مشخصات کتاب

سرشناسه:حسینی بهارانچی، محمد، 1323 -

عنوان و نام پدیدآور:بانوی نمونه عالم/نویسنده محمد حسینی بهارانچی ؛ ویراستار فریبرز راهدان مفرد.

مشخصات نشر:اصفهان: اقیانوس معرفت، 1386.

مشخصات ظاهری:735 ص.

شابک:50000 ریال:9789649696669

وضعیت فهرست نویسی:فیپا

یادداشت:کتابنامه به صورت زیرنویس.

موضوع:فاطمه زهرا(س)، 8؟ قبل از هجرت - 11ق.

رده بندی کنگره:BP27/2/ح434ب2

رده بندی دیویی:297/973

شماره کتابشناسی ملی:1137857

اطلاعات رکورد کتابشناسی:فیپا

اشاره

فهرست مطالب

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

خطبة الکتاب:

الحمدلله علی جمیع نعمه و له الشکر علی جمیع آلائه و هو القاهر فوق عباده الذی لیس کمثله شیء و لامضادله فی ملکه ولا منازع له فی امره و لاشریک له فی خلقه و لا شبیه له فی عظمته قهر بعزته الأعزاء و تواضع لعظمته العظماء فبلغ بقدرته مایشاء.

والحمدلله الذی لایهتک حجابه ولا یغلق بابه و لایرد سائله ولا یخیب آمله الذی یؤمن الخائفین و ینجی الصالحین و یرفع المستضعفین و یضع المستکبرین و یهلک ملوکة و یستخلف آخرین.

اللهم صل علی محملی عبدک و رسولک و أمینک و صفیک و حبیبک و خیرتک من خلقک و حافظ سرک و مبلغ رسالاتک افضل و احسن و اجمل و اکمل و ازکی و انمی و اطیب و اطهر و اسنی و اکثر ما صلیت و بارکت و ترحمت و تحنت و سمت علی احد من أنبیائک و رسلک و صفوتک و اهل الکرامة علیک صلاة دائمة باقیة لاانقطاع لها و لااجل و لاامد بعدد ما خلقت و ما احصاه کتابک و احاط به علمک.

وصل علی علی أمیرالمؤمنین و وصی رسول رب العالمین و امام المتقین و ابی الأئمة الطاهرین و یعسوب الدین و قائد الغر المحجلین و حجتک علی خلقک اجمعین و الصراط المستقیم و آیتک الکبری و النبأ العظیم افضل ما صلیت علی احلد

من اوصیاء أنبیائک یا رب العالمین.

و صل علی الصدیقة الزکیة الرضیة المرضیة و الفاضلة الطیبة و التقنیة التقنیة، و المحدثة العلیمة، و الحوراء الإنسیة، و المظلومة المغصوبة، و المضطهدة المقهورة، و الشهیدة المستورة، ذات الأحزان الطویلة فی المدة القلیلة، المجهولة قدرة، و المخفیة قبرة، ام الأئمة النجباء فاطمة الزهراء حبیبة حبیبک و ام احبائک التی انتجبتها و فضلتها علی نساء العالمین.

اللهم کن الطالب لها ممن ظلمها و استخف بحقها و کن الثائر اللهم بدم اولادها اللهم و کما جعلتها ام ائمة الهدئ و حلیلة صاحب اللواء و الکریمة عند الملا الأعلی فصل علیها و علی و امها و ابیها و بعلها و بینها الأئمة الهادین المهدیین شجرة النبوة و موضع الرسالة و مختلف الملائکة و معدن العلم و اهل بیت الوحی و القدوة الهادیة و الفلک الجاریة فی اللجج الغامرة یأمن من رکبها و یغرق من ترکها المتقدم لهم مارق و المتأخر عنهم زاهق و اللازم لهم لاحق الکهف الحصین و غیاث المضطر المستکین و ملجاء الهاربین و عصمة المعتصمین الأئمة المطهرین الأبرار الأخیار الذین او جبت حقوقهم و فرضت طاعتهم و ولایتهم صلاة کثیرة تکون لهم رضا و لحق محمد و آل محمد اداء و قضاء بحول منک و قوة یا رب العالمین و ابلغهم یا رب عنی فی هذه الساعة و فی کل ساعة افضل التحیة و السلام و اغفرلنا بهم انک انت ارحم الراحمین و لعنة الله علی اعدائهم و غاصبی حقوقهم و منکری فضائلهم اجمعین الی یوم الدین.

اللهم کن لولیک الحجة ابن الحسن الإمام الثانی عشر صلواتک علیه وعلی آبائه فی هذه الساعة و فی کل ساعة ولیا و حافظا و قائدا و ناصرا و دلیلا و عینا حتی تسکنه أرضک طوعا و تمتعه فیها طویلا و صل اللهم بیننا و بینه و صلة تؤدی الی

مرافقة سلفه و اجعلنا ممن یأخذ بحجزتهم و من الذابین عنهم و المستشهدین فی سبیلهم انشاء الله.

و عجل یارب فرج ولیک و سهل مخرجه و اوسع منهجه و اسلک بنا محجته و أنفذ أمره و اعمر به بلادک و أحی به عبادک و اجعله اللهم مفزعة للمظلومین من عبادک و مجددا لما عطل من احکام دین و سنن نبیک صلواتک علیه و علی جمیع اولیائک.

انت الهی و سیدی و مولای اغفر لأولیائنا و ک عتا اعداءنا و اشغلهم عن أذانا و اظهر کلمة الحق و اجعلها العلیا و ادحض کلمة الباطل و اجعلها السفلی ائک علی کل شیء قدیر.

مدخل الکتاب:

اما بعد: فقد کان من آمالی قدیما ان اکون من خدام محمد و آله صلوات الله علیهم اجمعین و کنت منذ عشرین سنة سائلا متضرعة إلی الله سبحانه و تعالی أن یوفقنی لذلک و یجعلنی من محبیهم و شیعتهم و ما دحیهم و ناشری فضائلهم و ذاکری مصائبهم لا وان یرزقنی فی الدنیا زیارتهم عارفا بحقهم و شفاعتهم و جوارهم فی الاخرة ان شاء الله بفضله و کرمه و حینما مضی من عمری نحوا من خمس و خمیسن سنة و ضعفت و ظهرت الی آثار النکس کما قال سبحانه: «و من نعمره ننگسه فی الخلق افلا یعقلون» ألهمنی ربی بات یدک خالیة و جوارحک بالیة و قد قرب الموعود و قیامک بین یدی المعبود فخذ لسفرک زادا و اغتنم الفرصة فانها تمر مر السحاب و قد أنعم الله علیک بنعمه الوافرة و هیألک الأسباب فاحمد الله سبحانه و خذ حظک منها و افرا کاملا فتوجهت الی الله ربی أن یوفقنی لمرضاته و یعیننی علی ذکر فضایل العترة الطاهرة و اهل بیت النبوة علیهم صلوات الله الدائمة ارشادا و تسدیدة للمؤمنین و ذخیرة و وسیلة لنجاتی فی یوم الدین ان شاء الله.

فلبی ربی سبحانه و تعالی فی ذلک دعوتی رحمة منه و فضة فوفقنی لکتابة فضائل اولیائه صلوات الله علیهم اجمعین فشرعت بحوله و قوته فی تدوین فضایل امیرالمؤمنین و امام المتقین و یعسوب الدین و ابی الائمة الطاهرین فألفت فی ذلک کتابین هما «میزان الحق» و آیات الفضائل» ثم وفقنی لتألیف کتاب فی فضایل الحجة

الثانی عشر الإمام المنتظر عجل الله فرجه الشریف فجمعت فیه ما یتعلق بامامته و غیبته و نوابه و احوال شیعته فی آخرالزمان و علائم ظهوره و قیامه و دولته و رجعة آبائه لای و سمیته به «دولة المهدی» ائی و بعد ما فرغت بحمد الله من ذلک شرعت فی فضایل البضعة الطاهرة، فاطمة الزهراء صلوات الله علیها فجمعت بحول الله و قوته و فضله و کرمه ما یتعلق بها من فضائلها الشریفة و سیرتها المنیفة من القرآن و ما نطق به ابوها و بعلها و بنوهالمالی و ذکرت زواجها بامیرالمؤمنین علی و اخلاقها معه و نصائحها و ذکرت شطرة مما جری علیها بعد ابیها و خطبتها الطویلة و القصیرة التی افادتهما صلوات الله علیهم اجمعین.

ثم أوردت شطرة من احوال افضل المتأسیات بها الزینبینالیا و فضائلهما و مصائبهما بعد امهما و ما جری علیهما فی وقعة الطف المحرقة للقلوب و المبکیة للعیون.

ثم ختمت الکتاب بما روی من اشعارها و اشعار بعلهائیلی فی فضلها و مصابها و ما انشد محبوها من الأشعار فی ذلک بالفارسیة و العربیة و ارجو من ربی الکریم القبول و ان یجعله ذخیره لی لیوم لا ینفع فیه مال ولا بنون الا من أتی الله بقلب سلیم

علة التألیف

أقول: ویلزمنا أن نذکر قبل الشروع: انا لانرضی بالتفرقة بین المسلمین و نبرأ إلی الله ممن یوقع بینهم العداوة و الشحناء ولکن هل یوجب هذا أن نسد باب التحقیق ؟ و هل یکون هذا مبررا للمنع عن البحث المنطقی بإیراد الآیات و ما اتفق الفریقان علی نقلها و قبولها من الآثار و الروایات؟ الحق ان السکوت أمام هذه الحوادث و الحمل علی الصحة فی جمیع ما صدر من الصحابة یمنعنا من الوصول إلی الحقائق، بل یوقعنا فی الخطأ فی فهم المعارف الدینیة، فیجب علینا طرح العصبیة و الأهواء و ملاحظة الأدلة المقبولة عند الجمیع ثم القضاء بالإنصاف، قال الله تبارک و تعالی: «الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ »⁽¹⁾ثم إنی رأیت کثیرا ما عند مراجعتی إلی الکتب الإعتقادیة و الکلامیة ذکر قضایا الهجوم علی بیت فاطمة(علیها السلام) عند امتناع أمیرالمؤمنین (علیه السلام) عن البیعة لأبی بکر، و رأیت کثیرا من أهل السنة یصرون علی إنکارها ورد الروایات الواردة فیها و تضعیفها و إن کانت مودعة فی الکتب المعتبرة عندهم و مرویة عن ثقاتهم! فانکشف لی أهمیة هذا الموضوع و أنه لم یکن مجرد قضیة تاریخیة فحسب،

کیف ولها آثار مهمة فی عقائدنا و فی مبحث الإمامة الکبری إذ بها یثبت عدم بیعة أمیرالمؤمنین (علیه السلام) لأبی بکر إختیارة و إنما بایع إجبارة بعد أن أحرقوا باب داره و أرادوا إحراق البیت علی أهله و هذا الذی یؤکد علیه أمیرالمؤمنین (علیه السلام) فی خطبه، کما یأتی من قوله لا مازلت مظلوم منذ قبض رسول الله صلی الله علیه واله .

قال ابن أبی الحدید بعد ذکر شکوی أمیرالمؤمنین (علیه السلام) بقوله: مازلت مظلوما و قوله: «صبرت و فی الحلق شجی و فی العین قذن»، و قوله: «اللهم انی استعدیک علی قریش» و قوله: لقد ظلم عدد الحجر و المدر... «لو کان المرتضی - یرید السید المرتضی صاحب الشافی - إذا ظفر بکلمة من هذه فکأنما ظفر بملک الدنیا و یودعها فی کتبه و تصانیفه.» (شرح نهج البلاغة: 286/10 ).

و من تصفح کتب أهل السنة یجد أن طائفة منهم یذکرون بیعة أمیر المؤمنین (علیه السلام) لأبی بکر بنحو من التدلیس و التحریف و یوقعون الناس الغافلین عن الحقائق فی الإشتباه فیتوهمون: ان أمیرالمؤمنین علی و إن کان لا یری أبابکر اهلا للخلافة و لکنه رضی ببیعة الناس له. ولم ینافس خیر ساقه الله إلی أبی بکر!! و ان المبایعة له وقعت فی حال الإختیار !! و یقولون: انه نادی أبوبکر و استقال الناس بیعتهم ولکن أمیرالمؤمنین (علیه السلام) و بقیة المسلمین أبوا عن الإقالة.!! و من المعلوم أن هذه أکاذیب اختلقها أقوام و نقلها آخرون من دون تدبر و تفهم، «یُرِیدُونَ لِیُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ (8)» (الصف: 8).

فإذا أثبتنا بالدلیل القطعی أنه (علیه السلام) لم یبایع أبابکر بالطوع و الإختیار، لایبقی مجال لهذه الدعاوی، و لهذا تری أن فاطمة (علیها السلام) التی یغضب الله لغضبها و یرضی الرضاها، کشفت للناس عن الحقائق المخفیة و أظهرت بواطن الأمور، بدفاعها عن الإمام أمیر المؤمنین (علیه السلام) قبل إخراجه و عند إخراجه من البیت، و بحضورها فی

المسجد و اعتراضها علی أبی بکر، و ببکائها لیلا ونهارا، و بایراد الخطبة الفدکیة، و بإیصائها بدفنها لیلا، و لعل هذا من أهم ما صنعته بالهیئة الحاکمة و أودعت فی صدورهم ما لا یعلمه إلا الله، فلماذا لم یصل علیها أبوبکر و عمر و کذا سائر الناس الذین خذلوها و خذلوا بعلها و قعدوا عن نصرة عترة نبیهم صلی الله علیه و اله ؟! و لیست العلة فی ذلک إلا أن فاطمة علیها السلام کانت ساخطة علیهم، و قبرها المخفی أظهر دلیل علی ذلک.

قال العلامة الحجة الشیخ محمد حسین الغروی رحمه الله:

أبضعة الطهر العظیم قدرها تدفن لیلا و یعفی قبرها؟ ما دفنت لیلا بستر و خفا إلا لوجدها علی اهل الجفا ما سمع السامع فیما سمعا مجهولة بالقدر و القبر معا یا ویلهم من غضب الجبار بظلمهم ریحانة المختار (الأنوار القدسیة ص 22)

مقدمه مؤلف:

خدای را بر این توفیق شکر می کنم که در میان ذاکرین فضائل اهل بیت پیامبر(صلی الله علیه واله) این حقیر نیز در حد توان خود شمه ای از فضایل و احوالات آن بزرگواران را به رشته تحریر در آوردم؛ گو که این توفیق نتیجه توسلاتی بود که به این خاندان داشتم. البته آنان منبع کرم و رحمت الهی هستند و عنایت آنها این فرصت را برای من ایجاد نمود.

بارها در کنار قبور متبرکه آن بزرگواران درخواست خدمتگزاری نمودم تا در نهایت به این گدای روسیاه نظر لطفی فرمودند و مرا در زمره ذاکرین فضایل خود در آوردند.

از جملات و عباراتی که زیاد در کنار حرم های مطهره نبوی و بقیع و عتبات عالیات: علوی و حسینی و کاظمی و رضوی و عسکری زمزمه می کردم این جملات بود:

اللهم انی لو وجدت شفعاء اقرب الیک من محمد و اهل بیته الاخیار الائمة الابرار لجعلتهم شفعائی فبحقهم الی اوجبت لهم علیک اسألک أن تدخلنی فی جملة العارفین بهم و بحقهم و فی زمرة المرحومین بشفاعتهم انک ارحم الراحمین و.... میگفتم «عادتکم الإحسان و سجیتکم الکرم و شأنکم الحق و الصدق و الرفق أن ذکر الخیر

کنتم اوله و اصله و فرعه و معدنه و مأواه و منتهاه بأبی أنتم و امی و نفسی کیف اصف حسن ثنائکم و أحصی جمیل بلائکم و بکم اخرجنا الله من الذل و فرج عتا غمرات الکروب و انقذنا من شفا جرف الملکات و من التار» و در کنار روضه مطهر؛ رسول خدا (صلی الله علیه واله)میگفتم:

«جِئتُکَ یارَسُولَ اللهِ زائِراً ، وَقَصَدْتُکَ راغِباً مُتَوَسِّلاً اِلی اللهِ سُبحانَهُ ، وَأَنْتَ صاحِبُ الوَسیلَهِ وَالمَنْزِلَهِ الجَلیلَهِ وَالشَفاعَهِ المَقبولَهِ ، وَالدَعْوَهِ المَسمُوعَهِ ، فَاشْفَعْ لی اِلی اللهِ تَعالی بِالغُفرانِ وَالرَّحمَهِ وَالتَّوفیقِ وَالعِصمَهِ ، فَقَدْ غَمَرَتِ الذُّنوبُ وَشَمِلَتِ العُیوبُ وَاَثقلَ الظَهْرُ وَتَضاعَفَ الوِزرُ ، وَقَدْ أَخبرتَنا وَخَبَرُکَ الصِّدْقُ أنَّهُ تعالی قالَ وَقَولُهُ الحَقُّ : وَلَو أَنَّهُمْ إذ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ جاؤوُکَ فَاَستَغَفَروا اللهَ وَاسْتَغَفَرَ لَهُمُ الرَسُولُ لَوَجَدوا اللهَ تَوّاباً رَحِیماً .

وَ قَدْ جِئْتُکَ یا رَسُولَ اللهِ مُسْتَغْفِراً مِنْ ذُنُوبی تائِباً مِنْ مَعاصِیَّ وَ سَیِّئاتی وَ إنّی أتَوَجَّهُ إلَی اللهِ رَبّی وَ رَبِّکَ لِیَغْفَرَ لی ذُنُوبی فَاشْفَعْ لی یا شَفیعَ اْلاُمَّهِ وَ أجِرْنی یا نَبِیَّ الرَّحْمَهِ صَلَّی اللهُ عَلَیْکَ وَ عَلی آلِکَ الطّاهِرینَ.، رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ اللَّهُمَّ ارْدُدْنِی مِنْکَ بِخَیْرٍ فَإِنَّهُ لَا رَادَّ لِفَضْلِکَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنْ أَنْ تُبَدِّلَ اسْمِی أَوْ تُغَیِّرَ جِسْمِی أَوْ تُزِیلَ نِعْمَتَکَ عِنْدِی اللَّهُمَّ کَرِّمْنِی بِالتَّقْوَی وَ جَمِّلْنِی بِالنِّعَمِ وَ اعْمُرْنِی بِالْعَافِیَهِ وَ ارْزُقْنِی شُکْرَ الْعَافِیَهِ.

از علمای اعلام و برادران عزیزی که بنده را در جمع آوری این کتاب تأیید و تشویق و کمک نموده اند سپاسگزاری می نمایم و از خداوند سبحان برای آنان اجر فراوان و توفیق خدمت به اسلام را خواستارم و برای مؤلفین و علمای گذشته که از کتب آنان استفاده کردم نیز از خداوند رحمت و مغفرت می طلبم.

البته حق آن است که اعتراف کنم کتاب حاضر حاصل زحمات کسانی است که بنده را تعلیم و تربیت نموده و در سایه ارشادها و راهنمایی های آنان این توفیق برای بنده حاصل گردیده و این نیز از فضل الهی می باشد.

(و لولا فضل الله علیکم و رحمته لکنتم من الخاسرین) اللهم بک و منک و لک و الیک و ما بنا من نعمة فمنک لااله الا انت استغفرک واتوب الیک.

یا من یقبل الیسیر و یعفو عن الکثیر اقبل متی الیسیر و اعف عنی الکثیر انک انت السمیع العلیم به امید آن که حضرت حجة بن الحسن (علیه السلام) این هدیه ناچیز را از این حقیر بپذیرند و از خداوند برای این رو سیاه توفیق بیشتری طلب فرمایند.

«یا اَیُّهَا العَزیزُ مَسَّنا وَ اَهلَنَا الضُّرُّ وَ جِئنا بِبِضعَهٍ مُزجاهٍ فَأَوفِ لَنَا الکَیل وَ تَصَدَّق عَلَینا اِنَّ اللهَ یَجزِی المُتَصَدِقین َ » نکات قابل توجه:

1- کتاب حاضر همانند کتب دیگر مؤلف جهت استفاده اهل ادب و بهره مندی بیشتر از نورانیت سخنان معصومین علیهم السلام متن عربی احادیث، جز در مواردی معدود به طور مستقل در پاورقی ذکر شده است.

2- در این کتاب حوادث پس از رسول خدا صلی الله علیه واله و مصائبی که بر اهل بیت آن حضرت وارد شده به طور مشروح و مفصل ذکر شده است، این تفصیل از دو جهت است: نخست آن که در کتب دیگری که به قلم نویسنده در باره اهل بیت علیهم السلام نوشته شده این مطالب نیامده است و دیگر آن که حاوی اسراری از کتب اهل تسنن می باشد که در کتاب هایی که به زبان فارسی در این زمینه وجود دارد کمتر دیده می شود.

3- جهت پرهیز از تطویل و تکرار بخش هایی از روایات کتب اهل تسنن ترجمه نشده است؛ و این بدان علت است که بیشتر ترجمه آنها در بخش روایات

کتب شیعه آمده بوده است.

4- در بخش سخنان حضرت فاطمه علیها السلام چون هدف جمع آوری تمام سخنان آن بزرگوار بوده سخنانی که به مناسبت در جای جای کتاب آمده بود نیز دوباره نقل شده است.

5- چون برخی از ترجمه های علمای گذشته رضوان الله علیهم اجمعین غیر مأنوس و قدیمی بود با تصرف و تلخیص اصلاح گردید، بدون آن که به مراد و منظور مترجم خللی وارد شود.

6- چون بنای نویسنده تقطیع روایات نیست، لذا ممکن است روایاتی که در موضوعات مختلف ذکر می شود بخشی از آنها مربوط به همان موضوع مورد بحث و بخش دیگر آن مربوط به موضوعات و عناوین دیگری باشد. و ما ناچار شده باشیم تمام روایت را بیان کنیم ولی سعی کرده ایم هر روایتی را در موضوعی که بیشتر با آن موضوع تناسب دارد ذکر کنیم.

از خوانندگان گرامی انتظار می رود که اگر لغزش هایی در طول کتاب ملاحظه نمایند از روی خیرخواهی نویسنده را مطلع نمایند که در نوشتار و چاپ های بعدی تکرار نشود.

خادم ناچیز اهل البیت علیهم السلام سید محمد حسینی بهارانچی

تبرک به چند سخن در مقام والای فاطمه علیهم السلام

حقا باید اعتراف کنیم که ما را توان بیان فضایل فاطمه، سیده زنان عالم سلام الله علیها نیست؛ چرا که او را مقامی است که جز خدا و رسول خدا و اولیای او ندانند و بهتر است ثناگوی او به سخنان آنها تکیه کند و چیزی از خود نگوید تا حق سخن را در ادای شخصیت او ادا نماید. لذا قبل از شروع در فضائل آن بانوی نمونه و اسوه زنان عالم برای تبرک به ده سخن از سخنان خداوند و اولیای او توجه می کنیم:

1- «ای احمد! اگر خلقت تو نبود عالم را خلق نمی کردم و اگر خلقت علی

نمی بود تو را خلق نمی کردم و اگر خلقت فاطمه نبود شما را نیز خلق نمی کردم.) ⁽¹⁾2- رسول خدا صلی الله علیه واله فرمود: «اگر زیبایی و جمال به صورت شخصی مجسم شود او فاطمه خواهد بود بلکه او از زیبایی زیباتر است. همانا فاطمه، دختر من، از جهت شرافت و کرامت بهترین عنصر روی زمین است.»⁽²⁾3- و فرمود: «خداوند نور فاطمه را قبل از خلقت زمین و آسمان آفرید»، گفته شد: مگر او از جنس انسان نیست؟ فرمود: «فاطمه حوراء انسیه است که خداوند قبل از خلقت آدم او را از نور خود آفریده است.» ⁽³⁾4۔ امام صادق (علیه السلام) فرمود: «فاطمه صدیقه کبری است و معرفت او شرط نجات همه امت ها بوده است.»⁽⁴⁾5 - رسول خدا(صلی الله علیه واله) فرمود: «فاطمه فاطمه نامیده شد چون خداوند او و دوستان او را از آتش دوزخ جدا ساخت.» ⁽⁵⁾6 - مقام عرفان فاطمه ای به قدری عالی است که چون رسول خدا (صلی الله علیه واله)به او

فرمود: «دخترم، الآن جبرئیل نزد من حاضر است و از طرف خداوند برای تو پیام آورده که ای فاطمه هرچه می خواهی از من بخواه من تو را اجابت خواهم نمود»، او در پاسخ گفت: «لذتی که من از حضور حضرت حق میبرم مرا از هر خواهشی باز داشته است؛ حاجتی جز نظر به جمال وجه کریم او ندارم.» ⁽¹⁾7 - فاطمه (علیها السلام) در دفاع از مسیر حق و صاحب ولایت به قدری صریح بود که در پاسخ محمودبن لبید که پرسید: رسول خدا (صلی الله علیه واله)در باره امامت علی ال چه گفت؟ فرمود: «و اعجبا! آیا غدیر خم را فراموش کردید که رسول خدا(صلی الله علیه واله) فرمود: علی بهترین فردی است که من جانشین خود قرار می دهم؟» سپس فرمود: « به خدا سوگند! اگر حق ولایت را به اهل آن واگذار نموده بودند و از عترت پیامبر خود پیروی می کردند هرگز دو نفر هم در باره خدا و دین خدا

اختلاف نمی کردند و این حق به یکایک امامان تا قائم ما که نهمین فرزند از فرزندان حسین است می رسید، لکن کسانی را که خداوند مقدم داشته بود کنار گذاشتند و آنان را که کنار گذاشته بود مقدم داشتند.

و چون مردم بدن پیامبر را دفن کردند به وصی او اعتنایی ننمودند و با فکر ناقص و هوسها و نظرات خویش برای خود امام تعیین نمودند و هلاکت خود را فراهم ساختند و به سخن خداوند که فرمود: «او خالق همه چیز است و هر چه را می خواهد خلق می کند و هرکه را می خواهد برای امامت و رهبری انتخاب می نماید و در هیچ زمانی انتخاب [امام و ولی خود را به دست مردم نداده است توجه نکردند). ⁽¹⁾

اما والله لو ترکوا الحق علی اهله و اتبعوا عترة نبیه لما اختلف فی الله اثنان و لورثها سلف عن سلف و خلف بعد خلف حتی یقوم قائمنا التاسع من ولد الحسین ولکن قدموا من الخره الله و اخروا من قدمه الله:

حتی اذا الحدوا المبعوث و اودعوه الجدث المجدوث اختاروا بشهوتهم و عملوا بآرائهم تبا لهم اولم یسمعوا الله یقول: «و ربک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم الخیرة»؟ الی آخر کلامها(علیه السلام . (اسمی المناقب لابن جزری ص 32، البحار ج 39، نهج البحاة ص 37)

9 - ابن شهر آشوب می گوید: در یکی از جنگ های امیرالمؤمنین (علیه السلام) فاطمه برای علی (علیه السلام) آرزوی وکیل و ضامن، نمود پس این آیه نازل گشت: «ای فاطمه، پروردگار مشرق و مغرب را که جز او خدایی نیست وکیل خویش گردان» ⁽¹⁾10۔ علامه مجلسی می گوید: من در بعضی از کتاب های قدیمی اهل سنت یافتم که لباس های حسن و حسین کهنه و مندرس گردیده بود و چون عیدی در پیش بود آنان به مادر خود گفتند: «برای فرزندان فلان کس لباس زیبایی دوخته شده، آیا شما برای ما لباسی نمی دوزی که در این عید بپوشیم؟» فاطمه (علیها السلام) در پاسخ آنها فرمود: «ان شاء الله برای شما نیز دوخته می شود.» پس چون عید نزدیک شد جبرئیل ان دو پیراهن از حله های بهشتی خدمت رسول خدا (صلی الله علیه واله) آورد. رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «این پیراهن ها برای چیست؟» جبرئیل قصه را بیان کرد و گفت: چون [پیش از این فاطمه (علیها السلام) [به حسن و حسین] گفت: «ان شاء الله برای شما نیز

دوخته می شود»، خداوند فرمود: «ما صحیح نمی دانیم که وعده فاطمه را که گفت «یخاط لکما انشاءالله» تکذیب نماییم.» این پیراهن ها برای حسن و حسین آماده شده است. ⁽¹⁾

فاطمه (علیها السلام) حوراء انسیه

از اخبار بسیاری ظاهر می شود که طینت فاطمه از نور خدا و نطفه او از میوه های بهشتی بوده است و خداوند فاطمه را قبل از خلقت آسمان و زمین آفریده است. او حوراء انسیه است و هرگز مانند زنهای دیگر که آلودگی زنانه دارند نیست. او پاک و مطهر است و خداوند او را از هر رجس و پلیدی پاک و منزه نموده است. این موضوع از روایات فریقین مشهود و معروف است.

1۔ علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار، از امالی و عیون الأخبار صدوق، از علی بن موسی الرضا(علیه السلام)، از رسول خدا (صلی الله علیه واله) نقل نموده که فرمود: «چون مرا به معراج

بردند جبرئیل دست مرا گرفت و وارد بهشت نمود و از خرماهای بهشتی به من داد و چون خوردم منشأ نطفه فاطمه شد. پس فاطمه حوراء انسیه است و من هر وقت مشتاق بوی بهشت می شوم دخترم فاطمه را می بویم.» ⁽¹⁾

1- روی فی البحار ج 119/8 عن الامالی و العیون عن الرضا (علیه السلام) قال: قال النبی : لما عرج بی الی السماء اخذ بیدی جبرئیل فادخلنی الجنة فناولنی من رطبها فاکلته فتحول ذلک نطفة فی صلبی فلتها هبطت إلی الأرض واقعت خدیجة فحملت بفاطمة ففاطمة حوراء انسیة فکلا اشتقت الی رائحة الجنة شممت رائحة ابنتی فاطمة.

چیزی را از شما می بینم که قبلا نمیدیدم؟ رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «من هنگامی که در شب معراج به آسمان رفتم و وارد بهشت شدم درختی را در بهشت دیدم که تاکنون درختی به آن زیبایی و سفیدی و خوشبویی ندیده بودم. پس از میوه آن تناول نمودم و به زمین آمدم و با خدیجه همبستر شدم و او به فاطمه باردار شد.» آنگاه فرمود: «هر گاه من مشتاق بوی بهشت می شوم دخترم فاطمه را می بویم، چون او مانند زن های دیگر آلودگی ماهیانه ندارد و پاک و پاکیزه است.» ⁽²⁾

3- محب الدین طبری در کتاب ذخائر العقبی از عایشه نقل کرده که گوید: به رسول خدا گفتم: چرا هنگامی که فاطمه را می بوسید زبان خود را در دهان او قرار می دهید به گونه ای که می خواهید عسل به او بنوشانید؟ رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «هنگامی که مرا به معراج بردند، جبرئیل مرا داخل بهشت نمود و سیبی از بهشت به من داد و من آن را خوردم، پس آن سیب مبدل به نطفه شد و چون به زمین آمدم و با خدیجه همبستر شدم فاطمه از آن به وجود آمد، از این رو هر گاه مشتاق به آن میوه بهشتی می شوم دخترم فاطمه را می بوسم.» مؤلف گوید: این گونه احادیث در کتب فریقین زیاد است، طالبین می توانند مراجعه نمایند.

کیفیت انعقاد نطفه فاطمه (علیها السلام)

1۔ علامه مجلسی در بحارالانوار می گوید: روایت شده که زهرای ⁽¹⁾

اقول: و بهذا المضون احادیث مستفیضة من طرق الفریقین فلیراجع الطالب.

گیف انعقدت نطفتها علیه السلام 1- روی فی البحار ج 78/16 أنها ولدت خمس سنین قبل ظهور الرساله و نزول

اطهر(علیها السلام) تا پنج سال قبل از بعثت رسول خدا(صلی الله علیه واله) به دنیا آمد.

2- علامه مجلسی در بحار از مناقب نقل نموده که گوید: روایت شده که پیامبر خدا (صلی الله علیه واله)در ابطح (نزدیک مکه) نشسته بود و عده ای مانند عمار و منذر و ابوبکر و عمر و علی بن ابی طالب (علیه السلام) و عباس و حمزه نزد او بودند. ناگهان جبرئیل به صورت اصلی خود، با آن عظمت که بال های او مشرق و مغرب را احاطه نموده بود، فرود آمد و گفت: «ای محمد! خداونلی علی اعلی بر تو سلام می فرستد و تو را امر می فرماید که تا چهل شبانه روز از خدیجه فاصله بگیری و نزد او نروی.» این دستور برای رسول خدا(صلی الله علیه واله) که خدیجه را شدیدا دوست می داشت ⁽¹⁾

2- البحار ج 78/16 عن المناقب قیل : بینا النبی (صلی الله علیه واله) جالس بالابطح و معه عمار بن یاسر و المنذر بن الضحضاح و ابوبکر و عمر و علی بن ابیطالب(علیه السلام) و العباس بن عبد المطلب و حمزة بن عبدالمطلب اذ هبط علیه جبرئیل (علیه السلام) فی صورته العظمی قد نشر اجنحته حتی اخذت من المشرق إلی المغرب فناداه یا محمد العلی الاعلی یقرأ علیک السلام و هو یأمرک أن تعزل عن خدیجة أربعین صباها فشق ذلک علی النبی (صلی الله علیه واله) و کان محبا لها و بها و امقا قال:

فَأَقَامَ النَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً یَصُومُ النَّهَارَ وَ یَقُومُ اللَّیْلَ حَتَّی إِذَا کَانَ فِی آخِرِ أَیَّامِهِ تِلْکَ بَعَثَ إِلَی خَدِیجَهَ بِعَمَّارِ بْنِ یَاسِرٍ وَ قَالَ قُلْ لَهَا یَا خَدِیجَهُ لَا تَظُنِّی أَنَّ انْقِطَاعِی عَنْکِ [هِجْرَهٌ] وَ لَا قِلًی وَ لَکِنْ رَبِّی عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَنِی بِذَلِکَ لتنفذ [لِیُنْفِذَ] أَمْرَهُ فَلَا تَظُنِّی یَا خَدِیجَهُ إِلَّا خَیْراً فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَیُبَاهِی بِکِ کِرَامَ مَلَائِکَتِهِ کُلَّ یَوْمٍ مِرَاراً فَإِذَا جَنَّکِ اللَّیْلُ فَأَجِیفِی الْبَابَ وَ خُذِی مَضْجَعَکِ مِنْ فِرَاشِکِ فَإِنِّی فِی مَنْزِلِ فَاطِمَهَ بِنْتِ أَسَدٍ رضی الله عنه.

سخت بود اما فرمان خدا را اطاعت نمود و چهل شبانه روز روزها را به روزه و شب ها را به عبادت گذراند و توسط عمار یاسر به خدیجه پیغام داد: «این امر خداست و گمان مبر که من از تو نگرانی پیدا کرده ام، تو نزد خداوند عزیز هستی و او به وسیله تو بر ملائکه مباهات می فرماید، پس چون شب فرا رسد درب خانه خود را ببند و استراحت کن، من نیز در خانه فاطمه بنت اسد هستم.) حضرت خدیجه می گوید: من هر روز از فراق رسول خدا (صلی الله علیه واله) محزون بودم ⁽¹⁾

وَ أَقْبَلَ جَبْرَئِیلُ عَلَیْهِ السَّلاَمُ وَ قَالَ یَا مُحَمَّدُ یَأْمُرُکَ رَبُّکَ أَنْ تَجْعَلَ اَللَّیْلَهَ إِفْطَارَکَ عَلَی هَذَا اَلطَّعَامِ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ کَانَ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ إِذَا أَرَادَ أَنْ یُفْطِرَ أَمَرَنِی أَنْ أَفْتَحَ اَلْبَابَ لِمَنْ یَرِدُ إِلَی اَلْإِفْطَارِ فَلَمَّا کَانَ فِی تِلْکَ اَللَّیْلَهِ أَقْعَدَنِی اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَلَی بَابِ اَلْمَنْزِلِ وَ قَالَ یَا اِبْنَ أَبِی طَالِبٍ إِنَّهُ طَعَامٌ مُحَرَّمٌ إِلاَّ عَلَیَّ قَالَ عَلِیٌّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فَجَلَسْتُ عَلَی اَلْبَابِ وَ خَلاَ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بِالطَّعَامِ وَ کَشَفَ اَلطَّبَقَ فَإِذَا عِذْقٌ مِنْ رُطَبٍ وَ عُنْقُودٌ مِنْ عِنَبٍ فَأَکَلَ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ مِنْهُ شِبَعاً وَ شَرِبَ مِنَ اَلْمَاءِ رِیّاً وَ مَدَّ یَدَهُ لِلْغَسْلِ فَأَفَاضَ اَلْمَاءَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ وَ غَسَلَ یَدَهُ مِیکَائِیلُ وَ تَمَنْدَلَهُ إِسْرَافِیلُ وَ اِرْتَفَعَ فَاضِلُ اَلطَّعَامِ مَعَ اَلْإِنَاءِ إِلَی اَلسَّمَاءِ .

ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله إِلَی مَنْزِلِ خَدِیجَهَ قَالَتْ خَدِیجَهُ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَیْهَا وَ کُنْتُ قَدْ أَلِفْتُ الْوَحْدَهَ فَکَانَ إِذَا جَنَّتْنِی اللَّیْلُ غَطَّیْتُ رَأْسِی وَ أَسْجَفْتُ سِتْرِی وَ غَلَّقْتُ بَابِی وَ صَلَّیْتُ

تا این که آن چهل شب گذشت و جبرئیل نازل شد و به رسول خدا (صلی الله علیه واله)عرضه داشت: خداوند علی اعلی بر شما سلام می فرستد و شما را امر می فرماید: «آماده تحیت و تحفه خداوند باشی!» رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «تحفه و تحیت خداوند چیست؟» جبرئیل گفت:

نمی دانم.

ناگهان میکائیل با طبقی سرپوشیده از سندس و یا استبرق نازل شد و آن را مقابل رسول خدا (صلی الله علیه واله)گذارد و جبرئیل آمد و گفت: «خداوند شما را امر می کند که امشب افطار خود را از این غذا قرار دهی.)) امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرماید: «عادت رسول خدا (صلی الله علیه واله) این بود که وقت افطار می فرمود: «درب منزل را باز گذارید»، اما در آن شب به من فرمود که بر در خانه ⁽¹⁾

بنشینم تا کسی وارد نشود و فرمود: «این طعام جز برای من حلال نیست». من بر در خانه نشستم، دیدم رسول خدا (صلی الله علیه واله) سرپوش از طبق برداشت و در آن خوشه ای از خرما و خوشه ای از انگور بود پس رسول خدا (صلی الله علیه واله)از آن غذا کاملا میل فرمود و آب گوارایی نیز نوشید و دست خود را دراز نمود و جبرئیل بر آن آب ریخت و میکائیل دست مبارک آن حضرت را شست و اسرافیل بالهای دست آن حضرت را خشکاند و باقی مانده طعام با ظرف آن به آسمان رفت.

سپس رسول خدا(صلی الله علیه واله) برای نماز به پا خاست ولی جبرئیل (علیه السلام)ما آمد و گفت: در این ساعت نماز خواندن برای شما حرام است تا این که به خانه خدیجه روی و با او همبستر شوی، همانا خداوند به ذات خود قسم یاد نموده که از لب تو در این شب ذریه پاکی بیافریند. پس رسول خدا (علیه السلام)با شتاب به خانه خدیجه آمد.» خدیجه گوید: من عادت به تنهایی پیدا کرده بودم و شب که میشد سر خود را می پوشاندم و پرده اتاق را می آویختم و در خانه را می بستم و نماز وقت خواب را می خواندم و چراغ خود را خاموش می کردم و می خوابیدم. در آن شب بین خواب و بیداری بودم که رسول خدا (علیه السلام) درب خانه مرا کوبید، گفتم: کوبنده کیست؟ درب خانه مرا جز محمد(علیه السلام) نمی کوبد! رسول خدا (علیه السلام)با صدای دلنشین و منطق شیرین خود فرمود: «ای خدیجه، در را باز کن! من محمد هستم.» خدیجه گوید: با خوشحالی در را باز کردم. پیامبر خدا وارد شد و بر خلاف همیشه از من آب وضو نخواست و قبل از رفتن در بستر نیز دو رکعت نماز خود را نخواند؛ جز این که بازوی مرا گرفت و مرا در بستر خواباند، به خدا سوگند! او از من جدا نشد تا این که من در خود حمل فاطمه را احساس نمودم.

ولادت اعجاز آمیز فاطمه (علیها السلام)

1۔ علامه مجلسی در بحار، از امالی صدوق، از مفضل نقل نموده که گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم: ولادت فاطمه (علیها السلام) چگونه بود؟ امام صادق (علیه السلام) فرمود: هنگامی که خدیجه با رسول خدا (صلی الله علیه واله) ازدواج نمود زنهای مگه از او بریدند و دیگر نزد او نمی آمدند و بر او سلام نمی کردند و نمی گذاشتند کسی از او دلجویی کند. ⁽¹⁾

یَا خَدِیجَهُ مَنْ تُحَدِّثِینَ قَالَتْ الْجَنِینُ الَّذِی فِی بَطْنِی یُحَدِّثُنِی وَیُؤْنِسُنِی قَالَ یَا خَدِیجَهُ هَذَا جَبْرَئِیلُ یُخْبِرُنِی أَنَّهَا أُنْثَی وَأَنَّهَا النَّسْلَهُ الطَّاهِرَهُ الْمَیْمُونَهُ وَأَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَتَعَالَی سَیَجْعَلُ نَسْلِی مِنْهَا وَسَیَجْعَلُ مِنْ نَسْلِهَا أَئِمَّهً وَیَجْعَلُهُمْ خُلَفَاءَهُ فِی أَرْضِهِ بَعْدَ انْقِضَاءِ وَحْیِهِ.

پس خدیجه (علیها السلام) در وحشت و اندوه فرو رفت و از آن می ترسید که آسیبی به پیامبر خدا (صلی الله علیه واله)وارد شود و چون به فاطمه (علیها السلام)باردار شد فاطمه از داخل رحم با او سخن می گفت و او را به صبر و شکیبایی امر می نمود. خدیجه همیشه این مسأله را از پیامبر خدا (صلی الله علیه واله)پنهان می داشت تا این که روزی چون رسول خدا(صلی الله علیه واله) وارد خانه شد و شنید که خدیجه با فاطمه سخن می گوید، فرمود: با که سخن می گویی؟ خدیجه گفت: فرزندی که در شکم دارم با من انس می گیرد و سخن می گوید رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: ای خدیجه! الآن جبرئیل مرا بشارت میدهد که او دختر و میمون و مبارک و نسل پاک من است و خداوند نسل مرا از او قرار خواهد داد و امامانی از او متولد خواهند شد که جانشینان و خلفای الهی در روی زمین خواهند بود.

پس خدیجه بر همین وضعیت بود تا ولادت فاطمه نزدیک شد. در این هنگام ⁽¹⁾

فَاغْتَمَّتْ خَدِیجَهُ سلام الله علیها لِذَلِکَ فَبَیْنَا هِیَ کَذَلِکَ إِذْ دَخَلَ عَلَیْهَا أَرْبَعُ نِسْوَهٍ سُمْرٍ طِوَالٍ کَأَنَّهُنَّ مِنْ نِسَاءِ بَنِی هَاشِمٍ فَفَزِعَتْ مِنْهُنَّ لَمَّا رَأَتْهُنَّ فَقَالَتْ إِحْدَاهُنَّ: لا تَحْزَنِی یَا خَدِیجَهُ فَإِنَّا رُسُلُ رَبِّکِ إِلَیْکِ وَ نَحْنُ أَخَوَاتُکِ أَنَا سَارَهُ وَ هَذِهِ آسِیَهُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ وَ هِیَ رَفِیقَتُکِ فِی الْجَنَّهِ وَ هَذِهِ مَرْیَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَ هَذِهِ کُلْثُمُ أُخْتُ مُوسَی بْنِ عِمْرَانَ بَعَثَنَا اللَّهُ إِلَیْکِ لِنَلِیَ مِنْکِ مَا تَلِی النِّسَاءُ مِنَ النِّسَاءِ، فَجَلَسَتْ وَاحِدَهٌ عَنْ یَمِینِهَا وَ أُخْرَی عَنْ یَسَارِهَا وَ الثَّالِثَهُ بَیْنَ

خدیجه زنهای قریش و بنی هاشم را طلب نمود که او را در امر زایمان کمک دهند. آنها پیغام دادند که تو سخن ما را قبول نکردی و با محمد - یتیم ابوطالب - که مردی فقیر بود ازدواج نمودی، از این رو ما نزد تو نخواهیم آمد و به تو کمک نخواهیم نمود. چون خدیجه علی از این سخنان افسرده شد ناگهان چهار زن مجلله مانند زنهای بنی هاشم نزد او آمدند. او از آنها و حشت نمود. پس یکی از آنان گفت: ⁽¹⁾

فَلَمَّا سَقَطَتْ إِلَی الْأَرْضِ أَشْرَقَ مِنْهَا النُّورُ حَتَّی دَخَلَ بُیُوتَاتِ مَکَّهَ وَ لَمْ یَبْقَ فِی شَرْقِ الْأَرْضِ وَ لا غَرْبِهَا مَوْضِعٌ إِلا أَشْرَقَ فِیهِ ذَلِکَ النُّورُ وَ دَخَلَ عَشْرٌ مِنَ الْحُورِ الْعِینِ کُلُّ وَاحِدَهٍ مِنْهُنَّ مَعَهَا طَسْتٌ مِنَ الْجَنَّهِ وَ إِبْرِیقٌ مِنَ الْجَنَّهِ وَ فِی الْإِبْرِیقِ مَاءٌ مِنَ الْکَوْثَرِ فَتَنَاوَلَتْهَا الْمَرْأَهُ الَّتِی کَانَتْ بَیْنَ یَدَیْهَا فَغَسَلَتْهَا بِمَاءِ الْکَوْثَرِ وَ أَخْرَجَتْ خِرْقَتَیْنِ بَیْضَاوَیْنِ أَشَدَّ بَیَاضاً مِنَ اللَّبَنِ وَ أَطْیَبَ رِیحاً مِنَ الْمِسْکِ وَ الْعَنْبَرِ فَلَفَّتْهَا بِوَاحِدَهٍ وَ قَنَّعَتْهَا بِالثَّانِیَهِ ثُمَّ اسْتَنْطَقَتْهَا فَنَطَقَتْ فَاطِمَهُ سلام الله علیها بِالشَّهَادَتَیْنِ وَ قَالَتْ:

أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ أَنَّ أَبِی رَسُولُ اللَّهِ سَیِّدُ الْأَنْبِیَاءِ وَ أَنَّ بَعْلِی سَیِّدُ الْأَوْصِیَاءِ وَ وُلْدِی سَادَهُ الْأَسْبَاطِ ثُمَّ سَلَّمَتْ عَلَیْهِنَّ وَ سَمَّتْ کُلَّ وَاحِدَهٍ مِنْهُنَّ بِاسْمِهَا وَ أَقْبَلْنَ یَضْحَکْنَ إِلَیْهَا وَ تَبَاشَرَتِ الْحُورُ الْعِینُ وَ بَشَّرَ أَهْلُ السَّمَاءِ بَعْضُهُمْ بَعْضاً بِوِلادَهِ فَاطِمَهَ سلام الله علیها وَ حَدَثَ فِی السَّمَاءِ نُورٌ زَاهِرٌ لَمْ تَرَهُ الْمَلائِکَهُ قَبْلَ ذَلِکَ وَ قَالَتِ النِّسْوَهُ: خُذِیهَا یَا خَدِیجَهُ طَاهِرَهً مُطَهَّرَهً زَکِیَّهً مَیْمُونَهً بُورِکَ فِیهَا وَ فِی نَسْلِهَا فَتَنَاوَلَتْهَا فَرِحَهً مُسْتَبْشِرَهً وَ أَلْقَمَتْهَا ثَدْیَهَا فَدَرَّ عَلَیْهَا فَکَانَتْ فَاطِمَهُ سلام الله علیها تَنْمِی فِی الْیَوْمِ کَمَا یَنْمِی الصَّبِیُّ فِی الشَّهْرِ وَ تَنْمِی فِی الشَّهْرِ کَمَا یَنْمِی الصَّبِیُّ فِی السَّنَهِ صلی الله علیها و علی ابیها و بعلها و بنیها. و رواه ایضا فی ج 2/43.

محزون مباش ای خدیجه، ما فرستادگان خداییم نزد تو و خواهران تو هستیم. من ساره هستم و این [دیگری آسیه دختر مزاحم است که همنشین بهشتی توست و این یکی] مریم دختر عمران است و این [آخری] کلثم خواهر موسی بن عمران است و خداوند ما را برای کمک به تو فرستاده است.» سپس آن چهار زن یکی در طرف راست و دیگری در طرف چپ و سومی در مقابل و چهارمی پشت سر خدیجه قرار گرفتند تا این که فاطمه به دنیا آمد در حالی که پاک و پاکیزه بود.

و چون به روی زمین قرار گرفت نور او خانه های مکه، بلکه شرق و غرب زمین را روشن نمود تا این که باز ده نفر از حورالعین بهشتی بر خدیجه وارد شدند و با هر کدام طشتی و ابریقی از بهشت بود و آن زنی که مقابل خدیجه بود فاطمه را گرفت و با آب کوثر شست و در دو پارچه سفید که از شیر سفیدتر و از مشک و عنبر خوشبوتر بود یکی بر بدن و دیگری را بر سر مبارک فاطمه پوشاند و سپس با او سخن گفت و فاطمه علی لب به شهادتین گشود و فرمود: «شهادت می دهم که خدایی جز خدای یگانه نیست و پدرم رسول خدا و آقای پیامبران، و همسرم سید اوصیا، و فرزندانم بهترین فرزندان هستند.» سپس بر یکایک آنها سلام کرد و هر کدام را با نام او خطاب نمود و آن زنها و حورالعین بهشتی خشنود و خندان شدند و حورالعین بهشتی و اهل آسمان یکدیگر را به ولادت فاطمه نانه تبریک گفتند و در آسمان نور عجیبی حادث شد که ملائکه قبل از آن چنین نوری را ندیده بودند.

سپس آن چهار زن فاطمه را به دست خدیجه دادند و گفتند: «بگیر فرزند خود

را، که او پاک و مطهر و میمون و مبارک است و خداوند برکت را در نسل او نیز قرار داده است.» پس خدیجه با شادمانی و سرافرازی فرزند خود را گرفت و پستان خود را که از آن شیر فراوانی جاری می شد در دهان او گذارد و فاطمه هر روز به اندازه یک ماه و هر ماه به اندازه یک سال رشد می نمود.

2۔ صاحب کتاب ینابیع المودة، با سند خود از حضرت خدیجه (علیها السلام) نقل نموده که فرمود: «در ابتدای بارداری، فاطمه (علیها السلام) با من سخن می گفت و چون ولادت او نزدیک شد چهار زن بر من وارد شدند که نور و جمال آنها قابل توصیف نبود. پس یکی از آنها به من گفت: من مادر تو حوا هستم. دیگری گفت: من آسیه بنت مزاحم می باشم. سومی گفت: من کلثوم خواهر موسی (علیه السلام) هستم. چهارمی گفت: من مریم دختر عمران مادر عیسی (علیه السلام) هستم؛ ما آمده ایم تو را در امر زایمان کمک دهیم. و چون فاطمه (علیها السلام) به دنیا آمد سر به سجده گذاشت و انگشت خود را به سوی آسمان بلند نمود. ⁽¹⁾

فاطمه (علیها السلام) در عالم رحم با مادر خود سخن گفت

1- صاحب کتاب روض الفائق می گوید: چون کار از رسول خدا (صلی الله علیه واله)شکافته شدن ماه را طلب کردند خدیجه که به فاطمه (علیها السلام) باردار بود صدا زد: «وای بر کسانی که محمد(صلی الله علیه واله) را تکذیب می کنند! او بهترین پیامبر و رسول خدا می باشد!» ناگهان فاطمه علی از داخل رحم به مادر خطاب کرد: «مادر، ترس و اندوهی به خود راه مده! همانا خداوند با پدرم خواهد بود.» و چون فاطمه به دنیا آمد فضا از نور صورت او روشن شد.

2- در کتاب ذخائر العقبی از رسول خدا (صلی الله علیه واله)نقل شده که فرمود: «جبرئیل برای من از بهشت سیبی آورد و چون خوردم و با خدیجه همبستر شدم او به فاطمه باردار شد» و خدیجه گفت: «یا رسول الله! چون تو خارج می شوی او از داخل رحم با من سخن می گوید.» ⁽¹⁾

فلما تمّ أمد حملها و انقضی، وضعت فاطمه علیها السّلام، فأشرق بنور وجهها الفضاء. (الروض الفائق ص 316.) 2- إن النبی صلی الله علیه و آله و سلم قال: أتانی جبریل بتفاحه من الجنه فأکلتها وواقعت خدیجه فحملت بفاطمه، فقالت: إنی حملت حملاً خفیفاً فإذا خرجت حدّثنی الذی فی بطنی، فلما أرادت أن تضع بعثت إلی نساء قریش لتأتینها فیلین منها ما تلی النساء ممن تلد فلم یفعلن وقلن: لا نأتیک وقد صرت زوجه محمد، (ذخائر العقبی، ص 44.)

سپس می گوید: چون خدیجه خواست وضع حمل کند و زنهای قریش را طلب نمود که به او کمک نمایند، آنها گفتند: چون با محمد (صلی الله علیه واله) ازدواج نمودی ما به کمک تو نمی آییم.

3- در کتاب احقاق الحق از شیخ عز الدین عبد السلام شافعی نقل شده که گفته است: چون خدیجه به فاطمه باردار شد، فاطمه با مادر خود سخن می گفت و خدیجه [این مطلب را از رسول خدا (صلی الله علیه واله)پنهان می داشت.

روزی رسول خدا(صلی الله علیه واله) بر او وارد شد و دید او با کسی سخن می گوید، فرمود: ای خدیجه!؟ با که سخن می گویی.» خدیجه گفت: «با فرزندی که در شکم دارم.» رسول خدا (صلی الله علیه واله) فرمود: «بشارت باد تو را به این فرزند و بدان که او دختر است و خداوند او را مادر یازده نفر از جانشینان من که پس از من و پس از پدرشان خواهند آمد قرار خواهد داد.» ⁽¹⁾4 - صاحب کتاب فاطمة الزهراء، از کتاب مناقب الطاهرین طبری نقل

نموده که گوید: خدیجه ای مشغول نماز چهار رکعتی بود و خواست که در رکعت سوم سلام گوید، پس فاطمه الع از داخل شکم به او خطاب نمود: «ای مادر! برخیز که در رکعت سوم هستی!» ⁽¹⁾

ان خدیجه علیهاالسلام کانت تصلی یوما فقصدت ان تسلم فی الثالثه، فنادتها فاطمه علیهاالسلام من بطنها:

تاریخ ولادت فاطمه (علیها السلام)و زندگی او بعد از رسول خدا (صلی الله علیه واله)

1۔ مرحوم کلینی در کتاب کافی می گوید: فاطمه زهرا(علیها السلام) پنج سال بعد از بعثت متولد شد و چون از دنیا رحلت نمود هیجده سال و هفتاد و پنج روز داشت و هفتاد و پنج روز بعد از پدر خود زنده بود. ⁽²⁾2 - و در کتاب روضه می گوید: ولادت فاطمه (علیها السلام) پنج سال بعد از بعثت و سه سال بعد از معراج بود و آن مخدره هشت سال با پدر خود در مکه به سر برد و سپس

به مدینه هجرت نمود و بعد از یک سال، در مدینه، رسول خدا (صلی الله علیه واله)او را به امیرالمؤمنین (علیه السلام) تزویج نمود و چون پیامبر خدا (صلی الله علیه واله)رحلت نمود فاطمه هیجده سال داشت و بعد از پدر هفتاد و دو روز بیشتر زنده نبود. ⁽¹⁾3- و در کتاب دلائل الامامه طبری و بحارالانوار مجلسی، از ابوبصیر، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: «فاطمه (علیها السلام) در روز بیستم جمادی الآخر سال چهل و پنجم از ولادت پیامبر(صلی الله علیه واله) به دنیا آمد و هشت سال در مکه و ده سال در مدینه با پدر خود زندگی نمود و بعد از رحلت پیامبر(صلی الله علیه واله) هفتاد و پنج روز زنده بود و روز سه شنبه، سوم جمادی الآخر سال یازدهم هجرت از دنیا رحلت نمود. ⁽²⁾

مؤلف گوید: در صورتی که رحلت رسول خدا (صلی الله علیه واله)در بیست و هشتم صفر واقع شده باشد و فاطمه (علیها السلام) هفتاد و پنج روز بعد از پدر خود زنده مانده باشد امکان ندارد رحلت او در سوم جمادی الآخره باشد بلکه باید در سیزدهم جمادی الاولی واقع شده باشد. والله العالم.

4 - و در بحار، از کشف الغمه، از امام باقر (علیه السلام) نقل شده که فرمود: «فاطمه (علیها السلام) پنج سال بعد از نزول وحی و نبوت رسول خدا(صلی الله علیه واله) به دنیا آمد و در آن وقت قریش مشغول ساختن کعبه بودند و چون از دنیا رفت هیجده سال و هفتاد و پنج روز از عمر او گذشته بود» سپس فرمود: «فاطمه در مگه هشت سال و در مدینه ده سال با پدر خود بود و عمر او در زمان رحلت پیامبر (صلی الله علیه واله)هیجده سال بود و بعد از پدر، هفتاد و پنج روز با علی (علیه السلام) زندگی نمود.» ⁽¹⁾

وَ کَانَ عُمُرُهَا مَعَ أَبِیهَا بِمَکَّهَ ثَمَانِیَ سِنِینَ وَ هَاجَرَتْ إِلَی الْمَدِینَهِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم فَأَقَامَتْ مَعَهُ عَشْرَ سِنِینَ وَ کَانَ عُمُرُهَا ثَمَانِیَ عَشْرَهَ سَنَهً فَأَقَامَتْ مَعَ عَلِیٍّ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ بَعْدَ وَفَاهِ أَبِیهَا خَمْسَهً وَ سَبْعِینَ یَوْماً.

خدا (صلی الله علیه واله) بین مورخان و راویان، اختلاف نظر هست: و بیشترین مدتی که گفته اند شش ماه است و کمترین مدتی که گفته اند چهل روز است، ولی نظر ما این است که فاطمه (علیها السلام) بعد از پدر بزرگوارش، نود و پنج روز زندگی کرد و در روز سوم جمادی الاخر سال 11 هجرت از دنیا رفت.

محمد بن جریر طبری امامی، با سند معتبر، از ابوبصیر نقل می کند که امام

صادق (علیه السلام) فرمود: «فاطمه(علیها السلام)، روز سه شنبه، سوم جمادی الاخر سال یازدهم هجری، از دنیا رفت، و علت وفاتش این بود که قنفذ غلام عمربن خطاب، به دستور عمر، با پایه غلاف شمشیر به او زد، به طوری که فرزندش محسن، سقط گردید و همین موجب بیماری شدید فاطمه (علیها السلام) شد و آن حضرت چون بستری گردید به هیچ کس از آن افرادی که به او ستم کردند اجازه ملاقات نداد.» ⁽¹⁾

روی محمد بن جریر الطبری الامامی بسند معتبر عن أبی بصیر، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:

قبضت فاطمة(علیه السلام) فی جمادی الآخرة یوم الثلثاء لثلاث خلون منه سنة إحدی عشر ( کذافی الأصل، و لکن فی بعض المصادر: إحدی عشرة). من الهجرة. و کان سبب وفاتها أن قنفذ مولی عمر نکزها الکزها - خ ل نکزه و لکزه بمعنی: ضربه) بنعل السیف بأمره، فأسقطت محسنة، و مرضت من ذلک مرضا شدیدا، و لم تدع أحدة من آذاها یدخل علیها» - الخ (دلائل الإمامة ص 45 البحار 170/43 ).

إلی هنا انتهی ما فی بیت الأحزان) اقول: و سمعت من بعض اخوانی الثقات ان آیة الله المعروف بکاشف الغطاء اراد ان یتفحص و یعین یوم وفاة فاطمة (علیها السلام) یوم واحد فرأت امه فی المنام فاطمة (علیها السلام) فقالت لها: قولی لإبنک: «لا تفعل ما اردت و ما علیک ان تعین یوما واحدا لوفاتی.» ولم تعلم ام کاشف ما اراد ابنه فلما نقلت نومها له انصرف عن مراده و لم یعین یوما لوفاة فاطمة (علیها السلام) . فظهر أن لهذا الخفاء برکات بین الشیعة من اقامة العزاء و درک المثوبات کما ان الخفاء قبرها(علیها السلام)برکات و آثار و حجة کما لایخفی.

نام ها و القاب مبارک فاطمه (علیها السلام)

1 - مرحوم صدوق و کلینی از امام صادق ما نقل نموده اند که به

یونس بن ظبیان فرمود: «فاطمه (علیه السلام) نزد خداوند عزوجل نه اسم دارد: فاطمه، صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه، زهرا.» سپس فرمود: «آیا میدانی معنای فاطمه چیست؟» یونس بن ظبیان می گوید: گفتم: مولای من! به من خبر دهید. امام صادق (علیه السلام)فرمود: «او از هر شری جدا شده است و اگر امیرالمؤمنین (علیه السلام)با او ازدواج نمی نمود تا قیامت برای او در روی زمین، از آدم و بعد از او، کفوی و همتایی نمی بود.» علامه مجلسی در ذیل این روایت می فرماید: از این حدیث می توان استفاده کرد که علی و فاطمه (علیهما السلام)جز از پیامبر خدا(صلی الله علیه واله) از همه پیامبران اولوالعزم اشرف و افضل می باشند. ⁽¹⁾

فُطِمَت مِنَ الشَّرِّ.

قالَ:ثُمَّ قالَ:لَولا أنَّ أمیرَ المُؤمِنینَ علیه السلام تَزَوَّجَها ما کانَ لَها کُفؤٌ إلی یَومِ القِیامَهِ عَلی وَجهِ الأَرضِ؛آدَمُ فَمَن دونَهُ. و رواه فی الکافی ج 461/1 قال المجلسی رحمه الله: یمکن أن یستدل به علی کون فاطمة و علی (علیهما السلام) اشرف من سائر أولی العزم سوی نبینا (صلی الله علیه واله)

سبب که خداوند عزوجل او و دوستان او را از آتش دوزخ جدا ساخت.» ⁽¹⁾3- در همان کتاب، از علل الشرایع، از جابر نقل شده که گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم: به چه علت فاطمه زهراء نامیده شد؟ فرمود: «چون خداوند عزوجل او را از نور عظمت خود آفرید و چون نور او تابش نمود آسمانها و زمین را روشن کرد و ملائکه طاقت دیدن آن را نداشتند، به طوری که در مقابل عظمت پروردگار خود سجده نمودند و گفتند: خدایا، این چه نوری است؟ پس خداوند به آنها وحی نمود که این نوری است از نور من که آن را در آسمان قرار دادم و از عظمت خود آفریدم و الان آن را از لب پیامبری از پیامبران خود که افضل از جمیع پیامبران است خارج نمودم و از آن نور امامانی را به وجود خواهم آورد که به امر من قیام کنند و مردم را به سوی من هدایت نمایند و من آنان را بعد از انقضای وحی [و رسالت رسول خود جانشینان خود در روی زمین قرار خواهم داد.» ⁽²⁾4 - در همان کتاب، از علل و معانی الأخبار صدوق، از ابن عماره، از پدرش عماره نقل شده که گوید: از امام صادق (علیه السلام) سؤال نمودم: برای چه فاطمه (علیها السلام)

زهراء نامیده شد؟ امام صادق (علیه السلام) فرمود: «برای این که هر وقت در محراب عبادت می ایستاد نور او برای اهل آسمان می درخشید چنان که نور ستارگان برای اهل زمین می درخشد.» ⁽¹⁾

«لأنّها کانت إذا قامت فی محرابها زهر نورها لأهل السماء کما یزهر نور الکواکب لأهل الأرض».

فاطمه (علیها السلام) دوستان خود را از دوزخ خارج می کند

1۔ علامه مجلسی در بحار، از علل الشرایع صدوق، از محمد بن مسلم نقل

نموده که گوید: از امام باقر(علیه السلام) شنیدم که فرمود: «فاطمه (علیها السلام) روز قیامت بر در جهنم می ایستد و در آن روز بین دو چشم هرکسی نوشته شده که او مؤمن است یا کافر و عده ای از دوستان فاطمه در اثر گناهان فراوانی که داشته اند به دوزخ فرستاده شده اند و چون فاطمه (علیها السلام) می بیند که بین اهل دوزخ بعضی از گناهکاران دوست او هستند، صدا می زند: خدایا، مرا فاطمه نامیدی و وعده دادی که دوستان من و دوستان ذریة مرا به آتش نبری و وعده تو حق است و تو هرگز خلف وعده نخواهی نمود؟ پس خداوند عزوجل می فرماید: راست گفتی، ای فاطمه! من تو را فاطمه نام گزاردم و دوستان تو و دوستان ذریه تو را از آتش جدا ساختم و وعده من حق است و من خلف وعده نخواهم نمود، و این بنده [گناهکاری که امر کردم به آتش برود برای این است که تو در باره او شفاعت کنی و من شفاعت تو را بپذیرم تا مقام تو نزد من برای ملائکه و پیامبران و اهل محشر روشن شود. پس هر کسی را که بین دو چشم او نوشته شده مؤمن او اهل ولایت و محبت توست دست او را بگیر و با خود به بهشت ببر.) ⁽¹⁾

نام ها و کنیه های فاطمه (علیها السلام) و اسرار آنها

1۔ علامه مجلسی در کتاب شریف بحار، از مناقب ابن شهر آشوب نقل نموده که گوید: کنیه های فاطمه (علیها السلام) ام الحسن و ام الحسین و ام الأئمة و ام ابیها می باشد و نام های مبارک او طبق آنچه ابو جعفر قمی ( یعنی صدوق) ذکر نموده چنین است:

فاطمه، بتول، حسان، حرة، سیده، عذراء، زهراء، حوراء، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه، مریم کبری، صدیقه کبری.

و در آسمان ملائکه او را نور آسمانی و حانیه - یعنی کسی که نسبت به شوهر و فرزندان خود مشفق و خیرخواه است . می خوانند. ⁽¹⁾2- در همان کتاب، از تفسیر فرات، از امام صادق، از پدرانش، از

رسول خداعه نقل شده که فرمود: «ای مردم! آیا میدانید خلقت فاطمه چگونه بوده است؟» گفتند: خداو رسول او داناترند. فرمود: «فاطمه حوراء انسیه آفریده شد، نه انسیه. و از عرق و موی جبرئیل آفریده شد.» اصحاب گفتند: [فهم سخن شما برای ما مشکل است، آیا حوراء انسیه است و یا از عرق و موی جبرئیل است؟ رسول خدا فرمود: «لازم شد که شما را آگاه سازم. بدانید که خداوند

توسط جبرئیل سیبی از بهشت به من اهدا نمود. آن سیب را جبرئیل به سینه چسبانید و جبرائیل و آن سیب هر دو عرق نمودند و عرق آنها آمیخته شد و سپس جبرئیل نزد من آمد و گفت: «السلام علیک یا رسول الله و رحمة الله و برکاته.» من در جواب او گفتم: «و علیک السلام یا جبرئیل» جبرئیل گفت: خداوند این سیب را از بهشت برای تو هدیه فرستاده است. من آن سیب را گرفتم و بوسیدم و بر چشم خود گذاردم و به سینه خود چسبانیدم. جبرئیل گفت: آن را بخور، ای محمد! گفتم: آیا هدیه پروردگار خود را بخورم؟ گفت: بلی، تو مأموری که آن را بخوری. پس آن را پاره نمودم و نوری از آن ساطع شد که من از آن ترسیدم. جبرئیل گفت: آن را بخور! این نور، نور منصوره، یعنی فاطمه است. گفتم: ای جبرئیل! منصوره کیست؟ جبرئیل گفت: او جاریه و دختری است که از لب تو خارج می شود و نام او در آسمان منصوره و در زمین فاطمه است. گفتم: ای جبرئیل! به چه علت نام او در آسمان منصوره و در روی زمین فاطمه است؟ جبرئیل گفت: او روی زمین فاطمه نامیده شده چون شیعیان او از آتش دوزخ جدا هستند و دشمنان او از محبت او محرومند.

و این است معنای قول خداوند: (و یومئیر یفرح المؤمنون بنصرالله)؛ یعنی روز قیامت مؤمنین و شیعیان فاطمه به نصرت الهی، یعنی شفاعت فاطمه خشنود خواهند بود.» ⁽¹⁾

قُلْتُ وَ عَلَیْکَ السَّلَامُ یَا جَبْرَئِیلُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ أَهْدَی إِلَیْکَ تُفَّاحَهً مِنَ الْجَنَّهِ فَأَخَذْتُهَا وَ قَبَّلْتُهَا وَ وَضَعْتُهَا عَلَی عَیْنِی وَ ضَمَمْتُهَا إِلَی صَدْرِی ثُمَّ قَالَ یَا مُحَمَّدُ کُلْهَا قُلْتُ یَا حَبِیبِی یَا جَبْرَئِیلُ هَدِیَّهُ رَبِّی تُؤْکَلُ قَالَ نَعَمْ قَدْ أُمِرْتَ بِأَکْلِهَا فَأَفْلَقْتُهَا فَرَأَیْتُ مِنْهَا نُوراً سَاطِعاً فَفَزِعْتُ مِنْ ذَلِکَ النُّورِ قَالَ کُلْ فَإِنَّ ذَلِکَ نُورُ الْمَنْصُورَهِ فَاطِمَهَ قُلْتُ یَا جَبْرَئِیلُ وَ مَنِ الْمَنْصُورَهُ قَالَ جَارِیَهٌ تَخْرُجُ مِنْ صُلْبِکَ وَ اسْمُهَا فِی السَّمَاءِ مَنْصُورَهُ وَ فِی الْأَرْضِ فَاطِمَهُ فَقُلْتُ یَا جَبْرَئِیلُ وَ لِمَ سُمِّیَتْ فِی السَّمَاءِ مَنْصُورَهَ وَ فِی الْأَرْضِ فَاطِمَهَ قَالَ سُمِّیَتْ فَاطِمَهَ فِی الْأَرْضِ لِأَنَّهُ فَطَمَتْ شِیعَتَهَا مِنَ النَّارِ وَ فُطِمُوا أَعْدَاؤُهَا عَنْ حُبِّهَا وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ فِی کِتَابِهِ وَ یَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ «1» بِنَصْرِ (الروم آیة 4) (یعنی) بنصر فاطمة (علیها السلام). ( تفسیر فرات ص 119)

اسامی و القاب فاطمه زهرا (علیها السلام)به ترتیب حروف الفبا

ترجمه اسامی و القاب فاطمه زهرا (علیها السلام)به ترتیب حروف الفبا

ما قاله بعض الشعراء فی القابها (علیها السلام)

ألقاب بنت المصطفی کثیرة

نظمت منها نبذة یسیرة

نفسی فداها و فدا ابیها

و بعلها الولی مع بنیها

ص: 15

سیدة انسیة حوراء

نوریة حانیة عذراء

کریمة رحیمة شهیدة

عفیفة قانعة رشیدة

شریفة حبیبة محترمة

صابرة سلیمة مکرمة

صفیة عالمة علیمة

معصومة مغضوبة مظلومة

میمونة منصورة محتشمة

جمیلة جلیلة معظمة

حاملة البلوی بغیر شکوی

حلیفة العبادة والتقوی

حبیبة اللَّه و بنت الصفوة

رکن الهدی و آیة النبوة

شفیعة العصاة امالخبیرة

تفاحة الجنة والمطهرة

سیدة النساء بنت المصطفی

صفوة ربها و مون الهدی

قرة عین المصطفی و بضعته

مهجة قلبه کذا بقیته

حکیمة فهیمة عقیلة

محزونة مکروبة علیلة

عابدة زاهدة قوامة

باکیة صابرة صوامة

عطوفة رأوفة حنانة

البرة الشفیقة الانانة

والدة السبطین دوحة النبی

نور سماوی و زوجة الوصی

بدر تمام غرة غراء

روح ابیه درة بیضاء

واسطة قلادة الوجود

درة بحر الشرف والجود

ولیة اللَّه و سر اللَّه

امینة الوحی و عین اللَّه

مکینة فی عالم السماء

جمال الآباء شرف الابناء

درة بحر العلم والکمال

جوهرة العزة والجلال

قطب رحی المفاخر السنیة

مجموعة المآثر العلیة

مشکوة نور اللَّه والزجاجة

کعبة الآمال لأهل الحاجة

لیلة قدر لیلة مبارکة

ابنة من صلت به الملائکة

ص: 16

قرار قلب امها المعظمة

عالیة المحل سر العظمة

مکسورة الضلع رضیض الصدر

مغصوبة الحق خفی القبر...

(جئة العاصمة ص 11)

اسرار بعضی از نامها و القاب و کنیه های فاطمه (علیها السلام)

1- فاطمه. فاطمه در لغت به معنای جدا شده است و چنانچه در روایات گذشت، فاطمه (علیها السلام) و دوستان او از آتش دوزخ جدا هستند و فاطمه نیز از هر شری دور و از آلودگی زنانه و هر آلودگی دیگری پاک و بدون هیچ همتا و عدیلی است، بلکه از جهت علم و دانش در عالم میثاق از همه زنان عالم سبقت جسته است.

بنابراین نام فاطمه برای او مقدم بر دیگران بوده و چنین نامی با این معانی

مخصوص او می باشد. ⁽¹⁾2- بتول. بتول نیز به معنای منقطع و جدای از چیزهای دیگر است و فاطمه (علیها السلام) از جهت عفت و فضیلت و دین و حسب و زهد در دنیا و اتصال به پروردگار خویش از همه زنهای عالم منقطع و برتر می باشد و مفاد این دو نام از آیه شریفه (و یطهرکم تطهیرا) که در شأن او و پدر و شوهر و فرزندانش نازل شده نیز استفاده می شود (صلوات الله علیهم اجمعین). ⁽²⁾

فی البحار ج 14/43 عن العلل و المعانی عن علی(علیه السلام) أَنَّ اَلنَّبِیَّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ سُئِلَ مَا اَلْبَتُولُ فَإِنَّا سَمِعْنَاکَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ تَقُولُ إِنَّ مَرْیَمَ بَتُولٌ وَ فَاطِمَهَ بَتُولٌ فَقَالَ اَلْبَتُولُ اَلَّتِی لَمْ تَرَ حُمْرَهً قَطُّ.

(مجمع البحرین)

مایأتی من قبله الخیر الکثیر و هذا المعنی یناسب آنها سلام الله علیها هی الکوثر و الکوثر الخیر الکثیر.

مؤلف گوید: این معنا مطابق روایاتی است که فاطمه را کوثر و کوثر را خیر فراوان معرفی نموده است.

فخر رازی در تفسیر سوره کوثر می گوید: قول سوم این است که کوثر اولاد رسول الله(صلی الله علیه واله) است. چون این سوره در مقابل سخن عاص بن وائل نازل شده که می گفت: پیامبر(صلی الله علیه واله) ابتر است و فرزند پسری ندارد که جای پدر را بگیرد.

معنای آیه این است که خداوند به پیامبر خود نسلی عنایت خواهد نمود که

همیشه باقی و برقرار باشند. از این رو، مشاهده می کنید که از اولاد پیامبر یا چقدر کشته شدند و در عین حال عالم پر از بنی هاشم است، در حالی که از بنی امیه در دنیا یک نفر که شناخته شود باقی نمانده و اگر مانده باشد کسی به او توجه ندارد.

اما شخصیت های بزرگ بنی هاشم، مانند امام باقر و امام صادق و امام کاظم و امام رضا و نفس زکیه طلا و امثال آنها بین مردم زیاد بوده و هستند.

آلوسی نیز در تفسیر روح المعانی در مورد آیه (ان شانئک هوالأبتر) می گوید: ابتر کسی است که دنباله ندارد، نه نسلی از او باقی مانده و نه نامی. خداوند در پاسخ کسی که پیامبر خود را ابتر نامیده می فرماید: شانئ و کسی که تو را ابتر خوانده خودش ابتر است، و اما ذریه تو باقی خواهند ماند.

سپس می گوید: این آیه نیز دلالت دارد که اولاد دختر ذریه انسان محسوب می شوند.

علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان می گوید: مراد از کوثر کثرت ذریه پیامبر است و یا مراد خیر کثیر و فراوان است که شامل کثرت ذریه نیز خواهد بود و اگر جز این باشد آیه (ان شانئک هوالأبتر) را نمی توان معنی کرد و خالی از فایده خواهد بود، و روایات فراوانی رسیده که این سوره در پاسخ کسی نازل شده که بعد از فوت قاسم و عبد الله، پیامبر خدا ای را ابتر و دنباله بریده می نامید.⁽¹⁾

الأبتر الّذی لا عقب له حیث لا یبقی منه نسل و لا حسن ذکر، و أمّا أنت فتبقی ذرّیتک ...

و فیه دلاله علی أنّ أولاد البنات من الذرّیه. (روح المعانی ج 267/30 ) و قال العلامة الطباطبایی فی تفسیر المیزان: ان کثره ذریته (صلی الله علیه و آله) هی المراده وحدها بالکوثر الذی أعطاه النبی (صلی الله علیه و آله)، أو المراد بها الخیر الکثیر، و کثره الذریه مراده فی ضمن الخیر الکثیر، و لو لا ذلک لکان تحقیق الکلام بقوله (ان شانئک هو الأبتر) خالیا عن الفائده.

و قد استفاضت الروایات أن السوره انما نزلت فیمن عابه (صلی الله علیه و آله) بالأبتر بعدما مات ابناه القاسم، و عبدالله (المیزان ج 370/2 )

امام صادق (علیه السلام) شنیدم که فرمود: «من در مصحف فاطمه (علیها السلام) دیدم که در سال 128 هجری قمری عده ای از زنادقه و منحرفین ظاهر خواهند شد.» حمادبن عثمان می گوید: عرض کردم: مصحف فاطمه چیست؟ فرمود: «خدای تبارک و تعالی چون پیامبر خود را قبض روح نمود، بر

فاطمه (علیها السلام) حزن و اندوهی وارد شد که شدت آن را جز خدا نمی دانست. پس خدای عزوجل ملکی را فرستاد که او را تسلیت دهد و با او سخن بگوید و چون به امیرالمؤمنین ال خبر داد، آن حضرت فرمود: هنگامی که صدای ملک را شنیدی مرا خبر کن و چون فاطمه علی(علیهما السلام) را خبر می داد، آن حضرت سخنان آن ملک را می نوشت و از آن مصحفی تنظیم شد.» حماد بن عثمان می گوید: سپس امام صادق عال فرمود: «آگاه باشید که در مصحف فاطمه علی چیزی از حلال و حرام وجود نداشت، بلکه خبرهای آینده بود.» او در همان کتاب ضمن حدیث دیگری آمده است که راوی به امام صادق (علیه السلام) گفت: مصحف فاطمه (علیها السلام) چه بود؟ امام صادق (علیه السلام) بعد از سکوتی طولانی فرمود: شما هر سؤالی را مطرح می کنید! همانا فاطمه (علیها السلام) بعد از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه واله)هفتاد و پنج روز زندگی نمود و از فراق پدر در غم و اندوه شدیدی به سر برد. در آن ایام جبرئیل نزد او می آمد و او را تسکین و تسلیت می داد و از حال پدر و جایگاه او در بهشت آگاه می ساخت و حوادث و مصایبی را که در آینده نسبت به ذریه فاطمه رخ می داد به او اطلاع می داد و امیرالمؤمنین (علیه السلام) همه را می نوشت و مصحف فاطمه (علیها السلام) از همانها تشکیل شد.» و در کتاب بصائرالدرجات، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: «مصحف فاطمه (علیها السلام) نزد ما است، مردم چه می دانند که مصحف فاطمه (علیها السلام) چیست؟» سپس فرمود: «مصحف فاطمه (علیها السلام) سه برابر این قرآن شماست، و به خدا سوگند، یک حرف از قرآن در آن نیست و تمام آن املاء خداوند و وحی اوست.» راوی گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم: به خدا سوگند، این هاست آن علمی که [نزد شما اهل بیت می باشد........

و در حدیث دیگری آمده است که فرمود: «فاطمه غلالا مصحفی بر جای گذاشت که قرآن نبود لکن کلام خدا بود که بر او نازل می شد و رسول خدا آن را املا می نمود و امیرالمؤمنین عا می نوشت. ⁽¹⁾

وفی بصائر الدرجات ص 101 عن أبی عبد الله(علیه السلام) قال:و ان عندنا لمصحف فاطمه علیهاالسلام، و ما یدریهم ما مصحف فاطمه علیهاالسلام؟ قال: قلت: و ما مصحف فاطمه علیهاالسلام؟ قال: مصحف فیه قرآنکم هذا ثلاث مرات، و الله ما فیه من قرآنکم حرف واحد. قال: قلت: و الله هذا و الله العلم.

و فیه: و فی حدی آخر: و خلفت فاطمة (علیها السلام) مصحفا ما هو قرآن، و لکنه کلام من کلام الله انزل علیها، املاءها رسول الله (صلی الله علیه واله) و خط علی (علیه السلام).

گوید: از حضرت عسکری (علیه السلام)سؤال کردم: برای چه فاطمه(علیها السلام) زهراء، نامیده شد؟ حضرت عسکری (علیه السلام) فرمود: «چون نور او برای امیرالمؤمنین (علیه السلام) در اول روز مانند خورشید و در ظهر مانند ماه و در غروب مانند ستاره درخشان بود.» و در همان کتاب، از حضرت عسکری، از پدرانش، از رسول خدا(صلی الله علیه واله) نقل شده که فرمود: «چون خداوند آدم و حوا را خلق نمود آنها در بهشت به خود بالیدند. آدم به حوا گفت: خداوند کسی را بهتر از ما نیافریده است! پس خدا به جبرئیل وحی نمود که آدم و حوا را به فردوس اعلی بیاور. و چون آدم و حوا وارد فردوس اعلی شدند دیدند خانمی در زیر چادری ( خیمه ای) از چادرهای بهشتی قرار دارد و بر سر او تاجی از نور و در گوش او گوشواره هایی از نور است و نور صورت او بهشت را روشن نموده است. پس آدم (علیه السلام) به جبرئیل گفت: این خانم که نور صورت او بهشت را نورانی نموده کیست؟ جبرئیل عل گفت: او فاطمه دختر محمد(صلی الله علیه واله) است که از فرزندان تو می باشد و در آخرالزمان مبعوث می شود. آدم گفت: تاجی که بر سر اوست چیست؟ جبرئیل گفت: آن تاج، شوهرش علی ابن ابی طالب (علیه السلام) است. آدم گفت: آن دو گوشواره نورانی که در گوش های اوست چیست؟ جبرئیل گفت: آنها نیز دو فرزند او حسن و حسین هستند. آدم گفت: آیا آنها قبل از من آفریده شده اند؟ جبرئیل گفت: آری، ارواح آنها چهار هزار سال قبل از خلقت تو آفریده شده و در مکنون علم الهی قرار

گرفته اند. ⁽¹⁾

وفیه ج 52/63 عن ابی محمد العسکری عن آبائه (علیهم السلام) قال: قال رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله و سلم: لما خلق اللَّه آدم و حواء تبخترا فی الجنه، فقال آدم لحواء: ما خلق اللَّه خلقا هو احسن منا، فاوحی اللَّه الی جبرئیل ائت بعبدی الفردوس الاعلی، فلما دخلا الفردوس نظرا الی جاریه علی درنوک من درانیک الجنه و علی راسها تاج من نور، و فی اذنیها قرطان من نور قد اشرقت الجنان من حسن وجهها.

فقال آدم: حبیبی جبرئیل من هذه الجاریة التی قد اشرق الجنان من حسن وجهها؟ فقال: هذه فاطمة بنت محمد (صلی الله علیه واله) نبی من ولدک یکون فی آخر الزمان، قال: فما هذا التاج الذی علی رأسها؟ قال: بعلها علی بن ابی طالب (علیه السلام) قال : فَمَا اَلْقُرْطَانِ اَللَّذَانِ فِی أُذُنَیْهَا؟ قَالَ: وَلَدَاهَا اَلْحَسَنُ وَ اَلْحُسَیْنُ . قَالَ: حَبِیبِی جَبْرَئِیلُ ! أَ خُلِقُوا قَبْلِی؟ قَالَ: هُمْ مَوْجُودُونَ فِی غَامِضِ عِلْمِ اَللَّهِ - تَعَالَی - قَبْلَ أَنْ تُخْلَقَ بِأَرْبَعَهِ آلاَفِ سَنَهٍ .

و قد نظمها الشاعر بقوله:

فی الذر کونها الباری و صورها من قبل ایجاد خلق اللوح و القلم توجت تاج نور حوله درر یضییء کالشمس او کالنجم فی الظلم لله اشباح نور طالما سکنوا سر الغیوب فسادوا سائر الأمم

سیوطی در تفسیر درالمنثور، از جابر بن عبدالله انصاری نقل کرده که گوید: رسول خدا (صلی الله علیه واله)وارد خانه فاطمه (علیها السلام) شد، دید فاطمه مشغول دسداس و آسیا نمودن است و خود را با عبایی که پشت شتر را با آن می پوشانند پوشانده است. هنگامی که چشم رسول خدا(صلی الله علیه واله) به فاطمه(علیها السلام) افتاد، فرمود: «فاطمه جان! تلخی زندگی دنیا را برای رسیدن به نعمت های آخرت تحمل کن.)

سپس این آیه نازل شد: (و لسوف یعطیک ربک فترضی) یعنی: زود است که خداوند به تو چنان عطایی عنایت فرماید که خشنود شوی.

مؤلف گوید: در بخش سیره و اخلاق شریفه فاطمه (علیها السلام) خواهد آمد که آن بانو از پدر خود درخواست خادم نمود و رسول خدا (صلی الله علیه واله)به جای آن، تسبیحات معروفه را به او تعلیم فرمود و فاطمه در پاسخ پدر خود سه مرتبه فرمود: «از خدا و رسول او راضی شدم.» علامه مجلسی در کتاب بحار از خرائج، از امام صادق (علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «چون حضرت خدیجه (علیها السلام) از دنیا رفت، فاطمه (علیها السلام) اطراف پدر می گشت و خود را به آن حضرت می چسباند و می گفت: یا رسول الله! مادرم کجاست؟ و چون رسول خدا (صلی الله علیه واله)او را پاسخ نمی داد هر کس نزد او می آمد به او می چسبید و به دور او می گشت و می گفت: مادرم کجاست؟ و رسول خدا (صلی الله علیه واله)متحیر مانده بود که به او چه بگوید.

پس جبرئیل نازل شد و به رسول خدا (صلی الله علیه واله) گفت: پروردگارت تو را امر می فرماید که به فاطمه سلام برسانی و بگویی: مادرت در خانه ای از خانه های بهشتی به سر می برد و....

چون رسول خدا (صلی الله علیه واله) این پیام را به فاطمه (علیها السلام) ابلاغ نمود، فاطمه گفت: خداوند سلام است و از او بر ما سلام می آید و ما نیز بر او سلام می نماییم کنایه از تسلیم و رضایت به تقدیر الهی].»⁽¹⁾

«یا فاطمه تعجلی فتجرعی مراره الدنیا لنعیم الآخره غدا» فأنزل الله و (لسوف یعطیک ربک فترضی) و یاتی فی باب سیرتها و اخلاقها عن البحار ج 82/43 آنها سألت أباها خادما فعلمها التسبیحات المعروفة المنسوبة الیها مکان الخادم فقالت لأبیها (صلی الله علیه واله): رضیت عن الله و رسوله ثلاث دفعات.

و فی البحار ج 27/43 عن الخرائج: روی: ان اباعبدالله علیه السلام، قال: «ان خدیجه (علیهاالسلام) لما توفیت جعلت فاطمه (علیهاالسلام) تلوذ برسول الله (صلی الله علیه و آله) و تدور حوله، و تسأله: یا رسول الله! این امی؟ فجعل النبی (صلی الله علیه و آله) لا یجیبها، فجعلت تدور علی من تسأله، و رسول الله (صلی الله علیه و آله) لا یدری ما یقول، فنزل جبرئیل (علیه السلام)، فقال: ان ربک یأمرک ان تقرأ علی فاطمه السلام، و تقول لها: انامک فی بیت من قصب، کعابه من ذهب، و عمده من یاقوت احمر، بین آسیه امرأه فرعون، و مریم بنت عمران.فقالت فاطمه (علیهاالسلام): ان الله هو السلام، و منه السلام، و الیه السلام.

فاطمه (علیها السلام)، مرضیه نامیده شد چون اعمال و اخلاق او مورد رضایت خدا و رسول او(صلی الله علیه واله) بوده و آیه شریفه (فرضی الله عنهم و رضواعنه) در باره او و پدر و شوهر او نازل شد. چنان که آیه شریفه (ارجعی الی ربک راضیة مرضیة) نیز در باره او نازل شده است.

انقیاد و اطاعت فاطمه (علیها السلام) از پدر خود، رسول الله (صلی الله علیه واله)، و همسر خود، امیرالمؤمنین (علیهم السلام) ، مشهود بوده و در تعدادی از روایات نقل شده است که در بخش مناقب و فضایل آن بانو خواهد آمد. ⁽¹⁾9- طاهره، یعنی زنی که پاک و طاهر از هر عیب و نقص ظاهری و باطنی است.

علامه مجلسی در کتاب بحار، از امام باقر، از پدرانش (علیهم السلام) نقل نموده که فرمود: «فاطمه دختر پیامبر (صلی الله علیه واله) به این سبب «طاهره» نامیده شد که از هر آلودگی - چه زنانه و چه غیر زنانه - پاک و پاکیزه بود و در دوران عمر خود هرگز آلوده به خون حیض و نفاس نشد.) و در همان کتاب ، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: «خداوند تا وقتی که فاطمه (علیها السلام) زنده بود هیچ زنی را برای علی(علیه السلام)حلال نفرمود؛ چرا که فاطمه همیشه پاک و پاکیزه بود و آلودگی زنانه نداشت.» گواه این مدعا آیه مبارکه تطهیر است که خداوند در آن آیه، شهادت به پاکی فاطمه (علیها السلام) داده است و آیه شریفه، اضافه بر تأکیداتی که دارد، از جهت طهارت، مطلق است و شامل انواع طهارت (ظاهری و باطنی و ذاتی و عرضی و ...) می شود. ⁽¹⁾

وعن الصادق (علیه السلام) قال: ان الله حرم النساء علی علی ما دامت فاطمة حیة لأنها طاهرة لاتحیض. المصدر و تشهد بطهارتها آیة التطهیر و هی مطلقة من حیث الطهارة تشمل انواع الطهارة الظاهریة و الباطنیة لها و لأبیها و بعلها و بنیها بل فی الآیة تأکیدات لطهارتهم(علیها السلام)کما لا یخفی .

باشد و راستی در همه اقوال و افعال و صفات او حاصل شده باشد و این معنی جز با فاطمه (علیها السلام) تطبیق نمی شود. ⁽¹⁾

وعن النبی(صلی الله علیه واله) انه قال لعلی(علیه السلام) اوتیت ثلاثا لم یؤتهن احد و لا انا: اوتیت صهرا مثلی و لم اوت انا مثلی و اوتیت زوجه صدیقه مثل ابنتی و لم اوت مثلها زوجه و اوتیت الحسن و الحسین من صلیک و لم اوت من صلبی مثلهما، و لکنکم منی و انا منکم.. (الریاض النضرة ج 202/2 ) وعن علی بن جعفر عن أخیه عن أبی الحسن (علیه السلام) قال: «ان فاطمة (علیه السلام)الصدیقة شهیدة).

1۔ خداوند به تو پدر زنی مانند من داده که به من نداده است؛ 2۔ خداوند به تو همسری مانند صدیقه (فاطمه) داده که چنین همسری به من نداده است؛ 3۔ خداوند فرزندانی مثل حسن و حسین از لب تو عطا فرموده که از صلب من چنین فرزندانی به وجود نیامده، جز این که شما از من هستید و من از شمایم.) علامه مجلسی در کتاب مرآت العقول، از علی بن جعفر، از برادرش، از حضرت ابی الحسن (علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «فاطمه (علیها السلام) صدیقه و شهیده است.» علامه مجلسی می گوید: صدیقه، مبالغه در صدق و تصدیق است و فاطمه (علیها السلام)

شدید نسبت به آنچه رسول خدا (صلی الله علیه واله)بر آن مبعوث شده بود اهل صدق و تصدیق بود و این همان معنای عصمت است که آیه مبارکه تطهیر «انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت» بر آن دلالت دارد و این آیه به اجماع فریقین در شأن فاطمه (علیها السلام) نازل شده است. ⁽¹⁾

فضایل، اخلاق و معجزات فاطمه (علیها السلام)

مؤلف گوید: تنها رسول خدا (صلی الله علیه واله)و امیرالمؤمنین و امامان بعد از اول (علیهم السلام)- که علوم خود را از منبع وحی گرفته اند – می توانند شخصیت فاطمه (علیها السلام) را، آن گونه که سزاوار است، بیان کنند و دیگران هرچه بگویند به اندازه شخصیت و استعداد خود سخن گفته اند و نخواهند توانست تمام شخصیت و مقام آن بانو را تبیین نمایند. از این رو، باید به سخنان رسول خدا (صلی الله علیه واله)و ائمه(علیهم السلام) طاهرین و مراجعه نمود تا بتوان فضایل و ارزش های آن بانوی یکتای عالم وجود را، که سرور زنان عالم و اسوه و پیشوا و بانوی نمونه عالم است بیان نمود.

1۔ علامه مجلسی در کتاب شریف بحار، از خصال شیخ صدوق، از

موسی بن جعفر، از رسول خدا(صلی الله علیه واله) نقل نموده که فرمود: «خداوند از میان زنان عالم مریم و آسیه و خدیجه و فاطمه را برگزید.» از روایات زیادی استفاده می شود که فاطمه (علیها السلام) از آن سه زن دیگر افضل و اشرف است. ⁽¹⁾2- در همان کتاب، از عیون الاخبار صدوق، از حضرت رضا، از پدرانش، از رسول خدا (صلی الله علیه واله)نقل شده که فرمود: خشم و غضب فاطمه خشم و غضب خداست و خشنودی او نیز خشنودی خداوند است.» ⁽²⁾مؤلف گوید: به نظر می رسد که عالی ترین فضیلت برای فاطمه همین فضیلت است که در ضمن تعدادی از روایات آمده است و مردم باید با وجود این روایات و آیه مبارکه تطهیر در موضع گیری های فاطمه و سخنان او توجه بیشتری می کردند و مواضع و اعمال خود را با آن بانو تطبیق می دادند که مع الأسف نکردند؟ 3- در همان کتاب، از حضرت رضا، از پدرانش، از رسول خدا (صلی الله علیه واله)نقل شده که فرمود: «حسن و حسین بعد از من و بعد از پدرشان امیرالمؤمنین (علیهم السلام) بهترین مردم روی زمین هستند و مادر آنها فاطمه (علیها السلام) بهترین زنان عالم است.» ⁽³⁾بنابراین روایات، فاطمه (علیها السلام) در طول زندگی خود کاری برخلاف رضای خدا و رسول اوای او انجام نداده است و این دلیل روشنی بر عصمت فاطمه (علیها السلام) است.

گذشت فاطمه (علیها السلام) از زینت های دنیا

در کتاب بحار، از امالی صدوق، از محمدبن قیس نقل شده که گوید: پیامبر خدا(صلی الله علیه واله) عادتشان بر این بود که چون از سفر باز می گشتند اول به خانه فاطمه (علیها السلام) می آمدند و ملاقاتشان طولانی می شد.

یک بار که پیامبر خدا (صلی الله علیه واله)به مسافرتی رفته بودند، فاطمه (علیها السلام) دو عدد دستبند نقره و یک گردنبند و دو عدد گوشواره برای خود و یک عدد پرده برای اتاقش تهیه ⁽¹⁾

نمود. چون رسول خدا (صلی الله علیه واله)از سفر بازگشت و بر فاطمه (علیها السلام) وارد شد، ملاقات او طولانی گردید و اصحاب پشت درخانه فاطمه ماندند و نمی دانستند بمانند یا بروند.

پس از مدتی رسول خدا(صلی الله علیه واله) از خانه فاطمه (علیها السلام) خارج شد و با صورت گرفته وارد مسجد گردید و کنار منبر نشست. فاطمه (علیها السلام)گمان برد که خشم پدر برای آن دستبند و گوشواره و گردنبند و پرده ای است که او تهیه نموده است. از این رو، آنها را باز نمود و نزد پدر فرستاد و گفت: «پدرم را از طرف من سلام برسانید و بگویید: دخترت می گوید: اینها را در راه خدا انفاق کن.» هنگامی که قاصد فاطمه (علیها السلام) نزد رسول خدا (صلی الله علیه واله)آمد و پیام فاطمه (علیها السلام) را ابلاغ نمود رسول خدا یا سه مرتبه فرمود: «فاطمه آنچه را من می خواستم انجام داد، دنیا برای محمد و آل محمد نیست و اگر دنیا نزد خدا به اندازه بال پشهای ارزش میداشت خداوند شربت آبی از آن را به کافر نمیداد.» و سپس حرکت نمود و به خانه فاطمه (علیها السلام)آمد.

علامه مجلسی در کتاب بحار، از امالی صدوق، از موسی بن جعفر، از پدرانش، از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه واله) وارد خانه ⁽¹⁾

فاطمه (علیها السلام) شد و چون دید برگردن فاطمه (علیها السلام) قلادهای آویخته است روی مبارک خود را از او برگرداند. فاطمه (علیها السلام) چون حالت پدر را دید قلاده را جدا نمود و خدمت رسول خدا (صلی الله علیه واله)گذارد. رسول خدا (صلی الله علیه واله)به او فرمود: «تو پاره تن من و از من هستی. سپس هنگامی که فقیر سائلی نزد فاطمه آمد، فاطمه (علیها السلام) آن قلاده را به او داد.» آن گاه رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «خشم خدا و خشم من بر کسی که خون من را بریزد و مرا در مورد عترتم آزار رساند شدید خواهد بود.» مؤلف گوید: روایات زیادی به این مضمون در کتب حدیث نقل شده که به جهت اختصار از ذکر آنها صرف نظر می نماییم.

جلالت و عظمت فاطمه (علیها السلام)در قیامت

در روایات زیادی مقام بلند حضرت فاطمه (علیها السلام) و جلالت آن بانو نزد رسول خدا (صلی الله علیه واله)و در قیامت بیان شده که در کتاب حاضر به بسیاری از آنها اشاره شده است.

1۔ علامه مجلسی در کتاب شریف بحار، از امالی صدوق، از ابن عباس ⁽¹⁾

نقل نموده که روزی رسول خدا نشسته بود و علی و فاطمه و حسن و حسین ای نزد او بودند، حضرت فرمود: «خدایا، تو میدانی که اینها اهل بیت من و عزیزترین عزیزان من هستند. پس هر کس آنها را دوست می دارد دوست بدار و هر کس آنها را دشمن می دارد دشمن بدار و هر کس آنها را یاری می کند یاری کن و آنها را از هر پلیدی پاک و از هرگناهی مصون فرما و روح القدس (جبرئیل) را مؤید آنان قرار ده.» سپس فرمود: «یا علی! تو امام امت من و خلیفه من بر آنها و رهبر مؤمنین به سوی بهشت می باشی. گو این که می بینم که دخترم فاطمه در روز قیامت بر مرکبی از نور سوار است و در سمت راست و چپ و مقابل و پشت سر او، هر کدام، هفتاد هزار ملک در خدمت او هستند و او زنان مؤمنه امت من را به بهشت می برد.» ⁽¹⁾سپس فرمود: «پس هر زنی که نمازهای پنجگانه خود را بخواند، و ماه مبارک

رمضان را روزه بگیرد و حج خانه خدا را انجام دهد، و زکات مال خویش را ادا کند و شوهر خود را اطاعت نماید و بعد از من ولایت و امامت علی (علیها السلام) را پذیرفته باشد با شفاعت دخترم فاطمه که سیده و سرور زنان عالم است به بهشت داخل خواهد شد.) در این هنگام شخصی به رسول خدا (صلی الله علیه واله)گفت: آیا فاطمه سیده زنهای همین عالم است؟ رسول خدا(صلی الله علیه واله) فرمود: «آن زن مریم است که سیده زنهای عالم خود می باشد، اما دخترم فاطمه سیده و سرور زنهای عالمین از اولین و آخرین است. و چون در محراب خود به عبادت می ایستد هفتاد هزار ملک از ملائکه مقرب ⁽¹⁾

. ثمّ التفتَ إلی علیّ علیه السلام، فقال: یا علیّ! إنّ فاطمه بضعه منِّی وهی نور عینی وثمره فؤادی یسوءنی ما ساءها، ویسرّنی ما سرّها، وإنّها أوّل مَنْ یلحقنی من أهل بیتی، فأحسن إلیها بعدی وأمّا الحسن والحسین فهما ابنای وریحانتای وهما سیدا شباب أهل الجنّه فلیکرما علیک کسمعک وبصرک.

ثمّ رفع صلی الله علیه وآله یده إلی السماء، فقال: اللّهم إنّی أشهدک أنّی محبّ لمن أحبّهم، ومبغض لمن أبغضهم، وسلم لمن سالمهم، وحرب لمن حاربهم، وعدوّ لمن عاداهم وولی لمن والاهم.

خدا بر او سلام می کنند و به او همانند مریم خطاب می نمایند: «ای فاطمه! خداوند تو را برگزید و پاکیزه نمود و بر همه زنهای عالم برتری داد.» سپس رسول خدا (صلی الله علیه واله)روی مبارک خود را به طرف علی (علیه السلام) نمود و فرمود: « یا علی! فاطمه پاره تن و نور چشم و میوه دل من است، آنچه او را بیازارد من را آزرده و آنچه او را خشنود کند من را خشنود نموده است. او نخستین کس از اهل بیت من است که به من ملحق می شود. یا علی! بعد از من به او احترام و احسان کن.» سپس فرمود: «حسن و حسین نیز دو فرزند من و گل های من می باشند و آنان [نیز] آقای جوانان اهل بهشت اند که باید آنها را همانند چشم و گوش خود اکرام و احسان نمایی.)) سپس رسول خدا (صلی الله علیه واله)دست مبارک خود را به طرف آسمان بلند نمود و فرمود: «خدایا، من تو را گواه می گیرم که هر کس آنها را دوست بدارد من او را دوست می دارم و هر کس آنها را دشمن بدارد من او را دشمن می دارم و هر کس تسلیم آنها شود من تسلیم اویم و هرکس با آنها بجنگد من با او به جنگ خواهم آمد.» 2- علامه مجلسی در بحار، از امالی شیخ طوسی، از عایشه نقل نموده که ⁽¹⁾

گوید: «من کسی را ندیدم که در سخن و کلام از فاطمه به رسول خدا شبیه تر باشد. هرگاه فاطمه بر پیامبر خدا وارد می شد ایشان به او خوش آمد میگفت و دست های او را می بوسید و او را در جای خود می نشاند. و چون رسول خدا بر فاطمه وارد می شد فاطمه نیز مقابل پدر برمی خاست و خوش آمد میگفت و دست های پدر را می بوسید.

و هنگامی که فاطمه در بیماری پدر – که بعد از آن از دنیا رحلت نمود - بر آن حضرت وارد شد رسول خدا آهسته چیزی در گوش او گفت و فاطمه ای گریان شد و سپس چیز دیگری را آهسته در گوش او گفت و فاطمه خندان شد.

من [پیش خودم گفتم که حتما این هم فضیلتی است که فاطمه بر سایر زنان دارد که گریان می شود و سپس ناگهان خندان می گردد! ولی چون از فاطمه سر آن را سؤال نمودم فاطمه علی فرمود: «اگر بگویم سر نگهدار نخواهم بود و چون رسول خدا رحلت نمود فاطمه مایل به عایشه فرمود: «پدرم ابتدا مرا خبر داد که از دنیا خواهد رفت و من گریان شدم و چون باز به من خبر داد که من قبل از دیگران به او ملحق می شوم خندان شدم.» ⁽¹⁾

شفاعت فاطمه (علیها السلام) در قیامت

علامه مجلسی در کتاب بحار، از تفسیر فرات، از امام صادق (علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «جابر به پدرم امام باقر (علیه السلام) گفت: فدای شما شوم، ای فرزند رسول خدا! مرا به حدیثی و سخنی در فضیلت جده خود، فاطمه، آگاه کنید که چون برای شیعیانتان بیان کنم خشنود شوند. پس پدرم، از پدر خود، زین العابدین، از جد خود، امام حسین، از رسول خدا (صلی الله علیه واله)نقل نمود که آن حضرت فرمود:

چون روز قیامت شود برای پیامبران و رسولان منبرهایی از نور قرار داده می شود و در آن روز منبر من از همه منبرها بلندتر خواهد بود. سپس خدای تبارک و تعالی می فرماید: ای محمد، خطبه بخوان! و من خطبه ای می خوانم که احدی از ⁽¹⁾

پیامبران و رسولان مثل آن را نشنیده اند.

سپس برای اوصیای پیامبران نیز منبرهایی از نور قرار می دهند و برای وصی من علی بن ابی طالب در وسط آنها منبری از نور قرار می دهند که از همه منبرهای اوصیا بلندتر خواهد بود و خداوند به علی (علیه السلام) خطاب می فرماید که خطبه بخواند و او خطبه ای می خواند که احدی از اوصیا م سپس برای فرزندان پیامبران و رسولان نیز منبرهایی از نور آماده می شود و ⁽¹⁾

أَیْنَ فَاطِمَهُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ؟ أَیْنَ خَدِیجَهُ بِنْتُ خُوَیْلِدٍ؟ أَیْنَ مَرْیَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ؟ أَیْنَ آسِیَهُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ؟ أَیْنَ أُمُّ کُلْثُومٍ أُمُّ یَحْیَی بْنِ زَکَرِیَّا؟ فَیَقُمْنَ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: یَا أَهْلَ الْجَمْعِ لِمَنِ الْکَرَمُ الْیَوْمَ؟ فَیَقُولُ مُحَمَّدٌ وَ عَلِیٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ: لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ، فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی: یَا أَهْلَ الْجَمْعِ إِنِّی قَدْ جَعَلْتُ الْکَرَمَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ فَاطِمَهَ، یَا أَهْلَ الْجَمْعِ طَأطِؤا الرُّؤُوسَ وَ غُضُّوا الْأَبْصَارَ فَإِنَّ هَذِهِ فَاطِمَهُ تَسِیرُ إِلَی الْجَنَّهِ.

فَیَأْتِیهَا جَبْرَئِیلُ بِنَاقَهٍ مِنْ نُوقِ الْجَنَّهِ. مُدَبَّجَهَ الْجَنْبَیْنِ، خِطَامُهَا مِنَ اللُّؤْلُؤِ الْمُخْفَقِ الرَّطْبِ، عَلَیْهَا رَحْلٌ مِنَ الْمَرْجَانِ فَتُنَاخُ بَیْنَ یَدَیْهَا فَتَرْکَبُهَا فَیُبْعَثُ إِلَیْهَا مِائَهُ أَلْفِ مَلَکٍ فَیَسِیرُونَ عَلَی یَمِینِهَا وَ یُبْعَثُ إِلَیْهَا مِائَهُ أَلْفِ مَلَکٍ فَیَصِیرُونَ عَلَی یَسَارِهَا وَ یُبْعَثُ إِلَیْهَا مِائَهُ أَلْفِ مَلَکٍ یَحْمِلُونَهَا عَلَی أَجْنِحَتِهِمْ حَتَّی یُسَیِّرُونَهَا عَلَی بَابِ الْجَنَّهِ.

فَإذَا صَارَتْ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّهِ تَلْتَفِتُ، فَیَقُولُ اللَّهُ: یَا بِنْتَ حَبِیبِی مَا الْتِفَاتُکِ وَ قَدْ أَمَرْتُ بِکِ إِلَی جَنَّتِی؟ فَتَقُولُ: یَا رَبِّ أَحْبَبْتُ أَنْ یُعْرَفَ قَدْرِی فِی مِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ فَیَقُولُ اللَّهُ: یَا بِنْتَ حَبِیبِی ارْجِعِی فَانْظُرِی مَنْ کَانَ فِی قَلْبِهِ حُبٌّ لَکِ أَوْ لِأَحَدٍ مِنْ ذُرِّیَّتِکِ خُذِی بِیَدِهِ فَأَدْخِلِیهِ الْجَنَّهَ.

برای دو فرزند و دو سبط و دو ریحانه من - که آنها را در زمان حیاتم می بوییدهام - نیز منبری از نور قرار می دهند و به آنها گفته می شود که خطبه بخوانند و آنها خطبه ای می خوانند که هیچ یک از فرزندان پیامبران و رسولان مثل آن را نشنیده اند.

سپس منادی پروردگار جبرئیل (علیه السلام) ندا می کند: فاطمه، دختر محمد (صلی الله علیه واله)و خدیجة بنت خویلد و مریم بنت عمران و آسیه بنت مزاحم و ام کلثوم مادر یحیی کجایند؟ و چون آنها برپا می ایستند، خدای متعال می فرماید: ای اهل محشر! امروز کرم و بزرگواری از آن کیست؟ پس محمد و علی و حسن و حسین (علیهم السلام) می گویند: امروز کرم و بزرگواری مخصوص خدای یکتای قهار است.

پس خداوند می فرماید: ای اهل محشر! من امروز کرم و بزرگواری را به محمد و علی و حسن و حسین و فاطمه واگذار نمودم. اینک ای اهل محشر، سرهای خود را به زیر اندازید و چشمان خود را ببندید که فاطمه (دختر پیامبرم) به طرف بهشت می رود.

آن گاه جبرئیل برای فاطمه (علیها السلام) ناقه ای از بهشت می آورد که مزین به دیباج است و افسار آن از لؤلؤ و رحل آن از مرجان می باشد، پس مقابل فاطمه (علیها السلام) بر زمین می نشیند و فاطمه (علیها السلام) بر آن سوار می شود و یکصد هزار ملک در طرف راست او و یکصد هزار ملک در طرف چپ او قرار می گیرند و یکصد هزار ملک او را بر بالهای خود حمل می کنند و به در بهشت می رسانند.

و چون فاطمه (علیها السلام) به در بهشت می رسد به پشت سر التفات می نماید، پس از ناحیه پروردگار خطاب می شود: ای دختر حبیبم! برای چه التفات نمودی، در حالی که من تو را امر به دخول بهشت نمودم؟ فاطمه (علیها السلام) می گوید: خدایا، دوست می دارم که امروز قدر و منزلت من شناخته شود. پس از طرف پروردگار خطاب می شود:ای

دختر حبیب من! برگرد و دست هر کس را که در قلب او محبت تو یا محبت یکی از ذره تو هست بگیر و با خود به بهشت ببر.» امام باقر (علیه السلام) در این جا می فرماید: «به خدا سوگند، ای جابر! فاطمه (علیها السلام) در آن روز شیعیان و دوستان خود را همانند پرنده ای که دانه خوب را از بد جدا می کند و بر می دارد از بین اهل محشر جدا خواهد نمود و نجات خواهد داد.

و چون شیعیان فاطمه همراه فاطمه (علیها السلام) به در بهشت می رسند خداوند نیز به قلب های آنها الهام می نماید که به عقب سر التفات کنند و چون التفات می کنند خطاب می رسد: ای دوستان من! برای چه التفات نمودید، در حالی که من دختر ⁽¹⁾

فیقول اللّه: یا أحبائی، ارجعوا و انظروا من أحبّکم لحبّ فاطمه، انظروا من أطعمکم لحبّ فاطمه، انظروا من کساکم لحبّ فاطمه، انظروا من سقاکم شربه فی حبّ فاطمه، انظروا من ردّ عنکم غیبه فی حبّ فاطمه، خذوا بیده و أدخلوه الجنه.

قال أبو جعفر علیه السّلام: و اللّه لا یبقی فی الناس إلا شاکّ أو کافر أو منافق. فإذا صاروا بین الطبقات، نادوا کما قال اللّه تعالی: «فَما لَنا مِنْ شافِعِینَ. وَ لا صَدِیقٍ حَمِیمٍ» ، فیقولون:

«فَلَوْ أَنَّ لَنا کَرَّهً فَنَکُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ».

قال أبو جعفر علیه السّلام: هیهات هیهات، منعوا ما طلبوا، «وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ» الأنعام: الآیه 28.

حبیب خود را شفیع شما قرار دادم؟ پس آنها می گویند: خدایا، ما نیز دوست می داریم که در این روز قدر و منزلت ما شناخته شود. در این هنگام به آنها هم گفته می شود، برگردید و هر کس شما را برای فاطمه دوست می داشته و با اطعام نموده و یا لباس پوشانده و یا آبی به شما نوشانده و یا از شما دفاع نموده و غیبت شما را رد کرده دستش را بگیرید و با خود به بهشت ببرید.» امام باقر(علیه السلام)سپس فرمود: «به خدا سوگند، کسی در قیامت باقی نمی ماند [و به عذاب دوزخ گرفتار نمی شود] جز کسانی که با شک از دنیا رفته و یا کافر و منافق مرده اند و آنها چون در طبقات دوزخ قرار می گیرند - چنانچه خدا در قرآن فرموده - می گویند: امروز برای ما نه شفاعت کننده ای هست و نه دوست حمایتگری وجود دارد! و اگر یک بار دیگر برای ما بازگشتی به دنیا می بود ما از مؤمنین می شدیم.» امام باقر(علیه السلام) در این قسمت از کلام خود می فرماید: «آنها دروغ می گویند و آنچه را می طلبند به آنها داده نمی شود، چرا که اگر به دنیا بازگردند اعمال پیشین خود را ادامه خواهند داد.»

انفاق و ایثار فاطمه (علیها السلام) در سختیها

انفاق و ایثار فاطمه و امیرالمؤمنین(علیهما السلام) مشهور و معروف است. شیخ طوسی در امالی، ص 185 در تفسیر آیه شریفه « وَیُؤْثِرُونَ عَلَی أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ کَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ » با سند خود از رسول خدا (صلی الله علیه واله)نقل نموده که شخص فقیری خدمت رسول خدا(صلی الله علیه واله) رسید و از گرسنگی و فقر خود شکایت نمود و رسول خدا (صلی الله علیه واله) او را نزد زنهای خود فرستادند و آنها گفتند: چیزی جز آب در خانه های ما نیست.

سپس به اصحاب خود فرمود: «امشب کدام یک از شما از این مرد پذیرایی می کنید؟» علی (علیه السلام) عرض کرد: «یا رسول الله! من از او پذیرایی می نمایم.» و سپس نزد فاطمه (علیها السلام) آمد و فرمود: «ای دختر پیامبر! چیزی داری که از این مرد پذیرایی کنیم؟» فاطمه (علیها السلام) فرمود: «چیزی جز قوت شب نداریم ولی میهمان را بر خود مقدم میداریم.» امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «ای فاطمه! فرزندانمان را بخوابان و چراغ را خاموش کن.» سپس غذای خود و فرزندان خود را در آن شب به آن فقیر دادند و چون صبح شد و علی (علیه السلام) خدمت رسول خدا (صلی الله علیه واله)رسید و عرضه داشت که ما دیشب از آن فقیر پذیرایی نمودیم آیه فوق نازل شد ( آیات الفضائل، ص 979).

1۔ علامه مجلسی در بحار، از کتاب بشارة المصطفی، از امام صادق (علیه السلام)، از ⁽¹⁾

فقال ما اجد لک شیئا، ولکن الدال علی الخیر کفاعله، انطلق الی منزل من یحب الله و رسوله و یحبه الله و رسوله، یوثر الله علی نفسه، انطلق الی حجره فاطمه. و کان بیتها ملاصق بیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم الذی ینفرد به لنفسه من ازواجه، و قال: یا بلال قم،

پدر خود، از جابر بن عبدالله انصاری نقل نموده که گوید:

«روزی رسول خدا (صلی الله علیه واله) به نماز عصر را با ما خواندند و چون سلام دادند در جای خود نشستند و مردم اطراف آن حضرت گرد آمدند. در این هنگام پیرمرد غریبی، که از ضعف و پیری نمی توانست بر روی پای خود بایستد، وارد شد و رسول خدا (صلی الله علیه واله)با او مشغول صحبت شدند و از احوال او سؤال نمودند. پیرمرد گفت: یا رسول الله! من گرسنه هستم، به من غذا بدهید و برهنه هستم مرا بپوشانید و فقیر هستم مرا بی نیاز کنید.

رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «چیزی برای تو سراغ ندارم لکن تو را راهنمایی ⁽¹⁾

فعمدت فاطمه الی جلد کبش مدبوغ بالقرظ کان ینام علیه الحسن والحسین، فقالت: خذ ایها الطارق، فعسی الله ان یرتاح لک ما هو خیر منه، قال الاعرابی: یا بنت محمد شکوت الیک الجوع فناولتینی جلد کبش ما انا صانع به مع ما اجد من السغب.

قال: فعمدت لما سمعت هذا من قوله الی عقد کان فی عنقها اهدته لها فاطمه بنت عمها حمزه بن عبدالمطلب، فقطعته من عنقها و نبذته الی الاعرابی، فقالت: خذه و بعه

می کنم؛ زیرا راهنمای به خیر مانند انجام دهند، خیر است.» سپس فرمود: «تو باید به در خانه کسی بروی که خدا و رسول خدا را دوست می دارد و خدا و رسول خدا نیز او را دوست می دارند. البته او خدا را بر خود مقدم خواهد داشت. باید به حجره دخترم فاطمه بروی.) گفتنی است حجره فاطمه متصل به حجره مخصوص رسول خدا بود که در آن خلوت می نمود. - سپس فرمود: «ای بلال، برخیز و او را به خانه فاطمه ببر.» پس اعرابی به در خانه فاطمه آمد و با صدای بلند گفت: «السلام علیکم یا اهل بیت النبوة و مختلف الملائکة و مهبط جبرئیل الروح الأمین بالتنزیل من عند رب العالمین» فاطمه علی فرمود: «و علیک السلام، تو چه کسی هستی؟» پیرمرد گفت: من پیرمردی هستم که از راه دور آمده ام و بر پدر شما، سید بشر، وارد شده ام و گرسنه و برهنه هستم. به من کمک کنید، خدا شما را رحمت نماید. تا این که گوید:

در آن وقت درخانه فاطمه چیزی نبود و رسول خدا می دانست که آنها ⁽¹⁾

فقام عمار بن یاسر رحمه الله علیه فقال: یا رسول الله اتاذن لی بشراء هذا العقد؟ قال: اشتره یا عمار فلو اشترک فیه الثقلان ما عذبهم الله بالنار، فقال عمار: بکم العقد یا

سه روز است چیزی از طعام نخورده اند. پس فاطمه (علیها السلام) پوست گوسفندی را که دباغی شده بود و شب ها حسن و حسین (علیهما السلام) را بر روی آن می خواباند به او داد و فرمود: «این را بگیر شاید خداوند چیزی بهتر از این برای تو فراهم نماید.» پیرمرد گفت: ای دختر پیامبر! من گرسنه هستم، با این پوست گوسفند چه کنم؟ جابر می گوید: چون فاطمه این سخن را از اعرابی شنید، فورا گردن بند خود را - که فاطمه دختر حمزة بن عبدالمطلب برای او هدیه داده بود - از گردن بیرون نمود و به اعرابی داد و فرمود: «این را بگیر و بفروش. امید آنکه خداوند بهتر از آن را به تو عطا نماید.» اعرابی آن را گرفت و وارد مسجد شد و در حالی که رسول خدا (صلی الله علیه واله) بین اصحاب خود نشسته بود صدا زد: یا رسول الله! فاطمه این گردنبند را به من داد و فرمود: «آن را بفروش. امید آن که خداوند کار تو را اصلاح نماید.» جابر می گوید: در این هنگام رسول خدا(صلی الله علیه واله) گریان شد و فرمود: «چگونه ⁽¹⁾

و عاد الاعرابی الی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، فقال له رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: اشبعت و اکتسیت؟ قال الاعرابی: نعم و استغنیت بابی انت و امی، قال فاجز فاطمه بصنیعها، فقال الاعرابی: اللهم انک اله، ما استحدثناک، و لا اله لنا نعبده سواک و انت رازقنا علی کل الجهات، اللهم

خدا کار تو را اصلاح نمی کند در حالی که فاطمه دختر محمد و بهترین دختران از فرزندان آدم آن را به تو داده است؟!» پس عمار یاسر از بین اصحاب برخاست و گفت: یا رسول الله! به من اجازه می دهید این گردنبند را بخرم؟ رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «آن را بخر، زیرا اگر جن و انس در آن شریک شوند خداوند آنها را عذاب نخواهد نمود.» عمار به آن اعرابی گفت: به چه قیمت می فروشی؟ اعرابی گفت: آن را در مقابل یک وعده غذا از نان و گوشت که سیر شوم و یک عبای یمانی که پوشیده شوم و در آن نماز بخوانم و یک دینار که مرا به وطن خود برساند می فروشم.

و عمار که در آن وقت سهمی را که رسول خدا (صلی الله علیه واله) از غنایم خیبر به او داده بود فروخته بود و چیزی از آن را باقی نگذارده بود، گفت: من در مقابل این گردنبند بیست دینار و دویست درهم و یک عبای یمنی و یک وعده غذا از گوشت و نان گندم و مرکبی که تو را به وطن و اهل خود برساند به تو می دهم. اعرابی گفت: چقدر تو با گذشت هستی، ای مرد! سپس عمار او را با خود برد و آنچه را به او گفته بود به او تحویل داد. ⁽¹⁾

اعرابی باز خدمت رسول خدا (صلی الله علیه واله)آمد و رسول خدا به او فرمود: «آیا از گرسنگی نجات یافتی و لباسی به دست آوردی؟» اعرابی گفت: آری، پدر و مادرم فدای شما باد! من از فقر نجات یافتم.

رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «پس به فاطمه (علیها السلام) که این احسان را به تو نموده دعا کن.» اعرابی گفت: خدایا، تو آفریده گار و معبود مایی و ما هرگز تو را نیافریده ایم و ما پروردگاری جز تو را نمی پرستیم. تو رازق و تأمین کننده همه چیز ما هستی. خدایا، به فاطمه پاداشی عطا کن که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده باشد.

پس رسول خدا (صلی الله علیه واله)دعای او را آمین فرمود و روی مبارک خود را به سوی اصحاب کرد و فرمود: «خداوند آنچه را این اعرابی گفت در دنیا به فاطمه عطا نموده است؛ من پدر اویم و احدی از عالمین مثل من نیست، و علی همسر اوست و اگر علی نبود برای فاطمه هرگز همسری پیدا نمی شد، و خداوند به فاطمه دو فرزند ⁽¹⁾

الا و ازیدکم من فضلها: ان الله قد و کل بها رعیلا من الملائکه یحفظونها من بین یدیها و من خلفها و عن یمینها و عن شمالها و هم معها فی حیاتها، و عند قبرها و عند موتها یکثرون الصلاه علیها و علی ابیها و بعلها و بنیها.

فمن زارنی بعد وفاتی فکانما زارنی فی حیاتی؛ و من زار فاطمه فکانما زارنی؛ و من زار علی بن ابی طالب فکانمازار فاطمه، و من زار الحسن والحسین فکانمازار علیا، و من زار ذریتهما فکانما زارهما.

مانند حسن و حسین داده که در عالم مانند آنها وجود ندارد و آنها دو جوان و دو آقای همه جوانان بهشتی و اسباط پیامبران هستند.» سپس رسول خدا(صلی الله علیه واله) روی مبارک خود را به سوی مقداد و عمار و سلمان نمود و فرمود: «آیا بیش از این برای شما بگویم؟» گفتند: آری، رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «روح الأمین جبرئیل نزد من آمده و می گوید: فاطمه (علیها السلام) چون از دنیا برود و به خاک سپرده شود، دو ملک قبر از او سؤال می کنند: پروردگار تو کیست؟ او می گوید: الله پروردگار من است. گویند: پیامبر تو کیست؟ او می گوید: پدرم پیامبر من می باشد. گویند: ولی و امام تو کیست؟ او می گوید همین کسی که در کنار قبرم ایستاده است، یعنی علی بن ابی طالب (علیه السلام) امام و ولی من است.» سپس رسول خدا(صلی الله علیه واله) فرمود: «آیا از فضیلت فاطمه بیش از این برای شما بگویم؟ همانا خداوند عده ای از ملائکه را نگهبان فاطمه قرار داده که او را از مقابل صورت و از پشت سر و از طرف راست و از طرف چپ محافظت می کنند و آنها در زمان حیات فاطمه و بعد از رحلت او نزد قبر او خواهند بود و بر او و بر پدر و شوهر ⁽¹⁾

فعمد عمار الی العقد و طیبه بالمسک و لفه فی برده یمانیه، و کان له عبد اسمه سهم، ابتاعه من ذلک السهم الذی اصابه بخیبر، فدفع العقد الی المملوک، و قال له: خذ هذا العقد فادفعه الی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و انت له. فاخذ المملوک العقد فاتی به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و اخبره بقول عمار، فقال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: انطلق الی فاطمه، فادفع الیها و انت لها. فجاء المملوک بالعقد و اخبرها بقول رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، فاخذت فاطمه علیهاالسلام العقد و اعتقت المملوک، فضحک الغلام، فقالت: ما یضحکک با غلام؟ فقال: اضحکنی عظم برکه هذا العقد، اشبع جائعا، و کسی عریانا، و اغنی فقیرا، و اعتق عبدا، و رجع الی ربه».

و فرزندان او صلوات می فرستند و هرکس پس از رحلت من مرا زیارت کند همانند آن است که مرا در زمان حیات زیارت نموده باشد و هرکس فاطمه (علیها السلام)را زیارت کند مثل این است که مرا زیارت نموده باشد و هر کس علی بن ابی طالب (علیه السلام) را زیارت کند مانند این است که فاطمه را زیارت کرده باشد و هر کس حسن و حسین را زیارت کند مانند این است که علی (علیه السلام) را زیارت نموده باشد و هر کس ذریه فاطمه و علی علی را زیارت کند مانند این است که فاطمه و علی (علیهم السلام)را زیارت کرده باشد.» سپس عمار آن گردن بند را با مشک خوشبو نمود و آن را در برد یمانی پیچید و به غلام خود به نام «سهم» - که او را از سهم خیبر خریده بود به داد و گفت: آن را خدمت رسول خدا (صلی الله علیه واله)ببر و خود نیز مملوک و غلام او باش.

غلام آن گردنبند را خدمت رسول خدا(صلی الله علیه واله) آورد و پیام عمار را به آن ⁽¹⁾

فقال علی: یا فاطمه! ألا کنتِ أعلَمتِنی فأبغیکم شیئاً؟ فقالت: یا أباالحسن إنی لأستحیی من إلهی أن أکلّف نفسک ما لا تقدر علیه.

فخرج علی بن أبی طالب من عند فاطمه (علیهماالسلام) واثقاً بالله بحسن الظن، فاستقرض دیناراً فبینما الدینار فی ید علی بن أبی طالب (علیه السلام) یرید أن یبتاع لعیاله ما یصلحهم، فتعرَّض له المقداد بن الأسود، فی یوم شدید الحر، قد لوّحته الشمس من فوقه، و آذته من تحته فلما رآه علی بن أبی طالب (علیه السلام) أنکر شأنه فقال: یا مقداد ما أزعجک هذه الساعه من رحلک؟ قال: یا أبا

حضرت رساند و رسول خدا (صلی الله علیه واله) به او فرمود: «آن را نزد فاطمه ببر و من تو را به او بخشیدم.» و چون نزد فاطمه رفت، فاطمه (علیها السلام) گردن بند را گرفت و او را آزاد نمود. در این هنگام غلام خندید. فاطمه (علیها السلام)فرمود: «برای چه خندیدی؟» غلام گفت: از برکت این گردنبند تعجب نمودم که گرسنه ای را سیر نمود و برهنه ای را پوشاند و فقیری را بی نیاز نمود و غلامی را آزاد کرد و در نهایت به صاحب اول خود بازگشت.

مؤلف گوید: مواسات و ایثار امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا(علیها السلام) در تاریخ ثبت شده و در آیات سوره «هل اتی»، که به اتفاق مفسیرین شیعه و سنی در باره علی و فاطمه و حسن و حسین و فضه خادمه نازل شده است، معروف و مشهود است و در تعداد فراوانی از روایات نقل شده است که به یک مورد دیگر آنها اشاره می شود.

2- علامه مجلسی در کتاب شریف بحار، از تفسیر فرات، از ابوسعید خدری نقل نموده که گوید: روزی امیرالمؤمنین گرسنه بود و به فاطمه (علیها السلام) فرمود: «آیا غذایی در خانه هست که مرا از آن تغذیه نمایی؟» فاطمه گفت: «سوگند به خدایی که پدرم را به نبوت و تو را به خلافت و ⁽¹⁾

فقال: یا أباالحسن رغبه إلی الله و الیک أن تخلّی سبیلی، و لا تکشفنی عن حالی!!! فقال له: یا أخی إنه لا یسعک أن تکتمنی حالک.

فقال: یا أباالحسن! أمَّا إذا أبیتَ! فوالذی أکرم محمد بالنبوه و أکرمک بالوصیه ما أزعجنی من رحلی إلاَّ الجهد و قد ترکت عیالی یتضاعون جوعاً، فلما سمعت بکاء العیال لم تحملنی الأرض، فخرجت مهموماً، راکب رأسی، هذه حالی و قصتی!! فانهملت عینا علی بالبکاء حتی بلّت دمعته لحیته فقال له: أحلفُ بالذی حلفتَ: ما

وصایت گرامی داشته، چیزی در خانه نیست و ما دو روز است که خود گرسنه هستیم و چیزی نداشته ایم جز آنچه قبلا برای شما آوردم و شما را بر خود و فرزندان خود حسن و حسین مقدم داشتم.» امیرالمؤمنین (علیه السلام) به فاطمه (علیها السلام) فرمود: «چرا به من خبر ندادی که برای شما چیزی فراهم کنم؟» فاطمه (علیها السلام) گفت: «یا ابالحسن! من از خدای خود حیا می کنم که تو را به چیزی که قدرت بر آن نداری تکلیف نمایم.» پس امیرالمؤمنین (علیه السلام) از خانه خارج شد و در حالی که به خدای خود امیدوار ⁽¹⁾

فلما نظر رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) إلی سکوته فقال: یا أباالحسن ما لَک لا تقول: لا. فانصرف؟ أو تقول: نعم. فأمضی معک؟ فقال:- حیاءً و تکرماً-: فاذهب بنا!! فأخذ رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) ید علی بن أبی طالب فانطلقا حتی دخلا علی فاطمه (علیهاالسلام) و هی فی مصلاّها قد قضت صلاتها، و خلفها جفنه تفور دخاناً.فلما سمعت کلام رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) خرجت من مصلاّها فسلّمت علیه و کانت أعزّ الناس علیه، فردّ علیهاالسلام، و مسح بیده علی رأسها

بود دیناری را از کسی قرض گرفت و رفت که برای عیال خود غذایی تهیه کند. ناگهان مقداد را دید که در وسط روز درآن هوای گرم پریشان است و خورشید از بالای سر و زیر قدم، او را آزار داده است. چون امیرالمؤمنین (علیه السلام) حال مقداد را چنین دید فرمود: «برای چه در این ساعت از روز از خانه خود بیرون آمده ای؟» مقداد عرض کرد: یا ابالحسن! مرا رها کنید و از احوال من سؤال نفرمایید.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «امکان ندارد من از تو جد اشوم تا این که از حال تو آگاه گردم.» مقداد گفت: از شما خواهش می کنم که برای خدا مرا رها کنید و از اسرار من سؤال نفرمایید. امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «تو نباید حال خود را از من پنهان بداری.» مقداد گفت: حال که چنین است به شما می گویم. به آن خدایی که محمد(صلی الله علیه واله) را به نبوت و شما را به وصایت و خلافت گرامی داشته، مرا چیزی جز فقر و ⁽¹⁾

فأخذت الجفنه فوضعتها بین یدی النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی بن أبی طالب....

فقال علی لها: یا فاطمه أنِّی لک هذا الطعام الذی لم أنظر إلی مثل لونه قط، و لم أشمّ ریحه قط، و ما آکل أطیب منه؟؟ قال: فوضع رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) کفّه الطیبه المبارکه بین کتفی علی بن أبی طالب (علیه السلام) فغمزها، ثم قال:

گرسنگی عیال و فرزندانم از خانه بیرون نیاورده است و من چون گریه عیال خود را از شدت گرسنگی شنیدم طاقت نیاوردم و با حال پریشان از خانه خارج شدم. یا علی! این است حال و قصه من.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) با شنیدن سخنان مقداد گریان شد و اشک او بر صورت جاری گردید و فرمود: «ای مقداد! به آن خدایی که تو به او سوگند یاد نمودی، که من نیز از خانه بیرون نیامدم جز برای همان چیزی که تو برای آن از خانه خود بیرون آمدی. اینک من دیناری رابه قرض گرفته ام و تو را بر خود مقدم می دارم.» سپس آن دینار را به عمار داد و به مسجد بازگشت و نماز ظهر و عصر و مغرب را با رسول خدا خواند.

چون رسول خدا نماز مغرب را خواند و خواست که از مسجد خارج شود به امیرالمؤمنین (علیه السلام)، که در صف اول نشسته بود، اشاره نمود که برخیزد. امیرالمؤمنین که مشغول تعقیب بود خود را به رسول خدا (صلی الله علیه واله)می رساند و جلوی یکی از درهای مسجد به رسول خدا (صلی الله علیه واله)رسید و سلام کرد.

رسول خدا (صلی الله علیه واله)جواب سلام او را داد و فرمود: «یا ابا الحسن! آیا چیزی در خانه داری که امشب به خانه شما بیاییم و از غذای شما استفاده کنیم؟» امیرالمؤمنین سر به زیر انداخت و سکوت کرد و از رسول خدا (صلی الله علیه واله)حیا نمود که چیزی بگوید، در حالی⁽¹⁾

ثم استعبر النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) باکیاً، ثم قال: الحمد لله الذی أبی لکم أن تخرجا من الدنیا حتی یجزیکما و یجریک- یا علی- مجری زکریا، و یجری فاطمه مجری مریم بنت عمران، کلما دخل علیها زکریا المحراب و جد عندها رزقاً.

که رسول خدا (صلی الله علیه واله)به حال او و آن دیناری را که به قرض گرفته بود و به مقداد داده بود می دانست و خداوند به او وحی نموده بود که آن شب را میهمان امیرالمؤمنین باشد.

وقتی رسول خدا (صلی الله علیه واله)سکوت علی (علیه السلام) را دید فرمود: «یا علی! چرا [سکوت کردهای ] نه می گویی نه که من برگردم و نه می گویی آری که من همراه تو به خانه بیایم؟» امیرالمؤمنین (علیه السلام) عرض کرد: «یا رسول الله حیای من و بزرگواری شما مانع شد [که به شما بگویم که چیزی در خانه نداریم).

پس رسول خدا (صلی الله علیه واله)دست امیرالمؤمنین (علیه السلام) را گرفت و داخل خانه فاطمه (علیها السلام) شدند در حالی که فاطمه نماز خود را خوانده و در مصلای خویش نشسته بود و پشت سر او ظرف غذایی بود که بخار از آن بالا می رفت. چون فاطمه (علیها السلام) صدای رسول خدا (صلی الله علیه واله)را شنید از مصلای خود خارج شد و بر رسول خدا (صلی الله علیه واله)سلام کرد. رسول خدا (صلی الله علیه واله)جواب سلام فاطمه را داد و دست محبت خویش را بر سر او کشید و فرمود: «دخترم! حال شما چگونه است؟» فاطمه (علیها السلام) عرض کرد: «خوب است. خداوند شما را ببخشاید؛ که البته بخشیده است.» سپس فاطمه علی ظرف غذا را آماده نمود و نزد رسول خدا و امیرالمؤمنین (علیه السلام) گذارد و چون علی (علیه السلام) به غذا نگاه نمود و بوی آن را شنیند نگاهی به فاطمه نمود و فرمود: «ای فاطمه! این غذا که من تاکنون به این زیبایی و خوشبویی و لذیذی ندیده بودم از کجا برای تو آماده شد؟ مگر نگفتی دو روز است که غذایی برای ما یافت نشده است؟!» در این هنگام رسول خدا (صلی الله علیه واله) دست مبارک خود را بر شانه امیرالمؤمنین (علیه السلام) فشار داد و فرمود: «یا علی! این پاداش دیناری است که به مقداد دادی. اینک خداوند عوض آن را به تو عطا فرموده است؛ «خداوند هر کس را بخواهد روزی بی حساب می دهد.»

سپس رسول خدا (صلی الله علیه واله) گریان شدند و فرمودند: «سپاس خدایی را که راضی نشد شما از دنیا بروید تا این که پاداش شما را در دنیا داد و تو را، یا علی، به منزله زکریا و فاطمه را به منزله مریم قرار داد؛ «که هر وقت زکریا بر او وارد می شد می دید که او در کنار محراب خود روزی او مائده آسمانی دارد». [و چون به او می گفت: این غذا از کجا برای تو آمده است؟ او می گفت: از طرف خداوند آمده است؛ او هر کس را بخواهد روزی بی حساب می دهد.

شخصیت فاطمه (علیها السلام) در عمل به اسلام

مؤلف گوید: فاطمه علیه در عمل به قرآن و فرموده های پدر خود رسول خدا(صلی الله علیه واله) همانند همسرش امیرالمؤمنین(علیه السلام) از دیگران سبقت گرفت و در سخت ترین حالات بهترین و محبوب ترین چیزها را در راه خداوند انفاق نمود و دیگران را بر خود و فرزندان خود مقدم داشت و حق به آیه کریمه«لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ» عمل نمود.

او در مدت کوتاه عمر خود به تمام ارزش های اسلامی و انسانی دست یافت و مکتبی برای زنان عالم، بلکه تمام انسان ها، تأسیس نمود که ابعاد ارزشی آن در مسایل گوناگون عرفانی، اخلاقی، حقوقی، عبادی، روحانی، و قرب به پروردگار حیرت انگیز و غیرقابل تصور است و هر فرد منصفی تاریخ زندگی و ارزش های اخلاقی و معنوی او را مطالعه کند شگفت زده می شود که چگونه یک زن می تواند در دوران جوانی و شور زندگی به این حد از معرفت و معنویت و ارزش دست پیدا کند و از مظاهر دنیا و علایق بشری امثال خود جدا شود و چنان در عالم ماورای ماده پرواز اوج بگیرد که احدی به او نرسد و رسول خدا ای را در حق او بفرماید که فاطمه (علیها السلام) سیده و سرور زنان عالم از اولین تا آخرین است.

زهد و ایثار و انفاق فاطمه (علیها السلام) و الطاف خداوند

1۔ علامه مجلسی در کتاب شریف بحار، از کتاب صحیفة الرضا(علیه السلام)، از حضرت رضا، از پدرانش، از علی بن الحسین (علیهم السلام) نقل نموده که فرمود: «اسماء بنت عمیس گفت: من نزد فاطمه، جده شما، بودم که رسول خدا (صلی الله علیه واله)بر او وارد شد و دید که قلاده ای از طلا - که امیرالمؤمنین (علیه السلام) از درآمد خود برای او خریده بود . در گردن اوست، پس رسول خدا(صلی الله علیه واله) به او فرمود: فریب این را مخور که مردم در باره ات] بگویند فاطمه دختر محمد است ولی تو لباس جباران را بر تن کرده باشی! | فاطمه (علیها السلام) چون این سخن را از پدر شنید فورة قلاده را باز نمود و آن را فروخت و با پول آن غلام و یا کنیزی را خرید و در راه خدا آزاد کرد، به گونه ای که رسول خدا (صلی الله علیه واله)از او خشنود شد.» 2- در همان کتاب، از خرائج، از عمران بن حصین نقل شده که گوید: من نزد ⁽¹⁾

2 - و فیه عن الخرایج قال: رُوِیَ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ اَلْحُصَیْنِ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ اَلنَّبِیِّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ جَالِساً إِذْ أَقْبَلَتْ فَاطِمَهُ عَلَیْهَا السَّلاَمُ وَ قَدْ تَغَیَّرَ وَجْهُهَا مِنَ اَلْجُوعِ فَقَالَ لَهَا اُدْنِی فَدَنَتْ مِنْهُ فَرَفَعَ یَدَهُ حَتَّی وَضَعَهَا عَلَی صَدْرِهَا فِی مَوْضِعِ اَلْقِلاَدَهِ وَ هِیَ صَغِیرَهٌ ثُمَّ قَالَ اَللَّهُمَّ مُشْبِعَ اَلْجَاعَهِ

رسول خدا (صلی الله علیه واله) نشسته بودم، ناگهان فاطمه (علیها السلام) وارد شد، در حالی که صورت او از گرسنگی تغییر نموده بود. پس رسول خدا (صلی الله علیه واله)به او فرمود: «بیا نزد من»، و چون نزد پدر رفت رسول خدا (صلی الله علیه واله)دست مبارک خود را بر سینه فاطمه (علیها السلام) گذارد و این دعا را خواند: «ای خدایی که گرسنه را سیر می کنی و افتاده را عزت می بخشی، گرسنگی را از فاطمه دور فرما.» عمران بن حصین می گوید: ناگهان دیدم زردی صورت فاطمه (علیها السلام) مبدل به سرخی شد و فاطمه فرمود: «بعد از دعای پدر [دیگر گرسنه نشدم.» 3- همچنین از خرائج نقل نموده که جابر بن عبدالله انصاری گوید: ⁽¹⁾

3- و فیه عن الخرایج قال: روی عن جابر بن عبد الله قال: إن رسول الله صلی الله علیه و اله أقام أیاما ولم یطعم طعاما حتی شق ذلک علیه، فطاف فی دیار أزواجه فلم یصب عند أحداهن شیئا، فأتی فاطمه فقال: یا بنیه هل عندک شی ء آکله فإنی جائع؟ قالت: لا والله بنفسی وأمی، فلما خرج عنها بعثت جاره لها رغیفین و بضعه لحم فأخذته ووضعته فی جفنه وغطت علیها وقالت:

والله لأوثرن بهذا رسول الله صلی الله علیه و اله علی نفسی ومن غیری وکانوا محتاجین إلی شبعه طعام، فبعثت حسنا أو حسینا إلی رسول الله صلی الله علیه و اله فرجع إلیها فقالت: قد أتانا الله بشی ء فخبأته لک، فقال: هلمی یا بنیه، فکشفت الجفنه فإذا هی مملوءه خبزا ولحما، فلما نظرت إلیه بهتت وعرفت أنه من عند الله، فحمدت الله وصلّت علی نبیه أبیها وقدمته إلیه، فلما رآه حمد الله وقال: من أین لک هذا؟ قالت: هو من عند الله إن الله یرزق من

روزهایی بر پیامبر خدا (صلی الله علیه واله) گذشت و غذایی برای او فراهم نگردید و گرسنگی بر او سخت شد و چون به خانه های همسران خود نیز سر زد چیزی برای رفع گرسنگی پیدا نکرد. پس نزد فاطمه (علیها السلام) آمد و فرمود: «دخترم! من گرسنه هستم، آیا چیزی نزد تو هست که بخورم؟» فاطمه (علیها السلام) عرض کرد: «فدای شما شوم، نه! به خدا چیزی نزد من نیست.) هنگامی که رسول خدا(صلی الله علیه واله) از خانه فاطمه (علیها السلام) خارج شد، یکی از کنیزان فاطمه دو قرص نان و مقداری گوشت برای فاطمه (علیها السلام) آورد. فاطمه (علیها السلام) آن را گرفت و در قدحی گذارد و روی آن را پوشاند و فرمود: «به خدا سوگند، پدرم رسول خدا (صلی الله علیه واله)را بر خود و دیگران مقدم خواهم داشت.»، در حالی که اهل خانه فاطمه (علیها السلام) همه گرسنه بودند. آن گاه حسن و حسین (علیهما السلام) را نزد رسول خدا(صلی الله علیه واله) فرستاد و او را به خانه دعوت کرد].

رسول خدا (صلی الله علیه واله) چون به خانه فاطمه آمد، فاطمه به پدر خود گفت: «خداوند غذایی برای ما فرستاد و من آن را برای شما ذخیره نمودم.» رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: دخترم، آنچه را برای من ذخیره نمودهای بیاور.» هنگامی که فاطمه (علیها السلام) روپوش را از آن ظرف برداشت و دید مملو از نان و گوشت است مبهوت شد و دانست که آن غذا از طرف خداوند بوده است. پس شکر ⁽¹⁾

و حمد خدا را به جا آورد و بر پدر خود صلوات فرستاد و آن غذا را نزد پدر آورد و رسول خدا (صلی الله علیه واله) نیز چون چنین دید حمد خدا را بر زبان جاری نمود و فرمود: دخترم! این غذا را از کجا فراهم نمودی؟» فاطمه (علیها السلام) گفت: «این غذا از طرف خداوند است، خدا هر که را بخواهد بدون حساب روزی می دهد.» پس رسول خدا (صلی الله علیه واله) علی (علیه السلام) را نیز فرا خواند و [علی (علیه السلام)] نیز خدمت رسول خدا(صلی الله علیه واله)آمد. سپس رسول خدا(صلی الله علیه واله) و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و تمام زنهای پیامبر (صلی الله علیه واله) از آن غذا خوردند و همگی سیر شدند و فاطمه(علیها السلام) فرمود: «آن غذا همچنان به حال [اولیه خود باقی ماند و چیزی از آن کاسته نشد و من از آن برای همه همسایگان بردم و خداوند در آن برکت و خیر فراوانی قرار داد.» 4 - در همان کتاب، از خرائج روایت شده که ام ایمن می گوید: چون فاطمه زهرا (علیها السلام)از دنیا رحلت نمود، من سوگند یاد نمودم که دیگر در مدینه نمانم، زیرا طاقت این که جای فاطمه (علیها السلام) را خالی ببینم نداشتم. پس به طرف مگه حرکت نمودم و چون در بین راه به بیابان رسیدم سخت تشنه شدم و دست های خود را بالا نمودم و گفتم:

خدایا! من خادمه فاطمه (علیها السلام) هستم، آیا مرا از تشنگی خواهی کشت؟» پس ⁽¹⁾

خداوند دلوی از آسمان فرستاد و از آن سیرآب شدم، و تا هفت سال نیاز به آب و غذا پیدا نکردم سپس می گوید: مردم مرا در گرم ترین روزها برای کاری می فرستادند و من تشنه نمی شدم.

ملائکه خدمتگذار فاطمه(علیها السلام) هستند

در همان کتاب، از خرائج نقل شده که سلمان گوید: فاطمه (علیها السلام) را دیدم که در خانه خود نشسته بود و مقابل او آسیابی بود که با آن جو را آسیاب می نمود و دسته آسیاب خونی بود و فرزند او امام حسین (علیه السلام) در کنار خانه از گرسنگی گریه می کرد، پس به او گفتم: چرا دستان خود را این طور خونی نموده اید؟ این فضه خادمه ⁽¹⁾

قال سلمان: قلت: إنّی مولی عتاقه، إمّا أنا أطحن الشعیر أو اسکّت الحسین لک؟ فقالت: أنا بتسکیته أرفق، و أنت تطحن الشعیر.

فطحنت شیئا من الشعیر، فإذا أنا بالإقامه، فمضیت و صلّیت مع رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله و سلم، فلمّا فرغت قلت لعلیّ ما رأیت، فبکی و خرج، ثمّ عاد فتبسّم.

فسأله عن ذلک رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله و سلم قال: دخلت علی فاطمه و هی مستلقیه لقفاها، و الحسین نائم علی صدرها، و قدّامها رحی تدور من غیر ید.

فتبسّم رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله و سلم و قال: یا علیّ، أ ما علمت أنّ للّه ملائکه سیّاره فی الأرض یخدمون محمّدا و آل محمّد إلی أن تقوم الساعه.

شماست، کار را به او واگذارید. فاطمه (علیها السلام) فرمود: پدرم به من سفارش نموده که یک روز کارهای خانه با او باشد و یک روز با من و او دیروز روز خدمتش بود.» سلمان می گوید: به فاطمه گفتم: من آزاد شده پدر شما هستم، اجازه بدهید برای شما آسیاب را بگردانم و یا حسین (علیه السلام) را آرام کنم. فاطمه (علیها السلام) فرمود: «من برای آرام کردن حسین سزاوارترم، تو آسیاب را بگردان.» سلمان می گوید: من مقداری از جو را آرد نمودم و چون صدای اذان بلند شد، رفتم و با رسول خدا(علیه السلام) نماز خواندم و چون فارغ شدم قصه خود را به علی (علیه السلام) گفتم. پس علی(علیه السلام) گریان شد و نزد فاطمه (علیها السلام) رفت و چون بازگشت، دیدم خندان و متبسم است.

رسول خدا (صلی الله علیه واله)از علت خنده او سؤال نمود، علی (علیه السلام) گفت: «من وارد خانه شدم، دیدم فاطمه (علیها السلام) بر پشت خوابیده و فرزندم حسین روی سینه او به خواب رفته و آسیابی که مقابل اوست بدون این که کسی آن را بگرداند می گردد!» رسول خدا (صلی الله علیه واله)نیز تبسم نمود و فرمود: «یا علی! مگر نمی دانی که خداوند ملائکه ای دارد که روی زمین می گردند و تا قیامت خدمتگزاران محمد و آل محمد هستند؟ در همان کتاب، از خرائج، از ابوذر نقل شده که گوید: پیامبر خدا (صلی الله علیه واله)مرا ⁽¹⁾

قال: إنّ ابنتی فاطمه ملأ اللّه قلبها و جوارحها إیمانا و یقینا؛ و إنّ اللّه علم ضعفها فأعانها علی دهرها و کفاها.

أ ما علمت أنّ للّه ملائکه موکّلین بمعونه آل محمّد صلی اللّه علیه و آله و سلم.

سراغ علی (علیه السلام) فرستاد. پس به در خانه او رفتم و او را صدا زدم و کسی جواب مرا نداد. ناگهان دیدم آسیابی که در خانه علی (علیه السلام) است [خود به خود] می گردد و کسی در کنار آن نیست. پس با صدای بلند آن حضرت را صدا زدم و چون از خانه خارج شد رسول خدا (صلی الله علیه واله) چیزی به او فرمود که من آن را نفهمیدم. سپس به رسول خدا ] گفتم: تعجب است که در خانه علی (علیه السلام) آسیاب [خود به خود می گردد و کسی در کنار آن نیست؟ رسول خدا (صلی الله علیه واله)فرمود: «خداوند قلب فاطمه و اعضای او را از ایمان و یقین پر نموده است و چون خداوند ناتوانی او را می داند در مشکلات و کارهای خانه او را کمک می دهد.» سپس فرمود: «مگر نمی دانی که خداوند ملائکه ای را برای خدمت به آل محمد (علیهم السلام) آفریده است؟ »

مسلمان شدن عده ای از یهودیان بواسطه نور لباس فاطمه (علیها السلام)

در همان کتاب، از مناقب و خرائج نقل شده که علی (علیه السلام) از یکی از یهودیها ⁽¹⁾

مقداری جو قرض گرفت و آن مرد یهودی از او وثیقه طلب نمود. علی (علیه السلام) لباس فاطمه (علیها السلام) را که از پشم بود نزد او گرو و وثیقه گذارد. مرد یهودی آن لباس [را گرفت و به خانه برد و در اتاق خود گذارد. هنگام شب همسر آن مرد یهودی دید که از آن اتاق نوری ساطع است که همه جا را روشن نموده است. به شوهر خود گفت: از این اتاق نور عظیمی ساطع است؟ مرد یهودی تعجب نمود و از یاد برده بود که لباس فاطمه (علیها السلام) را در آن اتاق گذارده است. پس با سرعت دوید و داخل اتاق شد، ناگهان دید که آن نور، که مانند ماه شب چهارده می درخشد، از لباس فاطمه است.

آن مرد یهودی و همسرش این خبر را به خویشان خود دادند و هشتاد نفر از یهودی ها آمدند و چون آن نور را دیدند همگی آنها مسلمان شدند.

در همان کتاب، از خرائج روایت شده که یهود مدینه مراسم عروسی داشتند ⁽¹⁾

بیان: الملاءة بالضم و المد الازار. (کذا فی القاموس.) و فیه عن الخرایج قال: روی أن الیهود کان لهم عرس، فجاؤوا إلی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و قالوا: لنا حقّ الجوار، فنسألک أن تبعث فاطمه علیها السّلام بنتک إلی دارنا حتی یزداد عرسنا بها. و ألحّوا علیه، فقال:

إنها زوجه علی بن أبی طالب علیه السّلام و هی بحکمه، و سألوه أن یشفع إلی علی علیه السّلام فی ذلک.

و قد جمع الیهود الطمّ و الرمّ من الحلی و الحلل، و ظنّ الیهود أن فاطمه علیها السّلام تدخل فی بذلتها و أرادوا استهانه بها.

فجاء جبرئیل بثیاب من الجنه و حلی و حلل لم یروا مثلها

و خدمت رسول خدا (صلی الله علیه واله) آمدند و گفتند: ما بر شما حق همسایگی داریم و از شما خواهش می کنیم که دختر خود فاطمه (علیها السلام)را به مراسم ما بفرستید تا مراسممان برکت بیشتری پیدا کند؛ و براین خواسته خود اصرار نمودند.

رسول خدا (صلی الله علیه واله)در پاسخ آنها فرمود: «فاطمه (علیها السلام) همسر علی بن ابی طالب (علیه السلام) است و او باید از او اطاعت کند.» پس یهودیان از رسول خدا (صلی الله علیه واله)خواستند که او از علی (علیه السلام) بخواهد که به فاطمه اجازه دهد که به مراسم آنان برود. در آن مراسم یهودیان از تشریفات و زر و زیور چیزی واگذار نکرده بودند و فکر می کردند که فاطمه با آن لباس های ساده ای که دارد وقتی در مجلس وارد شود سبک و خجل خواهد شد.

پس جبرئیل (علیه السلام) برای فاطمه از بهشت لباس های زیبا و زر و زیوری آورد که آنها هرگز ندیده بودند و چون آن لباس بهشتی و زیورها را بر تن نمود و وارد آن مجلس شد، همه مردم از زیبایی رنگ و بوی خوش آن تعجب نمودند و زنهای آنان مقابل فاطمه (علیها السلام) سجده نموده و زمین را بوسیدند و بدین وسیله عده زیادی از زنان و مردان یهود مسلمان شدند. ⁽¹⁾

فضایل فاطمه علیهاالسلام در قرآن (از کتب شیعه)

در قرآن آیات زیادی در باره فاطمه و پدر و شوهر و فرزندان او علیهم السلام نازل شده و نویسنده در حد استطاعت خود آن آیات را همراه با تفاسیر شیعه و سنیّ، در کتاب «آیات الفضائل» ذکر نموده است، لذا در این کتاب به جهت رعایت اختصار تنها به بعضی از آنها اشاره می شود، علاقه مندان جهت آگاهی از تمام آن آیات می توانند به آن کتاب مراجعه نمایند.

⁽¹⁾

1- «اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ» [حمد/5]

علاّمه مجلسی در کتاب شریف بحار، ج 38/92، از جابربن عبداللّه انصاری، از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نموده که فرمود:

«خداوند علی و فاطمه و فرزندان آنها علیهم السلام را حجت و راهنمای مردم قرار داد، آنان درهای علم و دانش امت من هستند که به سوی مردم گشوده شده اند. کسانی که از علم و دانش آنها بهره بگیرند و از آنان پیروی نمایند قدم در صراط مستقیم دین گذارده اند.» در تفسیر ثعلبی و کفایه الخصام، ص 345 و تفسیر برهان، ج 1/52 نقل شده که مقصود از «صراط مستقیم» صراط محمّد و آل محمّد علیهم السلام است.

⁽¹⁾ 2- «فَتَلَقَّی ءَادَمُ مِن رَّبِهِ کَلِمتٍ فَتَابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیُم» [بقره/37]

در کتاب بحار، ج 36/56 و تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام و غایه المرام، ج1/394 و ینابیع المودّة، ص 97 و مناقب ابن مغازلی، ص 63 و کتب دیگر با سندهای متصل و فراوان آمده است که کلماتی که آدم از خدای خود دریافت نمود و به وسیله آنها توبه کرد و توبه او پذیرفته شد این بود که گفت: «خدایا، به حق محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین تو را سوگند می دهم که مرا ببخشی و توبه ام را بپذیری» و خداوند توبه او را پذیرفت.

برای تفضیل بیشتر به کتاب «آیات الفضائل» ص 51 مراجعه شود.

3 - «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ اَبْنائنا وَ اَبنائَکُمْ وَ نِسائَنا وَ نِسائَکُمْ وَ اَنْفُسَنا وَ اَنْفُسَکُم ثُمّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللّهِ عَلیَ اْلکاذِبین» [آل عمران/ 61] ⁽²⁾

مرحوم صدوق در عیون، ج 2/81، از حضرت کاظم علیه السلام نقل نموده که فرمود: «احدی انکار ندارد که رسول خدا صلی الله علیه و آله برای مباهله با نصارای نجران جز علیّ بن ابی طالب و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام را همراه خود نبرد.»

در کتاب شواهدالتنزیل، ج1/126، از حذیفه بن یمان نقل شده که گوید: دو نفراز اسقف های مسیحی به نام عاقب و سیّد از مسیحیان نجران،رسول خدا صلی الله علیه و آله را به ملاعنه

و مباهله (یعنی نفرین کردن هر کدام به دیگری) دعوت نمودند. عاقب به سیّد گفت: اگر او (رسول خدا) با اصحاب و یاران خود برای ملاعنه حاضر شد پیامبر نخواهد بود و اگر با اهل بیت و خواص خود حاضر شد پیامبر خدا می باشد.

حذیفه گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله حرکت نمود و علی علیه السلام را در طرف راست و امام حسن علیه السلام را در طرف چپ و امام حسین علیه السلام را در طرف راست علی علیه السلام و فاطمه علیهاالسلام را در پشت سر خود قرار داد و برای مباهله و ملاعنه حاضر شد. اسقف مسیحی (عاقبت) چون این وضعیت را دید به رفیق خود (سیّد) گفت: با او ملاعنه نکن، که اگر با او ملاعنه کنی احدی از نصارا رستگار نخواهند شد! رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «اگر با من مباهله می کردند احدی از آنان زنده نمی ماند.

(برای تفضیل بیشتر به کتاب «آیات الفضائل»، ص 114 و کتب دیگر مراجعه شود.

⁽¹⁾ 4- «أَلَم تَرَکَیْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً کَلِمَةً طَیِّبَةً کَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَ فَرْعُهَا فِی السَّمَآءِ و قوله: وَ مَثَلُ کَلِمَةٍ خَبِیثَةٍ کَشَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ اجْتُثَّتْ مِن فَوقِ الأَرْضِ مَالَهَا مِن قَرَار»[سوره ابراهیم 24/26]

در کتاب بحار، ج 67/37 و تفسیر عیاشی از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: «خداوند در این آیه اهل بیت پیامبر خود صلی الله علیه و آله را به شجره طیبة تشبیه نموده و دشمنان آنان را به شجره خبیثه تشبیه کرده است.» در کتاب کافی، ج 1/428 نقل شده که از امام صادق علیه السلام درباره شجره طیّبة سؤال شد، آن حضرت از جدّ خود رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نمود که فرمود: «من اصل آن شجرة و علی علیه السلام فرع آن و ائمه علیهم السلام شاخه های آن و علم امامان میوه های آن و

شیعیان مؤمن ما برگ های آن هستند.» در کتاب بحار، ج 9/218 نقل شده که فرموده: «شاخه آن درخت فاطمه و میوه آن فرزندان او و برگ های آن شیعیان اویند» در تفسیر مجمع البیان، از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمود: «مقصود از کلمه خبیثه بنی امیّه هستند.» مؤلّف گوید: شجرة ملعونه نیز در قرآن، به بنی امیّه تفسیر شده است.

در کتاب شواهد التنزیل، ص 313 از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمود: «مَثَل ما خانواده مَثَل درختی است که بر ساق محکمی بر قرار باشد و هر کسی به شاخه ای از شاخه های آن تمسک و تعلق جوید اهل آن خواهد بود.» راوی این حدیث، زیادبن منذر، گوید: به آن حضرت گفتم: مقصود از ساق آن درخت کیست؟ فرمود: «علی علیه السلام است.»

⁽¹⁾ 5 - «یَأیُّهَا الَّذِینَ آمَنوُا اْتَّقُوا اللّه وَ ابْتَغُوا اِلَیْهِ اْلوَسِیلَةَ وَ جاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ لَعَلَکُمْ تُفْلِحُونَ» [سوره مائده 35] مرحوم صدوق در عیون، ج 2/58 از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نموده که فرمود: «مقصود از «وسیله» در این آیه امامان از ذریّه حسین علیهم السلام هستند که اطاعت از آنها اطاعت از خدا و مخالفت با آنها مخالفت با خداست. آنان دستگیره محکم نجات و وسیله تقرب به خداوند هستند.» در کتاب کافی، ج 8/24 امیر المؤمنین علیه السلام ضمن خطبه وسیله معنای وسیله را

به طور مشروح بیان فرموده که به جهت رعایت اختصار از نقل آن خودداری می نماییم علاقه مندان می توانند به کتاب «آیات الفضائل» ص 167 مراجعه نمایند.

⁽¹⁾ 6- «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا»[احزاب/33]

علاّمه مجلسی در کتاب بحار، ج 35/207 از امام باقر علیه السلام نقل نموده که فرمود: «این آیه درباره رسول خدا و علیّ بن ابی طالب و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام نازل شد؛ و آن، هنگامی بود که رسول خدا صلی الله علیه و آله در خانه امّ سلمه بود و چون این آیه نازل شد رسول خدا صلی الله علیه و آله امیرالمؤمنین و فاطمه و حسن و حسین صلوات اللّه علیهم اجمعین را جمع نمود و کسای خیبری را بر آنان پوشاند و خود در بینشان قرار گرفت و فرمود:

«خدایا، اینها اهل بیت من هستند که تو درباره آنان به من وعده داده ای. خدایا، رجس و پلیدی را از آنان دور فرما و آنها را به پاکی و طهارت کامل برسان.»

امّ سلمه، گفت: یا رسول اللّه! آیا من نیز از آنها هستم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: تو از آنها نیستی، لکن من تو را به خیر و سعادت بشارت می دهم.»

شیخ جلیل القدر، عبداللّه بحرانی، در کتاب عوالم، ج 11/376 حدیث کسای معروف را که این آیه در ضمن آن بیان شده با سند صحیح از جابر از فاطمه زهرا علیهاالسلام نقل نموده و ما به جهت رعایت اختصار از ذکر آن خود داری می نماییم.

در کتاب خصال، ص 550 نقل شده که امیرالمؤمنین علیه السلام در احتجاج خود به ابوبکر فرمود:« من تو را به خدا سوگند می دهم، آیا آیه تطهیر در شأن من و خانواده

و فرزندان من نازل شد، یا درباره تو و اهل بیت تو؟» ابوبکر گفت: البته درباره تو و اهل بیت تو نازل شد! امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «تو را به خدا سوگند می دهم، بگو بدانم، آیا دعای رسول خدا صلی الله علیه و آله در زیر کسا که فرمود: «خدایا، اینها اهل بیت من هستند که به طرف (رحمت) تو خواهند آمد، نه به طرف آتش»، آیا مقصود، اهل بیت تو بودند یا اهل بیت من؟» ابوبکر گفت اهل بیت تو بودند.

مؤلّف گوید: مضمون روایات فوق در ینابیع المودّة، ص 107 نیز نقل شده و در کتاب شواهد التنزیل، ج 2/10 آمده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله تا شش ماه بعد از نزول این آیه، همه روزه، هنگامی که برای نماز صبح خارج می شدند به در خانه علی و فاطمه علیهماالسلام می آمدند و می فرمودند: «الصلاة یا اهل البیت» و سپس این آیه را تلاوت می نمودند؛ و علی و فاطمه علیهماالسلام در پاسخ می گفتند: «وعلیکم السّلام و رحمه اللّه و برکاته.»

مضون این روایات با طرق متعدده در کتب شیعه و سنّی نقل شده است: علاقه مندان می توانند به کتاب «آیات الفضائل»، ص 501 مراجعه نمایند.

⁽¹⁾ 7- «کَانُواْ قَلِیلاً مِّنَ اْللَّیْلِ مَایَهْجَعُونَ وَ بِالأَسْحَارِهُمْ یَسْتَغفِروُنَ وَ فِی أَمْوَلِهِم حَقٌ لِّلسَّآئِل وَ الَمحْرُومِ» [ذاریات / 18-17] در کتاب شواهد التنزیل، ج 2/194، از سعیدبن جبیر، از ابن عباس نقل شده که گویه: این آیه درباره علیّ بن ابی طالب و امام حسن و امام حسین و فاطمه علیهم السلامنازل شد. عادت امیرالمؤمنین علیه السلام این بود که دو سوم آخر شب را به نماز می ایستاد و ثلث

اول آن را استراحت می فرمود و چون وقت سحر فرا می رسید مشغول استغفار و دعا می شد و در هر شب هفتاد رکعت نماز می خواند و در ضمن آنها قرآن را ختم می نمود.

⁽¹⁾ 8 - «و یُؤثرونَ عَلی انفُسِهم وَ لَوْ کانَ بِهِم خَصاصَةٌ» [سوره حشر آیه 8] موارد ایثار فاطمه علیهاالسلام فراوان است و معروف ترین آنها قصه اطعام مسکین و یتیم و اسیر است که در سوره «هل اَتی» بیان شده است و اساسا این سوره در مورد ایثار فاطمه و علی و حسن و حسین علیهم السلام و فضه خادمه نازل شده است که این بزرگواران در سخت ترین وضعیت، سه روز غذای خود را به مسکین و یتیم و اسیر دادند و در آن سه روز روزه بودند و با آب افطار نمودند.

از مواردی که قبلاً به طور تفصیل نقل شد روایتی است که شیخ طوسی در امالی، ص 185 با سند خود از رسول خدا صلی الله علیه و آله این گونه نقل نموده است: فقیری خدمت آن حضرت رسید و از گرسنگی خود شکایت نمود. رسول خدا صلی الله علیه و آله کسی را به خانه های همسران خود فرستاد و آنها گفتند: چیزی جز آب نزد ما وجود ندارد. پس رسول خدا صلی الله علیه و آله به اصحاب خود فرمود: «کدامیک از شما این فقیر را اطعام می کنید؟»

امیرالمؤمنین عرض کرد: «من او را تأمین می کنم.» پس علی علیه السلام نزد فاطمه علیهاالسلام آمد، فاطمه فرمود: «جز غذایی برای شب، چیزی در خانه نداریم، لکن میهمان را برخود مقدم می داریم» امیرالمؤمنین علیه السلام به فاطمه علیهاالسلام فرمود: «فرزندانمان را بخوابان و چراغ را خاموش کن.» تا این که آنها آن شب غذای خود را به آن فقیر دادند و چون

صبح شد و امیرالمؤمنین علیه السلام خبر اطعام آن فقیر را به رسول خدا صلی الله علیه و آله داد این آیه نازل شد.

در کتاب شواهد التنزیل، ج 2/246 از ابن عباس نقل شده که گوید: این آیه درباره علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام نازل شده است.

⁽¹⁾ 9- «وَ یُطعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَی حُبِهِ مِسکِینا وَ یَتِیما وَ أَسِیرا إِنَّمَا نُطعِمُکُم لِوَجهِ اللَّهِ لاَنُرِیدُ مِنکُم جَزَآءً وَ لاَ شُکُورا الی قوله: وَ کانَ سَعْیُهم مَشکُورا» [هل اتی/5-22]

مفسر بزگوار، صاحب مجمع البیان ، گوید: شیعه و سنی نقل کرده اند که این آیات، از آیه «إِنَّ الأَبرَارَ یَشرَبُونَ مِن کَأسٍ کَانَ مِزَاجُهَا کَافُورا» تا آیه (وَ کانَ سَعْیُهم مَشکُورا)، درباره امیرالمؤمنین و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام نازل شده است.

مؤلّف گوید: تفسیر این آیات با ترجمه فارسی در کتاب «آیات الفضائل»، ص736 ذکر شده به آن جا مراجعه شود.

⁽²⁾ 10- «قُلِ لاَّاسئلُکُمْ عَلَیْهِ أَجرا إِلاَّ المَوَدَّة فِی القُرْبی» [شوری/23] مفسرین شیعه و سنی در کتب تفسیر و روایات گفته اند که مراد از ذی القربی در این آیه، عترت و اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله هستند.

در تفسیر مجمع البیان، از امام سجاد و امام باقر و امام صادق علیهم السلام نقل شده

که فرمودند: «مراد این است که شما خویشان و عترت مرا به احترام من حفظ کنید و آنان را دوست بدارید.» در کتاب کافی ،ج 8/230 از امام صادق علیه السلام نقل شده که به یکی از اصحاب خود فرمود: «اهل بصره درباره این آیه چه می گویند؟» گفته شد: آنها می گویند که این آیه مربوط به خویشان پیامبر صلی الله علیه و آله است. امام صادق علیه السلام فرمود: «دروغ می گویند، این آیه فقط درباره ما خانواده نازل شده است و مربوط به علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام، که اصحاب کسا هستند، می باشد.»

در کتاب کافی، ج 1/413 از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمود: «مقصود فقط ائمه علیهم السلام هستند.»

در کتاب بحار، ج 23/230 از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمود: «اگر بنده ای دو هزار سال بین صفا و مروه خدا را عبادت کند و در اثر عبادت مانند مشک پوسیده فرسوده شود و بعد از این عبادت ها محبت ما را پیدا نکرده باشد، خداوند او را با صورت به آتش خواهد افکند»؛ سپس این آیه را تلاوت نمود. «قل لا اسألکم علیه اجرا...»

در کتاب خصال، ج 1/54 از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده که فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که عترت و اهل بیت مرا دوست نمی دارد، یا منافق است و یا زنازاده و یا مادرش، او را در حال ناپاکی و حیض باردار شده است.»

در کتاب ینابیع المودة، ص 106، از مسند احمد بن حنبل، از ابن عباس نقل شده که گفت: چون این آیه نازل شد مردم به رسول خدا صلی الله علیه و آله گفتند: اینها کیانند که دوستی اشان بر ما واجب شده است؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «آنان علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام هستند.»

در کتاب قرب الأسناد، ص 38، از امام صادق، از پدرانش علیهم السلام نقل شده که فرمود:

«چون این آیه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله نازل شد، آن حضرت خطبه ای خواند و فرمود: ای مردم، خداوند - برای من - چیزی را بر شما واجب نموده است، آیا به آن عمل می کنید؟ پس کسی پاسخ آن حضرت را نداد.

روز دوم رسول خدا صلی الله علیه و آله باز همان سخن را تکرار فرمود و کسی پاسخ او را نداد. و روز سوم نیز همان سخن را تکرار فرمود و کسی پاسخ او را نداد و چون فرمود: «مقصود من طلا و نقره و خوردنی و آشامیدنی نیست» مردم گفتند: حال که چنین است، مانعی نیست، هرچه هست بگویید.

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «خداوند تبارک و تعالی فرموده است: «قل لا اسألکم علیه اجرا الاّ المودّة فی القربی» (یعنی: به مردم بگو: از شما مزدی جز محبت و دوستی خویشان خود درخواست نمی کنم. پس مردم گفتند: مانعی نیست.» امام صادق علیه السلام در پایان حدیث فرمود: «به خدا سوگند، به این آیه جز هفت نفر (سلمان، ابوذرّ، عمّار، مقداد، جابرانصاری، غلام رسول خدا صلی الله علیه و آله به نام «البیت» و زیدبن ارقم) عمل نکردند.

⁽¹⁾ 11- «بِسْمِ اللَّهِ الَّرحمَنِ الرَّحِیم إِنَّآ أَعطَیَنکَ الکَوثَرَ فَصَلِ لِرَبّکَ وَانحَر إِنَّ شَانِئَکَ هُوَالأَبتَرُ» [سوره کوثر / 3-1]

ترجمه: ما به تو چشمه کوثر [و یا ذریّه پاک] دادیم، پس برای خدای خود نمازگزار و دست های خود را هنگام رکوع و سجده محاذی گوش قرار ده [و یا

قربانی کن]: همانا دشمنت بی تیار و دنباله بریده است.

در کتاب خصال و بحار از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده که فرمود: «من با رسول خدا صلی الله علیه و آله و عترت خود در کنار کوثر خواهیم بود: پس هرکه خواهد به ما برسد باید سخن ما را بشنود و به گفته ما عمل نماید، زیرا هر خانواده ای را اهل و شایستگانی است و ما را نیز اهل و شایستگانی است و برای ما و اهل محبت ما در قیامت حق شفاعت خواهد بود.»(آیات الفضائل، شوری آیه 23)

علاّمه طباطبایی در «تفسیر المیزان» می گوید: مراد از کوثر یا کثرت، ذریّه رسول اللّه صلی الله علیه و آله است و یا خیر کثیر و فراوان است و کثرت ذریّه در ضمن آن می باشد و اگر جز این باشد معنای جمله «انّ شانئک هوالابتر» روشن نخواهد بود. سپس گوید: روایات زیادی نقل شده که این سوره بعد از سخن عاص بن وائل و امثال او نازل شد که می گفتند: این پیامبر ابتر و دنباله بریده است (و فرزند پسری از او نمانده که نام او و مقاله او را زنده نگهدارد) و خداوند سخن آنان را رد نموده و فرموده: ما به تو کوثر دادیم... و نکوهش کننده و شانی ء تو دنباله بریده است.

در کتاب احقاق الحق، ج 9/138، از علاّمه حضرمی، که یکی از علمای اهل سنت است، نقل شده که گوید: مراد از کوثر می تواند اولاد رسول خدا صلی الله علیه و آله باشد؛ به دلیل این که این سوره در رد سخن کسی نازل شده که رسول خدا صلی الله علیه و آلهرا به جهت نداشتن فرزند پسر ابتر و دنباله بریده می نامید و معنای این سوره این است که خداوند به پیامبر خود صلی الله علیه و آله به واسطه فاطمه علیهاالسلام نسل فراوانی خواهد داد که در طول زمان باقی خواهند بود! سپس گوید: اگر با دقت بنگرید در می یابید که از فرزندان رسول خدا صلی الله علیه و آله چقدر کشته شده اند و باز عالم پر از بنی هاشم و سادات است، در حالی که از بنی امیّه

کسی که شناخته شده و مورد توجه باشد یافت نمی شود! و علمای بزرگ بنی هاشم، مانند امام باقر و امام صادق و امام کاظم و امام رضا و امام جواد و امام هادی و امام عسکری علیهم السلام و غیر آنان قابل شماره نیستند! ⁽¹⁾

12 - «وَ أمُرْ أَهلَکَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِر عَلَیْهَا لاَنَسأَلُکَ رِزْقَا نَّحْنُ نَرْزُقُکَ وَ العَاقِبَةُ لِلتَّقْوَی» [طه /132]

ترجمه: خویشان خود را به نماز امر کن و خود بر آن شکیبا باش! ما از تو روزی طلب نمی کنیم [بلکه] ما به تو روزی می دهیم و فرجام نیک برای پرهیزگاری است.

مرحوم صدوق در کتاب عیون، از حضرت رضا علیه السلام نقل نموده که فرمود: «خداوند بعد ازسفارش همه مردم به نماز ما را نیز خصوصا به نماز سفارش نموده است؛ از این رو، رسول خدا صلی الله علیه و آله بعد از نزول این آیه تا نه ماه، همه روزه، در وقت هر نمازی، به درِ خانه علی و فاطمه علیهماالسلام می آمد و می فرمود: «الصلاة رحمکم اللّه» (یعنی: ای خاندان نبوت، نماز را برپا کنید خدا شما را رحمت فرماید). سپس فرمود: خداوند اهل بیت هیچ پیامبری را به اندازه ما گرامی نداشته است.»

شیخ قمی در تفسیر خود گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله بعد از نزول این آیه در مدینه تا زنده بود [هر روز قبل از نماز صبح] به درِ خانه علی و فاطمه علیهماالسلام می آمد و آنان را به نماز سفارش می نمود.

صاحب تفسیر مجمع البیان نیز این روایت را از ابوسعید خدری از رسول خدا نقل نموده است. و از امام باقر علیه السلام نقل نموده که فرمود: «خداوند پیامبر خود صلی الله علیه و آله

را امر نمود که بعد از سفارش همه مردم به نماز، خویشان خود را نیز خصوصا به نماز امر نماید تا مردم بدانند برای اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله نزد خداوند منزلتی است که برای دیگران نیست.» برای تفصیل بیشتر به کتاب «آیات الفضائل، ص 394» مراجعه شود.

⁽¹⁾ 13 - «وَ آتِ ذَاْالقُرْبی حَقَّهُ وَ اْلمِسکینَ وَابْنَ السَبیل وَ لاَ تُبَذِّرْ تَبْذِیرا»[اسراء/26] ترجمه: و حق خویشاوند را به او بده و مستمند و درمانده را نیز [دستگیری کن] و نعمت های خدا را ضایع مکن.

در کتاب کافی، ج 1/543، از امام کاظم علیه السلام نقل شده است که فرمود: «چون خدای متعال به دست پیامبر خود صلی الله علیه و آله فدک را بدون جنگ فتح نمود و این آیه را بر آن حضرت نازل کرد، رسول خدا صلی الله علیه و آله مقصود از «ذی القربی» را نمی دانست؛ پس از جبرئیل سؤال نمود و جبرئیل از ناحیه خداوند خبر داد که فدک را به فاطمه علیهاالسلام بدهید. آن گاه رسول خدا صلی الله علیه و آله فاطمه علیهاالسلام را طلب نمود و فرمود: خداوند مرا امر کرده که فدک را به تو بدهم! فاطمه علیهاالسلام به پدر خود گفت: یا رسول اللّه! من از خدای خود و شما [آن را] پذیرفتم... .»

در همان کتاب، از حضرت رضا علیه السلام نقل شده که در بحثی که با مأمون الرشید در مورد اصطفاء اهل البیت علیهم السلام نمود فرمود: «آیه پنجم این آیه است که خداوند آنان را بر همه امت ترجیح داده است.» سپس فرمود: «چون این آیه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله نازل شد، فاطمه علیهاالسلام را طلب نمود و فرمود: فدک از چیزهایی است که مردم برای آن جنگ نکرده اند و مخصوص

من است و من آن را به امر خداوند که فرموده: «وَ آتِ ذَاْلقُرْبی حَقَّهُ» به تو تملیک نمودم که تو و فرزندان تو از آن استفاده کنید.»

مؤلّف گوید: مضمون روایت فوق در تفسیر عیاشی و قمی نیز نقل شده، چنان که در تفسیر مجمع البیان نیز از اهل سنت نقل شده است و در کتاب ینابیع المودة و شواهد التنزیل و جمع الفوائد نیز با سندهای مختلف نقل شده است.

برای تفصیل بیشتر به کتاب «آیات الفضائل» ص 355 مراجعه شود.

فضایل فاطمه علیهاالسلام در قرآن از کتب اهل سنت

⁽¹⁾صاحب کتاب «اعلام النساء» گوید: فاطمه زهرا علیهاالسلام سیده بتول و پاره تن رسول و یادگار اوست که از همه مردم نزد آن حضرت عزیزتر است. او تنها کسی است از اهل بیت علیهم السلام که قبل از دیگران به پدر خود ملحق شده و مقام او نزد خداوند به جایی رسیده که خداوند با خشنودی او خشنود می شود و با خشم و غضب او غضب می نماید. او سومین شخصیت عالم وجود است، و در طهارت و پاکی او

شکی نیست و به اتفاق همه نیکان او سیده زنان هر دو جهان است.

⁽¹⁾آن گاه می گوید: کدام نویسنده ای قدرت و توان توصیف این بانوی پاک و معصوم و سیّده و پاره تن رسول اللّه صلی الله علیه و آله را دارد؟ و کدام قلم و دستی توان نوشتن فضایل او و احاطه به کنه وجود و سرّ مکنون او را دارد؟ ما چگونه می توانیم شخصیت دختر بهترین خلق خدا را که در خانه وحی رشد نموده و همسر علیّ بن ابی طالب و مادر حسن و حسین و امامان بعد از آنان می باشد ترسیم کنیم؟ ⁽²⁾

نذکرهنا بعض مانزل بحقّ الزهراء علیهاالسلام:

از مقام شامخ شما را نشان دهد. تا این که گوید: خواننده گرامی باید بداند که آنچه در باره حضرت صدیقه کبری به رشته تحریر در می آید [تنها] گوشه هایی از شخصیت و زندگی با برکت آن بانوی بزرگوار است.

سپس آیاتی از قرآن را که در فضیلت فاطمه علیهاالسلام نازل شده، طبق تفاسیر اهل سنت، بیان نموده و می گوید: آیاتی که در شان آن بانو و اهل البیت علیهم السلام نازل شده فراوان است؛ تا جایی که امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «قرآن در چهار بخش نازل شده است: یک بخش آن در باره ما، و بخش دیگر آن در باره دشمنان ما، و بخش سوم آن مربوط به حِکَم و امثال و تاریخ، و بخش چهارم آن مربوط به واجبات و احکام الهی است؛ و البته عالی ترین آیات آن در شان ما نازل شده است.»

آن گاه بعضی از آیات مربوط به حضرت صدیقه طاهره و خاندان نبوت علیهم السلام را طبق تفاسیر اهل سنت ذکر می نماید.

1 - قال اللّه سبحانه فی سورة آل عمران، آیه 61:

«فَمَنْ حاجَّکَ فیهِ مِنْ بَعْدِ ما جائکَ مِنَ اْلعِلمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ اَبْنائنا وَ اَبنائَکُمْ وَ نِسائَنا وَ نِسائَکُمْ وَ اَنْفُسَنا وَ اَنْفُسَکُم ثُمّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللّهِ عَلیَ اْلکاذِبین» ⁽¹⁾

اجمع أهل القبلة حتّی الخوارج علی أنّ النّبیّ صلی الله علیه و آله لم یدع للمباهلة من النساء سوی ابنته فاطمه علیهاالسلام.

روی مسلم و الترمذی: أنّ معاویة قال لسعد بن أبی وقاص: مامنعک أن تسبّ أباتراب؟! فقال سعد: أمّا ما ذکرت فلثلاث قالهنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله فلن أسبّه، و لئن تکون لی واحدة منهنّ احبّ الیّ من حمرالنعم:

به اتفاق جمیع مسلمین - حتی خوارج - رسول خدا صلی الله علیه و آلهبرای مباهله با

نصاری جز فاطمه علیهاالسلام کس دیگری را از زن ها همراه خود نبرد.

در صحیح مسلم و ترمذی نقل شده که معاویه به سعد بن ابی وقاص گفت: برای چه به علی سبّ و توهین نمی کنی؟ سعد وقاص گفت: برای سه فضیلت که رسول خدا صلی الله علیه و آله برای علی علیه السلام بیان نموده است من او را سبّ و توهین نخواهم نمود و اگر یکی از این سه خصلت برای من وجود می داشت نزد من بهتر از شترهای قرمز بود:

⁽¹⁾ 1- چون رسول خدا صلی الله علیه و آله علی علیه السلام را در جنگ تبوک همراه خود نبرد و او را در مدینه به جای خود گذارد و علی علیه السلام گفت: «یا رسول اللّه! مرا در مدینه در کنار بچه ها و زن ها می گذاری؟»

رسول خدا صلی الله علیه و آله به او فرمود: «آیا راضی نمی شوی که برای من همانند هارون برای موسی علیه السلام باشی جز این که بعد از من پیامبری نیست؟»

⁽¹⁾

و عن أبی سعید الخدری رضی اللّه عنه: لمّا نزلت هذه الایة: «قُل تَعالَوا نَدعُ أبناءَنا و أبناءَکُم» دعا رسول اللّه صلی الله علیه و آله و فاطمة و حسنا و حسینا و قال: «هؤلاء أهلی». (ذخائرالعقبی: 25).

و عن عامر بن سعد عن أبیه، قال: لمّا نزلت هذه الآیة «نَدعُ أبناءَنا و أبناءَکُم و نساءَنا و نساءَکُم و أنُفُسَنا و أنفُسکُم» دعا رسول اللّه صلی الله علیه و آله علیّا و فاطمة و حسنا و حسینا رضی اللّه عنهم، فقال: «اللّهمّ هؤلاء أهلی».(المستدرک علی الصحیحین 3: 150).

2- من از رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز جنگ خیبر شنیدم که فرمود: فردا پرچم اسلام را به دست مردی خواهم داد که او خدا و رسولش را دوست می دارد و خدا و رسول او نیز وی را دوست می دارند.» و چون ما روز بعد خود را برای این افتخار آماده کردیم، رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بگویید علی علیه السلام بیاید.» علی علیه السلام نزد رسول خدا صلی الله علیه و آلهآمد در حالی که چشم درد داشت، پس رسول خدا صلی الله علیه و آله آب دهان خود را بر چشم او مالید و او بهبودی یافت، آن گاه پرچم اسلام را به او سپرد و خداوند پیروزی را به دست او قرار داد.

3- فضیلت سوم او این است که چون آیه شریفه «قُلْ تَعالَوْا نَدْعُ اَبْنائنا وَ اَبنائَکُمْ

و...» نازل شد، رسول خدا صلی الله علیه و آله علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام را برای مباهله همراه با خود آورد و فرمود: «خدایا، اینها اهل بیت من هستند.»

در کتاب ذخائرالعقبی، و مستدرک صحیحین نقل شده است که ابوسعید خدری گوید: چون این آیه نازل شد، رسول خدا صلی الله علیه و آله علی و فاطمه و حسن و حسین را طلب نمود و فرمود: «اینها اهل بیت من هستند.» عامربن سعد نیز از پدر خود همین حدیث را نقل نموده است.

2 - و قال سبحانه: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا»[احزاب / 33] ⁽¹⁾

روی أحمد و الطبرانی عن أبی سعید الخدری قال: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «اُنزلت هذه الآیة فی خمسة: فیّ، و فی علیّ، و حسن و حسین، و فاطمة» و روی ابن أبی شیبة و الترمذی، و ابن جریر و ابن المنذر و الطبرانی و الحاکم: إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله کان یمرّببیت فاطمة اذا خرج الی صلاة الفجر یقول: «الصّلاة أهل البیت «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا» و فی روایة ابن مردویه عن أبی سعید الخدری: انّه صلی الله علیه و آله جاء اربعین صباحا إلی باب فاطمة یقول: «السّلام علیکم أهل البیت و رحمة اللّه و برکاته، یرحکم اللّه «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا» و فی روایة عن ابن عباس: سبعة اشهر.

احمد بن حنبل و طبرانی، از ابوسعید خدری، از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل

نموده اند که فرمود: «این آیه در باره من و علی و فاطمه و حسن وحسین نازل شد.» ابن ابی شیبه و ترمذی و ابن جریر و ابن منذر و طبرانی و حاکم نقل کرده اند که عادت رسول خدا صلی الله علیه و آله این بود که چون برای نماز صبح خارج می شد به درِ خانه علی و فاطمه علیهماالسلام می آمد و می فرمود: «الصّلاة اهل البیت،إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ...» یعنی: ای خاندان نبوت، وقت نماز است، بپاخیزید، همانا خدا خواسته است که پلیدی و ناپاکی را از شما دور نماید و شما را به کمال طهارت و پاکی برساند.

و در روایت ابن مردویه آمده است که ابوسعید خدری گوید: بعد از نزول این آیه، رسول خدا صلی الله علیه و آله تا چهل روز برای نماز صبح به درِ خانه فاطمه علیهاالسلام می آمد و می فرمود: «السّلام علیکم اهل البیت و رحمه اللّه و برکاته، یرحمکم اللّه إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا».

و در روایتی از ابن عباس [این مدت] تا هفت ماه و از ابن جریر و ابن منذر و طبرانی تا هشت ماه نیز نقل شده است.

⁽¹⁾

و عن أنس أنّ النّبیّ صلی الله علیه و آله کان یمرّببیت فاطمة ستّة أشهر اذا خرج إلی الفجر یقول: «الصلاة یا أهل بیت محمّد«إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا» (اُسدالغابة 5:521، سیرأعلام النبلاء 2:97).

و قالت امّ سلمة: فی بیتی نزلت «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ»فأرسل رسول اللّه صلی الله علیه و آله إلی علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین فقال: «هؤلاء أهل بیتی». (المستدرک علی الصحیحین 3:146).

و عن أبی سعید الخدری فی قوله تعالی: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ» قال: نزلت فی خمسة: فی رسول اللّه صلی الله علیه و آله، و علیّ، و فاطمة و الحسن و الحسین. ذخائرالعقبی: 24.

و عن أنس بن مالک: أنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله کان یمرّببیت فاطمة رضی اللّه عنها ستّة أشهر اذا خرج إلی صلاة الفجر یقول: «الصلاة یا أهل بیت محمّد «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهِیرا» قال الحاکم: هذا حدیث صحیح علی شرط مسلم. «المستدرک علی الصحیحین 3: 158).

و قال ابن حجر: اکثر المفسرین علی أنّها نزلت فی علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین. (الصواعق المحرفة: 85).

خدا صلی الله علیه و آله بعد از نزول این آیه، تا شش ماه هنگامی که برای نماز صبح خارج می شدند به درِ خانه فاطمه و علی علیهماالسلام می رفتند و می فرمودند: «الصلاة اهل البیت،إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أَهْلَ البَیْتِ وَ....»

و در ذخائرالعقبی، نقل شده است که امّ سلمه گوید: این آیه در خانه من نازل شد و رسول خدا صلی الله علیه و آله بعد از نزول این آیه علی و فاطمه و حسن و حسین را طلب کردند و فرمودند: «هؤلاء اهل بیتی» یعنی: اینهایند اهل بیت من.

ابن حجر در کتاب صواعق محرقه گوید: بیشتر مفسرین معتقدند که این آیه

در باره علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام نازل شده است.

⁽¹⁾و در کتاب المحاسن و المساوی، بیهقی نقل شده است که از عایشه در باره علی علیه السلام سؤال شد، عایشه گفت: من نمی توانم چیزی بگویم جز این که علی علیه السلام نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله از همه مردم عزیزتر ومحبوب تر بود و من دیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آلهعبای خود را بر علی و فاطمه و حسن و حسین پوشانده بود و می فرمود: «خدایا، اینها اهل بیت من هستند، تو آنان را از هر پلیدی و رجسی پاک فرما.» 3 - و قال سبحانه: «قُلِ لاَّاسئلُکُمْ عَلَیْهِ أَجرا إِلاَّ المَوَدَّة فِی القُرْبی» [شوری/23] ⁽²⁾

عن ابن عباس قال: قالوا: یا رسول اللّه صلی الله علیه و آله، من قرابتک هؤلاء الذین أوجبت علینا مودّتهم؟ قال: «علیّ و فاطمة و أبناهما». (ذخائرالعقبی: 26).

و أخرج أحمد و الطبرانی و ابن أبی حاتم و الحاکم عن ابن عباس: أنّ هذه الآیة لمّا نزلت قالوا: یا رسول اللّه من قرابتک هؤلاء الذّین و جبت علینا مودّتهم؟ قال، «علیّ و فاطمة و أبناهما.» (الصواعق المحرقة: 101).

فرزند آنها هستند.»

ابن حجر در کتاب صواعق محرقه گوید: احمدبن حنبل و طبرانی و ابن ابی حاتم و حاکم، از ابن عباس نقل کرده اند که چون این آیه نازل شد، مردم به رسول خدا صلی الله علیه و آله گفتند: یا رسول اللّه! خویشان شما که محبتشان بر ما واجب شده است کیانند؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «آنان علی و فاطمه و دو فرزند آنها هستند.»

4 - و قال سبحانه: «یُوفُونَ بِالنَّذرِ وَ یَخَافُونَ یَوما کَانَ شَرُّهُ مُستَطِیرا»[هل اتی/7] ⁽¹⁾

قال ابن عباس: مرض الحسن و الحسین فعادهما جدّهما رسول اللّه صلی الله علیه و آله، و عادهما عامّة العرب فقالوا: یا اباالحسن لو نذرت علی ولدیک نذرا. فقال علیّ علیه السلام: ان برئا ممّا بهما صمت للّه عزّوجلّ ثلاثة ایّام شکرا، و قالت فاطمة کذلک، و قالت جاریة یقال لها فضّة نوبیّة: ان برئا سیّدای صمت للّه عزّوجل شکرا.[و کذلک الحسن و الحسین قالا ذلک]

علی علیه السلام فرمود:

⁽²⁾اگر آنان از این بیماری بهبودی یافتند من به شکرانه آن سه روز برای خدا

روزه می گیرم و فاطمه علیهاالسلام نیز چنین گفت و کنیز آنان، به نام فضه، نیز گفت: اگر این دو آقازاده بهبودی یافتند من نیز به شکرانه آن سه روز برای خدا روزه می گیرم.(حسن و حسین علیهماالسلام نیز چنین گفتند) و چون حسن و حسین بهبودی یافتند، غذایی در خانه فاطمه و علی علیهماالسلام وجود نداشت، پس علی علیه السلام نزد شمعون یهودی خیبری رفت و از او سه صاع جو قرض گرفت و فاطمه علیهاالسلام یک صاع آنرا آرد نمود و از آن نان تهیه کرد پس علی علیه السلام نماز مغرب را با رسول خدا صلی الله علیه و آله خواند و به منزل آمد و چون فاطمه علیهاالسلام نان را نزد

علی علیه السلام گذارد فقیری به درخانه آمد و گفت:

سلام برشما خاندان نبوت باد! من فقیری از مسلمانان هستم، به من غذا بدهید تا خداوند شما را از غذاهای بهشتی اطعام نماید. امیرالمؤمنین علیه السلام چون این صدا را شنید فرمود تا همگی نان خود را به آن فقیر دادند و با آب افطار نمودند.

روز دوم باز روزه گرفتند و فاطمه یک صاع دیگر از آن جو را آرد نمود و نان تهیه کرد و علی علیه السلام چون نماز خود را با رسول خدا صلی الله علیه و آله خواند و به خانه آمد، و فاطمه علیهاالسلام نان ها را در سفره گذارد، ناگهان یتیمی به در خانه آمد و گفت: سلام بر شما ای خاندان پیامبر! من یتیمی از فرزندان مهاجرین هستم، پدرم به شهادت رسیده است، مرا غذا بدهید! پس همگی نان های خود را به آن یتیم دادند و جز با آب افطار نکردند.

چون روز سوم شد فاطمه علیهاالسلام آن یک صاع باقیمانده را آرد نمود و نان تهیه کرد و علی علیه السلام نماز مغرب را با رسول خدا صلی الله علیه و آله خواند و به خانه آمد و فاطمه نان ها را در سفره گذارد. ناگهان اسیری به درخانه آمد و گفت: سلام بر خاندان نبوت! آیا ما را اسیر می گیرید و در بند قرار می دهید و غذایی به ما نمی دهید؟ مرا اطعام نمایید، من اسیر شمایم! پس همگی نان خود را به او دادند و در آن سه شبانه روز چیزی جز آب نخوردند. تا این که رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد خانه فاطمه شد و گرسنگی آنان را مشاهده کرد و خداوند سوره «هل اتی» را در باره آنان نازل نمود.

مؤلّف گوید: چون آیات مربوط به فاطمه علیهاالسلام را در کتاب «آیات الفضائل» ذکر نموده ام در این جا به همین اندازه اکتفا می کنم. طالبین می توانند به آن کتاب مراجعه نمایند.

فضایل فاطمه علیهاالسلام از زبان رسول خدا صلی الله علیه و آله در کتب اهل سنت

⁽¹⁾صاحب کتاب اعلام النساء گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله به قدری در فضیلت و مقام فاطمه علیهاالسلام سخن گفته است که افراد مطلع و اهل تتبع می توانند از سخنان آن حضرت کتاب بزرگی تهیه کنند؛ آن گونه که محدثین ما در کتب حدیث خود بخش مخصوصی برای سخنان آن حضرت در باره فاطمه زهرا علیهاالسلام قرار داده اند.

چنانکه مرحوم علاّمه سید مرتضی حسینی فیروز آبادی در کتاب «فضایل الخمسة من الصحاح الستّة» فصلی را به روایات رسول خدا صلی الله علیه و آله در مورد فاطمه اختصاص داده که ما برای استفاده خوانندگان عزیز بخشی از آن را در این کتاب می آوریم.

⁽²⁾1 - جلال الدّین سیوطی در تفسیر «الدرالمنثور» در ذیل آیه شریفه

«سبحان الذّی اسری بعبده لیلاً من المسجد الحرام» می گوید: طبرانی، از عایشه، از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نموده که فرمود: «چون مرا در معراج به آسمان بردند و وارد بهشت شدم درختی را در بهشت دیدم که زیباتر از آن از جهت سفیدی برگ و گوارایی میوه ندیده بودم و چون میوه آن را گرفتم و خوردم آن میوه تبدیل به نطفه شد و چون به زمین باز گشتم و با خدیجه مواقعه نمودم او به فاطمه باردار گردید و هر وقت من اشتیاق به آن میوه بهشتی پیدا می کنم فاطمه علیهاالسلام را می بویم.» ⁽¹⁾

2 - حاکم در مستدرک، از سعدبن مالک نقل نموده که گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آلهفرمود: «جبرئیل علیه السلام از بهشت یک عدد بِه، به من داد و من در شب معراج آن را خوردم و چون در روی زمین با خدیجه همبستر شدم نطفه فاطمه از آن منعقد گردید و من چون مشتاق بوی بهشتی می شوم فاطمه علیهاالسلام را می بویم.» ⁽²⁾3 - صاحب کتاب ذخائرالعقبی، نیز از ابن عباس نقل نموده که گوید:

رسول خدا صلی الله علیه و آله زیاد فاطمه علیه السلام را می بوسید. پس عایشه پرسید: چرا این قدر فاطمه را می بوسی؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «جبرئیل در شب معراج مرا به بهشت برد و از جمیع میوه های بهشت به من اطعام نمود و نطفه فاطمه علیهاالسلام از آنها منعقد گردید و من چون مشتاق آن میوه های بهشتی می شوم فاطمه را می بوسم و بوی آن میوه ها را از او استشمام می کنم.» ⁽¹⁾

4 - ابن حجر و نسایی و صاحب تاریخ بغداد از ابن عباس نقل نموده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «دخترم فاطمه علیهاالسلام حوراء انسیّه است. او هرگز آلودگی زنانه ندارد، و او بدین جهت فاطمه نامیده شد که خداوند او و دوستانش را از آتش دوزخ جدا نمود.

مؤلّف گوید: چون در این کتاب بیشتر این روایات را در بخش فضایل فاطمه علیهاالسلام از کتب شیعه» نقل نموده ایم از ترجمه آنها صرف نظر می کنیم و تنها متون عربی آنها را از کتب اهل سنت باقی می گذاریم و به ترجمه چند روایت اکتفا می کنیم.

البته در ضمن برخی از این روایات، مانند روایت 13 و 14، آمده که «فاطمه سیده زنان عالمین و سیّده زنان این امت و سیده زنان مؤمنین است.» و در روایت 17

آمده است که «فاطمه علیهاالسلام سیّده زنان اهل بهشت است» و در روایت 19 آمده است که «بهترین زنان عالم مریم و آسیه و خدیجه و فاطمه هستند و فاطمه افضل آنهاست.» و در روایت 23 آمده است که برای «فاطمه نیز همانند مریم مائده آسمانی نازل شد.» و در روایت 25 آمده است که «بر در بهشت نوشته شده: «لا اله الاّ اللّه، محمّد رسول اللّه، علیّ حبیب اللّه، و الحسن و الحسین صفوة اللّه، و فاطمة خیرة اللّه، علی باغضیهم لعنة اللّه.» ⁽¹⁾

فبینما هی کذلک اذ دخل علیها أربع نسوة علیهنّ من الجمال و النور مالایوصف، فقالت لها إحداهنّ: أنا امّک حوّاء، و قالت الاخری: انا آسیة بنت مزاحم، و قالت الاُخری: أنا کلثم اُخت موسی، و قالت الاُخری: أنا مریم بنت عمران اُمّ عیسی، جئنا لنلی من امرک ماتلی النساء، قالت: فولدت فاطمة علیهاالسلام، فوقعت حین وقعت علی الارض ساجدة رافعة إصبعها». ذخائرالعقبی: 44.

6 - عن علیّ علیه السلام قال: «قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله لفاطمة: یا فاطمة تدرین لم سمیّتِ فاطمة؟ قال علیّ علیه السلام: یا رسول اللّه لم سُمیّت فاطمة؟ قال: إنّ اللّه عزّوجلّ قد فطمها و ذریّتها عن النّاریوم القیامة». (ذخائرالعقبی :26).

7 - عن عائشة قالت: ما رأیتُ احدا أشبه سمتا ودلاً و هدیا برسول اللّه صلی الله علیه و آله فی قیامها و قعودها من فاطمة بنت رسول اللّه صلی الله علیه و آله. قالت: و کانت اذا دخلت علی النّبیّ صلی الله علیه و آلهقام إلیها فقبّلها و أجلسها فی مجلسه، و کان النّبیّ صلّی اللّه علیه و سلّم، اذا دخل علیها قامت من مجلسها فقبّلته و أجلسته فی مجلسها. (سنن الترمذی 2:319، مستدرک الصحیحین 4:272، فتح الباری 9:200).

تن من است هر کس او را به خشم آورد مرا به خشم آورده است.» و در روایت 38 آمده است که «خداوند با خشم فاطمه خشمگین و با خشنودی او خشنود می شود.» ⁽¹⁾

قال: فاستضحکوا و جعل بعضهم یمیل علی بعض و أنا قائم أنظر لو کانت لی منعة طرحته عن ظهر رسول اللّه صلی الله علیه و آله، و النّبیّ صلی الله علیه و آله ساجد ما یرفع رأسه حتّی انطلق إنسان فأخبر فاطمة علیهاالسلامفجاءت و هی جویرة فطرحته عنه ثمّ أقبلت علیهم تشتمهم، فلمّا قضی النّبیّ صلی الله علیه و آلهصلاته رفع صوته ثمّ دعا علیهم، و کان اذا دعا دعا ثلاثا، و اذا سأل سأل ثلاثا:

ثمّ قال: اللّهمّ علیک بقریش ثلاث مرّات، فلمّا سمعوا صوته ذهب عنهم الضحک و خافوا دعوته، ثمّ قال: اللّهمّ علیک بأبی جهل بن هشام، و عتبة بن ربیعة، و شیبة بن ربیعة، و الولیدبن عتبة، و اُمیّة بن خلف، و عقبة بن أبی معیط، و ذکرالسابع و لم أحفظ، فوالذّی بعث محمّدا بالحق لقد رأیت الذین سمّی صرعی یوم بدرثمّ سحبوا الی القلیب قلیب بدر. صحیح مسلم: کتاب الجهاد و السیر، باب ما اصاب النّبیّ(ص من أذی المشرکین).

مثنی، فرزند امام حسن علیه السلام بر عمربن عبدالعزیز وارد شد و با این که سن کمی داشت عمربن عبدالعزیز او را احترام نمود و در جای بلندی از مجلس نشاند و چون مردم او را بر این عمل ملامت نمودند گفت:

من از شخص مورد اعتمادی شنیدم (مانند این که از دهان شخص رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیده باشم) که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «فاطمه پاره تن من است. هرچه او را خشنود نماید مرا خشنود خواهد نمود.»

و من می دانم که اگر فاطمه علیهاالسلام زنده می بود از احترام من به فرزند او خشنود می شد.

و در روایت 37، ابن فتیبه در کتاب الامامة و السیاسة نقل کرده که فاطمه علیهاالسلام [در قضیه عیادت آن دو نفر، یعنی ابوبکر و عمر] به ابوبکر و عمر فرمود: «اگر من سخنی از رسول خدا صلی الله علیه و آله برای شما نقل کنم می پذیرید و به آن عمل می کنید؟» گفتند: آری. فاطمه علیهاالسلام فرمود: «شما را به خدا سوگند، آیا از رسول خدا صلی الله علیه و آله نشنیدید که در باره من فرمود: خشنودی فاطمه خشنودی من و خشم او خشم من است و هر که فاطمه را دوست بدارد مرا دوست داشته و هر که او را خشنود کند مرا خشنود نموده و هر که او را خشمناک کند مرا خشمناک نموده است؟» گفتند: آری ما این سخنان را از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدیم. فاطمه علیهاالسلام فرمود: «من خدا و ملائکه را گواه می گیرم که شما مرا خشمناک نمودید و هرگز خشنود نکردید و من چون پدر خود را ملاقات کنم از شما نزد او شکایت خواهم نمود.»

پس ابوبکر گریان شد و گفت: من از سخط خدا و سخط و خشم تو، ای فاطمه، به خدا پناه می برم، و آنچنان گریه کرد که نزدیک بود جان از بدن او جدا

شود، در حالی که فاطمه علیهاالسلام می فرمود: «به خدا قسم، بعد از هر نمازی به تو نفرین می کنم.»

سپس ابوبکر از منزل فاطمه خارج شد و چون مردم گرد او جمع شدند به آنها گفت: مرا رها کنید، که مرا به بیعت شما نیازی نیست. شما خود را راحت نموده و هر کدام در کنار خانواده خویش راحت می خوابید در حالی که مرا گرفتار چنین مسؤلیتی کرده اید!؟

مؤلّف گوید: تردیدی نیست که جملات ابوبکر از روی نفاق گفته شده است و اگر جز این می بود باید به مردم می گفت: حق خلافت مربوط به علیّ بن ابی طالب است و شما باید از او پیروی کنید و او را امام خود بدانید چون رسول خدا صلی الله علیه و آلهاو را امام و خلیفه بعد از خود معرفی نمود و در اماکن مختلفی شما را موظف به بیعت با او نمود و شما فرموده های او را رها کردید و دیگران را بعد از او خلیفه و جانشین او دانستید.

اگر این سخنان ابوبکر از روی نفاق هم نبوده حبّ ریاست و قدرت نگذاشت که به آن چه اعتراف کرده عمل کند؛ چنان که ابوبکر و عمر بارها به مقام امیرالمؤمنین و شایستگی او برای خلافت اعتراف می کردند ولی اعترافشان کوچک ترین اثر عملی نداشت بلکه عمربن خطاب چون در هنگام مرگ بشارت عذاب به او داده شد فرزند خود، عبداللّه را خدمت امیرالمؤمنین علیه السلام فرستاد و به آن حضرت عرض کرد: مرا حلال کنید ولی چون امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «مانعی نیست، تو را حلال می کنم به شرط این که مهاجرین و انصار را خبر کنی و به آنها بگویی که حق خلافت از آن من است» عمر روی خود را به دیوار نمود و گفت: آتش بهتر از عار است.!!

9 - روی الحاکم فی المستدرک بسنده عن ابن عمر: إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله کان اذا خرج فی

غزاة کان أوّل عهده بفاطمة علیهاالسلام. (المستدرک علی الصحیحین 1:489).

10 - روی البخاری فی صحیحه عن علیّ بن أبی طالب علیه السلام قال: «انّ فاطمة علیهاالسلامشکت ماتلقی من أثرالرحی، فأتی النّبیّ صلی الله علیه و آله سبی، فانطلقت فلم تجده فوجدت عائشة فأخبرتها، فلمّا جاء النّبیّ صلی الله علیه و آله أخبرته عائشة بمجی ء فاطمة، فجاء حتّی وجدت بردقدمیه علی صدری، و قال: «الا اعلّمکما خیرا ممّا سألتمانی؟اذا أخدتما مضاجعکما تکبّرا اربعا و ثلاثین، و تسبّحا ثلاثا و ثلاثین، و تحمّدا ثلاثا و ثلاثین، فهو خیرلکم من خادم». (صحیح البخاری: کتاب بدء الخلق، باب مناقب علی بن أبی طالب علیه السلام).

11 - روی ابونعیم فی حلیة الاولیاء بسنده عن الزهری قال: لقد طحنت فاطمة بنت رسول اللّه صلی الله علیه و آله حتّی مجلت یدها و ریّا و أثرّقطب الرحی فی یدها. (حلیة الاولیاء 2:41).

12 - روی البخاری فی صحیحه بسنده عن عائشة أنّها قالت: اقبلت فاطمة علیهاالسلام تمشی، مشیتها مشیة النّبیّ صلی الله علیه و آله، فقال النّبیّ صلی الله علیه و آله: «مرحبا بابنتی» ثمّ أجلسها عن یمینه أوشماله، ثمّ أسرّالیها حدیثا فبکت، فقلت لها: لِمَ تبکین؟ ثمّ اسرّالیها حدیثا فضحکت، فقلت: ما رأیت کالیوم فرحا أقرب من حزن، فسألتها عمّا قالت فقالت. ما کنت لأفشی سرّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله.

حتّی قبض النّبیّ صلی الله علیه و آله فسألتها، فقالت: أسرّ الیّ: جبریل کان یعارضنی القرآن کلّ سنة مّرةً و إنّه عارضنی العام مرّتین، و لااراه إلاّ حضر أجلی، و انّکِ أوّل أهل بیتی لحاقا بی فبکیت، فقال: اما ترضین أن تکونی سیّدة نساء اهل الجنّة، اونساء المؤمنین؟ فضحکت لذلک. (صحیح البخاری: کتاب بدء الخلق، باب علامات النبوّة فی الاسلام).

13 - روی الترمذی فی سننه بسنده عن حذیفة قال: سألتنی اُمّی متی عهدک؟ - تعنی بالنبی صلی الله علیه و آله - فقلت: مالی به عهد منذکذا و کذا.

فنالت منّی، فقلت لها: دعینی آتی النّبیّ صلی الله علیه و آله فاُصلّی معه المغرب و أسأله أن یستغفر لی و لک. فأتیت النّبیّ صلی الله علیه و آله فصلّیت معه المغرب فصلّی العشاء، ثمّ انفتل فتبعته فسمع صوتی فقال: من هذا حذیقة؟ قلت: نعم، قال: و ما حاجتک غفراللّه لک و لأمّک؟ (ثمّ) قال صلی الله علیه و آله: انّ هذا ملک لم ینزل الأرض قطّ قبل هذه اللیلة استأذن ربّه أن یسلّم علیّ و یبشّرنی بأنّ فاطمة سیّدة نساء اهل الجنّة، و أنّ الحسن و الحسین سیّداشباب اهل الجنّة. (سنن الترمذی 2:306 باب مناقب الحسن و الحسین علیهماالسلام).

و رواه الحاکم النیسابوری فی المستدرک 3:151، و أحمدبن حنبل فی مسنده 5:391، و ابونعیم فی حلیته 4:190، و ابن الاثیر فی اُسد الغابة 5:574، و المتقی الهندی فی کنز العمال 6: 217).

14 - روی الحاکم فی المستدرک بسنده عن عائشة أنّ النّبیّ صلی الله علیه و آله قال - و هو فی مرضه الذّی توفّی فیه -: «یافاطمة الا ترضین أن تکونی سیّدة نساء العالمین، و سیّدة نساء هذه الأمّة، و سیّدة نساء المؤمنین؟». (مستدرک الصحیحین 3: 156).

15 - روی أبونعیم بسنده عن عمران بن حصین: إنّ النّبیّ صلی الله علیه و آله قال: ألا تنطلق بنا نعود فاطمة فإنّها تشتکی؟ قلت: بلی ،قال: فانطلقنا حتّی اذا انتهینا إلی بابها فسلّم و استأذن فقال: أدخل أنا ومَن معی؟ قالت: نعم و مَن یا أبتاه فواللّه ما علیّ إلاّ عباءة، فقال لها: اصنعی بها کذا و اصنعی بها کذا، فعلّمها کیف تستتر.

فقالت: و اللّه ماعلی رأسی من خمار، قال: فأخذ ملاءة کانت علیه فقال: اختمری بها، ثمّ أذنت لهما فدخلا، فقال: کیف تجدینک یابنیّة؟ قالت: إنّی لوجعة و إنّه لیزیدنی انّه مالی طعام آکله، قال: یابنیّة أما ترضین انّک سیّدة نساء العالمین؟ قالت: یا أبت فأین مریم بنت عمران؟ قال: تلک سیّدة نساء عالمها و أنت سیّدة نساء عالمک، أما و اللّه زوّجتک سیّدا فی الدّنیا و الآخرة. (حلیة الاولیاء 2:42).

16- روی الحاکم فی المستدرک بسنده عن عائشة: إنّها قالت لفاطمة بنت

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: ألا اُبشّرک، إنّی سمعت رسول اللّه صلی الله علیه و آله یقول: «سیّدات نساء أهل الجنّة أربع: مریم بنت عمران، و فاطمة بنت رسول اللّه، و خدیجة بنت خویلد، و آسیة». (مستدرک الصحیحین 3:185).

17- کنز العمّال، عن علیّ علیه السلام: انَّ النّبیّ صلی الله علیه و آله قال لفاطمة علیهاالسلام :«ألا ترضین أن تکونی سیّدة أهل الجنّة، و ابنیک سیّدا شباب أهل الجنّة»؟ (کنزالعمال 7: 111).

18- وفیه أیضا: «أما ترضین إنّی زوّجتک أوّل المسلمین إسلاما و أعلمهم علما، فإنّک سیّدة نساء اُمّتی کما سادت مریم قومها، أما ترضین یا فاطمة؟ انّ اللّه إطّلع علی أهل الأرض فاختار منهم رجلین، فجعل أحدهما أباک و الآخربعلک». (کنزالعمال 6:153).

19- ذخائر العقبی، عن ابن عباس عن النّبیّ صلی الله علیه و آله قال: (أربع نسوة سیّدات سادات عالمهنّ: مریم بنت عمران، و آسیة بنت مزاحم، و خدیجة بنت خویلد، و فاطمة بنت محمّد، و أفصلهنّ عالما فاطمة علیهاالسلام». (ذخائرالعقبی: 44).

20 - روی الحاکم فی المستدرک، بسنده عن ابن عباس قال: خطّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله أربعه خطوط، ثمّ قال: «اتدرون ماهذا؟» قالوا: اللّه و رسوله أعلم، قال: «انّ افضل نساء اهل الجنّة: خدیجة بنت خویلد، و فاطمه بنت محمّد، و مریم بنت عمران، و آسیة بنت مزاحم». (مستدرک الصحیحین 2:497).

21 - کنزالعمال عن رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «خیررجالکم علیّ، و خیرشبابکم الحسن و الحسین،و خیرنسائکم فاطمة». (کنزالعمال 6: 217).

22 - روی الترمذی بسنده عن أنس: إنّ النّبیّ صلی الله علیه و آله قال: «حسبک من نساءالعالمین: مریم بنت عمران و خدیجة بنت خویلد،و فاطمة بنت محمّد، و آسیة امرأة فرعون». (سنن الترمذی 2:31).

23 - روی الثعلبی عن جابربن عبداللّه انّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله اقام أیّاما لم یطعم حتّی شقّ ذلک علیه، فطاف فی منازل ازواجه فلم یصب فی بیت أحد منهنّ شیئا، فاتی فاطمة علیهاالسلام، فقال: یا بنیّة هل عندک شی ء آکل فانّی جائع؟ فقالت: لا واللّه بأبی أنت و اُمّی، فلمّا خرج رسول اللّه صلی الله علیه و آله من عندها بعثت الیها جارة لها برغیفین و بضعة لحم، فأخذته منها و وضعته فی جفنة و غطّت علیه و قالت: لأوثرنّ بها رسول اللّه صلی الله علیه و آله علی نفسی و من عندی، و کانوا جمعیا محتاجین الی شبعة من طعام.

فبعثت حسنا و حسینا إلی جدّهما رسول اللّه صلی الله علیه و آله فرجع إلیها فقالت: بأبی انت یا رسول اللّه صلی الله علیه و آله قد أتانا اللّه بشی ء فخبأته لک، قال: فهلمّی به، فاُتی به فکشفت عن الجفنة فاذا هی مملوّءة خبزا و لحما، فلمّا نظرت الیه بهتت و عرفت أنّها برکة من اللّه، فحمدت اللّه تعالی و صلّت علی نبیّه، فقال صلی الله علیه و آله: من أین لک هذا یا بنیّة؟ قالت: «هومن عنداللّه إنّ اللّه یرزق من یشاء بغیرحساب»، فحمداللّه رسول اللّه صلی الله علیه و آله و قال: الحمدللّه الذّی جعلک شبیهة بسیّدة نساء بنی اسرائیل فإنّها کانت اذا رزقها اللّه رزقا حسنا فسئلت عنه قالت: «هومن عنداللّه إنّ اللّه یرزق من یشاء بغیرحساب».

فبعث رسول اللّه صلی الله علیه و آله الی علیّ علیه السلام فأتی فأکل الرسول صلی الله علیه و آله و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السلام، و جمیع أزواج النّبیّ صلی الله علیه و آله حتّی شبعوا، و بقیت الجفنة کماهی.

قالت فاطمة علیه السلام: و أوسعت منها علی جمیع جیرانی، و جعل اللّه فیها برکة و خیرا طویلاً، و کان اصل الجفنة رغیفین و بضعة لحم و الباقی برکة من اللّه. (قصص الأنبیاء:

513).

24 - روی أبوسعید: إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله قال لعلیّ علیه السلام: «اُوتیتَ ثلاثا لم یؤتهنّ أحد ولاأنا: صهرا مثلی و لم أوت أنا مثلی، و اُوتیت زوجة صدّیقة مثل ابنتی و لم اُوت مثلها زوجة، و اُوتیت الحسن و الحسین من صلبک و لم اُوت من صلبی مثلهما، و لکنّک منّی و

أنا منک». (الریاض النضرة 2: 202).

25 - و عن ابن عباس، قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «لیلة عرج بی إلی السماء رأیتُ علی باب الجنّة مکتوبا: لاإله إلاّ اللّه، محمّدرسول اللّه، علیّ حبیب اللّه، والحسن و الحسین صفوة اللّه، فاطمه خیرة اللّه، علی باغضهم لعنة اللّه».

26 - روی الحاکم فی المستدرک بسنده عن جابر، قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «لکلّ بنی اُمّ عصبة ینتمون إلیهم، إلاّ ابنَی فاطمة فأنا ولیّها و عصبتها». (مستدرک الصحیحین 3:164).

27 - روی البغدادی فی تأریخه بسنده عن فاطمة بنت الحسین علیه السلام، عن فاطمة علیهاالسلام یعنی بنت النّبیّ صلی الله علیه و آله قالت: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «کلّ بنی آدم ینتمون الی عصبتهم الاّ ولد فاطمة فانّی أنا أبوهم و أنا عصبتهم». (تاریخ بغداد 11:285 و أخرج مثله المتقی الهندی فی کنزالعمال 6:216 و 220،و الهیثمی فی مجمعه 9: 172. و قریب منه فی ذخائرالعقبی: 121.) 28 - روی البخاری بسنده عن المسور بن مخرمة: إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله قال: «فاطمة بضعة منّی فمن اغضبها اغضبنی». (صحیح البخاری: کتاب بدء الخلق، باب مناقب قرابة رسول اللّه صلی الله علیه و آله و ذکره المتقی الهندی فی کنزالعمال 6: 220، و المناوی فی فیض القدیر 4: 421، و النسائی فی خصائصه: 35).

29 - و روی عن المسور بن مخرمة ایضا أنّه قال: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «فأنّما هی فاطمة بضعة منّی، یریبنی ما أرابها،و یؤذینی ما آذاها». (صحیح البخاری: کتاب النکاح، باب ذب الرجل عن ابنته و رواه أحمدبن حنبل فی مسنده 4: 328، و أبونعیم فی حلیته 2:40).

30 - روی مسلم بسنده عن المسور بن مخرمة، قال: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله «إنّما فاطمة بضعة منّی یؤذینی ما آذاها».

31 - روی مسلم بسنده عن المسور بن مخرمة عن النّبیّ صلی الله علیه و آله قال: «فإنّما ابنتی بضعة

منّی، یریبنی ما أرابها، و یؤذینی ما آذاها».

32 - روی الحاکم فی المستدرک بسنده عن عبیداللّه بن أبی رافع، عن المسور إنّه بعث الیه حسن بن حسن علیه السلامیخطب ابنته فقال له: «قل له: فلیلقنی فی العتمة، قال: فلقیته، فحمد اللّه المسور و أثنی علیه، ثمّ قال: أمّا بعد ایم اللّه ما من نسب و لا سبب و لاصهر أحبّ إلیّ من نسبکم و سببکم و صهرکم، و لکن رسول اللّه صلی الله علیه و آله قال: فاطمة یقبضنی مایقبضها و یبسطنی مایبسطها ،و إنّ الانساب یوم القیامة تنقطع غیرنسبی و صهری» و عندک ابنتها و لوزوّجتک لقبضها ذلک فانطلق عاذراله. (مستدرک الصحیحین 3:158، و رواه احمدبن حنبل فی مسنده 4:332، و البیهقی فی سننه 7:64).

33 - روی أبونعیم بسنده عن أنس قال: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «ما خیرللنساء»؟ فلم ندرِ مانقول، فسار علیّ علیه السلام الی فاطمة علیهاالسلام فأخبرها بذلک فقالت: فهلاّ قلت له: خیر لهنّ أن لایرین الرجال و لایرونهنّ، فرجع فأخبره بذلک، فقال له: من علّمک هذا؟ قال:

فاطمة، قال: «إنّها بضعة منّی». (حلیة الاولیاء 2:40).

34 - کنزالعمال: قال النّبیّ صلی الله علیه و آله «انّما فاطمة شجنة منّی یبسطنی ما یبسطها و یقبضنی ما یقبضها». (کنزالعمال 6:219، و رواه الحاکم فی المستدرک 3: 154).

35 - روی النسائی فی الخصائص بسنده عن المسور بن مخرمة قال: سمعت رسول اللّه صلی الله علیه و آله یخطب علی منبره - هذا و أنا یومئذ محتلم - فقال: «انّ فاطمة بضعة منّی».

36 - الصواعق المحرقة: دخل عبداللّه بن الحسن المثنی ابن الحسن السبط علی عمربن عبدالعزیر و هو حدیث السن و له و فرة فرفع عمر مجلسه و أقبل علیه، فلامه قومه، فقال: انّ الثقة حدّثنی حتّی کأنّه أسمعه من فی رسول اللّه صلی الله علیه و آله: «انّما فاطمة بضعة منّی یسرّنی ما یسرّها» و أنا أعلم أن فاطمة علیهاالسلام لوکانت حیّة لسرّها مافعلتُ بابنها.

(الصواعق المحرقة: 107).

37 - قال ابن قتیبة فی الامامة و السیاسة: فقالت - یعنی فاطمة علیهاالسلام - لابی بکر و عمر: أرأیتکما إن حدّثتکما حدیثا عن رسول اللّه صلی الله علیه و آله تعرفانه و تفعلان به؟ قالا: نعم، فقالت: نشدتکما اللّه ألم تسمعا رسول اللّه صلی الله علیه و آله یقول: «رضی فاطمة من رضای، و سخط فاطمة من سخطی، فمن أحبّ فاطمة ابنتی فقد أحبّنی، و من ارضی فاطمة فقد أرضانی، و من أسخط فاطمة فقد أسخطنی؟ قالا: نعم سمعناها من رسول اللّه صلی الله علیه و آله.

قالت: فانّی اُشهد اللّه و ملائکته أنّکما أسخطتمانی و ما أرضیتمانی، و لئن لقیتُ النّبیّ صلی الله علیه و آلهلأشکونّکما إلیه.

فقال أبوبکر: أنا عائذ باللّه تعالی من سخطه و سخطک یا فاطمة، ثمّ انتحب أبوبکر یبکی حتّی کادت نفسه أن تزهق، وهی تقول: و اللّه لأدعونّ اللّه علیک فی کلّ صلاة اُصلّیها. ثمّ خرج - یعنی ابوبکر - فاجتمع إلیه الناس فقال لهم: یبیت کلّ رجل منکم معانقا حلیلته مسرورا بأهله و ترکتمونی و ما أنا فیه لا حاجة لی فی بیعتکم أقیلونی ببعتی. (الامامة و السیاسة: 14).

38 - روی الحاکم فی المستدرک بسنده عن علی بن ابی طالب علیه السلام، قال: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله لفاطمة: «انّ اللّه یغضب لغضبک و یرضی لرضاک». (مستدرک الصحیحین 3:153، و ذکره ابن الاثیر فی اُسدالغابة 5:522، و ابن حجر فی الاصابة 8: 159).

انتهی ما فی اعلام النساء ص 535/543.

پاداش رسالت پیامبر صلی الله علیه و آله

⁽¹⁾

و قال سبحانه: «و من یقترف حسنةً نزدله فیها حسنا انّ اللّه غفور شکور». (الشوری /23).

و قال سبحانه: «و آتِ ذالقربی حقّه». (الاسراء /26).

و ذریّةً»: ائمه علیهم السلام هستند.

در حقیقت رسول خدا صلی الله علیه و آله از مردم مزدی برای خود نخواسته است بلکه آنچه به امر الهی طلب نموده - چنان که در آیه «و ما سألتکم من اجرٍ فهو لکم» آمده - هدایت امت بوده است. و او نیز همانند سایر پیامبران فرموده است: «ان اجری الاّ علی اللّه»؛ یعنی پاداش من تنها با خدای متعال است.

⁽¹⁾علاّمه مجلسی در کتاب شریف بحار بعد از ذکر این آیات به تفاسیر آنها از کتب شیعه و سنی پراخته و می گوید: طبرسی در مجمع البیان در تفسیر آیه «و لقد ارسلنا...» از ابن عباس نقل نموده که گوید: مردم، رسول خدا صلی الله علیه و آله را به واسطه ازدواج های زیاد سرزنش نموده و گفتند: اگر او پیامبر باشد نباید این قدر ازدواج کند. پس این آیه نازل شد که پیامبران گذشته نیز همسرانی و ذریّه ای داشته اند. سپس از امام صادق علیه السلام نقل نموده که آن حضرت این آیه را تلاوت نمود و دست مبارک خود را بر سینه گذارد و فرمود: «به خدا سوگند: ذریّه رسول اللّه صلی الله علیه و آله ما هستیم.» ⁽²⁾

و روی أنّ أبا عبد اللّه صلی الله علیه و آله قرأ هذه الآیة ثمّ أومأ إلی صدره و قال: نحن و اللّه ذریّة رسول اللّه الآیة.

و قال رحمه اللّه فی قوله تعالی: «قل لاأسألکم علیه أجرا»: اختلف فی معناه علی أقوال؛ أحدها: لا أسألکم فی تبلیغ الرّسالة أجرا إلاّ التوادّ و التحابّ فیما یقرّب إلی اللّه تعالی.

را نقل نموده و گوید: امام صادق و امام باقر و علیّ بن الحسین علیهم السلام و سعیدبن جبیر و عمروبن شعیب و جماعتی مانند ابوالقاسم حسکانی و... گفته اند: مقصود از این آیه، دوستی خویشان و عترت رسول خدا صلی الله علیه و آلهست که مردم موظفند به احترام پیامبر آنان را دوست بدارند.

⁽¹⁾سپس روایتی را از کتب شیعه و سنّی از ابن عباس نقل نموده که گوید: چون

این آیه نازل شد، مردم به رسول خدا صلی الله علیه و آله گفتند: اهل بیت و خویشان شما که خداوند ما را به محبت آنان امر نموده است کیانند؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «آنان علی و فاطمه و دو فرزندشان حسن و حسین هستند.» ⁽¹⁾

و روی ذاذان عن علیّ علیه السلام قال: فینا فی آل حم آیة لا یحفظ مودّتنا إلاّ کلّ مؤمن، ثمّ قرأ هذه الآیة. و إلی هذا أشار الکمیت فی قوله:

وجدنا لکم فی آل حم آیة

تأوّلها منّا تقیّ و معرب

(ای فسّرها کل من کان تتّقی و تخفی رأیه، و من کان یسعه اظهار رأیه و افصاحه بمذهبه) و علی التقادیر ففی المودّة قولان: أحدهما أنّه استثناء منقطع، لأنّ هذا ممّا یجب بالاسلام فلایکون أجرا للنبوّة، و الآخر أنّه استثناء متّصل، و المعنی: لاأسالکم أجرا إلاّ هذا، فقد رضیت به أجرا، کما أنّک تسأل غیرک حاجة فیعرض المسئول علیک برّا، فتقول له: اجعل برّی قضاء حاجتی، و علی هذا یجوز أن یکون المعنی لاأسالکم أجرا إلاّ هذا و نفعه أیضا عائد إلیکم، فکانّی لاأسألکم أجرا. فی المصدر: لم اسألکم اجرا.

سپس می گوید: صاحب شواهد التنزیل از رسول خدا صلی الله علیه و اله نقل نموده

که فرمود: «خداوند پیامبران را از اشجار مختلفی خلق نمود و من و علی را از شجره واحده خلق کرد؛ من اصل آن شجرهام و علی شاخه آن [و فاطمه لقاح آن] و حسن و

حسین میوه های آن و شیعیان ما برگهای آنند. پس هر کس به شاخه ای از شاخه های

آن بیاویزد نجات خواهد یافت و هر کس از آن جدا شود هلاک خواهد شد.»

سپس فرمود: «اگر بندهای سه هزار سال بین صفا و مروه خدا را آن قدر عبادت کند که مانند مشک پوسیده فرسوده شود ولی محبت و ولایت ما را پیدا نکره باشد خداوند او را با صورت به آتش خواهد افکند.» آن گاه این آیه را تلاوت نمود: ⁽¹⁾

فَقَالَ اَلْمُنَافِقُونَ: إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ اِفْتَرَاهُ فِی مَجْلِسِهِ، وَ أَرَادَ أَنْ یُذَلِّلَنَا لِقَرَابَتِهِ مِنْ بَعْدِهِ. فَنَزَلَتْ أَمْ یَقُولُونَ اِفْتَری عَلَی اَللّهِ کَذِباً فَأَرْسَلَ إِلَیْهِمْ فَتَلاَ عَلَیْهِمْ، فَبَکَوْا وَ اِشْتَدَّ عَلَیْهِمُ، فَأَنْزَلَ اَللَّهُ: وَ هُوَ اَلَّذِی یَقْبَلُ اَلتَّوْبَهَ عَنْ عِبادِهِ اَلْآیَهَ، فَأَرْسَلَ فِی أَثَرِهِمْ فَبَشَّرَهُمْ، وَ قَالَ: وَ یَسْتَجِیبُ اَلَّذِینَ آمَنُوا وَ هُمُ اَلَّذِینَ سَلَّمُوا لِقَوْلِهِ. ثُمَّ قَالَ تَعَالَی وَ مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَهً نَزِدْ لَهُ فِیها حُسْناً أَیْ مَنْ فَعَلَ طَاعَهً نَزِدْ لَهُ فِی تِلْکَ الطَّاعَهِ حُسْناً بِأَنْ نُوجِبَ لَهُ الثَّوَابَ.

« قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی»

و در روایت دیگری از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «در آل حم

آیه ای است مربوط به محبت و مودت ما که جز مؤمن به آن عمل نمی کند.» سپس این آیه را تلاوت نمود: « قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی». .

سپس مرحوم طبرسی گوید: کمیت شاعر نیز در شعر خود به این معنی اشاره ⁽¹⁾

وَ صَحَّ عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ خَطَبَ اَلنَّاسَ فَقَالَ فِی خُطْبَتِهِ: أَنَا مِنْ أَهْلِ اَلْبَیْتِ اَلَّذِینَ اِفْتَرَضَ اَللَّهُ مَوَدَّتَهُمْ عَلَی کُلِّ مُسْلِمٍ، فَقَالَ: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ اَلْمَوَدَّهَ فِی اَلْقُرْبی وَ مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَهً نَزِدْ لَهُ فِیها حُسْناً» فَاقْتِرَافُ اَلْحَسَنَهِ مَوَدَّتُنَا أَهْلَ اَلْبَیْتِ.

رَوَی إِسْمَاعِیلُ بْنُ عَبْدِ اَلْخَالِقِ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ)، أَنَّهُ قَالَ: «إِنَّهَا نَزَلَتْ فِینَا أَهْلَ اَلْبَیْتِ، أَصْحَابَ اَلْکِسَاءِ»، .انتهی کلامه أعلی الله مقامه.( مجمع البیان 9: 28 و 29)

وَ قَالَ الْعَلَّامَهُ رَوَّحَ اللَّهُ رُوحَهُ فِی کِتَابِ کَشْفِ الْحَقِّ رَوَی الْجُمْهُورُ فِی الصَّحِیحَیْنِ وَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فِی مُسْنَدِهِ وَ الثَّعْلَبِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: لَمَّا نَزَلَ قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبی قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ قَرَابَتُکَ الَّذِینَ وَجَبَتْ عَلَیْنَا مَوَدَّتُهُمْ قَالَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَهُ وَ ابْنَاهُمَا.

و وجوب الموده یستلزم وجوب الطاعه انتهی (احقاق الحق: 3).

و قال البیضاوی قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ علی ما أتعاطاه من التبلیغ و البشاره أَجْراً نفعا منکم إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبی أن تودونی لقرابتی منکم أو تودوا قرابتی و

نموده و می گوید: ای خاندان نبوت، ما در سوره آل حم برای شما او وجوب محبت و مودت شما] آیهای یافته ایم که دوستان شما از روی تقیه و دشمنان شما [از روی حسد و عداوت آن را تأویل می نمایند.

سپس می گوید: آیه مودت به هر کیفیت معنی شود - چه استثناء در آن متصل

باشد و چه منقطع - در وجوب مودت ذی القربی خللی وارد نمی کند.

مرحوم طبرسی پس از این سخنان، روایتی را در شأن نزول این آیه از

ابوحمزه ثمالی از ابن عباس به شرح زیر روایت کرده است:

ابن عباس می گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و اله) چون وارد مدینه شد و پایه های اسلام برقرار گردید، انصار گرد هم جمع شدند و گفتند: ما باید به رسول خدا(صلی الله علیه و اله) بگوییم:

شما مشکلاتی دارید که [حل آنها نیاز به مال دارد. بدین جهت ما اموال خود را بدون حساب در اختیار شما می گذاریم و شما هرچه نیاز بود از آن مصرف فرمایید.)

چون این سخنان را با رسول خدا (صلی الله علیه و اله)مطرح کردند این آیه نازل گردید، و آنان

تسلیم دستور خدا شدند و از خدمت رسول خدا (صلی الله علیه و اله)خارج گردیدند. سپس ابن عباس گوید:

منافقین پس از نزول این آیه گفتند: «رسول خدا این آیه را از پیش خود ⁽¹⁾

رُوِیَ أَنَّهَا لَمَّا نَزَلَتْ قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ قَرَابَتُکَ هَؤُلَاءِ قَالَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَهُ وَ ابْنَاهُمَا ثُمَّ قَالَ وَ مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَهً وَ مَنْ یَکْتَسِبْ طَاعَهً سِیَّمَا حُبَّ آلِ الرَّسُولِ صلی الله علیه و آله (انوارالتنزیل 2/ 397).

ساخته است تا ما را بعد از خود در مقابل ذی القربای خویش ذلیل کند.» پس این آیه نازل شد: وام یقولون افتری علی الله کذبة ؛ یعنی منافقین می گویند: رسول خدا (صلی الله علیه و اله) بر خدای خود به دروغ افترا بسته است. هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و اله) این آیه را برای منافقین خواند، آنها پشیمان و گریان شدند تا این که این آیه نازل شد: «و هو الذی یقبل التوبة عن عبادة... ؛ یعنی خدای شما آن خدایی است که توبه بندگان خود را می پذیرد. رسول خدا یه پس آنان را خبر نمود و این بشارت را به آنان داد سپس خداوند این آیه را در مورد مؤمنین نازل فرمود: «ویستجیب الذین آمنوا...» و پس از آن فرمود: «و من یقترف حسنه نزد له فیها حسنا»؛ یعنی هر کس عمل نیکی را مانند دوستی محمد و آل محمد(صلی الله علیه و اله) به دست آورد ما احسان خویش را بر او می افزاییم .

ابوحمزه ثمالی از سدی نقل کرده که مقصود از «اقتراف حسنه» دوستی و ⁽¹⁾

ثُمَّ قَالَ نَقَلَ صَاحِبُ الْکَشَّافِ (ج 4: 173). عَنِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله أَنَّهُ قَالَ: مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداً أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ مَغْفُوراً لَهُ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ تَائِباً أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ مُؤْمِناً مُسْتَکْمِلَ الْإِیمَانِ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ بَشَّرَهُ مَلَکُ الْمَوْتِ بِالْجَنَّهِ ثُمَّ مُنْکَرٌ وَ نَکِیرٌ

محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله) است.

و در روایت دیگر با سند صحیح آمده است که امام حسن مجتبی (صلی الله علیه و اله) در خطبه خود بعد از رحلت امیرالمؤمنین (صلی الله علیه و اله)) فرمود: «ما خاندانی هستیم که خداوند مودت و ولایت ما را بر هر مسلمانی واجب نموده است»، سپس بعد از قرائت آیه مودت و اقتراف حسنه فرمود: «مقصود از اقتراف و به دست آوردن حسنه، محبت ما اهل البیت است.»

صاحب مجمع البیان پس از این سخنان از اسماعیل بن عبد الخالق، از امام صادق (صلی الله علیه و اله) نقل نموده که فرمود: «این آیه، یعنی آیه مودت، در باره اهل البیت و اصحاب کساء نازل شده است.»

علامه مجلسی بعد از نقل کلام مرحوم طبرسی، صاحب تفسیر ⁽¹⁾

وَ رَوَی صَاحِبُ الْکَشَّافِ أَنَّهُ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهُ قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ قَرَابَتُکَ هَؤُلَاءِ الَّذِینَ وَجَبَتْ عَلَیْنَا مَوَدَّتُهُمْ فَقَالَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَهُ وَ ابْنَاهُمَا (تفسیر الکشاف4 : 172 )

مجمع البیان، سخن مشابهی از علامه حلی در کشف الحق نقل نموده و سپس می گوید: فخر رازی در تفسیر خود از ابن عباس نقل کرده که گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و اله)چون وارد مدینه شد و تشکیل حکومت داد مشکلاتی بر آن حضرت رخ می داد که نیاز به مال داشت در حالی که چیزی از مال دنیا در دست او نبود؛ از این رو، انصار به یکدیگر گفتند: «رسول خدا (صلی الله علیه و اله)شما را هدایت نمود، او فرزند خواهر و همسایه شما در این شهرست، چه خوبست مقداری از اموال خود را در اختیار او قرار دهید»، و بعد از این سخنان اموالی را خدمت رسول خدا(صلی الله علیه و اله) بردند ولی او نپذیرفت و این آیه «قل لا اسألکم علیه اجرا الا المودة فی القربی». نازل شد؛ یعنی بگو: چیزی برای هدایت شما نمی خواهم جز این که باید خویشان مرا دوست بدارید.» در حقیقت این آیه بر محبت و دوستی با خاندان نبوت ترغیب و تأکید می کند.

فخر رازی سپس در تفسیر خود از زمخشری ( در تفسیر کشاف) نقل نموده

که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود:

1- «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله)بمیرد شهید مرده است.»

2 - «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله) بمیرد آمرزیده مرده است.»

3- «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله) بمیرد توبه او مقبول خواهد بود.»

4 - «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله)بمیرد با ایمان کامل مرده است.»

5 - «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله) بمیرد ملک الموت و منکر و نکیر او را به بهشت بشارت خواهند داد.»

6 - «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله)بمیرد مانند عروسی که به زفاف

می برند به بهشت خواهد رفت.»

7- «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله) بمیرد از قبرش دو در به بهشت

گشوده می شود.»

8- «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد (صلی الله علیه و اله) بمیرد خداوند قبر او را مزار ملائکه

رحمت قرار خواهد داد.»

9- «آگاه باشید هر که با محبت آل محمد(صلی الله علیه و اله) بمیرد از جامعه مسلمین خواهد بود

و بر سنت رسول خدا (صلی الله علیه و اله)مرده است.»

10 – «آگاه باشید هر که با دشمنی و بغض آل محمد (صلی الله علیه و اله) بمیرد چون روز قیامت

حاضر شود بین دو چشم او نوشته شده: «او از رحمت خدا مأیوس است.»

11 - «آگاه باشید، هر که با دشمنی و بغض آل محمد (صلی الله علیه و اله)بمیرد کافر از دنیا رفته

است.»

12 – «آگاه باشید، هر که با دشمنی و بغض آل محمد (صلی الله علیه و اله)بمیرد هرگز بوی بهشت

را استشمام نخواهد کرد.»

زمخشری در تفسیر کشاف همچنین روایت نموده که چون این آیه نازل ⁽¹⁾

و اختلف الناس فی الآل،فقیل:هم الأقارب،و قیل:هم أُمّته.

فإنّ حملناه علی القرابه فهم الآل،و إنْ حملناه علی الأمّه الّذین قبلوا دعوته فهم أیضاً الآل،فثبت أنّ علی جمیع التقدیرات هم الآل،و أمّا غیرهم فهل یدخلون تحت لفظ الآل؟فمختلف فیه.، فثبت علی جمیع التقدیرات انهم آل محمد(صلی الله علیه و اله) ( و لاشک فیهم و الشک فی غیرهم)

شد، مردم به رسول خدا (صلی الله علیه و اله)گفتند: یا رسول الله! خویشان و اقربای شما کیانند که محبت و دوستی آنها بر ما واجب شده است؟ رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: «آنها علی و فاطمه و دو فرزند آنها حسن و حسین هستند.»

علامه مجلسی سپس می گوید: این کلام صاحب کشاف است در باره آل محمد (صلی الله علیه و اله)، و لکن من می گویم: آل محمد (صلی الله علیه و اله) کسانی هستند که با آن حضرت ارتباط داشته اند و ب آنها به آن حضرت باز می گردد و شکی نیست که فاطمه و علی و حسن و حسین (علیهم السلام) نزدیک ترین تعلقات و ارتباط را با رسول خدا (صلی الله علیه و اله)داشته اند و این مسأله امر معلوم و متواتری است که احدی در آن شکی پیدا نمی کند و تردیدی نیست که آل به هر معنایی باشد علی و فاطمه و حسن و حسین را شامل خواهد شد ولی تردید در این است که آیا غیر آنها مانند همسران پیامبر(صلی الله علیه و اله) و... آل پیامبر (صلی الله علیه و اله) محسوب می شوند؟ یا خیر.

علامه مجلسی در پایان این بحث حدیثی را از تفسیر فرات بن ابراهیم، از اصبغ بن نباته نقل می کند که گوید: من در مسجد کوفه خدمت امیرالمؤمنین (علیه السلام) ⁽¹⁾

نشسته بودم که مردی به نام ابو خدیجه همراه با شصت نفر دیگر از منطقه بجیله خدمت آن حضرت رسیدند و پس از سلام نشستند و سپس ابو خدیجه به امیرالمؤمنین(علیه السلام)گفت: یا امیرالمؤمنین! آیا سری از اسرار رسول خدا(صلی الله علیه و اله) نزد شما هست که برای ما بفرمایید؟ امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «آری» و به قنبر غلام خود فرمود: «آن کتاب و نوشته را بیاور» و چون آن را باز نمود در آن نوشته شده بود:

بسم الله الرحمن الرحیم. لعنت خدا و ملائکه او و همه مردم بر کسی که خود را به دروغ به غیر پدران و موالی خود نسبت بدهد و از غیر آنها پیروی کند، و لعنت خدا و ملائکه و همه مردم بر کسی که بدعتی در اسلام گذارد و یا صاحب

بدعتی را بپذیرد و او را پناه دهد و یا از او حمایت نماید.

و لعنت خدا و ملائکه و همه مردم بر کسی که در اجرت اجیر خود ظلم کند و ⁽¹⁾

ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَی النَّاسِ فَقَالَ وَ اللَّهِ لَوْ کُلِّفَتْ هَذَا دَوَابُّ الْأَرْضِ مَا أَطَاقَتْهُ فَقَالَ لَهُ یَا أَبَا خَدِیجَهَ إِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ مَوَالِی کُلِّ مُسْلِمٍ فَمَنْ تَوَلَّی غَیْرَنَا فَعَلَیْهِ مِثْلُ ذَلِکَ وَ الْأَجِیرُ لَیْسَ بِالدِّینَارِ وَ لَا بِالدِّینَارَیْنِ وَ لَا بِالدِّرْهَمِ وَ لَا بِالدِّرْهَمَیْنِ بَلْ مَنْ ظَلَمَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله أَجْرَهُ فِی قَرَابَتِهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبی فَمَنْ ظَلَمَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله أَجْرَهُ فِی قَرَابَتِهِ فَعَلَیْهِ لَعْنَهُ اللَّهِ وَ الْمَلائِکَهِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِینَ

حق او را نپردازد. و لعنت خدا بر کسی که یک وجب از زمین مردم و حدود آن را سرقت کند؛ چنین کسی را روز قیامت مکلف می کنند که آن یک وجب زمین را با محاذی آن تا هفت آسمان و هفت طبقه زمین حاضر کند و به صاحبش رد

نماید.)

سپس امیرالمؤمنین روی مبارک خود را به مردم نمود و فرمود: «به خدا سوگند، اگر این وظایف را به عهده جنده های روی زمین می گذاردند طاقت آن را

نمی داشتند.»

آن گاه فرمود: «ای ابو خدیجه! ما خانواده، مولای هر مسلمانی هستیم. پس

کسی که ولایت غیر ما را بپذیرد لعنت خدا بر او باد.»

سپس فرمود: «مقصود از ظلم بر اجیر، ندادن حق او از دینار و درهم نیست بلکه مقصود این است که هرکسی پاداش رسول خدا (صلی الله علیه و اله)را نسبت به اهل بیت او که در آیه «قل لا اسألکم علیه اجرأ .... آمده رعایت نکند و محبت و ولایت آنان را نپذیرد لعنت خدا و ملائکه و همه مردم بر او خواهد بود.» ⁽¹⁾

بیان: قال الفیروزآبادی السلفه بالضم جلد رقیق یجعل بطانه للخفاف.

منزلت فاطمه (علیها السلام) نزد پیامبر خدا(صلی الله علیه و اله)

محبت نسبت به فرزندان مقتضای فطرت انسان است که خداوند آن را در نهاد انسان قرار داده است. دوست داشتن فرزندان و احفاد بلکه همه خویشان و ارحام از فضایل اخلاقی شمرده شده و اسلام نیز دستور اکید داده است که پدران و مادران به فرزندان خود اظهار محبت کنند و آنان را به هر وسیله مشروعی خشنود نمایند.

در روایتی از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که فرمود: «خداوند به بنده خود به

واسطه محبت او نسبت به فرزند خویش ترحم می کند.»

امام صادق (علیه السلام) می فرماید: رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «فرزندان خود را دوست ⁽¹⁾

من الاخلاق الکریمة و الکمالات الانسانیة أن یحب الانسان اولاده و احفاده ذکورا و اناثا صغارا و کبارة و هذا و ان کان امرا فطریا جبلت علیه غریزة الانسان بل غرائز الحیوان لکن ندب الشارع ایضا عباده الیه و حثهم علیه لیزدادوا بذلک حبا لاولادهم و لا یندفعوا عنه باهوائهم.

ففی الحدیث عن الامام الصادق (علیه السلام)؟ قال: ان الله تعالی لیرحم العبد لشدة حبه لولده.

الوافی باب تأدیب الولد و بره من کتاب النکاح و کذا الأخبار الآتیة و رواها فی الوسائل فی ابواب احکام الاولاد من کتاب النکاح)

و قال ایضا: قال رسول الله (صلی الله علیه و اله): «أحبّوا الصبیان و ارحموهم، و إذا وعدتموهم شیئاً ففوا لهم؛ فإنّهم لا یرون إلاّ أنّکم ترزقونهم و قال ایضا

قال رسول الله (صلی الله علیه و اله)من قبل ولده کتب الله له حسنة و من فرحه فرحه الله یوم

القیامة. إلی غیر ذلک من النصوص الکثیرة.

بدارید و به آنان ترحم نمایید و اگر وعده ای به آنان دادید به آن وفا کنید؛ چرا که چشم آنها به احسان شماست.»

و فرمود: «هر کس فرزند خود را ببوسد خداوند حسنه ای برایش می نویسد و

هر کس فرزندش را خشنود کند خداوند روز قیامت او را خشنود خواهد نمود.)

رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرزندان خود را - چه پسر و چه دختر - بلکه احفاد، یعنی

فرزندان فرزندان خویش را به شدت دوست می داشت و آنان را در آغوش می گرفت و می بوسید و در مصیبت آنها محزون می شد و برای مرگ آنان میگریست. چنانکه وقتی ابراهیم - فرزند هیجده ماهه او – از دنیا رفت با این که او فرزند کنیزش ماریه قبطیه بود به شدت محزون و گریان شد و فرمود:

چشم گریان است و دل می سوزد لکن چیزی که موجب خشم و سخط خدا

شود نمی گویم.»

البته وضع آن حضرت نسبت به فاطمه و فرزندان او (علیهم السلام)به گونه دیگری بود ⁽¹⁾

لکن من العلوم أن شأنه(صلی الله علیه و اله) مع الزهراء و اولادها کان اعظم من ذلک و اجل

و علاقه آن حضرت نسبت به فاطمه (علیها السلام) به قدری بود که او را می بوسید و می فرمود:

پدرش فدای او باد.» و می فرمود: «فاطمه، مادر پدر خود می باشد.»، «و پاره تن من است، هرکسی او را بیازارد مرا آزرده و هر کس او را خشنود کند مرا خشنود نموده و هرکس او را به خشم آورد مرا به خشم آورده.» «او میوه دل من است، خشنودی او خشنودی خدا و خشم او خشم خداست.»

این گونه روایات از طرق فریقین در حد استفاضه بلکه به طور متواتر نقل

شده است که به بعضی از آنها اشاره می شود:

1 - مرحوم صدوق در کتاب امالی، با سند خود، از رسول خدا (صلی الله علیه و اله)نقل ⁽¹⁾

فمنها: قوله:(صلی الله علیه و اله) فاطمة بضعة منی فمن آذاها فقد آذانی او فاطمة بضعة منی فمن اغضبها فقد أغضبنی او فاطمة بضعة مئی من سرها فقد سرنی و من سائها فقد سائنی و نحو ذلک من التعبیرات. أقول: (اورد جملة من الفاظ الحدیث فی البحار فی باب مناقبها و اوردها

شیخنا الامینی علیه الرحمة فی کتاب الغدیر عن کتب العامة فی الجزء 7 ص 232. و فی بعضها فاطمة شجنة منی او مضغة منی و ثبت ذلک عنه (صلی الله علیه و اله) باسانید مستفیضة من طرق الشیعة و الستة و هی کثیرة نذکر عدة منها:

1- و روی الصدوق علیه الرحمة فی الامال فی المجلس 24 و رواه عنه فی البحار باب ما وقع علیها من الظلم باسناده عن ابن عباس عن النبی (صلی الله علیه و اله)، قال فی حدیث: و اما ابنتی فاطمة فانها سیدة نساء العالمین من الأولین و الآخرین و هی بضعة متی و هی نور عینی و ثمرة فؤادی و هی روحی التی بین جنبی و هی الحوراء الانسة .

نموده که آن حضرت ضمن حدیثی فرمود: «و اما دخترم فاطمه آقای زنان عالمین است از اولین و آخرین، و او پاره تن من و نور چشم من و میوه دل من و روح من و حوراء انسیه است.»

2 - ابن صباغ مالکی در کتاب «فصول المهمة» نقل کرده که روزی رسول خدا(صلی الله علیه و اله) از خانه خارج شد، در حالی که دست فاطمه (علیها السلام) را گرفته بود و به مردم فرمود: «هر کس این دختر را می شناسد که می شناسد و هر کس نمی شناسد بداند که او فاطمه دختر محمد(صلی الله علیه و اله) است. او پاره تن من و روح و قلب من است پس هر کس او را بیازارد مرا آزرده و هر کس مرا بیازارد خدا را آزرده است.»

3- ابن شهر آشوب در مناقب خود، از امام باقر و امام صادق (علیهما السلام) نقل ⁽¹⁾

3- و فی الخبر (رواه ابن شهرآشوب فی مناقبه عن الامام الباقر و الصادق (علیهم السلام) و نحوه فی کشف الغمة عن حذیفة و الامام الصادق (علیه السلام) کما رواه فی البحار فی باب مناقبها ایضا عن مصباح الانوار عنهما): ان النبی (صلی الله علیه و اله) کان لا ینام حتی یقبل عرض وجه فاطمة و یضع وجهه بین ثدیها و یدعوها. رواه فی البحار عن الأمالی الطوسی بالاسناد عن عائشة و نحوه فی مستدرک الحاکم ج 3 ص 156 و 190 لکن المذکور فیه انها کانت اذا دخلت علیه قام الیها فقبلها و رکب بها

نموده که فرمودند: «رسول خدا (صلی الله علیه و اله)نمی خوابید تا این که فاطمه را می بوسید و صورت خود را به سینه او می گذارد و به او دعا می نمود و عادت او بر این بود که

چون فاطمه بر او وارد می شد به او خوش آمد می گفت و دست های او را می بوسید و

او را در جای خود می نشاند.» ⁽¹⁾

الذهبی فی تلخیصه و رواه الترمذی فی جامعة فی باب ما جاء فی فضل فاطمة و ابو داود فی سننه

باب ما جاء فی القیام من کتاب الادب و رواه فی ذخائر العقبی عن النسائی و ابی حاتم و فی فضایل

الخمسة عن البخاری فی الأدب المفرد و الاستیعاب و سنن البیهقی.

وکان(صلی الله علیه و اله) اذا دخلت علیه فاطمة رحب بها و قبل یدیها و اجلسها فی مجلسه فاذا دخل علیها قامت الیه فرحبت به وقبلت یدیه. و اذا اراد سفرة کان آخر من یسلم علیه فاطمة فیکون وجهه الی سفرا من بیتها و اذا رجع بدأبها.

(رواه الحسن بن الفضل الطبرسی فی مکارم الأخلاق فی آخر الباب الخامس منه عن زراره عن

(علیه السلام) جعفر عالیة ورواه عنه فی البحار فی باب سیرها و مکارمها و رواه الحاکم فی المستدرک ج 3 ص

156 عن عبد الله بن عمر بطریقین وزاد فی احدهما انه قال النبی (صلی الله علیه و اله) لها: فداک ابی و امی و رواه ابو داود فی سننه فی آخر کتاب الترجل و ابن حنبل فی مسنده ج 5 ص 275 باسنادهما عن ثوبان مولی رسول الله (صلی الله علیه و اله) و رواه فی البحار فی باب مناقبها و باب سیرها و مکارمها عن کشف الغمة و مناقب ابن شهر آشوب بطریق اهل السنة عن ثوبان و عبدالله بن عمر و ابی هریرة و ابن عباس و حکی فیه عن ابن شهر آشوب انه لولم یکن لها عند الله فضل عظیم لم یکن رسول الله (صلی الله علیه و اله) یفعل معها ذلک اذا کانت هی ولده وقد امرالله تعالی بتعظیم الولد للوالد فلایجوزان یفعل هو ضد ما أمر به امته عن الله تعالی.) هامش المصدر.

همچنین رسول خدا(صلی الله علیه و اله) که بر فاطمه (علیها السلام) وارد می شد فاطمه به پا می خاست و

به پدر خود خوش آمد می گفت و دست های او را می بوسید و چون رسول خدا (صلی الله علیه و اله)اراده مسافرت می نمود آخرین فردی که بر او سلام و خداحافظی می کرد و از او جدا می شد فاطمه (علیها السلام) بود به طوری که شروع سفر آن حضرت از خانه فاطمه و بازگشت او از سفر نیز به خانه فاطمه (علیها السلام) بود.

4 - حاکم در مستدرک، از ابی ثعلبه نقل کرده که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)چون از جنگ و یا مسافرتی به مدینه باز می گشت وارد مسجد می شد و بعد از دو رکعت نماز به خانه فاطمه (علیها السلام) می رفت و سپس به خانه همسران خود وارد می شد.

یک بار، هنگامی که رسول خدا از سفر باز گشت و نماز خود را در مسجد خواند و خواست که به خانه فاطمه (علیها السلام) برود، فاطمه، آن حضرت را جلوی در ⁽¹⁾

خانه اش دید و لبها و چشم های ایشان را بوسید و گریه کرد. رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود، «دختر عزیزم! برای چه گریه می کنی؟» فاطمه (علیها السلام) گفت: «زیرا می بینم شما خسته و غبارآلود هستید و لباس شما گرد و غبار گرفته است.» رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «گریه مکن، خداوند عزوجل پدر تو را بر همه مردم رسالتی داده است که هیچ خانه ای بر روی زمین نیست جز این که خداوند به وسیله پدر تو اهل آن خانه را یا عزت می دهد و یا ذلیل می نماید و این تا قیامت ادامه خواهد داشت.»

5 - مرحوم صدوق با سند خود، از ابن عباس نقل نموده که گوید: روزی رسول خدا (صلی الله علیه و اله) نشسته بود و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) نزد او بودند. پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله) دست به دعا بلند کرد و فرمود: «خدایا، تو میدانی که اینها اهل بیت من و عزیز ترین مردم نزد من هستند پس دوست بدار کسانی را که آنان را دوست می دارند و دشمن بدار کسانی را که آنان را دشمن می دارند و یاری کن کسانی را که آنان را یاری می کنند.»

سپس فرمود: واهل بیت من را از هر رجس و پلیدی پاک و از هر خطا و گناهی

معصوم قرار ده و آنان را به وسیله روح القدس تأیید فرما.»

ابن عباس می گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و اله) روی مبارک خود را به علی (علیه السلام) نمود و ⁽¹⁾

فرمود: «فاطمه پاره تن من و نور چشم و میوه دل من است. نگرانی و ناراحتی او ناراحتی من و شادمانی و مسرت او شادمانی و مسرت من است. او نخستین کسی است که از اهل بیت من به من ملحق می شود. پس بعد از من به او نیکی کن و او را گرامی بدار.»

آن گاه فرمود: «و اما حسن و حسین دو فرزند و دو گل من هستند. آنان آقای

جوانان اهل بهشت اند. آنان را نیز مانند چشم و گوش خود گرامی بدار.»

سپس رسول خدا (صلی الله علیه و اله) دست های مبارک خویش را به طرف آسمان بلند نمود و فرمود: «خدایا، تو را گواه می گیرم که من هر کس که آنها را دوست بدارد دوست می دارم و هرکس که آنان را دشمن بدارد دشمن می دارم و هر کس با آنان سرجنگ داشته باشد با او به جنگ برخواهم خاست و هر کس با آنان دوست باشد با او دوست خواهم بود.» ⁽¹⁾

6 - مرحوم صدوق در کتاب فقیه، با سند خود، از ابن عباس نقل نموده که گوید: رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود، «علی وصی و خلیفه من است و همسر او فاطمه دختر من و سیده زنان عالمین است و حسن و حسین (علیهما السلام) دو فرزند من و آقای جوانان اهل بهشت هستند. هر کس آنان را دوست بدارد مرا دوست داشته و هر کس آنان را دشمن بدارد مرا دشمن داشته و هر کس به آنان ظلم کند به من ظلم نموده و هر کس به آنان احسان و نیکی کند به من احسان نموده است.» آن گاه فرمود: «خدا صله و احسان کند هرکس را که به آنان صله و احسان کند، و رحمت خود را قطع کند از هر کس که از آنها جدا می شود، و یاری کند هر کس را که آنان را یاری می کند، و خوار و ذلیل کند هر کس را که آنان را خار و ذلیل می کند.»

تا این که فرمود: «خدایا، هر کدام از پیامبران تو را ثقلی و اهل بیتی بوده است و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) تقل و اهل بیت من می باشند. پس رجس و پلیدی را از آنان دور نما و آنان را به کمال طهارت و پاکی برسان.»

ارزش دوستی با آل محمد (علیهم السلام)

مؤلف گوید: دوستی و محبت با ذات مقدس الهی و اولیای او از نعمت های ⁽¹⁾

بزرگ خداوند است و اساس دین و ایمان و افضل اعمال و خیرات و بهترین توشه قیامت و وقت مرگ و وسیله آمرزش گناهان و دخول در بهشت و نوشیدن از کوثر و خوردن از میوه های درخت طوبی و ... می باشد و حقیقت دین جز دوستی و دشمنی چیز دیگری نیست.

ناقلین حدیث از شیعه و سنی - چنان که گذشت - نقل کرده اند که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «هر کس با محبت و دوستی آل محمد (علیهم السلام)بمیرد شهید و آمرزیده و تائب و با ایمان کامل مرده است و ملک الموت و منکر و نکیر به او بشارت بهشت می دهند و او را همانند عروسی که به خانه شوهر می رود به بهشت می برند و از قبر او دو در به بهشت گشوده می شود و قبر او مزار ملائکه رحمت خواهد بود و در قیامت با اولیای خدا همنشین خواهد گردید.)

سپس فرمود، و هر کس با دشمنی آل محمد(علیهم السلام) بمیرد در قیامت بر پیشانی او نوشته می شود: «از رحمت خدا مأیوس است و هرگز بوی بهشت را نمی شنود.»

نکاتی در دوستی و دشمنی با محمد و ال محمد(صلی الله علیه و اله)

1- در کتاب بحار، از امالی صدوق، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود:

خدا را دوست نمی دارد کسی که نافرمانی او را می کند.) ⁽¹⁾

حضرت رضا(علیه السلام): فرمود «با تکیه به دوستی ما دست از عمل صالح بر ندارید و با تکیه به اعمال صالح خود محبت و ولایت آل محمد (علیهم السلام)و تسلیم آنها بودن را نیز ناچیز نشمارید که هیچ کدام این دو بدون دیگری پذیرفته نمی شود.»

2 - دوستی آل محمد (علیهم السلام)نشانه پاکی طینت، و دشمنی با آنها نشانه خباثت نطفه است.» حضرت باقر (علیه السلام)؟ فرمود: «دوستان ما دارای طینت صحیح و دشمنان ما دارای طینتی آلوده و ناپا کند.» (سفینة البحار، لغت حبب)

3- امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «مخنث و دیوث و ولد زنا و کسی که نطفه او در

حال حیض بسته شده است ما را دوست نمی دارند.)

4 - در تعدادی از روایات آمده است که محبت و دوستی با علی (علیه السلام) نشانه

ایمان، و دشمنی با او نشانه نفاق است.

5 - محبت و دوستی با محمد و آل محمد (علیهم السلام) در مواقف سخت قیامت نافع و

نجات بخش است.

6- در بسیاری از روایات آمده است که در عالم برزخ و قیامت از محبت آل

محمد (علیهم السلام)سؤال خواهد شد.

7- در روایتی نقل شده است که محبت آل محمد(علیهم السلام) در صورتی پذیرفته می شود که خالص باشد، یعنی کسی که دوست آنهاست نباید دوستی دشمنان آنها را در دل داشته باشد بلکه باید از دشمنان آنها بیزار باشد و آنها را سزاوار لعنت بداند.

9 - خداوند محبت علی (علیه السلام) را در دل های مؤمنین قرار داده است؛ به طوری

که جز مؤمن او را دوست نمی دارد و جز منافق او را دشمن نمی دارد.

10 - همان گونه که دوستی با آل محمد (علیهم السلام) سودمند است دوستی با دوستان

آنها نیز سودمند است.

11 - باید به دوستان آل محمد (علیهم السلام) ( گرچه گناهکار باشند) ارفاق نمود؛ چرا

که نتیجه کار آنها به سعادت و بهشت منتهی خواهد شد.

12 - دوستی آل محمد (علیهم السلام) برای همه کس و همه چیز نافع است؛ حتی اگر

سنگی آنها را دوست داشته باشد با آنها محشور خواهد شد.

13 - دوستی و دشمنی باید برای خدا باشد تا بنده طعم ولایت اولیا و ایمان

به خدا را بچشد. (بحار، ج 236/69 )

14 - خداوند در قرآن فرموده است: دوستی با آل محمد (علیهم السلام) اجر و پاداش رسالت پیامبر (صلی الله علیه و اله)است و بر همه امت واجب خواهد بود. که محبت و دوستی آنان را حفظ نمایند.

15 - دوستی با آل محمد و جانشینان آن حضرت. واجب و از اسباب نجات است ولی دوستی تنها کافی نیست بلکه علاوه بر دوستی اعتقاد به مقام امامت و ولایت آنان نیز باید وجود داشته باشد وگرنه راهی برای نجات حاصل نخواهد شد.

16 - پذیرفتن ولایت و محبت همه آل محمد (علیهم السلام) (عترت و اهل بیت(علیهم السلام) ) شرط نجات و سعادت است و اگر کسی نسبت به یکی از آنها معرفت نداشته باشد اهل نجات نخواهد بود.

17 - دوستی با خدا و رسول او و اهل بیت آن حضرت (علیهم السلام) باید بیش از دوستی با پدر و مادر و فرزند و مال و تجارت و خانه و زندگی و هر چیز دیگری باشد وگرنه پذیرفته نخواهد بود.

18 - نشانه دوستی با خدا پیروی از رسول اوست و نشانه دوستی با رسول

خدا دوستی با آل رسول الله(صلی الله علیه و اله)و پیروی و حمایت از آنان می باشد.

19 - دوستی و محبت با آل محمد (علیهم السلام) باید تا آخرین لحظه زندگی ادامه

داشته باشد و اگر کسی در آخر عمر خود دست از محبت آنها بکشد و یا همراه دوستی با آنها دشمن آنها را نیز دوست بدارد اهل نجات نخواهد بود.

20 – دوستی با دوستان آنها، دوستی با آنها محسوب می شود؛ چنانکه دوستی با دشمنان آنها نیز دشمنی با آنها خواهد بود و احترام و احسان به دوستان آنها احترام و احسان به آنها و احترام و احسان به دشمنان آنها دشمنی به آنها محسوب می شود.

توجه به این نکته لازم است که موارد ذکر شده خلاصه روایاتی است که در بار محبت ذی القربی نقل شده است، برای تفصیل بیشتر به بخش اول کتاب میزان الحق مراجعه شود.

عبادت فاطمه (علیهم السلام) و دعای او به مؤمنین

علامه مجلسی در بحار، از علل الشرایع صدوق، از امام صادق و او از ⁽¹⁾

عباده فاطمه علیه السلام و دعاءها للمؤمنین روی فی البحار ج 43/81 عن العلل عن ابن مقبره، عن محمّدبن عبداللّه الحضرمی، عن جندل بن والق عن محمّد بن عمرالمازنی، عن عباده الکلبی، عن جعفربن محمّد، عن أبیه عن علی بن الحسین، عن فاطمه الصغری، عن الحسین بن علی، عن أخیه الحسن بن علی بن أبی طالب علیه السلام قال: رأیت اُمّی فاطمه علیهاالسلام قامت فی محرابها لیله جمعتها فلم تزل راکعه ساجده حتّی اتّضح عمود الصبح و سمعتها تدعو للمؤمنین و المؤمنات و تسمیّهم و تکثرالدعاء لهم، و لاتدعو لنفسها بشی ء، فقلت لها: یا اُمّاه لم لاتدعین لنفسک کما تدعین لغیرک؟ فقالت: یا

پدرش امام باقر و او از پدرش امام سجاد و او از فاطمه صغری و او از پدرش امام حسین و او از برادرش امام حسن (علیهم السلام) نموده که فرمود: «شب جمعه ای مادرم فاطمه (علیها السلام) را در محراب عبادت دیدم که تا صبح مشغول رکوع و سجود بود و فراوان به مؤمنین و مؤمنات دعا می کرد و نام آنها را می برد و برای خود هیچ دعایی نکرد پس به او گفتم: مادر! چرا همچنان که برای مردم دعا می کنی برای خود دعا نمی کنی؟ مادرم فرمود: فرزند عزیزم! «الجار ثم الدار»، یعنی اول همسایه بعد اهل خانه.)

در همان کتاب از علل الشرایع، از موسی بن جعفر، از پدرش، از پدرانش(علیهم السلام) نقل نموده که فرمود: «عادت فاطمه (علیها السلام) این بود که چون دعا می کرد، به مؤمنین و مؤمنات دعا می نمود و در حق خود دعا نمی کرد و چون به او گفته شد: دختر پیامبر! چرا همچنان که به مردم دعا میکنی به خود دعا نمی نمایی؟ فاطمه ناام فرمود: «الجار ثم الدار»، یعنی حق همسایه مقدم بر اهل خانه است.»

در همان کتاب (ج 84/43)، از مناقب ابن شهر آشواب (ج 341/3 )، از حسن بصری نقل شده که گوید: کسی بین این امت عابد تر از فاطمه (علیها السلام) نبوده است؛ او آن قدر مقابل پروردگار خود به عبادت ایستاد که قدم های او متورم شد.

بنّی! الجار ثمّ الدار.

و روی فیه ص 82 عن العلل عن احمد بن عبدالرحمن المروزی، عن جعفرالمقری، عن محمّدبن الحسن الموصلی، عن محمّدبن عاصم، عن أبی زید الکحال، عن أبیه، عن موسی بن جعفر، عن أبیه، عن آبائه علیهم السلام قال: کانت فاطمه علیهاالسلام إذا دعت تدعو للمؤمنین و المؤمنات و لا تدعو لنفسها، فقیل لها: یا بنت رسول اللّه إنّک تدعین للناس و لا تدعین لنفسک، فقالت: «الجار ثمّ الدار.»

مرحوم صدوق در علل الشرایع (ج 181/1 ) نقل نموده که فاطمه (علیها السلام) چون در محراب عبادت خود می ایستاد نور او برای اهل آسمان می درخشید؛ چنانکه نور ستارگان برای اهل زمین می درخشد.

تسبیحات فاطمه (علیها السلام)

در کتاب بحار، از علل الشرایع، از علی (علیه السلام) نقل شده که آن حضرت به مردی از طایفه بنی سعد فرمود: «می خواهی قصه من و فاطمه را بشنوی؟ بدان که فاطمه (علیها السلام) همسر من بود و با این که عزیز پرورده رسول خدا(صلی الله علیه و اله) بود آن قدر با مشک آب آورد که بر سینه او اثر گذارد و آن قدر با دست خود آسیا نمود که دستان او تاول زد و آن قدر خانه مرا جاروب زد که لباس او به شکل خاک گردید و آن قدر چوب زیر دیگ گذارد که لباس او خاکستری شد و در نهایت از کارهای خانه⁽¹⁾

مکان الخادم روی فی البحار ج 43/82 عن العلل عن القطان، عن السکری، عن الحکم بن أسلم، عن ابن علیه، عن الحریری، عن أبی الورد بن ثمامه، عن علیّ علیه السلام أنّه قال لرجل من بنی سعد: الا احدّثک عنّی و عن فاطمه إنّها کانت عندی و کانت من أحبّ أهله إلیه و أنّها استقت بالقربه حتّی أثرّفی صدرها، و طحنت بالرحی حتّی مجلت یداها، و کسحت البیت حتّی اغبرّت ثیابها، و أوقدت النّار تحت القدر حتّی دکنت ثیابها، فأصابها من ذلک ضرر شدید. فقلت لها: لوأتیت أباک فسألتیه خادما یکفیک ضرّما أنت فیه من هذا العمل فأتت النّبیّ صلی الله علیه و آله فوجدت عنده حدّاثا فاستحت فانصرفت.

سخت اذیت شد.»

سپس فرمود، «من به او گفتم که اگر نزد پدر خود می رفتی و از او درخواست خادمی می کردی از این سختی ها نجات می یافتی، پس فاطمه (علیها السلام) نزد پدر رفت و چون دید مردم نزد ایشان اجتماع نموده اند حیا نمود و بازگشت.

هنگامی که رسول خدا(صلی الله علیه و اله) مطلع شد که فاطمه (علیها السلام) برای حاجتی آمده بود صبحگاه به در خانه ما آمد و ما خوابیده بودیم، پس فرمود: «السلام علیکم» و ما چون خوابیده بودیم حیا کردیم و پاسخ او را ندادیم. باز فرمود: «السلام علیکم» و ما دوباره سکوت نمودیم و چون مرتبه سوم فرمود: «سلام علیکم» ترسیدم که اگر پاسخ ندهیم آن حضرت - طبق عادت خود که سه مرتبه سلام می داد و اگر جوابی نمی شنوید باز می گشت - برگردد. پس من پاسخ دادم و گفتم: و علیک السلام یا رسول الله. بفرمایید.

پس چیزی نگذشت که رسول خدا (صلی الله علیه و اله) بالای سرما نشست و فرمود: «ای

فاطمه! دیروز حاجت تو چه بود؟ او چون فاطمه حیات نمود که سر خود را از زیر لحاف خارج کند و من ترسیدم که اگر پاسخ او را ندهم از خانه ما خارج شود سر خود را بیرون آوردم و گفتم: یا ⁽¹⁾

رسول الله! به خدا سوگند، من می گویم که فاطمه چه می خواست

سپس گفتم: فاطمه آن قدر با مشک آب آورده که مشک در سینه او اثر گذارده و آن قدر با دست خود آسیا را گردانده که دستان او تاول زده و آن قدر خانه را جاروب کرده که لباس او به رنگ خاکی در آمده و آن قدر آتش زیر دیگ روشن نموده که لباس او خاکستری شده است من به او گفتم: اگر نزد پدر خود بروی و از او درخواست خادمی بکنی از این سختی ها نجات خواهی یافت.

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «آیا به شما تعلیم نکنم چیزی را که بهتر از خادم باشد؟» سپس فرمود: «چون خواستید بخوابید سی و سه مرتبه سبحان الله بگویید و سی و سه مرتبه الحمدلله و سی و چهار مرتبه الله اکبر بگویید.»

آن گاه فاطمه سر خود را از زیر لحاف خارج نمود و سه مرتبه گفت: از خدا و

رسول او راضی شدم.) ⁽¹⁾

فاطمه (علیها السلام) زینت های خود را در راه خدا داد

1- علامه مجلسی در کتاب بحار، از کتاب کافی، و مکارم الأخلاق از زرارة، از امام باقر علی نقل نموده که فرمود، «عادت رسول خدا این بود که چون اراده سفر می نمود با هر کسی از اهل خود که می خواست خداحافظی می نمود و آخرین نفری که با او خداحافظی می کرد فاطمه (علیها السلام) بود و سفر خود را از خانه فاطمه (علیها السلام) شروع می نمود و در بازگشت نیز اولین کسی را که ملاقات می کرد فاطمه (علیها السلام) بود.»

سپس فرمود: «در یکی از سفرها، چون از مسافرت بازگشت. دید که فاطمه از مالی که امیرالمؤمنین (علیهما السلام) از غنیمت به دست آورده بود و به او داده بود دو عدد

دست بند و یک پرده برای اتاق خود تهیه نموده است. ⁽¹⁾

1- روی فی البحار ج 43 ص 83 عن الکافی و المکارم عن زراره، عن أبی جعفر علیه السلام قال: کان رسول اللّه صلی الله علیه و آله إذا أراد السفر سلّم علی من أراد التسلیم علیه من أهله ثمّ یکون آخر من یسلّم علیه فاطمه علیهاالسلام فیکون وجهه الی سفره من بیتها، و اذا رجع بدأبها. فسافر مرّه و قد أصاب علیّ علیه السلام شیئا من الغنیمه فدفعه الی فاطمه فخرج فأخذت سوارین من فضّه و علّقت علی بابها سترا، فلمّا قدم رسول اللّه صلی الله علیه و آله دخل المسجد فتوجّه نحوبیت فاطمه کما کان یصنع، فقامت فرحه الی أبیها صبابه و شوقا إلیه فنظر فاذا فی یدها سواران من فضّه و اذا علی بابها ستر، فقعد رسول اللّه صلی الله علیه و آله حیث ینظر إلیها، فبکت فاطمه و حزنت و قالت: ما صنع هذا بی قبلها.

هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و اله) وارد مسجد شد و به طرف خانه فاطمه آمد فاطمه علی مثل همیشه با خوشحالی از آن حضرت استقبال نمود. چون رسول خدا دید که دو عدد دست بند به دست فاطمه است و پرده ای بر در خانه اوست همان جا نشست و با سکوت و نگاه خود مسأله را به فاطمه علیا

فهماند.

پس فاطمه (علیه السلام) حسن و حسین(علیهم السلام) را صدا زد و فرمود: اینها را نزد پدرم ببرید و سلام مرا به او برسانید و بگویید: ما در غیاب شما کاری جز تهیه اینها ⁽¹⁾

نکرده ایم شما حال، با آنها هرچه می خواهید بکنید.

هنگامی که حسن و حسین (علیهم السلام) پیام و سلام مادرشان را خدمت رسول خدا(صلی الله علیه و اله) ابلاغ نمودند، رسول خدا (صلی الله علیه و اله) آنان را بوسید و در آغوش گرفت و هر کدام را بر روی یک ران خود نشاند و دستور داد تا آن دست بندها را چند قطعه کردند و بین مهاجرین اهل صفحه - که نه خانه ای داشتند و نه مالی - تقسیم نمود و آن پرده را نیز بین آنان قسمت کرد و چون لباس اهل صفحه کوتاه بود به زنها دستور داد که قبل از مردها سر از رکوع بلند نکنند و سپس این سنت شد که زنها قبل از مردها سر از رکوع بلند نکنند.

آن گاه رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: خدا فاطمه (علیها السلام) را رحمت کند و از لباس ها و

زیورهای بهشتی به او عطا فرماید.»

2- علامه مجلسی در بحار، از کشف الغمه، از مسند احمد بن حنبل، از ⁽¹⁾

ثوبان غلام رسول خدا (صلی الله علیه و اله) نقل نموده که گوید: رسول خدا هر وقت به مسافرت می رفت آخرین نفری که با او خداحافظی می نمود فاطمه (علیها السلام) بود و چون از سفر باز میگشت اولین فردی که بر او وارد می شد نیز فاطمه (علیها السلام) بود.

او از یکی از جنگ ها بازگشت و بر در خانه فاطمه (علیها السلام) آمد ناگهان دید پرده ای

بر در خانه فاطمه آویخته و دو خلخال نقره بر پاهای حسن و حسین هست. رسول

خدا [چون این گونه دید] وارد خانه فاطمه (علیها السلام)

نشد و فاطمه (علیها السلام)

گمان کرد که پدرش

به جهت پرده و خلخال وارد خانه نشده است پس پرده را باز نمود و خلخال ها را از پاهای حسنین جدا کرد و آنها را شکست و چون گریه کردند آنها را بین آن دو تقسیم

نمود و نزد پدر فرستاد.

و چون حسن و حسین با چشمان گریان بر رسول خدا (صلی الله علیه و اله) وارد شدند رسول خدا (صلی الله علیه و اله)به ثوبان غلام خود فرمود: این خلخال ها و پرده را نزد فلان شخص ببر و از آن قلاده ساده ای برای فاطمه و دو خلخال از عاج ( استخوان دندان فیل) برای حسن و حسین بگیر؛ چرا که اینها اهل بیت من هستند و من دوست ندارم بهره ها و طیبات

خود را از دنیا استفاده کنند.»

مؤلف گوید: نظیر این دو روایت با مختصر اختلاف گذشت. ⁽¹⁾

اقول: و قد مضی نظیر هذین الحدیثین مع اختلاف یسیر.

مقام فضه کنیز فاطمه (علیها السلام)

فاطمه علی کنیزی داشت به نام فضه خاتون که رسول خدا بعد از پیروزی اسلام و غنایم زیادی که از جنگ خیبر و بنی قریظه و بنی النضیر و غیره به دست آمد و فقر از بین مسلمین زدوده شد و اصحاب صفه و ضعفای دیگر مدینه به سامانی

رسیدند او را به فاطمه (علیها السلام) بخشیده بود.

از بعضی از کتاب های تاریخ استفاده می شود که فضه دختر پادشاه هند و عالم

به علوم غریبه بوده است.

علامه مجلسی از صاحب کتاب «مشارق الانوار» مرحوم برسی (عالم و شاعر معروف اهل البیت (علیها السلام) ) نقل نموده که گوید: چون فضه به خانه فاطمه زهرا(علیها السلام) آمد جز شمشیر و زره و آسیا چیزی در آن خانه ندید؛ در حالی که او دختر پادشاه هند بود و نزد او ذخیره ای از علم اکسیر و کیمیا نهفته بود. پس پاره ای از مس را گرفت و آن را به صورت سکه در آورد و دوایی بر آن ریخت تا تبدیل به طلا شد و چون خدمت امیرالمؤمنین (علیه السلام) رسید آن را مقابل آن حضرت گذارد.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) چون آن را مشاهده نمود به او فرمود: «احسنت، یا فضه! ⁽¹⁾

کانت لفاطمه علیها السّلام جاریه اسمها «فضّه» قد وهبها النبیّ صلی اللّه علیه و آله و سلم لها بعد ما کثرت الفتوح و المغانم من خیبر، و بنی قریظه، و بنی النضیر و غیرهم، و ارتفع الفقر و العناء عن أهل الصفّه و ضعفاء المدینه. و یستفاد من بعض الکتب، أنّها کانت بنت ملک الهند. و کانت عالمه بالعلوم الغریبه.

« مشارق الانوار» للحافظ البرسی(ره): روی لما جاءت فضة الی بیت الزهراء(علیها السلام)

لکن اگر بدن خود را در عبادت خدا ذوب کنی ساختار تو عالی تر و قیمت آن بیشتر خواهد بود.» فضه گفت: یا علی! آیا شما از این علم اطلاعی دارید؟ امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند: آری، من اطلاع دارم.» و به فرزند خود حسین(علیه السلام) اشاره نمود و فرمود: «او نیز از آن اطلاع دارد.» و چون فضه خدمت امام حسین (علیه السلام) رفت او نیز مانند پدر خود پاسخ داد.

پس امیرالمؤمنین (علیه السلام) به او فرمود: «ما بالاتر از این را می دانیم و سپس با دست مبارک اشاره نمود، ناگهان فضه دید رشته ای از طلا و گنجهای زمین در حال حرکت است پس علی (علیه السلام) به فضه فرمود: «طلای خود را در کنار آنها بگذار و چون فضه طلای خود را در کنار آنها گذارد دید طلای او هم با آن طلاها حرکت نمود. ⁽¹⁾

بیست سال جز با قرآن سخن نگفت

در کتاب بحارالانوار، از ابوالقاسم قشیری نقل شده که گوید: یکی از حجاج گفت: من در بیابان از قافله جدا شده بودم، پس به زنی برخورد کردم که درمانده شده بود. به او گفتم: تو کیستی ؟ او در جواب من این آیه را خواند: «وَقُلْ سَلَامٌ فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ » [اشاره به این که قبل از سخن باید سلام بکنی]

پس به او سلام کردم و گفتم: در این بیابان چه می کنی؟ او در جواب من گفت:

مَنْ یَهْدِی اللّه ُ فَلا مُضِلَّ لَهُ، [اشاره به این که من راه را گم کرده ام ]⁽¹⁾

2- (2)و فی البحار ج 43/86 عن ابی القاسم القشیری فی کتابه: قال بعضهم: انقطعت فی البادیه عن القافله فوجدت امرأه، فقلت لها: من أنت؟ فقالت: «و قل سلام فسوف تعلمون» (الزخرف: 89) فسلمت علیها، فقلت: ما تصنعین ههنا؟ قالت: «من یهدی اللّه فلا مضلّ له» (لم نجد بهذا اللفظ آیه فی القرآن و الموجود فیه: الزمر: 38 و من یهدی اللّه فماله من مضلّ) فقلت: أمن الجنّ أنت أم من الانس؟ قالت: «یا بنی آدم خذوا زینتکم» (الاعراف: 29) فقلت: من أین أقبلت؟ قالت: «ینادون من مکان بعید» (فصلت:44) فقلت: أین تقصدین؟ قالت: «و للّه علی الناس حجّ البیت» (آل عمران: 91) فقلت: متی انقطعت؟ قالت: «و لقد خلقناالسموات و الارض فی ستّه أیّام» (ق: 37 بزیاده: «و ما بینهما.» بعدالارض) فقلت: أتشتهین طعاما؟ فقالت: «و ما جعلنا هم جسدا لا یأکلون الطعام» (الانبیاء: 8) فأطعمتها، ثمّ قلت: هرولی و لا تعجلی، قالت: «لا یکلّف اللّه نفسا الاّ وسعها» (البقره: 286) فقلت: أردفک؟ فقالت: «لو کان فیهما آلهه الاّ اللّه لفسدتا» (الانبیاء: 22) فنزلت فأرکبتها، فقالت: «سبحان الذّی سخّرلنا هذا» (الزخرف: 12).

به او گفتم: تو از جنیان هستی یا از انسانها؟ او در جواب من گفت: «یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ » [اشاره به این که من از بنی آدم هستم).

به او گفتم: از کجا می آیی؟ گفت: « یُنَادَوْنَ مِنْ مَکَانٍ بَعِیدٍ (44)» [اشاره به این که از

راه دور می آیم

گفتم: مقصد تو کجاست؟ گفت: « وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ » [اشاره به این که

می خواهم به حج بروم.

گفتم: چند روز است از قافله جدا شده ای؟ گفت: «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّمواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَیْنَهُما فِی سِتَّهِ أَیّامٍ» [اشاره به این که شش روز است از قافله جا مانده ام

گفتم: آیا میل به غذا داری؟ گفت: «وَمَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَدًا لَا یَأْکُلُونَ الطَّعَامَ » [اشاره

به این که نیاز به غذا دارم. پس به او غذا دادم.

گفتم: به دنبال مرکب من حرکت کن. گفت: «لَا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا »

اشاره به این که قدرت راه رفتن ندارم] ⁽¹⁾

فصحت بهذه الأسماء، فإذا بأربعه شباب متوجّهین نحوها، فقلت: من هؤلاء منک؟ قالت: (الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِینَهُ الْحَیاهِ الدُّنْیا)(الکهف 44) .

فلمّا أتوها، فقالت: (یا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ إِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِیُّ الْأَمِینُ)(القصص 26) فکافونی بأشیاء، فقالت: (وَ اللّهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ)البقره:263 فزادوا علیّ.

فسألتهم عنها، فقالوا: هذه امّنا فضّه جاریه الزهراء علیها السلام، ما تکلّمت منذ عشرین سنه إلاّ بالقرآن

گفتم: تو را در کنار خود سوار می کنم، گفت: «لَوْ کَانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا »

اشاره به این که صحیح نیست زن در کنار مرد سوار شود).

چون از مرکب پیاده شدم و او را سوار نمودم گفت: « سُبْحَانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنَا هَذَا »

اشاره به شکر نعمت الهی]

و چون به قافله خود رسید گفتم: آیا کسی را در این قافله داری؟ گفت: «یَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاکَ خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ » ، «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ »، «یَا یَحْیَی خُذِ الْکِتَابَ »، « یَا مُوسَی إِنِّی أَنَا اللَّهُ » . پس فهمیدم که چهار نفر به نام های داود و محمد و یحیی و موسی آشنایان اویند.

آنان را صدا زدم، ناگهان چهار جوان به طرف او آمدند. به او گفتم: اینها با شما چه نسبتی دارند؟ گفت: «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِینَةُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا » [اشاره به این که اینها

فرزندان من هستند ].

پس به آنان گفت: «قَالَتْ إِحْدَاهُمَا یَا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ إِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِیُّ الْأَمِینُ (26)» [اشاره به

این که اجرت او را بدهید که او قوی و امین است).

و چون آنها چیزهایی به من دادند، باز گفت: « وَاللَّهُ یُضَاعِفُ لِمَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ (261)» [اشاره

به این که بیش از این به او بدهید.

پس آنها مزد اضافه ای به من دادند. آن گاه من از آنها سؤال کردم: این زن کیست؟ گفتند: این زن، مادر ما و خادمه فاطمه زهرا(علیها السلام) است و بیست سال است که

جز با قرآن سخن نگفته است.

فاطمه (علیها السلام) و نزول آیه عذاب

علامه مجلسی در کتاب بحار، از کتاب «زهد النبی (صلی الله علیه و اله)»، از ابو جعفر احمد قمی نقل نموده است که چون آیه شریفه «وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِکُلِّ بَابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ » بر رسول (صلی الله علیه و اله) نازل شد، گریه شدیدی نمود و اصحاب او نیز از گریه آن حضرت گریان شدند و نمی دانستند که جبرئیل (علیه السلام) برای او چه آورده و کسی را جرأت آن نبود که با آن حضرت سخن بگوید. ⁽¹⁾

روی فی البحار ج 43 ص 87 عن الدروع من کتاب زهد النّبیّ صلی الله علیه و آله لابی جعفرأحمد القمی: أنّه لمّا نزلت هذه الآیه علی النّبیّ صلی الله علیه و آله : «و انّ جهنّم لموعدهم أجمعین (علیه السلام) لها سبعه أبواب لکلّ باب منهم جزء مقسوم» (الحجر: 43 و 44) بکی النّبیّ صلی الله علیه و آله بکاء شدیدا و بکت صحابته لبکائه و لم یدروا ما نزل به جبرئیل علیه السلام ، و لم یستطع أحد من صحابته أن یکلّمه. و کان النّبیّ صلی الله علیه و آله إذا رأی فاطمه علیهاالسلام فرح بها، فانطلق بعض أصحابه إلی باب بیتها، فوجد بین یدیها شعیرا و هی تطحن فیه و تقول: «و ما عنداللّه خیر و أبقی» (القصص: 60) فسلّم علیها و أخبرها بخبر النّبیّ صلی الله علیه و آله و بکائه. فنهضت و التفّت بشمله لها خلقه قد خیطت فی اثنی عشر مکانا (منها) بسعف النخل، فلمّا خرجت نظر سلمان الفارسی الی الشمله و بکی و قال: و احزناه إنّ [بنات[ قیصر و کسری لفی السندس و الحریر، و ابنه محمّد صلی الله علیه و آله علیها شمله صوف خلقه قد خیطت فی اثنی عشر مکانا.

و عادت رسول خدا(صلی الله علیه و اله) این بود که چون فاطمه (علیها السلام) را می دید شاد می شد، پس یکی از اصحاب به خانه فاطمه (علیها السلام) آمد و دید آن بانو مشغول آسیا نمودن است و این آیه را تلاوت می کند: «وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ وَأَبْقَی » پس بر فاطمه(علیها السلام) سلام نمود و او را از وضع پدر و گریه او خبر داد.

فاطمه (علیها السلام) برخاست و خود را با ردای کهنه ای که دوازده جای آن را با سعف خرما وصله زده بود به طرف مسجد رفت. سلمان فارسی چون چادر فاطمه (علیها السلام) را دید گریه کرد و گفت: چقدر ناگوار است که دختران پادشاهان مثل قیصر و کسری لباس سندس و حریر بپوشند و دختر پیامبر (صلی الله علیه و اله) چادری از مو بر سر کند که دوازده جای آن وصله باشد! و چون فاطمه (علیها السلام) بر رسول خدا (صلی الله علیه و اله)وارد شد به پدر خود گفت: « یا رسول الله! سلمان از لباس من تعجب نموده است. سوگند به آن خدایی که شما را به پیامبری مبعوث کرده است، پنج سال است که فرش من و علی(علیه السلام) یک پوست گوسفند است که روزها شتر خود را بر روی آن علف می دهیم و شب که می شود آن پوست فرش ما و رواندازی از لیف خرما لحاف ما می باشد. پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله)رو به سلمان نمود و فرمود: «ای سلمان! دخترم فاطمه (علیها السلام) از پیشتازان (در زهد و قناعت است.) ⁽¹⁾

سپس فاطمه (علیها السلام) به پدر خود عرض کرد: «پدر جان! فدای شما شوم، چه چیز شما را گریان نموده است؟» رسول خدا (صلی الله علیه و اله)آن دو آیه را که جبرئیل آورده بود برای فاطمه (علیها السلام) قرائت نمود. فاطمه [با شنیدن آیات به رو بر زمین افتاد و گفت: «وای، وای، بر کسی که وارد آتش شود.»

سلمان نیز چون این دو آیه را شنید، گفت: ای کاش، من گوسفندی بودم که مرا ذبح و از گوشت من استفاده می نمودند و این آیه را که وعده آتش داده است

نمی شنیدم.

ابوذر نیز چون این آیه را شنید، گفت: ای کاش، مادرم عاقر و نازا بود و من را

نزاییده بود و من وعده آتش را نمی شنیدم. ⁽¹⁾

مقداد نیز چون این آیه را شنید، گفت: ای کاش، من پرنده بیابان بودم و

حساب و عقابی نداشتم و نام آتش را نمی شنیدم.

علی (علیه السلام) چون این آیه را شنید، فرمود: «ای کاش، درندگان گوشت مرا می خوردند و یا مادر مرا نمی زایید و اسم آتش را نمی شنیدم.» سپس علی (علیه السلام) دست مبارکش را بر سر خود نهاد و گریست و فرمود: «چقدر سفر قیامت طولانی است و چقدر توشه ما کم است و چه سخت است حال اهل دوزخ که در آتش غوطه ورند. آنها بیمارانی هستند که عیادت نمی شوند، و مجروحانی هستند که معالجه نمی گردند، و اسیرانی هستند که آزاد نمی شوند. آنها از آتش می خورند و از آتش می آشامند و در طبقات آتش می گردند و بعد از آن که در دنیا لباس هایی از پنبه پوشیدند، در آن جا با پاره های آتش پوشیده می شوند و بعد از معانقه با همسران خود در دنیا، آن جا با شیاطین هم نشین خواهند بود!»

ازدواج علی و فاطمة (علیها السلام)

علامه مجلسی در کتاب بحار، از عیون الأخبار صدوق، از علی بن موسی

لولم یکن علی لما کان لفاطمة لالا کفو فی البحار ج 92/43 عن العیون عن جَعْفَرُ بْنُ نُعَیْمٍ الشَّاذَانِیُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِیسَ عَنِ ابْنِ هَاشِمٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ (علیه السلام) قَالَ: قَالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و اله) یَا عَلِیُّ لَقَدْ عَاتَبَنِی رِجَالٌ مِنْ قُرَیْشٍ فِی أَمْرِ فَاطِمَهَ وَ قَالُوا:

خَطَبْنَاهَا إِلَیْکَ فَمَنَعْتَنَا وَ زَوَّجْتَ عَلِیّاً فَقُلْتُ لَهُمْ وَ اللَّهِ مَا أَنَا مَنَعْتُکُمْ وَ زَوَّجْتُهُ بَلِ

الرضا، از پدرانش، از علی (علیهم السلام) نقل نموده که فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه و اله)به من فرمود: یا علی، عده ای از قریش مرا سرزنش نمودند و گفتند: ما فاطمه را خواستگاری نمودیم و شما ما را منع کردی و او را به علی تزویج نمودی! و من به آنان گفتم: به خدا سوگند، این من نبودم که درخواست شما را رد کردم و درخواست علی (صلی الله علیه و اله)را

پذیرفتم بلکه خداوند شما را منع نمود و او را پذیرفت.

پس جبرئیل نازل شد و گفت: ای محمد، خداوند جل جلاله می فرماید: اگر علی را خلق نکرده بودم تا قیامت برای فاطمه کفوی و همتایی روی زمین از آدمیان نمی بود.»

علی(علیه السلام) و خواستگاری از فاطمه (علیها السلام)

علامه مجلسی در بحار، از امالی شیخ مفید، از ضحاک بن مزاحم نقل ⁽¹⁾

ان التبئ رة جمیع الخاطبین الأعلی لا

فی البحار ج 3، ص 93 عن امالی المفید، عن محمد بن الحسین، عن الحسین بن محمد الاسدی، قال: حدثنا ابوعبداللَّه جعفر بن عبداللَّه بن جعفر العلوی المحمدی، قال: حدثنا یحیی بن هاشم الغنائی، قال: حدثنا محمد بن مروان، قال: حدثنی جویر بن سعد، عن الضحاک بن مزاحم، قال: سمعت علی بن ابی طالب علیه السلام یقول:

اتانی ابوبکر و عمر فقالا لو اتیت رسول اللَّه فذکرت له فاطمه، قال: فاتیته فلما رآنی رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله و سلم ضحک، ثم قال: ما جاءبک یا ابا الحسن و ما حاجتک؟ قال: فذکرت له قرابتی و قدمی فی الاسلام و نصرتی له و جهادی، فقال: یا علی

نموده که گوید: از علی (علیه السلام)شنیدم که فرمود: «ابوبکر و عمر نزد من آمدند و گفتند: خوب است نزد رسول خدا (صلی الله علیه و اله)بروی و از فاطمه (علیها السلام) خواستگاری کنی؟»

سپس فرمود: هنگامی که من خدمت رسول خدا (صلی الله علیه و اله)رفتم، رسول خدا خندید و فرمود: برای چه آمده ای، یا ابا الحسن ؟ خواسته تو چیست؟ گفتم: یا رسول الله! قرابت و خویشی من نسبت به شما و سبقت من به اسلام و جهاد من را در راه خدا می دانید؟

رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: یا علی، راست می گویی، بلکه تو از آنچه گفتی بالاتری گفتم: یا رسول الله! آیا فاطمه را به من تزویج می کنید؟ رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: یا علی قبل از تو عده ای از او خواستگاری نموده اند و فاطمه راضی نشده است. اینک درنگ کن تا در باره تو از او سؤال کنم.

پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله)بر فاطمه (علیها السلام) وارد شد و فاطمه مقابل پدر خود برخاست و عبای او را گرفت و کفش های او را در آورد و برای او آب وضو آماده نمود و با دست خود صورت و پاهای پدر را شست و سپس مقابل پدرش نشست. رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: ای فاطمه! فاطمه بی درنگ گفت: لبیک، لبیک، یا رسول الله! خواسته شما چیست؟

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: فاطمه جان! تو علی بن ابی طالب را از جهت قرابت و ⁽¹⁾

فضیلت و سبقت در اسلام می شناسی. و من از خدای خود خواسته ام که تو را به بهترین و محبوب ترین خلق خود تزویج نماید و اینک او [نزد من آمده و از تو خواستگاری نموده است، نظر تو چیست؟ پس فاطمه سکوت نمود و روی خود را برنگرداند و کراهتی از او دیده نشد. آن گاه رسول خدا(صلی الله علیه و اله) برخاست و فرمود: الله اکبر! سکوت او اقرار اوست.

پس جبرئیل (علیه السلام) نازل شد و گفت: یا رسول الله! فاطمه را به علی بن ابی طالب تزویج نما؛ چرا که خداوند فاطمه را برای علی و علی را برای فاطمه پسندیده است.»

ضحاک بن مزاحم گوید: سپس علی (علیه السلام)فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فاطمه را به من تزویج نمود و دست مرا گرفت و فرمود: برخیز و بگو: «عَلَی بَرَکَهِ اَللَّهِ وَ مَا شَاءَ اَللَّهُ ⁽¹⁾

قال: ان علی بن ابی طالب من قد عرفت قرابته و فضله و اسلامه و انی قد سالت ربی ان یزوجک خیر خلقه و احبهم الیه و قد ذکر من امرک شئیا فما ترین؟ فسکتت و لم تول وجهها و لم یر فیه رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله و سلم کراهه فقال و هو یقول: اللَّه اکبر سکوتها اقرارها، فاتاه

جبرئیل فقال: یا محمد زوجها علی بن ابی طالب فان اللَّه قد رضیها له و رضیه لها.

قال علی: فزوجنی رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله و سلم ثم اتانی فاخذ بیدی فقال: قم بسم اللَّه و قل علی برکه اللَّه و ما شاء اللَّه لا قوه الا باللَّه توکلت علی اللَّه، ثم جاءنی حین اقعدنی عندها علیهاالسلام ثم قال: اللهم انهما احب خلقک الی فاحبهما و بارک فی ذریتهما و اجعل علیهما منک حافظا و انی اعیذهما و ذریتهما بک من الشیطان الرجیم.

(بیان: الرسل بالکسر التأئی و الرفق)

لاَ قُوَّهَ إِلاَّ بِاللَّهِ تَوَکَّلْتُ عَلَی اَللَّهِ» و من را نزد فاطمه نشاند و سپس فرمود: خدایا، این دو محبوب ترین خلق تو نزد من هستند، پس تو آنان را دوست بدار و ذریة آنان را مبارک گردان و آنان را محافظت نما. من آنها و ذره آنها را از شر شیطان نزد تو در امان می سپارم.»

تاریخ ازدواج علی و فاطمه (علیها السلام)

در کتاب بحار، از کتاب حدائق الریاض شیخ مفید نقل شده است که گوید: زفاف فاطمه (علیها السلام) به خانه امیرالمؤمنین (علیه السلام) در شب پنج شنبه بیست و یکم ماه محرم سال سوم هجری بوده است و مستحب است چنین روزی را که خداوند برگزیده خود را با بنده خالص خود جمع نموده - به شکرانه این وصلت مبارک - روزه ⁽¹⁾

فی البحار ج 92/43 عن اقبال الأعمال بِإِسْنَادِهِ إِلَی شَیْخِنَا اَلْمُفِیدِ فِی کِتَابِ حَدَائِقِ اَلرِّیَاضِ قَالَ: لَیْلَهَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِنَ اَلْمُحَرَّمِ وَ کَانَتْ لَیْلَهَ خَمِیسٍ سَنَهَ ثَلاَثٍ مِنَ اَلْهِجْرَهِ کَانَ زِفَافُ فَاطِمَهَ اِبْنَهِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ إِلَی مَنْزِلِ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ یُسْتَحَبُّ صَوْمُهُ شُکْراً لِلَّهِ تَعَالَی لِمَا وُفِّقَ مِنْ جَمْعِ حُجَّتِهِ وَ صَفْوَتِهِ .

وَ مِنْ تَارِیخِ بَغْدَادَ بِإِسْنَادِهِ إِلَی ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: لَمَّا زُفَّتْ فَاطِمَهُ (علیها السلام) إِلَی عَلِیٍّ (علیه السلام) کَانَ النَّبِیُّ ص قُدَّامَهَا وَ جَبْرَئِیلُ عَنْ یَمِینِهَا وَ مِیکَائِیلُ عَنْ یَسَارِهَا وَ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَکٍ خَلْفَهَا یُسَبِّحُونَ اللَّهَ وَ یُقَدِّسُونَهُ حَتَّی طَلَعَ الْفَجْرُ.

و فیه عن مصباح الشریعة قال: فِی أَوَّلِ یَوْمٍ مِنْ ذِی الْحِجَّهِ زَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله فَاطِمَهَ علیها السلام مِنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام وَ رُوِیَ أَنَّهُ کَانَ یَوْمَ السَّادِسِ.

بگیرند.

و از کتاب تاریخ بغداد نقل نموده که ابن عباس گوید: چون فاطمه (علیها السلام) را برای زفاف به خانه علی (علیه السلام) بردند، رسول خدا(صلی الله علیه و اله) در جلوی فاطمه حرکت می نمود و جبرئیل در طرف راست او و میکائیل در طرف چپ او و هفتاد هزار ملک پشت سر او بودند که تا صبح آن شب خدا را تسبیح و تقدیس می کردند.

و در همان کتاب ، از کتاب مصباح الشریعة نقل شده که رسول خدا(صلی الله علیه و اله)، در روز اول ماه ذیحجه، فاطمه را به علی (علیه السلام) تزویج نمود. و در روایت دیگری آمده که روز ششم آن ماه بوده است.

مهریه و جهیزیه و زفاف و ولیمه و نثار فاطمه (علیها السلام)

علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار، از امالی شیخ مفید، از یعقوب بن شعیب، از امام صادق (علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «چون رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فاطمه(علیها السلام) را به علی (علیه السلام) تزویج نمود، روزی وارد خانه فاطمه (علیها السلام) شد و دید که فاطمه گریه می کند. رسول خدا (علیه السلام)فرمود: برای چه گریه می کنی؟ به خدا سوگند، اگر در اهل بیت من ⁽¹⁾

فی البحار ج 43 عن امالی المفید عن جماعة عن أبی غالب أحمد بن محمد الزراری، عن خاله، عن الاشعری عن البرقی، عن ابن أسباط ، عن داود، عن یعقوب بن شعیب، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: «لما زوج رسول الله (صلی الله علیه و آله) علیا فاطمه (علیهماالسلام)، دخل علیها و هی تبکی فقال لها: «ما یبکیک؟ فوالله لو کان فی أهل بیتی خیر منه زوجتک، و ما أنا زوجتک و لکن الله زوجک و أصدق عنک الخمس ما دامت السموات و الارض.

کسی بهتر از علی (علیه السلام) بود من تو را به او تزویج می نمودم. وانگهی من تو را تزویج به علی ما نکردم بلکه خداوند تو را به او تزویج نمود و صداق تو را تا وقتی که آسمانها و زمین برقرار است خمس اموال [یا خمس آنچه در دنیا آفریده شده قرار

داد.)

سپس امام صادق (علیه السلام) فرمود: «جدم رسول خدا (صلی الله علیه و اله)به علی (علیه السلام) فرمود: برخیز برای تهیه جهیزیه فاطمه (علیها السلام) ) زره خود را بفروش. علی (علیه السلام) می فرماید: من فورا رفتم و زره را فروختم و پول آن را آوردم و در دامن پیامبر خدا (صلی الله علیه و اله) ریختم. رسول خدا(صلی الله علیه و اله) از من نپرسید که پول زره چه قدر است و من نیز به او چیزی نگفتم، سپس مشتی از آن را برداشت و به بلال حبشی داد و فرمود: برای فاطمه عطر تهیه کن. و دو مشت دیگر آن را برداشت و به ابوبکر داد و فرمود: برای فاطمه (علیها السلام) لباس و وسایل

خانه تهیه کن، و سپس عمار یاسر و عده دیگری از اصحاب خود را همراه ابوبکر فرستاد.» ⁽¹⁾

هنگامی که آنان وارد بازار شدند با نظرخواهی از ابوبکر اقلام مورد نیاز را انتخاب و خریداری کردند آن اقلام عبارت بود از: یک پیراهن به قیمت هفت درهم و یک روسری به قیمت چهار درهم، و یک قطیفه سیاه خیبری، و یک تخت که میان آن از لیف خرما بافته شده بود، و دو عدد فرش که لایه یکی از آنها پشم و دیگری الیف خرما بود، و چهار عدد متکا که از پوست های دباغی شد؛ طایف درست شده و از گیاه خشک پر شده بود، و یک پرده نازک پشمی و یک عدد حصیر از بافته های قریة «هجر» از دهات بحرین، و یک آسیای دستی، و یک طشت مسی، و یک مشک برای آب آوردن، و یک کاسه سفالین، و یک مشک دیگر مخصوص خنک کردن آب، و یک آفتاب سفالین که بیرون آن رنگ شده بود، و یک آفتاب سبز رنگ سفالین دیگر و چند عدد کوزه سفالین.

و چون اقلام فوق خریداری شد ابوبکر مقداری از آنها را به دوش گرفت و ⁽¹⁾

بقیه را دیگران به دوش گرفتند و خدمت رسول خدا(صلی الله علیه و اله) آوردند و مقابل او نهادند پس آن حضرت با دست های مبارک خود آنها را زیر و رو می نمود و می فرمود: «خدا مبارک کند برای این خانواده .»

امیرالمؤمنین عال می فرماید: «پس از آن، یک ماه گذشت و من با رسول خدایا نماز می خواندم و به خانه خود باز می گشتم و در مورد فاطمه ای با رسول خدا سخنی نمی گفتم. تا این که همسران آن حضرت به من گفتند: می خواهی به رسول خدا بگوییم فاطمه ملی را به خانه شما بفرستد؟ گفتم: آری.

پس آنها خدمت رسول خدا رفتند و ام ایمن به آن حضرت گفت، یا رسول الله! اگر خدیجه زنده می بود چشم او به زفاف فاطمه روشن می شد و علی نیز می خواهد همسر خود را ببرد، شما زندگی آنان را مرتب کنید و چشم ما و چشم

قَالَ عَلِیٌّ (علیه السلام) فَأَقَمْتُ بَعْدَ ذَلِکَ شَهْراً أُصَلِّی مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و اله) وَ أَرْجِعُ إِلَی مَنْزِلِی وَ لَا أَذْکُرُ شَیْئاً مِنْ أَمْرِ فَاطِمَهَ (علیها السلام) ثُمَّ قُلْنَ أَزْوَاجُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و اله) أَ لَا نَطْلُبُ لَکَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و اله) دُخُولَ فَاطِمَهَ عَلَیْکَ فَقُلْتُ افْعَلْنَ فَدَخَلْنَ عَلَیْهِ فَقَالَتْ أُمُّ أَیْمَنَ یَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ خَدِیجَهَ بَاقِیَهٌ لَقَرَّتْ عَیْنُهَا بِزِفَافِ فَاطِمَهَ وَ إِنَّ عَلِیّاً یُرِیدُ أَهْلَهُ فَقَرَّ عَیْنَ فَاطِمَهَ بِبَعْلِهَا وَ اجْمَعْ شَمْلَهَا وَ قَرَّ عُیُونَنَا بِذَلِکَ فَقَالَ(صلی الله علیه و اله) فَمَا بَالُ عَلِیٍّ لَا یَطْلُبُ مِنِّی زَوْجَتَهُ فَقَدْ کُنَّا نَتَوَقَّعُ ذَلِکَ مِنْهُ قَالَ عَلِیٌّ فَقُلْتُ الْحَیَاءُ یَمْنَعُنِی یَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْتَفَتَ إِلَی النِّسَاءِ فَقَالَ مَنْ هَاهُنَا فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَهَ أَنَا أُمُّ سَلَمَهَ وَ هَذِهِ زَیْنَبُ وَ هَذِهِ فُلَانَهُ وَ فُلَانَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و اله) هَیِّئُوا لِابْنَتِی وَ ابْنِ عَمِّی فِی حُجَرِی بَیْتاً فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَهَ فِی أَیِّ حُجْرَهٍ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ فِی حُجْرَتِکِ وَ أَمَرَ نِسَاءَهُ أَنْ یُزَیِّنَّ وَ یُصْلِحْنَ مِنْ شَأْنِهَا.

فاطمه را به رفتن به خانه شوهر روشن فرمایید.

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: برای علی چه مانعی بود که تاکنون همسر خود را از ما

مطالبه نکرد؟ ما از او انتظار داشتیم که او سراغ همسر خود بیاید.»

امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرماید «من در پاسخ رسول خدا(صلی الله علیه و اله) گفتم: یا رسول الله!

حیا مرا منع می نمود که چنین درخواستی بکنم.»

پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله) همسران خود را صدا زد و فرمود: «کدامتان این جا هستید؟» ام سلمه گفت: من ام سلمه هستم و این زینب است و اینان فلانی و فلانی هستند. رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فرمود: «برای دخترم فاطمه و پسر عمم علی اتاقی را در خانه من آماده کنید.» ام سلمه گفت: یا رسول الله! کدام اتاق را؟ رسول خدا فرمود:

اتاق خودت را ای ام سلمه.» سپس دستور داد که فاطمه (علیها السلام) را زینت کنند و وسایل زفاف او را فراهم نمایند.

ام سلمه گوید: من به فاطمه (علیها السلام) گفتم: آیا برای خود عطری ذخیره نفرموده ای؟ فاطمه (علیها السلام) فرمود: آری، و سپس شیشه ای از عطر را آورد و مقداری از آن را در دست من ریخت و آن عطر به قدری خوشبو بود که تاکنون من چنین بوی ⁽¹⁾

خوشی ندیده بودم، گفتم: این عطر را از کجا تهیه نموده ای؟ فاطمه (علیها السلام)فرمود:

هنگامی که جبرئیل به صورت دحیه کلبی بر پدرم وارد می شد، پدرم می فرمود: برای او بالشی آماده کن. و من برای او بالشی آماده می کردم و او می نشست و چون بر می خواست از لباس او چیزی می ریخت.

رسول خدا(صلی الله علیه و اله) مرا امر می فرمود که آنها را جمع کنم. علی (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و اله) سؤال نمود که اینها چیست؟ رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: اینها عنبر است که از بالهای جبرئیل ریخته شده است.»

امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «سپس رسول خدا به من فرمود: برای ولیمه عیال خود غذای مفصلی آماده کن؛ گوشت و نان از ما و خرما و روغن از تو باشد. پس من مقداری خرما و روغن آماده کردم و رسول خدا آستین مبارک خود را ⁽¹⁾

یَا عَلِیُّ اصْنَعْ لِأَهْلِکَ طَعَاماً فَاضِلاً ثُمَّ قَالَ:

مِنْ عِنْدِنَا اللَّحْمُ وَ الْخُبْزُ وَ عَلَیْکَ التَّمْرُ وَ السَّمْنُ، فَاشْتَرَیْتُ تَمْراً وَ سَمْناً فَحَسَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم عَنْ ذِرَاعِهِ وَ جَعَلَ یَشْدَخُ التَّمْرَ فِی السَّمْنِ حَتَّی اتَّخَذَهُ حَیْساً وَ بَعَثَ إِلَیْنَا کَبْشاً سَمِیناً فَذُبِحَ وَ خُبِزَ لَنَا خُبْزٌ کَثِیرٌ.

ثُمَّ قَالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم:

ادْعُ مَنْ أَحْبَبْتَ، فَأَتَیْتُ الْمَسْجِدَ وَ هُوَ مُشْحَنٌ بِالصَّحَابَهِ، فَأُحْیِیتُ [فَحَیِیتُ ] أَنْ أُشْخِصَ قَوْماً وَ أَدَعَ قَوْماً، ثُمَّ صَعِدْتُ عَلَی رَبْوَهٍ هُنَاکَ وَ نَادَیْتُ: أَجِیبُوا إِلَی وَلِیمَهِ فَاطِمَهَ، فَأَقْبَلَ النَّاسُ أَرْسَالاً، فَاسْتَحْیَیْتُ مِنْ کَثْرَهِ النَّاسِ وَ قِلَّهِ الطَّعَامِ، فَعَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم مَا تَدَاخَلَنِی فَقَالَ:

یَا عَلِیُّ إِنِّی سَأَدْعُو اللَّهَ بِالْبَرَکَهِ قَالَ عَلِیٌّ: فَأَکَلَ الْقَوْمُ عَنْ آخِرِهِمْ طَعَامِی وَ شَرِبُوا شَرَابِی وَ دَعَوْا لِی بِالْبَرَکَهِ وَ صَدَرُوا وَ هُمْ أَکْثَرُ مِنْ أَرْبَعَهِ آلافِ رَجُلٍ وَ لَمْ یَنْقُصْ مِنَ الطَّعَامِ شَیْ ءٌ.

بالا زد و خرما و روغن را مخلوط نمود و از آن «حیس که معجونی است مرکب از

خرما و روغن و کشک و یا سویق تهیه نمود.

سپس رسول خدا(صلی الله علیه و اله) برای ما قوچ فربه ای و نان فراوانی فرستاد و به من فرمود: هر کس را می خواهی دعوت کن. پس من وارد مسجد شدم و دیدم مسجد پر از جمعیت است، حیا کردم که بعضی را دعوت کنم و بعضی را دعوت نکنم لذا به جای بلندی رفتم و با صدای بلند گفتم: همگی برای ولیمه فاطمه (علیها السلام) آماده شوید.

پس مردم یکباره حرکت کردند و من از کثرت جمعیت و کمی غذا شرمنده بودم. رسول خدا(صلی الله علیه و اله) از حال من با خبر شد و فرمود: یا علی، نگران مباش من از خدا می خواهم که در طعام تو برکت قرار دهد. پس به برکت دعای رسول خدا، همه مردم - که بیش از چهار هزار نفر بودند – از آن غذا خوردند و همگی برای من از خدا طلب برکت نمودند و هنگامی که از خانه من خارج شدند چیزی از آن غذا کم نشده

بود.

آن گاه رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: ظرفهایی آوردند و آنها را از غذا پر نمود و ⁽¹⁾

هَذَا لِفَاطِمَهَ وَ بَعْلِهَا حَتَّی إذَا انْصَرَفَتِ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم:

یَا أُمَّ سَلَمَهَ هَلُمِّی فَاطِمَهَ، فَانْطَلَقَتْ فَأَتَتْ بِهَا وَ هِیَ تَسْحَبُ أَذْیَالَهَا وَ قَدْ تَصَبَّبَتْ عَرَقاً حَیَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم فَعَثَرَتْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم:

أَقَالَکَ اللَّهُ الْعَثْرَهَ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ.

فَلَمَّا وَقَفَتْ بَیْنَ یَدَیْهِ کَشَفَ الرِّدَاءَ عَنْ وَجْهِهَا حَتَّی رَآهَا عَلِیٌّ علیه السلام ثُمَّ أَخَذَ یَدَهَا فَوَضَعَهَا فِی یَدِ عَلِیٍّ علیه السلام وَ قَالَ:

بَارَکَ اللَّهُ لَکَ فِی ابْنَهِ رَسُولِ اللَّهِ یَا عَلِیُّ نِعْمَ الزَّوْجَهُ فَاطِمَهُ

برای منازل همسران خویش فرستاد و سپس ظرف دیگری خواست و آن را پر از غذا نمود و فرمود: این هم برای فاطمه و علی باشد. و چون غروب خورشید فرا رسید، به ام سلمه فرمود. تا فاطمه (علیها السلام) را بیاورد. ام سلمه رفت و فاطمه را در حالی که چادر او بر زمین کشیده می شد، آورد. چون فاطمه مقابل پدر خود قرار گرفت بر صورت او عرق نشسته بود و خواست که بر زمین افتد. رسول خدا(صلی الله علیه و اله) [به او] فرمود: خداوند در دنیا و آخرت تو را از لغزش حفظ فرماید.)

امام صادق (علیه السلام) می فرماید: هنگامی که فاطمه (علیها السلام) نزد پدر خود حاضر شد، رسول خدا (صلی الله علیه و اله)چادر از سر او برداشت تا علی (علیه السلام) او را ببیند، سپس دست او را گرفت و در دست علی (علیه السلام)گذارد و فرمود: یا علی! خدا مبارک کند برای تو دختر پیامبر خود را.» تا این که فرمود: «یا علی! فاطمه خوب همسری است برای تو.» و به فاطمه نیز فرمود: «ای فاطمه! علی خوب همسری است برای تو.» سپس فرمود: حرکت کنید و به منزل خود بروید و کاری نکنید تا من نزد شما بیایم.»

علی (علیه السلام) می فرماید: «من دست فاطمه (علیها السلام) را گرفتم و او را به منزل بردم. او بر ⁽¹⁾

قَالَ عَلِیٌّ: فَأَخَذْتُ بِیَدِ فَاطِمَهَ وَ انْطَلَقْتُ بِهَا حَتَّی جَلَسْتُ فِی جَانِبِ الصُّفَّهِ وَ جَلَسَتْ فِی جَانِبِهَا وَ هِیَ مُطْرِقَهٌ إِلَی الْأَرْضِ حَیَاءً مِنِّی وَ أَنَا مُطْرِقٌ إِلَی الْأَرْضِ حَیَاءً مِنْهَا.ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم فَقَالَ:

مَنْ هَاهُنَا؟ فَقُلْنَا: ادْخُلْ یَا رَسُولَ اللَّهُ مَرْحَباً بِکَ زَائِراً وَ دَاخِلاً، فَدَخَلَ فَأَجْلَسَ فَاطِمَهَ مِنْ جَانِبِهِ ثُمَّ قَالَ:

یَا فَاطِمَهُ ایتِینِی بِمَاءٍ فَقَامَتْ إِلَی قَعْبٍ فِی الْبَیْتِ فَمَلاتْهُ مَاءً ثُمَّ أَتَتْهُ بِهِ، فَأَخَذَ جُرْعَهً فَتَمَضْمَضَ بِهَا ثُمَّ مَجَّهَا فِی الْقَعْبِ ثُمَّ صَبَّ مِنْهَا عَلَی رَأْسِهَا، ثُمَّ قَالَ(صلی الله علیه و اله):

أَقْبِلِی! فَلَمَّا أَقْبَلَتْ نَضَحَ مِنْهُ بَیْنَ ثَدْیَیْهَا. ثُمَّ قَالَ:

أَدْبِرِی، فَأَدْبَرَتْ

روی سکویی نشست و من نیز در کنار او نشستم؛ در حالی که فاطمه (علیها السلام) از من حیا می نمود و سر به زیر انداخته بود و من نیز از فاطمه حیا می کردم و سر به زیر انداخته بودم. تا این که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)صدا زد و فرمود: چه کسی این جاست؟ و ما گفتیم: یا رسول الله! خوش آمدید، وارد شوید. پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله) داخل خانه شد و فاطمه را در کنار خود نشاند و سپس فرمود:

ای فاطمه! برای من آب بیاور. فاطمه حرکت نمود و ظرفی را پر از آب کرد و خدمت پدر آورد رسول خدا(صلی الله علیه و اله) جرعه ای از آن را در دهان مبارک نمود و مضمضه کرد و سپس داخل ظرف ریخت و مقداری از آب آن ظرف را بر سر فاطمه (علیها السلام) پاشید. و سپس فرمود: جلو بیا. [فاطمه جلو آمد و رسول خدا (صلی الله علیه و اله)مقداری از آن را نیز به سینه او پاشید و باز فرمود: از جلوی من حرکت کن و سپس مقداری از آن را هم بین دو شانه او پاشید و فرمود: خدایا؟ این دختر من و عزیزترین خلق تو نزد من است. سپس رو به من نمود و فرمود: خدایا، این برادر من و محبوب ترین خلق تو نزد من است. خدایا، تو علی را ولی خود قرار ده و دل او را نیز به خود مایل و راغب فرما و ازدواج او را با فاطمه مبارک گردان.

سپس فرمود: یا علی! همسر خود را به خانه ببر. خداوند رحمت و برکت ⁽¹⁾

«اللَّهُمَّ هَذِهِ ابْنَتِی وَ أَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَیَّ، اللَّهُمَّ وَ هَذَا أَخِی وَ أَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَیَّ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَکَ وَلِیّاً وَ بِکَ حَفِیّاً وَ بَارِکْ لَهُ فِی أَهْلِهِ، ثُمَّ قَالَ:

یَا عَلِیُّ ادْخُلْ بِأَهْلِکَ بَارَکَ اللَّهُ لَکَ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ عَلَیْکُمْ إنَّهُ حَمِیدٌ مَجِیدٌ».

ثُمَّ بَکَتْ أُمُّ أَیْمَنَ وَ قَالَتْ:

یَا رَسُولَ اللَّهِ فَاطِمَهُ زَوَّجْتَهَا وَ لَمْ تَنْثُرْ عَلَیْهَا شَیْئاً، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم:

یَا أُمَّ أَیْمَنَ لِمَ تَکْذِبِینَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَمَّا زَوَّجْتُ فَاطِمَهَ عَلِیّاً (علیهما السلام)

خود را بر شما فرو فرستد، انه حمید مجید. پس ام ایمن گریه کرد و گفت: با رسول الله! فاطمه را تزویج نمودی و به خانه شوهر فرستادی و برای او نثاری قرار ندادی؟ (نثار، شیرینی و یا چیز دیگری است که بر سر عروس می ریزند). رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: ای ام ایمن! دروغ مگو، همانا خداوند تبارک و تعالی چون فاطمه را به علی (علیهما السلام) تزویج نمود درختان بهشت را امر کرد که از زیور و یاقوت و در و زمرد و استبرق بر سر آنان نثار کنند و اهل بهشت از آن نثار بی شمار گرفتند و درخت طوبی را نیز به مهر فاطمه (علیها السلام) افزود و آن را در خانه علی (علیه السلام) قرار داد.»

نثار و شیرینی ازدواج فاطمه (علیها السلام)

1 - شیخ طوسی در امالی از جابر بن عبدالله انصاری نقل نموده که گوید:

أَمَرَ أَشْجَارَ الْجَنَّهِ أَنْ تَنْثُرَ عَلَیْهِمْ مِنْ حُلِیِّهَا وَ حُلَلِهَا وَ یَاقُوتِهَا وَ دُرِّهَا وَ زُمُرُّدِهَا وَ إِسْتَبْرَقِهَا فَأَخَذُوا مِنْهَا سلام الله علیها ما لا یَعْلَمُونَ وَ لَقَدْ نَحَلَ اللَّهُ طُوبَی فِی مَهْرِ فَاطِمَهَ سلام الله علیها فَجَعَلَهَا فِی مَنْزِلِ عَلِیٍّ علیه السلام. (بیان: مؤمل أی ملفوف، و الشریط: خوص مفتول یشرط به السریر و نحوه)

زواج فاطمة و نثارها غالی

1- و روی الشیخ الطوسی عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ قَالَ: لَمَّا زَوَّجَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَاطِمَهَ مِنْ عَلِیٍّ أَتَاهُ أُنَاسٌ مِنْ قُرَیْشٍ فَقَالُوا إِنَّکَ زَوَّجْتَ عَلِیّاً بِمَهْرٍ خَسِیسٍ فَقَالَ مَا أَنَا زَوَّجْتُ عَلِیّاً وَ لَکِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ زَوَّجَهُ لَیْلَهَ أُسْرِیَ بِی عِنْدَ سِدْرَهِ اَلْمُنْتَهَی أَوْحَی اَللَّهُ إِلَی اَلسِّدْرَهِ أَنِ اُنْثُرِی مَا عَلَیْکِ فَنَثَرَتِ اَلدُّرَّ وَ اَلْجَوْهَرَ وَ اَلْمَرْجَانَ فَابْتَدَرَ اَلْحُورُ اَلْعِینُ فَالْتَقَطْنَ فَهُنَّ یَتَهَادَیْنَهُ وَ یَتَفَاخَرْنَ وَ یَقُلْنَ هَذَا مِنْ نُثَارِ فَاطِمَهَ بِنْتِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ». (امالی الشیخ الطوسی 162:1 ).

هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فاطمه را به علی بن ابی طالب (علیها السلام) تزویج نمود، عده ای از قریش گفتند: شما فاطمه را با مهر ناچیزی به علی تزویج نمودی! رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «من فاطمه را به علی تزویج نکردم، بلکه خداوند عزوجل او را به علی تزویج نمود

در شبی که خداوند مرا به معراج برد و به «سدرة المنتهی» رسیدم، به «درخت

سدرة المنتهی» امر نمود که از خود دو و جواهر و مرجان نثار فاطمه کند، پس حورالعین دویدند و از آنها گرفتند و به یکدیگر اهدا نموده و به واسطه آن مفاخرات

نموده و می گفتند: اینها نثار فاطمه دختر محمد(صلی الله علیه و اله) است.»

2- ابن اثیر در اسد الغابة از بلال حبشی نقل نموده که گوید: روزی رسول خدا (صلی الله علیه و اله)با خوشحالی بر ما وارد شد، عبدالرحمان بن عوف به آن حضرت گفت: یا رسول الله! خنده شما برای چیست؟

رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: «از سوی خداوند عزوجل برای من بشارتی در مورد ⁽¹⁾

الیه عبد الرحمن بن عوف فقال: یا رسول الله ما أضحکک؟

فقال: «بشارة أتتنی من الله عزوجل فی أخی و ابن عتی و ابنتی، ان الله عزوجل لما أراد أن یزوج علیا من فاطمة رضی الله عنها أمر رضوان فهر شجرة طوبی فنثرت رقاقا - یعنی صکاکة - بعدد محبینا أهل البیت، ثم أنشأ من تحتها ملائکة من نور، فأخذ کل ملک رقاقا، فإذا استوت القیامة غدا بأهلها ماجت الملائکة فی الخلائق فلایلقون محبا لنا اهل البیت الا أعطوه رقاقا فیه براءة من النار، فتثار أخی و ابن عمی فکاک رجال و نساء من أمتی من النار». (اسد الغابة206:1 ).

برادرم علی و دخترم فاطمه (علیها السلام) آمده است.»

سپس فرمود: «خداوند عزوجل چون خواست فاطمه را به علی تزویج نماید رضوان» را امر نمود تا درخت طوبی را تکان دهد و چون چنین کرد به عدد دوستان ما خانواده از آن درخت برگه های برات آزادی از دوزخ فرو ریخت. سپس از زیر آن درخت به عدد هر برگهای ملکی را از نور آفرید و این برگه ها را گرفتند و هنگامی که قیامت برپا شود این ملائکه بین اهل محشر می گردند و به هر کدام از دوستان ما یکی از آن برگه ها را می دهند.)

سپس فرمود: «نثار ازدواج برادرم علی [با دخترم فاطمه] آزاد شدن عده ای از

مردان و زنان امت من از دوزخ خواهد بود.»

3- ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه گوید: پیش از آن که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)در روی زمین دختر خود فاطمه را به علی بن ابی طالب (علیهما السلام) تزویج کند خداوند در آسمان بین ملائکه فاطمه را به علی تزویج نمود.

خطبه عقد فاطمه و علی (علیه السلام) توسط راحیل ملک در اسمان

1- ابن شهر آشوب در کتاب مناقب، مراسم ازدواج فاطمه (علیها السلام) را با علی (علیه السلام)⁽¹⁾

خطبة راحیل فی البیت المعمور

1- قال ابن شهر آشوب عن مراسیم الزواج فی السماء: خَطَبَ رَاحِیلُ فِی الْبَیْتِ الْمَعْمُورِ فِی جَمْعٍ مِنْ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ، فَقَالَ:

الْحَمْدُلِلَّهِ الْأَوَّلِ قَبْلَ أَوَّلِیَّهِ الْأَوَّلِینَ و

نقل نموده و گوید: راحیل ملک در بیت المعمور در میان اهل آسمان های هفتگانه خطبه ای خواند و چنین گفت: «الحمدلله الأول»

سپس گفت: خداوند ملک جبار، بنده و برگزیده خود را برای کنیز خود،

سرور زنان عالم و دختر بهترین پیامبران و رهبر پرهیزکاران برگزید و ارتباط [ولی خود امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب ] - تصدیق کننده دعوت خود و سبقت گیرنده به کلمه اسلام را - با دختر پیامبر خود فاطمه بتول متصل نمود.

خطبه رسول خدا (صلی الله علیه و اله)روی زمین

ثم قال : اخْتَارَ الْمَلِکُ الْجَبَّارُ صَفْوَهَ کَرَمِهِ وَ عَبْدَ عَظَمَتِهِ لِأَمَتِهِ سَیِّدَهِ النِّسَاءِ، بِنْتِ خَیْرِ النَّبِیِّینَ وَ سَیِّدِ الْمُرْسَلِینَ وَ إِمَامِ الْمُتَّقِینَ، فَوَصَلَ حَبْلَهُ بِحَبْلِ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِهِ وَ صَاحِبِهِ، الْمُصَدِّقِ دَعْوَتَهُ، الْمُبَادِرِ إِلَی کَلِمَتِهِ؛ عَلِیٍّ الْوَصُولِ بِفَاطِمَهَ الْبَتُولِ ابْنَهِ الرَّسُولِ. ( مناقب آل أبی طالب 3: 125).

که رسول خدا(صلی الله علیه و اله) عده ای را جمع نمود و محفلی برای اجرای عقد فاطمه و علی (علیهما السلام) تشکیل داد.

انس بن مالک گوید: چند روز بعد از خواستگاری ابوبکر و عمر از فاطمه (علیها السلام) ،

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)به من فرمود: «ابوبکر و عمر و عثمان و عبدالرحمان و عده ای از انصار را خبر کن»، چون آنان جمع شدند و مجلسی تشکیل دادند، رسول خدا (صلی الله علیه و اله) در حالی که علی (علیه السلام) در آن جلسه حضور نداشت، خطبه ای خواند و فرمود: «الحمدلله المحمود بنعمته...)

سپس دستور داد تا طبقی از خرما آوردند و فرمود: «بریزید و از آن بردارید» ⁽¹⁾

«اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الْمَحْمُودِ بِنِعْمَتِه، اَلْمَعْبُودِ بِقُدْرَتِه، اَلْمُطاعِ فی سُلْطانِه، الْمَرْهُوبِ عَذابُهُ، الْمَرْغُوبِ اِلَیْهِ فیما عِنْدَهُ، اَلْنَّافِذِ اَمْرُهُ فی اَرْضِه وَ سَمائِهِ، اَلَّذی خَلَقَ الْخَلْقَ بِقُدْرَتهِ، وَ مَیَّزَهُمْ بِاَحْکامِهِ، وَ اَعَزَّهُمْ بِدینِهِ، وَ اَکْرَمَهُمْ بِنَبِّیِه مُحَمَّدٍ، ثُمَّ إِنّ اللَّهَ جَعَلَ الْمُصاهَرَهَ نَسَبَاً لا حِقاً وَ اَمْراً مُفْتَرَضاً، وَ شَّجَ بِهَا الْاَرْحامَ، وَ اَلْزَمَهَا الْاَنامَ، فَقالَ تَبارَکَ اسْمُهُ وَ تَعالی جَدُّهُ: «وَ هُوَ الَّذی خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَرَاً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صَهْراً وَ کانُ رَبُّکَ قَدیراً» (سوره فرقان آیه 56.) فَاَمْرُ اللَّهِ یَجْری اِلی قَضائِهِ، وَ قَضائُهُ یَجْری اِلی قَدَرِهِ، فَلِکُلِّ قَضاءٍ قَدَرٌ، وَ لِکُلِّ قَدَرٍ اَجَلٌ، وَ لِکُلِّ اَجَلٍ کِتابٌ «یَمْحُو اللَّهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ» ثُمَّ اِنّی اُشْهِدُکُمْ أَنّی قَدْ زَوَّجْتُ فاطِمَهَ مِنْ عَلِیٍّ عَلی أَرْبَعْمِائَهَ مِثْقالٍ فِضّهً إنْ رَضِیَ بِذلِکَ عَلِیٌّ.»

ثُمَّ دَعَا صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بِطَبَقٍ مِنْ بُسْرٍ ثُمَّ قَالَ فاِنْتَهِبُوا فانتهینا و دَخَلَ عَلِیٌّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ

ما چنین کردیم. آن گاه علی (علیه السلام) وارد مجلس شد و رسول خدا(صلی الله علیه و اله) در روی او تبسم نمود و فرمود: «خدای عزوجل به من امر نموده که فاطمه را با چهار صد مثقال (پانصد درهم) نقره به تو تزویج نمایم، آیا راضی هستی؟» علی (علیه السلام) فرمود: «آری، یا رسول الله! راضی هستم.» پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «خداوند زندگی شما را سامان دهد و بخت شما را نیکو کند و برکت را بر شما فرو ریزد و فرزندان زیاد و نیکویی از شما به وجود آورد.»

خطبه امیرالمؤمنین در ازدواج با فاطمه(علیها السلام)

1- در کتاب مناقب آل ابی طالب و تاریخ الخمیس نقل شده

فتبسیم النبی(صلی الله علیه و اله) فی وجهه، ثم قال: إن الله عزوجل أمرنی أن أزوجک فاطمة علی مهر أربعمائة مثقال فضة أرضیت بذلک؟ قال: قد رضیت بذلک یا رسول الله، قال(علیه السلام) : جمع الله شملکما، و أعتر جذکیا، وبارک علیکما، و أخرج منکما کثیرا طیبا. (ذخائرالعقبی: 31 الصواعق المحرقة: 85، ینابیع المودة: 207، تاریخ الخمیس ج 362:1 ).

خطبة امیرالمؤمنین فی زواجه مع فاطمه (علیها السلام)

1- و خطب الإمام أمیر المؤمنین (علیه السلام) فقال: اَلْحَمْدُلِلّهِ الَّذِی قَرُبَ مِنْ حامِدِیِهِ وَ دَنا مِنْ سائِلِیهِ، وَ وَعَدَ الْجَنَّهَ مَنْ یَتَّقِیْهِ، وَاَنْذَرَ بِالنّارِ مَنْ یَعْصِیْهِ، نَحْمِدُهُ عَلی قَدِیمِ اِحْسانِهِ وَاَیادِیْهِ، حَمْدَ مَنْ یَعْلَمُ اَنَّهُ خالِقَهُ وَبارِیْهِ، وَمُمِیْتَهُ وَمُحْیِیْهِ، وَمُسائِلَهُ عَنْ مُساوِیْهِ، وَنَسْتَعِینُهُ وَنَسْتَهْدِیهِ، وَنُؤْمِنُ بِهِ وَنَسْتَکْفِیِه، نَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلّا اللّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ شَهادَهً تَبْلُغُهُ وَ تُرْضِیْهِ، وَ اَنَّ مُحَمَّدآ عَبْدُهُ وَ رَسُوْلُهُ صَلوهً تُزْلِفُهُ وَ تُحْظِیهِ، وَ تَرْفَعُهُ وَ تَصْطَفِیهِ، وَالنِّکاحُ مِمّا اَمَرَ اللّهُ بِهِ وَیُرْضِیهِ، وَآجْتِماعُنا مِمّا قَدَّرَهُ اللّهُ

که امیرالمؤمنین (علیه السلام) نیز خطبه ای خواند و فرمود: «الحمدلله الذی قرب من حامدیه...)

صاحب کتاب «فاطمة الزهراء» گوید: اهل تاریخ و حدیث اتفاق دارند که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)مهر فاطمه (علیها السلام) را چهارصد درهم ( یا پانصد درهم) تعیین نمود، لکن جز اهل البیت (علیهم السلام)کسی به آن پایبند نماند. حتی هنگامی که مامون عباسی دختر خود، ام الفضل، را به حضرت جواد(علیه السلام) تزویج نمود و مبالغ زیادی خرج مجلس عقد او کرد، آن حضرت مهر او را بیش از پانصد درهم قرار نداد.

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فضایل علی را برای فاطمه (علیها السلام) بیان نمود

علامه مجلسی در کتاب بحار، از تفسیر قمی نقل نموده که مدت ها مردم ⁽¹⁾

وقد أجمع أهل الحدیث و التاریخ علی تعیین المهر المذکور، و آنما بقی أهل البیت علیهم الصلاة و السلام ملتزمین فی زواجهم بهذا المهر، حتی أن المأمون العباسی لما زوج الامام محمد الجواد(علیه السلام) ابنته أم الفضل، و انفق الملایین علی حفل الزواج، لکن الامام(علیه السلام)لم یزد المهر علی الخمسمائة درهم. (فاطمة الزهراء علی لعلی دخیل : 51).

ان النبی (صلی الله علیه و اله) بین فضایل علی لفاطمة (علیهما السلام)

فی البحار ج 3 ص 99 عن تفسیر القمی قال: أَبِی عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ: کَانَتْ فَاطِمَهُ (علیها السلام) لَا یَذْکُرُهَا أَحَدٌ لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و اله)إِلَّا أَعْرَضَ عَنْهُ حَتَّی أَیِسَ النَّاسُ مِنْهَا فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ یُزَوِّجَهَا مِنْ عَلِیٍّ أَسَرَّ إِلَیْهَا فَقَالَتْ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْتَ أَوْلَی بِمَا تَرَی غَیْرَ أَنَّ

فاطمه (علیها السلام) را از رسول خدا(صلی الله علیه و اله) خواستگاری می کردند و رسول خدا (صلی الله علیه و اله)نمی پذیرفت. تا این که مردم از تزویج با فاطمه (علیها السلام) مأیوس شدند و هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و اله)خواست او را به علی (علیهما السلام) تزویج نماید سخنانی را خصوصی و سری با فاطمه مطرح نمود و فاطمه (علیها السلام) به پدر خود گفت: «شما برای مصلحت اندیشی برای من از همه سزاوارترید، جز این که زنهای قریش به من گفته اند: علی ما دارای شکمی بزرگ و دستی هایی طولانی و اعضایی درشت است و بالای پیشانی او مو ندارد و چشمان او بزرگ و بندهای استخوان او قوی و ضخیم است و دندان های او

در وقت خندیدن ظاهر می شود و او را مالی و ثروتی نیست.)

پس رسول خدا (صلی الله علیه و اله)به فاطمه (علیها السلام) فرمود: «مگر نمی دانی خداوند از بین مردم ⁽¹⁾

فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم:

یَا فَاطِمَهُ أَمَا عَلِمْتِ أَنَّ اللَّهَ أَشْرَفَ عَلَی الدُّنْیَا فَاخْتَارَنِی عَلَی رِجَالِ الْعَالَمِینَ، ثُمَّ اطَّلَعَ فَاخْتَارَ عَلِیّاً عَلَی رِجَالِ الْعَالَمِینَ، ثُمَّ اطَّلَعَ فَاخْتَارَکِ عَلَی نِسَاءِ الْعَالَمِینَ؟

یَا فَاطِمَهُ إنَّهُ لَمَّا أُسْرِیَ بِی إِلَی السَّمَاءِ وَجَدْتُ مَکْتُوباً عَلَی صَخْرَهِ بَیْتِ الْمَقْدِسِ: لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ، أَیَّدْتُهُ بِوَزِیرِهِ وَ نَصَرْتُهُ بِوَزِیرِهِ، فَقُلْتُ لِجَبْرَئِیلَ: وَ مَنْ وَزِیرِی؟

فَقَالَ:

عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام.

فَلَمَّا انْتَهَیْتُ إِلَی سِدْرَهِ الْمُنْتَهَی وَجَدْتُ مَکْتُوباً عَلَیْهَا: إِنِّی أَنَا اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنَا وَحْدِی، مُحَمَّدٌ صَفْوَتِی مِنْ خَلْقِی أَیَّدْتُهُ بِوَزِیرِهِ وَ نَصَرْتُهُ بِوَزِیرِهِ، فَقُلْتُ لِجَبْرَئِیلَ: وَ مَنْ وَزِیرِی؟

قَالَ:

عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام.

من را انتخاب نمود و سپس از بین آنها علی را برگزید و سپس از بین زنان عالمین تو را انتخاب کرد؟»

تا این که فرمود: «ای فاطمه! خداوند چون مرا به آسمان برد [و به معراج رفتم دیدم بر صخرة بیت المقدس نوشته شده است: «لا اله الا الله محمد رسول الله، ایدته بوزیره و نصرته بوزیره» ( یعنی خدایی جز خدای یگانه نیست و محمد فرستاده اوست و من او را به وسیله وزیر او تأیید و کمک نمودم).

پس من به جبرئیل گفتم: وزیر من کیست؟ جبرئیل گفت: وزیر تو ⁽¹⁾

فَلَمَّا دَخَلْتُ الْجَنَّهَ رَأَیْتُ فِی الْجَنَّهِ شَجَرَهَ طُوبَی أَصْلُهَا فِی دَارِ عَلِیٍّ وَ مَا فِی الْجَنَّهِ قَصْرٌ وَ لا مَنْزِلٌ إِلا وَ فِیهَا فِتْرٌ مِنْهَا وَ أَعْلاهَا أَسْفَاطُ حُلَلٍ مِنْ سُنْدُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ یَکُونُ لِلْعَبْدِ الْمُؤْمِنِ أَلْفُ أَلْفِ سَفَطٍ فِی کُلِّ سَفَطٍ مِائَهُ أَلْفِ حُلَّهٍ مَا فِیهِ حُلَّهٌ تُشْبِهُ الْأُخْرَی عَلَی أَلْوَانٍ مُخْتَلِفَهٍ وَ هُوَ ثِیَابُ أَهْلِ الْجَنَّهِ، وَسَطُهَا ظِلٌّ مَمْدُودٌ، عَرْضُ الْجَنَّهِ کَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ «أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ» یَسِیرُ الرَّاکِبُ فِی ذَلِکَ الظِّلِّ مَسِیرَهَ مِائَهِ عَامٍ فَلا یَقْطَعُهُ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ «وَ ظِلٍّ مَمْدُودٍ» (الواقعة: 29) وَ أَسْفَلُهَا ثِمَارُ أَهْلِ الْجَنَّهِ وَ طَعَامُهُمْ مُتَدَلِّلٌ [مُتَدَلٍ ] فِی بُیُوتِهِمْ یَکُونُ فِی الْقَضِیبِ مِنْهَا مِائَهُ لَوْنٍ مِنَ الْفَاکِهَهِ مِمَّا رَأَیْتُمْ فِی دَارِ الدُّنْیَا وَ مَا لَمْ تَرَوْهُ وَ مَا سَمِعْتُمْ بِهِ وَ مَا لَمْ تَسْمَعُوا مِثْلَهَا وَ کُلَّمَا یُجْتَنَی مِنْهَا شَیْ ءٌ نَبَتَتْ مَکَانَهَا أُخْرَی «لا مَقْطُوعَهٍ وَ لا مَمْنُوعَهٍ» وَ یَجْرِی نََهْرٌ فِی أَصْلِ تِلْکَ الشَّجَرَهِ تَنْفَجِرُ مِنْهَا الْأَنْهَارُ الْأَرْبَعَهُ «أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَیْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ

علی بن ابی طالب است. و چون به «سدرة المنتهی» رسیدم دیدم بر آن نوشته شده است: «ان انا الله لا اله الاانا، وحدی، محمد صفوتی من خلق، ایڈته بوزیره، و نصرته بوزیره.» پس به جبرئیل گفتم: وزیر من کیست؟ جبرئیل گفت: وزیر تو

علی بن ابی طالب است.

و چون از سدرة المنتهی» گذشتم و به عرش خدای رب العالمین رسیدم، دیدم بر پایه های عرش الهی نوشته شده است: «انا الله لا اله الا انا، محمد حبیبی، ایدته

بوزیره، و نصرته بوزیره.)

و چون داخل بهشت شدم، درخت طوبی را دیدم که اصل آن در خانه

علی (علیه السلام) بود و در هر قصری و خانه ای از اهل بهشت شاخه ای از آن قرار داشت و در بالای درخت طوبی گل های زیبایی از سندس و استبرق بود و برای بنده مومن از آن درخت هزار هزار گل بود و در هر گلی یکصد هزار حله بود که هر کدام را رنگی خاص بود و هیچ کدام به دیگری شبیه نبود و آنها لباس های اهل بهشت

بودند.

و پهنای بهشت مانند پهنای آسمان و زمین بود که خداوند آن را برای مؤمنین به خدا و رسول او آماده کرده است و در وسط بهشت سایه ای بود بسیار طولانی که اگر سواری یکصد سال در آن سایه حرکت کند به آخر آن نخواهد رسید؛ چنان که آیه شریفه و ظل ممدوده به آن اشاره نموده است. ⁽¹⁾

و در زیر آن سایه طولانی، میوه ها و غذاهای اهل بهشت در خانه های بهشتیان سرازیر بود و هر میوه ای از میوه های بهشتی را یکصد رنگ از رنگ هایی که بعضی را در دنیا دیده و شنیده اید و بعضی را ندیده و نشنیده اید بود و در بهشت هر میوه ای که چیده شود فورا مانند آن بر آن درخت می روید و آن میوه ها نه تمام شدنی است و

نه از خوردن آنها منع می شود: «لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ (33)»

و نهر بزرگی در زیر آن اشجار بهشتی جاری است که چهار نهر دیگر مانند نهر آب گوارا و نهر شیر که هرگز طعم آن تغییر نمی کند و نهری از شراب بهشتی که در آن برای بهشتیان لذتی است و نهری از عسل مصفی از آن جاری می شود.»

تا این که فرمود: «ای فاطمه! خداوند برای من با درخواست من هفت

خصلت را به علی عطا فرمود:

1 - او، همانند من، نخستین کسی است که از قبر خارج می شود و در قیامت

حضور می یابد. ⁽¹⁾

یَا فَاطِمَهُ هَذَا مَا أَعْطَاهُ اللَّهُ عَلِیّاً فِی الْآخِرَهِ وَ أَعَدَّ لَهُ فِی الْجَنَّهِ إذَا کَانَ فِی الدُّنْیَا لا مَالَ لَهُ.

فَأَمَّا مَا قُلْتَ: إنَّهُ بَطِینٌ، فَإنَّهُ مَمْلُوءٌ مِنْ عِلْمٍ خَصَّهُ اللَّهُ بِهِ وَ أَکْرَمَهُ مِنْ بَیْنِ أُمَّتِی

2 - او، همانند من، نخستین کسی است که در کنار صراط با من می ایستد و به

آتش می گوید: این را بگیر و این را رها کن.

3 - او، همانند من، نخستین کسی است که لباس بهشتی می پوشد.

4 - او، همانند من، در طرف راست عرش الهی خواهد ایستاد.

5 - او، همانند من، نخستین کسی است که در بهشت را می کوبد.

6 - او، همانند من، نخستین کسی است که در علیین (مقام عالی بهشتی)

ساکن می شود.

7 - او، همانند من، نخستین کسی است که از شراب مهر شده بهشتی می نوشد [که خداوند در مورد آن فرموده است: ختامه مسک و فی ذلک فلیتنافس المتنافسون و ( یعنی مهر سر آن شراب بهشتی از مشک است ( یعنی خوشبو است) و در چنین نعمت هایی باید سبقت گیرندگان سبقت گیرند).

ای فاطمه! اینها فضایل و نعمت هایی است که خداوند در آخرت و در بهشت به علی (علیه السلام) داده است؛ عوض آن که در دنیا برای او مالی نیست و ثروتی ندارد.»

سپس فرمود: «و اما این که گفتی او بطین و صاحب شکمی بزرگ است، بدان که بزرگی شکم او از علمی است که خداوند از بین امت، او را به آن اختصاص داده و گرامی داشته است.»

لوازم خانه علی هنگام زفاف فاطمه (علیهما السلام)

علامه مجلسی در کتاب شریف بحارالانوار، از قرب الاسناد، از امام صادق، از پدر خود امام باقر(علیهما السلام) نقل نموده که فرمود: «هنگام ورود فاطمه به خانه علی (علیهما السلام) فرش خانه آنان پوست گوسفندی بود که روزها بر پشت آن برای شتر خود علف می ریختند و چون شب می شد و می خواستند بخوابند آن را بر آن روی دیگر بر می گردانند و بر پشم آن می خوابیدند.»

امام باقر (علیه السلام) سپس فرمود: «و بالش آنان از لیف خرما پر شده بود، و صداق و مهر فاطمه (علیها السلام) زره ای بود از آهن [که امیرالمؤمنین (علیه السلام) آن را به پانصد درهم فروخت و پول آن را به عنوان مهریه فاطمه (علیها السلام) به رسول خدا (صلی الله علیه و اله) تحویل داد و رسول خدا با آن برای فاطمه (علیها السلام) جهیزیه فراهم نمود

مؤلف گوید: آنچه امروزه در جامعه ما رایج و معمول است با روش رسول خدا(صلی الله علیه و اله) مطابقت ندارد. بلکه دقیقة خلاف آن چیزی است که آن بزرگوار انجام داده است. و ما سنت حسنه ازدواج را بار گرانی کرده ایم که در نتیجه آن جوان ها گرفتار شهوت و غریزه جنسی و خطرهای فراوان اخلاقی و محرمات الهی شده اند.

ای کاش به آیه شریفه: « لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» گوش می نمودیم و ⁽¹⁾

فی البحار ج 43 ص 106 عن قرب الإسناد ابْنُ طَرِیفٍ عَنِ ابْنِ عُلْوَانَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ (علیهما السلام) قَالَ: کَانَ فِرَاشُ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَهَ حِینَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ إِهَابُ کَبْشٍ إِذَا أَرَادَا أَنْ یَنَامَا عَلَیْهِ قَلَّبَاهُ فَنَامَا عَلَی صُوفِهِ قَالَ وَ کَانَتْ وِسَادَتُهُمَا أَدَماً حَشْوُهَا لِیفٌ قَالَ وَ کَانَ صَدَاقُهَا دِرْعاً مِنْ حَدِیدٍ.

عمل آن حضرت را سرلوحه برنامه خویش قرار می دادیم و دستور دین خدا را در امر ازدواج و معاشرت خود معیار و میزان درستی کار خود می دانستیم.

مهر و زفاف فاطمه (علیها السلام)و نثار او بین ملائکه

علامه مجلسی در کتاب شریف بحار، از امالی شیخ طوسی، از امام باقر (علیه السلام)⁽¹⁾

فی البحار ج104/53 عن امالی الطوسی عن أبی عَمْرٍو عَنِ اِبْنِ عُقْدَهَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ اَلْحَسَنِ عَنْ مُوسَی بْنِ إِبْرَاهِیمَ اَلْمَرْوَزِیِّ عَنْ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَلَیْهِمُ السَّلاَمُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ قَالَ: لَمَّا زَوَّجَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَاطِمَهَ مِنْ عَلِیٍّ أَتَاهُ أُنَاسٌ مِنْ قُرَیْشٍ فَقَالُوا إِنَّکَ زَوَّجْتَ عَلِیّاً بِمَهْرٍ خَسِیسٍ فَقَالَ مَا أَنَا زَوَّجْتُ عَلِیّاً وَ لَکِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ زَوَّجَهُ لَیْلَهَ أُسْرِیَ بِی عِنْدَ سِدْرَهِ اَلْمُنْتَهَی أَوْحَی اَللَّهُ إِلَی اَلسِّدْرَهِ أَنِ اُنْثُرِی مَا عَلَیْکِ فَنَثَرَتِ اَلدُّرَّ وَ اَلْجَوْهَرَ وَ اَلْمَرْجَانَ فَابْتَدَرَ اَلْحُورُ اَلْعِینُ فَالْتَقَطْنَ فَهُنَّ یَتَهَادَیْنَهُ وَ یَتَفَاخَرْنَ وَ یَقُلْنَ هَذَا مِنْ نُثَارِ فَاطِمَهَ بِنْتِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ.فَلَمَّا کَانَتْ لَیْلَهُ اَلزِّفَافِ أَتَی اَلنَّبِیُّ بِبَغْلَتِهِ اَلشَّهْبَاءِ وَ ثَنَی عَلَیْهَا قَطِیفَهً وَ قَالَ لِفَاطِمَهَ اِرْکَبِی وَ أَمَرَ سَلْمَانَ أَنْ یَقُودَهَا وَ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَسُوقُهَا فَبَیْنَمَا هُوَ فِی بَعْضِ اَلطَّرِیقِ إِذْ سَمِعَ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَجْبَهً فَإِذَا هُوَ بِجَبْرَئِیلَ فِی سَبْعِینَ أَلْفاً وَ مِیکَائِیلَ فِی سَبْعِینَ أَلْفاً فَقَالَ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ مَا أَهْبَطَکُمْ إِلَی اَلْأَرْضِ قَالُوا جِئْنَا نَزُفُّ فَاطِمَهَ إِلَی عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ فَکَبَّرَ جَبْرَئِیلُ وَ کَبَّرَ مِیکَائِیلُ وَ کَبَّرَتِ اَلْمَلاَئِکَهُ وَ کَبَّرَ مُحَمَّدٌ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَوَقَعَ اَلتَّکْبِیرُ عَلَی اَلْعَرَائِسِ مِنْ تِلْکَ اَللَّیْلَهِ .

و آن حضرت از جابر بن عبدالله انصاری نقل نموده که گفت: چون رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فاطمه (علیها السلام) را به علی (علیه السلام) تزویج نمود عده ای از قریش گفتند: شما فاطمه را با مهری اندک به علی تزویج نمودی!

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: «من فاطمه را به علی تزویج نکردم، بلکه خداوند عزوجل در شب معراج نزد «سدرة المنتهی» او را به علی تزویج نمود و به درخت سدرة المنتهی» وحی نمود که نثار خود را برای فاطمه و علی بریزد و چون درخت سدرة المنتهی» طلا و در و مرجان خود را نثار نمود و حورالعین پریدند و آنها را گرفتند و بین خود فخر نمودند و گفتند: اینها نثار فاطمه دختر محمد(صلی الله علیه و اله) است.»

هنگامی که شب زفاف فاطمه(علیها السلام) فرا رسید رسول خدا(صلی الله علیه و اله) استر شهبای خود را آماده نمود و قطیفه ای بر آن انداخت و به فاطمه (علیها السلام) فرمود: «دخترم! سوار شو.» و سلمان را فرمود تا افسر آن را بگیرد و از جلو حرکت کند و رسول خدا(صلی الله علیه و اله) نیز از عقب سر حرکت فرمود تا این که صدایی به گوش رسول خدا(صلی الله علیه و اله) رسید و آن حضرت دیدند جبرائیل با هفتاد هزار ملک و میکائیل با هفتاد هزار ملک نازل شدند، رسول خدا (علیه السلام)فرمود: «برای چه به زمین آمده اید؟» گفتند: آمده ایم فاطمه را به خانه علی بن ابی طالب ببریم. پس جبرئیل و میکائیل و همه ملائکه تکبیر گفتند و رسول خدا (صلی الله علیه و اله)نیز تکبیر گفت و از آن شب تکبیر در زفاف عروسان سنت شد.

در همان کتاب، از امالی شیخ طوسی، از اسحاق بن عمار و ابوبصیر، از امام ⁽¹⁾

الیاء المثناة، و الوحی الکلام الخفی .)

و فیه ص 105 عن آمالی الطوسی عن الحسین بن إبراهیم القزوینی، عن محمد

صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: «خداوند تبارک و تعالی مهر فاطمه (علیها السلام) را یک چهارم دنیا قرار داد که فاطمه مالک آن می باشد و بهشت و دوزخ را نیز مهر او قرار داد که دشمنان خود را به دوزخ بفرستد و اولیا و دوستان خویش را به بهشت ببرد. او صدیقه کبری است و معرفت او شرط نجات [این امت و امت های گذشته است.»

هدیه خداوند در ولیمة علی و فاطمه(علیها السلام)

در کتاب بحار، از خرائج راوندی نقل شده که گوید: چون زفاف فاطمه فرا ⁽¹⁾

هدیة الله سبحانه و تعالی لعلی و فاطمه (علیهما السلام)

رُوِیَ: أَنَّهُ لَمَّا کَانَ وَقْتُ زِفَافِ فَاطِمَهَ علیها السلام اتَّخَذَ النَّبِیُّ صلی الله علیه وآله طَعَاماً وَ خَبِیصاً وَ قَالَ لِعَلِیٍّ ادْعُ النَّاسَ قَالَ عَلِیٌّ علیه السلام جِئْتُ إِلَی النَّاسِ فَقُلْتُ أَجِیبُوا الْوَلِیمَهَ فَأَقْبَلُوا فَقَالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه وآله أَدْخِلْ عَشَرَهً فَدَخَلُوا وَ قَدَّمَ إِلَیْهِمُ الطَّعَامَ وَ الثَّرِیدَ فَأَکَلُوا ثُمَّ أَطْعَمَهُمُ السَّمْنَ وَ التَّمْرَ فَلَا یَزْدَادُ الطَّعَامُ إِلَّا بَرَکَهً فَلَمَّا أَطْعَمَ الرِّجَالَ عَمَدَ إِلَی مَا فَضَلَ مِنْهَا فَتَفَلَ فِیهَا وَ بَارَکَ عَلَیْهَا وَ بَعَثَ مِنْهَا إِلَی نِسَائِهِ وَ قَالَ قُلْ لَهُنَّ کُلْنَ وَ أَطْعِمْنَ مَنْ غَشِیَکُنَّ.

ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله دَعَا بِصَحْفَهٍ فَجَعَلَ فِیهَا نَصِیباً فَقَالَ هَذَا لَکَ وَ لِأَهْلِکَ وَ هَبَطَ

رسید رسول خدا (صلی الله علیه و اله) نان و خبیص - غذایی است که از خرما و روغن تهیه می شود - فراهم نمود و به علی (علیه السلام) فرمود: «مردم را برای ولیمه فاطمه (علیها السلام) دعوت کن.»

علی (علیه السلام) می فرماید: «من به مسجد رفتم و به مردم گفتم: همگی برای ولیمه فاطمه حاضر شوید. پس [جمعیت زیادی که بیش از چهار هزار نفر بودند آمدند و رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فرمود تا ده نفر ده نفر وارد شوند و همه را اطعام نمود و از آن غذا چیزی کم نشد و سپس آب دهان در آن غذا انداخت و دعای برکت خواند و از آن غذا به خانه های همسران خود فرستاد و فرمود: به آنها بگویید [از این طعام بخورند و به میهمانان خود نیز بدهند.)

امیرالمؤمنین (علیه السلام)می فرماید: سپس رسول خدا ظرفی را طلب نمود و سهم من و فاطمه را در آن قرار داد و فرمود: «یا علی! این ظرف هم برای تو و فاطمه باشد»، و به ام سلمه فرمود تا ظرفی را پر از آب نماید و به من فرمود تا نصف آن را بنوشم و به فاطمه نیز فرمود تا مقداری از آن را بنوشد و باقی مانده را بر صورت و سینه فاطمه پاشید.

تا این که جبرئیل با عده ای از ملائکه فرود آمدند و از طرف خداوند هدیه ای آوردند. آن هدیه، سبدی از میوه های بهشتی بود و چون رسول خدا(صلی الله علیه و اله) سر آن را باز ⁽¹⁾

نمود مقداری نان و شیرینی و موز و کشمش در آن بود، پس فرمود: «این هدیه جبرئیل است.» سپس رسول خدا(صلی الله علیه و اله) یک عدد به را دو نصف کرد و به علی (علیه السلام) فرمود: «این هدیه ای است از بهشت که خداوند برای تو و فاطمه فرستاده است.» آن گاه نصف آن را به علی و نصف دیگر را به فاطمه (علیهما السلام) داد.

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)بین علی و فاطمه (علیهما السلام) تقسیم کار نمود

علامه مجلسی در کتاب بحار، از کتاب قرب الاسناد، ازامام باقر(علیه السلام) نقل نموده که فرمود: «علی و فاطمه (علیهما السلام) [پس از ازدواج از رسول خدا (صلی الله علیه و اله)خواستند که وظایف آنان را نسبت به امور زندگی معین فرماید. پس رسول خدا(صلی الله علیه و اله) کار داخل خانه را به عهده فاطمه (علیهما السلام) و کار خارج خانه را به عهده علی (علیه السلام) قرار داد، و فاطمه (علیها السلام) از این دستور و قضاوت پدر خشنود شد و فرمود: خدا داند من چقدر خوشحال شدم که پدرم رسول خدا (صلی الله علیه و اله)من را از رفت و آمد خارج خانه و بین مردان

معاف نمود.»

مؤلف گوید: در روایاتی که نشانه های آخرالزمان در آنها ذکر شده آمده است

تقسیم النبی(صلی الله علیه و اله) العمل بین علی و فاطمة(علیها السلام)

روی فی البحار ج 81/63 قُرْبِ اَلْإِسْنَادِ ، عَنِ اَلسِّنْدِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی اَلْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: تَقَاضَی عَلِیٌّ وَ فَاطِمَهُ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَیْهَا إِلَی رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فِی اَلْخِدْمَهِ فَقَضَی عَلَی فَاطِمَهَ بِخِدْمَهِ مَا دُونَ اَلْبَابِ وَ قَضَی عَلَی عَلِیٍّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ بِمَا خَلْفَهُ قَالَ فَقَالَتْ فَاطِمَهُ عَلَیْهَا السَّلاَمُ فَلاَ یَعْلَمُ مَا دَاخَلَنِی مِنَ اَلسُّرُورِ إِلاَّ اَللَّهُ بِإِکْفَائِی رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ تَحَمُّلَ رِقَابِ اَلرِّجَالِ . (قیل: المراد کفاءة الزوجة تحمة مثل تحمل رقاب الرجل).

که زن ها در آن زمان همانند مردها حریص به مال دنیا خواهند بود و مثل مردان در خارج خانه به کار مشغول می شوند.

برای تفصیل بیشتر به کتاب «دولة المهدی»، بخش «احوال مردم آخرالزمان»

مراجعه شود.

شخصیت والای فاطمه (علیها السلام)

حدیث کساء و آیه تطهیر

مرحوم علامه شیخ عبدالله بحرانی، صاحب کتاب عوالم، گوید: من به خط ⁽¹⁾

قال العلامة الشیخ عبدالله البحرانی صاحب «العوالم»:رایت بخط الشیخ الجلیل السید هاشم،

عن شیخه السید ماجد البحرانی

عن الحسن بن زین الدین الشهید الثانی،

عن شیخه المقدس الاردبیلی،

عن شیخه علی بن عبدالعالی الکرکی،

عن الشیخ علی بن هلال الجزائری،

عن الشیخ احمد بن فهد الحلی،

عن الشیخ علی بن الخازن الحائری،

عن الشیخ ضیاء الدین علی بن الشهید الاول

عن ابیه،

عن فخر المحققین،

عن شیخه العلامه الحلی،

عن شیخه المحقق،

عن شیخه ان نما الحلی،

عن شیخه محمد بن ادریس الحلی،

عن ابی حمزه الطوسی صاحب ثاقب المناقب،

عن الشیخ الجلیل محمد بن شهر آشوب

عن الطبرسی صاحب الاحتجاج،

عن شیخه الجلیل الحسن بن الحسن الطوسی،

عن ابیه، شیخ الطائفه،

عن شیخه المفید،

عن شیخه ابن قولویه القمی،

عن شیخه الکلینی،

عن علی بن ابراهیم بن هاشم،

عن ابیه،

عن احمد بن محمد بن ابی نصر البزنطی،

عن قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی،

عن ابی بصیر،

عن ابان بن تغلب البکری،

عن جابر بن یزید الجعفی،

عن جابر بن عبدالله

الانصاری

شیخ جلیل سید هاشم بحرانی یافتم که او با سند خود از جابر بن عبدالله انصاری نقل نموده که گوید:

بسم الله الرحمن الرحیم. سمعت فاطمة الزهراء... یعنی از فاطمه زهرا(علیها السلام) شنیدم که فرمود: «روزی پدرم رسول خدا (صلی الله علیه و اله)بر من وارد شد و فرمود «السلام علیک یا فاطمه» گفتم: «و علیک السلام یا ابتاه» پس فرمود:

ای فاطمه! من در بدن خود ضعفی احساس می کنم. گفتم: به خدا پناه می برم از این که شما ضعیف باشید. فرمود: ای فاطمه! برایم کسای یمانی را بیاور و مرا با آن بپوشان. پس من کسا را آوردم و به آن حضرت پوشاندم و دیدم که صورت او مانند ماه شب چهارده می درخشد.

ساعتی گذشت فرزندم حسن (علیه السلام) آمد و گفت: «السلام علیک یا اماه» گفتم: «و علیک السلام، ای نور چشم و میوه دل من! پس گفت: ای مادر، نزد شما بوی خوشی همانند بوی جدم رسول خدا (صلی الله علیه و اله)را می شنوم. گفتم: آری، او در زیر کسا قرار دارد. پس حسن به سوی کسا رفت و گفت:

سلام بر شما، ای جد بزرگوار من، آیا اجازه می دهید که من داخل کسا شوم؟ ⁽¹⁾

بسم الله الرحمن الرحیم: سمعت فاطمة الزهراء (علیها السلام) (بنت رسول الله(صلی الله علیه و اله) خ ل) أنها قالت: دخل علی أبی رسول الله (صلی الله علیه و اله)فی بعض الایام فقال: السلام علیک یا فاطمة، فقلت: و علیک السلام یا أبتاه فقال:

فقال: إنی لأجد فی بدنی ضعفاً.

فقلت له: اعیذک باللَّه یا أبتاه من الضعف.

فقال: یا فاطمه، إئتینی بالکساء الیمانی، و غطینی به.

فأتیته و غطیته به، و صرت أنظر إلیه فإذا به یتلألأ کأنّه

پس پدرم فرمود: و علیک السلام، ای فرزند من و ای صاحب حوض من، تو اجازه داری، وارد شو! پس حسن داخل کسا شد.

ساعتی گذشت، ناگهان فرزندم حسین وارد شد و گفت: «السلام علیک یا اماه»

گفتم: و علیک السلام، ای نور چشم و میوه دل من! پس گفت: ای مادر نزد تو بوی خوشی همانند بوی جدم رسول الله (صلی الله علیه و اله) را می شنوم. گفتم: آری، فرزند عزیزم! جد تو و برادرت در زیر کسا هستند. پس حسین نیز نزد کسا رفت و سلام کرد و گفت: یا جدا! و یا من اختاره الله! آیا به من اجازه می دهید که داخل کسا شوم؟ ⁽¹⁾

فما کانت إلّا ساعهً و إذا بولدی الحسن(علیه السلام) قد أقبل، فقال: السلام علیک یا أمّاه.

فقلت: و علیک السلام یا قرّه عینی، و ثمره فوادی.

فقال لی: یا أمّاه، إنّی اشم عندک رائحه طیبه کانّها رائحه جدی رسول اللَّه(صلی الله علیه و اله).

فقلت: نعم یا ولدی، إن جدک تحت الکساء.

فأقبل الحسن (علیه السلام)نحو الکساء، و قال: السلام علیک یا

جداه، یا رسول اللَّه، أتأذن لی أن أدخل معک.

فقال: و علیک السلام یا ولی، و صاحب حوضی، قد أذنت لک. فدخل معه تحت الکساء.

فما کانت إلّا ساعه فإذا بولدی الحسین (علیه السلام)قد أقبل، و قال: السلام علیک یا أماه.

فقلت: و علیک السلام یا قرّه عینی، و ثمره فؤادی.

فقال لی: یا أماه إنی أشم عندک رائحهً طیبه کانّها رائحه جدی رسول اللَّه(صلی الله علیه و اله).

فقلت: نعم یا بنی، إن جدک و أخاک تحت الکساء. فدنا الحسین نحو الکساء و قال: السلام علیک یا جداه، السلام علیک یا من اختاره اللَّه، أتأذن لی أن أکون معکما تحت هذا الکساء.

فقال: و علیک السلام یا ولدی، و یا شافع أمتی، قد أذنت لک، فدخل معهما تحت الکساء.

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: و علیک السلام، ای فرزند من و ای شافع امت من! به تو نیز اجازه دادم. پس حسین (علیه السلام) داخل کسا شد. آن گاه پسرعمم اباالحسن علی بن ابی طالب (علیه السلام) آمد و فرمود: السلام علیک یا فاطمه، یا بنت رسول الله (صلی الله علیه و اله)! گفتم: وعلیک السلام، یا ابا الحسن و یا امیرالمؤمنین! پس فرمود: ای فاطمه، من نزد تو بوی خوشی می شنوم، مثل این که بوی برادر و پسر عمم رسول خدا(صلی الله علیه و اله) است؟

گفتم: آری، او با دو فرزند تو زیر کسا هستند. پس علی (علیه السلام) نیز به طرف کسا رفت و گفت: السلام علیک یا رسول الله(صلی الله علیه و اله) ! آیا به من اجازه می دهید که با شما زیر کسا بیایم؟

رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: و علیک السلام، ای برادر من و ای جانشین من و ای ⁽¹⁾

و قال: السلام علیک یا فاطمه، یا بنت رسول اللَّه(صلی الله علیه و اله).

فقلت: و علیک السلام یا أباالحسن، و یا أمیرالمؤمنین.

فقال: یا فاطمه، إنی أشم عندک رائحه طیبه کانها رائحه أخی و ابن عمی رسول اللَّه(صلی الله علیه و اله).

فقلت: نعم، هاهو مع ولدیک تحت الکساء.

فأقبل علی نحو الکساء، و قال: السلام علیک یا رسول اللَّه(صلی الله علیه و اله)، أتأذن لی أن أکون معکم تحت الکساء.

فقال له: و علیک السلام یا أخی، و خلیفتی، و صاحب لوائی فی المحشر، نعم قد أذنت لک. فدخل علی تحت الکساء.

ثم أتیت نحو الکساء، و قلت: السلام علیک یا أبتاه، یا رسول اللَّه، أتأذن لی أن أکون معکم تحت الکساء؟

فقال لی: و علیک السلام یا ابنتی، و یا بضعتی، قد أذنت لک. فدخلت معهم.

فلمّا اکتملنا و اجتمعنا جمیعاً تحت الکساء أخذ أبی رسول اللَّه بطرفی الکساء، و أومی بیده الیمنی إلی السماء و قال:

«اللهم إن هولاء أهل بیتی، و خاصتی، و حامتی، لحمهم لحمی، و دمهم دمی،یؤلمنی ما یؤلمهم، و یحزننی ما یحزنهم، أنا حرب لمن حاربهم، و سلم لمن سالمهم، و عدو لمن عاداهم، و محب لمن أحبهم، و إنّهم منّی و أنا منهم، فاجعل

صاحب لوای من در قیامت! آری، به تو نیز اجازه دادم. پس علی (علیه السلام) داخل کسا شد.

سپس من نزد کسا رفتم و گفتم: السلام علیک یا رسول الله! ای پدر! آیا به من اجازه می دهید که داخل کسا بیایم؟ رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: و علیک السلام، ای دختر من و ای پاره تن من ! به تو نیز اجازه دادم. پس من نیز داخل کسا شدم. هنگامی که ما پنج نفر در زیر کسا جمع شدیم، پدرم دو طرف کسا را گرفت و دست راست خود را به طرف آسمان بلند کرد و گفت:

خدایا، اینها اهل بیت من و خواص من و حامیان من هستند گوشت آنها گوشت من و خون آنهاخون من است. آنچه آنان را به درد آورد مرا به درد آورده و آنچه آنان را محزون کند مرا محزون کرده و هر کسی با آنان به جنگ برخیزد من با او به جنگ برخواهم خواست و هر کسی با آنان مسالمت و دوستی کند من با او مسالمت خواهم نمود و هر کسی با آنان دشمنی کند من با او دشمن خواهم بود و هرکس آنان را دوست بدارد من او را دوست خواهم داشت.»

آن گاه فرمود: آنان از من هستند و من از آنانم. خدایا، صلوات و برکات و رحمت و غفران و رضوان خود را بر من و بر آنان فرو فرست و رجس و پلیدی را از آنان دورنما و آنها را به پاکی کامل برسان.

پس خدای عزوجل به ملائکه خود فرمود: ای ملائکه من، و ای ساکنان ⁽¹⁾

فقال عز و جل: «یا ملائکتی، و یا سکان سماواتی، إنی ما خلقت سماء مبنیه، و لا فلکاً یدور، و لا فلکا تسری، و لا بحرا

آسمان ها ( بدانید) من آسمان و زمین و ماه و خورشید و فلک و فلک را نیافریدم جز به جهت محبت این پنج نفری که در زیر کسا جمع شده اند. جبرئیل امین گفت: خدای، کیانند در زیر کسا؟ خطاب شد: ⁽¹⁾

فقال الأمین جبرئیل: یا رب، و من تحت الکساء؟

فقال اللَّه عز و جل: هم أهل بیت النبوّه، و معدن الرساله؛ و هم: فاطمه و أبوها و بعلها و بنوها.

فقال جبرئیل: یا ربّ، أتأذن لی أن أهبط إلی الأرض لأکون عهم سادسا؟

فقال اللَّه عز و جل: قد أذنت لک.

فهبط الأمین جبرئیل، و قال لابی: السلام علیک یا رسول اللَّه، العلی الأعلی یقرؤک السلام، و یخصّک بالتحیّه والإکرام، و یقول لک: و عزّتی و جلالی، إنّی ما خلقت سماء مبنیّه، و لا أرضاً مدحیّه، و لا قمراً منیراً، و لا شمساً مضیئه، و لا فلکاً یدور، و لا بحراً یجری، و لا فلکاً تسری إلا لأجلکم و محبتکم؛ و قد أذن لی أن أدخل معکم، فهل تأذن لی أنت یا رسول اللَّه؟

فقال أبی: و علیک السلام یا أمین وحی اللَّه، نعم، قد أذنت لک، فدخل جبرئیل معنا تحت الکساء.

فقال جبرئیل لأبی: إنّ اللَّه قد أوحی إلیکم یقول: (إنما یرید اللَّه لیذهب عنکم الرجس أهل البیت و یطهرکم تطهیراً).(الاحزلب/33).

فقال علی: یا رسول اللَّه، أخبرنی ما لجلوسنا هذا تحت هذا الکساء من الفضل عند اللَّه.

فقال(صلی الله علیه و اله): والذی بعثنی بالحق نبیّاً، واصطفانی بالرساله نجیاً، ما ذکر خبرنا هذا فی محفل من محافل أهل الأرض، و فیه جمع من شیعتنا و محبینا إلا و نزلت علیهم الرحمه، و حفّت بهم الملائکه، و استغفرت لهم إلی أن یتفرقوا.

فقال علی: إذن واللَّه فزنا و فاز شیعتنا، و رب الکعبه.

آنها اهل بیت نبوت و معدن رسالت، یعنی فاطمه و پدر و شوهر و فرزندان او هستند. جبرئل گفت: خدایا، به من اجازه می دهی که به زمین روم و ششمین آنان باشم؟ خدای عزوجل فرمود: به تو اجازه دادم.

پس جبرئیل امین به زمین آمد و سلام کرد و گفت: یا رسول الله! علی اعلی بر شما سلام می رساند و شما را مخصوص تحیت و اکرام می نماید و می فرماید: قسم به عزت و جلالم، من آسمان برافراشته را و زمین پهناور را و ماه منیر را و خورشید تابان را و فلک دوار را و دریای جاری را و کشتی های سیر کننده بر آنها را جز برای محبت وجود شما نیافریدم. سپس گفت: خداوند به من اجازه داده است که با شما باشم، آیا شما نیز به من اجازه می دهی، یا رسول الله!؟

پدرم فرمود: و علیک السلام، ای امین وحی خدا! آری، به تو اجازه دادم. پس جبرئیل نیز در زیرکسا آمد و به پدرم گفت: خداوند به شما وحی نموده و می فرماید: « إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرًا (33)» [یعنی خداوند اراده نموده رجس و پلیدی را از شما اهل البیت دور کند و شما را به پاکی کامل برساند.]

پس امیرالمؤمنین به رسول خدا(علیهما السلام) گفت: یا رسول الله! به من خبر دهید که اجتماع ما در زیر این کسا در نزد خداوند چه فضیلتی دارد؟ رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: قسم به خدایی که مرا به حق به پیامبری مبعوث نمود و به رسالت برگزید، خبر ما در زیر این کسا در هیچ محفلی از محافل و مجالس اهل زمین که در آن عده ای از شیعیان و دوستان ما حضور داشته باشند بیان نمی شود جز این که رحمت خدا بر آنان نازل و ملائکه گرد آنان جمع خواهند شد و برای آنها تا هنگامی که متفرق شوند استغفار خواهند نمود.

پس امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: به پروردگار کعبه قسم، که ما و شیعیان ما

رستگار شدیم. رسول خدا (صلی الله علیه و اله)فرمود: یا علی! قسم به خدایی که مرا به حق به نبوت مبعوث نمود و به رسالت برگزید، هرگز خبر ما در زیر این کسا در هیچ محفل و مجلسی از مجالس اهل زمین که در آن جمعی از شیعیان و محبین ما باشند یاد نمی شود جز این که اگر مهموم و غصه مندی در میان آنان باشد خداوند غصه و اندوه او را برطرف می کند و اگر صاحب حاجتی باشد خداوند حاجت او را برآورده می نماید.

آن گاه امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: به خدا سوگند، ما و شیعیان ما رستگار و

سعادت مند شدیم.)

تفسیر آیه تطهیر در کتب فریقین

مؤلف گوید: تردیدی نیست که آیه تطهیر فقط در باره رسول خدا (صلی الله علیه و اله)و ⁽¹⁾

غمه، و لا طالب حاجهٍ إلا و قضی اللَّه حاجته.

فقال علی: اذن واللَّه فزنا و سعدنا، و کذلک شیعتنا فازوا و سعدوا فی الدنیا والآخره، و رب الکعبه». (احقاق الحق ج 554

/ 2 ).

تفسیر آیة التطهیر فی کتب الفریقین

اقول: لاریب ان آیة التطهیر نزلت فی النبی (صلی الله علیه و اله) و فی علی و فاطمه و الحسن و الحسین (علیهما السلام) خاصة بحکم النصوص المتواترة من طرق الفریقین و قدر رواها جمع من الصحابة کأم سلمة و هی التی استأذنت للدخول تحت الکساء فلم یأذن لها النبی (صلی الله علیه و اله)

امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا و امام حسن و امان حسین (علیهم السلام) نازل شده و روایات متواتر و قطعی در کتاب های شیعه و اهل تسنن شاهد بر این مسأله است.

عده زیادی از صحابه رسول خدا (صلی الله علیه و اله) این روایات را نقل نموده اند ام سلمه، همسر رسول خدا(صلی الله علیه و اله) یکی از آنان است ام سلمه بعد از نقل این روایت گوید: من نیز خواستم که داخل کسا شوم، رسول خدا (صلی الله علیه و اله)اجازه نداد و کسا و عبا را کشید و فرمود: «ای ام سلمه! تو براه خیر هستی، اما اهل بیت من اینها هستند.» و همین مطلب دلیل بر انحصار اهل البیت (علیهم السلام) به علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) است.

عده ای از بزرگان شیعه و اهل سنت این روایت را از ام سلمه نقل کرده اند که

برخی از آنان عبارتند از:

1 - علی بن الحسین (علیهما السلام) که در امالی شیخ طوسی نقل شده است.

2- حکیم بن سعد، که در تفسیر طبری نقل شده است. ⁽¹⁾

1- رواها علی بن الحسین لیا عن أم سلمة کما فی امالی الطوسی ج 378/1 و رواها فی البحار ج 35/ فی باب آیة التطهیر.

2- حکیم بن سعد کما فی تفسیر الطبری فی ذبل الآیة.

3- عبدالله بن ربیعة مولا ام سلمة کما فی شواهد التنزیل للحکسانی.

4- عطاء بن یسارکما فی اسد الغابة فی ترجمة ام سلمة و فی مستدرک الحاکم ج 146/3 .

5- ابوسعید الخدری کا فی شواهد التنزیل و تفسیر الطبری.

3- عبدالله بن ربیعه، که در کتاب شواهد التنزیل حسکانی نقل شده است.

4 - عطاء بن یسار، که در اسد الغابه در احوالات ام سلمه آمده است.

5 - ابوسعید خدری، که در شواهد التنزیل و تفسیر طبری نقل شده است.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) نیز در هنگام احتجاج خود باصحابه، آنان را قسم داد و فرمود: «آیا شما این حدیث کسا را از ام سلمه نشنیدید؟» و آنها اعتراف نمودند که این حدیث را از ام سلمه شنیده اند.

از جمله کسانی که حدیث کسا و نزول آیه تطهیر را در باره پنج وجود مقدس

نقل کرده واثلة بن اسقع است، چنان که در مسند احمد بن حنبل نقل شده است.

عایشه نیز از جمله کسانی است که حدیث کسا و آیه تطهیر را در باره اهل البیت را نقل کرده است، چنان که در صحیح مسلم در باب فضایل حسن و حسین آمده و حاکم نیز در مستدرک از او نقل کرده است.

جابر بن عبدالله انصاری نیز این روایت را نقل کرده، چنان که در کتاب ⁽¹⁾

کلهم قالوا: نشهد ان ام سلمة حدثتنا بذلک.

و ممن روی حدیث الکساء و نزول الآیة: و اثلة بن الأسقع کما فی مسند ابن حنبل

ج107/4 و ممن رواها: عایشة کما فی صحیحة مسلم فی باب فضائل الحسن و

الحسین (علیهما السلام) و رواها عنها الحاکم فی المستدرک ج 147/3 .

و ممن رواها من الصحابه: جابر بن عبدالله الانصاری کا رواها عنه فی البحار

ج 308 / 39 و ان اردت مزید التفصیل فعلیک بالکتب المفضلة فی ذلک، واوردنا الآیة مع

تفاسیر الفریقین فی کتابنا «آیات الفضائل» فلیراجع الطالب.

بحارالانوار ذکر شده است.

تفسیر آیه تطهیر از منابع شیعه و اهل سنت در کتاب «آیات الفضائل» ص 501 به طور مفصل ذکر شده خوانندگان گرامی می توانند به این کتاب و سایر کتب

مراجعه نمایند.

حدیث لوح فاطمه(علیها السلام)

در کتاب «کمال الدین و تمام النعمة» صدوق، از ابوبصیر، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: «پدرم امام باقر (علیه السلام) به جابر بن عبدالله انصاری فرمود: مرا به تو حاجتی است، هر زمان که برای تو ممکن باشد با تو سخنی دارم.» جابر ⁽¹⁾

روی فی کمال الدین عَنْ أَبِی بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ، قَالَ: قَالَ أَبِی عَلَیْهِ السَّلَامُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِیِّ: إِنَّ لِی إِلَیْکَ حَاجَهً، فَمَتَی یَخِفُّ عَلَیْکَ أَنْ أَخْلُوَ بِکَ فَأَسْأَلَکَ عَنْهَا؟

فَقَالَ لَهُ جَابِرٌ: فِی أَیِّ الْأَوْقَاتِ شِئْتَ، فَخَلَّی بِهِ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَیْهِ السَّلَامُ، قَالَ لَهُ: یَا جَابِرُ، أَخْبِرْنِی عَنِ اللَّوْحِ الَّذِی رَأَیْتَهُ فِی یَدَ أُمِّی فَاطِمَهَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ مَا أَخْبَرَتْکَ بِهِ أَنَّهُ فِی ذَلِکَ اللَّوْحِ مَکْتُوباً.فَقَالَ جَابِرٌ: أَشْهَدُ بِاللَّهِ، أَنِّی دَخَلْتُ عَلَی أُمِّکَ فَاطِمَهَ عَلَیْهَا السَّلَامُ فِی حَیَاهِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أُهَنِّئُهَا بِوِلَادَهِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ، فَرَأَیْتُ فِی یَدِهَا لَوْحاً أَخْضَرَ، ظَنَنْتُ أَنَّهُ مِنْ زُمُرُّدٍ، وَ رَأَیْتُ فِیهِ کِتَابَهً بَیْضَاءَ شَبِیهَهً بِنُورِ الشَّمْسِ، فَقُلْتُ لَهَا: بِأَبِی أَنْتِ وَ أُمِّی، یَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا اللَّوْحُ؟فَقالَتْ: هذا اللَّوْحُ أَهْداهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلی رَسُولِهِ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ فِیهِ اِسْمُ أَبی وَاِسْمُ بَعْلِی وَاِسْمُ ابْنِیَّ، وَأَسْماءُ الأَوْصِیاءِ مِنْ وُلْدِی، فَأَعْطانِیهِ أَبی عَلَیْهِ السَّلامُ لِیَسُرَّنی بِذلِکَ.

عرض کرد: هر وقت که شما بخواهید من آماده هستم.

پس پدرم امام باقر(علیه السلام) با او خلوت نمود و به او فرمود: «لوحی که در دست مادرم فاطمه، دختر رسول خدا(صلی الله علیه و اله)، دیده ای و آنچه مادرم در مورد آن لوح به تو گفته است را برایم بگو.»

جابر گفت: خدا را گواه می گیرم که روزی در زمان حیات رسول خدا(صلی الله علیه و اله) خدمت مادرت فاطمه (علیها السلام) رفتم که او را به ولادت فرزندش امام حسین (علیهما السلام) تهنیت و تبریک بگویم. پس لوح سبزی را در دست او دیدم که گمان کنم از زمرد بود، دیدم در آن نوشته ای سفید و نورانی شبیه به نور خورشید وجود داشت. پس به او عرض کردم پدر و مادرم فدای شما! ای دختر رسول خدا(صلی الله علیه و اله)! این لوح چیست؟

فاطمه (علیها السلام) فرمود: «این لوحی است که خداوند عزوجل به رسول خود(صلی الله علیه و اله) اهدا نموده و در آن نام پدرم رسول خدا (صلی الله علیه و اله)و نام شوهرم علی (علیه السلام) و نام دو فرزندم حسن و حسین (علیها السلام) و نام اوصیای از فرزندانم در آن ثبت شده است و پدرم آن را به من داده که به وسیله آن خشنود شوم.)

سپس گفت: «مادرت فاطمه (علیها السلام) آن لوح را به من داد و من آن را خواندم و از

آن نسخه ای برداشتم.»

امام صادق فرمود: «پدرم به جابر فرمود: آیا آن را به من نشان می دهی ؟ جابر ⁽¹⁾

گفت: آری. آن گاه پدرم به خانه جابر رفت و جابر صحیفه ای را که از پوست گوسفند بود آورد و پدرم پیش از آن که آن را از او بگیرد فرمود: در آن نگاه کن تا آن را برای تو بخوانم. پس پدرم بدون کم و کاست همه آن را خواند و به خدا سوگند،

گفته پدرم هیچ تفاوتی با نوشته جابر نداشت. چون سخن پدرم تمام شد، جابر

گفت: من خدا را گواه می گیرم که آنچه شما خواندید همان بود که در لوح فاطمه نای مکتوب دیدم. و آن این است:

و «بسم الله الرحمن الرحیم» این نوشته ای است از طرف خدای عزیز و حکیم برای نور و سفیر و حجاب و دلیل و راهنمای او محمد(صلی الله علیه و اله) که توسط روح الامین از طرف رب العالمین بر او نازل شد.

ای محمد(صلی الله علیه و اله) ، نام های مرا تعظیم کن و نعمت های مرا شاکر باش و نعمتهای باطنی) مرا انکار مکن. من خدایی هستم که جز من خدایی نیست. من شکننده و نابود کننده جباران و از بین برنده سرکشان و مستکبرانم ]. من ستمکاران را ذلیل می کنم و من حاکم قیامت هستم و خدایی جز من نیست. ⁽¹⁾

پس کسی که به غیر فضل من امید داشته باشد و یا از غیر عدل من بترسد او را عذابی خواهم نمود که احدی از عالمین را چنین عذابی نکرده باشم. پس تو باید تنها مرا پرستش کنی و تنها بر من توکل نمایی. همانا من پیامبری را مبعوث نکردم که نبوت و عمر او را به پایان برم جز آن که برای او وصی و جانشینی قرار دادم.

من تو را بر تمام پیامبران برتری دادم و وصی تو را نیز بر تمام اوصیا برتر داشتم و تو را به وسیله دو شبل و دو سبط تو حسن و حسین گرامی داشتم. حسن را پس از امامت پدرش [علی (علیه السلام)] معدن علم خویش و حسین را خازن وحی خود قرار دادم.

حسین را به وسیله شهادت گرامی داشتم و پایان کار او را سعادت قرار دادم. پس او افضل شهدا و درجه او بالاترین درجه است. کلمه تامه و حجت بالغه را نزد ⁽¹⁾

حسین قرار دادم، به واسطه عترت و فرزندان او مردم را ثواب می دهم و عقاب می کنم.

نخستین فرزند از عترت او علی بن الحسین سید الساجدین است که زینت اولیای گذشته من است، سپس فرزند او محمدباقر همنام جدش رسول الله (صلی الله علیه و اله) است که شکافنده علم و معدن حکمت من است و زود است مرتابون ( کسانی که در امامت او شک پیدا کرده اند در مورد فرزند او جعفر هلاک شوند. پس کسی که جعفر را نپذیرد و او را رد کند مانند آن است که مرا رد نموده باشد، و من بر خود فرض نموده ام که جعفر را گرامی بدارم و به وسیله پیروان و دوستان و انصارش او را خشنود نمایم.

پس از جعفر، موسی را برگزیدم. ( که در زمان او) فتنه کور و تاریکی رخ خواهد داد، چرا که ریسمان واجب (دین) من قطع نخواهد شد و حجت من مخفی نخواهد ماند و اولیای من به شقاوت نخواهند رسید.

آگاه باشید، هر کس یکی از اولیای مرا انکار کند نعمت مرا انکار نموده و هر

کس آیه ای از کتاب مرا تغییر دهد بر من افترا بسته است.

وای بر کسانی که بعد از گذشت امامت بنده و برگزیده و حبیب من موسی ⁽¹⁾

بن جعفر) امامت ( علی بن موسی) هشتمین خلیفه پیامبرم را انکار نمایند و بر او افترا بندند. آگاه باشید که تکذیب کننده امام هشتم تمام اولیای مرا تکذیب نموده است در حالی که علی بن موسی) ولی و ناصر دین من است و کسی است که ⁽¹⁾

اقول: قال بعض الشراح فی توضیح الحدیث: انما کانت ملاقاة جابر مع أبی جعفر (علیه السلام) بعد زیارة

الاربعین فی المدینة قطعة و قد قیل إنه فی زیارة الاربعین مکفوف البصر فکیف یمکن معه قراءة النسخة؟ و یمکن أن نقول: إنما یکون عماه فی آخر أیام حیاته فاشتبه علی بعض من ترجمه فتوهم عماه فی الاربعین سنة 61، و هو خلاف ما نصوا علیه من أنه کف بصره آخر عمره. و ما فی «بشاره المصطفی» فی خبر زیارتة فی الاربعین من قول عطیة «قال: فألمسنیه، فألمسته فخر علی القبر الایدل علی العمی، و لعل من شدة الحزن و کثرة البکاء ابیضت عیناه، أوغمرتهما العبرة فی ذلک الیوم. و یؤیده ما فی هذا الخبر: «ثم جال ببصره حول القبر و قال: السلام علیکم - الخ» (هامش المصدر). ( کمال الدین ص 308-311).

بارهای سنگین نبوت را بر دوش او نهادم و او را به وسیله قدرت علم (و بیان) آزمودم. او را عفریت مستکبری به شهادت می رساند و در شهری که بنده صالح من ذوالقرنین بنا نموده در کنار بدترین خلق من (هارون الرشید) دفن خواهد شد.

من بر خود حتم نموده ام که چشم او را به فرزندش محمد، که خلیفه بعد از او و وارث علم من و معدن حکمت و محل سر من و حجت من بر خلقم می باشد، روشن نمایم و بهشت را جایگاه محمد ( ابن الرضا) نمایم و او را در قیامت شفیع هفتاد نفر از اهل بیت خود قرار دهم که همه آنها مستحق آتش باشند، و سعادت را برای فرزند او علی ابن محمد الهادی] که ولی و ناصر و شاهد من در بین مخلوق و امین بر وحی من می باشد قرار دهم و از نسل او حسن را که راهنمای سبیل من و خازن علم من می باشد خارج نمایم.

سپس دین خود را به وسیله فرزند حسن [یعنی حجة بن الحسن که رحمت برای جهانیان است و در او کمال موسی و بهاء عیسی و صبر ایوب وجود دارد کامل نمایم. زود است که اولیای من در زمان غیبت او ذلیل شوند و سرهای آنها را همانند سرهای ترک و دیلم [برای ستمکاران هدیه برند. آنان کشته و به آتش کشیده شوند و با ترس و وحشت زندگی کنند و زمین از خونشان رنگین گردد و در بین زنان آنها ناله و ویل بلند شود. به حق آن مردم، [( یعنی مؤمنین) در آخرالزمان اولیای من هستند که به وسیله آنان هر فتنه کور و تاریکی را دفع می کنم و بلاها و بارهای سنگین و زنجیرهای گران را برطرف می نمایم.

پس صلوات پروردگار و رحمت او بر آنان خواهد بود و آنان هدایت

یافتگانند.»

در کتاب «کمال الدین» صدوق از جابر جعفی از امام باقر(علیه السلام) از جابر بن عبدالله انصاری نقل شده که گوید: داخل خانه فاطمه (علیها السلام) شدم، دیدم مقابل آن بانو لوحی نورانی بود که چشمها طاقت دیدن آن را نداشت. در آن لوح دوازده اسم بود که سه اسم آن در ظاهر لوح بود و سه اسم دیگر در باطن آن و سه اسم در آخر آن و سه اسم در کنار آن پس به فاطمه (علیها السلام) گفتم: این اسم ها مربوط به چه کسانی است؟

فاطمه(علیها السلام) فرمود: «اینها نامهای اوصیای ( پیامبر (صلی الله علیه و اله)) است که نخستین آنان پسر عمم علی بن ابی طالب (علیه السلام) است و سایر نام ها یازده فرزند من هستند که آخرین آنها قائم آل محمد صلوات الله علیهم اجمعین می باشد.)

جابر سپس گوید: در میان آن نام ها سه محمد بود که در سه محل قرار گرفته

بود و چهار علی بود - که در چهار محل قرار گرفته بود. ⁽¹⁾

مفاخره علی و فاطمه (علیها السلام)

در کتاب «فضایل ابن شاذان» روایت شده که روزی علی بن ابی طالب و فاطمه زهرا(علیها السلام) در صحرا با یکدیگر مشغول خوردن خرما بودند و از روی مزاح هر کدام بر دیگری مفاخره نمودند. امیرالمؤمنین به فاطمه (علیها السلام) فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه و اله)مرا بیش از تو دوست می دارد.»

فاطمه(علیها السلام) فرمود: «سخن عجیبی می گویی. آیا پدرم شما را بیش از من دوست می دارد، درحالی که من میوه دل او و عضوی از بدن او و شاخه ای از شاخه های وجود اویم و او را فرزندی جز من نیست؟!»

امیرالمؤمنین (علیه السلام)فرمود: «اگر سخن مرا باور نمی کنی برخیز تا نزد پدرت

رسول خدا(صلی الله علیه و اله) برویم و از او سؤال کنیم.»

امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرماید: «من و فاطمه نزد رسول خدا آمدیم. ⁽¹⁾

روی ابن شاذان: ان الامام علی بن ابی طالب علیه السلام کان ذات یوم هو و زوجته فاطمه علیهاالسلام یأکلان تمراً فی الصحراء، إذ تداعبا بینهما بالکلام، فقال علی علیه السلام: یا فاطمه إن النبی صلی اللَّه علیه و آله یحبنی أکثر منک. فقالت: واعجبا منک! یحبک اکثر منی و أنا ثمره فؤاده و عضو من اعضائه و غصن من اغصانه و لیس له ولد غیری؟! فقال له علی علیه السلام یا فاطمه إن لم تصدقینی فأمضی بنا الی ابیک محمدٍ صلی اللَّه علیه و آله.

قال: فمضینا إلی حضرته صلی اللَّه علیه و آله فتقدمت و قالت: یا رسول اللَّه أینا أحب إلیک انا ام علی؟ قال النبی صلی اللَّه علیه و آله: أنت أحب إلی و علی اعز علی منک. فعندها قال سیدنا و مولانا الإمام علی بن ابی طالبٍ علیه السلام الم اقل لک: أنا ولد فاطمه ذات التقی؟