مشخصات کتاب
سرشناسه : مهدی پور، علی اکبر، 1324 -، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور : ارمغان صافی در رد فرقه بهائی حضرت آیة الله آخوند ملامحمدجواد صافی گلپایگانی (قدس سره)/ یادمان مولف به قلم علی اکبر مهدی پور.
مشخصات نشر : قم: دلیل ما، 1388.
مشخصات ظاهری : 176 ص.: نمونه.
شابک : 20000 ریال 978-964-397-413-8 :
وضعیت فهرست نویسی : برونسپاری (فاپا)(چاپ دوم)
یادداشت : چاپ دوم.
یادداشت : عنوان روی جلد: ارمغان صافی در نقد فرقه بهائی حضرت آیة الله آخوند ملامحمدجواد صافی گلپایگانی.
یادداشت : کتابنامه: [171] - 176؛ همچنین به صورت زیرنویس.
عنوان روی جلد : ارمغان صافی در نقد فرقه بهائی حضرت آیة الله آخوند ملامحمدجواد صافی گلپایگانی.
موضوع : صافی گلپایگانی، محمدجواد، 1250 - 1337 -- سرگذشتنامه.
موضوع : بهائیگری -- دفاعیه ها و ردیه ها
شناسه افزوده : صافی گلپایگانی، محمدجواد، 1250-1327.
رده بندی کنگره : BP330/م9الف4 1387
رده بندی دیویی : 297/5644
شماره کتابشناسی ملی : 1276399
اشاره
ارمغان صافی
در رد فرقه بهائی
حضرت آیة الله آخوند ملامحمدجواد صافی گلپایگانی (قدس سره)
یادمان مولف به قلم
علی اکبر مهدی پور
بسم الله الرحمن الرحیم
فهرست مطالب
تصویر
تصویر
تصویر
تصویر
در آستانه ی دوازدهمین قرن غیبت کبرای دوازدهمین امام نور
اشاره
روز نیمه ی شعبان امسال ( 1429 ق ) دقیقاً یازده قرن تمام از غیبت کبرای حضرت بقیة اللّه ارواحنا فداه می گذرد و دوازدهمین قرن غیبت کبری در حالی آغاز می شود که هنوز یوسف زهرا در پشت پرده ی غیبت به سر می برد و شیعیان منتظر و شیفتگان ظهور موفور السّرور آن امام نور ، از به درازا کشیدن شب دیجور غیبت همچنان در رنجی جانکاه و اندوهی جان سوز ، ستارگان را شماره می کنند .
در این میان دشمنان قسم خورده ی اسلام با استفاده از امکانات وسیع و استخدام آخرین فراورده های تکنولوژی جدید ، شبهه ی تازه ای طرح نموده ، اردوگاه ایمان را نشانه می روند و می کوشند که با رخنه کردن در اذهان باورداران و معتقدان به امامت ، مهدویّت ، قائمیّت و خاتمیّتِ تنها بازمانده از حجج الهی ، خاتم اوصیاء ، حضرت بقیة اللّه ، ارواحنا فداه ، اعتقاد آنان را کم رنگ نموده ، شک و تردید در اذهان آنها ایجاد نمایند .
مرکز جهانی حضرت ولیّ عصر ارواحنا فداه برای مقابله با این تهاجم فرهنگی اقدام به ایجاد کلاسهای روشنگر ، کتابخانه های تخصّصی ، تشکیل کنفرانسها ، جشنواره ها ، سایت های مهدوی ، مراکز پاسخگویی و همایش های علمی ، در داخل و خارج ، در طول سال ، به ویژه در دهه ی مبارکه ی مهدویّه نموده ، ده ها استاد مبرّز تربیت کرده ، صدها مهدی پژوه متدیّن و متعهّد پرورش داده که در مرکز جهانی اصفهان آموزش دیده ، امتحان داده ، پایان نامه نوشته ، در عرصه ی مهدویّت تلاش نموده ، در زمره ی مدافعان سرسخت و مهاجمان نستوه در برابر مخدوش گران فرهنگ مهدوی قرار گرفته اند .
مرکز جهانی حضرت ولی عصر ارواحنا فداه در طول سالهای گذشته در عرصه ی مهدویّت به خدمات شایسته ای موفق شده که به عنوان دست مریزاد بر تلاشگران این مجموعه به شماری از آنها اشاره می کنیم :
1 . تأسیس شعبه هایی در داخل و خارج ، مجهّز به کتابخانه ، سایت ، سالن همایش ، نشریه ، پوستر ، مسئولین پاسخگو ، برنامه های مفید ، و کلاسهای عقیدتی .
2 . تأسیس ده ها کتابخانه ی تخصّصی در دانشگاه ها ، مساجد ، مدارس و مراکز مهدوی ، در داخل و خارج ، تا سقف 313 مورد ، به لطف پروردگار .
3 . تأسیس دهه ی مهدویه ، از دهم تا بیستم شعبان ، که از اصفهان آغاز شده و اینک در تعدادی از کشورهای عربی ، چون : بحرین ،
کویت و عمان ، و برخی کشورهای غربی ، چون : آمریکا و انگلستان ، و برخی از کشورهای شرقی چون روسیه در حال انجام و گسترش می باشد .
4 . همکاری با همایش ها و کنگره های مهدوی در سطح کشور و در مواردی خارج از کشور .
5 . تأسیس کلاسهای عقیدتی در طول سال ، به ویژه در دهه ی مبارکه ی مهدویه ، در مرکز ، شعبات و برخی دانشگاه ها .
6 . راهپیمائی عظیم مردمی روزهای نیمه ی شعبان از میادین مهم شهر به سوی قائمیّه اصفهان .
7 . همکاری با هیئت امنای قائمیه ی اصفهان که 50 سال قبل توسّط آیه اللّه شهید شمس آبادی تأسیس شده و همه ساله در دهه ی مهدویه برنامه های باشکوهی با شرکت مبلغین ورزیده از سراسر کشور در آن مرکز برگزار می شود .
8 . نصب پوستر ، بنر ، تراکت های تبلیغاتی در میادین شهر ، در ایّام دهه ی مهدویه و دیگر مناسبت ها ، چون سالروز فاجعه ی سامرا و امثال آن .
9 . دعوت از ره یافته ها ، از سرتاسر جهان برای مصاحبه و سخنرانی در مرکز و دیگر شعبه ها در طول سال ، به ویژه در دهه ی فرخنده ی مهدویه .
10 . نشر کتاب ، جزوه ، بروشور ، در عرصه های معرفتی و مهدوی ، که تاکنون ده ها عنوان کتاب از این مرکز انتشار یافته ، که از آن جمله است :
1 ) شرعة التّسمیه ، از مرحوم آیه اللّه میرداماد رحمه الله
2 ) شرح صحیفه سجادیه ، از ایشان .
3 ) شرح تقدمه ی تقویم الایمان ، از ایشان
4 ) پرتوی از دهه ی مهدویه ، از نگارنده
5 ) وظائف موعودیان، از حجه الاسلام والمسلمین سید محمود بحرالعلوم
6 ) فریاد ، از ایشان
گرامیداشت پیشتازان عرصه ی مهدویّت
مرکز جهانی حضرت ولی عصر ارواحنا فداه همه ساله در آخرین روز دهه ی مبارکه ی مهدویّه ، یکی از پیشتازان عرصه ی مهدویّت را معرّفی نموده ، با نشر کتاب ، جزوه ، بروشور ، لوح تقدیر و ... از مقام شامخ خدمتگزاران صدیق و با اخلاص این عرصه تجلیل به عمل می آورد .
در سال های گذشته از شخصیّت های برجسته ی عرصه ی مهدویّت تجلیل به عمل آمد ، که شماری از آنها به قرار زیر است :
1 . حضرت آیه اللّه میرزا محمّدباقر فقیه ایمانی ، متوفّای 1370 ق . که 29 عنوان از آثار تألیفی ایشان به حوزه ی مهدویت اختصاص دارد ، که از آن جمله است :
1 ) فوز اکبر
2 ) سوز هجران
3 ) شیوه های یاری قائم آل محمّد علیهم السلام
4 ) ویژگیهای حضرت مهدی علیه السلام و 25 عنوان دیگر که در کتابخانه ی فرزند برومندش آیه اللّه حاج
شیخ مهدی فقیه ایمانی در اصفهان محافظت می شود .(1)
2 ) آیه اللّه سید حسن میرجهانی ، متوفّای 1413 ق . صاحب کتاب ارزشمند « نوائب الدّهور فی علایم الظّهور » که در چهار مجلّد بزرگ چاپ شده است .(2)
3 ) آیه اللّه حاج شیخ حیدر علی محقّق ، متوفّای 9/ ج 1 / 1421 ق = 20/5/1379 ش . از اساتید برجسته ی حوزه ی علمیه ی اصفهان ، که از حسنات دهر بود و شاگردان مبرّزی در عرصه ی مهدویّت پرورش داده است .
برای مرحوم آیه اللّه شیخ حیدرعلی تشرّف بسیار جالبی در مدرسه ی باقریه ( درب کوشک ) اتّفاق افتاده ، که به تقاضای مرحوم نهاوندی آن را به خط خود نوشته و مرحوم نهاوندی آن را از روی دست نوشته ی ایشان در کتاب گرانسنگ « عبقری » ثبت کرده است .(3)
محقق ارجمند مرحوم علامه ی رحمانی صاحب کتاب « فاطمة الزّهراء بهجة قلب المصطفی » در یکی از سال هایی که در مرکز جهانی اصفهان سخنرانی داشتند ، این تشرّف را به نقل از مرحوم آیه اللّه آخوند همدانی نقل کردند ، و چون مطلع شدند که ایشان در قید حیات هستند ، به خدمتشان مشرّف شده و این داستان را دقیقاً همانگونه که در کتاب عبقری آمده ، از ایشان استماع نمودند .
گزینش برترین ها
برای انتخاب برترین های عرصه ی مهدویّت به حدیث جالبی ازحضرت امام سجّاد علیه السلام اشاره می کنیم که در فرازی از یک حدیث طولانی خطاب به « ابوخالد کابلی » می فرماید :
« إنَّ أَهْلَ زَمانِ غِیبَتِهِ ، القائِلینَ بِإِمامَتِهِ ، وَالْمُنْتَظِرین لِظُهُورِهِ ، أَفْضَلُ أَهْلِ کُلِّ زَمانٍ ، لِأَنَّ اللّه َ تَعالی ذِکْرُهُ ، أَعْطاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ وَالْأَفْهامِ وَالْمَعْرِفَةِ ، ما صارَتْ بِهِ الغیبَةُ عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْمُشاهَدَةِ ، وَجَعَلَهُمْ فی ذلِکَ الزَّمانِ بِمَنْزِلَةِ الْمُجاهِدینَ بَیْنَ یَدَیْ رَسُولِ اللّه ِ بِالسَّیْفِ، اُولئ-ِکَ الْمُخْلِصُونَ حَقّاً وَشیعَتُنا صِدْقاً ، وَالدُّعاةِ إِلی دینِ اللّه ِ سِرّاً وَجَهْراً ؛ اهل زمان غیبت آن حضرت ، که معتقد به امامت و منتظرظهور وی باشند ، از اهل هر زمانی برتر هستند ، زیراخداوند متعال آنقدر عقل ، فهم و معرفت به آنها عطا فرموده که غیبت در نزد آنها همانند مشاهده شده است . خداوند آنها را در عصر غیبت همانند کسانی قرار داده که در محضر رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم شمشیر کشیده پیکار نمایند . آنها براستی با اخلاص هستند و به درستی شیعیان ما می باشند ، که در آشکار و نهان به سوی دین خدا فرا می خوانند .
جایگاه رفیع خادمان عرصه ی مهدویّت
معیار و الگویی که حضرت امام زین العابدین علیه السلام برای گزینش برترین ها در حدیث بالا بیان فرموده اند ، عبارت است از :
1 . اعتقاد به امامت آخرین امام نور
2 . انتظار ظهور موفور السّرور آن حضرت
3 . شناخت کامل و اعتقاد راسخ و ایمان استواری که در پرتو آن دوران غیبت همانند عصر ظهور و شهود باشد .
4 . اخلاص واقعی
5 . پیروی حقیقی
6 . فراخوانی به سوی دین حق در آشکار و نهان
اگر کسی با داشتن این امتیازات بتواند نام خود را در لیست خادمان عرصه ی مهدویّت ثبت کند ، جایگاه والایی دارد که امام صادق علیه السلام به آن اشاره کرده می فرماید :
وَلَوْ أَدْرَکْتُهُ لَخَدَمْتُهُ أیّامَ حَیاتی ؛
1) [1] . طبرسی ، الاحتجاج ، ج 2 ، ص 318 ، مؤسسه ی اعلمی ، بیروت ، 1401 ق .
اگر من زمانِ آن حضرت را درک می کردم ، همه ی عمر دامن خدمت به کمر می بستم .(1)
چهره ی برجسته و خادم برگزیده ی امسال
امسال قرعه ی فال به نام عبد صالح ، خادم برجسته ی حضرت ابوصالح ، تلاشگر صدیق عرصه ی مهدویّت ، فقیه وارسته ، انسان شایسته ، عالم عامل ، مجاهد از قید تعلّقات رسته ، به مقام شامخ خدمتگزاری عرصه ی مهدویّت پیوسته ، فقیه اهل بیت عصمت و طهارت ، حضرت آیه اللّه حاج شیخ محمّدجواد صافی گلپایگانی قدس سره اصابت نمود . وه چه انتخاب شایسته ای ؟ ! امسال نهمین سال برگزاری « دهه ی فرخنده ی مهدویّه » می باشد و خادم برگزیده ی امسال همنام نهمین اختر فروزان آسمان امامت ، حضرت جوادالأئمّه علیه السلام می باشد و یکی از آثار گرانسنگش کتاب شریف : « التّحف الجوادیّة فی المناقب المهدویّه » می باشد . جالب تر این که نگارش این سطور نیز در شب میلاد مسعود حضرت جوادالائمة ( 10 رجب 1429 ه . ) انجام یافت .
* * *
1) [1] . نعمانی ، الغیبة ، ص 245 ، مکتبة الصدوق ، تهران ، 1397 ق .
یادمان نگین فروزان گلپایگان
اشاره
چهره ای نامدار و عالمی خدمتگزار در دوران غیبت فقیهی وارسته و مدافعی سرسخت از حریم اهلبیت عصمت و طهارت ، دانشمندی فرزانه و اندیشمندی فرهیخته از هادیان امّت ، اسوه ی تقوا و فضیلت ، پیشتاز عرصه ی مهدویّت ، کافل ایتام اهلبیت در عصر غیبت ، زبان گویای روحانیّت ، افشاگر یاوه سرایی های بابیّت و بهائیّت ، با قلم و بیان و تلاش در برترین حدّ توان و قدرت ، حضرت مستطاب آیه اللّه حاج ملاّ محمّدجواد صافی گلپایگانی قدس سره . به مناسبت پنجاهمین سالگرد ارتحال آن فقید علم و فضیلت ، با اشاره ای کوتاه به سوابق درخشان زادگاه آن فقید راحل .
* * *
گلپایگان در گذر تاریخ
گلپایگان از شهرهای قدیمی کشور ، در عهد باستان : « گلپادگان » ، « گلپاتگان » و « گرپایگان » و در زبان پهلوی : « گُرپاتگان » به معنای
« آتشگاه » نامیده می شد .(1)تعریب شده ی آن : « جُرفاذَقان » می باشد ، که یاقوت آن را « جَرباذَقان » ضبط کرده است .(2)گلپایگان همواره مهد فرهنگ و تشیّع بود ، یکی از خاندان های معروف آن سامان « آل ماکولا » در قرن پنجم هجری بود ، که در عهد آل بویه در بغداد دارای منصب های امارت ، قضاوت و ریاست بودند .
« آل ماکولا » از نسلِ « ابودلف عِجلی » بودند و چهره های سرشناسی داشتند که از آن جمله است :
1 . ابوسعید ، عبدالواحد بن احمد بن ماکولا ، وزیر جلال الدین دیلمی و متوفّای 417 ق .
3 . ابوالقاسم ، هبه اللّه بن علی بن جعفر بن ماکولا ، صاحب کتاب « المختلف والمؤتلف » که یاقوت در شرح حالش می نویسد : وی اهل « جرباذقان » ( گلپایگان ) بود و در آن زمان در بغداد برای او نظیر نبود .(3)
1) [1] . محمّد مهریار ، فرهنگ جامع نام ها و آبادی های اصفهان ، ص 689 ، فرهنگ مردم ، اصفهان ، 1382 ش .
2) [2] . یاقوت ، معجم البلدان ، ج 2 ، ص 118 ، دار احیاء التّراث العربی ، بیروت ، 1399 ق .
3) [3] . یاقوت ، معجم الادباء ، ج 15 ، ص 485 ، دار احیاء التّراث العربی ، بیروت ، افستِ دار المأمون ، 1357 ق .
4 . ابوعبداللّه ، حسین بن علی بن جعفر بن ماکولا ، متوفّای 447 ق . قاضی القضاة بغداد .
نسب این خاندان به « ابودلف عجلی » متوفّای 225 ق . می رسد . ابودلف ، قاسم بن عیسی بن ادریس ، امیر کرج بود ، که پدرش عیسی بن ادریس ، کرج را بنیاد نهاد ، سپس پسرش قاسم ، مشهور به
« ابودلف » آن را توسعه داد و در آن به امارت پرداخت .(2)یاقوت در شرح حال « حسن بن احمد العطّار » متوفّای 599 ق . نیز از گلپایگان نام برده می گوید : او یک شبه از « جَرباذَقان » برای اخذ حدیث تا اصفهان رفت .(3)از بررسی تاریخ گلپایگان به این نتیجه می رسیم که این شهر همواره مهد ادب بوده ، شاعران فرهیخته ای از این شهر برخاسته اند . زواره ای در میان مادحان حجّه الاسلام شفتی از شاعر فرهیخته ای به نام « ملا محمّد » متخلّص به « قانع » از اهل گلپایگان نام برده ، نمونه ای از اشعارش را می آورد .(4)
1) [1] . ر . ک : دائرة المعارف بزرگ اسلامی ، ج 2 ، ص 128 - 130 ، تهران ، 1374 ش .
2) [2] . سمعانی ، الأنساب ، ج 8 ، ص 401 و ج 10 ، ص 379 - 386 ، محمّدامین دمج ، بیروت ، 1401 ق .
3) [3] . یاقوت ، معجم الادباء ، ج 8 ، ص 7 .
4) [4] . زواره ای ، تذکره ی مآثر الباقریّة ، ص 162 - 165 ، شهرداری اصفهان ، 1385 ش .
از مرجع اعلای جهان تشیّع ، مرحوم آیه اللّه بروجردی قدس سره نقل است که می فرمود : وقتی که در اصفهان بودم ، فضلای درجه اوّل حوزه ی اصفهان اهل گلپایگان بودند ، هنگامی که به نجف اشرف مشرّف شدم دیدم که شخصیّت بارز و اوّل فاضلِ حوزه ی پرعظمت آخوند خراسانی ، شیخ عبداللّه گلپایگانی بود .
شیخ عبداللّه گلپایگانی ( 1285 - 1327 ق . ) صاحب کتاب « التّبر المسکوک » ، « فصل القضاء » و تقریرات فقه و اصول مرحوم آخوند .(1)نمونه ی بارز و مصداق روشن فرمایش آیه اللّه بروجردی ، بیت رفیع
صافی گلپایگانی ، آقا جمال گلپایگانی و مرجع عالیقدر جهان تشیّع مرحوم آیت اللّه گلپایگانی قدس سره می باشد .
* * *
1) [1] . معلّم حبیب آبادی ، مکارم الآثار ، ج 5 ، ص 1570 و ج 7 ، ص 2710 ، انتشارات نقش مانا ، اصفهان .
گلواژه ی « صافی »
اشاره
تخلّص و نام خانوادگی خاندان « صافی » داستان جالبی دارد که در طلیعه ی سخن به آن اشاره می کنیم :
امام حسین علیه السلام غلام با صفایی داشت که نامش « صافی » بود . روزی با شماری از اصحاب وارد باغ شد و صافی را مشاهده کرد که گرده ی نانی به دست گرفته، نصف آن را جلوی سگ می اندازد و نصف
دیگرش را خود می خورد . چون از راز آن پرسید ، عرضه داشت : من غلام شما هستم و این حیوان از باغ شما پاسداری می کند ، هر دو نشسته بودیم و از سفره ی ارباب متنعّم بودیم . امام حسین علیه السلام او را در راه خدا آزاد کرد ، باغ را به او بخشید و 2000 دینار به او عطا کرد . صافی در پاسخ گفت : من نیز این باغ را وقفِ یاران و شیعیان شما نمودم .(1)
1) [1] . خوارزمی ، مقتل الحسین ، ج 1 ، ص 223 ، دار انوار الهدی ، قم ، 1418 ق .
بیت رفیع آیه اللّه صافی ، نام خاندان خود را برای تبرّک از غلام با صفای سالار شهیدانْ « صافی » انتخاب کرده اند . مرجع عالیقدر حضرت آیه اللّه حاج شیخ لطف اللّه صافی مدّ ظله العالی این داستان را به نظم درآورده ، در پایان عرضه می دارند :
غلامِ « صافیِ » تو « صافیانند »
پر از مهر تو از پیر و جوانند
همه از مرد و زن اهل ولایند
محبّ و جان نثارانِ شمایند
به الطاف شما امّیدوارند
غلامانِ شما را بنده وارند
به این اسم و به این عنوانِ « صافی »
ز حق خواهند هر یک فیض وافی(1)
خادم الحجّة
خادم برگزیده ی عرصه ی مهدویّت که به حق شایسته ی لقب « خادم الحجّة » می باشد ، در ماه متعلّق به مولایش حضرت حجة بن الحسن عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف ، در 27 شعبان ، در یک خانواده ی مذهبی و روحانی ، که نام خاندان خود را به نام غلام با صفای دربار حسینی « صافی » برگزیده ، در خدمت به آستان ملک پاسبان حضرت صاحب الزمان علیه السلام از صفای خاصّی برخوردار بودند ، دیده به جهان گشود . سال تولّد او را پدر بزرگوارش در حاشیه ی نسخه ای از قرآن کریم
1) [1] . آیه اللّه صافی ، آفتاب مشرقین ، ص 51 - 57 ، نشر راسخون ، قم ، 1384 ش .
1287 ق . ثبت کرده(1)ولی حجّت تاریخ علامه ی تهرانی ، به نقل از خودش آن را به سال 1288 ق . ثبت نموده(2)و لذا غالب مورّخان به پیروی از ایشان ولادتش را در سال 1288 ق . قید کرده اند .(3)پدر بزرگوارش : آخوند ملاّعباس ، اهل دانش و فضیلت بود ، ولی در کنار خدمات فرهنگی برای تأمین هزینه ی زندگی به تجارت نیز مشغول بود .(4)مادر مکرّمه اش : زهرا خانم ، دخت گرامی ملاّ محمّدباقر ادیب
دائی ارجمندش : ملاّ محمّدرضا قطب ، آشنا با علوم غریبه پدر خانمش : ملاّ محمّدعلی گلپایگانی ، هم حجره ی میرزای شیرازی ، که از این رهگذر به اصحاب سامرّا پیوند می خورد و از چشمه ی زلال
اصحاب سامرا جرعه نوشِ عشق سوزان و ارادت بی کران به جان جانان ، صاحب عصر و زمان ، حضرت بقیه اللّه ارواحنا فداه می باشد .(5)
در کانون خانواده
مرحوم صافی در مکتب پدر دانشمند ، مادر فاضله ، عموهای اهل دانش
1) [1] . مرعشی نجفی ، المسلسلات فی الاجازات ، ج 2 ، ص 269 .
2) [2] . تهرانی ، نقباء البشر ، ج 1 ، ص 331 .
3) [3] . حبیب آبادی ، مکارم الآثار ، ج 8 ، ص 2949 ، نقش مانا ، اصفهان ، 1381 ش .
4) [4] . مرعشی ، همان .
5) [5] . در مورد نقش مکتب سامرا در توسعه و ترویج فرهنگ مهدوی ، ر . ک : حسین مفید ، فصلنامه ی سفینه ، شماره ی 11 ، ص 103 - 140 ، تابستان 1385 ش . تهران .
و فضیلت ( میرزا احمد و ملاّ ابوالقاسم ) و دائی های بافضیلت ( ملاّ محمّدرضا و ملاّ ابوالقاسم قطب ) و دیگر فرهیختگان گلپایگان که تعدادشان در آن ایّام کم نبود ، مدارج ترقّی را به سرعت در نوردید ، از آغاز نوجوانی به تحصیل علوم دینی پرداخت و حوزه ی گلپایگان را برای اشباع خواسته های درونی اش کافی ندید ، برای استفاده از محضر اساتید مبرّز حوزه ی اصفهان ، راهی اصفهان شد .
در فضای نورانی
یکی از بزرگترین عنایات حضرت احدیّت در مورد مرحوم آیه اللّه صافی فضای روحانی و نورانی حوزه ی اصفهان در آن ایّام بود . آیه اللّه صافی از نخستین روزهای ورودش به حوزه ی اصفهان در میان فرهیختگانی از بزرگان حضور یافت ، که همگی از نوادر عصر و حسنات دهر بودند ، که از آن جمله است :
1 . آیه اللّه سید ابوالحسن اصفهانی ( 1284 - 1365 ق . )
2 . آیه اللّه حاج آقا حسین بروجردی ( 1292 - 1380 ق . )
3 . آیه اللّه حاج سید حسن چهارسوقی ( 1294 - 1377 ق . )
4 . آیه اللّه حاج آقا رحیم ارباب ( 1297 - 1396 ق . )
در محضر اساتید بزرگ
آیه اللّه صافی با اندوخته ی علمی فراوان ، با عشق سرشار ، ذهن وقّاد و استعداد خداداد ، در سال 1305 یا 1306 ق . وارد حوزه ی پربار اصفهان
شده ، از خرمن علمی هر یک از اساتید فن خوشه چینی نموده ، در مدّت کوتاهی به قلّه ی رفیع اجتهاد گام نهاده ، از محضر اساتید بزرگوارش اجازه ی اجتهاد دریافت نموده است . اسامی شماری از اساتید آیه اللّه صافی در اصفهان به ترتیب سال وفاتشان به شرح زیر می باشد :
1 . میرزا محمّدعلی تویسرکانی ، متوفّای بعد از 1311 ق .
2 . سید محمّدباقر صاحب روضات [ 1226 - 1313 ق . ]
3 . ملاّ محمّدباقر فشارکی ، صاحب عنوان الکلام ، متوفّای 1314 ق .
4 . میرزا بدیع درب امامی ، متوفّای 1318 ق .
5 . شیخ محمّدعلی ثقة الاسلام ، برادر آقانجفی [ 1271 - 1318 ق . ]
6 . میرزا محمّدهاشم چهار سوقی ، برادر صاحب روضات [ 1235 -
1318 ق . ]
7 . جهانگیر خان قشقائی [ 1243 - 1328 ق . ]
8 . شیخ محمّدتقی ، مشهور به : آقا نجفی اصفهانی [ 1262 - 1332 ق . ]
9 . میرزا محمّدتقی مدرّس [ 1273 - 1333 ق . ]
10 . آخوند ملاّ محمّد کاشانی [ 1249 - 1333 ق . ]
11 . سید محمّدباقر درچه ای [ 1264 - 1342 ق . ]
12 . آقا نوراللّه اصفهانی ، برادر آقا نجفی [ 1278 - 1346 ق . ]
در عرصه ی تدریس
آیه اللّه صافی از عنایات ربانی حوزه ی تدریس نیرومندی داشت که
شاگردان مکتب امام صادق علیه السلام از محضرش بهره می بردند و از اندوخته های فراوان علمی اش خوشه چینی می کردند . حوزه ی تدریس او در مدرسه ی « نیماورد » اصفهان دایر بود ، وی در این مدرسه به تدریس فقه و اصول می پرداخت و شاگردان برجسته ای تربیت نمود ، که برخی از آنها بر مسند مرجعیت تکیه دادند ، که از آن جمله بود : آیه اللّه حاج سید جمال الدّین گلپایگانی [ 1295 - 1377 ق . ]
بر قلّه ی اجتهاد
آیه اللّه صافی به سال 1310 ق . که بیش از 23 سال از عمر شریفش نمی گذشت پس از نگارش رساله هایی در مسائل مشکل فقهی به دریافت اجازه ی اجتهاد از استادش آیه اللّه حاج آقا نور اللّه اصفهانی نایل آمد که عیناً موجود است :
متن اجازه ی اجتهاد آیه اللّه حاج آقا نوراللّه اصفهانی برای آیه اللّه حاج ملا محمّد جواد صافی گلپایگانی
تصویر
فرازهایی از اجازه ی اجتهاد حضرت آیه اللّه حاج آقا نوراللّه اصفهانی قدس سره ، به حضرت آیه اللّه حاج ملاّ جواد صافی قدس سره :
... ثمَّ إنَّ من جملة من منَّ اللّه تعالی علیه بإحسانه ، واختاره واجتباه من بین أماثله وأقرانه ، جناب العالم العامل ، والمهذّب الفاضل ، العَلَم الغطریف ، والمتبحّر العَریف ، الأریب الأدیب ، والفقیه اللَّبیب ، صاحب الملکة الرّاسخة ، والقوّة القدسیّة الشّامخة ، الغائص فی بحار معرفة اللّه ؛ أخی وخلیلی : الشّیخ محمّدجواد الگلپایگانی ، وفّقه اللّه تعالی لمراضیه ، فإنّه سلّمه اللّه تعالی ، قد إستفاد منّی دهراً من الأوان ، وبرهة من الزّمان ، فوجدته - وله الحمد - بحراً ذخّاراً متلاطماً أمواجه ، أو جبلاً شامخاً صعباً سبیله و منهاجه . فإن تکلّم ؛ تکلّم عن ذهن وقّاد ، وان سکت ؛ سکت عن فهم نقّاد . فبلغ بجودة قریحته واستقامة طریقته إلی أمنع درجة من ملکة الإجتهاد ، وأسنی مدرجة من مدارج الفضل والسّداد ، فله أن یعمل بما إستنبطه من الأحکام ، واستخرجه من مسائل الحلال والحرام ، ویحرم علیه التّقلید .
... ولعمری ما وجدت فی الحاضرین من یقربه فی سعة صدره ونباهة قدره وجودة فهمه ومتانة عزمه وحسن سلیقته واستقامة طریقته . یکشف عن معضلات الدّقایق بذهنه الثّاقب ، ویفتح عن مقفّلات الحقائق بفهمه النّاقب ، عدیم النّظیر فی نباله وفقید البدیل فی أمثاله وأقرانه ...(1)
1) [1] . به تاریخ ذیحجّة الحرام ، 1310 ق .
چند نکته :
با توجّه به شخصیّت والای آیه اللّه حاج آقا نوراللّه اصفهانی ، که از شاگردان مبرّز صاحب کفایه ، صاحب عروه ، میرزای شیرازی و میرزا حبیب اللّه رشتی بود ،(1)و با توجّه به تاریخ اجازه ی فوق که در 23 سالگی آیه اللّه صافی نگارش یافته ، و با توجّه به تعبیرات بلند آن که فرازهایی از آن نقل گردید ، مقام شامخ آیه اللّه صافی در آن سنّ و سال ، آنهم در یک حوزه ی درسی بزرگ که در حدود یک هزار نفر در آن شرکت می کرد ، به خوبی روشن می شود .(2)در همان ایّام اجازه ی دیگری از سوی استادش آیه اللّه شیخ محمّدتقی اصفهانی ، مشهور به « آقا نجفی » [ 1262 - 1332 ق . ] برادر بزرگتر حاج آقا نوراللّه ، صادر شده که عیناً موجود است . او نیز با تعبیرات بلندی آیه اللّه صافی را ستوده ، برداشتن ملکه ی نیرومند اجتهادش گواهی داده ، اجازه ی عمل به استنباطش را صادر نموده است .(3)
از مشایخ اجازه
آیه اللّه صافی از شماری از اساتیدش اجازه ی روایتی دریافت کرده ،
که از آن جمله است :
1 . شیخ محمّدتقی ، مشهور به آقانجفی
2 . شیخ محمّدعلی ، ثقة الاسلام
3 . شیخ نوراللّه اصفهانی
4 . میرمحمّدتقی مدرسی
5 . میرزا حسین خلیلی تهرانی
و خود از مشایخ اجازه ی آیه اللّه مرعشی نجفی بود ، که متن اجازه اش در کتاب « المسلسلات فی الاجازات » همراه با شرح حال مختصری به طبع رسیده است .(1)اجازه ی روایتی آیه اللّه صافی برای آیه اللّه مرعشی در غرّه ی محرم الحرام 1355 ق . صادر شده است .
1) [1] . مرعشی ، المسلسلات فی الاجازات ، ج 2 ، ص 269 - 271 .
اجازه ی روایتی حضرت آیه اللّه حاج ملا محمّد جواد صافی به حضرت
آیه اللّه سید شهاب الدین مرعشی نجفی ، به تاریخ غرّه ی محرم الحرام 1355 ق .
بازگشت به گلپایگان
مردان بزرگ همواره مراکز بزرگ را برای پیشرفت خود مناسب تر می یابند . و در شهرهای کوچک راه ترقی و پیشرفت را بسته می بینند ، از این رهگذر تلاش می کنند که به شهرهای بزرگ روی بیاورند تا به کمالات بیشتری نایل شوند . ولی به ندرت افرادی پیدا می شوند که به همه ی مقامات و مناصبی که فراروی خود می بینند ، پشت پا زد ، خود را متعلق به زادگاه خود بدانند و بگویند : من اهل این آب و خاک هستم و باید همه ی استعدادهای خدادادی ام را در این سرزمین به کار بندم و با تمام قدرت در خدمت مرزوبوم خود باشم
آیه اللّه صافی از این افراد نادر بود که پس از رسیدن به برترین مدارج علمی به زادگاه خود بازگشت و 60 سال تمام [ 1316 - 1378 به جز سال های 1325 - 1327 ق . ] در گلپایگان رحل اقامت افکند ، چون شمع سوخت و زوایای تاریک کوهپایه های گلپایگان را روشن نمود و مردم قدرشناس گلپایگان نیز او را چون نگینی فروزان در میان گرفتند ، اوامرش را گردن نهادند ، توصیه هایش را با گوش جان شنیدند ، از خرمن علمی اش خوشه چیدند و از ارشادات و روشن گری هایش بهره مند شدند .
در کنار شیخ فضل اللّه نوری
به هنگام اوج گیری نهضت مشروطه و توجّه مرحوم شیخ فضل اللّه نوری
به حفظ هویّت اسلامی آن و به اصطلاح آن روز « مشروعه » بودن مشروطه ، که چون با اندیشه و مقاصد انگلیس و ایادی آنها در تضادّ بود ، و آنها از اشخاصی به نام ملیّون و آزادی خواه حمایت می کردند و مشروطه را در قالب ضدّ اسلامی آن ترویج می کردند ، این گروه از مشروطه خواهان فرنگی مآب با مرحوم شیخ فضل اللّه به معارضه و مقابله پرداختند . آیه اللّه صافی در این اوضاع وارد تهران شد و مورد استقبال و احترام علمای بزرگ آن زمان ، چون میرزا ابوالقاسم صاحب حاشیه ، امام جمعه و مرحوم شیخ فضل اللّه نوری قرار گرفت ، و بر اساس افکار صاف و بی غلّ و غشّ اسلامی ، و درک و شناختی که شیوه ی سیاسی اسلامی داشت و اسلام را جدا از سیاست و حکومت نمی دانست ، با مرحوم شیخ که طرفدارِ مشروطه ی مشروعه بود ، هم صدا شد و مسأله ی مشروطه ی مشروعه ، به اصلاح قانون اساسی در مسیر اسلام منتهی گردید .
شیخ فضل اللّه نوری نفس نفیس خود را در این راه فدا کرد و از داری که یپرم خان ارمنی و دیگر آزادی خواهان قلاّبی و مزدور انگلیس ، سرِ پا کرده بودند استقبال نمود .
آیه اللّه صافی از جمله تعبیرات لطیفی که از مرحوم شیخ فضل اللّه نقل می کرد این بود که : « کسی نیست از این مردم بپرسد که چرا انگلیسی ها این همه پول خرج می کنند تا در کشور ما به اصطلاح مجلس عدالت برپا شود ؟ ! » .
از نمونه های شجاعت ، صلابت و صراحت مرحوم آیه اللّه شیخ فضل اللّه نوری ، تن نه دادن او به پذیرش سلطه ی بیگانه ، به بهای از دست دادن جانش بود . آیه اللّه صافی نقل می فرمودند : در ایّامی که مجاهدین تهران را مسخّر کرده بودند و مستبدّین ، چه آنانکه با مشروطه مخالف بودند ، یا آنها که طرفدار مشروطه ی مشروعه بودند ، مورد آزار و دستگیری و ترور بودند و مرحوم شیخ در منزل خود تحت محاصره بود ، سید
عبداللّه بهبهانی تبعید شده و در مورد شیخ احتمال اعدام به صورت جدّی مطرح بود ، از من پرسیدند : چه باید کرد ؟ گفتم : امروز مشیر السلطنه در بین راه مورد سوء قصد قرار گرفته ، مجاهدین به سوی او شلیک کرده ، او خودش را در کالسکه انداخته ، سورچی او را به منزل رسانیده ، او فوراً از سفارت روس درخواست
کرده ، و آنها پرچم روسیه را بر سر منزلش نصب کردند ، تا از تعرّض مجاهدین مصون بماند . فرمودند : یعنی می گویید من هم به روسیه پناهنده شوم ؟ ! گفتم : مطلب از اینها گذشته ، شما را به ارتباط با سفارت روس متهم کرده اند و به نام شما نامه ای منتشر کرده اند که به سفارت روس نوشته اید ! ! فرمودند : شما آن نامه را دیده اید ؟ گفتم : من می دانم که تهمت و افترا می باشد ، مقصودم این است که در خارج این گونه شایعات هست .
فرمودند : روز عاشورا هنگامی که حضرت سیدالشّهداء در مقام اتمام حجّت برآمد ، فریاد می کردند و هیاهو سر می دادند ، تا نگذارند سخنان آن حضرت شنیده شود . اکنون نیز وضع به همان منوال است ، نمی گذارند من حرفم را بزنم و از تهمت هایی که به من می زنند پاسخ بگویم . آیا جایز است که من برای حفظ نفس خود به کفّار پناهنده شوم ؟ ! و پرچم روس را بالای منزلم بزنم ؟ ! من در نظر کفّار و اجانب از علمای طراز اول اسلام به شمار می آیم - چه باشم یا نباشم - اگر من برای حفظ جان خود پرچم کفّار را بر سرِ خانه ام بزنم مثل این است که اسلام به کفر پناهنده شود ! اگر اینها مرا بکشند برای من آسان تر و گواراتر است از این که از بیم جان خود به کفار پناهنده شوم . پس از شهادت شیخ و دگرگونی اوضاع به نفع دشمنان دین مرحوم آیه اللّه صافی تاب دیدن آن وضعیت و تسلّط یپرم ارمنی ، سردار اسعد
بختیاری و محمّد ولی خان تنکابنی را نداشت ، و لذا تهران را ترک کرده ، از مسیر قم و اصفهان رهسپار گلپایگان شد .(1)
بازگشت به وطن
اشاره
پس از شهادت آیه اللّه شیخ فضل اللّه نوری در 13 رجب 1327 ق .
1) [1] . آیه اللّه صافی ، صافی نامه - مقدمه - ص 7 - 9 ، بنیاد بعثت ، تهران ، 1360 ش .
آیه اللّه صافی به زادگاه خود بازگشت و تا پایان عمر در آنجا رحل اقامت افکند و از همه ی مناصبی که در حوزه های علمیّه در انتظار ایشان بود چشم پوشید . آیه اللّه صافی 60 سال تمام در گلپایگان مشغول تألیف ، تدریس ، تحقیق ، تهذیب نفس ، تربیت طلاب ، مبارزه ی بی امان با فرقه های گمراه ، درگیری شدید با حکّام دولتی ، خوانین محلّی ، رویارویی با کشف حجاب و مفاسد دوران رضاخان و احیای شعائر مذهبی ، ترویج مجالس عزاداری در ایّام عاشورا و فاطمیّه ، تأسیس مجالس جشن و سرور در اعیاد مذهبی ، به ویژه در ایّام نیمه شعبان شد . آیه اللّه صافی شخصیتی جامع الاطراف و کثیر الابعاد بود ، شرح خدمات و مبارزات ایشان در این صفحات نمی گنجد ، ولی از باب « ما لا یدرک کلّه لا یترک کلّه » اشاره ای کوتاه به ابعاد مختلف تلاشهای ایشان در عرصه های متفاوت می شود :
در عرصه ی تألیف :
آیه اللّه صافی از طبعی روان ، قلمی شیوا ، خطّی زیبا ، بیانی گیرا و اسلوبی دلپذیر برخوردار بود ، از این رهگذر آثار ارزشمندی به نظم و نثر ، در فقه ، اصول ، معارف ، اخلاق ، مدایح ، مراثی ، اجتماعی و
سیاسی از خود به یادگار نهاده که با عناوین آنها در اینجا آشنا می شویم :
1 . اجتماع الأمر والنّهی
2 . اشعار شیوا ، در ردّ باب و بهاء
3 . اصول فقه منظوم
4 . الأمر بالشّی ء یقتضی النّهی عن ضدّه
5 . بشارت میلادیّه ، چاپ تهران ، 1330 ش . 55 صفحه رقعی
6 . بیع الوقف
7 . التّحف الجوادیّة فی المناقب المهدویّة - عربی -
8 . التّسامح فی ادلّة السّنن
9 . التّعادل والتّراجیح
10 . الجمع بین الدّلیلین
11 . حاشیه بر رسائل شیخ انصاری
12 . حاشیه بر قوانین میرزای قمی
13 . الدّرر البهیّة ، منظومه ای در اصول فقه ، به سال 1323 ق .
سروده ، به سال 1330 ق . بازخوانی نموده ، به سال 1424 ق . در
279 صفحه ی وزیری ، از سوی مؤسسه ی گنج عرفان منتشر شده است .
14 . دیوان شعر ، شامل 15000 بیت در مدایح و مراثی پیشوایان
معصوم ، به ویژه جان جانان حضرت مهدی صاحب الزمان علیه السلام .
15 . رسالة فی الإجزاء
16 . رسالة فی الخمس
17 . رسالة فی خیار الشرط
18 . رسالة فی خیار العیب
19 . رسالة فی الشبهة التّحریمیّة
20 . رسالة فی الشبهة المحصورة
21 . رسالة فی الظّنّ المطلق
22 . رسالة فی القطع والظّنّ والشّک
23 . رسالة فی المؤون الّتی تصرف فی الغلاّت
24 . صافی نامه ، چاپ تهران ، بنیاد بعثت ، 1360 ش . 64 صفحه رقعی
25 . غنیة الأریب فی شرح التّهذیب(1)
26 . کلمة الحق ، تاریخ منظوم دوران سیاه رضاخان ، چاپ قم ، 1400 ق.
27 . گنج دانش ، شامل 100 پند ، به نظم و نثر ، برگرفته از آیات و
روایات ، به عنوان پند و اندرز برای فرزند دلبندش آیه اللّه حاج آقا علی صافی دام ظلّه
1) [1] . علامه ی حلی ، متوفّای 726 ق . بر حسب تقاضای فرزندش : فخر المحققین ، کتابی در چهار مجلّد در اصول به نام : « نهایة الوصول الی علم الاصول » نوشته ، سپس آن را تلخیص کرده و « تهذیب طریق الوصول الی علم الاصول » نام نهاده ، که اختصاراً : « تهذیب الوصول » و « تهذیب الاصول » نیز نامیده می شود . این کتاب پیش از معالم کتاب درسی حوزه ها بود ، و لذا شروح و حواشی زیادی بر آن نوشته شده است ، علامه ی تهرانی 23 عنوان شرح الذریعه : 13 / 165 - 170 و شش عنوان حاشیه ( الذریعه : 6 / 54 ) برای آن یاد کرده و محقق طباطبائی 23 نسخه ی خطی آن را در کتابخانه های عمومی جهان ، چون : آستان قدس رضوی ، اصفهان ، الهیات تهران ، خوی ، سپهسالار ، شیراز ، کاظمین ، کرمان ، لندن ، لوس آنجلس ، مرعشی ، مرکزی تهران ، نجف اشرف و هاروارد شناسایی کرده و گزارش داده است . ( مکتبة العلامة الحلّی ، ص 109 - 111 ) . یکی از شروح سودمند آن به قلم آیه اللّه صافی می باشد که نسخه ی دستنویس آن به خط زیبای مؤلف در 202 صفحه در کتابخانه آیه اللّه حاج آقا لطف اللّه صافی مدظلّه العالی موجود است . در بسیاری از منابع عنوانِ آن را « منیة الأریب » آورده اند ولی مؤلّف آن را « غنیة الأریب فی شرح التهذیب » ثبت کرده است .
28 . گنج عرفان ، شامل 1000 کلمه ، از کلمات قصار مولای
متقیان علیه السلام ، به نظم ، چاپ سنگی ، تهران ، 1327 ش . 198 صفحه رقعی
29 . گنجینه ی گهر ، شامل 1000 کلمه ، از کلمات قصار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ،
به نظم ، چاپ 1356 ق . تهران ، 226 صفحه رقعی و چاپ سوم آن
1374 ق . قم ، 223 صفحه رقعی .
30 . مراثی پیامبر اکرم و ائمّه ی اطهار علیهم السلام
31 . مصباح الفلاح ومفتاح النّجاح ، در دو مجلّد ، چاپ سنگی
1322 ق . تهران و چاپ سربی 1374 ق . تهران ، مصطفوی ، 438 +
392 صفحه رقعی
32 . نفایس العرفان ، که جلد دوم آن در امامت و ردّ بهائیّت می باشد .
در عرصه ی مهدویت :
آیه اللّه صافی یکی از دلباختگان حضرت ولیّ عصر ارواحنا فداه بود ، که همه ی عمر با برکتش به نام مولی ، به یاد مولی ، به عشق مولی ، به انتظار مولی و چشم به راه ظهور مولی سپری شده است . این عشق سوزان و اشتیاق فراوان از سطر سطر آثار به ویژه در لابه لای اشعار نغز و پر مغز او جلوه گر است . او علاوه بر آثار ارزشمندی چون :
1 . بشارت ظهور
2 . التّحف الجوادیّة فی المناقب المهدویّة
3 . صافی نامه
هزاران بیت در جایگاه رفیع منجی بشریّت ، اظهار اشتیاق به ظهور موفورالسّرور یوسف زهرا ، ناله های جانکاه از طول غیبت ، ابراز سوز و گداز از طول انتظار و دلدادگی و دلباختگی و ثانیه شماری برای رسیدن دوران وصال ، از اعماق دل سروده ، با اشک دیده بر چهره روان ساخته ، با خون دل بر لوح ضمیر ثبت نموده است . این اشعار قسمت اعظم دیوان بزرگ او را تشکیل می دهد که تعداد ابیات آن بالغ بر 15000 بیت می باشد .
در عرصه ی شبهه زدایی
پاسخ به بداندیشان یکی از وظائف مهم پاسداران مرز ایمان و مرزبانان کشور عقاید و معارف است .
پس از جنگ جمل و بروز شبهات اعتقادی در میان باورداران ، مولای متقیان امیرمؤمنان علیه السلام ، 10 نفر از فرهیختگان مکتبش را برگزید و به « عبیداللّه بن ابی رافع » دستور داد که هر هفته روز جمعه اسامی آنها را برای مردم قرائت کند ، تا هر کس شبهه ای دارد آنها پاسخگو باشند . اسامی این افراد را که به « ثقات امیرالمؤمنین » مشهور شده اند، مرحوم کلینی در کتاب « الرّسائل » آورده است .(1)هنگامی که امام صادق علیه السلام در کتاب « جامعه » دیرزیستی حضرت بقیه اللّه علیه السلام، طول غیبت و پدیدار شدن شک و شبهه در میان شیعیان را مشاهده
1) [1] . سید ابن طاووس ، کشف المحجّة ، ص 174 ، شیخ حرّ عاملی ، وسائل الشّیعة ، ج 30 ، ص 234 ؛ مجلسی ، بحارالانوار ، ج 30 ، ص 7 ؛ میانجی ، مکاتیب الائمّه ، ج 2 ، ص 75 .
نمود ، همانند مادرِ داغ فرزند دیده به حال شیعیان آخرالزمان گریست .(1)آیه اللّه صافی برای شبهه زدایی و پاسخ گویی از شبهاتی که فرقه ی ضالّه و مضلّه ی بهائیت در آن زمان در منطقه پراکنده کرده بود ، دو جلد از آثارش را به نقد گزافه های آنان اختصاص داد :
1 . اشعار شیوا ، در ردّ باب و بهاء
2 . نفایس العرفان - جلد دوم -
در عرصه ی مبارزه با زورمداران
آیه اللّه صافی از تبار صالحان ، از نوادر زمان و از نوابغ دوران بود که در آن دوران تاریک و ظلمانی ، برخلاف جریان آب شنا می کرد ، نه تنها از وضع حاکم پیروی نمی کرد ، بلکه تلاش می کرد که رنگ محیط را دگرگون ساخته ، متجاوزان به حقوق مردم را سرِ جای خود بنشاند . از حوادث جالبی که در این رابطه رخ داد ، مبارزه ی ایشان با « امیر مفخّم بختیاری » بود . امیر مفخّم شخص متنفّذ و عنان گسیخته ی کمره و گلپایگان بود ، روستاهای فراوانی را در منطقه به زور تصاحب می کرد و قباله می نمود . او به قدری مست قدرت شده بود که روزی دستور داد افرادش در مسیر قوام السّلطنه ، که وزیر داخله ی وقت بود بایستند و او را از درشکه پایین آورده ، به خانه ی امیرمفخّم در حسن آباد بیاورند و در صدد برآمد که او را چوب بزند .
1) [1] . شیخ صدوق ، کمال الدین ، ج 2 ، ص 353 .
در چنین شرایطی آیه اللّه صافی با او درگیر شد و از گسترش نفوذ او در منطقه جلوگیری به عمل آورد و نفوذ او در کمره محدود گشت . امیر مفخّم انتظار داشت که آیه اللّه صافی حداقل سکوت کند و چون نتوانست او را به سکوت وادارد ، در مقام تهدید ، آزار و توهین برآمد . امیر مفخّم شخصی را به نام « شهاب لشکر » با جمعی تفنگدار برای جلب ایشان به گلپایگان فرستاد . ولی برای جلوگیری از شورش ارادتمندان ایشان نامه ای نوشت که حضور شما برای پاره ای از مذاکرات در کمره لازم است ، شهاب لشکر با جمعی از مأموران مسلّح مأموریّت دارد که در خدمت شما باشد . اهالی گلپایگان که از روح سازش ناپذیری آیه اللّه صافی مطّلع بودند به شدّت نگران شدند و احساس خطر جانی نمودند و لذا سعی کردند که شهاب لشکر را چند روزی معطل کنند تا چاره ای بیندیشند . شهاب لشکر شخصاً به در منزل آیه اللّه صافی آمده و پاسخ نامه را مطالبه کرد . آیه اللّه صافی برای جواب ردّ به قرآن کریم متوسّل شد ، با این آیه ی شریفه مواجه شد :
« وَ کَذلِکَ جَعَلْنا لِکُلِّ نَبِیٍّ عَدُوًّا مِنَ الْمُجْرِمِینَ وَ کَفی بِرَبِّکَ هادِیاً وَ نَصِیراً » ؛ بدین سان برای هر پیامبری دشمنی از تبهکاران قرار دادیم ، پروردگارت به عنوان هادی و یاور تو را بس است .(1)
1) [1] . سوره ی فرقان 25 ، آیه ی 31 .
با استمداد از آیه ی شریفه شخصاً به درب منزل آمد و گفت : چه می خواهی ؟ ! شهاب گفت : جواب نامه را . آیه اللّه صافی به او و امیر مفخّم کلمات درشتی نثار کرد و به درون خانه رفت . شهاب لشکر آن چنان مرعوب شد که از آنجا بازگشت و دیگر در آنجا دیده نشد . امیرمفخّم تا پایان عمر از او بیمناک بود و بعدها که قدرت قبلی را نداشت و یک خان معمولی بود ، واسطه هایی می فرستاد که با ایشان دیدار کند ، ولی ایشان هرگز نپذیرفت .
در عرصه ی سیاست
آیه اللّه صافی در گوشه ی منزل نشسته با نگاه تیزبین خود حوادث جاری کشور را تجزیه و تحلیل می کرد و به هنگام نیاز اقدامات لازم را انجام می داد . هجرت او به تهران و دفاع جانانه اش از شیخ فضل اللّه نوری حاکی از عمق بینش او در مسائل سیاسی بود . کشّاف الحقایق امام جعفر صادق علیه السلام علمای امّت را موظّف می داند که از آنچه در پیرامون آنها می گذرد آگاه باشند تا شبهاتْ افق دید آنها را تاریک نسازد ، آنجا که می فرماید : اَلْعالِمُ بِزَمانِهِ لا تَهْجُمُ عَلَیْهِ اللَّوابِسُ ؛
کسی که آگاه به زمان باشد ، شبهات بر او هجوم نیاورد .(1)هنگامی که رضاخان با شیطنت خاصی برای خود طرح ریاست
جمهوری می ریخت و می خواست از علمای بلاد با زور و تهدید امضا بگیرد ، آیه اللّه صافی نه تنها امضا نکرد ، بلکه علمای بزرگ دیگر ، چون : شیخ محمّدسعید گلپایگانی و برادرش میرزا محمّدباقر امامی را به مخالفت واداشت ، که مشکلاتی را برای آنها در پی داشت . آیه اللّه صافی همواره پهلوی را دست نشانده ی انگلیس می دانست و بر آن تأکید می کرد و دلایلی اقامه می نمود . هنگامی که رضاخان به لغو قرار داد امتیاز نفت دارسی تظاهر کرد ، رئیس شهربانی گلپایگان فرصت را غنیمت شمرده به خدمت آیه اللّه صافی رسید و از او خواست که تلگراف تبریکی به رضاخان مخابره کند ، ایشان فرموده بود : من هر چه می اندیشم نمی توانم بپذیرم که رضاخان که نوکر انگلیس است و با دسیسه ی آنها به قدرت رسیده ، بدون اذن آنها به چنین کاری اقدام کند . آیه اللّه صافی دسیسه های دولت مکّار انگلستان را به خوبی شناخته و برای آگاهی امّت آنها را به نظم درآورده ، به صورت کتابی به نام : « کلمة الحق » از خود به یادگار نهاد . جالب توجه اینکه پس از فرار رضاخان ، عاقبتِ پسرش را پیش بینی کرده می گوید :
1) [1] . کلینی ، اصول کافی ، ج 1 ، ص 27 ، دارالاضواء ، بیروت ، 1405 ق .
اگرچه رفت آن مردود گمراه
ولی آوخ که شد فرزند او شاه
نخواهد داشت جز ظلم و ستمْ کار
مثل باشد : نزاید مار جز مار(1)
در عرصه ی ادبیات
شاعر دو زبانه ی ما آیه اللّه صافی طبعی روان ، قریحه ای سرشار و ذوقی لطیف داشت ، لطائف ادبی و محسّنات بدیعی را در شعر پارسی و تازی رعایت می کرد ، حقایق تابناک عقیدتی و تعالیم درخشان
معرفتی را با بیانی رسا در قالب اشعاری شیوا به نظم می کشید . آیه اللّه صافی به پیروی از بیان درربار حضرت رضا علیه السلام که فرمود : فَإِنَّ النّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَ تَّبَعُونا ؛
اگر مردم زیبایی های سخنان ما را می دانستند از ما پیروی می کردند .(2)با همت عالی ، دانش کافی و بیان وافی خود کلمات قصار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را گردآورده ، 1000 کلمه برگزید ، با بیانی رسا به فارسی
برگردانید ، سپس به نظم درآورد و آن را « گنجینه ی گهر » نام نهاد . آنگاه 1000 کلمه از کلمات مولای متقیان امیرمؤمنان علیه السلام را به نظم کشیده ، آن را « گنج عرفان » موسوم کرد . وی همچنین یکصد پند و اندر از آیات نورانی قرآن و سخنان درربار
ائمه ی اطهار علیهم السلام را برگزیده به نظم روان برای فرزند بزرگوارش آیه اللّه حاج آقا علی صافی دام ظله به یادگار نهاده است . او نه تنها برای مدایح و مراثی ، نقد فرقه های گمراه و افشای دسیسه های حکّام جور ، زبان شعر را برگزیده ، حتی معضلات علم اصول را نیز با زبان شعر گشوده ، منظومه ای در علم اصول سروده و آن را « الدّرر البهیّة » نام نهاده است . آیه اللّه صافی بالبداهة شعر می سرود ، اشعار ارتجالی او نیز آکنده از نکات ادبی ، هدفمند و در خدمت معارف اهل بیت بود . در آستان ملک پاسبان حضرت ولیّ عصر ارواحنا فداه ، شعر ذوقافیتین با مطلع زیر سروده :
عید گشت و خواهم از شاه فلک دربارْ بار
تا زفیضش بازیابد طبع گوهربارْ بار
او در همین رابطه شعری به صنعت جمع و تفریق که از مشکل ترین
صنایع شعری است ، به مطلع زیر سروده است :
به فیروزتر زمان به زیباترین بهار به نیک---وترین شب--ی ب-ه روشن ترین نهار
یکی روح خرّمی یکی جان آدمی یکی چون صباح وصل یکی چون رخان یار(1)در همین رابطه برخی از غزلهای حافظ را تضمین کرده ، شاهکاری پدید آورده است .(2)
در عرصه ی مبارزه با نفس
آیه اللّه صافی فقیهی وارسته ، عالمی دلسوز ، مجتهدی متبحّر ، مجاهدی نستوه ، ادیبی فرزانه ، زاهدی قناعت پیشه ، در بُعد امر به معروف و نهی از منکر تبرّز خاصّ داشت . دارایی ایشان به یک باغچه محدود می شد که خود نیز در آن کار می کرد و از آن امرار معاش می کرد و از سهم مبارک امام علیه السلام استفاده نمی کرد . او به غذایی ساده بسنده کرده بود ، زهد و قناعت را شیوه ی خود قرار داده بود ، فضایل اخلاقی و کمالات معنوی را با مظاهر مادی و زخارف دنیوی معامله نمی کرد . او همواره در نهایت وارستگی زیست ، هرگز کسی از او ناشکری نشنید ، در قضاوت حق را ملاک قرار داد و همه چیز را فدای حق نمود .
در بیان حقایق صراحت لهجه داشت ، در حفظ و حراست از حریم اهلبیت بسیار متصلّب بود ، در مبارزه با انحرافات دست از پا نمی شناخت ، فرقه های گمراه را از منطقه فراری داد ، خان های گستاخ را به جای خود
نشاند، آثار سوء تبلیغات دست نشاندگان اجانب را از ریشه و بُن برکَند . با موضع گیری های تند و حادّ زورمداران را شکست داد ، در مرزبانی از کشور ایمان و پاسداری از مرز عقاید با تمام قدرت تلاش نمود .
در عرصه ی مبارزه با فرقه های ضالّه
یکی از خدمات بزرگ آیه اللّه صافی مبارزه ی بی امان ایشان با فرقه های
گمراه ، به ویژه فرقه ی ضالّ و گمراه بهائیت می باشد . با توجه به وضعیّت خاصّ گلپایگان ، به عنوان زادگاه میرزا ابوالفضل مبلّغ بزرگ بهائیان ، صاحب کتاب « فرائد » [ 1260 - 1337 ق ] مورد توجّه خاصّ فرقه ی بهائیّت بود ، آنها می خواستند به هر وسیله ای این شهر به صورت مهد بهائیّت و کانون تبلیغاتی آنان درآید .
میرزا ابوالفضل در مدرسه ی صدر اصفهان مشغول تحصیل علوم دینی بود ، به جهت مسامحه در احکام شریعت از مدرسه اخراج شد ، به تهران رفت ، به جهت فقر اقتصادی توسّط « ابن ورقاد » در جرگه ی بهائیان
درآمد و با استفاده از سواد کمی که داشت به عنوانِ مبلّغ بهایی به همدان رفت ، به سال 1299 ق . در تهران دستگیر و زندانی شد ، پس از رهایی از زندان برای تبلیغ به عکا ، عشق آباد و آمریکا رفت ، سپس در قاهره به صورت منزوی زیست و روز 24 صفر 1337 ق . در قاهره درگذشت . عبدالسلام آخوندزاده ، شیخ الاسلام قفقاز ، کتابی در ردّ فرقه ی بهایی نوشته ، این کتاب به نام : « ردّ بر ایقان » به سال 1314 ق . در تفلیس به چاپ رسیده است . میرزا ابوالفضل گلپایگانی کتابی در ردّ آن نوشت و آن را « فرائد » نام
نهاد ، این کتاب به هزینه ی بهائیان ، به سال 1315 ق . در قاهره به چاپ رسید . نام اصلی او : « فضل اللّه ساوه ای » بود ، ولی خود را گاهی : « ابوالفضل سیّاح » ، گاهی : « ابوالفضایل » ؛ گاهی مقیم قاهره ، گاهی مقیم سمرقند و بخارا ؛ گاهی صاحب کتاب : « فصل الخطاب » و گاهی صاحب کتاب : « الدّرر البهیة » معرفی می کرد .
وی برادر فاضلی داشت به نام : « میرزا هدایت اللّه » و از طرف مادر به امام جمعه ی گلپایگان منسوب بود .
برادر فاضل دیگری داشت به نام « میرزا نصر اللّه » که امام جماعت بود . میرزا هدایت اللّه پسری داشت به نام « شیخ جعفر هدایتی » که در کسوت روحانی بود ، پس از فوت پدر به جای او به امامت پرداخت .
او در اصفهان سابقه ی تحصیل داشت و برای شماری از طلاب کتاب شمسیّه تدریس کرده بود . او بعد از نماز جماعت منبر می رفت و به نکوهش روحانیان در قالب نکوهش از علمای سوء می پرداخت . به این وسیله سر و صدایی ایجاد کرد و جمعیت انبوهی پای سخنرانی اش گرد آمدند ، به طوری که صف های مسجد به بیرون مسجد کشیده می شد . او مخفیانه به تبلیغ بهائیت می پرداخت ، برخی از افراد موجّه و
ساده لوح را دور خود جمع کرده ، از آنها کمک مالی می گرفت . او با دولتی ها نیز سر و سرّی داشت و به هنگام مسافرت رضاشاه به اصفهان به استقبال رفته ، تا کنار کالسکه حضور یافته بود .
یهود منطقه نیز از او حمایت می کردند .(1)
1) [1] . در مجله ی « اخبار امری » ارگان رسمی فرقه ی بهائیّت ، که در دی ماه 1340 ش . منتشر شده ، مصاحبه ی « روحیه ماکسول » همسر آمریکائیِ « شوقی افندی » رهبر بهائی ها منتشر شده ، وی در این مصاحبه به صراحت اعلام کرده : « سرنوشت آینده ی اسرائیل و بهائیان چون حلقه های یک زنجیر به هم پیوسته است » . متن کامل این مصاحبه با اسناد و مدارک در جزوه ای به نام « حلقات من سلسلة واحدة » گرد آمده است . [ ر . ک : نگارنده ، کتابنامه ی حضرت مهدی علیه السلام ، ج 1 ، ص 307 ] . حمایت یهود منطقه از مبلّغ بهائیان در گلپایگان نیز از نشانه های همین پیوند مستحکم یهود و فرقه ی بهائیت می باشد .
گروهی از بهائیان و در رأس آنها سرلشکر علایی و برادرش ( همسر بانو قدس ایران )(1)با تمام قدرت از او حمایت می کردند ، او نیز با حمایت و پشتیبانی آنها به ترویج افکار خرافی و پوشالی خود ، تحت عنوان نکوهش از علمای سوء می پرداخت .
در آن ایام عالمان خدمتگزار در منطقه کم نبودند ، جز اینکه برخی از آنها حوصله ی درگیری با عوامل دولتی ، به ویژه سرهنگ علایی را نداشتند . برخی دیگر معتقد بودند که « الباطل یموت بترک اسمه » و تصوّر
می کردند که اگر با آنها درگیر شوند ، آنها بزرگ می شوند . آیه اللّه صافی در چنین شرایط سخت و بحرانی تصمیم گرفت که ریشه ی فتنه را بخشکاند و با تمام قدرت با او برخورد فیزیکی کند . در گام اوّل در مجالس رسمی به او بی اعتنایی کرد و برای او بلند نشد ، ولی دیگران هنوز از او تجلیل می کردند . در گام دوّم او را از مسجد بیرون کرد و عالم وارسته ای به نام « حاج آقا کمال » که بسیار متدین و امام زمانی بود به جای او نصب کرد . در گام سوّم به صاحبان حمام های عمومی دستور داد که ایشان را به
1) [1] . بانو قدس ایران ، بانوی شجاع و بافضیلتی است که در میان بهائیان نشو و نما کرده ، به بطلان آن پی برده به آغوش اسلام آمده و کتاب « بارقه ی حقیقت » را در ردّ فرقه ی بهائیّت نوشته است ، این کتاب به تاریخ 1345 ق . 1305 ش در تهران به طبع رسیده است .
حمام مسلمانها راه ندهند . در آن ایام حمام خانگی مرسوم نبود و همه از حمام های عمومی استفاده می کردند . او یکبار به حمام یهودیان رفت ، آنها نیز بعدها به او راه ندادند . سرلشکر علایی سخنرانی کرد و به شدت از محدود کردن حمام ها انتقاد نمود ، پس از این سخنرانی او به حمام رفت ، به حاکم خبر دادند ،
حاکم به معاونش دستور داد که موضوع را بررسی کند . طباطبایی ، معاون حاکم ، آدم تریاکی بود ، حال و حوصله ی برخورد نداشت ، به مردم گفت که الآن دیر شده ، تا من بروم او بیرون رفته است ، اگر یکبار دیگر به حمام مسلمانها برود به من خبر دهید . مردم شخصاً دست به کار شده به حمام رفتند و او را کتک مفصّلی زدند ، او با لنگ به خانه اش فرار کرد ، نامه ای به رئیس شهربانی نوشت که در بدن من جای سالمی نمانده است . رئیس شهربانی دکتری فرستاد و دکتر ادّعای او را تأیید نکرد . در گام چهارم آیه اللّه صافی دستور داد که با خود علایی برخورد فیزیکی بشود ، او هر وقت می آمد بچه ها به او سنگ می زدند ، او به رئیس شهربانی شکایت می کرد ، رئیس شهربانی می گفت : شما هر کسی را می گویید ما دستگیر کنیم . رئیس شهربانی عده ای از ضاربین شیخ جعفر را دستگیر کرد و حاکم کمره فرزندان آیه اللّه صافی را تهدید کرد ، آیه اللّه صافی فرمود : آنچه از دستش برمی آید دریغ نکند .
به همسر آیه اللّه صافی گفته بودند بی گمان آقا را از بین خواهند برد . آیه اللّه صافی فرموده بود : مانعی نیست ، مرا از بین ببرند ، ولی عقیده به مهدویت در منطقه مخدوش نشود . حاکم کمره به تهران تلگراف کرده ، وضع متشنّج منطقه را گزارش داد ، شیخ جعفر را احضار کرده ، از شهر بیرون کردند و زندانی ها را آزاد نمودند . اگر این موضع گیری حادّ و سختگیری شدید آیه اللّه صافی نبود ، گروه زیادی به وی می پیوستند و منطقه ی گلپایگان به صورت دژ محکم فرقه ی ضالّه در می آمد . در پرتو روشنگری ها و پایمردی های ایشان همه ی مریدان شیخ جعفر برگشتند و به طوری از او متنفّر شدند که همه ی نمازهایی که در پشت سرِ او خوانده بودند قضا کردند . به دلیل اهمیّت این شهر ترفند دیگری به کار بسته مبلّغانی آوردند و تحت عناوین اجتماعت هنری ، تجمّع هایی ترتیب داده ، بلیط فروختند و تبلیغ نمودند ، آیه اللّه صافی همه ی نقشه ها را نقش بر آب کرد و پیش از آنکه چنین اجتماعی تشکیل شود ، آنها را از منطقه بیرون کردند . در پرتو این تلاشها ، الحمدللّه منطقه از لوث آنها پاک شد ، حتّی یک نفر بهایی در منطقه باقی نماند . البته خطر بسیار جدّی بود ، حتی برخی از تحصیل کرده ها را به خود جذب کرده بودند که همگی به آغوش اسلام بازگشتند .(1)
1) [1] . از افادات مرجع عالیقدر حضرت آیه اللّه حاج شیخ لطف اللّه صافی به نگارنده ، به تاریخ شنبه دوم رجب المرجب 1429 ق . 15 / 4 / 1387 .
در کوی جانان
آیه اللّه صافی عشق و علاقه ی خاصی به مسجد مقدس جمکران داشت ، و لذا هر وقت به قم مشرف می شد ، ملتزم بود که با پای پیاده به کوی محبوب شرفیاب شود . تا جایی که نگارنده سراغ دارد اول کسی که در اسلام با پای پیاده به سوی کوی محبوب گام سپرد حضرت فاطمه بنت اسد بود ، هنگامی که مولای متقیان امیرمؤمنان علیه السلام فواطم را از مکه به سوی مدینه حرکت می داد ، اشتری را در برابر مادر بزرگوارش خوابانید و فرمود : مادر جان سوار شو ، عرضه داشت : من با پای پیاده می روم .
فرمود : راه دراز و سنگلاخ است ، گفت : ولی به سوی شهر حبیب می روم ، سرانجام این مسیر طولانی را با پای پیاده پیمود . پیشوایان معصوم این سیره را در مسیر حج به کار بستند ، امام حسن مجتبی و امام سجاد علیهماالسلام از مدینه تا مکه با پای پیاده می رفتند و مرکب ها برای نقل وسائل سفر اختصاص می یافت . به زیارت سالار شهیدان با پای پیاده تأکید فراوان شده ، برای هر قدمی حسنه ای و خود از رستگاران نوشته می شود و فرشته درود پروردگار را به زائر پیاده ی امام حسین علیه السلام ابلاغ می کند(1)و لذا علمای نجف در ایام زیارتی ، فاصله ی نجف اشرف تا کربلا را با پای پیاده طی می کنند .
1) [1] . شیخ طوسی ، تهذیب الأحکام ، ج 6 ، ص 43 .
برخی از مراجع بزرگ تقلید ، چون آیه اللّه حاج سید محمّدتقی خوانساری ( 1305 - 1371 ق . ) و آیه اللّه شیخ محمّدعلی اراکی ( 1312 - 1415 ق . ) مسیر قم تا مسجد مقدس جمکران را پیاده می رفتند
ولی آیه اللّه صافی ملتزم بود که همواره این مسیر را با پای پیاده طی کند .
استغاثه به محضر مولا
در زمان ائمّه علیهم السلام مرسوم بود شیعیانی که مشکل داشتند به محضر امام زمان خود « عریضه » می نوشتند و حاجت خود را با حجت خدا در میان می نهادند و از حجت زمان خود می خواستند که در حق آنها دعا کنند .در زمان غیبت صغری نیز شیعیان عریضه های خود را توسط نوّاب اربعه به پیشگاه حضرت بقیه اللّه ارواحنا فداه ارسال می کردند و پاسخ دریافت می کردند که شماری از توقیعات حضرت در پاسخ به همین عریضه ها می باشد . برای دوران غیبت کبری نیز متون عریضه ای رسیده که آنها را بنویسند خطاب به حضرت ولی عصر ارواحنا فداه ، سپس آن را به داخل ضریح یکی از معصومین و یا در آب جاری و یا چاه بیندازند ، چهار نمونه از این متون عریضه به حضرت صاحب الزمان را علاّمه ی مجلسی نقل فرموده است .(1)از این رهگذر در طول قرون و اعصار مرسوم بود که در کنار مساجد
1) [1] . علامه مجلسی ، بحارالانوار ، ج 91 ، ص 27 - 31 .
مهم شهر چاه عریضه ای باشد و شیعیان عریضه های خود را در آن بیندازند . نگارنده یک سال پیش از زلزله ی بم شب نیمه ی شعبانی در بم برنامه داشتم ، صبح نیمه به دیدن « ارگ قدیم » رفتیم ، اولین غرفه ای که در کنار درِ ورودی بود غرفه ی چاه عریضه بود . روی این بیان چاه عریضه ای که در کنار مسجد مقدس جمکران وجود دارد، یکی از همین چاه ها می باشد که از گذشته ی دور در کنار مساجد وجود داشت.
و اینک متن عریضه ای را که مولای متقیان امیرمؤمنان علیه السلام به : « ابوالعباس بن کشمرد » در عالم رؤیا تعلیم فرموده و او به برکت این عریضه از قتل نجات یافته ، تبرّکاً در اینجا می آوریم :
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم من العبد الذّلیل - فلان بن فلان - الی المولی الجلیل ، الّذی لا اله الاّ هو الحیّ القیّوم ، وسلام علی آل یس ومحمّد وعلیّ وفاطمة والحسن والحسین وعلیّ ومحمّد وجعفر وموسی وعلیّ ومحمّد وعلیّ والحسن وحجّتک یاربّ علی خلقک . اللّهم إنّی لمسلم ، وانّی أشهد أنّک اللّه إلهی واله الأوّلین والآخرین ، لا إله غیرک ، أتوجّه الیک بحقّ هذه الأسماء الّتی اذا دعیت بها أجبت ، وإذا سئلت بها أعطیت ، لمّا صلّیت علیهم وهوّنت علیّ خروجی ، وکنت لی قبل ذلک عیاذاً ومجیراً ممّن أراد أن یفرط علیّ أو یطغی .
آنگاه فرمود : سوره ی یس را بخوان و آنچه می خواهی از خدا بخواه که خدا اجابت می فرماید و غم و اندوهت را برطرف می کند . سپس دستور داد که این عریضه را در داخل گِل قرار بده و آن را به دریا بینداز . ابن کشمرد عرضه داشت ، من اینجا زندانی هستم و به دریا راه ندارم ، فرمود : در چاه و یا چشمه ی آب بینداز
همان روز به اعجاز مولای متقیان و به برکت این عریضه از زندان و اعدام نجات یافت .
نگارنده گوید : داستان ابن کشمرد بسیار جالب و خواندنی است .(1)
آماری شگفت
یکی از مشاهد مشرّفه ای که زائران بسیاری را به سوی خود جذب کرده ؛ « مشهد رأس الحسین » علیه السلام در قاهره است ، که بر اساس نقلی سرِ مقدس امام حسین علیه السلام در عهد خلفای فاطمی به آنجا انتقال یافته است . روزهای سه شنبه روز زیارتی آنجاست و غالب عروسی ها در قاهره
روزهای سه شنبه انجام می گیرد و حتماً عروس و داماد در شب عروسی یا روز عروسی به این حرم مطهر مشرف می شوند و می گویند که روز سه شنبه روز عروسی امام حسین علیه السلام بوده است .
1) [1] . سید ابن طاوس ، مصباح الزّائر ، ص 536 - 539 ، مؤسسه ی آل البیت ، قم ، 1417 ق ؛ و علامه ی مجلسی ، بحارالانوار ، ج 102 ، ص 231 - 234 به نقل از مصباح الزائر ؛ و ج 94 ، ص 23 - 26 ، به نقل از قبس المصباح شیخ طوسی .
شیخ ابوالفضل خلوتی دچار بیماری شدیدی می شود که پزشکان اظهار عجز می کنند ، او همه روزه به زیارت مشهد رأس الحسین می رود ، جز اینکه روزهای سه شنبه را به جهت ازدحام فوق العاده نمی رود .
شبی در عالم رؤیا به خدمت امام حسین علیه السلام می رسد و توسّط آن حضرت شفا پیدا می کند ، جز اینکه حضرت می فرماید : چرا زیارت مرا در روزهای سه شنبه قطع کردی ؟ مگر نمی دانی
که روز سه شنبه روز عروسی من است ؟(1)مرجع والامقام حضرت آیه اللّه حاج شیخ لطف اللّه صافی فرمودند : در مصر عریضه نویسی بسیار رایج است ، ساکنان قاهره شخصاً به مشهد رأس الحسین علیه السلام مشرف شده ، عریضه را در ضریح می اندازند ، ساکنان دیگر بلاد عریضه های خود را توسط پست ارسال می کنند ، بسیار جالب توجه ، بلکه موجب شگفت است که در یکی از سالها اداره ی پست مصر اعلام کرد که در یک سال تعداد عریضه هایی که توسط پست به حرم حسینی ارسال شده به یک میلیون رسیده است .
مرحوم آیه اللّه صافی شدیداً به عریضه نویسی معتقد بود و به هنگام مشکلات به پیشگاه حضرت ولیّ عصر ارواحنا فداه عریضه می نوشت . یکبار آیه اللّه صافی به سر درد عجیبی مبتلا می شوند که پزشکان گلپایگان کاری از پیش نمی برند ، به اقوامشان در تهران می نویسند ، آنها
1) [1] . شبراوی ، الاتّحاف بحبّ الأشراف ، ص 86 ، منشورات رضی ، قم ، 1363 ش .
به اطبّای تهران مراجعه می کنند و احوال ایشان را بازگو می کنند و نتیجه ای حاصل نمی شود . یک روز این سردرد به قدری شدّت پیدا می کند که ایشان را به کلی از پا می اندازد . همسرِ مکرّمه شان که اهل دعا و توسّل بود به ایشان پیشنهاد می کند که عریضه ای به محضر مولا و صاحب ما بنویسد . ایشان می فرماید :
کسی به نیابت از من این کار را انجام بدهد ، ایشان اصرار می کند که باید خودتان بنویسید . آیه اللّه صافی با آن حال کسالت عریضه ای می نویسد . دقیقاً مقابل منزلشان مسجدی بوده که در کنار آن چاه عریضه بوده است ، دستور می دهد که آن را در چاه بیندازند . باز همسرشان اصرار می کند که باید به دست خودتان این کار انجام شود . ایشان با زحمت و مشقت فراوان حرکت می کند و به دست خود عریضه
را در چاه مجاور مسجد می اندازد ، به خانه برمی گردد ، هنوز به حیاط خانه و یا اطاق استراحت خود نرسیده بود که درد آرام می شود و به کلی رفع می شود و هرگز تا پایان عمر مبارکشان دچار سر درد نمی شوند .(1)
حافظه ای عجیب
دکتر زریاب خویی که محضر ایشان را در دوران طلبگی اش درک
1) [1] . از افادات آیه اللّه صافی ، همان .