مشخصات کتاب

شناسنامه کتاب

امامزادگان و نقش علمی و دینی و اجتماعی آنان در طول تاریخ

به قلم : میر سیّد حجت موحّد ابطحی

ناشر : محب العترة الطاهره :

تایپ و صفحه آرایی : مهدی آقابابایی

نوبت چاپ : اول

تاریخ انتشار : اربعین 1446 قمری ، شهریور 1403ش

بهاء :

صلوات و سلام بر چهارده معصوم:و تمامی امامزادگان :

ویراستار دیجیتالی:محمد منصوری

اشاره

امامزادگان و نقش علمی و دینی و اجتماعی آنان در طول تاریخ

به قلم : میر سیّد حجت موحّد ابطحی

اهداء

این اثر نورانی به محضر مقدّس :

اهداء می گردد .

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم

الحَمدُ لله رَبِّ العالَمین

وصلَّی اللهُ عَلی سَیِّدِنا و نَبِیِّنا و حَبیبِنا و طَبیبِنا

الَّذی بُعِثَ رحمةً لِلعالَمین ، و بَشیراً للمُذنِبین

مُحَمَّدٍ خاتَمِ النَّبِیّین

وعَلی آلِهِ الطَّیِّبینَ الطّاهِرینَ الاَنجَبین ، لا سِیّما

الإمامِ المُنتَظَر ، و الوَلیِّ المُنتَقِم

الحُجَّةِبن الحَسَنِ المَهدِیِّ (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

ولَعنَةُ اللهِ عَلی أعدائِهِم اجمَعین مِنَ الآنَ إلی یَومِ الدّین

آمینَ آمینَ آمین

فهرست

پیش گفتار. 7

انگیزه هجرت امامزادگان از عراق و حجاز به ایران. 8

امامزادگان از پایه گذاران مکتب تشیّع در ایران. 9

امامزادگان ، برجسته ترین فدائیان و قربانیان در راه اسلام و مکتب امامت.. 10

نقش امامزادگان در نگهبانی از نهضت حسینی. 11

مزارهای امامزادگان دژهای محکم مکتب امامت.. 11

بارگاه امامزادگان ، میعادگاه پیروان مکتب اهل البیت (علیهم السلام)..... 12

قهرمانان گمنام در راه آزادی و سعادت.. 12

امامزادگان گمنام ، چراغ های نورافشان تاریخ.. 14

شهادتگاه عزیزان خدا زیارتگاهشان. 14

گنبدها و مناره های امامزادگان. 15

پرچمهای برافراشته بر فراز شهرهای شیعه 15

احترام به امامزادگان نشانه حقیقت طلبی. 16

و فضیلت خواهی ایرانیان. 16

اهمیت دادن مراجع تقلید به مزار امامزادگان (علیهم السلام)..... 16

نقش شعائر حسینی در حفظ دین و مبارزه با مفاسد جامعه. 19

سابقه عزاداری و شعائر حسینی در تاریخ ایران. 20

بخشی از کتاب ریشه ها و جلوه های تشیّع و حوزه علمیّه اصفهان. 22

پیش گفتار. 23

إمامزادگان ، و عوامل نفوذ معنوی و اجتماعی آنها 23

بارگاه هائی ملکوتی و باشکوه 24

پاسخ به سؤالی قابل توجّه. 27

سخنی شیوا ، از علاّمه مجلسی.. 33

2 . مقامات معنوی.. 35

4.مبارزه با ظلم. 37

پیش گفتار

سال ها بود که در مشاهده زیارتگاه ها و حرم ها و بارگاه های عظیم و حیرت انگیز امامزادگان بزرگوار و عظیم الشأن که درسطوح مختلف و در اندازه های متفاوت دل ها را به خود جذب نموده و همانند شمعی فروزان پروانه ها را به دور خود جمع می نمایند تا آنجا که امکاناتی گسترده و وسیع ( مادی و معنوی ) در راه حفظ و توسعه و بهره برداری از آن مشاهد مشرفه ، به کار گرفته می شود و مردم مخلصانه و مؤمنانه در راه آنها قدم بر می دارند و در نگهداری از آن مراکز نور و هدایت می کوشند ، سؤالاتی برایم مطرح می شد و در چرائی اینهمه اقدامات حیرت انگیز و گستردگی و استمرار این دلداگی ها ، اندیشه و فکرم مشغول بود و با خود می اندیشیدم که این استمرار و گستردگیِ اقدام ، حتماً به دلیل آثار و برکاتی است که از آن چهره های نورانی و آن پایگاه های خیر و برکت ، دریافته اند و با عمق جانشان درک نموده اند . و لذا با تأملی در تاریخ گذشته ایران و اسلام و مکتب اهل البیت (علیهم السلام)و نقشی که امامزادگان بزرگوار و فداکار از خود به جای گذاشته اند به نکاتی برخورد کردم که در این مقاله در ضمن چند سر فصل توجه خوانندگان و علاقه مندان را به آنها جلب می نمایم .

انگیزه هجرت امامزادگان از عراق و حجاز به ایران

فشار و تهاجم حکام ستمگر اموی و عباسی بر سادات و ذراری رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)وامیرالمؤمنین (علیه السلام)در محیط پهناور عراق و حجاز از یک طرف ، و حمایت و استقبال ایرانیانِ ستم کشیده و حق طلب ، از طرف دیگر ، آنان را به هجرت به سوی ایران تشویق می نمود و در عموم بخش های کشور پهناور ایران بالاخص طبرستان ( مازندران امروز ) و جرجان ( گرگان ) و خراسان و اصفهان و فارس و ... پراکنده می شدند و با علم و دانش ، تقوی و اخلاق ، مبارزه و جهاد خود ، در میان مردم فداکار و پاک سرشت ایران ، جایگاهی مطلوب می یافتند و در زمان حیات خود پرچم هدایت و رهبریِ فکری و روحی و اخلاقی مردم را بر دوش می گرفتند و پس از وفات یا شهادت خود ، در کنار مزار پر نور و برکت خود پایگاهی برای اجتماع مردم و محیطی برای ترویج دین و مکتب عدل و امامت ، به وجود می آوردند که در طول تاریخ ، به عنوان بزرگترین مرکز اختصاصی برای پیروان مکتب امیرالمؤمنین (علیه السلام)مورد بهره برداری تبلیغی و اجتماعی بوده است .

آری ، امنیت نسبی که در محیط ایران ، برای سادات و علویون ، میسّر بوده و از خطرات تعقیب های مأموران خبیث حکومت اموی و عباسی آنها را در امان می داشته ، از یک طرف ، و حمایت و پناه دهیِ

مردم آگاه و بصیر ایرانی از جانب دیگر ، زمینه مهاجرت گسترده و دنباله دار علویون و سادات را ، فراهم نموده بوده است .

امامزادگان از پایه گذاران مکتب تشیّع در ایران

با ورود و مهاجرت فرزندان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)به ایران و پراکنده شدن آنها در اکناف و نواحی گوناگون کشور و برخورد مستقیم آنها با مردم ، به تدریج و با مرور زمان ، از طریق بیان و عملِ صالحی که آن بزرگواران نشان می دادند ، و کرامات و معنویاتی که از آنها ظاهر می گشت ، زمینه آشنایی مردم با مکتب اهل البیت (علیهم السلام)فراهم می گشت و مخصوصاً با مبارزات و مجاهدات حق طلبانه آنها با حاکمان جور ، و ستمگران وابسته به حکومت ظالمانه اموی و عباسی و ... ، ستمدیدگان و زجرکشیدگان ، به طرفداری از امامزادگان بر می خواستند و در حمایت از افکار و اندیشه های آنها که از مکتب امامت سرچشمه می گرفت ، می کوشیدند و در ترویج آن از هیچ وسیله ای دریغ نمی کردند و به تدریج فرهنگ تشیّع رونق گرفت و زمینه حاکمیت مذهب شیعه در سطح گسترده و به صورت رسمی فراهم گشت که از دوره های حاکمیت ترکها و آل مظفر شروع می شد و در نهایت ، در دوره صفویه و بعد از آن به کمال خود رسید .

امامزادگان ، برجسته ترین فدائیان و قربانیان

در راه اسلام و مکتب امامت

خلافت غاصبین و حکومت بنی امیه ، خطرناکترین ضربه ها را بر اسلام حقیقی و صراط مستقیم الهی وارد ساخت و از چهره تابناک اسلام وضعیتی نامطلوب و دور از فطرت پاک انسان ها عرضه نمود و لذا بسیاری از مردمان پاک طینت و حق طلب به تردید دچار گردیدند که آیا چگونه می تواند اسلام ، دین حق و مکتب رهایی بخش برای بشریت باشد ، ولی امامان معصوم (علیهم السلام)و به پیرویِ از آنها امامزادگان بزرگوار ، به افشاگری می پرداختند و در راه بیان حقایق دین و مبارزه با ستمگران و حاکمان جور از هر وسیله ممکن استفاده می نمودند و در راه این مبارزه گاهی به شهادت می رسیدند و گاهی دچار زندان و تبعید می شدند و گاهی به ناچار ، آوراه شهرها و بیابان ها می گردیدند و چه بسا در گمنامی و آوارگی جان می سپردند ، ولی پرده از چهره کریه و زشت جباران و ستمگرانِ غاصب و دشمن اسلام بر می داشتند ، و قداست اسلام و نورانیت احکام آن و حقانیت مکتب عدل و امامت را در معرض افکار و اندیشه های حق جویان قرار می دادند ، بنابراین آنها برجسته ترین فدائیان در راه حفظِ اعتبار دینِ اسلام ومکتب تشیّع می باشند .

نقش امامزادگان در نگهبانی از نهضت حسینی

امامزادگان بزرگوار ، به پیروی از قیام عاشورا و نهضت سیّدالشّهدا (علیه السلام) جرأت یافتند که بر علیه ستمگران قیام کنند و به مبارزه بپردازند و از طرف دیگر ، از نهضت امام حسین (علیه السلام)و مکتب آن حضرت دفاع کنند و پرچم قیام بر علیه ستمگران را برافراشته دارند و در حقیقت نگهبان و حافظ ارزش های مکتب شهادت و نهضت عاشورا باشند و شعله های شور و سوز و عشق را در دلها برافروخته نگهدارند و با فرهنگ سازی در جوامع گوناگون ، برنامه های متنوع عزاداری را در جای جای شهرها و اجتماعات حفظ نموده و گسترش دهند .

مزارهای امامزادگان دژهای محکم مکتب امامت

در طول تاریخ و بالخصوص در دوره های تهاجم دشمنان به پایگاه های اجتماعی و مراکز تبلیغیِ شیعه ، همانند مساجد ، مدرسه ها و دارالسیّاده ها ، مزارات امامان و امام زادگان ، پناهگاهی بوده است که دلباختگان را به سوی خود جذب می نموده و در جوار آن به طور مخفیانه اجتماع می نموده اند و با روح مقدّس آنان پیمان وفاداری و مقاومت می بسته اند و از پاشیدگی و نابودیِ جریانِ فکری و مبارزاتی شیعه ، جلوگیری می نموده است و در حقیقت ، دژهای محکم و قلعه های نفوذ ناپذیری است که در سخت ترین بحران های تاریخی ، در حفظ و نگهداری مکتب ، و

راهنمائیِ راه جویان به سوی مذهب شیعه ، نقش حیاتی و اساسی ایفا نموده است .

بارگاه امامزادگان ، میعادگاه پیروان مکتب اهل البیت (علیهم السلام)

با اقامتی یک روزه در یکی از حرم ها و بقعه های امامزادگان عظیم الشأن ، همانند حضرت زنیب (علیها السلام)و حضرت رقیه (علیها السلام)در شام و حضرت ابالفضل (علیه السلام)و آقا سید محمد (علیه السلام)در عراق ، و حضرت معصومه (علیها السلام)و حضرت عبدالعظیم (علیه السلام)و حضرت احمد بن موسی (علیه السلام)شاهچراغ در ایران و تماشای چهره ها و برخوردهای زائران ، به خوبی متوجه می شویم که ، عرب ، فارس ، ترک ، ترکمن ، بلوچ ، کرد ، لُر و ... و همچنین تحصیل کرده های دانشگاه ها و حوزه های علمیّه ، برجستگان اجتماعی و اقتصادی و سیاسیِ جامعه ها ، اقشار عمومی و گسترده ملت ها از همه کشورها ، بر گردِ حرم و مزار یک امامزاده بزرگوار اجتماع کرده و با یکدیگر آشنا شده وارتباط برقرار می سازند و در یک کلام ، در میعادگاهی معنوی و الهی ، با ایمان و اعتقادی عمیق و پاک ، با یکدیگر آشنا و مرتبط می گردند .

قهرمانان گمنام در راه آزادی و سعادت

بسیاری از امامزادگان عظیم الشأن ، در سراسر کشور ایران ، قهرمانان گمنام و مظلومی هستند که در راه آزادی انسانها از شرور ستمگران اموی

و عباسی و ... و سعادتمندیِ آنها در مسیر پیروی از مکتب اهل البیت (علیهم السلام) غریبانه و مظلومانه جان سپرده و یا به شهادت رسیده اند و سال ها بدون نام و نشان ، در قبرستانی در زیر خاک ها مدفون بوده اند تا آنکه در اثر حادثه ای یا عنایت و کرامتی ، نام و نشانی از آنها به دست آمده و یا حتی بدون نام مشخصی ، فقط با عنوان امامزاده عبدالله ( بنده خدا ) یا امامزاده غریب ، یا امامزادگان هفده تن ، یا امامزاده صالح ( بنده شایسته ) و ... مورد توجه قرار گرفته و قبور مطهّرشان ، زیارتگاه شده است . آری ، این دسته از امامزاده ها ، قهرمانان گمنام و فداکاران ناشناس و شهدای بزرگ ناشناخته ای هستند که اگر نبود نورانیت روح و مقام قرب معنوی و عنایت خاص خداوندی به آنها ، در تاریکی های تاریخ گم می شدند و در جمع فراموش شدگان ، اثری از آنها باقی نمی ماند ولی عظمت روح و مقام و منزلت معنویِ آنها در نزد پروردگار ، دل ها را مجذوب آنها نموده و قبور آنها را آباد نموده ، و دشمنان و بدخواهان و جاهلان به حقِّ آنها را مخذول نموده است که ( یُریدُونَ لِیُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُون ).⁽¹⁾