مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1391

عنوان و نام پدیدآور:صدف کوثر/ علی اکبر مهدی پور

مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان 1391.

مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه و رایانه

موضوع: حضرت خدیجه (علیها السلام) - زندگینامه

فهرست

تصویر

تصویر

طلیعه

هفت سال پیش جمعی از شیعیان شیفته و ارادتمندان پاکباخته خاندان عصمت و طهارت تلاش گسترده ای در راه رفع غربت از ما در گرانمایه « کوثر قرآن » برداشتند ، محافل و مجالس باشکوهی در استانهای مختلف کشور برپا نمودند ، مصاحبه های پرشور از رسانه ها پخش کردند ، کتاب ، پوستر ، جزوه ، پرچم و بروشور در تیراژ بسیار بالا چاپ و توزیع نمودند .⁽¹⁾

و اینک خوشوقتیم که این جزوه در همین راستا به

پیشگاه حضرت زهرا علیها السلام تقدیم می گردد، به این امید که تبسّم رضایتمندی بر لبهای نازکتر از گلِ یوسف زهرا نقش بندد .

دهم رمضان 1429 ق

حوزه علمیه قم

علی اکبر مهدی پور

صدف کوثر

در میان میلیونها بانوی بافضیلت جهان ، تنها یک بانو این افتخار را پیدا کرد که دُرِّ شاهوار جهان آفرینش و درُدانه بی همتای خداوند منّان باشد و سرور بانوان عالم ، دخت گرانمایه پیامبر خاتم ، وجود اقدس فاطمه اطهر علیها السلام را در صدف خود بپروراند ، و او کسی جز حضرت خدیجه علیها السلام نیست .

دهم رمضان ، یادآور ارتحال این بانوی بزرگ ، روز یتیمی کوثر قرآن و روز غم و اندوه خاندان عصمت و طهارت است.

این مصیبت بزرگ را به پیشگاه مقدّس حضرت بقیّةاللَّه ( ارواحنا فداه ) تسلیت گفته ، به گوشه ای از زندگی پربار آن بانوی بافضیلت اشاره می کنیم :

نَسَبِ حضرت خدیجه علیها السلام

او دخت گرامیِ « خُوَیلِد » فرزند اَسَد ، فرزند عبدالعُزّی ، فرزند قُصَیّ ، فرزند کِلاب ، فرزند مُرَّة ، فرزند کَعب ،

فرزند لُؤَیّ، فرزند غالب، فرزند فِهر است .⁽¹⁾مادرش ، فاطمه، دخت زائده ، پسر أصمّ ، پسر رَواحه ، پسر حَجَر ، پسر عبد ، پسر مَعیص، پسر عامر، پسر لُؤَیّ، پسر غالب، پسر فِهر است.⁽²⁾

حضرت خدیجه از تیره قریش است که از سوی پدر در نیای سوّم ( قُصَیّ ) و از سوی مادر در نیای هشتم ( لُؤَیّ ) با نسب پیامبر ، پیوند می خورد .

« خُوَیلِد » ، قهرمان دلاوری بود که هنگام تهاجم « تُبَّع » ، پادشاه خودکامه « یمن » ، دست به شمشیر برد ، در برابرش مردانه شمشیر زد و او را با ذلّت از حریم کعبه دور ساخت .⁽³⁾

هنگام جلوس « سیف بن ذی یَزَن » بر تخت سلطنت ، او همراه عبدالمطّلب از سوی قریش به « صَنعا » رفت و در کاخ « غُمدان » با وی دیدار کرد .⁽⁴⁾

پدر خویلد ، « اسد » نیز در اجتماع « حِلف الفُضول » - که برای دفاع از مظلومان برگزار شد و به « پیمان جوانمردان » موسوم شد - شرکت فعّال داشت .⁽⁵⁾

کنیه و القاب

برای آن خانم ، القاب و کنیه های فراوانی نقل کرده اند که برخی از آنها عبارت است از :

1 . امّ المؤمنین

همسران پیامبر و در رأس آنها حضرت خدیجه به نصِّ قرآن « امّ المؤمنین » لقب یافته اند⁽¹⁾و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله او را « برترین و بهترین امّهات مؤمنین » خوانده است .⁽²⁾

2 . بانوی بانوان

امیر مؤمنان علیه السلام در چکامه ای که در سوگ حضرت خدیجه سرود ، از آن حضرت به عنوان « سیّدة النّسوان » تعبیر فرمود ،⁽³⁾امام کاظم علیه السلام وی را « سیّدة قریش » تعبیر فرمود ،⁽⁴⁾اسماء بنت عُمَیس، آن خانم را « سیّدةُ نساء العالمین » می خواند⁽⁵⁾و در

عهد جاهلی او را « سیّدة نساء قریش » می خواندند .⁽¹⁾

3 . صدّیقه

گلواژه صدّیقه در قرآن، فقط یک بار درباره حضرت مریم به کار رفته⁽²⁾و امام صادق علیه السلام آن را معصومه معنا کرده است.⁽³⁾

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در معرّفی حضرت خدیجه خطاب به جبرئیل فرمود :

« هذِهِ صِدِّیقَةُ أُمَّتِی ؛⁽⁴⁾این صدّیقه امّت من است ».

4 . طاهره

مشهورترین لقب آن حضرت در عصر جاهلی « طاهره » بود .⁽⁵⁾زیرا او پاک ترین و عفیف ترین بانوی آن دوران بود .⁽⁶⁾

5 . مبارکه

محدث قمی روایت کرده که : « خداوند به حضرت عیسی علیه السلام

وحی فرمود که نسل پیامبر آخرالزّمان از بانویی « مبارکه » است ».⁽¹⁾عبداللَّه بن سلیمان نیز این معنا را از انجیل نقل کرده است .⁽²⁾

6 . دیگر القاب

در یکی از زیارتنامه های پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله آمده است : سلام بر ... صدّیقه ، طاهره ، زکیّه ، راضیه ، مرضیّه ، خدیجه کبری امّ المؤمنین » .⁽³⁾

سیمای خدیجه علیها السلام در آیینه وحی

نخستین سیر شبانه خاتم انبیاء صلی الله علیه وآله دو سال پس از بعثت در شب دوشنبه ای در ماه ربیع الاوّل انجام گرفت .⁽⁴⁾و هنگامی که از معراج به سوی زمین بازمی گشت ، از سوی پیک وحی ، این گونه به او خطاب شد :

« حاجَتِی اَنْ تَقْرَأَ عَلی خَدِیجَةَ مِنَ اللَّهِ وَمِنِّی السَّلامَ ؛

خواسته ام این است که از سوی خدا و از طرف من ( جبرئیل ) به خدیجه سلام برسانی » .

وقتی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله درود خداوند متعال و جبرئیل امین را به حضرت خدیجه ابلاغ فرمود ، عرضه داشت : « خداوند ، خود سلام است ، سلام از او و به سوی اوست و بر جبرئیل سلام باد » .⁽¹⁾

یک بار دیگر ، پیک وحی بر حضرت پیامبر فرود آمد و گفت : « این خدیجه است که برای تو غذا و نوشیدنی آورده است ؛ چون نزد تو آید از خدا و از من به او سلام برسان و او را به قصری از مروارید در بهشت بشارت بده که در آن ، نه سر و صدایی است و نه غم و اندوهی » .⁽²⁾

ذهبی گوید : « بر صحیح بودن این حدیث ، اتّفاق نظر هست.⁽³⁾پس از ارتحال آن بانو ، حضرت فاطمه علیها السلام در اطراف پیامبر خدا صلی الله علیه وآله می چرخید و می گفت : « مادرم کجاست ؟ » پیک وحی فرود آمد و عرضه داشت : « پروردگارت امر می فرماید که به فاطمه سلام برسانی و بگویی که مادرت در قصری از مروارید است که سقفش از طلا و ستونهایش از

یاقوت سرخ و در میان مریم و آسیه است » .

اینجا هم حضرت فاطمه - که در آن ایّام 5 ساله بود - عرض کرد : « خدایْ ، خود سلام است . سلام از او و به سوی او است » .⁽¹⁾

خدیجه کبری علیها السلام از دیدگاه رسول خدا صلی الله علیه وآله

از رسول اکرم صلی الله علیه وآله احادیث فراوانی در مناقب حضرت خدیجه علیها السلام رسیده است که فقط به شماری از آنها اشاره می کنیم :

1 . خدیجه ، صدّیقه امّت من است .⁽²⁾

2 . هر روز چندین بار خداوند با خدیجه بر فرشتگان مباهات می کند .⁽³⁾

3 . خدیجه برترین امّهات مؤمنین است .⁽⁴⁾

4 . هرگز خدا همسری بهتر از او برای من جایگزین نکرده است .⁽⁵⁾

5 . برترین بانوان بهشتی ، خدیجه دخت خویلد و فاطمه دخت محمّد است .⁽⁶⁾

6 . خدیجه بر بانوان امّت من برتری داده شده است .⁽¹⁾

7 . خداوند محبّت خدیجه را بر من ارزانی داشت .⁽²⁾

8 . خدیجه در ایمان به خدا و من، گوی سبقت را از همه بانوان عالم ربود .⁽³⁾

9 . خداوند شکم مادرت را ( خطاب به حضرت فاطمه علیها السلام ) ظرف امامت قرار داد .⁽⁴⁾

10 . مریم بهترین بانوان زمان خود و خدیجه بهترین بانوان زمان خویش است .⁽⁵⁾

خدیجه مام فضیلتها

ابن حجر عسقلانی گوید که حضرت خدیجه ، سرچشمه اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وآله است ، زیرا در تفسیر آیه شریفه « إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً » ثابت شده است که امّ سلمه گفت :

« چون این آیه نازل شد ، پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله ، علی ، فاطمه ، حسن و حسین علیهم السلام را فراخواند و کسایی بر فراز آنها انداخت و فرمود : « بار خدایا ! اینها اهل بیت من هستند » . و همه اینها از خدیجه نشأت گرفته اند ؛ زیرا حسن و حسین ، فرزندان فاطمه و فاطمه دختر خدیجه است و علی نیز در کودکی در خانه خدیجه تربیت شده و در بزرگی ، داماد او شده است .⁽¹⁾

ابن حجر گوید که رسول خدا صلی الله علیه وآله در حدیثی با سند نیکو فرموده است :

« لَقَدْ فُضِّلَتْ خَدِیجَةُ عَلی نِساءِ أُمَّتِی ؛

خدیجه بر بانوان امّت من برتری یافته است » .

با این حدیث، بر برتری خدیجه بر عایشه استدلال شده است .⁽²⁾

سپس چنین می گوید : پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در حدیثی صحیح السّند فرموده است :

«اَفْضَلُ نِساءِ اَهْلِ الْجَنَّةِ خَدِیجَةُ وَفاطِمَةُ وَمَرْیَمُ وَآسِیَةُ ؛

برترین بانوان بهشت؛ خدیجه، فاطمه، مریم و آسیه اند».

آنگاه می گوید: این حدیث، صریح است و قابل تأویل نیست .⁽³⁾

ابن کثیر شماری از فضایل ویژه حضرت خدیجه را برشمرده ، سپس می گوید : « برخی از اهل سنّت ، غلوّ می کنند و عایشه را بدین سبب که دختر ابوبکر است بر خدیجه تفضیل می دهند » .⁽¹⁾

ابن حجر در ادامه ، نکته ظریفی را نقل می کند و آن این است : « قدر مشترک در میان مریم ، آسیه و خدیجه ، این است که هر یک از اینها ، پیامبر مرسلی را تحت کفالت خود گرفته است :

1 . آسیه ، حضرت موسی علیه السلام را کفالت و تربیت کرد و چون مبعوث شد به او ایمان آورد .

2 . مریم ، حضرت عیسی علیه السلام را کفالت نمود و بزرگش کرد و چون مبعوث شد به او گروید .

3 . خدیجه پیشنهاد ازدواج به پیامبر اسلام داد ، همه اموالش را در راه او تقدیم کرد و چون وحی بر آن حضرت نازل شد به او ایمان آورد .⁽²⁾

از اینجا رمز فضیلت حضرت فاطمه علیها السلام نیز روشن می شود که او همه دار و ندارش را برای حفظ حجّت خدا تقدیم کرد ، نه تنها محسن ، بلکه نقد جانش را در این راه تقدیم نمود و به مقام : « سَیِّدَهُ نِساءِ الْعالَمینَ ، مِنَ الْأَوَّلینَ وَالْآخِرینَ » نایل آمد ، که به فرموده پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله هنگامی که