مشخصات کتاب

سرشناسه : شریعتی، زهره

عنوان و نام پدیدآور : مهاجر : شهید محمد حسن ابراهیمی به روایت همسر/زهره شریعتی.

مشخصات نشر : قم: ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.

مشخصات ظاهری : ۸۸ ص.: مصور ، عکس ، نقشه.

شابک : ۸۸۰۰ ریال:978-600-5551-17-4

وضعیت فهرست نویسی : فاپا ( چاپ دوم )

یادداشت : چاپ اول : ۱۳۸۸ ( فیپا ).

یادداشت : چاپ دوم.

موضوع : ابراهیمی، محمدحسن، ۱۳۴۳ - ۱۳۸۳.

موضوع : شهیدان -- ایران -- سرگذشتنامه

موضوع : همسران شهیدان -- ایران -- خاطرات

رده بندی کنگره : DSR۱۶۶۸ /الف۲۲ ش۴ ۱۳۸۸

رده بندی دیویی : ۹۵۵/۰۸۰۹۲

شماره کتابشناسی ملی : ۱۹۶۶۳۱۳

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

تصویر

نام کتاب: مهاجر (شهید محمدحسن ابراهیمی به روایت همسر)

ناشر: مؤسسة فرهنگی ولاء منتظر عجل الله تعالی فرجه الشریف

مؤلف: زهره شریعتی

ویراستار: غلامرضا عبدلی

طرح جلد و صفحه آرایی: حسین ونکی فراهانی

نوبت چاپ: دوم/ اسفند 1388

چاپ: باقری / قم

شمارگان: 5000نسخه

تعداد صفحات: 88صفحه

شابک: 4-17-5551-600-978

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم

قم، شهر مردان آسمانی است، مردانی که لباس تبلیغ اسلام بر تن دارند و در راه آن از زینت های دنیا - جان و مال و فرزند - می گذرند.

مردان آسمانی، مسافر هر مقصدی که باشند، آسمانی اند. آنان به پنج قاره جهان کوچ کرده اند. سفری در راه خداوند، تا مبلّغ آخرین دین پروردگار باشند.

مردی آسمانی هم به آمریکای جنوبی رفت، کشوری به نام گویان. هفت سال در انتظار فرزند بود، دختری به نام فاطمه، اما هرگز او را ندید. اهریمن تاب نداشت ببیند که مردم آن دیار فوج فوج به دین و آئینی که او از آن می گفت، بگروند. او را ربود، و یک ماه بعد، کالبد خاکی اش را به همسرش تحویل داد.

اما روح مردی آسمانی چون او، همیشه در میان ماست؛ از آخرین پیامبر برایمان می گوید، و منجی جهان که روزی خواهد آمد، برای گسترش عدالت و برای آن که فاطمه ها یک بار هم که شده پدر را ببینند…

شناسنامه

محمد حسن ابراهیمی

محل تولد: نجف اشرف

تولد: 22 دی ماه 1346

ازدواج با شهناز انصاری: هفتم اسفند 1375

ربوده شدن توسط افراد ناشناس:

2 آوریل 2004، 14 فروردین 1383

شهادت: 15 اردیبهشت 1383

جنگ زده

جنگ زده بودند. ده یازده سالش بود که جنگ شروع شد.

اهل آبادان بودند و ساکن آن جا. یکی دو ماهی توی شهر ماندند، اما وقتی آبادان محاصره شد، بزرگترهای خانواده گفتند باید رفت. نمی شود زن ها و دخترها را این جا نگه داشت. عراقی ها داشتند از سمت کوی ذوالفقاری کم کم وارد شهر می شدند.

سه خواهر بودند و سه برادر. آن موقع هنوز دختر آخر خانواده به دنیا نیامده بود. شهناز بچه دوم بود.

تمام راه ها و جاده های خروجی شهر بسته شده بود. رفتندجایی به اسم چوئبده. سه روز توی بیابان های آن جا سرگردان بودند. زمستان بود و سرد. پیاده راه آمده بودند و چیز زیادی با خودشان بر نداشته بودند.

شهناز هر وقت یاد آن روز می افتد، فکر می کند چیزی شبیه صحرای محشر بود. مردم، پیر و جوان و زن و بچه جمع شده بودند وسط بیابان. نه غذایی بود بخورند، نه سرپناهی که کمی گرمشان کند. همه توی نوبت بودند تا هلی کوپترهایی که می آمدند برای بردن مجروحین، خانواده ها را هم یکی یکی با خودشان ببرند.

بعد از سه روز بالاخره نوبتشان شد. سوار شدند و رفتند ماهشهر.

سال 1348 آبادان به دنیا آمدم. خانواده مان مذهبی بود. بابا توی شیلات کار می کرد. تا سوم راهنمایی بیشتر درس نخوانده بود، اما خیلی اهل مطالعه بود. کتاب و مجله زیاد می خواند.

اطلاعات عمومی اش بالا بود. توی خانه مان پر بود از کتاب ها و رمان های تاریخی. کتاب های دینی و اسلامی هم خیلی داشتیم.

بابا خودش هم داستان می نوشت. از این داستان هایی که توی مجلات به صورت پاورقی چاپ می کردند. خبرنگار هم بود.

داستان ها و خبرهای شهرمان را برای مجله جوانان می فرستاد تهران. کارت خبرنگاری هم داشت. هنوز

هم به این کارها علاقه دارد. الان مدیر مسئول یک هفته نامه است به اسم «نخل»، که توی خوزستان منتشر می شود.

مادرم سید است. پدرش از خانواده هایی بوده که از عراق به ایران مهاجرت کرده اند. این جا با مادر بزرگم آشنا شده و ازدواج کرده. مادرم همین جا در ایران به دنیا آمده است.

ما بچه ها هم مثل بابا زیاد کتاب می خواندیم. الان اسم رمان ها و داستان ها یادم نیست، اما در مورد زندگی پیامبران و امامان بود. ریزه کاری های زندگی شان، و جنگ هایی که می کردند.

یک شب در ماهشهر ماندیم. آن قدر شلوغ بود که اصلا جا و مکانی برای خواب و استراحت پیدا نمی شد. مردم توی مسجدها هم خوابیده بودند. نمی دانستیم کجا باید برویم. توی آن سرما یک سقف نبود که بالای سرمان باشد. بیرون یکی از مساجد، مادرم پتویی را که با خودش آورده بود پهن کرد و همان جا کنار خیابان خوابیدیم.

صبح رفتیم برازجان. دو سال هم کازرون بودیم. بابا قبل از جنگ یک شرکت شیلات داشت، برای همین هم شیلات بوشهر ازش خواست با آن جا همکاری کند. دو سه سال مدیر شیلات گناوه بود. بعد رفتیم

بوشهر و همان جا ماندگار شدیم. سال اول راهنمایی را توی کازرون خواندم. از دوم راهنمایی دیگر بوشهر بودیم.

پدر و مادرم مذهبی بودند

پدر و مادرم مذهبی بودند. خیلی از مسایل را از همان بچگی یادمان داده بودند. با این که آن زمان هنوز خیلی ها حجاب نمی پوشیدند، من از سوم دبستان چادر سرم می کردم. عموهایم همیشه می گفتند نباید لباس کوتاه بپوشیم. یکی شان که الان نماینده آبادان توی مجلس است، همیشه برایم کتاب می آورد. کتاب هایی در مورد حجاب. توی فامیل ما فقط عموی پدرم روحانی بود، اما بابا خیلی به روحانیان علاقه داشت. هر وقت یک روحانی از قم می آمد بوشهر برای تبلیغ، بابا می آوردش خانه خودمان بماند. علاقه بابا روی ما هم تاثیر گذاشت.

بعد از دیپلم، تربیت معلم بوشهر رشته آموزش ابتدایی قبول شدم. بچه ها را خیلی دوست داشتم. محل خدمتم افتاد بندر دیر. چهار سال آن جا معلم دبستان بودم. بعد دوباره کنکور کاردانی به کارشناسی دادم و لیسانس آموزش ابتدایی قبول شدم و برگشتم بوشهر. دو سه سالی توی آموزش و پرورش کار می کردم.

محمد حسن اهل بوشهر بود، اما خانواده اش

قم زندگی می کردند. پدرش روحانی بود. پدر بزرگ های مادری و پدری اش هم توی بوشهر معروف بودند. جد اندر جد یک خانواده روحانی. پدرش بعد از ازدواج با مادرش، رفته بود حوزه علمیه نجف درس بخواند. محمد حسن همان جا در نجف به دنیا آمده بود، اما شناسنامه اش صادره از کربلا بود. وقتی حسن البکر رییس جمهور شد، همه ایرانی ها را به زور از عراق بیرون کرد. خانواده محمد حسن هم برگشتند ایران، اما بوشهر نرفتند. رفتند قم و همان جا ماندند.

محمد حسن دیپلم ریاضی داشت. مهندسی هم قبول شد، اما خوشش نمی آمد، انصراف داد. دلش می خواست مثل برادرش پزشکی بخواند، کنکور تجربی داد. مرحله اول قبول شد، اما مرحله دوم نه. بعد رفت سربازی. دانشگاه آزاد هم قبول شد، ولی دیگر نظرش تغییر کرده بود.

تصمیم گرفت انسانی امتحان بدهد. توی مدتی که برای کنکور می خواند، رفت مدرسه علمیه معصومیه قم، درس حوزه خواند. با رتبه 200 رشته حقوق دانشگاه قم قبول شد. از آن به بعد درس حوزه را متفرقه خواند. نوار گوش می داد و می رفت درس علما و مجتهدین معروف، بعد

امتحان می داد. فوق لیسانس حقوق بین الملل را هم گرفت.

آن قدر پشتکارش زیاد بود که همة دروس حوزه را به آن سنگینی می خواند و در کنارش هم درسهای دانشگاه را.

دیگر برنگشتیم آبادان

بعد از جنگ به خاطر شغل پدرم در شیلات بوشهر، دیگر برنگشتیم آبادان. من هم که همان جا دانشگاه می رفتم.

آقای ابراهیمی قم درس می خواند، اما هر سال برای تبلیغ می آمد بوشهر. یکی از آشناهای پدرم با خانواده آقای ابراهیمی هم محل بودند. چون همکار پدرم بود و مرا هم می شناخت، معرفی ام کرده بود به خانواده ابراهیمی. خود محمد حسن گفته می خواهم همسر آینده ام را از بوشهر انتخاب کنم.

تا آن موقع هر کس آمده بود خواستگاری رد کرده بودم. هم فامیل و هم غریبه را. انگار قسمت این بود که نصیب محمد حسن بشوم.

راستش وقتی بهم گفتند یک روحانی از قم می خواهد بیاید خواستگاری تو، چون شناختی از او نداشتم، فکر نمی کردم قبول کنم. اما خانم همکار پدرم خیلی ازش تعریف کرد. گفت «محترم و تحصیل کرده است و به

خانواده تو می خورند. اول یک صحبتی با او بکن. اگر نپسندیدی، عیبی ندارد. کسی که مجبورت نمی کند.»

وقتی که آمد، معصومیتی که در چهره اش بود، انگار ناخودآگاه مجذوبم کرد. توی رفتار و گفتارش یک صداقت خاصی داشت.

دیده اید گاهی اوقات با یکی صحبت می کنید و او خیلی برایتان حرف های قشنگ می زند؟ اما انگار فقط برای این است که توجه ما را جلب کند. سعی می کند حقیقت وجودش را با این حرف ها پنهان کند. فیلم بازی می کند؛ یا چطور بگویم، شخصیت دو گانه ای دارد. ظاهرش با باطنش توفیر دارد. ولی او آن قدر ساده و بی ریا برخورد کرد، که شاید همان لحظه اول جواب مثبت به ذهنم نیامد، اما رفتارش به دلم نشست.

عکسش را داده بود دست خانم همکار پدرم. گفته بود «اول نشانشان بدهید، اگر مرا پسندیدند بیایم صحبت کنیم.» اما قیافه برای من زیاد مهم نبود. گفتم «این که ملاک نیست. گرچه زیبایی توی زندگی تاثیر دارد و بالاخره طرف آدم باید یک وجاهتی در حد معمول داشته باشد، اما خب همه که صد در صد کامل نیستند.» این حرفم را بهش رسانده بودند. شبی که می خواستند بیایند، به شوخی به خانواده اش گفته بود « خیالم راحت است که قیافه مرا پسندیده، فقط نمی دانم من او را

می پسندم یا نه.»

از پدرم اجازه گرفت با هم صحبت کنیم. بابا گفت «چون برای ازدواج است مانعی ندارد.»

محمد حسن کمی این پا و آن پا شد و گفت «من شما را پسندیده ام. خانواده اصیلی دارید، تحصیلاتتان خوب است و حجابتان هم کامل. درباره تان تحقیق هم کرده ام. از دوست و آشناها و همکارهایتان در دیّر و کنگان پرس و جو کرده ام. همه نظرشان نسبت به شما مثبت بود. حالا نظر شما… نظر شما در مورد من چیه؟»

سال هفتم هشتم حوزه

وقتی با او ازدواج کردم، سال هفتم هشتم حوزه بود و لیسانس حقوق داشت. توی سازمان حوزه ها و مدارس علمیه خارج از کشور کار می کرد. در مرکز جهانی علوم اسلامی هم به طلبه های دیگر زبان انگلیسی درس می داد.

ماه رمضان یا محرم و صفر می آمد بوشهر تبلیغ. ماه رمضان هم بود که آمد خواستگاری من. توی صحبت از شغل و حقوق ماهانه اش هم گفت، اما من اصلا دنبال حرفش را نگرفتم. سوالی هم نکردم. پول و این چیزها برایم اهمیت نداشت. بعد از جلسه اول آزمایش خون

دادیم. یک هفته ای ماند بوشهر. دو سه شب دیگر هم توی آن هفته آمد خانه مان. باز هم صحبت کردیم، اما در جمع خانواده. انگار دیگر حرف خاصی نبود. بابا که گفت تا او را دیده مهرش به دلش نشسته. مامان هم گفت «هر جور نظر خودته. ولی پسر خوبیه. از آن هایی نیست که تظاهر به دینداری می کنند. واقعا دیندار است.» جواب آزمایش را که دادند، شب جمعه با خانواده اش آمد بوشهر. پیش یکی از روحانیون آشنا عقد کردیم. قبلش حرف مهریه شد. نظر خودم این بود که صد سکه معمول است و خیلی زیاد نیست. در توان خودش و خانواده اش بود. اما محمد حسن گفت «خانواده ما روحانی هستند. مردم نگاه می کنند ببیند ما چه جور زندگی می کنیم، بعد زندگی ما را برای خودشان الگو در نظر می گیرند. اگر می شود، شما هزینه سفر حج تمتع از من بخواه، یا نهایتش 14 سکه.»

تردید داشتم؛ قرآن باز کردم. سوره حج آمد. مضمونش دقیق توی ذهنم نیست، اما یاد استخاره ام برای ازدواج با او افتادم که سوره یوسف آمده بود و آیه ای که ستاره ها (برادران یوسف) در خواب به او سجده می کنند. همه گفتند خیلی خوب است. عمویم هم با من صحبت کرد و گفت «نیت من این بود که تعداد سکه زیاد باشد، اما وقتی خانواده اش و خودش را دیدم پشیمان شدم. نباید

به خاطر مسایل مالی مشکلی به وجود بیاید.»

دیدم راست می گوید. یکی از روحانی های خانواده شان که ما هم می شناختیمش، عقدمان کرد. همان شب عقد ماند خانه ما. آن قدر صمیمی با من و مامان و بابا و همه برخورد کرد که انگار سال هاست توی خانه ما زندگی می کند.

هفت ماه عقد کرده بودیم. ماهی یک بار از قم می آمد بوشهر دیدن من. کارش طوری بود که زیاد نمی توانست بیاید به من سر بزند، اما روزی ده بار تلفن می زد. مادر و خواهرهایش می گفتند «هر وقت پکر می دیدیمش، می گفتیم برو به خانمت زنگ بزن.»

می دانستم بعد از عروسی باید از خانواده ام دور بشوم و بروم قم. اوایل کمی برایم سخت بود، اما وقتی محبت هایش را دیدم، حس کردم می توانم مشکلات غربت را به خاطرش تحمل کنم.

سوم شهریور 76 آمدیم قم. رفتیم طبقه زیرزمین خانه خواهرش. خانه شان نزدیک گلزار شهدا بود. چهار سال آن جا بودیم. از آموزش و پرورش انتقالی گرفتم و شدم معلم مدرسه ابتدایی.

سال 79 از طرف سازمان مدارس و حوزه های علمیه خارج از کشور، ماموریت دادند برود کشور گویان در آمریکای جنوبی. قرار بود آن جا یک مدرسه علمیه

درست کنند. رفت شرایط را بسنجد و گزارش بدهد. مدتی بود در مورد کشورهای آمریکای لاتین و دریای کارائیب تحقیق می کرد. سازمان جزوه اش را پسندیده بود. به عنوان بازاریاب یک شرکت تجاری رفت گویان. بدون لباس روحانی، تا ببیند شرایط این کشور به درد تبلیغ می خورد یا نه. مدرسه های مخصوص مسلمان ها داشتند، اما مدیرانش غیر ایرانی و عرب بودند. قرار شد از مدارس آن ها که همگی اهل سنت بودند، گزارش تهیه کند.

سفرش سه ماه طول کشید. زبان انگلیسی را خیلی خوب بلد بود. کلاس و این چیزها نرفته بود، 14 سال خودش تمرین کرده بود و یاد گرفته بود. استعدادش توی یادگیری زبان عالی بود. با خارجی های انگلیسی زبانی که برای تحصیل در حوزه علمیه به قم آمده بودند رفت و آمد می کرد تا خوب مسلط بشود.

سربازی

زمان جنگ سربازی اش افتاده بود عسلویه و جزیره خارک. توی خارک مترجم مهندس های خارجی بود که برای استخراج نفت آمده بودند. نمی گذاشتند برود جبهه. می گفتند به مترجم خوب خیلی احتیاج دارند.

خودش می گفت روحانی باید به همه زبان ها مسلط باشد، چون کارش تبلیغ اسلام بین مردم است. برای ارتباط با مردم هم باید به زبان خودشان حرف زد.

عربی هم خوب می دانست. حتی وقتی با هم رفته بودیم گویان، قبلش یک هفته ماندیم ونزوئلا. کتاب زبان اسپانیایی گرفته بود دستش و مدام می خواند. همان یک هفته ای توانست خیلی راحت به اسپانیایی با مردم حرف بزند. وقتی هم رفتیم گویان، توی کالج، اسپانیایی می خواند و هم زمان تدریس هم می کرد. عربی و انگلیسی را هم خودش درس می داد. کم کسی را دیده بودم این قدر حافظه و استعدادش برای این کارها خوب باشد. توی این سه ماه، غیر از گویان، کشورهای همسایه آن هم رفت. ترینیداد و سورینام و ونزوئلا. برایم یک عمر گذشت. بدون من تبلیغ زیاد می رفت، چون معلم رسمی آموزش و پرورش بودم نمی توانستم وسط سال همراهش این شهر و آن شهر بروم. به تنهایی های گاه به گاه عادت داشتم، اما هیچ وقت این قدر طول نکشیده بود. از شانس من هم افتاده بود به تابستان. مدرسه نداشتم و حوصله ام سر می رفت. خیلی یادش می افتادم. دیدم انگار طاقت ندارم. رفتم بوشهر خانه ی پدرم.

نیمه های مهر بود که برگشت. قبلش من هم برگشته بودم قم تا کار مدرسه ام را درست کنم. توی این مدت یک نامه هم برایم ننوشته بود. راه این قدر دور بود که نمی توانست نامه بفرستد. اگر هم می فرستاد، خودش

زودتر از نامه اش می رسید ایران.

مرتب تلفن می زد و احوالم را می پرسید.

محبتش را خیلی خوب ابراز می کرد. حتی وقتی زنگ می زد به مادرش، می گفت «دلم برای شهناز خیلی تنگ شده.» زمانی هم که همراهش رفتم گویان، گفت «اگر تو این جا کنار من نبودی، یک لحظه هم نمی توانستم غربت را تحمل کنم. ولی با وجود تو راحتم.» دست خالی برگشته بود. گفت «چیز مناسبی نبود برایت بگیرم. عوضش می خواهم ببرمت زیارت.»

ایام نیمه شعبان

سه روز مشهد بودیم. ایام نیمه شعبان بود و هوای مشهد خیلی سرد، ولی با آن سوز و سرما، حرم شلوغ بود. رفتیم هتل اتاق گرفتیم و بعدش پیاده با هم راه افتادیم به طرف حرم. نمی دانم چرا، ولی وقتی آدم پایش را می گذارد توی حرم امام رضا ( علیه السلام ) اولین چیزی که به ذهن می آید غربت اوست، محمد حسن با سوز و گداز دعا می کرد و نماز می خواند. خیلی بهمان خوش گذشت. هر سال عید نوروز یا چند روز در تابستان می رفتیم بوشهر، اما گردش و تفریح دیگری نداشتیم.

بوشهر هم که می رفتیم بیشتر بیرون از خانه بود و می رفت تبلیغ. برای خودش اصولی داشت. روابط عمومی اش خیلی خوب بود. می گفت «بیشترین سرمایه گذاری ما باید روی بچه ها و جوان های مملکت

باشد. این ها نسل آینده ما هستند و تأثیرگذاری ما روی آن ها بیشتر است. چون فطرتشان خیلی پاک و دست نخورده است.» بچه ها و جوان ها هم خیلی دوستش داشتند. با پول خودش برایشان هدیه می خرید و وقتی قرآن حفظ می کردند توی مسجد بهشان جایزه می داد. گویان هم که بودیم، حتی اگر پول زیادی نداشت، مسواک و خمیردندان یا دفتر نقاشی با تصویرهای عروسکی که بچه ها دوست دارند بهشان می داد. وقتی برایش قرآن می خواندند، بغلشان می کرد و می بوسیدشان. یک بار هم ماه رمضان بعد از دعای افتتاح چند تا زیرپوش رکابی قشنگ داد به بچه ها. خیلی ذوق کردند و خوششان آمد.

بعد از یک سال و نیم، سازمان گفت چون با محیط آن جا آشنا شده اید و به زبان هم تسلط دارید، بروید مرکز اسلامی آن جا را اداره کنید. قبلا هم کسانی از ایران رفته بودند، اما وقتی ویزایشان تمام شده بود، دیگر ویزا نداده بودند و بیرونشان کرده بودند.

محمد حسن شیفته تبلیغ بود. می گفت «تمام سختی ها را به خاطر اهل بیت ( علیهم السلام ) تحمل می کنم.» دوست داشت اهل بیت ( علیهم السلام ) را به اهل سنت و همه دنیا معرفی کند.

یک و سال خرده ای طول کشید تا با هم رفتیم 28 اسفند 81 در گویان بودیم. گویان مسلمان زیاد داشت،

اما نود و نه درصدشان سنی بودند. تعداد شیعه ها انگشت شمار بود. بارها توی کالج اسلامی که در گویان تاسیس کرد، به سنی هایی که برای یادگیری قرآن یا چیزهای دیگر آمده بودند با شوخی و خنده می گفت «عمر و عثمان را ول کنید بابا! بیایید سراغ علی ( علیه السلام )، علی ( علیه السلام ) است که شما را می برد بهشت.»

کسی که قبلا از ایران به آن جا رفته بود، با هزینه سازمان یک ساختمان مسکونی کوچک دو طبقه را برای کالج خریده بود. محمد حسن خودش طرح معماری داد تا از مسکونی تبدیلش کند به آموزشی. بنّایی و تعمیرات را شروع کرد. خودش بالای سر کار بود. یک تنه در عرض چند ماه کاربری ساختمان را تغییر داد. با این که هیچ کس را نمی شناخت، اما زود آشنا شد و همه کارها را خودش کرد.

چند ماه اول خانه نداشتیم. می خواست روی کار بنّایی ساختمان خودش نظارت داشته باشد و کار را سریع تر تمام کند. برای همین هم همان جا در کالج توی یک اتاق نه متری وسایلمان را چیدیم. این مدت خیلی سختی کشیدم. اتاق سرویس بهداشتی و حمام داشت، اما آشپزخانه نه. می نشستم پشت کامپیوتر مطالبی را که می خواست برایش تایپ می کردم و گاهی هم از سایت های اسلامی مقاله و مطلب به زبان انگلیسی و

اسپانیایی یا عربی جمع می کردم که بدهد به طلبه های کالج. همان جا هم کنار کامپیوتر روی یک اجاق گاز کوچک آشپزی می کردم. گاهی می شد صبح تا شب از توی این اتاق بیرون نمی آمدم. اوایل که کارگرها بنّایی می کردند و بعد هم که کار تعمیرات تمام شد، فقط در بخش آقایان پذیرش طلبه داشتیم. منتظر می ماندم درس طلبه ها تمام شود، بعد می آمدم بیرون.

محمد حسن گفت «شهناز جان، یک کمی این سختی ها را تحمل کن، می دانم که مردها رفت و آمد می کنند و سختت است.» چیزی نگفتم. مهم نبود. کنار او می توانستم تمام سختی های دنیا را تحمل کنم. این همه راه از وطنمان آمده بودیم کشور غریب به خاطر اسلام، من کی بودم که بخواهم به خاطر این چیزها بهش اعتراض کنم.

ساختمان بالاخره جای خوب و قشنگی از کار در آمد. جوری که در پایتخت گویان، جرج تاون، زیبایی اش زبانزد همه شد، امکانات و تجهیزات آموزشی مثل میز و صندلی و تخته را هم خودش تهیه کرد.

می گفت «ما باید در همه جای دنیا پایگاهی داشته باشیم تا وقتی امام زمان (عج) می آید و می گوید انا المهدی (عج)، همه دنیا بدانند کی دارد می آید. نباید به مسلمان های کشور خودمان قانع باشیم، دو نفر هم که

این طرف دنیا با اسلام آشنا بشوند خیلی خوب است. باید کمکشان کنیم اسلام را بشناسند. آینده اسلام برای همه دنیاست، امام زمان (عج) تمام جهان را فتح می کند، نه فقط کشورهای اسلامی را. دیگران هم باید با منجی آخرالزمان ( عجل الله تعالی فرجه الشریف ) آشنا شوند.»

بیشتر آموزش ها در کالج در مورد مسایل اسلامی بود. کلاس احکام و زبان عربی و قرآن داشتیم. یک کلاس هم برای آشنایی با اهل بیت ( علیهم السلام ) و سیره شان. به طلبه ها موضوع تحقیقاتی می داد. باید در مورد هر کدام از ائمه ( علیهم السلام ) سر کلاس کنفرانس می دادند. طلبه ها چیز زیادی از شیعه و ائمه ( علیهم السلام ) نمی دانستند. کتاب هم به زبان انگلیسی و اسپانیایی در این مورد خیلی کم بود. محمد حسن آدرس سایت های اینترنتی اسلامی را بهشان می داد. آخر بحث هم خودش برایشان نتیجه گیری می کرد.

صدای خوبی داشت. وقتی قرآن می خواند همه را مجذوب می کرد. این اواخر حتی مراکز اهل سنت هم دعوتش می کردند برای جلسات قرائت قرآن.

بیست نفر طلبه

ترم اول بیست نفر طلبه داشتیم. ترم بعد شروع شده بود و بیست نفر دیگر هم ثبت نام کرده بودند. همان شبی که محمد حسن ربوده شد، رفته بود برای اجاره یک ساختمان مسکونی برای طلبه های جدیدی که می خواستند از شهر لیندن و کشور ونزوئلا بیایند جرج

تاون.

هزینه و امور مالی کالج از طرف سازمان مدارس تامین می شد، ولی ما از حقوقی که سازمان بهمان می داد، گاهی صرف کارهای کالج می کردیم. حتی می شد پول کم می آوردیم. این کارها در همه کشورها از طرف سفارت خودمان حمایت نمی شود. البته بعضی جاها، چرا سفارت با کالج های اسلامی کاملا هماهنگ است و گاهی کمکشان می کند. اما کار ما با پوشش کارهای تجاری بود. ربطی به سفارت و رایزن فرهنگی و این ها نداشت. گرچه اگر هم ربط داشت فرقی نمی کرد. چون ایران در گویان اصلا سفارت خانه ندارد. پاسپورتمان هم تجاری بود.

گویان در آمریکای جنوبی، میان حوزه دریای کارائیب قرار دارد. همسایه هایش برزیل، ونزوئلا، جاماییکا، سورینام و ترینیداد هستند.

کشور کوچکی است و جمعیتش یک میلیون نفر هم نمی شود. تقریبا هشتصد هزار نفرند. دولتشان ترکیبی از دین هند و مسیحی است. گویان سال ها مستعمره انگلیس بود. شنهاز همیشه فکر می کرد راست می گویند که انگلیسی ها سیاستمدارند و روباه صفت. دو قرن قبل برداشته بود آفریقایی های

سیاهپوست را از آفریقا، و هندی ها را از هندوستان، با کشتی آورده بود آمریکای جنوبی در گویان. کشور حاصلخیزی بود. پر از جنگل و نیزار و مرتع های سرسبز، مثل شمال ایران، جایی نبود که سبز نباشد.

معدن هم زیاد داشت. الماس و طلا، تا دلت بخواهد. اما مردمش در فقر مطلق بودند. چون مستعمره بود و استخراج معادن فقط برای انگلیس سود داشت. آفریقایی و هندوی آسیایی را آورده بود و چنان بینشان اختلاف انداخته بود که به خون هم تشنه بودند. گرچه سال هاست که گویان دیگر مستعمره انگلیس نیست، اما سیاست تفرقه بنداز و حکومت کن هنوز هم پابرجاست. تبعیض و تفاوت نژادی بیداد می کند. جایی که هندو بود سیاه ها و آفریقایی ها نمی رفتند، جایی که هم سیاه ها بودند، هندوها پایشان را آن جا نمی گذاشتند.

اما شنهاز می دید که محمد حسن توانسته این نژادها را به هم نزدیک کند. توی کالج هم سیاهپوست بود، هم هندو. حتی آمرندین هم داشتند، که بومی های خود آمریکای جنوبی بودند - نژاد زرد پوستی از ترکیب هندوها و چینی ها -

سفید پوست هم بود، اما اهل خود گویان نبودند. از برزیل برای کار می آمدند و زبان رسمی در کشور انگلیسی بود.

طلبه ی مسیحی و حتی هندو هم داشتیم که با ما نماز می خواندند. بعضی ها فقط دلشان می خواست با اسلام آشنا بشوند، اما کم کم خودشان هم مسلمان شدند. یکی از دلایلی که دولت گویان روی محمد حسن و کارش حساس شد همین مسأله بود که تهدیدش کردند.

هر وقت مناسبت میلاد یا شهادت ائمه ( علیهم السلام ) پیش می آمد، محمد حسن از اینترنت زندگی نامه شان را پرینت می گرفت و ازش بروشور درست می کرد و می داد به طلاب. حتی به کسانی که مسلمان نبودند و برای کارهای دیگری به کالج مراجعه می کردند. بروشورهای آشنایی با شیعه را، هم به سنی ها می داد، هم به مسیحی ها و هندوها. زندگی نامه ی 14 معصوم ( علیهم السلام ) را به شکل دفترچه های کوچک در آورد و یک جزوه آموزشی با تصویر برای آموزش نماز به همه طلبه ها داد.

مدتی بود خانم ها هم می آمدند. سر من هم شلوغ شده بود. احکام بانوان را خودم بهشان درس می دادم. آن قدر زبان بلد بودم که بتوانم به انگلیسی منظورم را

برسانم. چند تا خانم هم کارهای خدماتی کالج را انجام می دادند؛ دوخت و دوز و آشپزی برای طلاب. کالج اولش که شبانه روزی بود، بعد هم که طلبه ها ناهار می ماندند. خانم های طلبه رسیده بودند به ده نفر. محمد حسن فقط فکر طلبه ها نبود. کلاس آموزش کامپیوتر و زبان انگلیسی و اسپانیایی هم رایگان گذاشته بود و به همین بهانه خیلی ها که مسلمان هم نبودند، پایشان به کالج باز می شد. دلش می خواست هر کس آمادگی دارد، جذب اسلام شود. همان خانمی که در کالج خیاطی می کرد، سنی بود و بعد از یک مدت شیعه شد. یا خانمی که کارهای نظافت و پخت و پز طلاب را انجام می داد، مسیحی بود، اما او هم مسلمان و شیعه شد.

کالج اسلامی شیعه

ترم اول تمام طلبه ها از ترینیداد آمده بودند. شیعه بودند و وقتی فهمیدند در گویان یک کالج اسلامی شیعه تاسیس شده، آمدند برای آموزش. اما سری بعد، محمد حسن خودش بروشور معرفی کالج را برداشت و برد توی مسجدها و مراکز اهل سنت تبلیغ کرد. برای خانم ها آموزش خیاطی گذاشته بودیم که از این طریق هم جذب کالج بشوند. کشورهای آمریکای جنوبی اصالتا اسپانیایی زبان هستند، و اهالی گویان هم با این که زبان رسمی شان انگلیسی بود، دوست داشتند اسپانیایی

یاد بگیرند. زبان عربی را هم که مسلمان ها، چه سنی و چه شیعه، دوست داشتند یاد بگیرند تا بتوانند قرآن بخوانند.

گویان مراکز اسلامی دیگر هم داشت، اما همه اش مال اهل سنت بود. تنها مرکز شیعیان کالج ما بود که اسمش را گذاشته بودیم «کالج اسلامی امام محمد باقر ( علیه السلام )»، البته توی تابلوی سر در کالج نوشته شده بود « اینترنشنال اسلامیک کالج فور ادونس استادیز.»⁽¹⁾

کالج های دیگر زیر نظر کشورهای عربی اداره می شدند، عربستان و لیبی و بقیه. بیشترشان از فرقه احمدیه بودند که در ایران بهشان می گویند ضاله. چون عقیده دارند میرزا غلام نامی امام زمان شان است و بعد از مرگ او، چند نایب هستند که امور مسلمانان را اداره می کنند. اکثر سنی های گویان اهل این فرقه بودند. احمدیه با شیعه دشمن بود. طوری که وقتی محمد حسن ربوده شد، همه حدس می زدند کار آن ها باشد. بارها به طلاب ما و دیگران گفته بودند به کالج ما نیایند. می گفتند «گمراه می شوید.»

توی کالج شب های جمعه مراسم دعای کمیل داشتیم، نماز جمعه و دعای ندبه و دعای سمات هم که به راه بود. جمعیتی که برای نماز جمعه می آمد، متغیر