مشخصات کتاب

سرشناسه : اختری، عباسعلی، ۱۳۱۷ -

عنوان و نام پدیدآور : زیارات ائمه و اولیا در مکتب اهل بیت علیهم السلام/عباسعلی اختری.

مشخصات نشر : تهران: مشعر، ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۹۶ص ۲۱ × ۱۲س م.

شابک : ۶۵۰۰ ریال 978-964-540-127-4

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتابنامه بهصورت زیرنویس.

موضوع : زیارت -- دفاعیه ها و ردیه ها.

موضوع : زیارت -- فلسفه.

رده بندی کنگره : BP۲۶۲/الف۳۳ز۹ ۱۳۸۷

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۶

شماره کتابشناسی ملی : ۱۲۶۰۸۲۳

اشاره

مقدّمه

کمال طلبی و رشد معنوی، آرمانی است که هر کس به تناسب فراز و فرود همّت خود آن را دنبال می کند. بی تردید اوّلین شرط پای نهادن در این وادی، بهره گیری از هدایت پاکان و شناخت الگوهای کمال و فضیلت برای اقتدا است.

طیّ این مرحله بی همرهی خضر مکن ظلمات است بترس از خطر گمراهی

ذات اقدس متعال که خود کمال و جمال مطلق است، و جمال و کمال را دوست می دارد، بر اساس رحمت و رأفت خویش، با فرستادن کتاب آسمانی، بهترین آیین زندگی را در اختیار انسان نهاده، و در پرتو همان تعالیم متعالی، بهترین انسان های برگزیده خود را به عنوان «الگوهای کمال» به بشریت معرّفی نموده است.

چنانکه در قرآن می فرماید:

«البته برای شما الگو و نمونه ای نیکو در وجود رسول خداصلی الله علیه و آله است، برای آنانکه امیدوار ملاقات خدا و فرارسیدن روز واپسین هستند و

بسیار خدا را یاد می کنند.» «⁽¹⁾»

پیامبر بزرگوار و دلسوز و مهربان در طول بیست و سه سال رسالت خود، نهایت خیرخواهی را برای مردم و پیروان خود انجام داد و همه عوامل رشد و سقوط را بیان کرد.

و به اقتضای حکم عقل و شرع، علمداران امّت اسلامی را برای بعد از خودش، به امر پروردگار که در قرآن نیز آمده است، طبق ده ها روایت معتبر، همگام اشارات قرآن معرّفی فرمود و تکلیف امّت را روشن ساخت که آیین درخشان اسلام را از «کتاب و عترت» دریافت کنند تا هرگز گمراه نشوند.

و برای حفظ این سرمایه حیات و حرکت، به امر حق، محبّت و مودّت آنان را پاداش رسالت و زیارت آن «عباد مکرمون» «⁽²⁾» را در ردیف زیارت خود، مانند زیارت خدای در عرش اعلام فرمود.

لیکن با این همه، مدّعیانی که دست غیب بر سینه نامحرمشان زده است و اهل تماشای راز نیستند، کوردلانی که از معرفت حقیقت قرآن بازمانده اند، با گرایش های ظلمانی وهّابی، در جهت بازداری مردم از اهل بیت که معرفتشان راه رسیدن به خداست «⁽³⁾»، محبّت و مودّت و زیارت

ائمّه معصومین علیهم السلام را مورد تعرّض قرار داده و در جزوه و یا کتاب هایی که با نام مستعار و مجهول پخش می کنند، این عبادت بزرگ را شرک و انحراف نامیده و سخنان بی اساسی را گفته اند. در حالی که زیارت اهل بیت رسول خداصلی الله علیه و آله در فرهنگ دین، عامل وصلت با آن حضرت و تجدید میثاق با امامت و راه کسب کمال و طهارت و وفای به عهد اطاعت نامیده شده و تا حدّ واجب کفایی مورد تأکید قرار گرفته است.

کتابی که پیش روی شماست، در جهت پاسخ گویی به آن سخنان ناصواب و ارائه جایگاهصحیح زیارت به طور اختصار تنظیم شده است. امید آن که دعای خیر دوستان اهل بیت علیهم السلام ما را شامل گردد و مورد قبولصاحب شریعت و درگاه احدیّت قرار گیرد.

عباسعلی اختری

تهران

21/ 2/ 1387

معرفت اولیا و زیارت

اشاره

یکی از معیارهای فضیلت، معرفت اهل فضل و محبت به آنان و گرایش و پیوستگی با آنان است؛ چرا که اهل فضل اند که فضیلت را می شناسند.

حضرت علی علیه السلام می فرماید:

«إِنَّمَا یَعْرِفُ الْفَضْلَ لِأَهْلِ الْفَضْلِ اولوا الْفَضْل». «⁽¹⁾»

«همانا فضیلت اهل فضل را کسانی می شناسند که خود نیز دارای فضل اند.»

معرفت اهل فضائل، مقدمه محبت و مودّت آنان است. و به حکم عقل و شرع هر کس هر چه را دوست داشته باشد، به آن متصل می شود و با آن محشور می گردد.

همچنین آن حضرت فرموده:

«مَعْرِفَةُ الْعَالِمِ دِینٌ یُدَانُ بِهِ یَکْسِبُهُ (یُکْسِبُهُ) الطَّاعَةَ فِی حَیَاتِهِ وَ جَمِیلَ الْأُحْدُوثَةِ بَعْدَ وَفَاتِهِ».

«معرفت به عالِم، دین و آئینی است که پذیرفته می شود، با این معرفت انسان در زندگی هم راه طاعت را می آموزد، و هم کار نیکو برای بعد وفاتش می اندوزد.» «⁽¹⁾»

به همین جهت است که آن حضرت می فرماید:

«لَأنَا أَشَدُّ اغْتِبَاطاً بِمَعْرِفَةِ الْکَرِیمِ مِنْ إِمْسَاکِی عَلَی الْجَوهَر النَّفِیسِ الْغَالِی الثَّمَنِ». «البته من بهره مندی ام به واسطه معرفت شخص کریم به مراتب بیشتر است از آن که گوهر نفیس گرانبهایی را به دست آورم.» «⁽²⁾»

نکته مهمی که نباید مورد غفلت باشد، این است که علم و کرامت و فضیلت دارنده فضیلت هر چه بیشتر باشد، معرفت او هم مهم تر و برکات آن معرفت هم بیشتر است. و بر همین اساس است که محبت و مودت اهل بیت پیامبرصلی الله علیه و آله در قرآن لازم شمرده شده و مزد رسالت قرار داده شده و نتیجه و اثر آنهم قرار گرفتن در راه خدا است:

«قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی ؛ «⁽³⁾»

«بگو من (در ازای این کار) مزدی از شما نمی خواهم جز اینکه خویشاوندانم را دوست بدارید.»

و در جای دیگری می فرماید:

«... قُلْ ما أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شاءَ أَنْ یَتَّخِذَ إِلی رَبِّهِ سَبِیلًا»؛ «⁽¹⁾»

«بگو (در ادای این رسالت) هیچ مزدی از شما نمی خواهم، مگر آن که هر کس خواهان است، راه خدا را برگزیند.»

و بر طبق همین آیات و مطابق همین تحلیل غیر قابل انکار است که حضرت علی علیه السلام می فرماید:

«أَسْعَدُ النَّاسِ مَنْ عَرَفَ فَضْلَنَا وَ تَقَرَّبَ إِلَی اللَّهِ بِنَا وَ أَخْلَصَ حُبَّنَا»؛ «سعادتمندترین مردم کسی است که فضیلت ما را بشناسد و به واسطه همین معرفت و شناخت و عمل کردن مانند ما، به خدا تقرب جوید و با اخلاص به ما محبت ورزد و ...» «⁽²⁾»

و نه تنها سعادتمندترین است، بلکه بدون این محبت و مودت ایمان نخواهد بود، چرا که ائمه علیهم السلام قیّم های خدا بر خلق و شاهدان و ناظران بندگان هستند.

آن حضرت فرمود:

«إِنَّمَا الْأَئِمَّةُ قُوَّامُ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ وَ عُرَفَاؤُهُ عَلَی عِبَادِهِ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ عَرَفَهُمْ وَ عَرَفُوهُ وَ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَهُمْ وَ أَنْکَرُوهُ»؛ «همانا ائمه علیهم السلام قیّم های خدا بر خلق او، و معرفی گران

از طرف خدا بر بندگان او هستند، «⁽¹⁾» و (لذا) وارد بهشت نمی شود مگر کسی که آنان را بشناسد و آن ها نیز او را بشناسند. و وارد جهنم نمی شود مگر کسی که منکر آنان باشد و آنان نیز او را انکار کنند و او را به رسمیت نشناسند.» «⁽²⁾»

راهی به مقصد معرفت

برای تحکیم، استواری، استمرار و نیز افزایش همین معرفت و محبت و مودت است که در بیش از ششصد روایت به زیارت قبور اولیا و ائمه علیهم السلام تأکید شده و در بعضی از آن ها تعبیر «فریضه» و واجب آمده و فرموده اند که در شرایطی ویژه، این زیارت ها واجب کفایی است و حتماً باید انجام گیرد، تا مسیری را که قرآن و پیامبر برای مردم مشخص کرده اند، فراموش و گم نشود.

در اکثر روایات که متواتر است، فرموده اند که این زیارت ها هر چه بیشتر انجام گیرد، بهتر است.

انشاءاللَّه درصفحات آتی همین نوشتار، با بسیاری از آن ها آشنا خواهید شد.

اما مع الأسف، برخلاف این همه سفارش ها و آثار و

برکاتی که می تواند بر زیارت قبور انبیا و ائمه علیهم السلام و اولیا مترتب باشد، بعضی در اثر ناآگاهی و جهالت و یا به دنبال اهداف غیر اسلامی، زیارت قبور انبیا و ائمه را دستاویز شبهات و تهمت ها قرار داده، با تحریف معانی بعضی از آیات و روایات، سعی کرده اند سخنان خود را مستند به منابع اسلامی کنند!

شبهاتی در زیارات

مثلًا بعضی از آیات حرمت شرک به خداوند متعال را ذکر کرده اند که به پیغمبرصلی الله علیه و آله می فرماید:

«لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ وَ لَتَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِینَ»؛ «⁽¹⁾» «ای پیامبر، البته اگر تو نیز شرک آوری، قطعاً اعمال تو حبط و باطل خواهد شد و در آخرت از زیانکاران خواهی بود.»

بدون تردید، شرک ورزیدن به خداوند متعال حرام مسلّم و از گناهان کبیره است و همه مسلمانان هم می دانند.

لیکن سخن ناروا و غلط، این است که برخی زیارت قبور انبیا و ائمه را که به دستور حجت های الهی انجام می شود، شرک نامیده و از پیش خود و ناروا ادعا می کنند که: «یکی از بزرگترین مظاهر شرک، افراط در اظهار محبت نسبت به قبور پیامبران و اولیا وصالحان است». «⁽²⁾»

از این نویسنده باید پرسید، دلیل این سخن چیست؟

کدام منبع و مرجع دینی گفته که محبت زیاد نسبت به اولیا و ائمه وصالحان شرک است؟

با این که به نصصریح آیه قرآن، خداوند به پیغمبرصلی الله علیه و آله

فرموده است که: «بگو از شما اجر و مزدی برای رسالت نمی خواهم مگر محبت و مودت اهل بیتم.» «⁽¹⁾»

آیا محبت و مودت به ائمه که فرزندان معصوم پیغمبرصلی الله علیه و آله و جانشینان او هستند، شرک است؟ آیا انجام هر چه بیشتر کاری که اجر و مزد رسالت است، افراط حساب می شود؟ و افراط در محبت شرک حساب می شود؟

با این که حضرت فرموده، همان اجر و مزدی که خواستم، آنهم برای آن بوده که امت راه خدا را گم نکنند و در راه خدا گام بردارند. «⁽²⁾»

آیا محبت و مودتی که به گفته پیغمبر برای امت است، شرک نام دارد؟

آیا تأکید بر کاری که موجب آشنایی بیشتر با دین و راه خدا می گردد، شرک است؟ این منطق اهل بیت است؟ یا منطق مخالفان اهل بیت؟

این نویسنده می گوید:

«یهود که گفتند: «عُزَیر پسر خداست»، «⁽³⁾» و مسیحیان که گفتند: «عیسی پسر خداست.» «⁽⁴⁾» به خاطر محبت به آن ها بوده است. و محبت، به شرک انجامیده است!! پس اگر دوستان اهل بیت علیهم السلام هم آن ها را زیاد دوست بدارند، این مودت و دوستی به شرک منتهی می شود!!».

این نویسنده اگر اهل تحقیق بود، با مراجعه به آیات و روایات و تفاسیر بزرگان، می توانست دریابد که علت پسر خدا خواندن آنان محبت نبوده، بلکه مشکل دیگری

داشتند. نه آن که به خاطر محبت زیاد، آن ها را پسر خدا خوانده باشند.

همچنین این نویسنده در اظهارات سراسر غرض آلود خود می گوید: «زیارت قبور ائمه و فرزندان آنان وصالحان کار جاهلانه ای است!» تناقص در سخنان او به حدی است که در جای دیگر می نویسد:

زیارت قبور، یک سنت نبوی است و آدابی دارد که در سنتصحیح ذکر شده است.

باید پرسید که آداب و دستور را چه کسی باید بیان کند؟

شما یا اهل بیت پیامبرصلی الله علیه و آله؟

ائمه طاهرین علیهم السلام درصدها روایت آداب و دستور زیارت قبور افراد عادی و آداب زیارت پیامبران و امامان علیهم السلام را بیان کرده اند و پیروان و دوستانشان مطابق آن ها عمل می کنند.

حال، عمل آن ها جاهلانه است؟ یا عمل شما که از پیش خود فتوا می دهید؟

از چه کسانی باید تبعیت کنیم؟

فراموش نکنیم که ادعای علم و هدایت و راهنمایی مردم در امور اسلام و دین، کار هر کسی نیست.

راهنما باید خود دارای علم و نوری باشد که موجب لیاقت او گردد. آن نور را خدا باید عنایت کند.

«... وَ مَنْ لَمْ یَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ»؛ «⁽¹⁾»

«و کسی که خدا برای او نوری قرار نداده، نوری نخواهد داشت.»

و خدای متعال به هر که آن نور را عنایت کند، او لایق امامت و هدایت است؛

«... اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ ...»؛ «⁽²⁾» «خدا داناتر است که رسالت و پیامبری را در کجا قرار دهد!»

عقل و شرع بر ما حکم می کند که در هر علم و در هر مسأله ای به دانای آن علم مراجعه کنیم. در امور دین هم باید از کسی که می داند و خدا او را حجت قرار داده تبعیت کرد.

تبعیت از جاهل، در پیشگاه عقل و شرع مردود است. و کسی که از جاهل تبعیت کرد و گمراه شد، نزد خدا عذری ندارد.

خداوند در قرآن می فرماید:

«أَ فَمَنْ یَهْدِی إِلَی الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلَّا أَنْ یُهْدی ...»؛ «آیا کسی که به عنایت خدا آگاه و هدایتگر است، شایسته است از او تبعیت گردد؟ یا کسی که چیزی نمیداند مگر آن که به او یاد دهند؟» «⁽¹⁾»

نگارش کتاب درباره امور دینی، نیازمند سرمایه علمی بسیاری است. آگاهی از همه آیات و روایات پیامبر و اهل بیت علیهم السلام در آن موضوع لازم است. اگر نویسنده ای سرمایه لازم علمی نداشته باشد، در جایی که می خواهد اصلاح کند، افساد می کند و به جای هدایت، مردم را گمراه می سازد.

امامصادق علیه السلام از رسول اکرمصلی الله علیه و آله نقل می کند که فرمود: «مَنْ عَمِلَ عَلَی غَیْرِ عِلْمٍ کَانَ مَا یُفْسِدُ أَکْثَرَ مِمَّا یُصْلِحُ»؛ «کسی که بدون علم عمل می کند، افساد کردن او بیش از اصلاح کردنش خواهد بود.» «⁽²⁾»

پیغمبر گرامیصلی الله علیه و آله نیز فرموده:

«مَنْ أَفْتَی النَّاسَ بِغَیْرِ عِلْمٍ فَلْیَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ».

«هر کس بدون علم فتوا دهد باید جایگاه خود را در آتش بیابد.» «⁽³⁾»

مرجع مسلمانان در بیان رسول خدا صلی الله علیه و آله

پیامبرصلی الله علیه و آله در حدیث متواتر ثقلین که شیعه و سنّی همه نقل کرده اند فرمود:

«من دو چیز گرانبها در میان شما می گذارم تا وقتی به آن دو تمسک جویید، هرگز گمراه نخواهید شد؛ آن دو چیز کتاب خدا و عترت من (اهل بیت من) هستند که هرگز از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض به من برسند ...» «⁽¹⁾»

در این بیان محکم، تمسک به اهل بیت، همتای قرآن آمده است؛ یعنی همانطور که تمسک به قرآن به طور مداوم تا قیامت لازم است، تمسک به اهل بیت نیز لازم است.

خداوند در قرآن می فرماید:

«... ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقابِ ...» «⁽²⁾»؛ «هر چه پیغمبر به سوی شما آورد بگیرید، و از

هر چه پیغمبر نهی فرمود باز ایستید و از مخالفت با آن بپرهیزید که عقاب و کیفر خداوند شدید است.»

حال، با توجه به ضرورت اطاعت از رسول خداصلی الله علیه و آله در اسلام، وقتی در بیان آن حضرت، مرجع امور دینی برای مسلمانان بیان شده- که همان کتاب و عترت (اهل بیت) هستند- آیا مجاز است به دستور غیر اهل بیت که مخالف دستور اهل بیت است عمل شود؟

مشرک کیست؟

قرآن در آیات متعددی لزوم کفر ورزیدن به طاغوت را بیان کرده است. «⁽¹⁾» و ائمه نیز در روایات بسیاری توجه داده اند که هرگونه اطاعت از غیر اهل بیت، اطاعت طاغوت و باطل و شرک است. اینک چند نمونه را در اینجا می آوریم:

«یَا أَبَا الصَّبَّاحِ، إِیَّاکُمْ وَ الْوَلَائِجَ، فَإِنَّ کُلَّ وَلِیجَةٍ دُونَنَا، فَهِیَ طَاغُوتٌ أَوْ قَالَ: نِدّ». «⁽²⁾»

«ای ابوالصباح! بر حذر باش از رابطه ها و اعتماد کردن ها، زیرا هر گونه رابطه و اعتمادی به غیر ما، طاغوت یا گمراهی است.»

«هر دستور دینی که از این بیت (بیت پیامبرصلی الله علیه و آله) نباشد باطل است.»

«... و هر کس دین داری ورزد به چیزی که شنیده، از غیر راهی که خدا برای خلقش گشوده،

او مشرک است و راه مورد اطمینان بر وحی خدا، محمدصلی الله علیه و آله است.» «⁽¹⁾»

و مثل همین را مفضّل بن عمر از امامصادق علیه السلام نقل کرده است. «⁽²⁾»

«... اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ ...»؛ «اهل کتاب، عالمان و عابدان خود را ربّ و معبودهایی در مقابل خدا قرار دادند.» «⁽³⁾»

امامصادق علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود:

«اهل کتاب آن ها را عبادت نمی کردند، لیکن علما و عباد اهل کتاب چیزهایی را برای مردم حلال می کردند و مردم می پذیرفتند و چیزهایی را برای مردم حرام می کردند و مردم می پذیرفتند؛ از این رو معبودانی غیر خدا شدند.» «⁽⁴⁾»

«وَ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ: مُتّبعٌ شِرْعَةً، وَ مُبْتَدِعٌ بِدْعَةً، لَیْسَ مَعَهُ مِنَ اللَّهِ بُرْهَانُ سُنَّةٍ وَ لَا ضِیَاءُ حُجَّةٍ».

«همانا مردم در امور دین دو گروه هستند؛ یک

گروه دنبال کننده شرع و شریعت و گروه دیگر، آورنده بدعت که نه برهان و دلیلی از سنت دارد، و نه نور و روشنایی از حجت و استدلال.» «⁽¹⁾»

«مَنْ قَاسَ شَیْئاً مِنَ الدِّینِ بِرَأْیِهِ قَرَنَهُ اللَّهُ مَعَ إِبْلِیسَ فِی النَّارِ فانّ اوّلَ مَنْ قاسَ ابلیس حینَ قال: خلقتَنی من نار وخلقته مِن طین، فَدَع الرأیَ و القیاس وما قالَ قومٌ لیس لَهُ فی دین اللَّه البرهان، فانَّ دینَ اللَّه لم یوضع بالآراء و المقائیس»؛ «هر کس چیزی از دین را با رأی خودش قیاس کند، خداوند او را با ابلیس در آتش قرین سازد، زیرا اول کسی که قیاس کرد ابلیس بود. پس رأی و قیاس را و آنچه که گروهی بدون برهان در دین گفتند رها کن، زیرا دین خدا با آرای شخصی و قیاس ها تنظیم نشده است». «⁽²⁾»

شبهه پرستش و شفاعت

اشاره

این نویسنده می نویسد:

«شیطان برای آن که مردم را گمراه کند، مردم را به سوی محبت و مودتصالحان و خوبان کشیده و برای این که اولیا وصالحان فراموش نشوند، شیطان به مردم یاد داده که از مجسمهصالحان، بت هایی درست کنند و بتها را بپرستند و از این ها کمک بخواهند و آن ها را شفیع خود قرار دهند». «⁽¹⁾»

در پاسخ به این نویسنده جاهل باید گفت که آیا ما و برادران و خواهران اهل ایمان، بت می پرستیم؟ زیارت پیغمبر و ائمه علیهم السلام بت پرستی است؟ آیا در مقام دعا، خدا را به مقام و حرمت اولیا سوگند دادن- که درصدها دعا وارد شده- پرستش آن هاست؟

گناه کبیره تهمت به مسلمان

انسان ناآگاهی که معنای زیارت و شفاعت و عبادت را نمی داند، آیات مربوط به عبادت بت ها را آورده، می گوید:

کسانی که به زیارت قبور ائمه معصومین علیهم السلام می روند، مثل بت پرستان، امامان را پرستش می کنند.!

مسلمانان می دانند که دروغ بستن به یک مسلمان و تهمت زدن، بسیار زشت و از گناهان کبیره است.

«و کسانی که مردان و زنان مؤمن را بی آنکه مرتکب [عمل زشتی شده باشند آزار می رسانند، قطعاً تهمت و گناهی آشکار به گردن گرفته اند». «⁽¹⁾»

پیغمبر گرامی صلی الله علیه و آله فرموده:

«کسی که به مرد یا زن مؤمن چیزی نسبت دهد که در او نیست، خداوند او را در روز قیامت بر تلّی از آتش نگه می دارد، تا از عهده تهمت خود برآید.» «⁽²⁾»

حضرت علی علیه السلام نیز می فرماید:

«گناه بهتان بر بی گناه از آسمان بزرگتر است.» «⁽³⁾»

اکنون ببینیم، دستور دعا کردن نزد اهل بیت چگونه است و شفاعت در قرآن و روایات چه جایگاهی دارد!

چگونه می توان دعا کرد؟

حال با چشم پوشی از این توهین ها، آیا شفاعت خواستن- که در آیات قرآن، بهصراحت آمده- یا خدا را به حق مقربان درگاهش سوگند دادن اشکالی دارد؟

برای روشن شدن مطلب، شایسته است توجه کنیم که دستور دعا کردن دو گونه است:

با یک مرور کوتاه موارد زیادی را می یابیم که ائمه علیهم السلام آموزش داده اند که به این شکل دعا کنیم. اینک چند نمونه را در اینجا متذکر می شویم:

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْکَ،صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ اجْعَلِ النُّورَ فِی بَصَرِی، وَ الْبَصِیرَةَ فِی دِینِی، وَ ...»؛ «خدایا از تو می خواهم به آن حقی که محمد و آلش بر تو دارند، درود فرستی بر محمد و آلش، و قرار ده روشنایی در دیده ام، و بینایی در دینم و ...».

«فَأَعِذْنِی اللَّهُمَّ بِهِمْ مِنْ شَرِّ کُلِّ مَا أَتَّقِیهِ»؛ «پس

پناه ده مرا به حرمت آن ها از هر چیزی که از آن پروا دارم.»

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِالْوَحْدَانِیَّةِ الْکُبْرَی وَ الْمُحَمَّدِیَّةِ الْبَیْضَاءِ ... وَ بِجَمِیعِ مَا احْتَجَجْتَ بِهِ عَلَی عِبَادِکَ وَ ...».

«خدایا از تو تقاضا می کنم به حق مقام وحدانیت و یکتایی بزرگ خودت و به مقام محمدی آن مقام تابنده و درخشان ... و به حرمت همه چیزهایی که بدان با بندگانت اتمام حجت می کنی ...»

«... فَفَرِّجْ عَنَّا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً ...»؛ «پس به حق آن ها برای ما گشایشی ایجاد فرما.»

«إِلَهِی بِحَقِّ مَنْ نَاجَاکَ وَ بِحَقِّ مَنْ دَعَاکَ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ...»؛ «⁽¹⁾»

«خدایا به حق کسانی که با تو مناجات می کنند و در خشکی و دریا تو را می خوانند که ...»

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِالتَّجَلِّی الْأَعْظَمِ ...»؛ «خدایا از تو تقاضا می کنم که به حق تجلی و جلوه اعظم تو ...» که مقصود از تجلی اعظم رسول اللَّهصلی الله علیه و آله است.

«... وَ تَوَجَّهْتُ إِلَیْکَ بِأَئِمَّتِی وَ سَادَتِی اللَّهُمَّ انْفَعْنَا بِحُبِّهِمْ وَ أَوْرِدْنَا مَوْرِدَهُمْ»؛ «و به وسیله پیشوایان و سروانم به سوی تو رو آوردم.

خدایا به دوستی ایشان ما را سودمند کن و در جایگاه آنها واردمان کن.»

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ فِی هَذَا الْیَوْمِ ...»؛ «خدایا من از تو تقاضا می کنم به حق کسی که در این روز متولد شد ...»

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ نَبِیِّکَ وَ عَلِیٍّ وَلِیِّکَ وَ الشَّأْنِ وَ الْقَدْرِ الَّذِی خَصَصْتَهُمَا بِهِ دُونَ خَلْقِکَ ...»؛ «خدایا از تو تقاضا می کنم به حق

محمد پیغمبر تو و به حق علی ولّی تو و به حق شأن و قدری که او را بدان اختصاص دادی از میان خلق خود که ...»

«اللَّهُمَّ بِحَقِّ لَیْلَتِنَا هذِهِ وَ مَوْلُودِهَا وَ حُجَّتِکَ وَ مَوْعُودِهَا ...»؛ «خدایا به حق این شب و مولود آن و به حق حجت تو و وعده ای که داده شده ...»

«اللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ وَ بِحَقِّ کُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِیهِ ...»؛ «خدایا! تو را قسم می دهم به حق این قرآن و به حق کسی که قرآن را آورده و به حق هر مومنی که در قرآن او را ستوده ای ...»

شفاعت در منطق قرآن

آیات متعددی در قرآن به مسأله شفاعت اشاره دارد و گویای این نکته است که ممکن است کسانی در پیشگاه خدا برای دیگران شفاعت کنند. و روایات بسیاری از پیغمبر و ائمه علیهم السلام نیز همین امر را بیان کرده است. البته و حتماً چنین است که شفاعت هر کس باید به اذن خدا باشد که ذیل همین مطلب روشن می گردد. لکن شفاعت اولیای خدا، برای دیگران به سبب عجز خدا نیست؛ آنطور که کوردلان مغرض تحلیل می کنند. بلکه به جهت نقصان و کمبود بندگان در اعمال است که نیازمندند تا اولیای خدا به اذن خدا آن ها را کمک کنند.

غرض ورزان دور از قرآن و عترت می گویند: «اعتقاد به شفاعت، منطق جاهلانه ای است؛ زیرا کسی که از شفیع «⁽¹⁾» استفاده می کند، (نعوذباللَّه) خدا را هم مثل فلان رییس جمهور و فلان مخلوق، عاجز حساب کرده است!» «⁽²⁾»

شگفتا! مغالطه و خلط مبحث را بنگرید، شفاعت خواه می خواهد کمبود خود را به شکلی رفع کند، و این شخص به دروغ می گوید که شفاعت خواه به کمبود و عجز خدا معتقد است!!

آیا این تهمت به مسلمانان، گناه کبیره نیست؟ برای روشن تر شدن موضوع مثالی را در اینجا می آوریم:

فرض کنید، فرزند دانشجوی شما، در درس معارف به جای نمره لازم (15) نمره 5/ 14 آورده است و شما به بعضی از دوستان خود می گویید که به مسئول مربوطه سفارش کند، تا نمره 5/ 14 وی را به جای نمره 15 قبول کند! آیا این کار به معنای کمبود و عجز آن مسئول است؟! یا به معنای نقص دانشجو که نتوانسته نمره لازم را بیاورد؟

عجیب است که چگونه با جرأت، یک دروغ و تهمت را به میلیونها مسلمان نسبت می دهند! درصورتی که این شخص مغرض مدعی است که می خواهد زائران را هدایت کند! لابد هدایت به سوی دوری از اهل بیت پیامبرصلی الله علیه و آله مدّ نظر اوست!

خداوند متعال در قرآن، همه ابعاد مسأله شفاعت را روشن کرده که غرض ورزان اسیر شیطان و ره پویان در تاریکی آن ها را نمی بینند. آیات قرآن در مورد شفاعت به سه دسته تقسیم می شوند:

«وَ لَا یُمْکِنُ الْفِرَارُ مِنْ حُکُومَتِکَ»؛ «و گریز از تحت

حکومت تو ممکن نیست.» «⁽¹⁾»

و در همین آیات جای تأمل است که بفهمیم، شفاعت خدا، چه معنایی می تواند داشته باشد؟ مانند: «ما لَکُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لا شَفِیعٍ»؛ «برای شما غیر از خدا ولّی و شفیعی نیست.» «⁽¹⁾» و «... لَیْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِیٌّ وَ لا شَفِیعٌ ...»؛ «برای آنان غیر خدا، ولی و شفیع نیست.» «⁽²⁾» و «قُلْ لِلَّهِ الشَّفاعَةُ جَمِیعاً ...»؛ «بگو شفاعت همه برای خداست.» «⁽³⁾»

فرمان او عمل می کنند و آینده و گذشته شان را خدا می داند، و آن ها شفاعت نمی کنند مگر برای کسی که خدا رضایت دهد.»

با کمی دقت در می یابیم که این آیه بسیار جامع و پاسخگوی بسیاری از شبهات جاهلان است. این آیه می فرماید که گمراهان، بعضی از بندگان خدا را فرزند خدا می پنداشتند، آن ها بندگان گرامی خدا هستند که در همه امور فقط به اذن خدا عمل می کنند و خدا از همه حالات آن ها آگاه است، و شفاعت نمی کنند مگر برای کسی که خدا رضایت دهد. پس روشن است که پاره ای از بندگان خدا به اذن خدا برای دیگران شفاعت می کنند.