاس درسش بود، برود و کار تدریس را شروع کند. امّا زینالعابدین به جای کاری که هر روز انجام میداد، دوزانو پیش روی سید بحرالعلوم نشست. سید که متوجه حال او بود، نگاهی به او انداخت و پرسید: اتفاقی افتاده؟

زینالعابدین با شرمساری آهسته گفت: آقا! مخارجمان زیاد است و دیگر چیزی در بساط نداریم. شرمنده ام امّا برای نان و غذای فردا دیگر هیچ پولی نداریم. جسارت است ولی شما هم که هر روز مهمان دارید.

سید با کمی تردید پرسید: منظورت چیست؟

زینالعابدین با آنکه مسنتر از سید بود امّا حرمت سیادت و استادی او دلش را لرزاند. سرش را پایین انداخت که چشمش به چشمان پرافبهت و نافذ سید بحرالعلوم نیفتد. سید که سکوت او را دید محکم پرسید:

ـ گفتم منظورت چیست؟

زینالعابدین پشیمان از لحن شروع کلامش با لحن آرامتری گفت: حساب و کتاب مخارج منزل شما به دست من است و دلم نمیخواهد شما در این غربت دچار مشکل شوید. وضع مخارجمان خیلی بد است.

سید آهی کشید و گفت: خودت که از ابتدای این سفر با من بوده ای و میدانی که به قصد زیارت خانة خدا به مکه آمدم ولی ماندگار شدم. اگر کاروان بموقع به مکه رسیده بود، ما هم اعمال حجمان را انجام میدادیم و به نجف برمیگشتیم. ولی چه کنم که تقدیرمان این بود و حالا باید تا فرا رسیدن موسم حج سال آینده اینجا بمانیم. همینکه میتوانیم اجارة این دو سه اتاق را بپردازیم جای شکرش باقی است و این را هم میدانم که به تو سخت میگذرد. حق داری. ولی باور کن برای من هم زندگی در اینجا آسان نیست. همینکه مجبور به تقیه کردن هستم و بناچار در جوار خانة خدا باید مذاهب چهارگانة اهل سنت را هم تدریس کنم برایم بسیار سنگین است. ولی چاره ای جز گذران این دوران نداریم.

زینالعابدین سلماسی شرمنده از لحن غمگین سید گفت: به فدای جدتان شوم. همة اینها را میدانم و این را هم میدانم که شما دور از خانواده و خویشان، تک و تنها و دور از وطن چه بر دلتان میگذرد. امّا هنوز تا موسم حج ماهها باقی مانده است و حتی دیگر پولی برای نان فردا نداریم تکلیف من چیست؟ من در کلاس درس شاگردتان هستم امّا در خانه وظیفه ام خدمتگزاری شماست. خدمتگزار هم حق دارد نگران وضع خانة مولای خودش باشد.

سید بحرالعلوم، لبخند شیرینی زد و گفت: برایم عزیزی و دلسوزیت هم ارزشمند است...

زینالعابدین جرأت پیدا کرد و گفت: پس بفرمایید چه کنم؟

سید سری تکان داد و گفت: بسیار خوب! برو قلیان مرا بیاور که الا´ن شاگردانم میآیند و باید به کلاس درسم بروم. خدا بزرگ است. ما هم توکلمان بر اوست. مهمان او هستیم و او میزبان مهربانی است. خودش ما را دعوت کرده و خودش هم میداند که قرار نبود مخارج دوسال اقامت در مکه را همراه بیاوریم. درست میشود. نگران مباش.

اطمینانی که در نگاه سید موج میزد، باعث شد زینالعابدین دیگر کلمه ای بر زبان نیاورد. بلند شد و قلیان را آماده کرد و پیش روی سید گذاشت و متوجه شد که سید سخت به فکر فرو رفته. خودش را مشغول نشان میداد امّا همة حواسش به سید بود که به گلیم کهنة زیرپایش خیره شده بود و در سکوت کامل قلیان میکشید.

حال سید بعد از حرفهای زینالعابدین دگرگون شده بود و اصلاً یک کلمه حرف نمیزد. او هم درمانده و پشیمان از طرح مسأله، مانده بود که چه کند. صبح روز بعد مثل هر روز سید از طواف صبحگاهی برگشت و بهعادت هر روز هم زینالعابدین قلیان او را آماده کرد. امّا هنوز آن را جلوی سید نگذاشته بود که در زدند. صدای در که بلند شد رنگ از روی سید پرید و بوضوح منقلب شد. با شتاب ازجا برخاست و گفت: قلیان را بردار و از اتاق بیرون ببر.

زینالعابدین جا خورد و پرسید: منتظر کسی هستید؟ چرا آشفته شدید؟

ـ آشفته نیستم. برو...

ـ پس اجازه بدهید در را باز کنم.

ـ نه... نه خودم باید بروم.

با عجله به طرف در رفت و آن را باز کرد. در آستانة در شخصی با لباس عربی ایستاده بود. سید او را به اتاق دعوت کرد و او وارد اتاق شد و نشست. سید مهدی با نهایت ادب و احترام درحالیکه دستهایش بشدت میلرزید جلوی در دوزانو نشست و به زینالعابدین که متحیر ایستاده بود اشاره کرد که قلیان را بیرون ببرد. او هم حرف سید را اطاعت کرد و بیرون رفت. امّا به خودش اجازه نداد که به اتاق برگردد و بداند این شخص کیست که سید بحرالعلوم با آن همه ابهت و هیبت پیش روی او اینقدر خودش را کوچک و حقیر میبیند و بوضوح میلرزد. چند دقیقهای با هم حرف زدند آن هم آهسته و با نجوا و با آنکه فاصلهای بین دو اتاق نبود، نمیشد فهمید چه میگویند تا اینکه آن شخص بلند شد. سید مهدی هم با شتاب از جا بلند شد. دست او را بوسید و او را تا جلوی در مشایعت کرد. زینالعابدین جلو آمد و دید که شتری جلوی در خانه خوابیده. سید مهدی با احترام میهمانش را سوار بر شتر کرد و شتر به راه افتاد. سید در را پشت سرش بست و به در تکیه داد. رنگش بشدت پریده بود و پیشانیاش خیس عرق بود. زینالعابدین بیش از این طاقت نیاورد، جلو رفت و پرسید:

ـ شما حالتان خوب است؟ امّا جرأت نکرد بپرسد او که بود و چه گفت.

سید مهدی سری تکان داد و گفت: بله خوبم. بیا این حواله را بگیر و برو نزدیکی کوه صفا. مرد صرافی آنجا دکان دارد. حواله را بهاو بده و بگو هرچه که در آن نوشته شده بهتو بدهد.

زینالعابدین حواله را گرفت. به خودش اجازه نداد با آن حالی که سید داشت بیش از این سؤالی بپرسد. فقط گفت: من خیالم راحت باشد؟ شما حالتان خوب است؟

سید که دهانش خشک شده بود و بزحمت حرف میزد با دست به طرف در اشاره کرد: بله... برو...

زینالعابدین فوراً از خانه بیرون رفت. تا کوه صفا راهی نبود. از دور دکان بزرگی دید که مرد میانسالی بر در آن نشسته بود. جلو رفت و سلام کرد و حواله را بهدست صراف داد و گفت: استادم این حواله را داده و گفته مبلغ آن را کامل و یکجا بدهید.

صراف از جا بلند شد. حواله را گرفت. به آن نگاه کرد و آن را بوسید و گفت: تنهایی؟

ـ بله تنها هستم.

ـ مبلغ این حواله را نمیتوانی به تنهایی ببری.

ـ منظورت چیست که نمیتوانم تنها ببرم.

ـ ببین دستکم سه چهار نفر باربر میخواهم!

ـ من که سردرنمیورم.

ـ بالاخره میخواهی مبلغ این حواله را برای استادت ببری یا نه؟

ـ معلوم است که میخواهم.

ـ خب تو از عهدة بردن این بار برنمیآیی همین.

ـ بار؟! مبلغ یک حواله را میخواهم ببرم. نیامدهام که پارچه و...

ـ برو سه چهار مرد توانمند خبرکن و معطل هم نکن. مبلغ حواله بسیار زیاد است.

زینالعابدین با تعجب به بازار مکه رفت تا چند نفر باربر پیدا کند، در راه ناگهان یاد حرفی که صبح قبل به سید زده بود افتاد و یاد حرف سید و مهمانی که به خانة آنها آمده بود...

باربری در یک گوشه در سایة دیوار کز کرده بود. زینالعابدین به طرفش رفت و گفت: پیداست از صبح باری گیر نیاوردهای که زانوی غم به بغل گرفتهای.

باربر جوان بلند شد و گفت: همینطور است.

ـ بیا برویم که کار پربرکتی برایت سراغ دارم. ولی نیاز به سه نفر باربر دیگر هم دارم. ولی پولی همراه ندارم که مزدت را بدهم. بار را که به مقصد رساندی پولت را میدهم.

باربر جوان با تعجب گفت: از بازار مکه بار سنگینی خریده ای و پول هم نداری؟ خیلی عجیب است.

ـ ببین جوان ماجرای بار من، برای خود من هم عجیب است چه رسد به تو. ولی همین که گفتم پولی ندارم که به تو بدهم.

باربر بناچار پذیرفت و گفت: حرفی نیست مقصد که رسیدیم پول ما را بده. ولی بارت چیست؟

زینالعابدین خندة شیرینی کرد و گفت: از دکان صرافی برای خانة استادم پول میبرم!!

ـ پول؟! چهار باربر میخواهی که پول ببری؟

ـ بیش از این سؤال مکن و بیا برویم. دلم نمیآید استادم بیش از این منتظر بماند.

باربر جوان با کنجکاوی و اشتیاق به راه افتاد و سهنفر از دوستانش را هم خبر کرد و با هم به دکان صرافی رفتند. صراف تاحدی که آن چهارجوان قدرت داشتند پول آورد و در کیسه های بزرگی ریخت و روی دوش آنها گذاشت و آنها را روانه کرد.

جلوی در خانة بحرالعلوم، کیسه ها را برزمین گذاشتند. زینالعابدین در زد. سید در را گشود.

زینالعابدین سلام کرد و گفت: مبلغ حواله این چهار کیسة پول بود که صراف داد تا خدمتتان بیاورم. ولی من مزد این باربرها را نداشتم که بدهم.

سید با چشمانی نمناک نگاهی به زینالعابدین و به کیسه های پول انداخت و مزد باربرها را داد. باربر جوان پول را که خیلی بیش از مزد و حقش بود گرفت و گفت: آقا در تمام مدتی که در بازار مکه کار میکنم هرگز باری پر از پول نبرده بودم!

زینالعابدین خندید: بعد از این هم تا عمر داری نمیبری!