مشخصات کتاب
سرشناسه:لباف ، علی ، ۱۳۵۳ -
عنوان قراردادی:م‍ص‍ن‍ف فی الاح‍ادی‍ث و الاث‍ار .فارسی - عربی .شرح
عنوان و نام پدیدآور:هجوم اول: به روایت ابن ابی شیبه (متوفای ۲۳۵ هجری) / به اهتمام علی لباف ، با همفکری حمید مستفید ، میثم توکلی بینا ؛ تحت اشراف آیه الله سبحانی.
مشخصات نشر:تهران : منیر ، ۱۳۸۸.
مشخصات ظاهری:44 ص. : نمونه.
شابک:۱۱۰۰۰ریال : 978-964-539-139-1
وضعیت فهرست نویسی:فاپا
یادداشت:کتاب حاضر برگرفته از کتاب"م‍ص‍ن‍ف فی الاح‍ادی‍ث و الاث‍ار" تالیف ابن ابی شیبه است.
یادداشت:کتابنامه به صورت زیرنویس.
موضوع:فاطمه زهرا (س)، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق. -- تعقیب و ایذاء
موضوع:فاطمه زهرا (س)، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق. -- شهادت -- ماخذ
موضوع:فاطمه زهرا (س)، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق. -- نظر اهل سنت
موضوع:ابن ابی شیبه ، عبدالله بن م‍ح‍م‍د، ۱۵۹-۲۳۵ق . م‍ص‍ن‍ف فی الاح‍ادی‍ث و الاث‍ار -- نقد و تفسیر
شناسه افزوده:مستفید، ح‍م‍ی‍درض‍ا
شناسه افزوده:توکلی بینا، میثم، ۱۳۵۷ -
شناسه افزوده:سبحانی ت‍ب‍ری‍زی ، ج‍ع‍ف‍ر، ۱۳۰۸ -
شناسه افزوده:ابن ابی شیبه ، عبدالله بن م‍ح‍م‍د، ۱۵۹-۲۳۵ق . م‍ص‍ن‍ف فی الاح‍ادی‍ث و الاث‍ار. شرح
رده بندی کنگره: BP۲۷/۳ /ت۷ل۲۳ ۱۳۸۸
رده بندی دیویی:۲۹۷/۹۷۳
شماره کتابشناسی ملی:۱۷۷۲۲۷۵
دورنمای مطلب
پیش گفتار
مُصَنّف نگاری
گفتار یکم:ماجرای هجوم به بیت فاطمه(علیهاالسّلام)به روایت ابن أبی شیبه
ابن أبی شیبه کیست؟
درباره کتاب«المصنّف»،تألیف:ابن أبی شیبه
درکتاب«المصنّف»چه می خوانیم؟
تحصّن در بیت فاطمه(علیهاالسّلام)در منابع تاریخی
نقل احمد بن حنبل درمُسند
زمان وقوع تحصّن
اسامی تحصّن کنندگان
تواتر نقل های حاکی از تحصّن
دورنمای نقل های تاریخی
هجوم اول(=واکنش به تحصّن،از سوی نظام حاکم)
هجوم اول،به روایت ابن أبی شیبه
گفتار دوم:بررسی هجوم به بیت فاطمه(علیهاالسّلام)به روایت ابن أبی شیبه
روش علمی بازخوانی حوادث تاریخی
بررسی یکم:نکاتی درباره هجوم اول به خانه فاطمه(علیهاالسّلام)
نکته اول:عدم خروج حضرت علی«علیه السلام»از بیت فاطمه«علیهاالسّلام»در هجوم اول
سند شمار1) نقل ابن قُتَیبَه
سند شماره2)نقل ابن أبی الحدید
نتیجه:عدم بیعت حضرت علی«علیه السّلام»با ابوبکر در پایان هجوم اول
نکته دوم:تدارک همه امکانات لازم جهت به آتش کشاندن خانه فاطمه«علیه السّلام»در هجوم اول
سند شماره1)نقل ابن قُتَیبَه
سند شماره2)نقل ابن عبد ربّه و نقل أبوالفداء
سند شماره3)شواهدی دیگر
نقل ابن أبی شیبه
نقل های مشابه:جوهری؛متّقی هندی
نقل ابن عبد البَرّ
نقل های مشابه:نُویری:صَفَدی
نتیجه:تهدید به سوزاندن خانه،کاملاً جدی و واقعی بوده است
ص:3
تذکّری درباره احراق بیت فاطمه(علیهاالسّلام)در هجوم اول و هجوم اصلی
نقل بَلاذُری
نکته سوم:پرهیز نظام حاکم از تشویش افکار عمومی،در مراحل آغازین هجوم اول
نحوه مواجهه و شیوه پاسخگویی حضرت زهرا(علیهاالسلام)به مهاجمین
سند شماره1) نقل ابن قُتَیبَه
سند شماره2)نقل ابن أبی الحدید از أبوبکر جوهری
بررسی رفتار احترا مآمیز از زاویه ای دیگر
رفتار احترام آمیز تغییر چهره می دهد
سند شماره1) نقل ابن قُتَیبَه
نتیجه:رعایت احترام حضرت زهرا(علیهاالسّلام)حرکتی صوری،نمایشی و عوام فریبانه بود
بررسی دوم:عبارت«فَانْصَرفُوا راشدینَ»به چه معناست؟
مقدمه یکم:رهبری معنوی تحصّن توسّط حضرت زهرا(علیهاالسّلام)
نقل ابن أبی شیبه
مقدمه دوم:عدم تمایل متحصّنین به پایان تحصّن
نقل کلاعی أندلسی
مقدمه سوم:خطر به قتل رسیدن امیرالمومنین(علیه السّلام)
نقل ابن عبد ربّه و نقل أبوالفداء
ص:4
مقدمه چهارم:لزوم حفاظت از جان امیرالمؤمنین(علیه السّلام)
نقل یعقوبی
جمع بندی اول:«فَانْصَرفُوا راشدینَ»به معنای ابراز رضایت حضرت زهرا(علیهاالسّلام)از تحصّن سه روزه می باشد
شرح
معنای لغوی«راشد»
«فَانْصَرفُوا راشدینَ»یک ترکیب اصطلاحی است
موارد کاربرد اصطلاح«إنْصَرف راشداً»
نتیجه گیری
نفوذ تحریف در کتاب«الإستیعاب»،شاهدی برصحّت نتیجه گیری
جمع بندی دوم:«فَانْصَرفُوا راشدینَ»به معنای تذکّر به لزوم اطاعت از دستور رهبری تحّصن می باشد
شرح
راشدین،از لحاظ ادبی«حال»محسوب می شود
رشد در چیست؟
نشانه اول:فَرَوا راْیَکُم
نشانه دوم:خروج زبیر با شمشیر
نقل های حاکی از خروج زبیر با شمشیر
ص:5
نتیجه گیری
*پیوست ها
پیوست یکم:درباره ابن قُتَیبَه دینََوری
پیوست دوم:درباره ابن أبی الحدید معتزلی
ص:6
*آغاز مطالب
پیش گفتار
یکی از اقسام کتاب های حدیثی اهل سنّت،«مُصَنّف»نام دارد.
«مصنّف»به کتاب هایی گفته می شود که بر اساس شیوه«باب بندی احادیث»،تدوین گردیده است.
«باب بندی احادیث» به کتاب هایی گفته می شود که بر اساس شیوه
این سبک از نگارش،در دهه های پایانی قرن دوم هجری رواج یافت و کتاب«المصنّف فی الأحادیث و الآثار»تألیف: ابن أبی شیبه (متوفّای 235 هجری)،یکی از مشهورترین کتاب هایی است که با اُسلوب«مصنّف نگاری»به رشته تحریر درآمده است.(1).
در این نوشتار،به بررسی و تحلیل ماجرای هجوم به خانه فاطمه(علیهاالسّلام)با استناد به نقل مندرج در«مصنّف ابن أبی شیبه»می پردازیم.
گفتار یکم: ماجرای هجوم به بیت فاطمه(علیهاالسّلام)به روایت ابن أبی شیبه
ابن أبی شیبه کیست؟
عبدالله بن محّمد بن إبراهیم بن أبی شیبه،مشهور به:«أبوبکر بن أبی شیبه»،از حدیث نگاران قرن سوم هجری است.
او در نزد اهل سنّت،از آموزگاران برجسته حدیث(= مشایخ حدیث)به شمار می رود و مشاهیری چون:بُخاری(متوفّای 256 )،مُسلم
ص:7
1) اقتباس از:جوامع حدیثی اهل سنّت(دکتر مجید معارف)،ص22-24
(متوفّای261)،ابن ماجه(متوفّای273)و احمد بن حَنبل(متوفّای241)،در ردیف شاگردانش قرار دارند.
تنها کتاب باقی مانده از ابن أبی شیبه،«المصنّف»نام دارد که علاوه بر روایت های نبوی،مشتمل بر فتواهای صحابه،تابعان و فقهای پس از تابعان نیز می باشد.
هر چند مطالب این کتاب به صورت«موضوعی»و بر پایه«ابواب فقهی»تنظیم و طبقه بندی شده است؛امّا نقل های مندرج در آن،ازتنوع چشم گیری برخوردار می باشد؛به گونه ای که باید گفت:
مطالب مندرج در این کتاب،اختصاص به موضوع خاصّی،از جمله فقه،ندارد.
از این رو می توان کتاب«المصنّف»تألیف:ابن أبی شیبه را از«جوامع کهن حدیثی»نزد اهل سنّت،به شمار آورد.(1).
در کتاب«المصنّف»چه می خوانیم؟
کاوش در اسناد و مدارک تاریخ نیم قرن نخستین خلافت،هر محقّق ژرف نگری را به این نتیجه رهنمون می سازد که یکی از نقاط عطف حائز اهمّیّت در روند تحولات سیاسی روزهای آغازین خلافت ابوبکر،ماجرای«تحصّن در خانه فاطمه(علیهاالسّلام)»می باشد.(2)
از جمله اطّلاعات ما این بود که:وقتی خدا،جان پیامبرش را گرفت؛علی و زبیر و اطرافیانشان،در خانه فاطمه از ما سرپیچی کرده اند.[مُسنداحمد،ج1،ص55،چاپ: قاهره،1313هـ..]
تحصّن در بیت فاطمه(علیهاالسّلام)(=حضور در خانه فاطمه(علیهاالسّلام)،به نشانه استنکاف از پذیرش بیعت با ابوبکر(در روزهای چهارشنبه،پنج شنبه و جمعه)دومین،سومین و چهارمین روز پس از رحلت رسول خدا(صلّی الله علیه وآله)به وقوع پیوست.[ر.ک:روزشمار فاطمیّه(دکترعدنان درخشان)،ص 67.]
تاریخ،اسامی برخی از متحصّنین را به صراحت به ثبت رسانده است:
عبّاس(العقد الفرید،ج4،ص259)،زبَیر(تاریخ طبری،ج3،ص202)،مقداد(شرح حدیدی،ج2،ص56)،طَلحه(کامل ابن أثیر،ج2،ص325)،سَعد بن أبی وقّاص(تاریخ الخمیس،ج2،ص169).
[ر.ک:دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمه(علیهاالسّلام)،ص102.]
.ص:8
موضوع خودداری حضرت علی(علیه السّلام)و همراهان وی از پذیرش بیعت با ابوبکر و حضور آنان در خانه فاطمه(علیهاالسّلام)درکتاب های سیره،تاریخ،صحاح و مَسانید،ادب،کلام و شرح حال رجال و معاریف،به حد تواتر روایت شده است و تردیدی در صحّت آن نیست.ولی چون نویسندگان کتاب های مزبور،خوش نداشتند از همه اتّفاقاتی که بین متحصّنان و حزب پیروز رخ داده است،پرده بردارند؛به جز آن مقدار که ناخودآگاه از قلمشان تراوش کرده است،چیزی به دست نداده اند.
نقل های مندرج در کتاب«دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمه(علیهاالسّلام)»،ذیل شماره های:1-2-3-5-9-10-11-17-19-27-28-29-30-33-40-59 همگی با ماجرای«تحصّن در خانه فاطمه(علیهاالسّلام)»در ارتباط بوده و هر یک از آن ها،به ترسیم فرازها و گوشه هایی از این رویداد مهم تاریخی پرداخته اند.(1).
بی تردید باید گفت:یکی از قابل توجّه ترین حوادثی که در ماجرای تحصّن در خانه فاطمه(علیهاالسّلام)پدیدار گردید،عکس العمل و واکنش نظام حاکم،به شکل گیری این اعتراض سیاسی،از سوی مخالفین بیعت با ابوبکر،می باشد.واکنشی که در اکثر نقل های حاکی ازتحصّن در بیت فاطمه(علیهاالسّلام)بدان اشاره شده و ما از آن،با نام«هجوم اول»یا«هجوم منجر به شکست تحصّن»یاد می کنیم.(2).
ص:9
ابن أبی شیبه ماجرای هجوم اول به خانه فاطمه(علیهاالسّلام)را چنین نقل می کند:
أنَّه حینَ بویع لأبی بکٍ بعد رسول الله کانَ علی و الزُبیرُ یدخُلان علی فاطمةَ بنْت رسول الله فَیشاورونَها و یرْتَجعونَ فی أمرهم.
فَلَما بلَغَ ذلک عمرَ بنَ الْخَطّاب خَرَج حتّی دخَلَ علی فاطمةَ فَقالَ: یا بنْت رسول الله! و الله ما منْ أحد أحب إلَینا منْ أبیک و ما منْ أحد أحب إلَینا بعد أبیک منْک!
و أیم الله ما ذلک بمانعی إن اجتَمع هؤُلاء النَفَرُ عنْد ک إنْ أمرْتُهم أنْ یحرَقَ علَیهم الْبیت.
قالَ: فَلَما خَرَج عمرُ جاءوها؛ فَقالَت: تَعلَمونَ أنَّ عمرَ قَد جاء نی و قَد حلَف بالله لَئنْ عدتُم لَیحرقَنَّ علَیکُم الْبیت؟
و أیم الله لَیمضینَّ لما حلَف علَیه، فَانْصرفُوا راشدینَ، فَرَوا راْیکُم و لا تَرْجعوا إلَی.
فَانْصرَفُوا عنْها فَلَم یرْجعوا إلَیها حتّی بایعوا لأبی بکٍ.(1).
هنگامی که پس از رسول خدا،افراد با ابوبکر بیعت کردند(بیعت با ابوبکر رخ داد)،علی و زبیر نزد فاطمه(دختر رسول خدا)می رفتند
ص:10
1) المصنّف،ج7،ص433،رقم37034،چاپ:دار الکتب العلمیه،بیروت؛ج7،ص432،رقم37045،چاپ:دارالتاج،بیروت؛ج8،ص572،رقم4،چاپ:دارالفکر،بیروت؛ج14،رقم18891،چاپ:هند[مختاراحمدالندوی،دارالسلفیّه].
و از وی راهنمایی می گرفتند و باز به کار خود(=استنکاف از انجام بیعت با ابوبکر)ادامه می دادند.
وقتی خبر به عمر بن خَطّاب رسید،بیرون آمد و نزد فاطمه رفت و گفت:
ای دختر رسول خدا! و الله هیچ کس نزد ما از پدرت محبوب تر نیست و نیز هیچ کس پس از پدرت نزد ما از تو محبو ب تر نمی باشد و من به خدا سوگند می خورم که این محّبت مرا بازنمی دارد که اگر باز این جماعت،نزد تو گرد هم آیند؛فرمان دهم که خانه بر سرشان به آتش کشیده شود.
راوی گفت:وقتی عمر بیرون رفت،[تحصّن کنندگان] نزد آن بانو گرد آمدند؛آن حضرت فرمود:دیدید که عمر پیش من آمد و به خدا سوگند خورد که اگر نزد من بازگردید،خانه را بر سرتان به آتش می کشد.
و قسم به خدا که او به آنچه برایش سوگند خورده عمل می کند.
«فَانصَرفُوا راشدینَ»(1)و به صلاحدید خود عمل کنید و نزد من بازنگردید.
آن ها از وی فاصله گرفتند و نزدش بازنگشتند تا زمانی که با ابوبکر بیعت کردند.
گفتار دوم: بررسی هجوم به بیت فاطمه(علیهاالسّلام)به روایت ابن أب یشیبه
مقدمه
روش علمی بازخوانی حوادث تاریخی
ص:11
1) درباره ترجمه صحیح این عبارت،به تفصیل نکاتی را ارائه خواهیم داد.
یکی از روش های علمی دقیق برای بازخوانی رویدادهای تاریخی به ویژه حوادثی که برخاسته از تنش های تند سیاسی می باشد(،گردآوری همه نقل ها و گزار ش های پراکنده، توأم با جامع نگری=)«پرهیز از هرگونه تک سونگری یا اکتفا نمودن به یک یا چند گزارش ناقص»،هنگام بازآفرینی رخدادهای تاریخی با هدف تحلیل و تفسیر آن ها،می باشد.
از این رو،شایسته است که به موازات بررسی و تحلیل ماجراهای«هجوم اول به روایت ابن أبی شیبه»،از دقّت و تأمّل در سایر نقل های حاکی از این رویداد،غافل نمانده و با نگاهی فراگیر به همه منابعی که از حوادث«هجوم منجر به شکست تحصّن»یاد کرده اند،به بررسی و ارزیابی نقل مندرج در کتاب«المصنّف»بپردازیم.
لذا،قبل از ارائه هر گونه تحلیل و تفسیری برگرفته از روایت مندرج در کتاب ابن أبی شیبه،توجّه به چند نکته مهم تاریخی را ضروری دانسته و نادیده انگاشتن این نکات را نوعی کژنگری در فهم حوادث هجوم اول قلمداد می نماییم.
بررسی یکم:نکاتی درباره هجوم اول به خانه فاطمه(علیهاالسّلام)
نکته اول:
نتیجه:
عدم خروج حضرت علی علیه السلام از بیت فاطمه(علیهاالسّلام)در هجوم اوّل
سند شماره1)
ابن قُتَیبَه(متوفّای276)در کتاب«الإمامة و السیاسه»(1).(جلد1،صفحه12)،چاپ:مصر،1382هـ؛نقل می کند:
ص:12
1) پیش از این درکتاب«زخم آتش»(تألیف:علی لبّاف،مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر)به تفصیل به بررسی و اثبات صحّت انتساب این کتاب به ابن قُتَیبَه دینَوری پرداخته ایم.
و إنَّ أبابَکٍ تَفَقَّد قَوماً تَخَلَّفُوا عَنْ بَیعَته عنْد عَلیَ،فَبَعَثَ إلَیهم عُمَرَ،فَجاء؛فَناداهُم-و هُم فی دارعَلی-...فَخَرَجوا فَبایَعُوا إلّا عَلیاََََََ...
و ابوبکر غیبت گروهی را-که از بیعت با او[با حضورشان]نزد علی سرپیچی کرده بودند-،احساس کرد؛لذا عمر را به سراغشان فرستاد.
او آمد و-در حالی که آنان در خانه علی بودند صدایشان زد...لذا بیرون آمدند و همگی جز علی،بیعت کردند...
سند شماره2)
ابن أبی الحدید معتزلی(متوفّای656)در کتاب«شرح نهج البلاغه»(جلد2،صفحه21)،چاپ:مصر،1385هـ ؛نقل می کند:
إنَّه أخَذَ السَیفَ منْ یَد الزُبَیر فَضَرَب به حَجَراً فَکَسَرَه و ساقَهُم کُلَّهُم بَینَ یَدَیه إلی أبی بَکٍ فَحَمَلَهُم عَلَی بَیعَته و لَم یَتَخَلَّف إلّا عَلی وحده فَإنَّه اعتَصَم ببَیت فاطمَهَ فَتَحاموا إخاجَه منْه قَسراً و قامَت فاطمَهُ إلی باب الْبَیت فَأسمَعَت مَنْ جاء یَطْلُبُهُ فَتَفَرَّقُوا و عَلمُوا أنَّه بمُفَده لا یَضُرُّشَیئاً فَتَرَکُوه.(1)
إنَّ عَلیّاً(علیه السّلام)اعتَصَم ببَیت فاطمَةَ(علیهاالسّلام)و عَلمُوا أنَّه مُفَد فَتَرَکُوه.
علی(علیه السّلام)به خانه فاطمه(علیهاالسّلام)پناهنده شد و آن ها دانستند که او تنهاست؛پس او را رها کردند.
.ص:13
1) ابن میثم بحرانی(متوفّای 679)در شرحش بر کتاب نهج البلاغه(جلد 2،صفحه26)پس از اشاره به اخذ بیعت اجباری از متحصّنین می نویسد:
او شمشیر را از دست زبیر گرفت و به سنگی زد و آن را شکست و همه آن ها(=متحصّنین)را در پیش رویش حرکت داد و به نزد ابوبکر بُرد و آن ها را مجبور به بیعت با او ساخت. و هیچ کس به جز علی،[از بیعت]سرپیچی نکرد؛چرا که او به خانه فاطمه پناهنده شد و آن ها از این که او را به زور و اکراه بیرون آورند،پرهیز نمودند.و فاطمه کنار درب خانه ایستاد و با افرادی که می خواستند علی رابگیرند، به درشتی سخن گفت؛پس آن ها متفرّق شدند و دانستند که او تنهاست و زیانی نمی رساند؛پس او را رها کردند.
عدم بیعت حضرت علی(علیه السّلام)با ابوبکر در پایان حوادث هجوم اوّل.
عدم بیعت حضرت علی(علیه السّلام)با ابوبکر در پایان حوادث هجوم اوّل.(1).
نکته دوم:
تدارک همه امکانات لازم جهت به آتش کشاندن خانه فاطمه(علیهاالسّلام)در هجوم اول
سند شماره1)
ابن قُتَیبَه(متوفّای276)در کتاب«الإمامة و السیاسه»(جلد1،صفحه12)،چاپ:مصر،1382هـ؛نقل می کند:
و إنَّ أبابکٍ تَفَقَّد قَوماً تَخَلَّفُوا عنْ بیعته عنْد علی، فَبعثَ إلَیهم عمرَ، فَجاء؛(2)
عمر سوی خانه علی آمد تا خانه را با اهلش بسوزاند.
ر.ک:«روضة المناظر»(تألیف:ابن شَحنه،متوفّای882)،چاپ در حاشیه کتاب«الکامل»(تألیف:ابن أثیر،متوفّای630)،ج11،ص113،چاپ الأفندی،1301ق(=ج7،ص164).
.فَناداهم وهُم فی دارص:14
علی فَأبوا أنْ یخُجوا، فَدعا بالْحطَب و قالَ: و الَّذی نَفْس عمرَ بیده لَتَخُجنَّ أو لَاُحرقَنَّها علی منْ فیها...
و ابوبکر غیبت گروهی را که از بیعت با او [با حضورشان] نزد علی سرپیچی کرده بودند،احساس کرد؛لذا عمر را به سراغشان فرستاد.
او آمد و در حالی که آنان درخانه علی بودند صدایشان زد.
آنان از بیرون آمدن امتناع ورزیدند.
عمر هیزم طلبید و گفت:
قسم به آن که جانم در دست اوست،یا بیرون می آیید یا بی تردید خانه را با هر کس که در آن است،به آتش می کشم.
سند شماره2)
ابن عبد ربّه(متوفّای328)در کتاب«العقد الفرید»(جلد 5،صفحه13-14)،چاپ:بیروت،1404هـ :(جلد3،صفحه64)،چاپ:مصر،1353هـ ؛نقل می کند:
ص:15
اَلَّذینَ تَخَلَّفُوا عنْ بیعة أبی بکٍ... فَأما علی و الْعباس و الزُبیرُ فَقَعدوا فی بیت فاطمةَ حتّی بعثَ إلَیهم أبوبکٍ، عمرَ بنَ الْخَطّاب؛ لیخجهم منْ بیت فاطمةَ، و قالَ لَه:
إنْ أبوا فَقاتلْهم!
فَأقْبلَ عمرُ بقَبسٍ منْ نارٍ علیأنْیضم علَیهم الدار...(1).
آنان که از بیعت با ابوبکر سرپیچی کردند...
امّا علی و عبّاس و زبیر،در خانه فاطمه تحصّن کردند تا جایی که:
ابوبکر،عمر بن خَطّاب را به سراغ آنان فرستاد تا ایشان را از خانه فاطمه بیرون آورد؛ و به او گفت:
اگر امتناع ورزیدند،با آنان بجنگ.
لذا عمر با شعله ای از آتش پیش آمد تا خانه را همراه با آنان به آتش کشد.
سند شماره3)
نقل های تاریخی حاکی از آن است که حضرت زهرا(علیهاالسّلام)،تهدید عمر بن خَطّاب مبنی بر سوزاندن خانه را جدی دانسته و به واقعی بودن آن تصریح فرموده اند؛چنانچه در نقل ابن أبی شیبه خواندیم:
فَقالَت:...و أیم الله لَیمضینَّ لما حلَف علَیه...(2).
ص:16
1) نقل مشابه:أبوالفداء(متوفّای732)،«المختصر فی أخبار البشر»(جلد1،صفحه156)،چاپ: بیروت=(جلد1،صفحه165)،چاپ:مصر.
2) نقل های مشابه:ابن أبی الحدید(متوفّای656)،«شرح نهج البلاغه»(جلد2،صفحه45)،چاپ:بیروت؛به نقل از جوهری(متوفّای323)-متّقی هندی(متوفّای975)،«کنز العمّال فی السنن الأقوال و الأفعال»(جلد 5،صفحه651،رقم14138)،چاپ:حلب،1390هـ .