مشخصات کتاب
گوهرهای معنوی
تألیف: ...محمد جواد مهری
ناشر: ...انتشارات آیین دانش
چاپخانه:..دانش
نوبتچاپ: ...اول/ بهار 1387
شمارگان:..5000 نسخه
شابک:.. 471-999-9648-978
قیمت:.. 5000 تومان
خیراندیش دیجیتالی : انجمن مددکاری امام زمان (عج) اصفهان
اشاره
گوهرهای معنوی
بازآفرینی زندگی سالم بر اساس نسخه دین
گوهرهای معنوی
بازآفرینی زندگی سالم بر اساس نسخه دین
محمد جواد مهری
گوهرهای معنوی
بازآفرینی زندگی سالم بر اساس نسخه دین
مرکز پخش: قم، خیابان خاکفرج، داخل کوی 75
تلفن: 1- 6706370 / 7- 6616126 (0251)
فهرست مطالب
سرآغاز سخن... 33
مدخل: چهار مطلب سودمند و ضروری
مطلب اول: معنی دعا از دیدگاه لغت، قرآن و روایات... 39
دعا در لغت و اقسام آن... 39
دعا از دیدگاه قرآن... 40
دعا از دیدگاه روایات... 41
مطلب دوم: آداب، شرائط و مقدّمات دعا کردن... 44
یقین داشتن به اجابت دعا... 44
پیش دستی در دعا... 44
روی آوردن و توجه به دعا... 44
پافشاری کردن در دعا...44
اعتماد و شناخت خدا... 45
نام بردن حاجت در دعا... 45
پنهان کردن دعا...45
حمد و ثنای الهی و صلوات بر پیامبر و اهلش... 45
گریه و زاری کردن... 46
رَغْبَتْ، رَهْبَتْ، تضرّع، تَبَتُّل و اِبْتِهال... 47
اجتماع برای دعا کردن...47
برای یکدیگر دعا کردن... 47
توسل به اهلبیت... 48
کسب و کار پاکیزه و حلال... 48
ناامید شدن از همه کس (اخلاص در دعا)...48
با طهارت و رو به قبله بودن...49
دست های خود را به سمت آسمان بلند کردن... 49
مطلب سوم: اوقات و زمان دعا کردن... 50
چند روایت... 50
مطلب چهارم: پرسش و پاسخ... 52
چرا بعضی از دعاها اثر استجابتش ظاهر نمیشود؟... 52
بخش اول: دعاهای قرآنی
دعاهای قرآنی... 57
دعا کننده: مومنان... 57
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 57
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 58
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 58
دعا کننده: غیر مومنان... 58
دعا کننده: مومنان... 59
دعا کننده: سپاه طالوت... 59
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 59
دعا کننده: مومنان... 60
دعا کننده: ملازمان پیامبران... 60
دعا کننده: عباد الله... 60
دعا کننده: مومنان... 61
دعا کننده: مومنان...61
دعا کننده: مومنان... 61
دعا کننده: همسر عمران... 62
دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)... 62
دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)... 62
دعا کننده: حواریون حضرت عیسی (علیه السلام)...63
دعا کننده: راسخانِ در علم... 63
دعا کننده: ستم دیدگان... 63
دعا کننده: حضرت عیسی مسیح (علیه السلام)... 64
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)...64
دعا کننده: ساحران فرعون... 64
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 64
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 65
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)...65
دعا کننده: آدم و حوا... 66
دعا کننده: آدم و حوا... 66
دعا کننده: اصحاب اعراف... 66
دعا کننده: قوم حضرت شعیب (علیه السلام)... 67
دعا کننده: انسان های ضعیف الایمان... 67
دعا کننده: ساحران فرعون... 68
دعا کننده: ساحران فرعون... 68
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 68
دعا کننده: حضرت یوسف (علیه السلام)... 68
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)...69
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)...69
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 69
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 70
دعا کننده: ستمگران... 70
دعا کننده: انسان مومن... 70
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)... 70
دعا کننده: اصحاب کهف...71
دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)... 71
دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)... 71
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)... 71
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 72
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 72
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)... 72
دعا کننده: حضرت ایوب (علیه السلام)... 72
دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)...73
دعا کننده: خطاکاران... 73
دعا کننده: عباد الله... 73
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)...73
دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)... 74
دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)... 74
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)... 74
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)... 74
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)... 74
دعا کننده: خطاکاران... 75
دعا کننده: عباد الرحمن... 75
دعا کننده: عباد الرحمن... 75
دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)... 75
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 76
دعا کننده: حضرت سلیمان (علیه السلام)... 76
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 76
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)... 77
دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)...77
دعا کننده: حضرت لوط (علیه السلام)... 77
دعا کننده: انسان های نا سپاس و ستمگر... 77
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 78
دعا کننده: تکذیب کنندگان پیامبران... 78
دعا کننده: حضرت سلیمان (علیه السلام)... 78
دعا کننده: طاغوت ها... 78
دعا کننده: ملائکه حامل عرش خدا... 79
دعا کننده: ملائکه حامل عرش خدا... 79
دعا کننده: ملائکه حامل عرش خدا... 79
دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)...80
دعا کننده: انسان مومن...80
دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)... 80
دعا کننده: تابعین...81
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 81
دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)... 82
دعا کننده: مومنان... 82
دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)... 82
دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)... 83
بخش دوم: فضیلت تلاوت آیات و سُوَر قرآن
اُنس با قرآن... 87
فضیلت قرآن... 87
جایگاه خوانندگان و حافظان قرآن... 88
حدیثی عجیب پیرامون قرآن... 90
خانه هائی که در آنها قرآن خوانده میشود... 91
خواندن قرآن از روی آن... 92
یادگیری قرآن و فراموش کردن آن... 92
سوره حمد (فاتحة الکتاب)... 93
سوره بقره ...94
سوره آل عمران... 94
سوره نساء... 94
سوره مائده ...94
سوره انعام... 94
سوره اعراف... 95
سوره انفال و سوره توبه... 95
سوره یونس... 95
سوره هود... 95
سوره یوسف... 96
سوره رعد... 96
سوره ابراهیم و سوره حجر... 96
سوره نحل... 97
سوره اسراء (بنی اسرائیل)... 97
سوره کهف... 97
سوره مریم... 98
سوره طه... 99
سوره انبیاء... 99
سوره حج... 100
سوره مؤمنون... 100
سوره نور... 101
سوره فرقان... 101
سوره شعراء... 101
سوره نمل... 102
سوره قصص... 102
سوره عنکبوت... 102
سوره روم... 103
سوره لقمان... 103
سوره سجده... 104
سوره احزاب... 104
سوره سباء... 104
سوره فاطر... 105
سوره یس... 105
سوره صافات... 105
سوره ص... 106
سوره زمر... 106
سوره مؤمن... 106
سوره فصّلت (حم سجده)... 107
سوره شوری... 108
سوره زخرف... 108
سوره دخان... 108
سوره جاثیه...109
سوره احقاف... 109
سوره محمّد... 109
سوره فتح.. 110
سوره حجرات... 110
سوره ق... 110
سوره ذاریات... 111
سوره طور... 111
سوره نجم... 111
سوره قمر... 112
سوره الرّحمن... 112
سوره واقعه... 113
سوره حدید... 113
سوره مجادله... 114
سوره حشر... 114
سوره ممتحنه... 115
سوره صف... 115
سوره منافقین... 115
سوره تغابن... 116
سوره طلاق... 116
سوره تحریم... 116
سوره مُلک... 117
سوره قلم... 117
سوره حاقه... 118
سوره معارج... 118
سوره نوح... 118
سوره جنّ... 119
سوره مزمِّل... 119
سوره مدثّر...120
سوره قیامت... 120
سوره انسان... 121
سوره مرسلات... 121
سوره نبأ... 121
سوره نازعات... 122
سوره عبس... 122
سوره تکویر... 122
سوره انفطار...123
سوره مطففین... 123
سوره انشقاق... 124
سوره بروج... 124
سوره طارق... 124
سوره اَعلی... 125
سوره غاشیّه... 125
سوره فجر... 125
سوره بلد... 126
سوره شمس... 126
سوره اللیل... 126
سوره الضحی... 127
سوره الم نشرح... 127
سوره تین... 127
سوره علق (اقرأ) ...127
سوره قدر... 128
سوره بیّنَه... 128
سوره زلزال... 129
سوره والعادیات... 129
سوره قارعه... 129
سوره تکاثر... 130
سوره والعصر... 130
سوره هُمَزَه... 130
سوره فیل... 131
سوره قریش... 131
سوره ماعون... 131
سوره کوثر... 131
سوره کافرون... 132
سوره نصر... 132
سوره تبّت... 133
سوره اخلاص... 133
سوره فلق و ناس... 135
بخش سوم: برنامه های روزانه و هفتگی مسلمانان
بحثی پیرامون روز، ماه و سال... 139
مبارک و نحس بوده ایّام... 140
فصل اول: برنامه های روزانه
خواندن نمازهای واجب... 147
خواندن نمازهای مستحب... 148
تکبیر بعد از نماز... 148
تسبیحات حضرت زهرا... 148
خواندن تعقبیات بعد از هر نماز... 149
خواندن آیه الکرسی و آیة شَهِدَ الله و آیة ملک بعد از همه نمازها...149
عرض سلام و تحیّت به پیغمبر اکرم بعد از هر نماز... 151
بجا آورده سجدة شکر... 152
نخوابیدن بین الطّلوعین (بین طلوع فجر و طلوع آفتاب)... 153
ذکرهای صبح و شام... 153
خواندن زیارت امام زمان در هر صبح... 154
خواندن زیارت عاشورا در هر روز... 155
همیشه با وضو بودن و با وضو خوابیدن... 155
الف - آثار دائم الوضو بودن... 155
ب - دعاهای هنگام وضو گرفتن... 156
هر روز قرآن خواندن... 158
هر صبح صدقه دادن... 158
اهتمام ورزیدن به امور مسلمین و رفع گرفتاری آنان... 159
حسابرسی اعمال و کارهای روزانه... 159
تخلّی و شستن دست و صورت پیش از خوابیدن... 159
خواندن سوره اخلاص و تکاثر هنگام خواب... 160
دعای هنگام خوابیدن... 160
دعا جهت بیدار شدن از خواب... 160
توصیّه های پیامبر هنگام خواب... 161
مسواک کردن... 162
اعتدال در خوردن و خوابیدن... 162
سحرخیزی و تهجّد... 162
فصل دوم: برنامه روزهای هفته
اعمال روز یکشنبه... 166
اعمال روز دوشنبه... 168
اعمال روز سهشنبه... 171
اعمال روز چهارشنبه... 173
اعمال روز پنجشنبه... 175
جمعه و فضیلت آن... 177
الف - اعمال شبهای جمعه... 178
ب - اعمال روزهای جمعه... 179
اعمال روز شنبه... 184
بخش چهارم: فضیلت ذکر و یاد خداوند متعال
ذکر در آیات قرآن... 191
ذکر در روایات معصومین... 191
فضیلت استغفار... 193
زمان و مکان ذکر... 194
ذکر لا اِلهَ اِلاَّ اللّهُ... 196
ذکر بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم... 197
فضیلت آیه الکرسی... 197
اذکار مختلفه جهت برآورده شدن حاجات... 200
ذکر لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ... 201
توصیّه آیت الله کشمیری جهت عافیّت... 201
توصیّه آیت الله بهجت جهت علاج ریا و غرور... 201
آثار عجیب ذکر یونسیّه... 202
بخش پنجم: زیارات و اهمیّت آن در کتاب و سنّت
زیارات و فضیلت آن... 207
بحثی پیرامون زیارت از حضرت آیت الله العظمی بهجت... 208
الف- زیارت عمومی... 213
ب- زیارت از راه دور... 213
ت- فوائد زیارت اهل قبور... 216
آثار زیارت عاشورا ...217
توصیّه آیت الله کشمیری پیرامون زیارت عاشورا ... 218
توصیّه مرحوم حاج اسماعیل دولابی.. 218
ختم چهل بار زیارت عاشورا در مسجد جمکران. 218
کیفیّت زیارت عاشورا 219
زیارت آل یاسین... 223
زیارت جامعه کبیره... 226
زیارت وارث... 234
زیارت امین الله... 237
زیارت ناحیه مقدّسه... 239
زیارت امام زمان در روز جمعه... 250
دعای فرج حضرت مهدی... 251
دعای امام زمان... 252
بخش ششم: دعاها، ختومات و تعویذات
دعا و نیایش... 257
دعای جبرئیل و ثواب بسیار آن... 258
دعای عجیب نادعلی.. 269
آثار و فوائد عجیب ذکر شریف نادعلی... 270
دعای اویس در چهل شب جمعه. 272
فضیلت دعای سیفی کبیر (حرز یمانی)... 273
روایت دعای سیفی کبیر (حرز یمانی) ...274
کیفیت حرز یمانی... 275
اعتصام اول... 275
اعتصام دوم... 276
اعتصام سوم... 276
حرز یمانی... 277
فوائد دعای عجیب قاموس القدره.... 286
کیفیّت دعای قاموس القدره... 287
اعتصام قاموس القدره از آیت الله مرعشی نجفی... 287
دعای قاموس القدره... 287
دعای اختتام قاموس القدره... 288
دعای سحر ماه رمضان و توصیّه مرحوم دولابی... 289
ختم دعای شریف احتجاب... 291
فضیلت دعای مشلول... 293
فضیلت دعای یستشیر... 299
دعا جهت ملاقات امام زمان... 304
دعای کمیل... 305
دعای ندبه... 312
دعای سمات... 320
دعای عهد. 324
سیّد مهدی بحرالعلوم و ختم یا الله... 327
دعای هنگام اضطرار... 327
ختم «یا علی» ... 327
ختم توسل به حضرت سیّدالشهداء... 328
ختم حضرت زینب... 328
ختم باب الحوائج قمر بنی هاشم... 329
خواندن دعای اِلْحاح برای حوائج دنیا و آخرت.. 329
دعا جهت سلامت ماندن ایمان... 330
دعا برای سلامتی و رفع گرفتاری... 330
جهت جلوگیری از دزدی... 332
جهت محافظت در شب... 332
جهت محافظت از سوختن و غرق شدن... 333
جهت محافظت از درندگان... 333
جهت رفع شرّ شیر و سگ... 334
جهت دفع ضرر جانوران زمین... 334
دعا برای ایمن بودن از شرّ مار و عقرب... 335
جهت حفظ اموال و ناموس... 336
جهت رام کردن حیوان چموش... 336
جهت ادای قرض... 336
دعا جهت رزق و روزی... 337
دعا جهت درد پا ...338
دعا جهت دفع بواسیر... 338
دعا جهت بیماری سیاتیک... 338
دعا جهت بیماری ثأْلول (زگیل)... 339
دعای توسل به قرآن و ائمه برای حاجات... 339
دعای تسکین درد سر و گوش... 340
دعای رفع درد دندان... 341
دعای رفع درد شکم... 342
دعای آسان شدن زایمان... 342
دعای رفع تب... 343
دعای رفع درد زانو و پا...343
دعا برای درمان درد ران ها... 344
دعا برای درمان درد ساق... 344
دعای قولنج... 344
دعای درد کمر و درد ناف... 345
حرزاهل بیت... 345
حرز حضرت فاطمه... 346
حرز امام زین العابدین... 346
حرز امام کاظم... 347
درب خانه اهل بیت زدن... 347
از این دعا دست بر مدار... 348
مأمور حفاظت خانه... 348
تعویذ زنان و بچه ها از چشم زخم... 348
دعای جهت شفای درد چشم... 349
دعای چشم زخم... 349
جهت امان از درد چشم... 349
جهت برطرف کردن لکه های صورت... 350
توفیق زیارت خانه خدا... 350
جهت شرف دنیا و آخرت... 350
محافظت از آفت دنیا... 351
تعویذ از کک ها... 351
دعای رفع بوی بد دهان... 351
خواندن سوره حشر جهت برآوردن شدن حوائج... 352
خواندن سوره تکاثر جهت مال عظیم... 352
خواندن چهل بار سوره توحید... 352
خواندن سوره حمد جهت حاجات... 353
دعای جلوگیری از احتلام... 354
دعای بی خوابی... 354
دعای هنگام بیرون رفتن از منزل... 354
دعا برای دَین و وام... 355
استجابت دعای سه تن... 355
اهمیّت دعای پدر... 356
دعای درد پیچش معده... 356
جهت بند آمدن خون دماغ... 356
جهت فرزند دار شدن... 356
دعا جهت رفع وحشت از تنهایی... 357
جهت خلاصی از کارهای دشوار... 357
نام فاطمه جهت درب های بسته... 358
دردمندان بخوانند... 358
دعا هنگام سوار شدن بر وسیله... 358
بخش هفتم: نمازهای پرفضیلت جهت برآورده شدن حاجات
نماز پیامبر... 361
نماز امیرالمؤمنین... 362
نماز حضرت زهرا... 364
نماز امام حسن مجتبی... 364
نماز امام حسین... 365
نماز امام سجاد... 368
نماز امام محمّد باقر... 368
نماز امام صادق... 369
نماز امام موسی کاظم... 369
نماز امام رضا ...370
نماز امام جواد... 370
نماز امام هادی... 371
نماز امام حسن عسکری... 371
نماز امام زمان... 372
نماز عبدالرحیم قصیر به توصیّه آیت الله کشمیری... 373
فضیلت نماز جعفر طیار... 374
طریق خواندن نماز جعفر طیار... 375
نماز برآمدن حاجت... 376
نماز روز عید غدیر... 377
نماز برای زیاد شدن روزی... 380
نماز استغاثه به حضرت زهرا... 380
نماز استغاثه به چهارده معصوم... 381
نماز امام زمان در شب جمعه... 381
نماز اعرابی... 383
نماز شب اول قبر... 384
نماز برای اموات... 384
نماز فرزند برای پدر و مادر... 385
نماز شخص گرسنه... 386
نماز قضای دین... 386
نماز در مهمّات... 387
نماز رفع عسرت و سختی... 387
نماز به جهت تیزی ذهن و قوّت حافظه... 387
نماز غُفیله... 388
بخش هشتم: فضیلت و ثواب صلوات بر محمّد و خاندانش
فضیلت و آثار صلوات بر محمّد و آل محمّد... 393
ختم چهارده هزار صلوات به توصیّه آیت الله نجابت شیرازی... 399
توصیّه آیت الله بهجت جهت درمان عصبانیّت... 399
صلوات بر پیغمبر... 399
صلوات بر امیرالمؤمنین... 400
صلوات بر حضرت فاطمه... 401
صلوات بر حسن و حسین... 401
صلوات بر علی بن الحسین... 402
صلوات بر محمّد بن علی... 403
صلوات بر جعفر بن محمّد... 403
صلوات بر موسی بن جعفر... 403
صلوات بر علی بن موسی... 404
صلوات بر محمّد بن علی... 404
صلوات بر علی بن محمّد... 405
صلوات بر حسن بن علی... 405
صلوات بر امام زمان... 405
بخش نهم: دستورالعمل ها، مکتوبات اخلاقی و عرفانی از آیات حق
حالات و دستورالعمل های آیت الله کشمیری... 409
حالات و دستورالعمل های آیت الله انصاری همدانی... 412
حالات و دستورالعمل های آیت الله مرعشی نجفی... 416
حالات و دستورالعمل های شیخ رجبعلی خیاط.... 419
حالات و دستورالعمل های علّامه طباطبایی... 421
حالات و دستورالعمل های حاج محمّداسماعیل دولابی... 424
حالات و دستورالعمل های امام خمینی... 428
دستور آیت الله قاضی پیرامون طیّ الارض... 431
سیّد عبدالکریم کفّاش و آثار گریه بر امان حسین... 432
دستور ملاحسینقلی همدانی... 432
حالات و دستورالعمل های آیت الله بهجت... 433
حالات و دستورالعمل های علّامه حسن زاده آملی... 435
بخش دهم: دستورالعمل های اسلام پیرامون خوردن
اشاره: ...443
آداب خوردن... 444
دعای هنگام غذا خوردن... 446
شستن دست ها قبل از غذا... 446
نام خدا بردن قبل از غذا خوردن... 447
خاصیّت وضو پیش از غذا و مسواک پس از غذا... 448
اعتدال در خوردن... 449
خوردن غذا در شب... 451
آشامیدن آب... 452
بخش یازدهم: خواص خوراکی ها
خاصیّت نمک... 457
خاصیّت گوشت... 457
خاصیّت شیر... 459
خاصیّت سرکه... 459
خاصیّت تخم مرغ... 460
خاصیّت عسل... 461
خاصیّت نان برنجی... 461
شستن میوه قبل از خوردن... 462
میوه های بهشتی... 462
خاصیّت «به»... 462
خاصیّت انگور... 463
خاصیّت کشمش... 463
خاصیّت خرما 464
خاصیّت انار. 465
خاصیّت سیب... 466
خاصیّت گلابی.. 467
خاصیّت خربزه 467
خاصیّت کدو. 468
خاصیّت نخود. 468
خاصیّت آلو. 468
خاصیّت عدس... 468
خاصیّت ترنج (بالنگ) 469
خاصیّت زعفران و زنجبیل.. 469
خاصیّت سبزی ها 469
خاصیّت کاهو. 470
خاصیّت تره 470
خاصیّت شلغم... 470
خاصیّت تُرُب... 471
خاصیّت کاسنی... 471
خاصیّت هویج... 472
خاصیّت کرفس... 472
خاصیّت پیاز... 472
خاصیّت آویشن... 473
خاصیّت چغندر... 473
خاصیّت روغن حیوانی... 473
خاصیّت روغن زیتون... 473
خاصیّت انجیر... 474
خاصیّت گردو... 474
خاصیّت ماش... 475
خاصیّت لوبیا... 475
خاصیّت باقلا... 475
خاصیّت ختمی... 475
خاصیّت روغن بنفشه... 475
خاصیّت قاووت... 476
خاصیّت حلیم... 476
خاصیّت اسپند... 477
بخش دوازدهم: اصول دهگانه بهداشت و دانستنی های مفید و ضروری
اصول دهگانه بهداشت جسم و تن... 481
بهداشت غذا... 481
بهداشت هوا...482
بهداشت آب... 484
بهداشت خواب... 485
بهداشت غریزه... 486
بهداشت مسکن... 488
نور آفتاب... 489
بهداشت عمومی بدن... 490
بهداشت ورزش... 491
بهداشت روان... 492
دانستنی های مفید و ضروری... 493
یک - نحوه خرید کردن... 493
دو - تنوّع غذایی... 494
سه - استفاده صحیح از مواد غذایی... 495
چهار - نحوه نگهداری مواد غذایی... 496
پنج - تجربیات و راهنمایی ها... 497
بخش سیزدهم: نکته ها و دستورالعمل های ائمه معصومین
سعادت و خوشبختی از دیدگاه معصومین... 507
عوامل شادی آفرین... 507
راههای دوستیابی.. 509
خصوصیات دوستان بد و گریز از آنان... 511
چیزهایی که موجب طول عمر میشود... 512
چیزهایی که موجب فراموشی میگردد... 514
چیزهایی که موجب تقویت حافظه میشود... 515
چیزهایی که موجب ازدیاد عقل میگردد... 515
چیزهایی که موجب ازدیاد رزق و روزی میگردد... 516
چیزهایی که موجب فقر میگردد... 519
مصادر تحقیق و پژوهش.... 521
سرآغاز سخن
بسم الله الرّحمن الرّحیم
انسان در طول حیات خود با مدل ها و الگوهای مختلفی برای تعیین نوع زندگی مواجه می شود که از مکاتب یا مذاهب یا نظریه های خاص نشأت می گیرند و دائماً او را وسوسه می کنند که به طرف آنها گرایش پیدا کند، اما قدر مسلم آن است که از میان تمام مدل ها و الگوهای زندگی، تنها مدل اسلام است که می تواند بطور واقعی انسان را به هدایت و رشد مادی و معنوی برساند و بقیه به جز گمراهی، چیز دیگری نمی باشد.
دین مقدّس اسلام الگوی بسیار زیبایی برای زندگی یک انسان ترسیم کرده است که او را به سعادت دنیا و آخرت خواهد رساند، مدل و الگوی زندگی اسلام با دارا بودن سابقه تاریخی به قدمت بیش از 1400 سال، مسلماً قابلیّت هدایت انسان را دارد، چرا که اگر تمام قوانین و دستورات اسلام را بررسی نماییم، با این حقیقت روبرو خواهیم شد که دستورات اسلام، منحصر به یک رشته از احتیاجات و خواسته های بشری نیست، بلکه اسلام جنبه های روانی و جسمی، هر دو را در نظر داشته و برنامه های مفصّل و دقیقی برای هر دو قسمت معیّن نموده است، این موضوع با مطالعه همه جانبه قرآن مجید و روایات پیامبرصلی الله علیه و آله و ائمه اطهارعلیهم السلام کاملاً روشن و واضح می شود و به خوبی معلوم می گردد که دین اسلام جامعِ همه جهات است.
در قسمت اهمیّت سلامت جسم و دستورات بهداشتی و خواص میوه ها و سبزیها و غذاها و کیفیّت تغذیه، می توان فصل بزرگی را در اسلام پیدا کرد.
از آنجا که تا جسم، توانا و سالم نباشد، روح و عقل و فکر نمی تواند به درستی ترقّی و
پیشرفت نماید و از طرفی هم ترقّی هر انسانی به وسیله عقل و فکر او می باشد، باید دانست که سلامت بدن سهم به سزایی در عظمت انسان از نظر جنبه های علمی و صنعتی دارد. و به اندازه ای که به سلامت جسم اهمیّت می دهیم، بیش از آن، باید به سلامت روح و روان اهمیّت دهیم، جسم و جان به هم پیوسته است و در یکدیگر مؤثرند، آن که درد روحی دارد، بالطبع این درد در جسمش اثر خواهد گذاشت.
بعضی از دانشمندان بروز بسیاری از امراض را علت روحی می دانند و این مسأله به تجربه ثابت شده است، غم و غصّه و بار بدبینی و نارضایتی از زندگی، خیالات واهی، زیان خیز و موجب بیماری است. مخصوصاً اگر سن غصّه دار از چهل سال بیشتر باشد، همانطور که آیات و روایات می گویند در زندگی صابر و ثابت قدم و با حوصله با حلم باشید و در هیچ برنامه ای بردباری را از دست ندهید، نگذارید اندوه و غم و تند خوئی بر شما حاکم شود.
در مجالس لهو و لعب و شهوت انگیز وارد نشوید، از معاشرت با مردمی که شما را به گناه آلوده می کنند بپرهیزید.
از خدا غافل نمانید، قرآن و روایات و سرگذشت انبیاء و امامان و چهره های پاک تاریخ را زیاد مطالعه کنید، اتصال روح را با حضرت دوست حفظ کنید، غفلت از حق موجب پریشانی و اضطراب روح و دل است و این اضطراب مایه بسیاری از امراض است.
لذا یکی از چیزهایی که در زندگی روزانه همه مسلمانان مورد تأکید واقع شده، نیایش و دعا و ارتباط با خداست تا آنجایی که می فرماید: «اگر دعای شما نباشد، مورد توجه خدا نیستید»(1)
1) سوره فرقان، آیه 77
توجه به خدا و اهتمام به ادعیه، یکی از مهمترین اسباب موفقیّت است. دعا مشعل امید، اسلحة مؤمن، تلقین و توسعه هدف، کلید رستگاری، مغز عبادت، چراغ روشنگر و پیوند بی نهایت و بالاترین عبادت است. تا آنجا که از امام باقرعلیه السلام سؤال شد «خواندن و تلاوت زیاد قرآن بهتر است یا دعا؟»
امام عل یه السلام فرمود: دعا ! آیا نشنیدی قول خدای متعال را که فرمود: اگر دعای شما نباشد مورد توجه خدا نیستید.(1)
پس همانطور که جسم ما احتیاج به آب و غذا و هوا دارد، روح و روان ما نیز به دعا و نیایش نیاز دارد. با توجه به آنکه دین عزیز اسلام هر دو جنبه روان و جسم را در نظر داشته و تأثیر هریک را بر دیگری مسلّم دانسته و علوم پزشکی و روانی امروزه نیز این مسأله را تأیید می کنند که روان آرام، بدون بدن سالم امکان ندارد و بدن سالم بدون فکر و اندیشه و اخلاق نیکو میسّر نخواهد شد.
لذا ما با استفاده از کتاب الهی و منبع وحی و سنّت و روایات معصومینعلیهم السلام هر دو قسمت، - بُعد جسم و روح – را مورد بررسی قرار داده و به محضر همه دوستداران مکتب تشیّع تقدیم می داریم. امید است مورد استفاده تمامی خانواده های عزیز قرار بگیرد و با خواندن و استفاده کردن، برخوردار از روحی سرشار از معنویّت و تنی سالم و شاداب در زندگی پرهیاهوی عصر ماشینی باشند.
اتمام این نوشتار مصادف با شب شهادت ثامن الحجج حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بوده، در حالی که شب از نیمه گذشته است اطلاع یافتم یکی از سربازان انقلاب و پیروان
1) میزان الحکمه ج 3 ص 25
راستین مکتب ولایت ، پاسدار عزیزمراد دوستوندی دار فانی را وداع نموده و به لقای دوست شتافت، گرچه این خبر تلخ در هنگام نوشتن بر قلبم سنگینی می کند، ولی با ذکر «اِنّا لِلّه و اِنّا اِلَیْهِ راجِعُونَ» خودم را تسکین دادم، ثواب این اثر ناقابل را به آستان مقدّس شاه خراسان و آن عزیز و دوست از دست رفته اهداء نموده، دست به دعا برداشته:
پروردگارا! عزیز مراد عزیز را که امشب مهمان امام رضا علیه السلام شده، مورد رحمت و غفران خودت قرار بده.
آخرین لحظات عمر ما را ختم به خیر و با دیدار علی و اولاد پاک آن سرور، مرگ و مردن را برایمان آسان بگردان.
و سرانجام از تو می خواهیم در عالم برزخ و محشر از عنایات و شفاعت بندگان معصومت ما را محروم مفرما. بِکَرَمِکَ وَ رَحْمَتِک یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ.
قم مقدّس عشّ آل محمّد علیه السلام
محمد جواد مهری / اول اردیبهشت ماه 1383
مدخل: چهار مطلب سودمند و ضروری
اشاره
مطلب اول: معنی دعا از دیدگاه لغت، قرآن و روایات
دعا در لغت و اقسام آن
یعنی صدا زدن و به یاری طلبیدن و در اصطلاح اهل شرع، گفتگو کردن با حق تعالی به نحو طلب حاجت و درخواست حلّ مشکلات از درگاه او و یا به نحو مناجات و یاد صفات جلال و جمال ذات اقدس اوست.
بطوری که از آیات قرآن کریم و در روایات وارده استفاده میشود، دعا از بهترین عبادت ها و دارای دو جنبة اصالت و مقدّمیّت است، بدین معنی که ذاتاً مانند نماز و روزه برای اجر و پاداش نیک، و سبباً وسیلة گشایش گره های بستة زندگی و حلّ مشکلات امور به الهام خداوند و یاری او می باشد.
دعا و درخواست حاجت از خدا بر دو قسم است:
1- ادعیّه مطلقه یعنی دعا کننده، مطالب و نیازهای خود را به زبان خود و به هر صورت و بیانی که می تواند در پیش گاه خدا اظهار کند، این قسم را دعاهای غیر وارده می نامند.
2- انشاءات و الفاظ مخصوصی که از معصومی رسیده باشد، این قسم را دعاهای وارده یا ادعیة مأثوره نامند، که بعضی از آنها باید در وقت مخصوص و محلّ معلومی خوانده شود و بعضی دیگر را زمان و مکان خاصی برایشان تعیین نشده است.
ثواب و فضیلت این گونه دعاها برای کسی که آشنا به معنای آنها باشد، بیش از قسم اوّل است، زیرا معصومین علیهم السلام به امراض روحی فرد و جامعه آشناتر و در نحوة درخواست حاجت و چگونگی بیان و طرح آن و کیفیّت راز و نیاز با حق تعالی آگاهتر و بیناتر بوده اند.
به همین جهت سزاوار است دعاکننده طرز بیان و چگونگی درخواست مطالب خود را از زبان معصوم علیه السلام فرا گیرد، تا امید برآمدن حاجتش بیشتر و اجر و پاداشش فزونتر باشد.(1)
دعا از دیدگاه قرآن
در موارد زیادی از قرآن مجید به رجحان و مطلوبیت دعا توجّه داده شده و توصیّه های اکید دربارة آن وارد گشته است، از جمله:
1- پروردگار شما می گوید، مرا بخوانید و درخواست کنید تا پاسخ دهم (2)
2- خدای را با خلوص نیّت بخوانید، اگرچه این موضوع ناخوشایند کافران باشد.(3)
3- خدای خود را با گریه و زاری و در خلوت بخوانید، چه آنکه خدا تجاوزکنندگان را دوست ندارد.(4)
4- برای خدا نام های نیک و القاب حاکی از عظّمت و جلال است، پس او را بوسیله آنها بخوانید و دعا کنید.(5)
5- هنگامی که بندگانم راجع به من از تو بپرسند( بگو) البته که من به آنها نزدیکم، کسی که مرا بخواند اجابت می کنم.(6)
6-(ای رسول من) بگو اگر به سوی خدا متوجه نشوید و دعا نکنید، پروردگارم به شما
1- اعتنا نخواهد کرد.(1)
7- آیا جز او کسی هست که دعای بیچاره و درمانده را اجابت کند و عذاب را برطرف سازد.(2)
دعا از دیدگاه روایات
1- رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: آیا شما را راهنمایی ننمایم بر اسلحه و ساز و برگی که شما را از دشمنانتان نجات بخشد و روزی شما را زیاد گرداند؟ گفتند چرا یا رسول الله! فرمود: در شب و روز خدا را بخوانید و دعا کنید، چون یگانه سلاح مؤمن دعا است.(3)
2- امام موسی کاظم (علیه السلام) فرمود: بر شما باد به دعا کردن ! زیرا دعای خالصانه، بلا را بر می گرداند، بلائی که مقدّر شده و تا سر حدّ امضای خداوند رسیده باشد، همانا چون خدا خوانده شود و از او کمک خواسته شود، بلا را به شدّت بر می گرداند.(4)
3- امام کاظم (علیه السلام) فرمود: بهترین دعا صلوات بر محمّد و آل محمّد علیهم السلام است، سپس دعا برای برادران دینی و بعد از آن دعا برای خود و نزدیکترین حالات بنده به خدا، حال سجده است.(5)
4-امام کاظم علیه السلام فرمود: دعا از قرائت قرآن برتر است، زیرا خداوند عزّوجل می گوید:«بگو اگر دعای شما نباشد، خداوند به شما اعتنا نخواهد کرد»(6)و خداوند متعال از
آنجا که به شنیدن دعای مؤمن شائق است، در استجابت آن تأخیر می کند و می گوید «این صدا، صدایی است که دوست دارم بشنوم» و در استجابت دعای منافق تعجیل می نماید و می فرماید: «این صدایی است که از شنیدن آن اکراه دارم»(1)
5- سدیرگوید، به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: کدام عبادت بهتر است؟ فرمود: چیزی نزد خدای عزّوجل بهتر از این نیست که از او درخواست شود و از آنچه نزد اوست خواسته شود و کسی نزد خدای متعال مبغوض تر نیست، از آن کس که از عبادت او تکبر ورزد و سرپیچی کند و از آنچه نزد اوست درخواست نکند.(2)
6- امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند: محبوب ترین کارها در روی زمین برای خدای دعا است و بهترین عبادت پرهیزکاری و پارسائی است.(3)
7- رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: دعا سلاح مؤمن و ستون دین و نور آسمان ها و زمین است.(4)
8- امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: دعا سپر مؤمن است، و هرگاه بسیار دری را کوبیدی، به روی تو باز شود.(5)
9- امام صادق (علیه السلام) فرمود: دعا از نیزة تیر، نافذتر است.(6)
10- امام سجاد (علیه السلام) فرمود: دعا بلائی را که نازل شده و آنچه نازل نشده دفع کند.(7)
2- امام صادق (علیه السلام) فرمود: بر تو باد ! به دعا، زیرا آن درمان هر دردی است.(1)
3- امام صادق (علیه السلام) فرمود: همانا بنده ای دعا کند، پس خدای عزّوجلّ به دو فرشته (که موکّل بر انسان هستند یا دو فرشتة دیگر) فرماید: من دعای او را به اجابت رساندم، ولی حاجتش را نگهدارید، زیرا که من دوست دارم، صدای او را بشنوم و همانا بنده ای هم هست که دعا کند پس خدای تبارک و تعالی فرماید: زود حاجتش را بدهید که صدایش را خوش ندارم.(2)
مطلب دوم: آداب، شرائط و مقدّمات دعا کردن
1. یقین داشتن به اجابت دعا
امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه دعا کردی، گمان کن که حاجتت بر در خانه است.(1)
2. پیش دستی در دعا
از امام صادق علیه السلام نقل شده که جدّم می فرمود: در دعا پیش دستی کنید (و پیش از آنکه گرفتار شوید دعا کنید) زیرا چون بنده ای بسیار دعا کند و بلائی به او رسد و دنبالش دعا کند، گفته شود صدائی آشناست و چون بسیار دعا نکند (پر دعا نباشد) و بلائی به او رسد و دنبالش دعا کند، بدو گفته شود: تا به امروز کجا بودی؟(2)
3. روی آوردن و توجه به دعا
امام صادق علیه السلام می فرمود: خدای عزّوجل اجابت نکند، دعائی که از روی دل غافل باشد،پس هر گاه دعا کردی، به دل توجه کن و یقین داشته باش که اجابت شود.(3)
همچنین آن حضرت فرمود: هرگاه دعا کردی به دل توجه کن، و گمان کن که حاجتت بر در خانه است.(4)
4. پافشاری کردن در دعا
امام باقر علیه السلام فرمود: به خدا سوگند! هیچ بنده ای در دعا پافشاری و اصرار به درگاه خدای
عزّوجل نکند، جز اینکه حاجتش را برآورد.(1)
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هر کس با استمرار درِ خانه ای را بزند و اصرار بورزد به رویش باز خواهد شد.(2)
5.اعتماد و شناخت خدا
امام کاظم علیه السلام می فرماید به امام صادق علیه السلام گفتند: چرا دعا می کنیم، اما دعایمان مستجاب نمی شود؟ امام در جواب فرمود: به این جهت است که کسی را می خوانید که او را نمی شناسید.(3)
6.نام بردن حاجت در دعا
امام صادق علیه السلام فرمود: خدای تبارک و تعالی می داند که بنده اش چه می خواهد، هرگاه به درگاهش دعا کند، لیکن دوست دارد که حاجت ها به درگاهش شرح داده شود، پس هرگاهدعا کردی، حاجتت را نام ببر.(4)
7. پنهان کردن دعا
امام رضا علیه السلام فرمود: یک دعای بنده در پنهانی، برابر با هفتاد دعای آشکار است.(5)
8. حمد و ثنای الهی و صلوات بر پیامبر و اهلش
امام کاظم علیه السلام فرمود: کسی که دعا کند، قبل از آنکه حمد و ثنای خدا گوید و بر پیامبر
و اهل بیتش سلام و درود فرستد، مانند کسی است که تیراندازی کرده با کمانی که تیر ندارد.(1)
امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه خواهی دعا کنی، پس خدای عزّوجل را تمجید کن و سپاسگزار و او را تسبیح و تهلیل بگو و او را ثنای گوی و ستایش کن و بر محمّد صلی الله علیه و آله و آل او صلوات فرست، سپس درخواست کن تا به تو داده شود.(2)
سماعه می گوید: امام موسی کاظم علیه السلام به من فرمود: ای سماعه! هرگاه از خدا حاجتی خواستی، پس بگو: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ فَإِنَّ لَهُمَا عِنْدَکَ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ وَ قَدْراً مِنَ الْقَدْر،ِ فَبِحَقِّ ذَلِکَ الشَّأْنِ وَ بِحَقِّ ذَلِکَ الْقَدْرِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی کَذَا وَ کَذَا».(و به جای کذا و کذا حاجت را بگوئید). (3)
9.گریه و زاری کردن
امام صادق علیه السلام به ابی بصیر فرمود: اگر از وقوع چیزی ترس داشتی یا حاجتی خواستی، بنام خدا (دعا را) آغاز کن و او را تمجید کن و ستایش کن، چنانچه شایسته آن است و بر پیغمبر صلی الله علیه و آله صلوات بفرست و حاجت خود را بخواه و خود را به گریه وادار کن، چه به اندازه پَر مگسی باشد، همانا پدرم همیشه می فرمود: نزدیکترین حالی که بنده به پروردگار دارد آن زمانی است که در سجد باشد وگریان.(4)
10.رَغْبَتْ، رَهْبَتْ، تضرّع، تَبَتُّل و اِبْتِهال
امام صادق علیه السلام فرمود: رغبت آن است که کف دو دست خود را به سوی آسمان بداری و رهبت آن است که پشت دستهایت را به سوی آسمان بداری... و تبتل، دعا کردن یک انگشت است که بدان اشاره کنی، و تضرّع، این است که با دو انگشت اشاره کنی و آن دو را حرکت دهی و ابتهال، بالا بردن هر دو دست است و اینکه آنها را بکشی و این موقع اشک ریختن است و سپس دعا کن.(1)
11.اجتماع برای دعا کردن
امام صادق علیه السلام فرمود: هیچ چهل نفر مردی برای دعا نزد هم اجتماع نکنند و خدای عزّوجل را در کاری نخوانند (و دعا نکنند) جز اینکه خداوند دعای آنها را مستجاب کند، اگر چهل نفر نبودند و چهار نفر بودند نزد هم جمع شوند و ده بار خدای عزّوجل را بخوانند، خداوند دعایشان را اجابت کند و اگر چهار نفر هم نباشند و یک نفر باشد که چهل مرتبه خدا را بخواند، پس خدای عزیز جبار برای او اجابت کند.(2)
امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه پیش آمدی پدرم را غمناک می کرد، زنان و کودکان را جمع می کرد، سپس دعا می کرد و آنها آمین می گفتند.(3)
12- برای یکدیگر دعا کردن
امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه یکی از شما دعا کند، پس عمومیّت دهد (و همه را دعا
کند) زیرا که آن به اجابت نزدیکتر است.(1)
13- توسل به اهلبیت
داور رَقِیّ گوید: من شنیدم که امام صادق علیه السلام بیشتر چیزی که در هنگام دعا بر آن اصرار داشت این بود که خدا را به حق پنج تن می خواند، یعنی رسول خدا و امیرالمؤمنین و فاطمه و حسن و حسین علیه السلام.(2)
و یا در زیارت جامعه کبیره می خوانیم: «هر کسی به در خانه شما اهلبیت پیامبر آمد و با شما ارتباط برقرار کرد نجات یافت و هر کس از شما برید هلاک شد».
14- کسب و کار پاکیزه و حلال
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس می خواهد دعایش مستجاب شود، باید لقمه و کارش حلال باشد.(3)
15- ناامید شدن از همه کس (اخلاص در دعا)
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر کسی از شما بخواهد دارای حالتی شود که همه خواسته هایش را خداوند برآورد، باید از همه مردم ناامید باشد و هیچ امیدی جز خداوند نداشته باشد، پس اگر خداوند چنین حالتی را در قلب او بیابد، چیزی از خدا نخواهد مگر اینکه برآورد.(4)
و همچنین امیرالمؤمنین به فرزندش امام حسن علیه السلام فرمود: «اَخْلِصْ فِی الْمَسألَةِ لِرَبِّکَ فأِنَّ بِیَدهِ الْعَطاءَوالحِرْمانَ: در درخواست و دعا به درگاه پروردگارت اخلاص داشته باش، زیرا که
بخشش و محروم ساختن (هر دو به دست اوست)».(1)
یعنی در سؤال و خواستن حوائج، توجه قلبی ات تنها به خداوند باشد، زیرا همه خیرات از ناحیه او می رسد و محرومیّت نیز از او می رسد، هم عطا و هم حرمان به دست اوست، لذا نباید به غیر او توجه داشت، بلکه تنها باید از او درخواست نمود، چنانکه در سوره بقره آیه 186 میفرماید.(2)
16- با طهارت و رو به قبله بودن
17- دست های خود را به سمت آسمان بلند کردن
شیخ صدوق رحمه الله از طاووس یمانی نقل میکند که فرمودند: از حجر اسماعیل گذشتم، شخصی را دیدم که رکوع و سجده بجا می آورد، چون به دقت و خوبی نگاه کردم، دیدم علی بن الحسین علیه السلام است، با خود گفتم: مردی صالح از اهل بیت نبوّت است، والله ! که دعای او را غنیمت می شمرم، آنگاه مراقبت کردم تا از نماز فارغ شد. امام باطن (کف) دست های خود را به سوی آسمان کرد و شروع به گفتن این جملات نمود: «ای آقای من، ای آقای من، ای آقای من، این دست های من است که به سوی تو برداشته ام ، در حالی که مملوّ از گناهان است و چشمان من که با امیدواری متوجه به سوی تو می باشد»(3).
همچنین ابن فهد حلی رحمه الله می گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله در وقت دعا دست های خود را بلند می کرد و دعا می نمودند، آنچنان که مستمند و تهیدست، درخواست طعام از مردم می نماید.(4)
مطلب سوم: اوقات و زمان دعا کردن
چند روایت
1- امام صادق علیه السلام فرمود: دعا در چهار جا به اجابت رسد: در نماز وتر،(1)و بعد از سپیده دم، و بعد از ظهر، و بعد از مغرب.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: دعا را در چهار هنگام بخوانید، هنگام وزیدن بادها، و هنگام برطرف شدن سایه ها (یعنی هنگام ظهر)، و (نزد) فرو شدن باران، و (هنگام) ریخته شدن اولین قطره خون مؤمن (در جهاد یا غیر آن)، زیرا در این چیزها درهای آسمان باز شود.(3)
3- امام صادق علیه السلام فرمود: دعا را در چهار جا غنیمت شمارید، نزد قرائت قرآن، نزد گفتن اذان، نزد آمدن باران و نزد برخوردن کردن دو صف (از مؤمنین و کفار) برای قتال.(4)
4- رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بهترین وقتی که در آن خدای عزّوجل را بخوانید (و دعا به درگاهش کنید) سحرها است و این آیه را که درباره گفتار حضرت یعقوب علیه السلام است تلاوت فرمود: «گفت به زودی آمرزش خواهم برای شما، از پروردگار خود»(5)، فرمود: دعا کردن برای آنها را به سحر تأخیر انداخت (و موکول به وقت سحر کرد).(6)
5- امام صادق علیه السلام فرمود: پدرم هرگاه حاجتی از خدا می خواست، آنرا هنگام ظهر طلب می کرد و چون اراده آن را می کرد، چیزی می آورد و صدقه می داد و مقدار کمی عطر می زد
و به مسجد می رفت و برای حاجت خود دعا میکرد، بدانچه خدا می خواست.(1)
6- امام باقر علیه السلام فرمود: خدای عزّوجل از میان بندگان مؤمنش، آن بنده ای را دوست دارد که بسیار دعا کند، پس بر شما باد به دعا، هنگام سحر تا زدن آفتاب، زیرا آن هنگامی است که درهای آسمان، در آن هنگام بازگردد و روزی ها در آن تقسیم شود و حاجت های بزرگ برآورده شود.(2)
7- امام صادق علیه السلام فرمود: همانا در شب، ساعتی است که درک نکند آنرا بنده مسلمان، که در آن نماز گزارد و خدای عزّوجل را در آن ساعت بخواند (و به درگاهش دعا کند) جز اینکه اجابت شود (و دعایش مستجاب گردد) و این ساعت در هر شب هست، (راوی می گوید) عرض کردم خدایت خیر دهد بفرمایید آن چه ساعتی از شب است؟ فرمود:هنگامی که نیمی از شب بگذرد، شش یک از اول نیمه شب.(3)
8- امام صادق علیه السلام فرمود: همانا مؤمن دعا کند و اجابت دعایش تا روز جمعه به تأخیر افتد.(4)
8- حضرت زهرا (سلام الله علیها) به خادمه خود فضّه فرمودند: برو مراقب باش! هرگاه آفتاب به وسط آسمان رسید، مرا مطلع کن، چون آن ساعتی است که دعا در آن به اجابت می رسد.(5)
مطلب چهارم: پرسش و پاسخ
چرا بعضی از دعاها اثر استجابتش ظاهر نمی شود؟
با آنکه خداوند وعده فرموده، دعای بندگان خود را مستجاب گرداند،(1)چرا بعضی از دعاها اثر استجابتش ظاهر نمی شود؟
وعده خداوند تخلف ناپذیر نیست و هر کس هرچه از او بخواهد مرحمت می فرماید، همانطور که وعده داده است، ولی به شرطی که صلاح سائل در آن باشد، زیرا که اجابت دعوات از روی لطف و مرحمت است و دادن چیزی که صلاح بنده نباشد، خلاف مرحمت و رأفت به اوست و مسلّم است که انسان در تشخیص صلاح خود، بسیار عاجز است، چون احاطه علمی به جمیع مصالح و مفاسد ندارد «عَسی اَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً و یَجْعَلَ اللهُ فِیهِ خَیْراً کثیراً؛ چه بسا چیزی خوشایند شما نباشد و خداوند خیر فراوانی در آن قرار می دهد»(2).پس چیزی که طلب می نماید، اگر صلاح باشد، یقیناً به او مرحمت می فرماید، یا اینکه برای آخرتش ذخیره می نماید.
اگر گفته شود که اموری که صلاح بندگان باشد، البته خداوند مرحمت می فرماید چه دعا کند و چه نکند و اگر صلاح نباشد نمی دهد، چه دعا بکند و چه نکند؟
می گوییم اموری که صلاح در دادن آنهاست بر دو قسم است: بعضی حتمی است و بعضی موقوف به طلب و مسئلت است و چون تشخیص آنها به دست بنده نیست، پس باید نسبت به جمیع امور دعا کند، زیرا چیزی که از خدا خواسته شده، اگر معلّق به دعا باشد عنایت می شود و اگر حتمی الوقوع بوده، پس به ثواب دعا که افضل قربات است نائل گردیده و مورد مزید
عنایات الهیّه می گردد و نیز باید دانست که گاه می شود، دعا مستجاب می گردد، ولی مصلحت در تأخیر اعطاء آن است، تا اینکه در اثر احتیاج بیشتر خدا را بخواند، تا بیشتر مستحق اکرام و انعام الهی واقع گردد، چنانکه در کافی از حضرت امام باقر علیه السلام نقل شده: هرگاه خداوند صدای بنده ای را دوست بدارد، اجابت دعای او را به تأخیر می اندازد، تا بیشتر او را بخواند.
و اینکه چرا اغلب دعاها اجابت نمی شود، منشأ آن، غفلت از حقیقت شرایط دعاست و غفلت از این که دعای جامع همه شرایط، بسیار کم است. و اگر یافت شود تخلّف اجابت از آن محال است، مثلاً از جمله شرایط مهم دعا که اغلب مورد توجه و التفات نیست، اخلاص در دعا است، یعنی باید شخص دعاکننده غیر از خداوند تعالی، مؤثری نبیند و برای رسیدن به حاجت خود، هیچ سببی را مؤثر نبیند و توجه قلبی به غیر خدا نداشته باشد،در آیه شریفه می فرماید: «اُدْعُونی» یعنی بخوانید مرا فقط، نه غیر مرا.
و نیز می فرماید: اُجیبُ دَعْوَةَ الدّاع اِذا دَعانِ؛ اجابت می نمایم دعای دعاکننده را زمانی که تنها مرا بخواند.(1). و این حالت، همان انقطاع الی الله و اضطرار الی الله است که وعده اجابت به آن داده شده در آیه شریفه «اَمّنْ یُجیبُ الْمُضَطرَّ اِذا دَعاهُ»(2). و اضطرار بر دو قسم است:
1- تکوینی 2- تکلیفی
اضطرار تکوینی: وقتی است که هیچ اسباب ظاهری نباشد و شخص قهراً توجه به مبدأ تعالی پیدا نماید، مثل شخص غریق در دریا.
و اضطرار تکلیفی: وقتی است که شخص نسبت به توحید افعالی به مقام یقین رسیده، دانسته است که غیر از خدا مؤثری نیست و جمیع اسباب مسخّر اراده و مشیّت او هستند به طوری که این یقین غالب بر وهم و خیالش شده باشد، پس در حالی خود را اضطرار به سوی خداوند میداند که در قلب او توجه به چیزی نخواهد بود و بدیهی است که این مقامی بس شامخ و عزیز الوجود و مورد آرزوی بزرگان است، همانطور که در مناجات شعبانیه حضرت امیر علیه السلام است «اِلهی هَبْ لی کَمالَ الْاِنْقِطاعِ اِلَیْک؛ ای خدا ! مرا انقطاع کامل به سوی خود عطا فرما»،(1)و لذا حضرت امام صادق علیه السلام در جواب کسی که سؤال کرد چرا دعای ما مستجاب نمی شود فرمود «لِانَّکُمْ تَدْعُونَ مَنْ لا تَعْرِفُونَهُ؛ برای اینکه شما می خوانید کسی را که او را نشناخته اید»(2)
بخش اول: دعاهای قرآنی
اشاره
دعاهای قرآنی
1- دعا کننده: مومنان
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ - صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ.(1)
ما را به راه راست هدایت کن.. راه کسانی که آنان را مشمول نعمت خود ساختی ؛ نه کسانی که بر آنان غضب کرده ای ؛ و نه گمراهان .
رَبَّنَا وَابْعَثْ فِیهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِکَ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَیُزَکِّیهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ.(2)
پروردگارا! در میان آنها پیامبری از خودشان برانگیز، تا آیات تو را بر آنان بخواند، و آنها را کتاب و حکمت بیاموزد، و پاکیزه کند؛ زیرا تو توانا و حکیمی (و بر این کار، قادری).
2- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَمَنْ کَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِیلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَی عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِیرُ.(3)
و (به یاد آورید) هنگامی را که ابراهیم عرض کرد: «پروردگارا! این سرزمین را شهر امنی قرار ده! و اهل آن را -آنها که به خدا و روز بازپسین، ایمان آورده اند- از ثمرات (گوناگون)، روزی ده!» گفت: «(ما دعای تو را اجابت کردیم؛ و مؤمنان را از انواع برکات، بهره مندساختیم؛) اما به آنها که کافر شدند، بهره کمی خواهیم داد؛ سپس آنها را به عذاب آتش می کشانیم؛ و چه بد سرانجامی دارند».
3- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
وَإِذْ یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیْتِ وَإِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ.(1)
و (نیز به یاد آورید) هنگامی را که ابراهیم و اسماعیل، پایه های خانه (کعبه) را بالا می بردند، (و می گفتند:) پروردگارا! از ما بپذیر، که تو شنوا و دانایی!
4- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَیْنِ لَکَ وَمِنْ ذُرِّیَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَکَ وَأَرِنَا مَنَاسِکَنَا وَتُبْ عَلَیْنَا إِنَّکَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ.(2)
پروردگارا! ما را تسلیم فرمان خود قرار ده! و از دودمان ما، امتی که تسلیم فرمانت باشند، به وجود آور! و طرز عبادتمان را به ما نشان ده و توبه ما را بپذیر، که تو توبه پذیر و مهربانی!
5- دعا کننده: غیر مومنان
فَإِذَا قَضَیْتُمْ مَنَاسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَذِکْرِکُمْ آبَاءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا وَمَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ.(3)
و هنگامی که مناسکِ (حج) ِ خود را انجام دادید، خدا را یاد کنید، همانند یادآوری از پدرانتان (آن گونه که رسم آن زمان بود) بلکه از آن هم بیشتر! (در این مراسم، مردم دو گروهند:) بعضی از مردم می گویند: «خداوندا! به ما در دنیا عطا کن!» ولی در آخرت، بهره ای ندارند.
6- دعا کننده: مومنان
وَمِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.(1)
و بعضی می گویند: «پروردگارا! به ما در دنیا نیکی عطا کن! و در آخرت نیز نیکی مرحمت فرما! و ما را از عذابِ آتش نگاه دار!»
7- دعا کننده: سپاه طالوت
وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ.(2)
و هنگامی که در برابر جالوت و سپاهیان او قرارگرفتند گفتند: «پروردگارا! پیمانه شکیبایی و استقامت را بر ما بریز! و قدمهای ما را ثابت بدار! و ما را بر جمعیّت کافران، پیروز بگردان!
8- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتَی قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَی وَلَکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبِ قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَیْکَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَی کُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتِینَکَ سَعْیًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ.(3)
و (به خاطر بیاور) هنگامی را که ابراهیم گفت: «خدایا! به من نشان بده چگونه مردگان را زنده می کنی؟» فرمود: «مگر ایمان نیاورده ای؟!» عرض کرد: «آری، ولی می خواهم قلبم آرامش یابد.» فرمود: «در این صورت، چهار نوع از مرغان را انتخاب کن! و آنها را (پس از ذبح کردن) قطعه قطعه کن (و در هم بیامیز)! سپس بر هر کوهی، قسمتی از آن را قرار بده،
بعد آنها را بخوان، به سرعت به سوی تو می آیند! و بدان خداوند قادر و حکیم است؛ (هم از ذرات بدن مردگان آگاه است، و هم توانایی بر جمع آنها دارد)».
9- دعا کننده: مومنان
لَا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا کَسَبَتْ وَعَلَیْهَا مَا اکْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِینَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَیْنَا إِصْرًا کَمَا حَمَلْتَهُ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ.(1)
پروردگارا! اگر ما فراموش یا خطا کردیم، ما را مؤاخذه مکن! پروردگارا! تکلیف سنگینی بر ما قرار مده، آن چنان که (به خاطر گناه و طغیان،) بر کسانی که پیش از ما بودند، قرار دادی! پروردگارا! آنچه طاقت تحمل آن را نداریم، بر ما مقرّر مدار! و آثار گناه را از ما بشوی! ما را ببخش و در رحمت خود قرار ده! تو مولا و سرپرست مایی، پس ما را بر جمعیّت کافران، پیروز گردان!
10- دعا کننده: ملازمان پیامبران
وَمَا کَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ.(2)
سخنشان تنها این بود که: «پروردگارا! گناهان ما را ببخش! و از تندروی های ما در کارها، چشم پوشی کن! قدم های ما را استوار بدار! و ما را بر جمعیّت کافران، پیروز گردان!
11- دعا کننده: عباد الله
الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.(3)
همان کسانی که می گویند: «پروردگارا! ما ایمان آورده ایم؛ پس گناهان ما را بیامرز، و ما را از عذابِ آتش، نگاهدار!»
12- دعا کننده: مومنان
الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَامًا وَقُعُودًا وَعَلَی جُنُوبِهِمْ وَیَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.(1)
همانها که خدا را در حال ایستاده و نشسته، و آنگاه که بر پهلو خوابیده اند، یاد می کنند؛ و در اسرار آفرینش آسمانها و زمین می اندیشند؛ (و می گویند:) بار الها! اینها را بیهوده نیافریده ای! منزهی تو! ما را از عذاب آتش، نگاه دار!
13- دعا کننده: مومنان
رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِیًا یُنَادِی لِلإِیمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّکُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَکَفِّرْ عَنَّا سَیِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأبْرَارِ.(2)
پروردگارا! ما صدای منادی (تو) را شنیدیم که به ایمان دعوت می کرد که: «به پروردگار خود، ایمان بیاورید!» و ما ایمان آوردیم؛ پروردگارا! گناهان ما را ببخش! و بدیهای ما را بپوشان! و ما را با نیکان (و در مسیر آنها) بمیران!
14- دعا کننده: مومنان
رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَی رُسُلِکَ وَلاَ تُخْزِنَا یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِنَّکَ لاَ تُخْلِفُ الْمِیعَادَ.(3)
پروردگارا! آنچه را به وسیله پیامبرانت به ما وعده فرمودی، به ما عطا کن! و ما را در روز رستاخیز، رسوا مگردان! زیرا تو هیچ گاه از وعده خود، تخلف نمی کنی.
15- دعا کننده: همسر عمران
إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّی نَذَرْتُ لَکَ مَا فِی بَطْنِی مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّی إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ.(1)
(به یاد آورید) هنگامی را که همسرِ «عمران» گفت: «خداوندا! آنچه را در رحم دارم، برای تو نذر کردم، که «محرَّر» (و آزاد، برای خدمت خانه تو) باشد. از من بپذیر، که تو شنوا و دانایی!
16- دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)
هُنَالِکَ دَعَا زَکَرِیَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ ذُرِّیَّةً طَیِّبَةً إِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعَاءِ.(2)
در آنجا بود که زکریا، (با مشاهده آن همه شایستگی در مریم،) پروردگار خویش را خواند و عرض کرد: «خداوندا! از طرف خود، فرزند پاکیزه ای (نیز) به من عطا فرما، که تو دعا را می شنوی!»
17- دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِی آیَةً قَالَ آیَتُکَ أَلَّا تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْکُرْ رَبَّکَ کَثِیرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِیِّ وَالْإِبْکَارِ.(3)
(زکریا) عرض کرد: «پروردگارا! نشانه ای برای من قرار ده!» گفت: «نشانه تو آن است که سه روز، جز به اشاره و رمز، با مردم سخن نخواهی گفت. (و زبان تو، بدون هیچ علّت ظاهری، برای گفتگو با مردم از کار می افتد.) پروردگار خود را (به شکرانه این نعمت بزرگ،) بسیار یاد کن! و به هنگام صبح و شام، او را تسبیح بگو!
18- دعا کننده: حواریون حضرت عیسی (علیه السلام)
رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنزَلَتْ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ.(1)
پروردگارا! به آنچه نازل کرده ای، ایمان آوردیم و از فرستاده (تو) پیروی نمودیم؛ ما را در زمره گواهان بنویس!»
19- دعا کننده: راسخانِ در علم
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ.(2)
(راسخانِ در علم، می گویند:) «پروردگارا! دلهایمان را، بعد از آنکه ما را هدایت کردی، (از راه حق) منحرف مگردان! و از سوی خود، رحمتی بر ما ببخش، زیرا تو بخشنده ای!
20- دعا کننده: ستم دیدگان
وَمَا لَکُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ وَلِیًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ نَصِیرًا.(3)
چرا در راه خدا، و (در راه) مردان و زنان و کودکانی که (به دست ستمگران) تضعیف شده اند، پیکار نمی کنید؟! همان افراد (ستمدیده ای) که می گویند: «پروردگارا! ما را از این شهر (مکه)، که اهلش ستمگرند، بیرون ببر! و از طرف خود، برای ما سرپرستی قرار ده! و از جانب خود، یار و یاوری برای ما تعیین فرما!
21- دعا کننده: حضرت عیسی مسیح (علیه السلام)
قَالَ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَیْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَکُونُ لَنَا عِیدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآیَةً مِنْکَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ.(1)
عیسی بن مریم عرض کرد: «خداوندا! پروردگارا! از آسمان مائده ای بر ما بفرست! تا برای اول و آخر ما، عیدی باشد، و نشانه ای از تو؛ و به ما روزی ده! تو بهترین روزی دهندگانی!»
22- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ إِنِّی لَا أَمْلِکُ إِلَّا نَفْسِی وَأَخِی فَافْرُقْ بَیْنَنَا وَبَیْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِینَ.(2)
(موسی) گفت: «پروردگارا! من تنها اختیار خودم و برادرم را دارم، میان ما و این جمعیّت گنهکار، جدایی بیفکن!»
23- دعا کننده: ساحران فرعون
وَمَا تَنْقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآیَاتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاءَتْنَا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِینَ(3)
انتقام تو از ما، تنها بخاطر این است که ما به آیات پروردگار خویش -هنگامی که به سراغ ما آمد- ایمان آوردیم. بار الها! صبر و استقامت بر ما فرو ریز! (و آخرین درجه شکیبائی را به ما مرحمت فرما!) و ما را مسلمان بمیران!»
24- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی وَلِأَخِی وَأَدْخِلْنَا فِی رَحْمَتِکَ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ(4).
(موسی) گفت: «پروردگارا! من و برادرم را بیامرز، و ما را در رحمت خود داخل فرما، و تو مهربانترین مهربانانی!»
25- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
وَاخْتَارَ مُوسَی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِیَّایَ أَتُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِی مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِیُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَیْرُ الْغَافِرِینَ.(1)
موسی از قوم خود، هفتاد تن از مردان را برای میعادگاه ما برگزید؛ و هنگامی که زمین لرزه آنها را فرا گرفت (و هلاک شدند)، گفت: «پروردگارا! اگر می خواستی، می توانستی آنها و مرا پیش از این نیز هلاک کنی! آیا ما را به آنچه سفیهانمان انجام داده اند، (مجازات و) هلاک می کنی؟! این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست؛ که هر کس را بخواهی (و مستحق بدانی)، به وسیله آن گمراه می سازی؛ و هر کس را بخواهی (و شایسته ببینی)، هدایت می کنی! تو ولیّ مایی، و ما را بیامرز، بر ما رحم کن، و تو بهترین آمرزندگانی!
26- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
وَاکْتُبْ لَنَا فِی هَذِهِ الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَیْکَ قَالَ عَذَابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَرَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ فَسَأَکْتُبُهَا لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَالَّذِینَ هُمْ بِآیَاتِنَا یُؤْمِنُونَ.(2)
و برای ما، در این دنیا و سرای دیگر، نیکی مقرّر فرما؛ چه اینکه ما به سوی تو بازگشت کرده ایم! «(خداوند در برابر این تقاضا، به موسی) گفت:» مجازاتم را به هر کس بخواهم می رسانم؛ و رحمتم همه چیز را فراگرفته؛ و آن را برای آنها که تقوا پیشه کنند، و زکات را بپردازند، و آنها که به آیات ما ایمان می آورند، مقرّر خواهم داشت!
27- دعا کننده: آدم و حوا
هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِیَسْکُنَ إِلَیْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِیفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَیْتَنَا صَالِحًا لَنَکُونَنَّ مِنَ الشَّاکِرِینَ.(1)
او خدایی است که (همه) شما را از یک فرد آفرید؛ و همسرش را نیز از جنس او قرار داد، تا در کنار او بیاساید. سپس هنگامی که با او آمیزش کرد، حملی سبک برداشت، که با وجود آن، به کارهای خود ادامه می داد؛ و چون سنگین شد، هر دو از خداوند و پروردگار خود خواستند «اگر فرزند صالحی به ما دهی، از شاکران خواهیم بود!»
28- دعا کننده: آدم و حوا
رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ.(2)
گفتند: «پروردگارا! ما به خویشتن ستم کردیم! و اگر ما را نبخشی و بر ما رحم نکنی، از زیانکاران خواهیم بود!»
29- دعا کننده: اصحاب اعراف
وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاءَ أَصْحَابِ النَّارِقَالُوا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِین.(3)
و هنگامی که چشمشان به دوزخیان می افتد می گویند: «پروردگارا! ما را با گروه ستمگران قرار مده!»
30- دعا کننده: قوم حضرت شعیب (علیه السلام)
قَدِ افْتَرَیْنَا عَلَی اللَّهِ کَذِبًا إِنْ عُدْنَا فِی مِلَّتِکُمْ بَعْدَ إِذْ نَجَّانَا اللَّهُ مِنْهَا وَمَا یَکُونُ لَنَا أَنْ نَعُودَ فِیهَا إِلَّا أَنْ یَشَاءَ اللَّهُ رَبُّنَا وَسِعَ رَبُّنَا کُلَّ شَیْءٍ عِلْمًا عَلَی اللَّهِ تَوَکَّلْنَا رَبَّنَا افْتَحْ بَیْنَنَا وَبَیْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَیْرُ الْفَاتِحِینَ.(1)
اگر ما به آیین شما بازگردیم، بعد از آنکه خدا ما را از آن نجات بخشیده، به خدا دروغ بسته ایم؛ و شایسته نیست که ما به آن بازگردیم مگر اینکه خدایی که پروردگار ماست بخواهد؛ علم پروردگار ما، به همه چیز احاطه دارد. تنها بر خدا توکل کرده ایم. پروردگارا! میان ما و قوم ما بحق داوری کن، که تو بهترین داورانی!»
31- دعا کننده: انسان های ضعیف الایمان
هُوَ الَّذِی یُسَیِّرُکُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّی إِذَا کُنْتُمْ فِی الْفُلْکِ وَجَرَیْنَ بِهِمْ بِرِیحٍ طَیِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِیحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ کُلِّ مَکَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِیطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ لَئِنْ أَنْجَیْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَکُونَنَّ مِنَ الشَّاکِرِینَ.(2)
او کسی است که شما را در خشکی و دریا سیر می دهد؛ زمانی که در کشتی قرارمی گیرید، و بادهای موافق آنان را (به سوی مقصد) حرکت می دهد و خوشحال می شوند، ناگهان طوفان شدیدی می وزد؛ و امواج از هر سو به سراغ آنها می آید؛ و گمان می کنند هلاک خواهند شد؛ در آن هنگام، خدا را از روی اخلاص می خوانند که: «اگر ما را از این گرفتاری نجات دهی، حتماً از سپاسگزاران خواهیم بود!»
32- دعا کننده: ساحران فرعون
فَقَالُوا عَلَی اللَّهِ تَوَکَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِینَ.(1)
گفتند: تنها بر خدا توکل داریم؛ پروردگارا! ما را مورد شکنجه گروه ستمگر قرار مده!
33- دعا کننده: ساحران فرعون
وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِکَ مِنَ الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ.(2)
و ما را با رحمتت از (دست) قوم کافر رهایی بخش!
34- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
وَقَالَ مُوسَی رَبَّنَا إِنَّکَ آتَیْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِینَةً وَأَمْوَالًا فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا رَبَّنَا لِیُضِلُّوا عَنْ سَبِیلِکَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَی أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَی قُلُوبِهِمْ فَلَا یُؤْمِنُوا حَتَّی یَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِیمَ.(3)
موسی گفت: «پروردگارا! تو فرعون و اطرافیانش را زینت و اموالی (سرشار) در زندگی دنیا داده ای، پروردگارا! در نتیجه (بندگانت را) از راه تو گمراه می سازند! پروردگارا! اموالشان را نابود کن! و (بجرم گناهانشان،) دلهایشان را سخت و سنگین ساز، به گونه ای که ایمان نیاورند تا عذاب دردناک را ببینند!»
35- دعا کننده: حضرت یوسف (علیه السلام)
رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَعَلَّمْتَنِی مِنْ تَأْوِیلِ الْأَحَادِیثِ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِیِّی فِی الدُّنْیَا وَالْآخِرَةِ تَوَفَّنِی مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ.(4)
پروردگارا! بخشی (عظیم) از حکومت به من بخشیدی، و مرا از علم تعبیر خوابها آگاه ساختی! ای آفریننده آسمانها و زمین! تو ولیّ و سرپرست من در دنیا و آخرت هستی، مرا مسلمان بمیران؛ و به صالحان ملحق فرما!»
36- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنًا وَاجْنُبْنِی وَبَنِیَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنَامَ.(1)
(به یاد آورید) زمانی را که ابراهیم گفت: «پروردگارا! این شهر [مکّه] را شهر امنی قرار ده! و من و فرزندانم را از پرستش بتها دور نگاه دار!
37- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبَّنَا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوَادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّم رَبَّنَا لِیُقِیمُوا الصَّلَاة فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ یَشْکُرُونَ.(2)
پروردگارا! من بعضی از فرزندانم را در سرزمین بی آب و علفی، در کنار خانه ای که حرم توست، ساکن ساختم تا نماز را برپا دارند؛ تو دلهای گروهی از مردم را متوجّه آنها ساز؛ و از ثمرات به آنها روزی ده؛ شاید آنان شکر تو را بجای آورند!
38- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاَةِ وَمِن ذُرِّیَّتِی رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء.(3)
پروردگارا: مرا برپا کننده نماز قرار ده، و از فرزندانم (نیز چنین فرما)، پروردگارا: دعای مرا بپذیر!
39- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَلِوَالِدَیَّ وَلِلْمُؤْمِنِینَ یَقُومُ الْحِسَابُ.(1)
پروردگارا! من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را، در آن روز که حساب برپا می شود، بیامرز!
40- دعا کننده: ستمگران
وَأَنْذِرِ النَّاسَ یَوْمَ یَأْتِیهِمُ الْعَذَابُ فَیَقُولُ الَّذِینَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَی أَجَلٍ قَرِیبٍ نُجِبْ دَعْوَتَکَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَوَلَمْ تَکُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَکُمْ مِنْ زَوَالٍ.(2)
و مردم را از روزی که عذاب الهی به سراغشان می آید، بترسان! آن روز که ظالمان می گویند: «پروردگارا! مدّت کوتاهی ما را مهلت ده، تا دعوت تو را بپذیریم و از پیامبران پیروی کنیم!» (امّا پاسخ می شنوند که:) مگر قبلاً سوگند یاد نکرده بودید که زوال و فنایی برای شما نیست؟!
41- دعا کننده: انسان مومن
وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیرًا.(3)
و بالهای تواضع خویش را از محبّت و لطف، در برابر آنان فرود آر! و بگو: «پروردگارا! همان گونه که آنها مرا در کوچکی تربیت کردند، مشمول رحمتشان قرار ده!»
42- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِی مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِی مِنْ لَدُنْکَ سُلْطَانًا نَصِیرًا.(4)
و بگو: «پروردگارا! مرا (در هر کار،) با صداقت وارد کن، و با صداقت خارج ساز! و از سوی خود، حجتی یاری کننده برایم قرار ده!»
43- دعا کننده: اصحاب کهف
إِذْ أَوَی الْفِتْیَةُ إِلَی الْکَهْفِ فَقَالُوا رَبَّنَا آتِنَا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً وَهَیِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا.(1)
زمانی را به خاطر بیاور که آن جوانان به غار پناه بردند، و گفتند: «پروردگارا! ما را از سوی خودت رحمتی عطا کن، و راه نجاتی برای ما فراهم ساز!»
44- دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِی آیَةً قَالَ آیَتُکَ أَلَّا تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَ لَیَالٍ سَوِیًّا.(2)
عرض کرد: «پروردگارا! نشانه ای برای من قرار ده!» فرمود: «نشانه تو این است که سه شبانه روز قدرت تکلّم (با مردم) نخواهی داشت؛ در حالی که زبانت سالم است!»
45- دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)
وَإِنِّی خِفْتُ الْمَوَالِیَ مِنْ وَرَائِی وَکَانَتِ امْرَأَتِی عَاقِرًا فَهَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ وَلِیًّا یَرِثُنِی وَیَرِثُ مِنْ آلِ یَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِیًّا.(3)
و من از بستگانم بعد از خودم بیمناکم (که حق پاسداری از آیین تو را نگاه ندارند)! و (از طرفی) همسرم نازا و عقیم است؛ تو از نزد خود جانشینی به من ببخش... که وارث من و دودمان یعقوب باشد؛ و او را مورد رضایتت قرار ده!
46- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
فَتَعَالَی اللَّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ یُقْضَی إِلَیْکَ وَحْیُهُ وَقُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْما.(4)
پس بلندمرتبه است خداوندی که سلطان حقّ است! پس نسبت به (تلاوت) قرآن عجله مکن، پیش از آنکه وحی آن بر تو تمام شود؛ و بگو: پروردگارا! علم مرا افزون کن!
47- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَیَسِّرْ لِی أَمْرِی وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی.(1)
(موسی) گفت: «پروردگارا! سینه ام را گشاده کن؛ و کارم را برایم آسان گردان! و گره از زبانم بگشای؛ تا سخنان مرا بفهمند!
48- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
وَاجْعَلْ لِی وَزِیرًا مِنْ أَهْلِی هَارُونَ أَخِی اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی وَأَشْرِکْهُ فِی أَمْرِی.(2)
و وزیری از خاندانم برای من قرار ده.. برادرم هارون را! با او پشتم را محکم کن ؛ و او را در کارم شریک ساز.
49- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
قَالَ رَبِّ احْکُمْ بِالْحَقِّ وَرَبُّنَا الرَّحْمَنُ الْمُسْتَعَانُ عَلَی مَا تَصِفُونَ.(3)
(و پیامبر) گفت: «پروردگارا! بحق داوری فرما (و این طغیانگران را کیفر ده)! و پروردگار ما (خداوند) رحمان است که در برابر نسبتهای ناروای شما، از او استمداد می طلبم!»
50- دعا کننده: حضرت ایوب (علیه السلام)
وَأَیُّوبَ إِذْ نَادَی رَبَّهُ أَنِّی مَسَّنِیَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ.(4)
و ایّوب را (به یاد آور) هنگامی که پروردگارش را خواند (و عرضه داشت): «بدحالی و مشکلات به من روی آورده؛ و تو مهربانترین مهربانانی!»
51- دعا کننده: حضرت زکریا (علیه السلام)
وَزَکَرِیَّا إِذْ نَادَی رَبَّهُ رَبِّ لَا تَذَرْنِی فَرْدًا وَأَنْتَ خَیْرُ الْوَارِثِینَ.(1)
و زکریا را (به یاد آور) در آن هنگام که پروردگارش را خواند (و عرض کرد): «پروردگار من! مرا تنها مگذار (و فرزند برومندی به من عطا کن)؛ و تو بهترین وارثانی!»
52- دعا کننده: خطاکاران
رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ.(2)
پروردگارا! ما را از این (دوزخ) بیرون آر، اگر بار دیگر تکرار کردیم قطعاً ستمگریم (و مستحق عذاب)!
53- دعا کننده: عباد الله
إِنَّهُ کَانَ فَرِیقٌ مِنْ عِبَادِی یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَیْرُ الرَّاحِمِینَ.(3)
(فراموش کرده اید) گروهی از بندگانم می گفتند: پروردگارا! ما ایمان آوردیم؛ ما را ببخش و بر ما رحم کن؛ و تو بهترین رحم کنندگانی!
54- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
وَقُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَأَنْتَ خَیْرُ الرَّاحِمِینَ.(4)
و بگو: «پروردگارا! مرا ببخش و رحمت کن؛ و تو بهترین رحم کنندگانی!
55- دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ انْصُرْنِی بِمَا کَذَّبُونِ.(1)
(نوح) گفت: «پروردگارا! مرا در برابر تکذیبهای آنان یاری کن!»
56- دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)
وَقُلْ رَبِّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلًا مُبَارَکا وَأَنْتَ خَیْرُ الْمُنْزِلِینَ.(2)
و بگو: «پروردگارا! ما را در منزلگاهی پربرکت فرود آر، و تو بهترین فرودآورندگانی!»
57- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِی فِی الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ.(3)
پروردگار من! مرا (در این عذابها) با گروه ستمگران قرار مده!
58- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِکَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّیَاطِینِ.(4)
و بگو: «پروردگارا! از وسوسه های شیاطین به تو پناه می برم!
59- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
وَأَعُوذُ بِکَ رَبِّ أَنْ یَحْضُرُونِ.(5)
و از اینکه آنان نزد من حاضر شوند (نیز) -ای پروردگار من- به تو پناه می برم!
60- دعا کننده: خطاکاران
حَتَّی إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ.(1)
(آنها همچنان به راه غلط خود ادامه می دهند) تا زمانی که مرگ یکی از آنان فرارسد، می گوید: پروردگار من! مرا بازگردانید.
61- دعا کننده: عباد الرحمن
وَالَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَهَا کَانَ غَرَامًا.(2)
و کسانی که می گویند: «پروردگارا! عذاب جهنم را از ما برطرف گردان، که عذابش سخت و پر دوام است!
62- دعا کننده: عباد الرحمن
وَالَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّیَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا.(3)
و کسانی که می گویند: «پروردگارا! از همسران و فرزندانمان مایه روشنی چشم ما قرارده، و ما را برای پرهیزگاران پیشوا گردان!»
63- دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)
فَافْتَحْ بَیْنِی وَبَیْنَهُمْ فَتْحًا وَنَجِّنِی وَمَنْ مَعِیَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ.(4)
اکنون میان من و آنها جدایی بیفکن؛ و مرا و مؤمنانی را که با من هستند رهایی بخش!
64- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبِّ هَبْ لِی حُکْمًا وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ وَاجْعَل لِّی لِسَانَ صِدْقٍ فِی الْآخِرِینَ وَاجْعَلْنِی مِن وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِیمِ وَاغْفِرْ لِأَبِی إِنَّهُ کَانَ مِنَ الضَّالِّینَ وَلَا تُخْزِنِی یَوْمَ یُبْعَثُونَ یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ.(1)
پروردگارا! به من علم و دانش ببخش، و مرا به صالحان ملحق کن! و برای من در میان امّت های آینده، زبان صدق (و ذکر خیری) قرار ده! و مرا وارثان بهشت پرنعمت گردان! و پدرم [عمویم] را بیامرز، که او از گمراهان بود! و در آن روز که مردم برانگیخته می شوند، مرا شرمنده و رسوا مکن! در آن روز که مال و فرزندان سودی نمی بخشد، مگر کسی که با قلب سلیم به پیشگاه خدا آید!
65- دعا کننده: حضرت سلیمان (علیه السلام)
فَتَبَسَّمَ ضَاحِکًا مِنْ قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِی أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَیَّ وَعَلَی وَالِدَیَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِی بِرَحْمَتِکَ فِی عِبَادِکَ الصَّالِحِینَ.(2)
سلیمان از سخن او تبسّمی کرد و خندید و گفت: «پروردگارا! شکر نعمتهایی را که بر من و پدر و مادرم ارزانی داشته ای به من الهام کن، و توفیق ده تا عمل صالحی که موجب رضای توست انجام دهم، و مرا برحمت خود در زمره بندگان صالحت وارد کن!»
66- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ.(3)
(سپس) عرض کرد: «پروردگارا! من به خویشتن ستم کردم؛ مرا ببخش!» خداوند او را بخشید، که او غفور و رحیم است!
67- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا یَتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ.(1)
موسی از شهر خارج شد در حالی که ترسان بود و هر لحظه در انتظار حادثه ای؛ عرض کرد: «پروردگارا! مرا از این قوم ظالم رهایی بخش!»
68- دعا کننده: حضرت موسی (علیه السلام)
فَسَقَی لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ.(2)
موسی برای (گوسفندان) آن دو آب کشید؛ سپس رو به سایه آورد و عرض کرد: «پروردگارا! هر خیر و نیکی بر من فرستی، به آن نیازمندم!»
69- دعا کننده: حضرت لوط (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ انْصُرْنِی عَلَی الْقَوْمِ الْمُفْسِدِینَ.(3)
عرض کرد: «پروردگارا! مرا در برابر این قوم تبهکار یاری فرما!»
70- دعا کننده: انسان های نا سپاس و ستمگر
فَقَالُوا رَبَّنَا بَاعِدْ بَیْنَ أَسْفَارِنَا وَظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِیثَ وَمَزَّقْنَاهُمْ کُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ.(4)
ولی (این ناسپاس مردم) گفتند: «پروردگارا! میان سفرهای ما دوری بیفکن» (تا بینوایان نتوانند دوش به دوش اغنیا سفر کنند! و به این طریق) آنها به خویشتن ستم کردند! و ما آنان را داستانهایی (برای عبرت دیگران) قرار دادیم و جمعیّتشان را متلاشی ساختیم؛ در این ماجرا، نشانه های عبرتی برای هر صابر شکرگزار است.
71- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبِّ هَبْ لِی مِنَ الصَّالِحِینَ.(1)
پروردگارا! به من از صالحان [فرزندان صالح] ببخش!
72- دعا کننده: تکذیب کنندگان پیامبران
وَقَالُوا رَبَّنَا عَجِّلْ لَنَا قِطَّنَا قَبْلَ یَوْمِ الْحِسَابِ.(2)
آنها (از روی خیره سری) گفتند: «پروردگارا! بهره ما را از عذاب هر چه زودتر قبل از روز حساب به ما ده!»
73- دعا کننده: حضرت سلیمان (علیه السلام)
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی وَهَبْ لِی مُلْکًا لَا یَنْبَغِی لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِی إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ.(3)
گفت: پروردگارا! مرا ببخش و حکومتی به من عطا کن که بعد از من سزاوار هیچ کس نباشد، که تو بسیار بخشنده ای!
74- دعا کننده: طاغوت ها
قَالُوا رَبَّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِی النَّارِ.(4)
(سپس) می گویند: «پروردگارا! هر کس این عذاب را برای ما فراهم ساخته، عذابی مضاعف در آتش بر او بیفزا!»
75- دعا کننده: ملائکه حامل عرش خدا
الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَیُؤْمِنُونَ بِهِ وَیَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِینَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِیلَکَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِیمِ.(1)
فرشتگانی که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن (طواف می کنند) تسبیح و حمد پروردگارشان را می گویند و به او ایمان دارند و برای مؤمنان استغفار می کنند (و می گویند:) پروردگارا! رحمت و علم تو همه چیز را فراگرفته است؛ پس کسانی را که توبه کرده و راه تو را پیروی می کنند بیامرز، و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار!
76- دعا کننده: ملائکه حامل عرش خدا
رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِی وَعَدتَّهُم وَمَن صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّیَّاتِهِمْ أَنتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ.(2)
پروردگارا! آنها را در باغهای جاویدان بهشت که به آنها وعده فرموده ای وارد کن، همچنین از پدران و همسران و فرزندانشان هر کدام که صالح بودند، که تو توانا و حکیمی!
77- دعا کننده: ملائکه حامل عرش خدا
وَقِهِمُ السَّیِّئَاتِ وَمَنْ تَقِ السَّیِّئَاتِ یَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ.(3)
و آنان را از بدیها نگاه دار، و هر کس را که در آن روز از بدیها نگاه داری، مشمول رحمتت ساخته ای؛ و این است همان رستگاری عظیم!
78- دعا کننده: پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم)
رَبَّنَا اکْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ.(1)
(می گویند:) پروردگارا! عذاب را از ما برطرف کن که ایمان می آوریم.
79- دعا کننده: انسان مومن
وَوَصَّیْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَیْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهًا وَوَضَعَتْهُ کُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّی إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِی أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَیَّ وَعَلَی وَالِدَیَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِی فِی ذُرِّیَّتِی إِنِّی تُبْتُ إِلَیْکَ وَإِنِّی مِنَ الْمُسْلِمِینَ.(2)
ما به انسان توصیه کردیم که به پدر و مادرش نیکی کند، مادرش او را با ناراحتی حمل می کند و با ناراحتی بر زمین می گذارد؛ و دوران حمل و از شیر بازگرفتنش سی ماه است؛ تا زمانی که به کمال قدرت و رشد برسد و به چهل سالگی بالغ گردد می گوید: «پروردگارا! مرا توفیق ده تا شکر نعمتی را که به من و پدر و مادرم دادی بجا آورم و کار شایسته ای انجام دهم که از آن خشنود باشی، و فرزندان مرا صالح گردان؛ من به سوی تو بازمی گردم و توبه می کنم، و من از مسلمانانم!»
80- دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)
فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّی مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ(3)
او به درگاه پروردگار عرضه داشت: «من مغلوب (این قوم طغیانگر) شده ام، انتقام مرا از آنها بگیر!»
81- دعا کننده: تابعین
وَالَّذِینَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْإِیمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِی قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّکَ رَءُوفٌ رَحِیمٌ.(1)
(همچنین) کسانی که بعد از آنها [= بعد از مهاجران و انصار] آمدند و می گویند: «پروردگارا! ما و برادرانمان را که در ایمان بر ما پیشی گرفتند بیامرز، و در دلهایمان حسد و کینه ای نسبت به مؤمنان قرار مده! پروردگارا، تو مهربان و رحیمی!»
82- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
قَدْ کَانَتْ لَکُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِی إِبْرَاهِیمَ وَالَّذِینَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْکُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ کَفَرْنَا بِکُمْ وَبَدَا بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّی تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِیمَ لِأَبِیهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَکَ وَمَا أَمْلِکُ لَکَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَیْءٍ رَبَّنَا عَلَیْکَ تَوَکَّلْنَا وَإِلَیْکَ أَنَبْنَا وَإِلَیْکَ الْمَصِیرُ.(2)
برای شما سرمشق خوبی در زندگی ابراهیم و کسانی که با او بودند وجود داشت، در آن هنگامی که به قوم (مشرک) خود گفتند: «ما از شما و آنچه غیر از خدا می پرستید بیزاریم؛ ما نسبت به شما کافریم؛ و میان ما و شما عداوت و دشمنی همیشگی آشکار شده است؛ تا آن زمان که به خدای یگانه ایمان بیاورید! -جز آن سخن ابراهیم که به پدرش [عمویش آزر] گفت (و وعده داد) که برای تو آمرزش طلب می کنم، و در عین حال در برابر خداوند برای تو مالک چیزی نیستم (و اختیاری ندارم)!- پروردگارا! ما بر تو توکّل کردیم و به سوی تو بازگشتیم، و همه فرجامها بسوی تو است!
83- دعا کننده: حضرت ابراهیم (علیه السلام)
رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِینَ کَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ.(1)
پروردگارا! ما را مایه گمراهی کافران قرار مده، و ما را ببخش، ای پروردگار ما که تو عزیز و حکیمی!
84- دعا کننده: مومنان
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَی اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَی رَبُّکُمْ أَنْ یُکَفِّرَ عَنْکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیُدْخِلَکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ یَوْمَ لَا یُخْزِی اللَّهُ النَّبِیَّ وَالَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ یَسْعَی بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَبِأَیْمَانِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ.(2)
ای کسانی که ایمان آورده اید بسوی خدا توبه کنید، توبه ای خالص؛ امید است (با این کار) پروردگارتان گناهانتان را ببخشد و شما را در باغهایی از بهشت که نهرها از زیر درختانش جاری است وارد کند، در آن روزی که خداوند پیامبر و کسانی را که با او ایمان آوردند خوار نمی کند؛ این در حالی است که نورشان پیشاپیش آنان و از سوی راستشان در حرکت است، و می گویند: «پروردگارا! نور ما را کامل کن و ما را ببخش که تو بر هر چیز توانائی!
85- دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)
وَقَالَ نُوحٌ رَبِّ لَا تَذَرْ عَلَی الْأَرْضِ مِنَ الْکَافِرِینَ دَیَّارًا.(3)
نوح گفت: «پروردگارا! هیچ یک از کافران را بر روی زمین باقی مگذار!
86- دعا کننده: حضرت نوح (علیه السلام)
رَبِّ اغْفِرْ لِی وَلِوَالِدَیَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَیْتِیَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِینَ إِلَّا تَبَارًا.(1)
«پروردگارا! مرا، و پدر و مادرم و تمام کسانی را که با ایمان وارد خانه من شدند، و جمیع مردان و زنان باایمان را بیامرز؛ و ظالمان را جز هلاکت میفزا!»
1) سوره نوح(71) آیه 28
بخش دوم: فضیلت تلاوت آیات و سُوَر قرآن
اشاره
اُنس با قرآن
قرائت قرآن دل را نورانی، حافظه را زیاد، زنگ را از دل پاک و انسان را از فحشاء و منکر باز میدارد، خود قرآن و احادیث، مسلمانها را امر میکنند به تلاوت و ارتباط برقرار کردن با قرآن، «از قرآن مقداری که برای شما میّسر است تلاوت کنید، او میداند بزودی گروهی از شما بیمار خواهند شد و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (کسب و روزی) به سفر میروند و گروهی دیگر در راه خدا جهاد میکنند، پس آن مقدار از قرآن که برای شما ممکن است تلاوت کنید».(1)
بنابراین در هر حال با قرآن سروکار داشته باشید، اگر مریض و روی تخت بیمارستان هستید، یا مسافرید و در سفر، یا رزمندهاید و در سنگر، یا کشاورز و یا بازاری و یا محصّل و دانشجو، باید قرآن بخوانید.
در حدیث آمده: «هر کس دوست دارد خدا با او حرف بزند، قرآن تلاوت کند».(2)
و در حدیث دیگری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می خوانیم که به شخصی فرمود: «از خواندن قرآن غفلت نکنی که قرآن، دل را زنده و از فحشاء و منکر باز می دارد».(3)
فضیلت قرآن
1- رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: من نخستین کسی هستم که روز قیامت بر خدای عزیز جبار وارد شوم با کتابش و اهل بیتم، سپس امّتم (وارد شوند)، پس از ایشان بپرسم چه کردید با
کتاب خدا و اهل بیت من.(1)
2- رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: قرآن راهنمای گمراهی است و بینائی از هر کوری است و سبب گذشت از لغزشهاست و روشنی در هر تاریکی است، در پیشامدها (و بدعتها) پرتوی است و نگاهدارنده از هر هلاکتی است و رهجوئی در هر گمراهی است و بیانکننده هر فتنه و اشتباهی است و انسان را از دنیای (پست)، (به سعادتهای) آخرت رساند و در آن است کمال دین شما، و هیچ کس از قرآن روگردان نشود، جز به سوی دوزخ.(2)
3- امام صادق علیه السلام فرمود: آنگاه که خداوند خلق اولین و آخرین را در قیامت جمع کند، به ناگاه شخصی را که خوش صورت تر از او هرگز ندیده اند،دیدار کنند که به سوی آنان آید، پس چون مؤمنان نظرشان بر او که همان قرآن است بیفتد، گویند که: این از ما است، و این بهترین کسی است که ما او را دیده ایم، و چون بدانها رسد از آنان بگذرد و به شهیدان رسد آنها او را بنگرند، تا از ایشان بگذرد و چون از همه آنها بگذرد، گویند: این قرآن است، پس از آنها هم بگذرد تا به پیغمبران مرسل برسد، آنها نیز گویند: این قرآن است پس از آنها نیز بگذرد تا به سمت راست عرش رسد و آنجا بایستد، پس خدای جبّار فرماید: به عزّت و جلال خودم و به بلندی مقامم سوگند! که البته امروز اکرام کنم (و گرامی دارم) آنکه تو را اکرام کرده است، و البته خوار کنم هر کس که تو را خوار کرده است.(3)
جایگاه خوانندگان و حافظان قرآن
1- رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همانا اهل قرآن در بلندترین درجات آدمیان هستند، به جز
پیغمبران و مرسلین، پس حقوق اهل قرآن را اندک و کم مشمارید، زیرا برای ایشان از طرف خدای عزیز جبّار مقام بلندی است.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: حافظ قرآن که بدان عمل کند، در آخرت رفیق با فرشتگان پیغام برنده و نیک رفتار خداوند است.(2)
3- زُهَری گوید به حضرت علی بن الحسین علیه السلام عرض کردم: کدام عمل بهتر است؟ فرمود: عمل آن کس که فرود آید و کوچ کند، عرض کردم: او کیست (و یعنی چه)؟ فرمود: قرآن را باز کند (و خواندنش را آغاز کند) و به انجام رساند و هر زمان که از اولش درآید به آخرش کوچ کند...(3)
4- امام صادق علیه السلام فرمود: هر که قرآن بخواند او بینیاز شود و نیازی پس از او نیست وگرنه (اگر قرآن بی نیازش نکند) هیچ چیز او را بی نیاز نکند.(4)
5- امام صادق علیه السلام فرمود: قرآن عهد خداوند و فرمان اوست بر خلقش، پس سزاوار است، برای شخص مسلمان که در این عهد و فرمان خدا، نظر افکند و روزی پنجاه آیه از آن بخواند.(5)
6- رسول خدا علیه السلام فرمود: هر کس در یک شب، ده آیه از قرآن بخواند، از غافلین نوشته نشود، هر کس پنجاه آیه بخواند در زمره ذاکرین نوشته شود و هر کس صد آیه بخواند، در
زمره قانتین نوشته شود و هر کس دویست آیه بخواند، از جمله خاشعین نوشته شود و هرکه سیصد آیه بخواند، از فائزین نوشته شود و هر که پانصد آیه بخواند، از جمله مجتهدین نوشته شود و هر که هزار آیه بخواند، برای او (ثواب انفاق) یک قنطار(1)از طلا نوشته می شود که کوچک ترین آنها به اندازه کوه اُحُد و بزرگ ترین آنها به اندازه آنچه میان زمین و آسمان است.(2)
حدیثی عجیب پیرامون قرآن
محمّد بن بشیر از حضرت علی بن الحسین علیه السلام نقل کرده که آن حضرت فرمود: هر کس یک حرف از قرآن را گوش کند فقط، گرچه نخواند خداوند برای او یک حسنه بنویسد و یک گناه از او محو کند و یک درجه برایش بالا برد و هر کس با نگاه و بدون صوت و تلفظ آنرا بخواند، برایش به هر حرفی حسنه ای بنویسد و گناهی از او محو کند و درجه او برایش بالا برد، و هر کس یک حرف ظاهر از آن را بیاموزد، خداوند برایش ده حسنه بنویسد و ده گناه از او محو کند و ده درجه برایش بالا برد فرمود: نمی گویم به آیه، بلکه به هر حرفی چون باء، تاء یا مانند اینها، و هر کس یک حرف ظاهر آنرا در نماز در حال نشسته بخواند، خداوند برای او پنجاه حسنه بنویسد و پنجاه گناه از او محو کند و پنجاه درجه برای او بالا برد، و هر کس یک حرف از آن در ایستاده، در نمازش بخواند، خداوند در برابر یک حرف، صد حسنه برایش بنویسد و صد گناه از او محو کند و صد درجه برایش بالا برد و هر کس آنرا ختم کند، یک دعای اجابت شده ای (نزد خداوند) دارد، چه تأخیر افتد و چه همان زمانبه او بدهند، گوید: عرض کردم قربانت گردم، همه قرآن را ختم کند؟ فرمود: همه آنرا ختم
کند(1).
خانه هائی که در آنها قرآن خوانده می شود
1- امام صادق علیه السلام فرمود: در هر خانه ای که قرآن خوانده شود و ذکر خدای عزّوجل شود، برکت آن خانه زیاد گردد و فرشتگان در آن خانه آیند و شیاطین از آن دوری کنند و برای اهل آسمان بدرخشند، چنانچه ستاره فروزان برای اهل زمین می درخشد و (امّا) خانه ای که در آن قرآن خوانده نشود و خدا در آن ذکر نشود، برکتش کم می شود و فرشتگان از آن دوری کنند و شیاطین در آن خانه در آیند.(2)
2- رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:خانه های خودرا به تلاوت قرآن روشن کنید وآنها را گورستان نکنید، چنانچه یهود و نصاری کردند، در کلیساها و عبادتگاه های خود نماز کنند، ولی خانه های خویش را معطل گذارده اند (و در آنجا عبادتی انجام ندهند) زیرا که هرگاه در خانه، بسیار تلاوت قرآن شد، خیر و برکتش زیاد شود و اهل آن به وسعت رسند و آن خانه برای اهل آسمان درخشندگی دارد، چنانچه ستارگان آسمان برای اهل زمین می درخشند.(3)
3- امام صادق علیه السلام فرمود: هر آینه من خوش دارم که در خانه قرآنی باشد، که خدای عزّوجل بدان سبب، شیطان ها را (از آن خانه) دور کند.(4)
4- امام صادق علیه السلام فرمود: سه چیز است که به درگاه خدای عزّوجل شکایت کند، مسجدویرانی که اهلش در آن نماز نخوانند، و دانشمند و عالمی که میان نادان ها و جُهّال باشد و
قرآنی که گَرد بدان نشسته و کسی آن را نخواند.(1)
خواندن قرآن از روی آن
1- امام صادق علیه السلام فرمود: هر که قرآن را از روی آن بخواند، از دیدگاه خود بهره مند شود و سبب سبک شدن عذاب پدر و مادرش گردد، اگرچه آن دو کافر باشند.(2)
2- اسحاق بن عمار گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: قربانت گردم، من قرآن را حفظ کردم، آنرا از حفظ بخوانم بهتر است یا از روی قرآن؟ فرمود: بلکه آنرا بخوان و نگاه به قرآن کن که بهتر است، آیا ندانسته ای که نگاه کردن در قرآن عبادت است؟(3)
یادگیری قرآن و فراموش کردن آن
1- امام صادق علیه السلام فرمود: برای مؤمن شایسته است که نمیرد تا قرآن را یاد گیرد، یا در کارِ یاد گرفتنش باشد.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره ای از قرآن را فراموش کند، آن سوره در بهشت به صورتی زیبا و مقامی بلند در برابرش نمودار گردد و چون او را ببیند، گوید: تو کیستی! وه که چه زیبایی، کاش تو از آنِ من بودی؟ گوید: آیا مرا نشناسی؟ من فلان سوره ام و اگر تو مرا فراموش نکرده بودی، به این درجه تو را می رساندم.(5)
سوره حمد (فاتحة الکتاب)
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر مسلمانی سوره حمد را بخواند، پاداش او به اندازه کسی است که دو سوم قرآن را خوانده است و گویی به هر فردی از مردان و زنان مؤمن هدیه ای فرستاده است.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: اگر سوره حمد هفتاد بار بر مرده ای خوانده شود و روح به تن او بازگردد، شگفت نیست.(2)
3- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سوره حمد او را بهبودی نبخشد، هیچ چیز بهبودیش نمی دهد.(3)
4- امام صادق علیه السلام فرمود: چون خدای عزّوجل به این آیات (که در آخر حدیث می آیند) دستور داد که به زمین فرود آیند، آنها به عرش در آویختند و گفتند: پروردگارا ! به کجا ما را فرو می فرستی، بسوی خطاکاران و گناهکاران؟ پس خدای عزّوجل به آنها فرمود: فرود شوید که به عزّت و جلال خودم سوگند ! هیچ کسی از آل محمّد صلی الله علیه و آله و شیعیان آنها شما را در هر روز دنبال نماز واجبش نخواند، جز اینکه به نظر مخصوصی در هر روز هفتاد بار به او نظر کنم و در هر نظر، هفتاد حاجت او را برآورم و او را با آنچه گناه دارد، بپذیرم و آن آیات عبارت است از: سوره حمد، آیه شهدالله (آل عمران/18)، آیه الکرسی( بقره/ 255-257 و آیه ملک (آل عمران/26)(4)
سوره بقره
از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پرسیدند: کدام یک از سوره های قرآن از همه برتر است؟ فرمود: سوره بقره، عرض کردند: کدام آیه از آیات سوره بقره افضل است؟ فرمود: آیه الکرسی.(1)
سوره آل عمران
امام صادق علیه السلام فرمود: هر که سوره بقره و آل عمران را بخواند، این دو سوره در قیامت بر سر او سایه افکنند، مانند دو ابر یا دو عبا.(2)
سوره نساء
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره نساء را بخواند، گویا به اندازه هر مسلمانی که طبق مفاد این سوره ارث می برد، در راه خدا انفاق کرده است و همچنین پاداش کسی که برده ای را آزاد کرده، به او می دهند.(3)
سوره مائده
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هر کس سوره مائده را هر روز پنج شنبه بخواند، ایمانش به ظلم و گناه پوشیده نگردد و هرگز گرفتار شرک نمی شود.(4)
سوره انعام
امام صادق علیه السلام فرمود: همانا سوره انعام یکجا نازل گردید و هفتاد هزار فرشته آن را بدرقه کردند تا به محمّد صلی الله علیه و آله نازل شد، پس آن را بزرگ شمارید و گرامی دارید، زیرا در هفتاد
جای آن، نام خدای عزّوجل می باشد و اگر مردم می دانستند چه ثواب ها و فضیلت هائی در خواندن آن سوره است، آن را وا نمی گذاردند و ترک نمی کردند.(1)
سوره اعراف
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره اعراف را در هر ماه بخواند، در روز قیامت از کسانی خواهد بود که نه ترسی بر آنها است و نه غمی دارند (من الذین لا خوف علیهم و لا هم یحزنون) و اگر در هر جمعه بخواند، در روز قیامت از کسانی می باشد که بدون حساب به بهشت می رود.(2)
سوره انفال و سوره توبه
امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره انفال و توبه را در هر ماه بخواند، هرگز روح نفاق در وجود او وارد نخواهد شد و از پیروان حقیقی امیرمؤمنان علی علیه السلام خواهد بود و در روز رستاخیز از مائده های بهشتی با آنها بهره می گیرد، تا مردم از حساب خویش فارغ شوند.(3)
سوره یونس
امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره یونس را در هر دو یا سه ماه بخواند، بیم آن نمی رود که از جاهلان و بی خبران باشد و روز قیامت از مقرّبان خواهد بود.(4)
سوره هود
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که این سوره را بخواند، پاداش و ثوابی به تعداد کسانی که به
هود و سایر پیامبران ایمان آوردند و کسانی که آنها را انکار نمودند خواهد داشت و روز قیامت در مقام شهداء قرار می گیرد و حساب آسانی خواهد داشت.(1)
سوره یوسف
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره یوسف را هم روز و هم شب بخواند، خداوند او را روز رستاخیز برمی انگیزد در حالی که زیبائیش همچون زیبائی یوسف است و هیچ گونه ناراحتی روز قیامت به او نمی رسد و از بندگان صالح خدا خواهد بود.(2)
سوره رعد
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هر کس سوره رعد را بسیار قرائت کند، هرگز خدا او را دچار صاعقه نفرماید و بدون حساب خدایش وارد بهشت گرداند و شفاعتش را در حق همه افراد شناخته شده از خاندان و برادرانش قبول فرماید.(3)
سوره ابراهیم و سوره حجر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره ابراهیم و حجر را بخواند، خداوند به تعداد هر یک از آنها که بت می پرستیدند و آنها که بت نمی پرستیدند، ده حسنه به او می بخشد.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر که سوره ابراهیم و حجّ را در دو رکعت نماز در هر جمعه بخواند، هرگز به او فقر و دیوانگی و بلیّه عظیمی نرسد.(5)
سوره نحل
امام صادق علیه السلام فرمود: هر که سوره نحل را در هر ماه بخواند، در دنیا به قرض مبتلا نشود و هفتاد نوع بلا از او دور گردد که سهل تر آنها دیوانگی، خوره و پیسی باشد و مسکن او در جَنَّت عَدْن باشد که در میان بهشت ها واقع است.(1)
سوره اسراء (بنی اسرائیل)
1- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره بنی اسرائیل را در هر شب جمعه بخواند، از دنیا نخواهد رفت تا اینکه «قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف» را درک کند و از یارانش خواهد بود.(2)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: هر کس همه سوره های مسبّحات(3)(یعنی سوره هائی که اول آن سبّح یا یسبّح است) را پیش از آنکه بخوابد، آنها را بخواند، آنکس نمیرد تا حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف را درک کند و اگر بمیرد در جوار نبی اکرم محمّد صلی الله علیه و آله خواهد بود.(4)
سوره کهف
1- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که در هر شب جمعه، سوره کهف را بخواند، شهید از دنیا می رود و با شهداء مبعوث می شود و در روز قیامت در صف شهداء قرار می گیرد.(5)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره کهف را روز جمعه بخواند، خداوند تا جمعه دیگر او را می آمرزد (و طبق روایتی او را از گناه حفظ می کند)... و به او نوری می بخشد که به
آسمان می تابد و از فتنه دجّال محفوظ خواهد ماند.(1)
3- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس ده آیه از اول سوره کهف را حفظ کند، دجّال به او زیانی نمی رساند و کسی که آیات آخر سوره را حفظ کند، نور و روشنایی برای او در قیامت خواهد بود.(2)
4- امام صادق علیه السلام فرمود: «هیچ کس نیست که آیه آخر سوره کهف یعنی آیه «قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحَی إِلَیَّ أَنَّمَا إِلهُکُمْ إِلٰهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ کَانَ یَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صَالِحاً وَ لاَ یُشْرِکْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَداً»،(3)را هنگام خوابیدنش بخواند، جز اینکه در هر ساعتی که بخواهد از خواب بیدار شود.(4)
سوره مریم
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را بخواند، به تعداد کسانی که زکریا را تصدیق یا تکذیب کردند و همچنین یحیی و مریم و عیسی و موسی و هارون و ابراهیم و اسحاق و یعقوب و اسماعیل، آری به تعداد هر یک از آنها، خداوند ده حسنه به او می دهد، همچنین به تعداد کسانی که (به دروغ و تهمت) برای خدا فرزندی قایل شدند و نیز به تعداد کسانی که فرزند قایل نشدند.(5)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس مداومت به خواندن این سوره کند، از دنیا نخواهد
رفت،مگر اینکه خدا به برکت این سوره او را از نظر جان و مال و فرزند بی نیاز می کند.(1)
سوره طه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را بخواند، در روز رستاخیز ثواب مهاجرین و انصار نصیبش خواهد شد.(2)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند سوره طه و یس را قبل از آفرینش آدم به دو هزار سال برای فرشتگان بازگو کرده، هنگامی که فرشتگان این بخش از قرآن را شنیدند گفتند: خوشا به حال امّتی که این سوره ها بر آنها نازل می گردد، خوشا به دلهایی که این آیات را در خود پذیرا می شود و خوشا به زبانهایی که این آیات بر آن جاری می گردد.(3)
3- امام صادق علیه السلام فرمود: تلاوت سوره طه را ترک نکنید، چرا که خداوند آن را دوست می دارد و دوست می دارد کسانی را که آن را تلاوت کنند، هر کس تلاوت آنرا ادامه دهد، خداوند در روز قیامت نامه اعمالش را به دست راستش می سپارد و بدون حساب به بهشت می رود و در آخرت آنقدر پاداش به او می دهد، که راضی شود.(4)
سوره انبیاء
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره انبیاء را بخواند، خداوند حساب او را آسان می کند (و در محاسبه اعمالش، روز قیامت سخت گیری نخواهد کرد) و هر پیامبری که نام او در
قرآن ذکر شده، با او مصافحه کرده و سلام می فرستد.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره انبیاء را از روی عشق و علاقه بخواند، با همه پیامبران در باغهای پر نعمت بهشت، رفیق و همنشین می گردد و در زندگی دنیا نیز در چشم مردم پر اُبهت خواهد بود.(2)
سوره حج
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره حج را بخواند، پاداش حج و عمره را خدا به او می دهد، به تعداد تمام کسانی که در گذشته و آینده حج عمره بجا آورده یا خواهند آورد.(3).
سوره مؤمنون
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره مؤمنون را تلاوت کند، فرشتگان در روز قیامت او را به روح و ایمان بشارت می دهند و هنگامی که فرشته مرگ برای قبض روح او می آید، چنان بشارتی به او می دهد، که چشمش روشن می شود.(4)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله هنگام نزول آغاز این سوره فرمود: ده آیه بر من نازل شده که هر کس آنها را بر پا دارد، وارد بهشت خواهد شد.(5)
3- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره مؤمنون را بخواند و در هر جمعه آن را ادامه دهد، خداوند پایان زندگی او را با سعادت قرار می دهد و جایگاه او فرودس اعلی (بهشت
برین)است، همراه پیامبران و رسولان.(1)
سوره نور
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره نور را بخواند، خداوند به عدد هر زن و مرد با ایمان در گذشته و آینده ده حسنه، به عنوان پاداش به او خواهد داد.(2)
سوره فرقان
1- پیامبر صلی الله عهلیه و آله فرمود: کسی که سوره فرقان را بخواند (و به محتوای آن بیندیشد و در اعتقاد و عمل از آن الهام گیرد) روز قیامت مبعوث می شود، در حالی که در صف مؤمنان به رستاخیز است، کسانی که یقین داشتند قیامت فرا می رسد و خداوند مردگان را به زندگی جدید باز می گرداند.(3)
2- امام موسی بن جعفر علیه السلام فرمود: تلاوت سوره تبارک (فرقان) را ترک مکن، چرا که هر کس آن را در هر شب بخواند، خداوند او را هرگز عذاب نمی کند و او را مورد حساب قرار نمی دهد و جایگاهش بهشت برین است.(4)
سوره شعراء
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسیکه سوره شعراء را بخواند، به عدد هرکسی که نوح را تصدیق و یا تکذیب کرده است، ده حسنه برای او خواهد بود و همچنین هود، شعیب، صالح و ابراهیم
و به عدد تمام کسانی تکذیب عیسی و تصدیق محمّد صلی الله علیه و آله کرده اند.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس طواسین ثلاث (سوره شعراء، نمل و قصص که همه با طس شروع شده اند) را در شب جمعه بخواند، از اولیاءالله خواهد بود و در جوار او و سایه لطف و حمایتش قرار می گیرد.(2)
سوره نمل
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هرکس سوره طس سلیمان (سوره نمل) را بخواند،خداوند به تعداد کسانی که سلیمان را تصدیق و یا تکذیب کردند و همچنین هود و شعیب و صالح و ابراهیم را، ده حسنه به او می دهد و به هنگام رستاخیز که از قبرش بیرون می آید، ندای لااله الالله سر می دهد.(3)
سوره قصص
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره قصص را بخواند، به تعداد هر یک از کسانی که موسی را تصدیق یا تکذیب کردند، ده حسنه به او داده خواهد شد و فرشته ای در آسمانها و زمین نیست، مگر اینکه روز قیامت گواهی بر صدق او می دهد.(4)
سوره عنکبوت
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره عنکبوت را بخواند، به تعداد تمام مؤمنان و منافقان،
ده حسنه برای او نوشته می شود.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره عنکبوت و روم را در ماه رمضان شب بیست و سوم تلاوت کند، به خدا سوگند! اهل بهشت است و من هیچ کس را از این مسأله استثناء نمی کنم و نمی ترسم که خداوند در این سوگند قاطع من، گناهی بر من بنویسد و مسلماً این دو سوره در پیشگاه خدا بسیار ارج دارد.(2)
سوره روم
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هرکس سوره روم رابخواند،پاداشی معادل ده حسنه به تعداد هر فرشته ای که در میان آسمان و زمین تسبیح خدا می گوید خواهد داشت و آنچه را در روز و شب از دست داد، جبران خواهد کرد.(3)
سوره لقمان
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره لقمان را بخواند، لقمان رفیق و دوست اوست و به عدد کسانی که کار نیک یا بد انجام داده اند، ده حسنه به او داده می شود.(4)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سوره لقمان را در شب بخواند، خدا سی فرشته را مأمور حفظ او تا به صبح در برابر شیطان و لشکر شیطان می کند، و اگر در روز بخواند، این سی فرشته او را تا غروب، از ابلیس و لشکرش محافظت می نمایند.(5)
سوره سجده
*سوره سجده (1)
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره «الم تنزیل» و «تبارک» را بخواند، مانند آن است که شب قدر را احیاء گرفته است.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره سجده را در هر شب جمعه بخواند، خداوند تمام اعمال او را به دست راست او می دهد و گذشته او را می بخشد و از دوستان محمّد و اهلبیتش علیهم السلام خواهد بود.(3)
سوره احزاب
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره احزاب را تلاوت کند و به خانواده خود تعلیم دهد، از عذاب قبر در امان خواهد بود.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره احزاب را بسیار تلاوت کند، در قیامت در جوار پیامبر و خاندان او خواهد بود.(5)
سوره سباء
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره سباء را بخواند، در قیامت تمام انبیاء و رسولان رفیق و همنشین او خواهند بود و همگی با او مصافحه می کنند.(6)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که دو سوره ای که با حمد آغاز می شود (سباء و فاطر)
در یک شب بخواند، تمام آن شب را در حفظ و حراست الهی خواهد بود و اگر آن دو را در روز بخواند، هیچ مکروهی به او نمی رسد و آن قدر از خیر دنیا و آخرت به او داده می شود، که هرگز به قلبش خطور نکرده و فکر و آرزویش به آن نرسیده است.(1)
سوره فاطر
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره فاطر را بخواند، در روز قیامت، سه در از درهای بهشت، او را به سوی خود دعوت می کند، که از هر کدام می خواهی وارد شو.(2)
سوره یس
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر چیز قلبی دارد و قلب قرآن یس است.(3)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: سوره یس در تورات به عنوان «عمومیّت آفرین» نامیده شده، سؤال شد از چه رو به آن، عمومیّت آفرین گفته می شود؟ فرمود: به خاطر اینکه کسی که همدم و همنشین این سوره باشد، او را مشمول تمام خیر دنیا و آخرت می کند (4)
سوره صافات
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره صافات را بخواند، به عدد هر جنّ و شیطانی ده حسنه به او داده می شود و شیاطین متمرّد از او فاصله می گیرند و از شرک پاک می شود و دو فرشته ای که مأمور حفظ او هستند، در قیامت درباره او شهادت می دهند که به رسولان خداوند ایمان
داشته است.(1)
سوره ص
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره ص را بخواند، به اندازه هر کوهی که خدا مسخّر داوود فرموده بود، حسنه به او می دهد و از آلوده شدن و اصرار بر گناه صغیره و کبیره حفظ می کند.(2)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سوره ص را در شب جمعه بخواند، از خیر دنیا و آخرت آنقدر به او بخشیده می شود، که به هیچ کس داده نشده، جز پیامبران مرسل و فرشتگان مقرّب، و خدا او و تمام کسانی را که ازخانواده اش مورد علاقه او هستند، وارد بهشت می کند، حتی خدمتگزاری که به او خدمت می کرده.(3)
سوره زمر
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره زمر را قرائت کند، خداوند امیدش را «از رحمت خود» قطع نخواهد کرد و پاداش کسانی را که از خدا می ترسند به او عطا می کند.(4)
سوره مؤمن
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: سوره های (هفتگانه) حامیم، تاج قرآن هستند.(5)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: سوره های حامیم هفت سوره اند و درهای جهنّم نیز هفت در است،
هریک از حامیم ها می آید و در مقابل یکی از این درها می ایستد و می گوید، خداوندا ! کسی را که به من ایمان آورده و مرا خوانده، از این در وارد مکن(1)
3- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره حم مؤمن را بخواند، همه ارواح انبیاء و صدیقان و مؤمنان بر او درود می فرستند و برای او استغفار می فرستند.(2)
4- امام صادق علیه السلام فرمود: سوره های حامیم گل های قرآن است، خدا را سپاس گویید و با حفظ و تلاوت این سوره ها او را شکر گذارید، هر بنده ای که از خواب برخیزد و سوره های حامیم بخواند، از دهانش (در قیامت) بوی عطر دل انگیزی بهتر از مشک و عنبر خارج می شود و خداوند خواننده این سورهها را رحمت می کند و نیز همسایگان و دوستان و آشنایان و تمام یاران نزدیک و دور او را مشمول رحمت خویش قرار می دهد و در قیامت عرش و کرسی و فرشتگان مقرّب خدا برای او استغفار می کنند.(3)
سوره فصّلت (حم سجده)
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس که حم سجده را بخواند، خداوند به تعداد هر حرفی از آن، ده حسنه به او عطا می کند.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که حم سجده را تلاوت کند، این سوره در قیامت نوری در برابر او می شود تا آنجا که چشمش کار می کند، و مایه سرور و خوشحالی او خواهد بود
و در این دنیا، نیز مقامی شایسته پیدا می کند که مایه غبطه دیگران می شود.(1)
سوره شوری
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره شوری را تلاوت کند، از کسانی است که فرشتگان بر او رحمت می فرستند و برای او استغفار و طلب آمرزش می کنند.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره شوری را بخواند، روز قیامت با صورتی سفید و درخشنده همچون آفتاب محشور می شود، تا به پیشگاه خدا می آید می فرماید، بنده من! قرائت سوره حم عسق (شوری) را تداوم دادی، در حالی که پاداش آن را نمی دانستی، اما اگر می دانستی چه پاداشی دارد، هیچ گاه از قرائت آن خسته نمی شدی، ولی من امروز پاداش تو را به تو خواهم داد، سپس دستور می دهد او را وارد بهشت کنند و غرق در نعمت های ویژه بهشتی...(3)
سوره زخرف
امام باقر علیه السلام فرمود: هر که مداومت نماید بر قرائت سوره حم زخرف، خدا او را در قبر از جانوران زمین و از فشار قبر ایمن گرداند، چون او را به مقام حساب بیاورند، آن سوره بیاید و به امر الهی او را داخل بهشت گرداند.(4)
سوره دخان
امام باقر علیه السلام فرمود: هر که سوره دخان را در نمازهای واجب و سنّت بخواند، حق تعالی
اورا در زمره ایمنان مبعوث گرداند و او را در سایه عرش خود جا دهد و حساب او را آسان کند و نامه او را به دست راستش دهد.(1)
سوره جاثیه
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره جاثیه را بخواند، خدا عیبش را پوشیده و ترس و بیم او را در روز حساب آرامش دهد.(2)
سوره احقاف
امام صادق علیه السلام فرمود: هر که در هر شب یا هر جمعه، سوره احقاف را بخواند، در دنیا خوفی به او نرسد و از فزع روز قیامت ایمن گردد.(3)
سوره محمّد
امام صادق علیه السلام فرمود: هر که سوره محمّد صلی الله علیه و آله را بخواند، گناه نکند و در دین خود هرگز شک بهم نرساند و به فقر هرگز مبتلا نشود و هرگز از پادشاهی خوفی به او نرسد و همیشه از شک و کفر محفوظ باشد تا بمیرد، و چون بمیرد حق تعالی هزار ملک به قبر او فرستد که نماز کنند و ثواب نماز ایشان از او باشد و چون از قبر بیرون آید، آن هزار ملک او را مشایعت نمایند تا او را به محل ایمنان از خوف های قیامت ببرند و در امان خدا و رسول باشد.(4)
سوره فتح
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را قرائت کند، مانند کسی است که به هنگام فتحمکه در خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله و در لشکر او بوده است(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: اموال و همسران و آنچه را در ملک شما است با قرائت «انا فتحنا لک...» از تلف حفظ کنید، کسی که پیوسته آن را تلاوت کند، روز قیامت منادی ندا می دهد، آنچنان که همه خلایق می شنوند، تو از بندگان مخلص منی، او را به بندگان صالحم ملحق سازید و در باغ های پر نعمت بهشت او را وارد کنید و از نوشیدنی مخصوص بهشتیان سیرابش نمایید.(2)
سوره حجرات
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره حجرات را بخواند به عدد تمام کسانی که خدا را اطاعت یا عصیان کرده اند، ده حسنه به او داده می شود.(3)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره حجرات را در هر شب یا هر روز بخواند، از زائران محمّد صلی الله علیه و آله خواهد بود.(4)
سوره ق
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره ق را بخواند، خداوند مشکلات و سکرات مرگ را
بر او آسان می گرداند.(1)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که پیوسته در نمازهای فریضه و نافله، سوره ق را بخواند،خداوند روزی او را گسترده می کند و نامه اعمالش را بدست راستش می دهد و حساب او را در قیامت آسان می سازد.(2)
سوره ذاریات
امام صادق لیه السلام فرمود: هر کس سوره ذاریات را در روز یا شب بخواند، خداوند وضع زندگی و معیشت او را اصلاح می کند، روزی وسیعی به او می دهد و قبر او را با چراغی روشن می سازد که تا روز قیامت می درخشد.(3)
سوره طور
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره طور را بخواند، بر خداست که او را از عذابش ایمن سازد و او را در بهشتش متنعّم دارد.(4)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سوره طور را تلاوت کند، خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او جمع می کند.(5)
سوره نجم
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره النجم را بخواند، خداوند به عدد هر یک از کسانی
که به پیامبر صلی الله علیه و آله ایمان آوردند و کسانی که او را انکار کردند، ده حسنه به او عطا می کند.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که پیوسته سوره النجم را در هر روز یا در هر شب تلاوتکند، در میان مردم فردی شایسته شناخته می شود، خداوند او را می آمرزد و محبوبیّت در میان مردم به دست می آورد.(2)
سوره قمر
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره اقتربت (قمر) را یک روز در میان بخواند، روز قیامت در حالی برانگیخته می شود که صورتش همچون ماه در شب بدر است و هر کس آنرا هر شب بخواند افضل است و در قیامت نور و روشنایی صورتش بر سایر خلایق برتری دارد.(3)
سوره الرّحمن
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره الرّحمن را بخواند، خداوند به ناتوانی او (در ادای شکر نعمت ها) رحم می کند و حق شکر نعمت هایی را که به او ارزانی داشته، خودش ادا می کند.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: تلاوت سوره الرّحمن و قیام به آن را هرگز رها نکنید، چرا که این سوره در قلوب منافقان هرگز اسقرار نمی یابد و خداوند آن را در قیامت، در صورت انسانی قرار می دهد که زیباترین چهره و خوشبوترین رایحه را دارد، سپس در جائی قرار می گیرد که از همگان به خداوند متعال نزدیکتر است! خداوند از این سوره می پرسد: چه
کسی در زندگی دنیا به محتوای تو قیام داشت و تلاوت تو را ادامه می داد؟
در پاسخ می گوید: خداوندا ! فلان و فلان، در این حال صورت های آنها سپید می شود، خدا به آنها می فرماید: اکنون هر که را می خواهید شفاعت کنید، آنها تا آنجا که آرزو دارندشفاعت می کنند و برای هیچ کس شفاعت نمی کنند مگر اینکه به آنها گفته می شود، وارد بهشت شوید و هر کجا می خواهید ساکن گردید.(1)
سوره واقعه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره واقعه را بخواند نوشته می شود که این فرد از غافلان نیست.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هرکس سوره واقعه را در هر شب جمعه بخواند، خداوند او را دوست دارد و نزد همه مردم محبوب می کند و هرگز در دنیا ناراحتی نمی بیند و فقر و فاقه و آفتی از آفات دنیا دامنگیرش نمی شود و از دوستان امیرمؤمنان علی علیه السلام خواهد بود.(3)
سوره حدید
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره حدید را بخواند، در زمره کسانی که به خدا و پیامبرش ایمان آورده اند، نوشته خواهد شد.(4)
2- امام باقر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که مسبّحات(1)را بخواند، از دنیا نمی رود، تا حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را درک کند و اگر قبلاً از دنیا برود، در جهان دیگر، در همسایگی رسول خدا صلی الله علیه و آله خواهدبود.(2)
سوره مجادله
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره مجادله را تلاوت کند (و در آن بیندیشد و بکار بندد) در قیامت در زمره حزب الله خواهد بود.(3)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره حدید و مجادله را در نمازهای فریضه بخواند و آنرا ادامه دهد، خداوند هرگز او را در تمام طول زندگی عذاب نمی کند و در خود و خانواده اش هرگز بدی نمی بیند و نیز گرفتار فقر و بدحالی نمی شود.(4)
سوره حشر
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره حشر را بخواند، تمام بهشت و دوزخ و عرش و کرسی و حجاب و آسمان ها و زمین های هفتگانه و حشرات و بادها و پرندگان و درختان و جنبندگان و خورشید و ماه و فرشتگان، همگی بر او رحمت می فرستند و برای او استغفار می کنند و اگر
1) مسبّحات سوره هائی است که با «سبّح الله یا یسبّح الله» آغاز می شود و آن پنج سوره است: سوره حدید، حشر، صف، جمعه و تغابن.پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: در آنها آیه ای است که از هزار آیه برتر است و آن حضرت قبل از خواب مسبّحات را تلاوت می فرمود.
2) همان مدرک، ص293
3) همان مدرک، ص404
4) همان مدرک
در آن روز یا در آن شب بمیرد، شهید مرده است.(1)
سوره ممتحنه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره ممتحنه را قرائت کند، تمام مؤمنین و مؤمنات، شفیعان او در روز قیامت خواهند بود.(2)
2- امام زین العابدین علیه السلام فرمود: کسی که سوره ممتحنه را در نمازهای واجب و نافله بخواند، خداوند قلبش را برای ایمان، خالص وآماده می کند، نور بصیرت به او می بخشد و هرگز فقر دامان او را نمی گیرد و خود و فرزندانش به جنون گرفتار نمی شوند.(3)
سوره صف
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره عیسی (صف) را بخواند، حضرت مسیح بر او درود می فرستد و تا در دنیا زنده است، برای او استغفار می کند و در قیامت رفیق او است.(4)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: هر کس سوره صف را بخواند و در نمازهای واجب و مستحب به آن ادامه دهد، خداوند او را در صف فرشتگان و پیامبران مرسل قرار می دهد.(5)
سوره منافقین
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره منافقین را بخواند از هر گونه نفاق پاک می شود.(6)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: بر هر مؤمنی از شیعیان ما لازم است که در شب جمعه، سوره جمعه و سبّح اسم ربّک اعلی بخواند و در نماز ظهر جمعه، سوره جمعه و منافقین را، سپس افزود؛ هنگامی که چنین کند، گویی عمل رسول خدا صلی الله علیه و آله را انجام داده و جزا و پاداشش بر خدا بهشت است.(1)سوره تغابن
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره تغابن را بخواند، مرگ ناگهانی از او دفع می شود.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره تغابن را در نماز فریضه ای بخواند، شفیع او روز قیامت خواهد شد و شاهد عادلی است در نزد کسی که شفاعت او را اجازه می دهد، سپس از او جدا نمی شود، تا داخل بهشت گردد.(3)
سوره طلاق
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره طلاق را بخواند، بر سنت پیامبر صلی الله علیه و آله از دنیا می رود.(4)
سوره تحریم
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را (تحریم) بخواند، خداوند توفیق توبه خالص به او می دهد.(5)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سوره طلاق و تحریم را در نماز فریضه بخواند،
خداوند او را در قیامت از ترس و اندوه پناه می دهد و از آتش دوزخ رهایی می بخشد و او را به خاطر تلاوت این سوره و مداومت بر آن، وارد بهشت می کند، زیرا این دو سوره از آن پیغمبر صلی الله علیه و آله است.(1)
سوره مُلک
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره تبارک (ملک) را بخواند، چنان است که گویی شب قدر را احیا داشته است.(2)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: سوره ملک، سوره مانعه است، یعنی از عذاب قبر ممانعت می کند و در تورات به همین نام ثبت است، کسی که آنرا در شبی بخواند، بسیار خوانده و خوب خوانده و از غافلان محسوب نمی شود.(3)
سوره قلم
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره (ن والقلم) را تلاوت کند، خداوند ثواب کسانی را که دارای حسن اخلاقند، به آنها می دهد.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سوره (ن والقلم) را در نماز واجب یا نافله بخواند، خداوند او را برای همیشه از فقر در امان می دارد و هنگامی که بمیرد، او را از فشار قبر پناه می دهد.(5)
سوره حاقه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره حاقه را بخواند، خداوند حساب او را در قیامت آسان می کند.(1)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: سوره حاقه را بسیار تلاوت کنید، چرا که قرائت آنها در فرایض و نوافل، نشانه ایمان به خدا و رسول اوست و کسی که آن را بخواند، دینش محفوظ می ماند، تا به لقاءالله بپیوندد.(2)
سوره معارج
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره سأَلَ سائِلُ (معارج) را بخواند، خداوند ثواب کسانی را به او می دهد که امانات و عهد و پیمان خود را حفظ می کنند و کسانی که مواظب و مراقب نمازهای خویشند.(3)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که پیوسته سوره سَأَلَ سائلُ را بخواند، خداوند در قیامت او را از گناهانش بازپرسی نمی کند و او را در بهشتش با محمّد صلی الله علیه و آله سکونت می دهد.(4)
سوره نوح
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره نوح را بخواند، از مؤمنانی خواهد بود، که شعاع دعوت نوح پیامبر او را فرا می گیرد.(5)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که ایمان به خدا و روز رستاخیز دارد و کتاب او را می خواند، تلاوت سوره نوح را رها ننماید، هر کس آن را برای خدا و توأم با شکیبایی در نماز فریضه یا نافله تلاوت کند، خداوند او را در منازل نیکان جای می دهد و سه باغ از باغهای بهشت همراه باغ خودش برای احترام او مرحمت می کند.(1)
سوره جنّ
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سوره جنّ را بخواند به تعداد هر جنّ و شیطانی که تصدیق به محمّد یا تکذیب او کرده است، ثواب آزاد کردن برده ای داده می شود.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس بسیار سوره جنّ را بخواند، هرگز در زندگی دنیا چشم زخم جنّ و جادو و سحر و مکر آنها به او نمی رسد و با محمّد صلی الله علیه و آله همراه خواهد بود و می گوید: پروردگارا ! من کسی را به جای او نمی خواهم و هرگز از او به دیگری متمایل نمی شوم.(3)
سوره مزمِّل
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سورة مزمّل را بخواند، سختی ها در دنیا و آخرت از او برداشته می شود.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سورة مزَّمّل را در نماز عشاء دوم (منظور همان نماز عشاء است، زیرا گاه به مغرب، عشاء اول گفته می شود) یا در آخر شب بخواند، شب و روز و
همچنین خود این سوره، گواه او در روز قیامت خواهد بود و خداوند او را حیات پاکیزه و مرگ پاکیزه ای خواهد داد.(1)
سوره مدثّر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سورة مدثّر را بخواند، به تعداد هر یک از کسانی که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آلهرا در مکّه تصدیق یا تکذیب کردند به او ده حسنه داده می شود.(2)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سوره مدثّر را در نماز فریضه بخواند، بر خداوند حق است که او را همراه پیامبر صلی الله علیه و آله و در جوار و درجه او قرار دهد و در زندگی دنیا بدبختی و رنج دامنش را هرگز نگیرد.(3)
سوره قیامت
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة قیامت را بخواند، من و جبرئیل برای او در روز قیامت گواهی می دهیم که او ایمان به آن روز داشته و در آن روز صورتش از صورت سایر مردم درخشنده تر است.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که تداوم بر سوره لا اُقْسِمُ (قیامت) کند و به آن عمل نماید، خداوند این سوره را در قیامت، همراه او از قبرش با بهترین چهره برمی انگیزد و پیوسته به او بشارت می دهد و در صورتش می خندد، تا از صراط و میزان بگذرد.(5)
سوره انسان
*سوره انسان(1)
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة هَلْ اَتی (انسان) را بخواند، پاداش او بر خداوند بهشت و لباس های بهشتی است.(2)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: یکی از پاداش های کسی که سورة هل اَتی را در هر صبح پنج شنبه بخواند، این است که در قیامت با پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله خواهد بود.(3)
سوره مرسلات
1- پیامبر صلی الله علیه و آلهفرمود: کسی که سورة مرسلات را بخواند، نوشته می شود که از مشرکان نیست.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که این سوره را بخواند، خداوند او را با پیامبر صلی الله علیه و آله آشنا (همجوار) می سازد.(5)
سوره نبأ
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة عَمَّ یَتَساءَلُونَ را بخواند، خداوند از نوشیدنی خنک و گوارای بهشتی در قیامت سیرابش می کند.(6)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که آن را بخواند و حفظ کند، حساب او در روز قیامت (چنان
سریع انجام می گیرد) به مقدار خواندن یک نماز خواهد بود.(1)
سوره نازعات
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة نازعات را بخواند، توقف و حساب او در روز قیامت تنها به اندازة خواندن یک نماز روزانه است و بعد از آن وارد بهشت می شود.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که این سوره را بخواند، سیراب از دنیا می رود، و خداوند او را سیراب محشور می کند و سیراب وارد بهشت می سازد.(3)
سوره عبس
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة عبس را بخواند، روز قیامت در حالی وارد محشر می شود که صورتش خندان و بشاش است(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هرکس سورة عَبَسَ وَ تَوَلّی و اِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ را بخواند، در زیر سایه لطف پروردگاردر جنّت جاودان و درسایة لطف وکرامت الهی و در باغ های بهشت خواهد بود و این برای خداوند چیز مهمی نیست، اگر اراده کند.(5)
سوره تکویر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره اِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ را بخواند، خداوند او را از
رسوائی در آن هنگام که نامه های عمل گشوده می شود، حفظ می کند.(1)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که دوست دارد روز قیامت به من نظر کند، سورة اِذَا الشَّمْسُکُوِّرَتْ را بخواند(2)
سوره انفطار
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس این دو سوره (انفطار و انشقاق) را تلاوت کند و آن دو را در نماز فریضه و نافله برابر چشم خود قرار دهد، هیچ حجابی او را از خدا محجوب نمی دارد و چیزی میان او و خداوند حائل نمی شود، پیوسته (با چشم دل) به خدا می نگرد و خدا (با لطفش) به او نگاه می کند، تا از حساب مردم فارغ شود.(3)
سوره مطففین
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سورة مطففین را بخواند، خدا او از شراب طهور زلال و خالص که دست احدی به آن نرسیده است، در آن روز سیراب می کند.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس در نمازهای فریضة خود سورة مطففین را بخواند، خداوند امنیّت از عذاب دوزخ را در قیامت به او عطا می کند، نه آتش دوزخ او را می بیند و نه او آتش دوزخ را.(5)
سوره انشقاق
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة انشقاق را بخواند، خداوند او را از اینکه در قیامت نامه اعمالش به پشت سرش داده شود، در امان می دارد.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس این دو سوره (انفطار و انشقاق) را بخواند و در نماز فریضه و نافله برابر چشمش قرار دهد، خداوند او را به خواسته هایش می رساند و چیزی میان او و خدا حائل نمی شود و پیوسته او به (لطف) خدا نظر می کند و خداوند به او، تا از حساب مردم فارغ شود.(2)
سوره بروج
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را بخواند، خداوند به تعداد تمام کسانی که در نماز جمعه اجتماع می کنند و تمام کسانی که روز عرفه (در عرفات) جمع می شوند ده حسنه به او می دهد و تلاوت آن، انسان را از ترس ها و شدائد رهایی می بخشد.(3)
سوره طارق
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را تلاوت کند، خداوند به تعداد هر ستاره ای که در آسمان ها وجود دارد، ده حسنه به او می بخشد.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هرکس در نماز فریضه، سورة وَالسَّماءِوَالطّارِق را تلاوت کند، در قیامت نزد خداوند مقام و منزلت عظیمی خواهد داشت و از دوستان پیامبران و یاران آنها
در بهشت خواهد بود.(1)
سوره اَعلی
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس سورة اعلی را بخواند، خداوند به عدد هر حرفی که بر ابراهیم و موسی و محمّد علیهم السلام نازل کرده، ده حسنه به او عطا می فرماید.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سورة اعلی را در فرائض یا نوافل خود بخواند، روز قیامت به او گفته می شود؛ از هر یک از درهای بهشت میخواهی وارد شو، اِنْ شاالله.(3)
سوره غاشیّه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را تلاوت کند، خداوند حساب او را در قیامت آسان می کند.صلی الله علیه و آله تفسیر (4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که مداومت بر قرائت این سوره در نمازهای فریضه یا نافله کند، خداوند او را تحت پوشش رحمت خود در دنیا و آخرت قرار می دهد، و در قیامت او را از عذاب آتش در امان می بخشد.(5)
سوره فجر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که آن را در شب های دهگانه (ده شب اول ذی الحجّه) بخواند، خداوند گناهان او را می بخشد و کسی که در سایر ایام بخواند، نور و روشنائی
خواهد بود، برای روز قیامتش.(1)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: سورة فجر را در هر نماز واجب و مستحب بخوانید که سورة حسین بن علی علیه السلام است، هر کس آنرا بخواند، با حسین بن علی علیه السلام در قیامت، در درجة او ازبهشت خواهد بود.(2)
سوره بلد
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة بلد را بخواند، خداوند او را از خشم خویش در قیامت در امان می دارد.(3)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که در نماز واجب، سوره لا اُقْسِمُ بِهذَ الْبَلَدْ (سوره بلد) را بخواند، در دنیا از صالحان شناخته خواهد شد و در آخرت از کسانی شناخته می شود که در درگاه خداوند مقام و منزلتی دارد و از دوستان پیامبران و شهدا و صالحین خواهد بود.(4)
سوره شمس
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آنرا بخواند، گوئی به تعداد تمام اشیائی که خورشید و ماه بر آنها می تابد، در راه خدا صدقه داده است.(5)
سوره اللیل
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را تلاوت کند، خداوند آن قدر به او می بخشد
که راضی شود و او را از سختی ها نجات می دهد و مسیر زندگی را برای او آسان می سازد.(1)
سوره الضحی
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را تلاوت کند، از کسانی خواهد بود که خدا از آنها راضی می شود و شایسته است که محمّد صلی الله علیه و آله برای او شفاعت کند و به عدد هر یتیم و مسکین سؤال کننده ده حسنه برای او خواهد بود.(2)
سوره الم نشرح
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را بخواند، پاداش کسی را دارد که محمّد صلی الله علیه و آله را غمگین دیده و اندوه را از قلب او زدوده است.(3)
سوره تین
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را بخواند، خداوند دو نعمت را مادامی که در دنیاست به او می بخشد(سلامت و یقین) و هنگامی که از دنیا برود به تعداد تمام کسانی که این سوره را خوانده اند، ثواب یک روز، روزه به عنوان پاداش به او می بخشد.(4)
سوره علق (اقرأ)
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس در روز یا شب، سوره اِقْرأ بِاسْمِ رَبِّکَ را بخواند و در همان شب یا روز بمیرد، شهید از دنیا رفته است و خداوند او را شهید مبعوث می کند و در صف شهیدان جای می دهد و در قیامت همچون کسی است که با شمشیر در راه خدا همراه
پیامبر خدا جهاد کرده است.(1)
سوره قدر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آنرا تلاوت کند، مانند کسی است که ماه رمضان را روزهگرفته و شب قدر را احیاء داشته است.(2)
2- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سوره انا انزلناه (قدر) را بلند و آشکار بخواند، مانند کسی است که در راه خدا شمشیر کشیده و جهاد می کند و کسی که به طور پنهان بخواند مانند کسی است که در راه خدا به خون آغشته است.(3)
سوره بیّنَه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: اگر مردم می دانستند چه برکاتی این سوره دارد، خانواده و اموال را رها کرده، به فرا گرفتن آن می پرداختند.
مردی از قبیله خزاعه عرض کرد: ای رسول خدا ! تلاوت آن چه اجر و پاداشی دارد؟ فرمود: هیچ منافقی آن را قرائت نمی کند و نه کسانی که شک و تردید در دلشان است. به خدا سوگند! فرشتگان مقرّب از آن روز که آسمان ها و زمین آفریده شده است آن را می خوانند و لحظه ای در تلاوت آن سستی نمی کنند، هر کس آن را در شب بخواند خداوند، فرشتگانی را مأمور می کند که دین و دنیای او را حفظ کند و آمرزش و رحمت برای او بطلبند و اگر در روز بخواند به اندازة آنچه روز آن را روشن می کند و شب آن را تاریک
می سازد ثواب به او می دهند.(1)
سوره زلزال
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را تلاوت کند، گوئی سورة بقره را قرائت کرده و پاداشاو به اندازة کسی است که یک چهارم قرآن را تلاوت کرده باشد.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هرگز از تلاوت سورة زلزال خسته نشوید، چرا که هر کس آن را در نمازهای نافله بخواند، هرگز به زلزله گرفتار نمی شود و با آن نمی میرد و به صاعقه و آفتی از آفات دنیا تا هنگام مرگ گرفتار نخواهد شد.(3)
سوره والعادیات
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را تلاوت کند، به عدد هر یک از حاجیانی که (شب عید قربان) در مُزْدَلفه توقف می کنند و در آنجا حضور دارند، ده حسنه به او داده می شود.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سورة والعادیات را بخواند و بر آن مداومت کند، خداوند روز قیامت او را با امیرمؤمنان علیه السلام مبعوث می کند و در جمع او و میان دوستان او خواهد بود.(5)
سوره قارعه
امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که سورة قارعه را بخواند، خداوند متعال او را از فتنة دجّال و
ایمان آوردن به او حفظ می کند و او را در قیامت از چرک جهنم دور می دارد، اِنْ شاءالله.(1)
سوره تکاثر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که آن را بخواند، خداوند در برابر نعمت هائی که در دنیا به اوداده، او را مورد حساب قرار نمی دهد و پاداشی به او می دهد که گوئی هزار آیة قرآن را تلاوت کرده.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: خواندن این سوره، در نمازهای فریضه و نافله ثواب شهادت شهیدان دارد.(3)
سوره والعصر
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سورة والعصر را در نمازهای نافله بخواند، خداوند او را به قیامت بر می انگیزد، در حالی که صورتش نورانی، چهره اش خندان و چشمش (به نعمتهای الهی) روشن است، تا داخل بهشت شود.(4)
سوره هُمَزَه
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس این سوره را تلاوت کند، به عدد هر یک از کسانی که محمّد صلی الله علیه و آله و یارانش را استهزاء کردند، ده حسنه به او داده می شود.(5)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس آن را در نماز فریضه ای بخواند، فقر از او دور می شود،
روزی به او رو می آورد و مرگ های زشت و بد از او دفع می گردد(1)
سوره فیل
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سورة فیل را در نماز واجب بخواند، در قیامت هر کوه وزمین هموار و کلوخی برای او شهادت می دهد که او از نمازگزاران است و منادی ندا می دهد، دربارة بندة من راست گفتید، شهادت شما را به سود یا زیان او می پذیرم، بنده ام را بدون حساب داخل بهشت کنید، او کسی است که من وی را دوست دارم و عملش را نیز دوست دارم.(2)
سوره قریش
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که آن را بخواند، به تعداد هر یک از کسانی که در گرد خانه کعبه طواف کرده یا در آنجا معتکف شده، ده حسنه به او می دهد.(3)
سوره ماعون
امام باقر علیه السلام فرمود: هر کس این سوره را در نمازهای فریضه و نافله اش بخواند، خداوند نماز و روزه او را قبول می کند و او را در برابر کارهائی که در زندگی دنیا از او سر زده است، مورد محاسبه قرار نمی دهد.(4)
سوره کوثر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس آن را تلاوت کند، خداوند او را از نهرهای بهشتی سیراب
خواهد کرد و به عدد هر قربانی که بندگان خدا در روز عید (قربان) قربانی می کنند و همچنین قربانی هائی که اهل کتاب دارند، به عدد هر یک از آنان اجری به او می دهد.(1)سوره کافرون
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سورة قُلْ یا اَیُّهَا الْکافرونَ را بخواند، گوئی ربع قرآن را خوانده و شیاطین طغیانگر از او دور می شوند و از شرک پاک می گردد و از فزع (روز قیامت) در امان خواهد بود.(2)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس هنگامی که به بستر خواب رود، سورة قل یا ایها الکافرون و قل هو الله احد را بخواند، خداوند عزّوجل بیزاری (و دوری) از آتش را برایش بنویسد.(3)
سوره نصر
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که آن را تلاوت کند، همانند این است که همراه پیغمبر صلی الله علیه و آله در فتح مکّه بوده.(4)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که سورة اذا جاء نصرالله و الفتح را در نماز نافله یا فریضه بخواند، خداوند او را بر تمام دشمنانش پیروز می کند و در قیامت در حالی وارد محشر می شود که نامه ای با اوست که سخن می گوید، خداوند آن را از درون قبرش همراه او بیرون
فرستاده و آن امان نامه ای است از آتش جهنم (1)
سوره تبّت
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که آن را تلاوت کند، من امیدوارم خداوند او و ابولهب را در خانةواحدی جمع نکند (یعنی او اهل بهشت خواهد بود، در حالی که ابولهب اهل دوزخ است)(2)
سوره اخلاص
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که ایمان به خدا و روز قیامت دارد، خواندن سورة قل هو الله احد را بعد از هر نماز ترک نکند، چرا که هر کس آن را بخواند، خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او جمع می کند و خودش و پدر و مادر و فرزندانش را می آمرزد.(3)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس هنگامی که به بستر خواب رود، صد بار سورة قل هو الله احد را بخواند، خداوند گناهان پنجاه سال او را بیامرزد.(4)
امام باقر علیه السلام فرمود: هر کس قل هو الله احد را یکبار بخواند، بر او مبارک باشد (و برکت به او داده شود) و هر کس دو بار بخواند، خودش و خاندانش برکت یابند و هر کس سه بار بخواند، خودش و خاندانش و همسایگانش برکت یابند و هر کس دوازده بار بخواند، خداوند برایش دوازده قصر در بهشت بنا کند و نگهبانان بهشت گویند؛ برویم قصرهای فلان برادرمان را تماشا کنیم، و هر کس صد بار بخواند، گناهان بیست و پنج سال او بجز خون ها و مال ها
(که بنا حق ریخته و یا خورده است) آمرزیده شود، هرکس چهار صد بار بخواند، مزد چهار صد شهید دارد، که همة آنها اسبش را در راه خدا پی کرده و خونش ریخته شده است و هرکس در یک روز هزار بار آن را بخواند نمیرد، تا جایگاه خویش را در بهشت ببیند یا به او نشان داده شود(1)4- امام صادق علیه السلام فرمود: قل هو الله احد یک سوم قرآن است و قل یا ایها الکافرون یک چهارم آن است.(2)
5- امام صادق علیه السلام فرمود: هر که ایمان به خدا و روز جزا دارد، خواندن قل هو الله احد را دنبال هر نماز واجب از دست ندهد، زیرا هر کس آنرا بخواند، خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او فراهم کند و او را و پدر و مادرش را و هر که از آن دو متولد شده بیامرزد.(3)
6- امام صادق علیه السلام فرمود: ای مفضل! از همة مردم، خویشتن را بوسیلة بسم الله الرحمن الرحیم و به سورة قل هو الله احد نگهداری و محافظت کن، آن را از سمت راستت و از سمت چپت و از پیش رویت و از پشت سرت و از بالای سرت و از زیر پایت بخوان (یعنی به شش جهت بخوان) و با دست چپ بشمار، و از خواندن آن جدا مشو (و ادامه بده) تا از نزدش بیرون آئی.(4)
سوره فلق و ناس
1- پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: آیاتی بر من نازل شده که همانند آنها نازل نشده است و آن دو سورة فلق و ناس است.(1)
2- پیامبر صلی الله علیه و آله به یکی از یارانش فرمود: می خواهی دو سوره به تو تعلیم کنم که برترینسوره های قرآن است؟ عرض کرد: آری، ای رسول خدا ! حضرت معوذتان (سورة فلق و ناس) را به او تعلیم کرد، سپس آن دو را در نمازصبح قرائت نمود و به او فرمود: هرگاه بر می خیزی و می خوابی، آنها را بخوان(2)
3- امام باقر علیه السلام فرمود: کسی که در نماز وتر سورة فلق و ناس و قل هو الله احد را بخواند، به او گفته می شود، ای بندة خدا بشارت باد بر تو! خدا نماز وتر تو را قبول کرد.(3)
4- امام رضا علیه السلام فرمود: هیچکس نیست که از دوران کودکی به عهده گیرد که در شب سورة فلق و ناس را هر کدام سه بار بخواند و سورة قل هو الله احد را صد بار، و اگر نتواند پنجاه بار بخواند، جز اینکه خدای عزّوجل از او بگرداند هر نوع دیوانگی و جن زدگی و پیش آمدهائی که کودکان دچارش می شوند و نیز مرض تشنگی و فاسد شدن معده و جوشش خون را تا زمانی که بدان مداومت کند تا به پیری رسد، و اگر خود را به خواندن آن پایبند کند،دیگری بر آن وادارش کند (یعنی اگر خودش سواد ندارد یا خواندن نتواند، بر او بخوانند) تا روزی که خدای عزّوجل جانش را بگیرد و محفوظ ماند.(4)
بخش سوم: برنامه های روزانه و هفتگی مسلمانان
اشاره
بحثی پیرامون روز، ماه و سال
در قرآن مجید واژه یوم و یوماً 365 بار تکرار شده است، یعنی درست به اندازه روزهای سال و همچنین واژه یوم به صورت مثنّی و جمع «یومین، ایّام و ایّاماً» سی بار تکرار شده است و نیز واژه شهر «ماه» دوازده بار تکرار شده است یعنی درست به اندازه ماه های سال.
خداوند تبارک و تعالی در قرآن می فرماید: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتَابِ اللَّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ...؛ تعداد ماه ها نزد خداوند در کتاب آفرینش الهی از آن روز که آسمان ها و زمین را آفری---ده، دوازده ماه است که از آن، چ--هار ماه، ماهِ ح--رام است و جنگ در آن م--منوع می باشد»(1)
امام صادق علیه السلام در ذیل آیة شریفه می فرماید: این دوازده ماه عبارتند از« محرم، صفر،ربیع الاول،ربیع الثانی، جمادی الاول، جمادی الثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوّال، ذی القعده و ذی الحجّه»(2)
باید توجه داشت از آن روز که نظام شمسی به شکل کنونی صورت گرفت، سال و ماه وجود داشت، سال عبارت از یک دورة کامل گردش زمین به دور خورشید، و ماه عبارت است از یک دورة کامل گردش کرة ماه به دور کرة زمین است که در هر سال 12 بار تکرار میشود.
شایان ذکر است که سال قمری از اول محرّم شروع و به آخر ذی الحجّه ختم می شود و هر ماه قمری 29 روز و دوازده ساعت و 44 دقیقه است، که یکسال قمری 354 یا 355 روز
می باشد.
و سال شمسی از اول فروردین شروع و به آخر اسفند ختم می شود و شش ماه اول سال، هر ماه 31 روز، و 5 ماه بعد، هر ماه 30 روز و ماه اسفند در سال های عادی 29 روز و در سال کبیسه 30 روز می باشد، روی این محاسبه هر سال شمسی 11 روز بیشتر از هر سال قمری است و ملاک عبادت و تکالیف شرعیّه از نظر قرآن و روایات، ماه های قمری است.(1)
و مبدأ سال قمری، هجرت رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله از مکّه به مدینه می باشد،(2)که برابر با سال 622 م بوده است و سال قمری تا سال 1344 مبنای تاریخ رسمی کشور ایران بوده است.(3)
مبارک و نحس بوده ایّام
*مبارک و نحس بوده ایّام (4)
در میان مردم معمول است که بعضی از روزها را روز سعد و مبارک، و بعضی را روز شوم و نحس می شمردند، هرچند در تعیین آن اختلاف بسیار است، سخن اینجا است که این اعتقاد عمومی تا چه حد در اسلام پذیرفته شده و یا از اسلام گرفته شده است؟
الف- از نظر عقلی: نحسی زمان،(5)قابل اثبات نیست، همانطور که نمی شود آن را نفی کرد؛
1) جامع المسائل، ج1، ص30
2) هجرت، روز اول ماه ربیع الاول سال سیزدهم بعثت آغاز شد.
3) روزها و رویدادها، ص 13
4) اقتباس از تفسیر نمونه، ج23 ، ص41 به بعد و ج21 ص 269؛ تفسیر المیزان، ج19، ص71 به بعد (با کمی تلخیص)
5) نحسی روز یا قسمتی از زمان، بدان است که پیامد حوادثی که در آن واقع شود؛ شر و بد باشد، و کارها یا گونه ای از آن، برای انجام دهنده، میمون و مبارک نباشد و «نحس» در اصل به معنی سرخی شدیدید است که گاه در افق ظاهر می شود و همچون، شعلة آتش بی دودی است که عرب آنرا «نحاس» می گوید، سپس این واژه به هر چیز «شوم» در مقابل «سعد» اطلاق شده است
زیرا ما بر علل و اسباب حوادث، احاطه نداریم.
ب- از نظر شرعی و دیدگاه دین: در قرآن هم نحسی و هم مقابل آن، یعنی مبارک ذکر شده است.
1- در آیه 19 سورة قمر،آنجا که می فرماید:«إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ رِیحاً صَرْصَراً فِی یَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ ؛ما تندباد وحشتناک و سردی را در یک روز شوم مستمر بر آنها (قوم عاد) فرستادیم».
2- در آیه 16 سورة فُصِّلت،که درباره همین ماجرای قوم عاد سخن می گوید،آمده است که« فَأَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ رِیحاً صَرْصَراً فِی أَیَّامٍ نَحِسَاتٍ ؛ ما تندبادی سخت وسرد در روزهای شومی بر آنها مسلط ساختیم».
به این ترتیب قرآن فقط، اشارة سر بسته ای به این مسأله دارد، ولی در روایات اسلامی به احادیث زیادی در زمینة «نحس و سعد بودن ایّام» برخورد می کنیم.
محدّث بزرگ مرحوم علاّمه مجلسی رحمه الله نیز روایات فراوانی درکتابش، در این زمینه آورده است.(2)
آنچه به طور فشرده و خلاصه در اینجا می توان گفت چند مطلب است:
یک - درروایات متعدّدی سعد و نحس بودن ایام در ارتباط با حوادثی که در آن واقع
شده است تفسیر شده، فی المثل در روایتی از امیرمؤمنان علی علیه السلام می خوانیم، شخصی از امام علیه السلام درخواست کرد تا دربارة روز چهارشنبه و فال بدی که به آن می زنند و سنگینی آن، بیانی بفرماید، که منظور کدام چهارشنبه است؟
آن حضرت فرمود: منظور چهارشنبه آخر ماه است که در محاق اتفاق افتد و در همین روز قابیل برادرش هابیل را کشت ... و خداوند در این روز چهارشنبه، تندباد را بر قوم عاد فرستاد.(1)
لذا بسیاری از مفسّران به پیروی از بسیاری از روایات، آخرین چهارشنبه هر ماه را روز نحس می دانند. یا این که روز سوم ماه، روز نحسی است، چرا که آدم و حوا علیهم السلام، در آن روز از بهشت رانده شدند، و لباس بهشتی از تن آنها کنده شد(2)
و نیز در بعضی دیگر از روایات می خوانیم که روز اول ماه، روز سعد و مبارکی است، چرا که آدم علیه السلام در آن آفریده شده، همچنین روز بیست و ششم، چرا که خداوند دریا را برای موسی علیه السلام شکافت(3)و یا این که روز هفتم ماه، روز مبارکی است، چرا که نوح علیه السلام سوار بر کشتی شد (و از غرقاب نجات یافت).(4)
یا اینکه در مورد نوروز، از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: «روز مبارکی است چرا که کشتی نوح بر کوه جودی قرار گرفت، و جبرئیل بر پیامبر اسلام نازل شد و روزی است که علی بر دوش پیامبر صلی الله علیه و آله رفت، بت های کعبه را شکست و داستان غدیر خم مصادف با
نوروزبود...(1)
اینگونه تعبیرات،در روایات فراوان است که سعد و نحس بودن ایام را با بعضی از حوادث مطلوب، یا نامطلوب پیوند می دهد،مخصوصاً در مورد روز عاشورا که بنی امیّه به گمان پیروزی بر اهل بیت علیهم السلام آن را، روز مسعودی می شمردند، و در روایات شدیداً از تبرّک به آن روز نهی شده و حتی دستور داده اند که آن روز، روز ذخیره آذوقه سال و مانند آن نکنند، بلکه کسب و کار را در آن روز تعطیل کرده و عملاً از برنامة بنی امیّه فاصله بگیرند.
مجموعه این روایات سبب شده که بعضی مسأله سعد و نحس بودن ایّام را چنین تفسیر کنند که مقصود اسلام توجه دادن مسلمین به این حوادث است، تا از نظر عمل، خود را بر حوادث تاریخی سازنده تطبیق دهند و از حوادث مخرّب و روش بنیان گذاران آنها فاصله گیرند.
دو- مسأله توجه به سعد و نحس بودن ایّام، علاوه بر اینکه غالباً انسان را به یک سلسله حوادث تاریخی آموزنده رهنمون می شود، عاملی است برای توسل و توجه به ساحت قدس الهی، و استمداد از ذات پاک پروردگار، و لذا در روایات متعدّدی می خوانیم:
در روزهایی که نام نحس بر آنها گذارده شده، می توانید با دادن صدقه، و یا خواندن دعا و استمداد از لطف خداوند، و قرائت بعضی از آیات قرآن و توکّل بر ذات پاک او، به دنبال کارها بروید و پیروز و موفق باشید.
در اینجا از باب تبرک و تیّمن به چند حدیث اشارتی داریم که عبارتند از:
1- یکی از دوستان امام حسن عسگری علیه السلام روز سه شنبه خدمتش رسید،امام علیه السلام فرمود:
1) بحارالانوار، ج92، ص92.
دیروز تو را ندیدم عرض کرد: دوشنبه بود و من در این روز حرکت را ناخوش داشتم! فرمود: کسی که دوست دارد از شرّ روز دوشنبه در امان بماند، در اولین رکعت نماز صبح، سورة هل اتی بخواند، سپس امام علیه السلام این آیه از سوره اهل اتی را که تناسب با رفع شرّ دارد تلاوت فرمود: «فَوَقاهُمُ اللهُ شَرَّ ذِلکَ الْیَوْمِ...؛ خداوند نیکان را از شرّ روز رستاخیز نگاه می دارد، او به آنها خرّمی و طراوات ظاهر و خوشحالی درون عطا می کند».(1)
2- یکی از یاران امام صادق علیه السلام از آن حضرت پرسید: آیا در هیچ روزی از روزهای مکروه چهارشنبه و غیر آن سفر کردن مناسب است؟ امام علیه السلام در پاسخ فرمود: «سفرت را با صدقه آغاز کن و آیه الکرسی را به هنگامی که می خواهی حرکت کنی تلاوت کن» (و هر کجا می خواهی برو).(2)
3- یکی از یاران امام هادی علیه السلام می گوید: خدمت حضرت رسیدم در حالی که در مسیر راه، انگشتم مجروح شده بود و سواری از کنارم گذشت و به شانة من صدمه زد و وسط جمعیّت گرفتار شدم و لباسم را پاره کردند، گفتم: خدا مرا از شرّ تو، ای روز حفظ کند، عجب روز شومی هستی! امام علیه السلام فرمود: با ما ارتباط داری و چنین می گویی؟! و روز را که گناهی ندارد، گناهکار می شمری؟ آن مرد عرض می کند از شنیدن این سخن به هوش آمدم و به خطای خود پی بردم، عرض کردم! ای مولای من، من استغفار می کنم و از خدا آمرزش می طلبم، امام علیه السلام افزود: روزها چه گناهی دارند که شما آنها را شوم می شمرید، هنگامی که کیفر اعمال شما در این روزها دامانتان را می گیرد؟!
راوی می گوید: عرض کردم: من برای همیشه از خدا استغفار می کنم، و این توبه من است
ای پسر رسول خدا صلی الله علیه و آله.
امام علیه السلام فرمود: این برای تو فایده ای ندارد، خداوند شما را مجازات می کند، به مذمّت کردن چیزی که نکوهش ندارد، آیا تو نمی دانی که خداوند ثواب و عقاب می دهد و جزای اعمال را در این سرا و سرای دیگر خواهد داد، سپس افزود: دیگر این عمل را تکرار مکن و برای روزها در برابر حکم خداوند، کار و تأثیری قرار مده»!(1)
این حدیث پر معنی اشاره به این است که اگر روزها هم تأثیری داشته باشد، به فرمان خداست، هرگز نباید برای آنها تأثیر مستقلی قائل شد و از لطف خداوند خود را بی نیاز دانست، وانگهی نباید حوادثی را که غالباً جنبة کفاره اعمال نادرست انسان دارد به تأثیر ایّام ارتباط داد و خود را تبرئه کرده و شاید این بیان بهترین راه برای جمع میان اخبار مختلف در این باب است.(2)
4- از امام صادق علیه السلام نقل شده که آن حضرت فرمود: در سال دوازده روز نحس است، از شروع به کارها پرهیز شود. آن روزها عبارتند از:
1- روز بیست و دوم محرم الحرام
2- روز دهم صفر المظفر
3- روز چهار ربیع الاول
4- روز بیست و هشتم ربیع الثانی
5- روز بیست و هشتم جمادی الاول
6- روز دوازدهم جمادی الثانی
7- روز بیست و ششم رجب المرجّب
8- روز دوازدهم شعبان المعظّم
9- روز بیست و چهارم رمضان المبارک
10- روز دوم شوّال
11- روز بیست و هشتم ذی القعده
12- روز هشتم ذی الحجّه(1)
1) ختوم و اذکار، ج2 ، ص245.
فصل اول: برنامه های روزانه
1. خواندن نمازهای واجب
در دین مقدّس اسلام، نماز در رأس همة اعمال و عبادات قرار گرفته است، چنانچه خداوند در اوصاف متقّین که بهترین بندگان اویند می فرماید: «الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَ یُقِیمُونَ الصَّلاَةَ...؛ پرهیزکاران کسانی هستند که به غیب ایمان می آورند و نماز را بر پا می دارند».(1)
این عبارت از آن چنان اهمیّتی برخوردار است که نه تنها در دین اسلام، بلکه در ادیان گذشته و در شرایع انبیای پیشین نیز در رأس همة برنامه ها و عبادات بوده است و لذا حضرت ابراهیم علیه السلام از خداوند برای خود و ذریّه شا توفیق اقامه نماز را درخواست می کند و می گوید: «رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاَةِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی...»(2)و حضرت لقمان علیه السلام در به پاداشتن نماز به فرزندش توصیّه می کند: «یَا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاَةَ...»(3)و حضرت عیسی علیه السلام آن را از وظایف اولیّه اش میشمارد و می گوید: «... وَ أَوْصَانِی بِالصَّلاَةِ وَ الزَّکَاةِ مَا دُمْتُ حَیّاً ؛ و تا زمانی که زنده ام، مرا به نماز و زکات توصیّه کرده است.»(4)
خلاصه در اهمیّت نماز، همین بس که معیار قبول و ردّ همة اعمال و عبادات دیگر معرفی شده است.(5)
2. خواندن نمازهای مستحب
یکی ازعبادت ها دربرنامة اسلام،بجاآوردن نمازهای مستحبی(نوافل) است،که استحبابش اکید و مواظبتش بسیار مطلوب و مندوب است، در حدیث است: که نمازهای نافله، به منزلة هدیّه است و در هر صورت پذیرفته می شود.(1)
3. تکبیر بعد از نماز
بعد از سلام هر نمازی، سه مرتبه «اللّه اَکْبَرْ» بگو و در هر تکبیر دست ها را تا محاذی گوش ها بالا ببر.(2)
4. تسبیحات حضرت زهرا
گفتن تسبیحات حضرت زهرا علیهاالسلام بعد از نماز، و آن 34 مرتبه «اللّه اَکْبَرْ» ، 33 مرتبه «الحمداللّه» و 33 مرتبه «سبحان اللّه» است.
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر عبادتی بالاتر از این بود، خداوند آنرا برای حضرت زهرا علیهاالسلام اهداء می کرد.(3)
همچنین فرمودند: تسبیح فاطمه علیهاالسلام بعد از هر نماز، از هزار رکعت نماز نزد من محبوبتر است.(4)کسی که با تسبیح حضرت زهرا علیهاالسلام تسبیح بگوید، آمرزیده می شود و این تسبیح با زبان صد تا است، ولی در ترازوی اعمال هزار تا، این تسبیح شیطان را طرد و خداوند را راضی
می نماید.(1)
5. خواندن تعقبیات بعد از هر نماز
*5. خواندن تعقبیات بعد از هر نماز(2)
6. خواندن آیه الکرسی و آیة شَهِدَ الله و آیة ملک بعد از همه نمازها.
آیه الکرسی: «اللَّهُ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لاَ نَوْمٌ لَهُ مَا فِی السَّمواتِ وَ مَا فِی الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ یُحِیطُونَ بِشَیْ ءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لاَ یَؤُدُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ، لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَی لاَ انْفِصَامَ لَهَا وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ، اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ امَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ أُوُلئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ؛ الله است که خدایی جز او نیست. زنده و بسیار نگاهدارنده است، او را خواب سبک و سنگین فرا نگیرد، آنچه در آسمانها و زمین است از آن اوست، کیست که در آستان او جز به اذن او شفاعت کند؟ آنچه در پیش روی و در پشت سر آنان است می داند و به چیز از علم او احاطه نیابند، مگر به آنچه از او بخواند، سلطنت و قدرت او آسمانها و زمین و سراسر جهان هستی را فرا گرفته است و نگهبانی آن دو، او را گران نیاید و اوست بلند قدر و بزرگ مرتبه، در دین اکراه نیست، همانا که راه راست از راه کج آشکار گردید. پس آن کس که به طاغوت کافر گردد و به خدا ایمان آورد، همانا که در حقیقت، به دستاویزی در آویخته باشد که آن را انقطاعی نباشد، و خدا شنوا و داناست. خدا دوست آنان است که
ایمان آورند، آنان را از تیرگی ها به نور بیرون آورد؛ و آنان که کفر ورزند، طاغوت دوست آنان است و آنان را از روشنایی به تاریکی فرو برد. آنانند اصحاب آتش و آنان در آتش جاویدند»(1)
آیة شهد الله: «شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلاَئِکَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قَائِماً بِالْقِسْطِ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ،إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلاَمُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِایَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِیعُ الْحِسَابِ؛ خدا گواهی می دهد که همانا جز او خدایی نیست و فرشتگان و صاحبان علم نیز گواهی می دهند که خدایی جز او نیست که صاحب عزت باشد و راست کردار، همانا که دین نزد خدا تسلیم در مقابل حقیقت (اسلام) است و آنان که به ایشان کتاب داده شد، وقتی اختلاف کردند که دانستند دین نزد خدا تسلیم شدن به حقیقت است، اما از روی حسد به این علم خود پشت پا زدند، پس هر کس به آیات خدا کفر ورزد (از حقیقت روی بر تابد) پس خدا بی درنگ به حساب او رسیدگی می کند»(2)
آیة مُلک: «قُلِ اللَّهُمَّ مَالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشَاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشَآءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشَآءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِیَدِکَ الْخَیْرُ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیر، تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهَارِ وَ تُولِجُ النَّهَارَ فِی اللَّیْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ؛ بگو بار خدایا ! همة هستی توراست. مُلک را به هر کس که خواهی بخشی و از هر کس که خواهی بازگیری، هر کس را بخواهی عزیز گردانی و هر که را بخواهی خوار کنی،
خیر به دست توست، همانا که تو بر همه چیز بسی توانایی. شب را در روز فرو می بری و روز را در شب فرو می بری؛ زنده را از مرده بیرون می آوری و مرده را از زنده، و هر کس را بخواهی بی حساب روزی می رسانی».(1)
7. عرض سلام و تحیّت به پیغمبر اکرم بعد از هر نماز
ابونصر بزنطی از امام رضا علیه السلام سؤال کرد: چگونه باید به رسول اکرم صلی الله علیه و آله صلوات گفت، حضرت فرمود؛ می گویی: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ،السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خِیَرَةَ اللَّهِ،السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حَبِیبَ اللَّهِ،السَّلامُ عَلَیْکَ یَا صِفْوَةَ اللَّه،السَّلامُ عَلَیْکَ یَاأَمِینَ اللَّهِ،أَشْهَدُ أَنَّکَ رَسُولُ اللَّهِ،وَأَشْهَدُ أَنَّکَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ،وَأَشْهَدُ أَنَّکَ قَدْ نَصَحْتَ لِأُمَّتِکَ،وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِ رَبِّکَ،وَعَبَدْتَهُ حَتَّی أَتَاکَ الْیَقِینُ، فَجَزَاکَ اللَّهُ یَارَسُولَ اللَّهِ أَفْضَلَ مَا جَزَی نَبِیّا عَنْ أُمَّتِهِ،اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ،أَفْضَلَ مَا صَلَّیْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَآلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ؛ سلام برتو باد! ای فرستادة خدا و رحمت و برکات او بر تو باد، سلام بر تو باد ای محمّد بن عبدالله! سلام بر تو باد ای بهترین برگزیده خدا ! سلام بر تو باد ای دوستدار خدا ! سلام بر تو باد ای برگزیدة حق! سلام
بر تو باد ای امین خدا! گواهی می دهم که تو فرستادة خدایی و گواهی می دهم که همانا تو محمّد بن عبدالله می باشی و گواهی می دهم که تو به امّت خود پند دادی! مشفق و دلسوز بودی و در راه پروردگارت جهاد نمودی و او را چندان عبادت کردی تا (با دیدار خدا) برای تو یقین حاصل گردید. پس ای رسول الله! خدا ترا بهترین پاداشی عنایت فرماید که پیغمبری را از امت آن پیغمبر داده باشد. خدایا! درود تو نثار محمّد و آل محمّد باد؛ مانند برترین درودی که نثار
1) سوره آل عمران/26، 27
ابراهیم و آل ابراهیم فرمودی، همانا که تو حمید و مجیدی»(1)
8. بجا آورده سجدة شکر
مستحب اکید است، سجدة شکر بعد از هر نماز و همچنین در حالی که انسان را نعمتی برسد یا رسیدن آن را یادآور شود و یا خطر و حادثه ای از انسان دفع شود و یا متذکر دفع آن گردد؛ و همچنین مستحب است پس از انجام هر امر خیری، حتی مانند اینکه موفق شود میان دو نفر مسلمان را با هم صلح و آشتی بدهد.
و حداقل سجدة شکر، پیشانی بر زمین نهادن است و بهتر آنکه بگوید «شَکراً لِلّهِ» یکمرتبه یا سه مرتبه یا صد مرتبه و هرچه سجده را مکرّر کند و طول دهد و حوائج خود را به حضرت حق عرضه کند و گریه و زاری نماید، مطلوب تر و به اجابت نزدیک تر خواهد بود(2)
سلیمان بن حفص مِروَزی گوید: نامه ای به امام موسی بن جعفر علیه السلام دربارة سجدة شکر نوشتم، در پاسخ نامه به من نوشت: صد مرتبه «شُکرَاً شُکرَاً» و اگر خواستی «عَفْواً عَفْواً» بگو.(3)
همچنین ابراهیم بن عبدالحمید گوید، شنیدم امام کاظم علیه السلام در سجده اش می گفت: «یا مَنْ عَلا فَلا شَیءَ فَوقَهُ، یا مَنْ دَنا فَلا شَیءَ دُونَهُ، اِغْفِرلِی وَ لِأَصْحابی؛ ای کسی که والا و بزرگی! پس چیزی برتر از تو نیست، ای کسی که نزدیکی و چیزی نزدیکتر از تو نیست! من و دوستانم را بیامرز»(4)1.
9. نخوابیدن بین الطّلوعین (بین طلوع فجر و طلوع آفتاب)
امام سجاد علیه السلام در این زمینه می فرماید: من خوابیدن در این ساعات را دوست ندارم، زیرا خداوند، رزق و روزی بندگان را در این ساعت (بین طلوع فجر و طلوع آفتاب) تقسیم می کند و به دست ما جاری می شود.(1)
10. ذکرهای صبح و شام
الف) مستحب اکید است که هر روز صد مرتبه گفته شود: لاحَوْلَ وَ لا قَوَّةَ اِلاّ بّاللّهِ.
امام صادق علیه السلام فرمود: کسی که صد مرتبه این ذکر را بگوید، خداوند تعالی از وی انواعی از بلیّه را دفع کند، که آسان ترین آنها غم و غصّه است.(2)
ب) مستحب مؤکّد است که ده مرتبه پیش از طلوع آفتاب و ده مرتبه پیش از غروب آفتاب این دعا خوانده شود؛ لا اِلهَ اِلا اللّهُ وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحیی وَ یُمیتُ وَ یُمیتُ وَ یُحْیی وَ هُوَ حَیُّ لا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلی کُلِّ شَی ءٍ قَدیرٌ؛ جز خدا، الهی نیست، یکتا و بی شریک است، پادشاهی او راست و حمد او راست، زنده می کند و می میراند و زنده می کند، و او زنده ای است که نمی میرد، خیر به دست اوست و او به هر کار تواناست.»(3)
پ) همچنین خوانده شود هر روز قبل از طلوع و غروب آفتاب «اَللّهُمَّ مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَ الاَبْصارِ ثَبِّتْ قَلْبی عَلی دینِکَ وَ لاتُزِغْ قَلْبی بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنی وَهَبْ لی مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَهً اِنَّکَ اَنْتَ الْوَهّابُ، وَ اَجِرْنی مِنَ النّارِ بِرَحْمَتِکَ. اَللّهُمَّ امْدُدْ لی فی عُمْری وَ اَوْسِعْ عَلَیَّ فی رِزْقی وَ
انْشُرْ عَلَیَّ رَحْمَتَکَ وَ اِنْ کُنْتُ عِنْدَکَ فی اُمِّ الْکِتابِ شَقِیّاً فَاْجَعْلنی سَعیداً فَاِنَّکَ تَمْحُو ما تَشاَّءُ وَ تُثْبِتُ وَ عِنْدَکَ اُمُّ الْکِتابِ؛ بار خدایا، ای برگرداننده دل و دیده، دلم را در دینت ثابت نگاهدار و زان پس که هدایتم کردی دلم را منحرف مساز و از پیش خود رحمت بر من ببخش که تو بسیار بخشنده ای و به رحمت خود از آتش پناهم ده، بارالها! عمرم را طولانی کن و روزیم را وسعت ده و رحمت خود را بر من بپراکن، و اگر نزد تو در امّ الکتاب (لوح محفوظ) بدبخت باشم، مرا نیکبخت گردان، پس تو آنچه را که بخواهی می ستری و ثابت می کنی و امّ الکتاب (لوح محفوظ) نزد توست.(1)
ت) و نیز مستحب است در هر صبح و شام خوانده شود «اَلْحَمدُ لِلّهِ الَّذی یَفْعَلُ ما یَشاءُ وَ لا یَفْعَلُ ما یَشاءُ غَیْرُهُ اَلْحَمْدُ لِلّهِ کَما یُحِبُّ اللّهُ اَنْ یُحْمَدَ الْحَمْدُ لِلّهِ کَما هُوَ اَهْلُهُ اَللّهُمَّ اَدْخِلْنی فی کُلِّ خَیْرٍ اَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ اَخْرِجْنی مِنْ کُلِّ شَرٍّ اَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علی محمد و آل محمد؛ ستایش خدایی را که هرچه خواهد کند و آنچه دیگری جز او بخواهد انجام ندهد،تابع (اراده دیگری نیست). حمد خدایی را که شایسته اوست حمد شود. بارالها، مرا در همه خیرها- که محمّد و خاندان محمّد را در آن داخل کردی- داخل فرمای و مرا از هر شرّی که محمّد و خاندان محمّد را از آن خارج کردی خارج فرمای. درود خدا بر محمّد و آل محمّد باد.»(2)
11. خواندن زیارت امام زمان در هر صبح
اَللّهُمَّ بَلِّغْ مَوْلایَ صاحِبَ الزَّمانِ صَلَواتُ اللَّهِ عَلَیْهِ، عَنْ جَمیعِ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ فی مَشارِقِ الاَرْضِ وَمَغارِبِها وَبَرِّها وَبَحْرِها، وَسَهْلِها وَجَبَلِها حَیِّهِمْ وَمَیِّتِهِمْ وَعَنْ والِدَیَّ وَوُلْدی، وَعَنّی مِنَ
الصَّلَواتِ وَالتَّحِیّاتِ زِنَهَ عَرْشِ اللَّهِ وَمِدادَ کَلِماتِهِ، وَمُنْتَهی رِضاهُ وَعَدَدَ ما اَحْصاهُ کِتابُهُ وَاَحاطَ بِهِ عِلْمُهُ، اَللّهُمَّ اِنّی اُجَدِّدُ لَهُ فی هذَا الْیَوْمِ وَفی کُلِّ یَوْمٍ، عَهْداً وَعَقْداً وَبَیْعَهً فی رَقَبَتی اَللّهُمَّ کَما شَرَّفْتَنی بِهذَا التَّشْریفِ وَفَضَّلْتَنی بِهذِهِ الْفَضیلَهِ وَخَصَصْتَنی بِهذِهِ النِّعْمَهِ فَصَلِّ عَلی مَوْلایَ وَسَیِّدی صاحِبِ الزَّمانِ، وَاجْعَلْنی مِنْ اَنْصارِهِ وَاَشْیاعِهِ وَالذّآبّینَ عَنْهُ وَاجْعَلْنی مِنَ الْمُسْتَشْهَدینَ بَیْنَ یَدَیْهِ، طائِعاً غَیْرَ مُکْرَهٍ فِی الصَّفِّ الَّذی نَعَتَّ اَهْلَهُ فی کِتابِکَ فَقُلْتَ صَفّاً کَاَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصوُصٌ، عَلی طاعَتِکَ وَطاعَهِ رَسوُلِکَ وَالِهِ عَلَیْهِمُ السَّلامُ، اَللّهُمَّ هذِهِ بَیْعَهٌ لَهُ فی عُنُقی اِلی یَوْمِ الْقِیمَهِ (1)
12. خواندن زیارت عاشورا در هر روز
امام باقر علیه السلام بعد از تعلیم این زیارت به علقمه فرمود: اگر می توانی هر روز، امام حسین علیه السلام را با این جملات، زیارت نما.(2)
13. همیشه با وضو بودن و با وضو خوابیدن
الف - آثار دائم الوضو بودن
1- پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: زیاد با طهارت باش، تا عمرت طولانی گردد و اگر توانستی درتمام شب و روز طهارت باشی، چنین کن؛ زیرا اگر با طهارت بمیری، شهیدی.(3)
2- امام صادق علیه السلام فرمود: آن که با وضو می خوابد، گویا شب را به بندگی خدا احیا
نموده است.(1)
3- امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس وضو بگیرد و به مسجد برود، خداوند او را از گناه پاکیزه می سازد و از زوّار خدا محسوب می شود.(2)
و نیز فرمود: اگر دنبال حاجتی می روید با وضو باشید تا برآورده شود.(3)
4- روزی مردی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پرسید: روز قیامت از بین جمعیّت انبوهی که از زمان حضرت نوح علیه السلام تا عهد شما اجتماع کرده اند، چگونه امّت خود را می شناسی؟ آن حضرت فرمودند: امّت من چهره های تابنده و درخشانی دارند که بر اثر وضو، این زیبایی در سیمای آنان دیده می شود و هیچ کسِ دیگر، چنین ویژگی و نشانی را ندارد.(4)
ب - دعاهای هنگام وضو گرفتن
*ب - دعاهای هنگام وضو گرفتن(5)
1- هنگامی که نگاهت به آب می افتد بگو: «بِسْمِ اللّهِ وَ بِاللّهِ وَالْحَمْدُ للهِ الَّذی جَعَلَ الْماءَ طَهوُراً وَ لَمْ یَجْعَلْهُ نَجِساً؛ به نام خدا و یاری او، و حمد و ستایش مخصوص اوست که آب را پاک قرار داد و آن را نجس قرار نداد».
2- هنگامی که دستهایت را می شویی بگو: «اللّهُمَّ اجْعَلْنی مِنَ التَّوَّابِینَ وَاجْعَلْنی مِنَ الْمُتَطَهِّرِین؛ خداوندا! مرا از توبه کنندگان و پاکان قرار ده».
3- وقتی که مضمضه می کنی، یعنی آب را در دهان خود می گردانی بگو: «اللّهُمَّ لَقِّنی حُجَّتی یَوْمَ ألْقاکَ وَاَطْلِقْ لِسانی بِذِکْرِکَ؛ خدایا! در آن روزی که با تو دیدار می کنم دلایلم را بر من تلقین فرما و زبانم را برای یاد کردنت آزاد گردان».
4- و هنگامی که استنشاق می کنی، یعنی آب در بینی می چرخانی، می گویی:«اللّهُمَّ لا تُحَرِّمْ عَلَیَّ رِیحَ الْجَنَّةِ وَاجْعَلْنی مِمَّنْ یَشُّمُّ رِیحَها وَرَوْحَها وَطیبَها؛ خدایا بوییدن بوی بهشت را بر من حرام مگردان و مرا از جمله کسانی قرار ده که بوی بهشت و پاکی های آن را احساس می کنند».
5- و هنگامی که صورتت را می شویی بگو: «اللّهُمَّ بَیِّضْ وَجْهیَ یَوْمَ تَسْوَدُّ فِیهِ الْوُجوُهُ وَلا تُسَوِّدْ وَجْهیَ یَوْمَ تَبْیَضُّ فِیهِ الْوُجوُه؛ خدایا در روزی که همه صورتها در آن سیاه است، صورت مرا سفید گردان و در روزی که صورتها سفید می گردد، صورتم را سیاه نکن».
6- و هنگامی که دست راستت را می شویی بگو: «اللّهُمَّ اَعْطِنی کِتابی بِیَمِینی وَالْخُلْدَ فی الْجِنانِ بِیَساری وَحَاسِبْنی حِسَاباً یَسِیراً؛ خدایا نامه اعمالم را به دست راستم بده و زندگی ابدی را از جانب چپ به من عطا کن و حساب کن اعمال را در روز حساب به نرمی».
7- و هنگامی که دست چپ را می شویی بگو: «اللّهُمَّ لا تُعْطِنی کِتَابی بِشِمالی وَلا مِنْ وَراءِ ظَهْرِی وَلا تَجْعَلْهَا مَغْلوُلَةً إلی عُنُقی وَاَعوُذُ بِکَ مِنْ مُقَطَّعَاتِ النّیران؛ خدایا نامه اعمالم را به دست چپ نده و نه از پشت سرم و آن را مانند زنجیر برگردنم نیفکن و از پاره های آتش به تو پناه می برم».
8- و هنگامی که مسح سر می کنی بگو: «اللّهُمَّ غَشِّنی بِرَحْمَتِکَ وَبَرَکَاتِک وَعَفْوِک؛ خدایا بگستران بر من رحمت، برکات و عفوت را».
9- و هنگامی که مسح پا می کنی بگو: «اللّهُمَّ ثَبِّتْنی عَلَی الصِّراطِ یَوْمَ تَزِلُّ فیهِ الأَقْدامُ وَاجْعَلْ سَعْیِی فی مَا یُرْضِیکَ عَنِّی یا ذَا الْجَلالِ وَالإِکْرام؛ خدایا در روزی که قدم های مردم بدکار در آن می لرزد، قدم هایم را بر روی پل صراط محکم گردان و سعیم را در آنچه که تو را راضی می شوی قرار بده، ای صاحب جلال و کرامت».
14. هر روز قرآن خواندن
امام صادق (علیه السلام) در این زمینه فرمود: قرآن، عهد و پیمان خداوند و فرمان اوست بر خلقش، پس سزاوار است برای شخص مسلمان که در این عهد و فرمان خدا نظر افکند و روزی پنجاه آیه از آن بخواند.(1)
همچنین امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند: خانه ای که در آن قرآن خوانده شود و ذکر خدای عزّوجل (و یاد او) در آن شود برکتش بسیار گردد و فرشتگان در آن بیایند و شیاطین از آن دور شوند و برای اهل آسمان می درخشد، چنانچه ستارگان برای اهل زمین می درخشند و خانه ای که در آن قرآن خوانده نشود، برکتش کم شود، و فرشتگان از آن دور شوند و شیاطین در آن حاضر گردند.(2)
15. هر صبح صدقه دادن
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: صبح زود صدقه دهید، که بلاها از آن عبود نمی کند.(3)
همچنین امام صادق فرمودند: هر کسی صبح صدقه دهد خداوند، نحسی آن روز را از او برطرف می کند.(1)
16. اهتمام ورزیدن به امور مسلمین و رفع گرفتاری آنان
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این زمینه فرمود: هر کسی صبح برخیزد و به امور مسلمانان اهتمام نورزد، مسلمان نیست.(2)
17. حسابرسی اعمال و کارهای روزانه
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این زمینه فرمود: از ما نیست، آن که در هر روز خود را حسابرسی نکند.(3)
18. تخلّی و شستن دست و صورت پیش از خوابیدن
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این زمینه فرمود: اگر حتی نیاز به دستشویی هم نداری، خودت را به دستشویی عرضه کن.(4)
و همچنین آنحضرت فرمودند: شب نخوابید در حالی که دستتان آلوده به چربی است؛ وگرنه اگر ناراحتی ای به شما رسید، خود را ملامت کنید.(5)
19. خواندن سوره اخلاص و تکاثر هنگام خواب.
*19. خواندن سوره اخلاص و تکاثر هنگام خواب.(1)
سوره اخلاص:بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ (1) اللَّهُ الصَّمَدُ (2) لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ (3) وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ (4)
سوره تکاثر: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ أَلْهَکُمُ التَّکَاثُرُ (1) حَتَّی زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ (2) کَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ (3) ثُمَّ کَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ (4) کَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْیَقِینِ (5) لَتَرَوُنَّ الْجَحِیمَ (6) ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَیْنَ الْیَقِینِ (7) ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ (8)
20. دعای هنگام خوابیدن
امام صادق علیه السلام فرمود: هرکس هنگامی که به بستر خواب می رود، سه بار بگوید: «اَلْحَمْدُلِلَّهِ الَّذی عَلافَقَهَرَ وَالْحَمْدُلِلَّهِ الَّذی بَطَنَ فَخَبَرَ وَالْحَمْدُلِلَّهِ الَّذی مَلَکَ فَقَدَرَ وَالْحَمْدُلِلَّهِ الَّذی یُحْییِ الْمَوْتی وَیُمیتُ الْاَحْیاءَ وَ هُوَ عَلی کُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ».
از گناهان بیرون آید، مانند روزی که مادر او را زاییده است.(2)
همچنین آن حضرت صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس هنگامی که به بستر خواب می رود، صدبار « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخواند، خداوند گناهان گذشته او را تا پنجاه سال بیامرزد.(3)
21. دعا جهت بیدار شدن از خواب
اشاره
امام صادق علیه السلام فرمود: هیچ کس نیست که آیه آخرسوره کهف «قُلْ اِنَّما اَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ...» را هنگام خوابیدنش بخواند، جز اینکه در هر ساعتی که بخواهد از خواب بیدار شود.(4)
همچنین از امام صادق علیه السلام نقل شده که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر که بخواهد مقداری از شب را (برای عبادت) برخیزد، به بستر خواب که رود، بگوید (بِسْمِ اللّهِ) اَللَّهُمَّ لا تُؤْمِنّی مَکْرَکَ وَ لا تَنْسِنی ذِکْرَکَ، وَ لا تَجْعَلْنی مِنَ الْغافِلینَ اَقُومُ ساعَهَ کذا و کذا (و به جای کذا و کذا ساعتی که می خواهد برخیزد بگوید) پس خدای عزّوجل فرشته ای بدوگمارد تا او را در همان ساعت از خواب بیدار کند.(1)
توصیّه های پیامبر هنگام خواب
حضرت زهرا علیهاالسلام فرمود: پیامبر صلی الله علیه و آله بر من وارد شد، در حالی که بستر خواب را آماده کرده بودم، فرمود: ای فاطمه! نخواب، جز آنکه چهار کار انجام دهی.
قرآن را ختم کرده.
پیامبران را شفیع خود قرار داده.
مؤمنین را از خود راضی نموده.
حج و عمره را انجام دهی.
تا آنجا که فرمود:
هرگاه سورة توحید (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) را سه بار بخوانی، گویا قرآن را ختم کردی.
هرگاه بر من و پیامبران قبل از من درود فرستی، ما شفیعان تو در روز قیامت می شویم،«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اللَّهُمَّ وَ صَلِّ جَمیعِ الْأَنْبِیاءِ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ اَوْلِیاءِ الصّالِحین».
هرگاه برای مؤمنان استغفار کنی،آنان ازتو راضی می گردند،«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِمَاتِ».
1) همان مدرک.
و هرگاه بگوئی «سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُلِلّهِ وَ لاإِلهَ إِلاَّاللّهُ وَ اللّهُ أکْبَرُ» حج و عمره را انجام داده ای.(1)
22. مسواک کردن
پیامبر صلی الله علیه و آله در این زمینه فرمود: اگر برای مردم دشوار نبود در هر نماز، مسواک کردن را واجب می کردم.(2)
و همچنین فرمودند: هر کس خلال و مسواک نماید، از ناراحتی کشیدن دندان در امان خواهد ماند.(3)
23. اعتدال در خوردن و خوابیدن
*23. اعتدال در خوردن و خوابیدن(4)
قرآن مجید در این زمینه چنین بیان می دارد: بخورید و بیاشامید ، ولی زیاده روی نکنید، زیرا خداوند متجاوزین از حدّ را دوست نمی دارد.(5)
همچنین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که کمتر غذا بخورد، بدنش سالم و قلبش با صفا است و افراد پر خور بدنی مریض و قلبی با قساوت دارند.(6)
24. سحرخیزی و تهجّد
در میان ساعات شبانه روز، زیباترین و بهترین موقع برای برقراری ارتباط با پروردگار و
گرفتن فیض، وقت سحر است. وقت سحر، وقت بسیار متبرّکی است، وقت تهجّد و عبادت است، وقت اُنس گرفتن با محبوب در خلوت شب است، وقتی است که ائمه علیهم السلام همواره مردم را به بیداری و تهجّد در آن ترغیب می کردند تا جایی که امام عسگری علیه السلام می فرماید: رسیدن به خداوند عزّوجل سفری است که جز با مرکب شب، پیمودن راه و رسیدن بر مقصد ممکن نیست.(1)
و در مناجاتی خداوند به حضرت موسی علیه السلام فرمود: دروغ می گوید آنکه گمان می کند مرا دوست دارد، ولی چون شب شود، خواب جایگزین راز و نیاز او می گردد.(2)
و امام صادق علیه السلام فرمود: همانا من درخشم هستم از کسیکه قرآن را خوانده (که سفارش به تهجّد می نماید) و شب را بیدار می شود، لیکن بر نمی خیزد و به نماز شب نمی پردازد؛ صبح که شد بر می خیزد نماز صبح می خواند.(3)
آیت الله میرزا جوادآقا ملکی تبریزی رحمه الله میگوید: استادم (ملاحسینقلی همدانی) به من فرمودند، فقط متهجّدین هستند که به مقاماتی نائل می گردند و غیر آنان به هیچ جایی نخواهند رسید.
فصل دوم: برنامه روزهای هفته
اشاره
سیّد بن طاووس رحمه الله می فرماید: ابن بابویه مسنداً از صقرا بن ابی دُلَف روایت کرده که چون متوکّل حضرت امام علی النقی علیه السلام را به سامرّا طلبید، روزی به خدمت آن حضرت رفتم، خبری از احوال آن جناب بگیرم و آن حضرت را نزد رزّاقی حاجب متوکل زندانی کرده بودند، چون نزد او (رزّاقی) رفتم، گفت چه کار داری؟ گفتم به دیدن شما آمده ام، ساعتی با هم نشستیم و صحبتی با هم کردیم، تا آنکه مردم را متفرّق کرد و مجلس خلوت شد باز پرسید که برای چه آمده ای؟ من همان جواب اول را دادم، گفت: گویا آمده ای که خبری از مولای خود بگیری، من ترسیدم، گفتم: مولای من خلیفه است، گفت ساکت شو! که مولای تو بر حق است و من نیز اعتقاد تو را دارم، گفتم «اَلْحَمْدُلِلّه»، سپس گفت: آیا می خواهی نزد او بروی، گفتم: بلی. گفت: قدری بنشین تا صاحب البرید از نزد او بیرون آید، من نشستم تا وقتی که صاحب البرید، بیرون شد، آنوقت پسرکی را مأمور کرد که مرا به نزد آن حضرت ببرد، چون به خدمت آن جناب رسیدم، دیدم بر روی حصیری نشسته است و در برابرش قبری کنده اند پس سلام کردم، حضرت جواب داد، فرمود: بنشین! سپس فرمود که برای چه آمده ای؟ گفتم: آمده ام که از احوال شما خبری گیرم، پس چون نظرم بر قبر افتاد گریستم، حضرت فرمود:که گریه مکن،دراین وقت ازایشان آسیبی به من نمی رسد، گفتم: «اَلْحَمْدُلِلّه» سپس گفتم: ای سیّد من، حدیثی از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت شده که معنی آنرا نمی فهمم، فرمود: چیست آن حدیث؟ عرض کردم «لا تُعادُوا الْاَیّامَ فَتُعادیکُم؛ دشمنی نکنید با روزها که آنها با شما دشمنی خواهندکرد».فرمود: مراد از روزها و ایّام، ما هستیم، مادامی که بپاست آسمان ها و زمین.
شنبه اسم رسول خدا است، یکشنبه امیرالمؤمنین، دوشنبه حسن و حسین، سه شنبه علی بن
الحسین و محمّد بن علی و جعفر بن محمّد، چهارشنبه موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمّد بن علی و منم، پنج شنبه فرزندم حسن، جمعه فرزند فرزندم است و به سوی او جمع می شوند اهل حق، این است معنی ایّام، پس دشمنی مکنید با ایشان در دنیا، که دشمنی کنند با شما در آخرت، سپس فرمود: وداع کن و بیرون رو که ایمن نیستم بر تو و می ترسم اذیّتی به تو رسد. (همچنین سیّد بن طاووس رحمه الله این حدیث را به سند دیگر از قطب راوندی نقل کرده است).(1)
مرحوم آیت الله حاج شیخ محمّدتقی بروجردی رحمه الله میگوید: معنی دیگر هم برای این حدیث هست و آن این است نسبت بد به ایّام ندهید که بگویید فلان روز نحس است و فلان روز مبارک نیست و بد است و اگر چنین گویید ایّام و روزگار با شما نحسی خواهد کرد و بدی خود را به شما می رساند، یعنی فال بد و تطیّر به ایّام نزنید و برای این معنی دو دلیل پیدا کردم:
1- در حدیث است که از رسول اکرم صلی الله علیه و آله پرسیدند روز چهارشنبه نحس است؟ فرمود: بلی. زیرا که شما او را نحس کردید، نسبت نحسی به او می دهید، او هم برای شما نحس شده است.
2- خواب آقای آقا محمّدباقر بهبهانی رحمه الله است که امام زین العابدین علیه السلام را در خواب دید که ناخن دست خود را می گرفت، بعد مشغول به گرفتن ناخن پا شدند، آقا عرض می کند فدایت شوم! می گویند ناخن دست و پا را با هم گرفتن خوب نیست، حضرت علیه السلام فرمود: چونمردم می گویند، خوب نیست، من هم نمی گیرم و مقراض را به زمین گذارد.
1) جمال الاسبوع، ص25
پس معلوم می شود که چون مردم فال بد و نفوس بد به چیزی می زدند، آن چیز نحس می شود، پس انسان هر کار که می خواهد بکند، توکّل به خداوند کند و تطیّر و فال بد نزند که آن چیز را نحس کند.(1)
شایان ذکر است که ارباب کتب ادعیّه و مزار برای روزهای هفته، دعاها، اعمال و زیارت هایی نقل کرده اند، بسیار خوب است، مؤمنین این دعاها و زیارات را هر روز بخوانند.
اعمال روز یکشنبه
1- خواندن دعای روز یکشنبه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِی لا أَرْجُو إِلا فَضْلَهُ وَ لا أَخْشَی إِلا عَدْلَهُ وَ لا أَعْتَمِدُ إِلا قَوْلَهُ وَ لا أُمْسِکُ إِلا بِحَبْلِهِ، بِکَ أَسْتَجِیرُ یَا ذَا الْعَفْوِ وَ الرِّضْوَانِ مِنَ الظُّلْمِ وَ الْعُدْوَانِ، وَ مِنْ غِیَرِ الزَّمَانِ وَ تَوَاتُرِ الْأَحْزَانِ وَ طَوَارِقِ الْحَدَثَانِ، وَ مِنِ انْقِضَاءِ الْمُدَّةِ قَبْلَ التَّأَهُّبِ وَ الْعُدَّةِ وَ إِیَّاکَ أَسْتَرْشِدُ لِمَا فِیهِ الصَّلاحُ وَ الْإِصْلاحُ وَ بِکَ أَسْتَعِینُ فِیمَا یَقْتَرِنُ بِهِ النَّجَاحُ وَ الْإِنْجَاحُ وَ إِیَّاکَ أَرْغَبُ فِی لِبَاسِ الْعَافِیَةِ وَ تَمَامِهَا وَ شُمُولِ السَّلامَةِ وَ دَوَامِهَا وَ أَعُوذُ بِکَ یَا رَبِّ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّیَاطِینِ وَ أَحْتَرِزُ بِسُلْطَانِکَ مِنْ جَوْرِ السَّلاطِینِ، فَتَقَبَّلْ مَا کَانَ مِنْ صَلاتِی وَ صَوْمِی، وَ اجْعَلْ غَدِی وَ مَا بَعْدَهُ أَفْضَلَ مِنْسَاعَتِی وَ یَوْمِی وَ أَعِزَّنِی فِی عَشِیرَتِی وَ قَوْمِی وَ احْفَظْنِی فِی یَقَظَتِی وَ نَوْمِی فَأَنْتَ
1) العشرات، ص334
اللَّهُ خَیْرٌ حَافِظاً، وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ، اللَّهُمَّ إِنِّی أَبْرَأُ إِلَیْکَ فِی یَوْمِی هَذَا وَ مَا بَعْدَهُ مِنَ الْاحَادِ، مِنَ الشِّرْکِ وَ الْإِلْحَادِ وَ أُخْلِصُ لَکَ دُعَائِی تَعَرُّضا لِلْإِجَابَةِ وَ أُقِیمُ عَلَی طَاعَتِکَ رَجَاءً لِلْإِثَابَةِ، فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ خَیْرِ خَلْقِکَ الدَّاعِی إِلَی حَقِّکَ وَ أَعِزَّنِی بِعِزِّکَ الَّذِی لا یُضَامُ، وَ احْفَظْنِی بِعَیْنِکَ الَّتِی لا تَنَامُ وَ اخْتِمْ بِالانْقِطَاعِ إِلَیْکَ أَمْرِی وَ بِالْمَغْفِرَةِ عُمْرِی، إِنَّکَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ.
2- خواندن زیارت امیرالمؤمنین علیه السلام
السَّلامُ عَلَی الشَّجَرَةِ النَّبَوِیَّةِ وَ الدَّوْحَةِ الْهَاشِمِیَّةِ الْمُضِیئَةِ، الْمُثْمِرَةِ بِالنُّبُوَّةِ، الْمُونِقَةِ بِالْإِمَامَةِ، وَ عَلَی ضَجِیعَیْکَ ادَمَ وَ نُوحٍ عَلَیْهِمَا السَّلامُ،السَّلامُ عَلَیْکَ وَ عَلَی أَهْلِ بَیْتِکَ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ وَ عَلَی الْمَلائِکَةِ الْمُحْدِقِینَ بِکَ وَ الْحَافِّینَ بِقَبْرِکَ، یَا مَوْلایَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ، هَذَا یَوْمُ الْأَحَدِ وَ هُوَ یَوْمُکَ وَ بِاسْمِکَ، وَ أَنَا ضَیْفُکَ فِیهِ وَ جَارُکَ، فَأَضِفْنِی یَا مَوْلایَ وَ أَجِرْنِی، فَإِنَّکَ کَرِیمٌ تُحِبُّ الضِّیَافَةَ وَ مَأْمُورٌ بِالْإِجَارَةِ، فَافْعَلْ مَا رَغِبْتُ إِلَیْکَ فِیهِ، وَ رَجَوْتُهُ مِنْکَ بِمَنْزِلَتِکَ وَ الِ بَیْتِکَ عِنْدَ اللَّهِ، وَمَنْزِلَتِهِ عِنْدَکُمْ وَ بِحَقِّ ابْنِ عَمِّکَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ وَ عَلَیْهِمْ أَجْمَعِینَ.
3- خواندن زیارت حضرت زهرا علیهاالسلام
السَّلامُ عَلَیْکِ یَا مُمْتَحَنَةُ، امْتَحَنَکِ الَّذِی خَلَقَکِ فَوَجَدَکِ لِمَا امْتَحَنَکِ صَابِرَةً، أَنَا لَکِ مُصَدِّقٌ صَابِرٌ عَلَی مَا أَتَی بِهِ أَبُوکِ وَ وَصِیُّهُ، صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا، وَ أَنَا أَسْأَلُکِ إِنْ کُنْتُ صَدَّقْتُکِ إِلا أَلْحَقْتِنِی بِتَصْدِیقِی لَهُمَا لِتُسَرَّ نَفْسِی، فَاشْهَدِی أَنِّی ظَاهِرٌ بِوِلایَتِکِ وَ وِلایَةِ آلِ بَیْتِکِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ أَجْمَعِینَ.
4- نماز روز یکشنبه
سیّد بن طاووس رحمه الله از امام حسن عسکری علیه السلام روایت کرده که آن حضرت فرمودند: هر که روز یکشنبه چهار رکعت نماز بخواند، در هر رکعت حمد و سورة تَبارَکَ الَّذی بِیَدِه الْمُلْکُ، حقّ تعالی جای دهد او را در بهشت، هر کجایی که خواسته باشد.
اعمال روز دوشنبه
1- خواندن دعای روز دوشنبه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یُشْهِدْ أَحَداً حِینَ فَطَرَ السَّمَواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لا اتَّخَذَ مُعِینا حِینَ بَرَأَ النَّسَمَاتِ، لَمْ یُشَارَکْ فِی الْإِلَهِیَّةِ وَ لَمْ یُظَاهَرْ فِی الْوَحْدَانِیَّةِ، کَلَّتِ الْأَلْسُنُ عَنْ غَایَةِ صِفَتِهِ، وَ الْعُقُولُ عَنْ کُنْهِ مَعْرِفَتِهِ، وَ تَوَاضَعَتِالْجَبَابِرَةُ لِهَیْبَتِهِ، وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِخَشْیَتِهِ وَ انْقَادَ کُلُّ عَظِیمٍ لِعَظَمَتِهِ، فَلَکَ الْحَمْدُ مُتَوَاتِرا مُتَّسِقا وَ مُتَوَالِیا مُسْتَوْسِقا وَ صَلَوَاتُهُ عَلَی رَسُولِهِ أَبَدا وَ سَلامُهُ دَائِما سَرْمَداً، اللَّهُمَّ اجْعَلْ أَوَّلَ یَوْمِی هَذَا صَلاحاً، وَ أَوْسَطَهُ فَلاحا وَ آخِرَهُ نَجَاحا، وَ أَعُوذُ بِکَ مِنْ یَوْمٍ
أَوَّلُهُ فَزَعٌ، وَ أَوْسَطُهُ جَزَعٌ، وَ اخِرُهُ وَجَعٌ، اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَغْفِرُکَ لِکُلِّ نَذْرٍ نَذَرْتُهُ، وَ کُلِّ وَعْدٍ وَعَدْتُهُ، وَ کُلِّ عَهْدٍ عَاهَدْتُهُ ،ثُمَّ لَمْ أَفِ بِهِ، وَ أَسْأَلُکَ فِی مَظَالِمِ عِبَادِکَ عِنْدِی، فَأَیُّمَا عَبْدٍ مِنْ عَبِیدِکَ أَوْ أَمَةٍ مِنْ إِمَائِکَ، کَانَتْ لَهُ قِبَلِی مَظْلِمَةٌ، ظَلَمْتُهَا إِیَّاهُ فِی نَفْسِهِ، أَوْ فِی عِرْضِهِ أَوْ فِی مَالِهِ، أَوْ فِی أَهْلِهِ وَ وَلَدِهِ، أَوْ غِیبَةٌ اغْتَبْتُهُ بِهَا، أَوْ تَحَامُلٌ عَلَیْهِ بِمَیْلٍ أَوْ هَوًی أَوْ أَنَفَةٍ أَوْ حَمِیَّةٍ أَوْ رِیَاءٍ أَوْ عَصَبِیَّةٍ، غَائِبا کَانَ أَوْ شَاهِداً، وَ حَیّا کَانَ أَوْ مَیِّتاً، فَقَصُرَتْ یَدِی وَ ضَاقَ وُسْعِی عَنْ رَدِّهَا إِلَیْهِ وَ التَّحَلُّلِ مِنْهُ، فَأَسْأَلُکَ یَا مَنْ یَمْلِکُ الْحَاجَاتِ، وَ هِیَ مُسْتَجِیبَةٌ لِمَشِیَّتِهِ، وَ مُسْرِعَةٌ إِلَی إِرَادَتِهِ، أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ، وَ أَنْ تُرْضِیَهُ عَنِّی بِمَا [بِمَ شِئْتَ وَ تَهَبَ لِی مِنْ عِنْدِکَ رَحْمَةً، إِنَّهُ لا تَنْقُصُکَ الْمَغْفِرَةُ، وَ لا تَضُرُّکَ الْمَوْ
ِبَةُ، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، اللَّهُمَّ أَوْلِنِی فِی کُلِّ یَوْمِ إِثْنَیْنِ نِعْمَتَیْنِ مِنْکَ ثِنْتَیْنِ، سَعَادَةً فِی أَوَّلِهِ بِطَاعَتِکَ وَ نِعْمَةً فِی اخِرِهِ بِمَغْفِرَتِکَ، یَا مَنْ هُوَ الْإِلَهُ، وَ لا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ سِوَاهُ.
2- خواندن زیارت امام حسن علیه السلام
السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حَبِیبَ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا صِفْوَةَ اللَّهِ،السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَمِینَ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا
نُورَ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا صِرَاطَ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَیَانَ حُکْمِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا نَاصِرَ دِینِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا السَّیِّدُ الزَّکِیُّ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْبَرُّ الْوَفِیُّ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْقَائِمُ الْأَمِینُ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَالِمُ بِالتَّأْوِیلِ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْهَادِی الْمَهْدِیُّ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الطَّاهِرُ الزَّکِیُّ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا التَّقِیُّ النَّقِیُّ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْحَقُّ الْحَقِیقُ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الشَّهِیدُ الصِّدِّیقُ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ.
3- خواندن زیارت امام حسین علیه السلام
السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ سَیِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ، أَشْهَدُ أَنَّکَ أَقَمْتَ الصَّلاةَ وَ اتَیْتَ الزَّکَاةَ وَ أَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ عَبَدْتَ اللَّهَ مُخْلِصاً، وَ جَاهَدْتَ فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ، حَتَّی أَتَاکَ الْیَقِینُ، فَعَلَیْکَ السَّلامُ مِنِّی مَا بَقِیتُ وَ بَقِیَ اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ، وَ عَلَی الِ بَیْتِکَالطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ، أَنَا یَا مَوْلایَ مَوْلًی لَکَ وَ لِالِ بَیْتِکَ، سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَکُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَکُمْ، مُؤْمِنٌ بِسِرِّکُمْ وَ جَهْرِکُمْ وَ ظَاهِرِکُمْ وَ بَاطِنِکُمْ، لَعَنَ اللَّهُ أَعْدَاءَکُمْ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ الْاخِرِینَ وَ أَنَا أَبْرَأُ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی مِنْهُمْ، یَا مَوْلایَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ، یَا مَوْلایَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، هَذَا یَوْمُ الْإِثْنَیْنِ وَ هُوَ یَوْمُکُمَا وَ بِاسْمِکُمَا، وَ أَنَا فِیهِ ضَیْفُکُمَا فَأَضِیفَانِی، وَ
أَحْسِنَا ضِیَافَتِی، فَنِعْمَ مَنِ اسْتُضِیفَ بِهِ أَنْتُمَا وَ أَنَا فِیهِ مِنْ جِوَارِکُمَا فَأَجِیرَانِی، فَإِنَّکُمَا مَأْمُورَانِ بِالضِّیَافَةِ وَ الْإِجَارَةِ فَصَلَّی اللَّهُ عَلَیْکُمَا وَ الِکُمَا الطَّیِّبِینَ.
4- روزه گرفتن
5- زیارت اهل قبور(1)
6- خواندن نماز روز دوشنبه
سیّدبن طاووس رحمه الله ازامام حسن عسکری علیه السلام روایتکرده که فرمود: خواندم از کتابهای پدرانم که هر که روز دوشنبه ده رکعت نماز بجا آورد و بخواند در هر رکعت حمد و توحید ده مرتبه، حق تعالی در روز قیامت برای او نوری قرار دهد، که روشنایی دهد موقف را، تا غبطه برند بر او، جمیع خلق خدا در آن روز.
اعمال روز سه شنبه
1- خواندن دعای روز سه شنبه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ الْحَمْدُ حَقُّهُ، کَمَا یَسْتَحِقُّهُ حَمْدا کَثِیرا وَ أَعُوذُ بِهِ مِنْشَرِّ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلا مَا رَحِمَ رَبِّی، وَ أَعُوذُ بِهِ مِنْ شَرِّ الشَّیْطَانِ الَّذِی یَزِیدُنِی ذَنْبا إِلَی ذَنْبِی وَ أَحْتَرِزُ بِهِ مِنْ کُلِّ جَبَّارٍ فَاجِرٍ، وَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ وَ عَدُوٍّ قَاهِرٍ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی مِنْ جُنْدِکَ، فَإِنَّ جُنْدَکَ هُمُ الْغَالِبُونَ وَ اجْعَلْنِی مِنْ حِزْبِکَ، فَإِنَّ حِزْبَکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَوْلِیَائِکَ، فَإِنَّ أَوْلِیَاءَکَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ
1) مرآه الکمال، ج3، ص317 ؛ عروه الوثقی، ج1، ص443. (به بخش زیارات اهل قبور رجوع کنید)
یَحْزَنُونَ، اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِی دِینِی فَإِنَّهُ عِصْمَةُ أَمْرِی، وَ أَصْلِحْ لِی اخِرَتِی، فَإِنَّهَا دَارُ مَقَرِّی وَ إِلَیْهَا مِنْ مُجَاوَرَةِ اللِّئَامِ مَفَرِّی وَ اجْعَلِ الْحَیَاةَ زِیَادَةً لِی فِی کُلِّ خَیْرٍ وَ الْوَفَاةَ رَاحَةً لِی مِنْ کُلِّ شَرٍ، اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیِّینَ وَ تَمَامِ عِدَّةِ الْمُرْسَلِینَ وَ عَلَی الِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ وَ أَصْحَابِهِ الْمُنْتَجَبِینَ وَ هَبْ لِی فِی الثُّلَثَاءِ ثَلاثاً، لا تَدَعْ لِی ذَنْبا إِلا غَفَرْتَهُ وَ لا غَمّا إِلا أَذْهَبْتَهُ وَ لا عَدُوّا إِلا دَفَعْتَهُ، بِبِسْمِ اللَّهِ خَیْرِ الْأَسْمَاءِ، بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ، أَسْتَدْفِعُ کُلَّ مَکْرُوهٍ، أَوَّلُهُ سَخَطُهُ وَ أَسْتَجْلِبُ کُلَّ مَحْبُوبٍ، أَوَّلُهُ رِضَاهُ، فَاخْتِمْ لِی مِنْکَ بِالْغُفْرَانِ، یَا وَلِیَّ الْإِحْسَانِ.
2- خواندن زیارت امام زین العابدین، امام باقر و امام صادق علیه السلام
السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا خُزَّانَ عِلْمِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا تَرَاجِمَةَ وَحْیِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا أَئِمَّةَ الْهُدَی، السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا أَعْلامَ التُّقَی، السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا أَوْلادَرَسُولِ اللَّهِ، أَنَا عَارِفٌ بِحَقِّکُمْ، مُسْتَبْصِرٌ بِشَأْنِکُمْ مُعَادٍ لِأَعْدَائِکُمْ، مُوَالٍ لِأَوْلِیَائِکُمْ بِأَبِی أَنْتُمْ وَ أُمِّی صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ، اللَّهُمَّ إِنِّی أَتَوَالَی آخِرَهُمْ کَمَا تَوَالَیْتُ أَوَّلَهُمْ وَ أَبْرَأُ مِنْ کُلِّ وَلِیجَةٍ دُونَهُمْ، وَ أَکْفُرُ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ اللاتِ وَ الْعُزَّی، صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ یَا مَوَالِیَّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا سَیِّدَ الْعَابِدِینَ، وَ سُلالَةَ الْوَصِیِّینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَاقِرَ عِلْمِ النَّبِیِّینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا
صَادِقاً مُصَدَّقاً فِی الْقَوْلِ وَ الْفِعْلِ، یَا مَوَالِیَّ هَذَا یَوْمُکُمْ وَ هُوَ یَوْمُ الثُّلاثَاءِ وَ أَنَا فِیهِ ضَیْفٌ لَکُمْ وَ مُسْتَجِیرٌ بِکُمْ فَأَضِیفُونِی وَ أَجِیرُونِی بِمَنْزِلَةِ اللَّهِ عِنْدَکُمْ وَ الِ بَیْتِکُمْ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ.
3- خواندن نماز روز سه شنبه
از امام حسن عسکری علیه السلام روایت شده که آن حضرت فرمودند: هرکه روز سه شنبه شش رکعت نماز بگذارد و بخواند در هر رکعت بعد از حمد آیة آمَنَ الرَّسُولُ را تا به آخر(1)و سورة اذا زُلْزِلَتِ را یک مرتبه، حق تعالی گناهان او را بیامرزد و از گناهان بیرون آید مانند روزی که از مادر متولد شده است.
اعمال روز چهارشنبه
1- خواندن دعای روز چهارشنبه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ اللَّیْلَ لِبَاسا، وَ النَّوْمَ سُبَاتا وَ جَعَلَ النَّهَارَ نُشُوراً، لَکَ الْحَمْدُ أَنْ بَعَثْتَنِی مِنْ مَرْقَدِی، وَ لَوْ شِئْتَ جَعَلْتَهُ سَرْمَداً، حَمْداً دَائِماً لا یَنْقَطِعُ أَبَداً، وَ لا یُحْصِی لَهُ الْخَلائِقُ عَدَداً، اللَّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ أَنْ خَلَقْتَ فَسَوَّیْتَ وَ قَدَّرْتَ وَ قَضَیْتَ وَ أَمَتَّ وَ أَحْیَیْتَ، وَ أَمْرَضْتَ وَ شَفَیْتَ وَ عَافَیْتَ وَ أَبْلَیْتَ وَ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوَیْتَ،وَ عَلَی الْمُلْکِ احْتَوَیْتَ أَدْعُوکَ دُعَاءَ مَنْ ضَعُفَتْ وَسِیلَتُهُ وَ انْقَطَعَتْ
1) سوره بقره/285
حِیلَتُهُ وَ اقْتَرَبَ أَجَلُهُ، وَ تَدَانَی فِی الدُّنْیَا أَمَلُهُ وَ اشْتَدَّتْ إِلَی رَحْمَتِکَ فَاقَتُهُ، وَ عَظُمَتْ لِتَفْرِیطِهِ حَسْرَتُهُ، وَ کَثُرَتْ زَلَّتُهُ وَ عَثْرَتُهُ وَ خَلُصَتْ لِوَجْهِکَ تَوْبَتُهُ، فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیِّینَ وَ عَلَی أَهْلِ بَیْتِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ، وَ ارْزُقْنِی شَفَاعَةَ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ، وَ لا تَحْرِمْنِی صُحْبَتَهُ، إِنَّکَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ، اللَّهُمَّ اقْضِ لِی فِی الْأَرْبَعَاءِ أَرْبَعاً، اجْعَلْ قُوَّتِی فِی طَاعَتِکَ وَ نَشَاطِی فِی عِبَادَتِکَ، وَ رَغْبَتِی فِی ثَوَابِکَ وَ زُهْدِی فِیمَا یُوجِبُ لِی أَلِیمَ عِقَابِکَ، إِنَّکَ لَطِیفٌ لِمَا تَشَاءُ.
2- خواندن زیارت امام کاظم، امام رضا، امام جواد، و امام هادی علیهم السلام
السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا أَوْلِیَاءَ اللَّهِ ،السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا حُجَجَ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکُمْ یَا نُورَ اللَّهِ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ، السَّلامُ عَلَیْکُمْ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَ عَلَی الِبَیْتِکُمْ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ بِأَبِی أَنْتُمْ وَ أُمِّی لَقَدْ عَبَدْتُمُ اللَّهَ مُخْلِصِینَ وَ جَاهَدْتُمْ فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ، حَتَّی أَتَاکُمُ الْیَقِینُ، فَلَعَنَ اللَّهُ أَعْدَاءَکُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَجْمَعِینَ وَ أَنَا أَبْرَأُ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَیْکُمْ مِنْهُمْ یَا مَوْلایَ یَا أَبَا إِبْرَاهِیمَ مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ، یَا مَوْلایَ یَا أَبَا الْحَسَنِ عَلِیَّ بْنَ مُوسَی، یَا مَوْلایَ یَا أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ، یَا مَوْلایَ یَا أَبَا الْحَسَنِ عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ، أَنَا مَوْلیً لَکُمْ مُؤْمِنٌ بِسِرِّکُمْ وَ جَهْرِکُمْ مُتَضَیِّفٌ بِکُمْ فِی یَوْمِکُمْ هَذَا وَ هُوَ یَوْمُ الْأَرْبِعَاءِ وَ مُسْتَجِیرٌ بِکُمْ فَأَضِیفُونِی وَ أَجِیرُونِی بِالِ بَیْتِکُمُ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ.
3- خواندن نماز روز چهارشنبه
ازامام حسن عسکری علیه السلام روایت شده که آن حضرت فرمودند: هرکه روز چهارشنبه چهار رکعت نماز بگذارد و بخواند در هر رکعت بعد از حمد یک مرتبه سوره قُلْ هُوَ اللهُ اَحَد و سوره اِنّا اَنْزَلْناهُ، خداوند قبول فرماید توبه او را از هر گناهی و تزویج فرماید به او حوریّه در بهشت.
اعمال روز پنجشنبه
1- خواندن دعای روز پنجشنبه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَذْهَبَ اللَّیْلَ مُظْلِما بِقُدْرَتِهِ، وَ جَاءَ بِالنَّهَارِ مُبْصِرا بِرَحْمَتِهِ، وَ کَسَانِی ضِیَائَهُ وَ أَنَا فِی نِعْمَتِهِ، اللَّهُمَّ فَکَمَا أَبْقَیْتَنِی لَهُ فَأَبْقِنِی لِأَمْثَالِهِ، وَ صَلِّ عَلَی النَّبِیِّ مُحَمَّدٍ وَ الِهِ ،وَ لا تَفْجَعْنِی فِیهِ وَ فِی غَیْرِهِ مِنَ اللَّیَالِی وَ الْأَیَّامِبِارْتِکَابِ الْمَحَارِمِ وَ اکْتِسَابِ الْمَاثِمِ وَ ارْزُقْنِی خَیْرَهُ وَ خَیْرَ مَا فِیهِ وَ خَیْرَ مَا بَعْدَهُ وَ اصْرِفْ عَنِّی شَرَّهُ وَ شَرَّ مَا فِیهِ وَ شَرَّ مَا بَعْدَهُ، اللَّهُمَّ إِنِّی بِذِمَّةِ الْإِسْلامِ أَتَوَسَّلُ إِلَیْکَ، وَ بِحُرْمَةِ الْقُرْانِ أَعْتَمِدُ عَلَیْکَ، وَ بِمُحَمَّدٍ الْمُصْطَفَی صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ، أَسْتَشْفِعُ لَدَیْکَ، فَاعْرِفِ اللَّهُمَّ ذِمَّتِیَ الَّتِی رَجَوْتُ بِهَا قَضَاءَ حَاجَتِی، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، اللَّهُمَّ اقْضِ لِی فِی الْخَمِیسِ خَمْسا لا یَتَّسِعُ لَهَا إِلا کَرَمُکَ وَ لا یُطِیقُهَا إِلا نِعَمُکَ، سَلامَةً أَقْوَی بِهَا عَلَی طَاعَتِکَ وَ عِبَادَةً أَسْ
َحِقُّ بِهَا جَزِیلَ مَثُوبَتِکَ وَ سَعَةً فِی الْحَالِ مِنَ الرِّزْقِ الْحَلالِ، وَ أَنْ
تُؤْمِنَنِی فِی مَوَاقِفِ الْخَوْفِ بِأَمْنِکَ، وَ تَجْعَلَنِی مِنْ طَوَارِقِ الْهُمُومِ وَ الْغُمُومِ فِی حِصْنِکَ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْ تَوَسُّلِی بِهِ شَافِعا یَوْمَ الْقِیَامَةِ نَافِعاً، إِنَّکَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ.
2- خواندن زیارت امام حسن عسکری علیه السلام
السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَلِیَّ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ خَالِصَتَهُ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا إِمَامَ الْمُؤْمِنِینَ وَ وَارِثَ الْمُرْسَلِینَ، وَ حُجَّةَ رَبِّ الْعَالَمِینَ، صَلَّی اللَّهُ عَلَیْکَ وَ عَلَی الِ بَیْتِکَ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ، یَا مَوْلایَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ، أَنَا مَوْلًی لَکَ وَ لِالِ بَیْتِکَ وَ هَذَا یَوْمُکَ وَ هُوَ یَوْمُ الْخَمِیسِ وَ أَنَا ضَیْفُکَ فِیهِ وَ مُسْتَجِیرٌ بِکَ فِیهِ، فَأَحْسِنْضِیَافَتِی وَ إِجَارَتِی، بِحَقِّ الِ بَیْتِکَ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ.
3- روزه گرفتن(1)
4- زیارت قبور اموات مؤمنین و شهدا(2)
5- صد مرتبه صلوات فرستادن بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله(3)
6- خواندن نماز روز پنج شنبه
امام حسن عسکری علیه السلام فرمود: هر که روز پنجشنبه ده رکعت نماز گذارد و بخوانددر هر