مشخصات کتاب
سرشناسه:درفشی، مینا
عنوان و نام پدیدآور:ماخذ شناسی توصیفی زندگی حضرت خدیجه علیها السلام/ گروه تحقیق مینا درفشی، خدیجه مهدوی، اکرم کلاته؛ کاری از واحد پژوهش مدرسه علمیه حضرت خدیجه (علیها السلام).
مشخصات نشر:قم: حوزه علمیه قم، مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران، مرکز نشر هاجر، 1388.
مشخصات ظاهری:168 ص.: نمونه، جدول.
شابک:23000 ریال : 978-964-8579-72-7
وضعیت فهرست نویسی:برون سپاری.
یادداشت:نمایه.
موضوع:خدیجه (س) بنت خویلد، 68 - 3 قبل از هجرت -- کتابشناسی
شناسه افزوده:مهدوی مقدم، خدیجه، 1341 -
شناسه افزوده:کلاته، اکرم
شناسه افزوده:مدرسه علمیه حضرت خدیجه علیها السلام(تهران)
شناسه افزوده:حوزه علمیه قم. مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران. مرکز نشر هاجر
رده بندی کنگره:Z8246/د4م2 1388
رده بندی دیویی:016/2979722
شماره کتابشناسی ملی:1868136
اشاره
بسم الله الرحمن الرحیم
ماخذ شناسی توصیفی زندگی حضرت خدیجه علیها السلام
فهرست مطالب
فهرست مطالب ........5
مقدمه ..............................10
نحوه ی تنظیم و راهنمای استفاده ........... 26
متن مأخذشناسی ................. .......26
بخش نمایه ها..................27
متن مأخذ شناسی حضرت خدیجه علَیْهِا السَّلام ...............29
نمایه عنوان .............104
نمایه پدید آور .............. 118
نمایه موضوعی ......... 139
پیش گفتار
معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران همواره مشوق حوزه ها در ارائه ی پژوهش های بنیادین و کاربردی بوده و در حد امکان در صدد حمایت از آنها بر آمده است.
طرح تحقیقی حاضر، از جمله پژوهش هایی است که مورد اقبال و استقبال اساتید و صاحب نظران قرار گرفته است و این معاونت را بر آن داشته که نسبت به نشر آن اقدام نماید.
ضمن تشکر از پژوهشگران محترمی که این طرح را با روش پژوهش تاریخی - استنادی و به شیوه ی کتابخانه ای به سرانجام رسانده اند، امیدواریم همچون گذشته شاهد ارائه ی پژوهش هایی قوی و قویم در راستای پویایی و شکوفایی حوزه های علمیه خواهران باشیم.
مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران
معاونت پژوهش آبان ماه 1387
تصویر
تصویر
«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ»
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ ،وَ السَّلَامُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِین
بسم الله الرحمن الرحیم امین والسلام علی محمد و آله الطاهرین
طرح تحقیقی زندگی نامه حضرت خدیجه کبری (سلام الله علیها) را این جانب در معیت استاد گرانقدر آقای دکتر سید جعفر شهیدی (دام ظلّه العالی) از آغاز تا پایان دیده ام.
از نظر بنده ، تحقیقی به این جامعیت در باره زندگانی حضرت خدیجه (سلام الله علیها) تا کنون انجام نشده است خواهران فاضل و پژوهشگران محترمی که تحت نظارت خواهر محترم و مکرم سرکار خانم دکتر شرکاء مدیر عامل بنیاد خیریه و مدرسه انجام این کار را به عهده داشته اند.
همه برجسته و از حیث علمی مورد اعتمادند.
طرح با روش پژوهش تاریخی و استنادی و به شیوه کتابخانه ای و به شکل جامع انجام شده و مورد تائید است.
از این کار عظیم می توان بهره های فراوان برد وسودهای علمی بسیار جست.
صادق آئینه وند
استاد تاریخ اسلام
مقدمه
اشاره
انسان مدرن در عصر سرعت پیشرفت علم و فن آوری، با اتکا به تجربه گرایی، عقل گرایی و به تبع آن باور به انسان مداری، مکان و زمان، خود را دنیوی ساخت و تقدس را از زندگی خویش کنار نهاد و با برتر قرار دادن ارزش های انسان زمینی و معیار مطلق خواندن وی، منکر نیاز به شخصیت های دینی - الهی شد، چرا که خود را بر تر و فراتر از آن مشاهده کرد.
بحران معنویت و فقدان باور به امر مقدس، تمدن جدید و بلکه عالم را به ویرانی کشاند. مردم جهان به سبب گسترش جنگ ها و کشتار مردم بی گناه ، ویرانی محیط زیست و تباهی کره ی زمین، خلا معنویت را به عینه احساس کردند و با بازگشت به معنویت و باورهای الهی - دینی به احیا خود و اعتقاداتشان پرداختند به گونه ای که امروزه در سطح ایمان عمومی و سطح مابعدالطبیعی و فکری ، ایمان به خدا و فرازمانی بودن انسان های واصل به خداوند؛ ایمانی سرزنده، نشاط آور و امید بخش شده است و نیاز بشر در پیوند به وجود معلمان روحانی برای سیر بشریت به سوی خداوند و پرهیز از بیماری دنیازدگی ومؤثر در وصول به حقیقت هستی، یک نیاز ضروری به حساب آمده است.
در میان این انسان های فرازمان و معلمان بشریت در سراسر تاریخ، شخصیت حضرت خدیجه (سلام الله علیها) بسیار چشمگیر است.
دانشمندان عالم اسلام در شگفت انگیز بودن این شخصیت بزرگوار اتفاق نظر دارند. با استناد به اسناد تاریخی می توان گفت حضرت خدیجه برای نجات انسان از تنگنای سود و زیان دنیا و برای نجات زنان از بحران بی هویتی و خصوصا برای نجات خانواده از فقدان روابط پاک و صمیمی میان اعضای آن، الگویی کامل، دست یافتنی و اسوه ای حسنه برای تمامی زمان می باشد.
اگر رفتار بانوی اسلام در مدت 25 سال زندگی مشترک با (پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه) به تصویر کشیده شود نمونه ای از انسان کامل پیش روی بشر مجسم می شود. خدیجه انسانی است که با خردورزی ، حقیقت جویی، تفکر و تقوا و عشق به خدا؛ فراز و نشیب های سخت زندگی با محمد (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه) را عاشقانه و عارفانه طی می کند. آرامش و امنیت خاطر را در خانه برای محمد(صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه) به ارمغان می آورد.
ادب و احترام را بر رفتار و کلام خود حاکم می سازد تا شأن آسمانی همسر آسیب نبیند.
فضایی پاک و مقدس را برای تربیت فرزندان پدید می آورد تا جان آنان را با ارزش های الهی بپروراند و روح آنان را از عشق به حق لبریز سازد.
در بیرون از خانه نیز همچون کوهی استوار تکیه گاه محمد (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه)قرار می گیرد تا بار سنگین رسالت و سختی رفتار آزاردهندگان مشرک قوم را، بر همسر خویش سبک گرداند. ایثار در راه خدا و رسول خدا را چنان به اوج می رساند که اسطوره می شود... و تا آنجا پیش می رود که جبرئیل مأمور به ابلاغ سلام خداوند بر او می شود و به خانه - ای در بهشت - بدون رنج و غوغا - بشارتش می دهد.
آری، این همان خدیجه ای است که پیش از ازدواج با رسول خدا نیز زنی استثنایی و نمونه در جامعه ی خود بود. بانویی که در عصر جاهلیت با فعالیت و مدیریت اقتصادی خود از طریق اشتغال به تجارت و استخدام مردان کارآمد و تولید ثروت؛ چنان مجسمه ی عفت ، پاکدامنی، درستی و صداقت شد که معروف و مشهور به طاهره و سیده قریش گردید در حالی که دیگر زنان تاجر، شهرتی به طهارت در جامعه خود نداشتند و به همین سبب همه ی افراد قوم او مبهوت شخصیت والای خدیجه شدند و بزرگان و اشراف قریش نیز در حسرت ازدواج با خدیجه باقی ماندند.
بانویی که در طلب حقیقت ، کسب معرفت ، آگاهی از ادیان زمان خود و
مبارزه برای رهایی از اسارت بت پرستی و دنیا طلبی، لحظه ای آرام و قرار نداشت و.....
با توجه به واقعیت تاریخ آیا می توان حق مطلب را درباره ی ایشان ادا کرد؟ در وصف او چه می توان گفت؟ جز آنکه گفته شود........
آری خدیجه، خدیجه است.
شناخت ابعاد مختلف شخصیت ایشان، نیاز به پژوهشی عمیق دارد. درون مایه ی این پژوهش، جمع آوری اطلاعات مستند و معتبر است که بدون آن، پژوهش امکان پذیر نخواهد بود.
به همین سبب واحد پژوهش مدرسه علمیه حضرت خدیجه به بررسی آثار تاریخ اسلام پرداخت و با مطالعه ی 1100 جلد کتاب، در 386 جلد آن که شامل 208 عنوان می شود به مطالب مربوط به حضرت خدیجه ا(سلام الله علیها) دست یافت. کلیه ی نظرات نویسندگان فرقه های مختلف اسلام - در رابطه با روایات تاریخی مربوط به ایشان - با دقت جمع آوری شده است. این نظرات شامل نظرات مخالفین و موافقین برخی آرا تاریخی است که براساس اعتقادات و باورهای خاص خود بر آن تأکید کرده اند.
کتاب حاضر، خلاصه ی اطلاعات موجود در نرم افزار زندگی حضرت خدیجه(سلام الله علیها)می باشد. پژوهشگران می توانند از این طریق با منابع و موضوعات مربوط به ایشان آشنا شوند؛ سپس صفحات مربوطه را در کتب اصلی از قرون اولیه صدر اسلام تا حدود قرن 12 در نرم افزار - به صورت اسکن و فیش - مشاهده کنند و در کتب اصلی از قرن 12 تا قرن حاضر را فقط به صورت فیش ملاحظه کنند .
در این مأخذشناسی با 22 عنوان کتاب روبرو می شوید که فقط گزارش آنها را در نرم افزار مطالعه می کنید.
پرحجم بودن این کتب مانع از تهیه فیش شد، اما گزارش به گونه ای تنظیم شده است که شما پژوهشگران با فضای کلی کتاب و موضوعات مربوط به حضرت خدیجه آشنا می شوید و می توانید با مراجعه به کتابخانه براساس راهنمای گزارش به جزئیات اطلاعات دسترسی پیدا کنید . اسامی این 22 عنوان کتاب بدین قرار است:.
نام مولف - نام کتاب
1-نام مؤلف :بعاج، عبدالستار / نام کتاب:خدیجة الکبری
2-نام مؤلف :بنت الشاطی ،عایشه/نام کتاب :نساء النبی
3-نام مؤلف: بنت الشاطی، عایشه /نام کتاب :یاپیامبر
4-نام مؤلف:جعفریان، رسول/نام کتاب:تاریخ ایران اسلامی
5-نام مؤلف جمل، ابراهیم محمد حسن/نام کتاب: ابناء النبی
6-نام مؤلف:حسن، حسن ابراهیم/نام کتاب:تاریخ سیاسی اسلام
7-نام مؤلف:خراسانی، محمدهاشم : نام کتاب:منتخب التواریخ
8-نام مؤلف:دخیل ، علی محمدعلی : نام کتاب:حضرت خدیجه
9-نام مؤلف:دورانت، ویلیام جیمز : نام کتاب:تاریخ تمدن (عصر ایمان)
10-نام مؤلف :زهراوی، عبدالحمید : نام کتاب:خدیجه ام المؤمنین
11-نام مؤلف : شلبی، محمود : نام کتاب:حیاه ام المؤمنین خدیجه (سلام الله علیها)
12-نام مؤلف :طهماز، عبدالحمید محمود: نام کتاب:السیدة خدیجه ام المؤمنین و سباقه الخلق الی الاسلام
13-نام مؤلف :عمر، عبدالمنعم محمد : نام کتاب:خدیجه ام المؤمنین نظرات فی اشراق فجر الاسلام
14-نام مؤلف : قطب، محمد علی : نام کتاب:امهات المؤمنین خدیجة بنت خویلد رضی الله
15-نام مؤلف :کرمی، علی رضا: نام کتاب:فروغ آسمان حجاز خدیجه (سلام الله علیها)
16نام مؤلف :کمالی نیا، محمد تقی : نام کتاب:خدیجه شکوه زندگی
17-نام مؤلف :مجلسی، محمد باقر : نام کتاب: بحار الانوار
18-نام مؤلف :محامی، محمد کامل حسن : نام کتاب:خدیجة بنت خویلد اول اهل القبله
19-نام مؤلف : محمدی اشتهاردی، محمد : نام کتاب:حضرت خدیجه اسطوره ایثار و مقاومت
20-نام مؤلف :مدرسی، محمد تقی : نام کتاب:هدایتگران راه نور
21-نام مؤلف :مطهری، مرتضی: نام کتاب:سیری در سیره نبوی
22-نام مؤلف :هاشمی، عبدالمنعم : نام کتاب:أم المؤمنین خدیجة بنت خویلد
هم چنین اطلاعات منابع براساس فهرست ذیل طبقه بندی شده است. این طبقه بندی راه بررسی موضوعی محققین را هموار می سازد :
اجداد، والدین ، خویشان
هم نسبی با پیامبر
تولد
فعالیت ها و مدیریت اقتصادی قبل از ازدواج با پیامبر)
ازدواج (همسران، فرزندان)
علم و معرفت حضرت خدیجه
خواستگاران حضرت خدیجه
دعوت حضرت خدیجه از حضرت رسول برای همکاری در تجارت
عشق به پیامبر
خواستگاری از پیامبر
ازدواج با پیامبر
فرزندان از پیامبر
زندگی مشترک (قبل از بعثت)، (بعثت)، (بعد از بعثت)، (قبل و بعد از بعثت)
حوادث تاریخی مهم در زمان قبل و بعد از بعثت در دوران زندگی مشترک حضرت خدیجه و رسول اکرم(صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه)
منزلت معنوی
وفات
موقعیت خانه ی حضرت خدیجه، قبل از ازدواج با پیامبر تا زمان بعد از وفات حضرت خدیجه ریز اطلاعات موضوعی منابع بدین قرار است:
1- اجداد ، والدین ، خویشان
پدر و مادر خدیجه
اجداد پدری و مادری خدیجه
خواهران و برادران تنی و ناتنی خدیجه
سایر بستگان سبی و نسبی خدیجه: دامادها ، نوادگان ، خواهرزاده و برادر زاده ها ، عموها و عمه ها ، باجناق های پیامبر و....
2- هم نسبی با پیامبر
خدیجه نزدیکترین خویشاوند پیامبر در میان همسران ایشان
هم نسبی خدیجه با پیامبر در قصی بن کلاب
3-تولد تولد خدیجه 15 سال قبل از عام الفیل
خدیجه 15 سال بزرگتر از پیامبر
ام هند کنیه خدیجه
4-فعالیت ها و مدیریت اقتصادی (قبل از ازدواج با پیامبر):
خدیجه زنی ثروتمند و تاجر صاحب مال فراوان و کاروان های تجاری
استخدام مردان قوم به اجاره یا مضاربه توسط خدیجه
سفرهای تجاری تاجران قریش به شام و دیگر سرزمین ها در دو فصل تابستان و زمستان
سفر دوم پیامبر به شام از طرف خدیجه برای تجارت در سن 25 سالگی، مشارکت خدیجه با محمد در تجارت
مدح پیامبر از مدیریت حضرت خدیجه
5- ازدواج
همسران
عتیق بن عائذ همسر اول حضرت خدیجه
ابوهاله هند بن زراره بن النباش از قبیله بنی تمیم همسر دوم حضرت خدیجه
قول دیگر: ابوهاله همسر اول، عتیق بن عائذ همسر دوم
مرگ هر دو همسر در مکه
طلاق خدیجه از همسر دوم و سپس ازدواج وی با پیامبر بنا به یک روایت
ورقة بن نوفل پسر عموی خدیجه اولین نامزد ایشان و منجر نشدن آن به ازدواج بحثی درباره ی باکره بودن خدیجه به هنگام ازدواج با پیامبر و رد اقوال پیشین بنا به نظر احمد بلاذری، ابوالقاسم کوفی، مرتضی و ابوجعفر
تاکید دو کتاب الانوار والبدع بر نظریه ی باکره بودن حضرت خدیجه به هنگام ازدواج با پیامبر
اختلاف در نام دقیق و اصلی ابوهاله
فرزندان :
اختلاف در تعداد فرزندان خدیجه از عتیق و ابوهاله
سرگذشت این فرزندان
ام هند کنیه خدیجه، هند دختر خدیجه از عتیق بنا به روایتی، محمد پسر هند و نوه خدیجه، فرزندان محمد معروف به بنو طاهره،طاهره لقب خدیجه در جاهلیت،احترام قریش به فرزندان محمد به سبب انتساب آنان به خدیجه
فرزندان خدیجه از همسران قبلی ربائب پیامبر و زندگی آنها در کنار حضرت خدیجه و رسول خدا (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه)
هند پسر ابوهاله راوی اوصاف پیامبر به نقل از امام حسن مجتبی «عَلَیْهِ السَّلامُ »هند دایی امام حسن «عَلَیْهِ السَّلامُ » در فرمایش ایشان
زینب، رقیه و ام کلثوم ربائب حضرت رسول از خدیجه بنا به اعتقاد صاحب أعلام الوری و برخی از امامیه بر خلاف نظر اهل سنت؛ توافق نظر صاحب کشف الغمه با نظر اهل سنت و ذکر دلایل آن
6- علم و معرفت حضرت خدیجه
امتحان خدیجه از حقانیت جبرئیل
آگاهی خدیجه از نبوت حضرت محمد (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه) از طریق گفتگو با ورقة بن نوفل دربارهی کرامات پیامبر در طول سفر تجاری به شام
خدیجه در انتظار نبوت پیامبر به سبب شنیدن اخباری از دانشمندان یهودی دیدار خدیجه با پیامبر قبل از ازدواج و ابراز امیدواری به نبوت ایشان
7-خواستگاران حضرت خدیجه
هریک از مردان قوم خواهان ازدواج با او، جواب رد خدیجه به همه ی خواستگاران
ورقة بن نوفل اولین خواستگار خدیجه
8-دعوت حضرت خدیجه از حضرت رسول برای همکاری در تجارت
چگونگی فعالیت پیامبر در کاروان تجاری خدیجه در سن 25 سالگی سفر پیامبر به همراه میسره (غلام خدیجه) به شام و کرامات پیامبر در طول سفر تجاری
گزارش میسره از کرامات پیامبر در طول سفر تجاری
اکتساب سود فراوان از سفر تجاری ،مشاهده ی سایه افکندن ابر بر بالای سر پیامبر توسط خدیجه
9-. عشق به پیامبر
عشق خدیجه به پیامبر در اثر شنیدن گزارشات میسره از کرامات ایشان در طول سفر تجاری به شام
عشق خدیجه به پیامبر به سبب مشاهدات خاص خود از کرامات ایشان
اظهار و ابراز این علاقه به پیامبر
10- خواستگاری از پیامبر
خواستگاری بی واسطه ی خدیجه از پیامبر و ذکر دلایل علاقمندی خود
وساطت نفیسه بنت منیه و یا وساطت خواهر خدیجه در امر خواستگاری،
روایتی دیگر از این ماجرا
عکس العمل پیامبر
چگونگی اجرای مراسم با حضور خویشاوندان
11- ازدواج با پیامبر
سخنرانی ابو طالب در مراسم ازدواج
میزان مهریه و اقوال مختلف درباره ی چگونگی پرداخت مهریه
سن ازدواج پیامبر و خدیجه
خدیجه، اولین همسر پیامبر
علت ازدواج پیامبر و خدیجه
اقوال مختلف دربارهی متولی امر ازدواج خدیجه با پیامبر: (پدر یا عمو یا برادر خدیجه یا ورقة بن نوفل)
زمان و مکان ازدواج
حضور بزرگان قریش و عموهای پیامبر در مراسم ازدواج
مخالفت پدر یا عموی خدیجه با ازدواج ایشان و چگونگی جلب رضایت آنان توسط خدیجه
تجلیل عمروبن اسد از حضرت محمد (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه )در مراسم ازدواج
12- فرزندان از پیامبر
زینب، رقیه، ام کلثوم و فاطمه دختران پیامبر، و معرفی همسران آنان
سرگذشت دختران و همسران ایشان
اختلاف قول در تعداد و اسامی پسران پیامبر از خدیجه
همه ی فرزندان پیامبر از خدیجه به جز ابراهیم (ابراهیم از ماریه قبطیه)
بحثی درباره ی ولادت فرزندان: قبل یا بعد از اسلام
سرگذشت پسران و در گذشت آنان در کودکی، قبل از اسلام
اسلام همه دختران به همراه مادر و هجرت آنان به مدینه
شأن نزول سوره کوثر، نسل پیامبر از فاطمه
اقوال مختلف درباره ی اسامی و ترتیب ولادت فرزندان و نام بزرگترین دختر و پسر پیامبر
بحثی درباره ی فاصله ی سنی میان فرزندان، قابله خدیجه و دایه فرزندان
اختلاف نظر درباره ی دختران پیامبر: «زینب و رقیه، خواهر زاده های خدیجه و ربائب پیامبر»
به نقل از بلاذری ، ابوالقاسم کوفی، مرتضی و ابوجعفر
دلائل ابوالقاسم کوفی در رد انتساب فرزندی رقیه و زینب به پیامبر (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه)
شأن و مقام علی «عَلَیْهِ السَّلامُ » و فاطمه «عَلَیْهِا السَّلامُ » در نزد پیامبر و دعا در حق ایشان
شیوه ی پیامبر در مراسم خواستگاری دختران و اطمینان از تمایل آنان
13- زندگی مشترک (قبل از بعثت) (بعثت) (بعد از بعثت)
طرد خدیجه توسط زنان مکه پس از ازدواج با پیامبر
محل سکونت پیامبر و خدیجه
چگونگی ورود زید بن حارثه به خانه خدیجه، زید فرزند خوانده رسول خدا
چگونگی ورود علی «عَلَیْهِ السَّلامُ » به خانه پیامبر و خدیجه
پرورش علی «عَلَیْهِ السَّلامُ » در دامان پیامبر
احترام به مادران رضاعی پیامبر (حلیمه، ثویبه) توسط خدیجه
علاقه پیامبر به تنهایی و خلوت و اقامت در غار حرا قبل از بعثت
همراهی خانواده ی پیامبر در بعضی از اقامت های ایشان در غار حرا
رویاهای پیامبر قبل از بعثت و گفتگو با خدیجه از رویاهای خود
اقوال مختلف درباره ی چگونگی آغاز وحی
گفتگوی پیامبر با خدیجه از حوادث وحی
تعلیم وضو و نماز به خدیجه توسط پیامبر
گفتگوی خدیجه با ورقة بن نوفل، عداس و بحیرا درباره حوادث وحی
ایمان و یقین خدیجه به رسالت پیامبر در اثر تحقیق و تفحص
حمایت خدیجه از پیامبر در برابر تهدیدهای مشرکین
بی نیازی پیامبر با ثروت خدیجه
صرف ثروت خدیجه در راه گسترش اسلام
اخلاص و محبت خدیجه نسبت به رسول خدا
خانواده پیامبر اولین خانواده اسلام (پیامبر، خدیجه و علی)
دعوت مخفیانه به مدت سه سال
دعوت علنی پس از سه سال
مدت زندگی مشترک
14- حوادث تاریخی مهم در زمان قبل و بعد از بعثت در دوران زندگی مشترک حضرت خدیجه و رسول اکرم صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه
حادثه تعمیر کعبه
تعمیر کعبه در سن 35 سالگی پیامبر، نزاع قبائل قریش در نصب حجر الاسود، رفع نزاع به حکمیت پیامبر
قبل از حادثه بعثت
اقامت پیامبر در غار حرا و بازگشت به نزد خدیجه برای تهیه توشه
رویاهای پیامبر زمینه ساز نزول وحی بر پیامبر، گفتگوی پیامبر با خدیجه از رویای شق صدر و بشارت خدیجه به پیامبر
حادثه بعثت
بعثت پیامبر در سن 40 سالگی
مراتب بعثت:1. رویای صادقه، 2. همراهی جبرئیل با پیامبر به مدت سه سال، 3. گفتگوی خدیجه با ورقة بن نوفل، 4. شکر گزاری از نعمت های الهی بدون انذار، 5. نزول قرآن، مبعوث شدن پیامبر
اقوال مختلف دربارهی اولین سوره نازله: سوره علق یا مدثر
حادثه فترت وحی
تأخیر نزول وحی بر پیامبر گفتگوی خدیجه با پیامبر از علت تأخیر و نزول سوره ضحی
نزول پیاپی وحی پس از فترت
حادثه یوم العشیره
دعوت پیامبر از خویشان خود در مکه، تهیه طعام برای میهمانان توسط خدیجه، به سفارش پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه
حادثه هجرت به حبشه
هجرت مسلمانان به حبشه
از جمله مهاجرین: هجرت عثمان بن عفان به همراه همسرش رقیه دختر رسول خدا به حبشه
بازگشت مهاجرین حبشه به مکه در اثر خبر کذب اسلام اهالی مکه از جمله: بازگشت عثمان به همراه همسرش رقیه
حادثه شعب ابی طالب
پیمان نامه قریش علیه بنی هاشم، خروج بنی هاشم از مکه و محاصره آنان در شعب به مدت دو یا سه سال
همراهی خدیجه با پیامبر در شعب ابی طالب
انفاق همه ی ثروت خدیجه در مدت محاصره
کمک برادر زاده خدیجه به محاصرین در شعب با ارسال طعام به شعب
کمک رسانی ابو العاص (داماد پیامبر) به محاصرین در شعب با رساندن طعام به آنها
شکسته شدن محاصره شعب و بازگشت افراد به خانه هایشان
رحلت خدیجه و ابوطالب پس از خروج از شعب
حادثه معراج
بازگشت رسول خدا از معراج، مواقعه با خدیجه و بارداری ایشان به فاطمه
15- منزلت معنوی
شهرت خدیجه به «طاهره» در دوران جاهلیت عرب
خدیجه برترین زن در قریش از حیث نسب و مال
خدیجه زنی خردمند، دوراندیش و والاگهر
خدیجه اولین مسلمان و نمازگزار بعد از رسول خدا
اسلام و ایمان علی بن ابیطالب به رسول خدا بعد از خدیجه
همراهی خدیجه و علی با پیامبر در اقامه ی نماز در کنار کعبه به روایت عفیف کندی
خدیجه یگانه همسر پیامبر در دوران زندگی با ایشان
خدیجه یکی از چهار زن برتر، برگزیده و کامل به فرموده پیامبر
خدیجه مایه ی آرامش پیامبر، یار و یاور او تا لحظه ی مرگ و مشاور صادق برای پیشرفت اسلام
مشورت پیامبر در کلیه امور با خدیجه، خدیجه محرم اسرار همسر
سلام خداوند و جبرئیل به خدیجه و اختصاص این فضیلت به او؛ پاسخ شایسته خدیجه به سلام خداوند
بشارت جبرئیل به خانه خدیجه در بهشت بدون رنج و غوغا، بهشت پاداش خدیجه در قبال رنج او در راه اسلام
مشاهده ی منزلت خدیجه در بهشت توسط پیامبر
علاقه ی شدید پیامبر به خدیجه، ابراز آن، حسادت عایشه، عکس العمل و ناراحتی پیامبر از حسادت او،
و پاسخ به وی با ذکر اوصاف نیک و ممتاز خدیجه
انفاق و بذل مال فراوان خدیجه در راه اسلام
خدیجه «ام العیال» و «ربه البیت» به فرمایش پیامبر
مؤمنین نافرمان مشمول عاق پیامبر و خدیجه به عنوان پدر و مادر است بر اساس آیه
و اولی بالمومنین بانفسهم و ازواجه أمهاتهم
خصلت «احسان» حضرت خدیجه به وجه کنایه در قرآن کریم وَ وَجَدَکَ عائِلاً فَأَغْنی سوره ضحی
بی نیازی پیامبر با ثروت خدیجه شأن نزول آیه وَ وَجَدَکَ عائِلاً فَأَغْنی
اعطای مقام رضا به خدیجه از جانب خداوند
خدیجه «مرجع اهل بیت» به روایت ترمذی
خدیجه ظرف امامت به فرموده پیامبر
خداوند بهتر از خدیجه به من عطا نکرده است» سخنی از رسول خدا
عدم مشارکت احدی از زنان رسول خدا در مقابل خدمات حضرت خدیجه برای اسلام
مباهات و افتخار امام حسن «عَلَیْهِ السَّلامُ »بر حضرت خدیجه در ضمن بیانات خود در دربار معاویه
مباهات و افتخار امام حسین «عَلَیْهِ السَّلامُ »به حضرت خدیجه در ضمن سخنانی در واقعه عاشورا
مباهات و افتخار امام سجاد«عَلَیْهِ السَّلامُ » به جده اش حضرت خدیجه در دربار یزید
16- وفات
خدیجه در بستر بیماری بعد از خروج از شعب ابی طالب
دیدار پیامبر با خدیجه در آخرین لحظات زندگی خدیجه و گفتگوی با وی
درگذشت خدیجه مدتی پس از خروج از محاصره در شعب ابی طالب
سن پیامبر به هنگام درگذشت خدیجه: 49 سال و هشت ماه
اختلاف قول درباره ی تاریخ درگذشت خدیجه: قبل یا بعد از حادثه اسرا و وجوب نماز
اختلاف قول در بیان تاریخ درگذشت خدیجه: یک سال ، سه یا چهار یا پنج سال قبل از هجرت به مدینه
درگذشت خدیجه در سال دهم بعثت در دهم ماه رمضان: نظر رایج
اختلاف قول در بیان فاصله زمانی میان درگذشت ابوطالب و خدیجه
اختلاف قرن در بیان سن خدیجه به هنگام درگذشت : 65، 55 یا 60 سال (نظر رایج 65 سال)
درگذشت خدیجه در مکه، مدفون در حجون ، ورود پیامبر به قبر خدیجه
مرسوم نبودن نماز میت در هنگام وفات ایشان
نحوه ی غسل و کفن و دفن خدیجه مطابق با اعتقادات ادیان پیشین
سال درگذشت خدیجه و ابوطالب موسوم به «عام الحزن» از جانب رسول خدا
شدت آزار مشرکین نسبت به پیامبر بعد از درگذشت خدیجه و ابوطالب
درگذشت خدیجه پس از بیست و پنج سال زندگی در کنار رسول خدا
خانه نشین شدن رسول خدا از شدت حزن درگذشت خدیجه و کمتر بیرون آمدن از خانه
وفات خدیجه در خانه خود، پیامبر در خانه خدیجه تا زمان هجرت به مدینه
ام ایمن و ام الفضل همسر عباس؛ غسل دهندگان خدیجه
17- موقعیت خانه ی حضرت خدیجه قبل از ازدواج با پیامبر تا زمان بعد از وفات
اشاره
بنای خانه تاریخی حضرت خدیجه در جوار خانه خدا
محل تولد پیامبر در سوق اللیل روبروی کوه قبیس، محل خانه خدیجه در نزدیکی محل تولد پیامبر
خانه خدیجه واقع در شعب ابی طالب محل سکونت بنی هاشم
خانه خدیجه کعبه آمال و خانه امید مردم بینوا قبل از ازدواج با رسول خدا
خانه خدیجه محل استقبال ایشان از محمد بن عبدالله در روز حرکت کاروان تجاری
خدیجه به سوی شام قبل از ازدواج
خانه خدیجه محل برگزاری مراسم عروسی ایشان با محمدبن عبدالله
استقبال حضرت خدیجه از حضرت رسول در همین خانه، به هنگام آغاز رسالت آسمانی
خانه خدیجه محل زندگی رسول خدا با ایشان، پیامبر ساکن خانه خدیجه تا زمان هجرت به مدینه
به دنیا آمدن همه فرزندان خدیجه در همین خانه، وفات خدیجه در همین خانه
خانه خدیجه معروف به محل تولد فاطمه بهترین مکان در مکه بعد از مسجدالحرام
خانه خدیجه مصلای رسول خدا
بذل و بخشش پیامبر در خانه خدیجه
کمک های پیامبر به حلیمه مادر رضاعی خود در منزل خدیجه
تصرف خانه خدیجه توسط عقیل بعد از مهاجرت پیامبر به مدینه
خریداری خانه خدیجه از عقیل توسط معاویه و تبدیل آن به مسجد
فروش خانه های مهاجرین توسط ابوسفیان، درخواست مسلمانان از رسول خدا
برای بازگردانده شدن خانه هایشان، نهی پیامبر از باز پس گرفتن اموال از دست رفته
در راه خدا، سکوت پیامبر درباره ی دو خانه: مکان ولادت خود و مکان ازدواج با خدیجه و فرزنددار شدن وی
خصوصیات خانه خدیجه
سنگ کنار درب ورودی در سمت چپ خانه خدیجه پناهگاه پیامبر از برخورد سنگه ای پرتاب شده از خانه های ابولهب و عدی بن حمراء ثقفی
ساخت بناهای تاریخی فراوان روی این محل در گذر تاریخ نظیر مدرسه ی حفظ قرآن، تکیه سیده فاطمه و...
خلق آثار علمی و هنری متنوع و محققانه فرهیختگان این مرز و بوم با موضوع
زندگی و شخصیت این بانوی بزرگوار آرزوی ما است.
واحد پژوهش مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها)
پاییز 1387
نحوه تنظیم و راهنمای استفاده
این مأخذشناسی در دو بخش تنظیم شده است:
متن مأخذشناسی که شامل مشخصات کتاب ها می باشد.
نمایه ها که خود در سه قسمت است:
الف. نمایه عنوان. ب. نمایه پدید آور. ج. نمایه موضوعی.
متن مأخذشناسی
اشاره
در این بخش مشخصات کتاب شناختی منابع منتخب مورد نظر به ترتیب الفبایی نام
پدید آور ذکر شده و در کنار آن شماره ی داده شده است. تنظیم اطلاعات طبق قواعد بین المللی تدوین کتاب شناسی صورت گرفته است که شامل اطلاعات زیر می باشد:
نام پدید آورنده منبع (با استفاده از منابع مستند موجود در کتابخانه ملی)؛
عنوان کتاب (طبق عنوان مندرج در صفحه عنوان)؛
نام مترجم، ویراستار و گردآورنده و هر شخص دیگری که مسئول مندرجات کتاب می باشد؛
نام محل نشر؛
نام ناشر؛
سال نشر؛
تعداد جلدها و یا تعداد صفحات کتاب؛
نوبت چاپ؛
زبان کتاب در صورتی که به زبانی غیر از زبان فارسی نوشته شده باشد.
یادداشت ها شامل موارد ذیل می باشد:
زبان (در صورتی که به زبانی غیر از زبان فارسی نوشته شده باشد)،
عنوان های دیگر کتاب؛
شماره جلدهایی که مطالب مربوط به حضرت خدیجه سلام الله علیهادر آن جلد ها آمده است (در مورد کتاب های چندجلدی)؛
نام کتابخانه یا کتابخانه هایی که کتاب مورد نظر در آنجا مورد مطالعه و استفاده قرار گرفته است؛ ا
نام محل کتابخانه، در صورتی که در تهران نباشد.
بخش نمایه ها
نمایه عنوان
در این قسمت عنوان های مختلف کتاب با ارجاع به شماره ی مدخل آورده شده است.
نمایه پدید آور
در این قسمت نام مستند پدید آور هم چنین اسامی اشهر وی و اسامی دیگری که در منابع مختلف شناخته شده موجود می باشد، آورده شده است که از آن ها به نام مستند پدید آور ارجاع داده می شود. شماره مدخل فقط در برابر نام مستند پدید آور ذکر شده است.
نمایه موضوع
نمایه های موضوع بر طبق موضوعات ذکر شده در مقدمه، تنظیم شده است.
شماره های ارجاع به ترتیب عبارتند از: شماره مدخل: شماره جلد (شماره جزء داخل جلد):
شماره صفحه برای مثال: 126: ج. 13(جزء 6): ص. 295؛ 296 • چنانچه هریک از اجزای فوق موجود نباشد؛ جزء بعدی جای آن را خواهد گرفت.
چنانچه مطالب صفحات پشت سرهم (پایان صفحه - آغاز صفحه ی بعد) باشند؛ بین شماره ها خط فاصله گذارده شده است.
(مثال: 55: ج. 2: ص. 223؛ 244، 245 - 246؛ 251، 252). صفحات تکراری فیش ها فقط یک بار ذکر شده اند.
مطالب هر مدخل و هر جلد یک مدخل با استفاده از علامت «•» از یکدیگر جدا شده اند.
برای مثال: 126: ج. 1(جزء 6): ص. 58 • 126: ج. 13(جزء 6): ص. 294، 295؛ 0296
فیروزه برومند
کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی
متن ماخذ شناسی حضرت خدیجه سلام الله علیها
زندگینامه پیامبر اسلام محمد (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه)/ تألیف کارن آرمسترانگ؛ ترجمه کیانوش حشمتی.
کتابنامه: ص 377 - 365.
چاپ اول. موجود در کتابخانه مدرسه علمیه حضرت خدیجه سلام الله علیها.
تاریخ پیامبر اسلام / تألیف محمد ابراهیم آیتی؛ تجدید نظر و اضافات و کوشش ابوالقاسم گرجی. تهران:
دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ، 1362 ش.کو، 891 ص.
کتابنامه به صورت زیر نویس.
فروست: انتشارات دانشگاه تهران، شماره 1779.
را د ارید
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
[شرح نهج البلاغه. فارسی) جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ؛ ترجمه و تحشیه محمود مهدوی دامغانی. تهران: نشر نی، 1379 - 1374 ش. 8 ج.
کتابنامه.
عنوان های دیگر: شرح نهج البلاغه.
نهج البلاغه.
یادداشت بر نویسنده کتاب اصلی: علی بن ابی طالب «عَلَیْهِ السَّلامُ » امام اول، 23 قبل از
هجرت - 40 ه. ق. / نهج البلاغه.
چاپ اول. (تاریخ چاپ جلد 2: 1368 ش.)
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها) در جلدهای 2: 5 و 6 می باشد.
موجود در کتابخانه های تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم و کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
اسدالغابه فی معرفة الصحابه / تألیف عز الدین أبی الحسن علی بن ابی الکرم محمد بن محمد بن عبدالکریم بن عبدالواحد الشیبانی المعروف بابن الأثیر. - بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1416 ه. ق. = 1996 م. 5ج
عربی.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی و کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم.
الکامل فی التاریخ / ابوالحسن علی بن ابی الکرم محمد بن محمد بن عبدالکریم
بن عبد الواحد الشیبانی المعروف بابن الأثیر الجزری الملقب بعز الدین ؛عنی بمراجعه
اصوله والتعلیق علیه نخبه من العلماء . - بیروت: دار الکتاب العربی، [بی تا].
10 ج.
عربی
چاپ ششم.
یادداشت : مطالب مربوط به حضرت خدیجه در جلدهای 201 4630؛ و 5 می باشد.
موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم و کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
کتابنامه به صورت زیر نویس.
عنوان روی جلد: سیره ابن اسحاق.
فروست: سلسله مصادر تاریخ الاسلام، 1.
عربی.
افست از روی چاپ دار الفکر (دمشق): 1398ه. ق. = 1978 م.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی
امالی الصدوق / ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه القمی معروف به شیخ
صدوق؛ قدم له حسین الاعلمی. - بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1400 ه = 1980م. 544 ص.
چاپ پنجم.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
.. الخصال / للشیخ الصدوق ابی جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه القمی؛
صححه و علق علیه علی أکبر غفاری. - قم: جماعة المدرسین فی الحوزه العلمیه، 1362 ش. = 1403 ه. ق.
2 جلد در یک مجلد. ( 750 ص.)
کتابنامه.
فهارس: ص. 750 - 653 عنوان دیگر: الخصال.
عربی.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
الخصال. فارسی]
ترجمه خصال صدوق: شامل موضوعات اجتماعی، اخلاقی و دینی با تراجم أعلام/
ابو جعفر محمد بن علی بن بابویه ملقب به صدوق؛ مترجم مدرس گیلانی.
[تهران]: سازمان چاپ و انتشارات جاویدان، 1352 ش.
2 جلد در یک مجلد.
عنوان دیگر: الخصال. فارسی.
فروست: معارف اسلامی
فارسی - عربی.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
... من لا یحضره الفقیه / للشیخ الصدوق ابی جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه القمی؛
اشرف علی تصحیحه طبعه و التعلیق علیه حسین الاعلمی. بیروت: الأعلمی للمطبوعات، 1406 ه. ق. = 1986 م.
4 جلد.
عربی
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالی در جلدهای 1 و 3 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
... من لا یحضره الفقیه / تألیف شیخ صدوق - ابن بابویه ؛ ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین قمی؛ مترجم محمد جواد غفاری؛
نظارت بر تصحیح، ترجمه، مونتاژ و اعراب از علی اکبر غفاری. - تهران: نشر صدوق، 1367 ش.
6 جلد.
عربی - فارسی.
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه در جلدهای 1 و 5 می باشد.
موجود در کتابخانه های: مجلس شورای اسلامی، عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم و بنیاد دائرة المعارف اسلامی
تلقیح فهوم أهل الأثر فی عیون التاریخ و السیر / عبدالرحمن بن الجوزی؛ عنیت بنسخه و تحقیقه و ضبطه و اخراجه مکتبه الآداب لصاحبها علی حسن بالقاهره . - قاهره: مکتبه الآداب، 1394 ه. ق. = 1975 م.
عربی
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
عربی
چاپ چهارم. یادداشت:مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالی
در جلدهای 1 و 2 می باشد.
موجود در کتابخانه های عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم و بنیاد دائرة المعارف بزرگ اسلامی
المنتظم فی تاریخ الملوک و الأمم / لأبی الفرج عبدالرحمن بن علی بن محمد ابن جوزی؛ دراسه و تحقیق محمد عبد القادر عطا، مصطفی عبدالقادر عطا، راجعه و صححه نعیم زرزور. - بیروت: دار الکتب العلمیه، 1412 ه. ق. = 1992 م. 18 ج.
کتابنامه.
عنوان دیگر: المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک.
عربی
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها)در جلدهای 1، 2 و 3 می باشد.
موجود در کتابخانه های: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلام و بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
الوفاء باحوال المصطفی / تألیف ابی الفرج عبدالرحمن بن علی بن محمد بن علی بن الجوزی؛ دراسه
و تحقیق مصطفی عبد القادر عطا. - بیروت: دار الکتب العلمیه، 1408 ه. ق. = 1988 م. ش، 846 ص.
کتابنامه به صورت زیر نویس.
عربی.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
تذکره خواص بذکر خصائص الائمه
تذکرة الخواص / سبط ابن الجوزی . - بیروت: مؤسسه اهل البیت الا 1401 ه. قی. 1981 م. 343 ص.
کتابنامه به صورت زیر نویس.
عنوان های دیگر: تذکره خواص بذکر خصائص الائمه.
تذکره خواص الأمه فی ذکر خصائص الائمه.
عربی.
موجود در کتابخانه مرکزی سازمان تبلیغات اسلامی و کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
با این استان با ایران استاندار با السیرة النبویه و اخبار الخلفاء : (و هی سیرة النبی الله و خلفائه من الثقات) / ابو حاتم محمد بن احمد التمیمی البستی؛ صححه و علق علیه عزیز بک و جماعه من العلماء. - بیروت: مؤسسة الکتب الثقافیه، 1407 ه. ق. = 1987 م. د 608 ص.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
عربی.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
479 ص
عربی.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
... الاصابة فی تمییز الصحابه / تألیف شهاب الدین أبی الفضل احمد بن علی بن محمد بن محمد بن علی الکنانی العسقلانی
ثم المصری (الشافعی) المعروف بابن حجر و بهامشه بقیه کتاب الاستیعاب فی اسماء الاصحاب / تألیف ابی عمر یوسف ابن عبدالله بن محمد ابن عبدالبر النمری القرطبی. - بیروت: دار الأحیاء التراث العربی، 1328 ه. ق. 4ج.
یادداشت مربوط به هامش: ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، 363 - 463 ه. ق.
الاستیعاب فی اسماء الأصحاب. (عنوان دیگر: الاستیعاب فی معرفة الأصحاب)
عربی.
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها) در جلد 4 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
فتح الباری شرح صحیح الامام ابی عبدالله محمد بن اسمعیل البخاری / ابوالفضل شهاب الدین احمد بن علی بن محمد بن حجر عسقلانی الشافعی؛ التزام عبدالرحمن محمد. - بیروت: دار الأحیاء التراث العربی، 1402 ه. ق.
13 ج. + یک جلد مقدمه.
عنوان های دیگر: الجامع الصحیح، شرح
صحیح بخاری. شرح
یادداشت بر نویسنده کتاب اصلی: بخاری، محمد بن اسماعیل، 194 - 256 ه. ق. / الجامع الصحیح .
عربی
چاپ دوم.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه علایم در جلد 8 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی و کتابخانه عمومی حضرت آیت الله العظمی مرعشی، قم .
انا جوامع السیره و خمس رسائل أخری لابن حزم / ابو محمد علی بن احمد بن سعید بن حزم، تحقیق احسان عباس، ناصر الدین الاسد؛ مراجعه احمد محمد شاکر. - قاهره : دار المعارف، 1956 م.
472 ص.
فروست: تراث الاسلام، 2.
عربی
موجود در کتابخانه های: بنیاد دائرة المعارف اسلامی و مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
شرح الاخبار فی فضائل الائمه الاطهار / ابوحنیفة النعمان بن محمد التمیمی المغربی؛ محقق محمد الحسینی الجلالی. - قم: جماعه المدرسین فی الحوزة العلمیه بقم، مؤسسه النشر الاسلامی، 1409 ه. ق. = 1367ش.
3 ج. ، نقشه، نمونه.
کتابنامه.
عربی.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم.
العبر. فارسی)
العبر (تاریخ ابن خلدون) / ابو زید عبدالرحمان بن محمد « ابن خلدون»؛ ترجمه عبدالمحمد آیتی. - تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1375 ش.
کتابنامه: ج 1 ص. بیست و چهار.
عنوان های دیگر: العبر.
عبر
تاریخ ابن خلدون.
چاپ دوم.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه تالیا در جلد 1 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکزی سازمان تبلیغات اسلامی.
تاریخ ابن خلدون المسمی بکتاب العبر و دیوان المبتدأ والخبر، فی ایام العرب و العجم و البربر ومن عاصر هم من ذوی السلطان الأکبر / عبدالرحمن بن محمد بن خلدون الخضرمی المغربی. - بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1391 ه. ق. = 1971 م.
7ج،
عنوان های دیگر: العبر.
دیوان المبتدأ و الخبر.
عربی .
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالی در جلد 2 و بخش بقیه ج. 2 از تاریخ ابن خلدون می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی و کتابخانه مرکزی سازمان تبلیغات اسلامی
... الطبقات الکبیر / لمحمد بن سعد بن منیع الزهری؛ تحقیق علی محمد عمر. - قاهره:
مکتبة الخانجی، 1421 ه. ق. = 2001 م. = 1380 ش. 11 ج.
کتابنامه.
عنوان های دیگر: الطبقات الکبری.
الطبقات الصحابه و التابعین. و نسبتا بالا ایرا نیان دا عربی باستانی سینا اور نشانه ت ان های ایران دارای بالا اده و زیبا با داشتند، در یا مانتا چاپ اول. یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالم در جلد 10 می باشد. موجود در کتابخانه تخصصی دانشکده علوم حدیث، شهر ری و کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
الطبقات الکبیر. فارسی)
طبقات / محمد بن سعد کاتب واقدی؛ ترجمه محمود مهدوی دامغانی. - تهران
انتشارات فرهنگ و اندیشه، 1374 - 1382 ش. 8ج،
عنوان های دیگر: الطبقات الکبری.
الطبقات الصحابه و التابعین
ا مندرجات: ج. 1: سیره شریف نبوی. -. 2: غزوه ها و سیره های پیامبر (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه؛ بیماری، رحلت، خاکسپاری رسول خدا (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه و .... - ج. 3: مهاجرین در جنگ
بدر. - ج. 4: انصار در جنگ بدر و مسلمانان قدیم از مهاجر و انصار که در جنگ
بدر نبوده اند. - ج. 5: حسن و حسین بن علی طلا و طبقه اول و دوم از تابعان
اهل مدینه .- ج. 6: تابعان و یاران حضرت ختمی مرتبت .- ج. 7: محدثان بصره
و واسط و ....- ج. 8: چگونگی و شرط هایی که حضرت ختمی مرتبت با آن با زنان بیعت فرمود.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه ایلام در جلدهای 1 و 8 می باشد.
موجود در کتابخانه های: بنیاد دائرة المعارف اسلامی و کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم.
عیون الأثر فی فنون المغازی و الشمائل و السیر / تألیف ابی الفتح محمد بن محمد بن محمد بن
سید الناس الیعمری؛ حقق نصوصه و خرج احادیثه و علق علیه محمد العید الخطراوی، محیی الدین مستو. - مدینه: مکتبة دار التراث؛ دمشق، بیروت: دار ابن کثیر، 1413 ه. ق. = 1992 م. 2ج،
بالای عنوان: السیرة النبوی
عربی
چاپ اول.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
متشابه القرآن و مختلفه / تألیف ابو جعفر محمد بن علی بن شهر آشوب المازندرانی
در یک مجلد. (ح، 343 ص.)
چاپ دوم. (چاپ اول 1328 ه. ق.) ی
ادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالی در جلد 2 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
مناقب آل ابی طالب / لمؤلفه ابی جعفر رشیدالدین محمد بن علی بن شهر آشوب
السروی المازندرانی؛ عنی بتصحیحه و التعلیق علیه هاشم الرسولی المحلاتی. - قم:
مطبعه العلمیه (مؤسسه انتشارات علامه)، [بی تا].
کتابنامه.
عربی
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
الفصول المهمة فی معرفه احوال الأئمه علی / تالیف علی بن محمد بن احمد المغربی
المالکی الشهیر بابن الصباغ. - نجف: منشورات المکتبه الحیدریه، 1381 ه. ق. = 1962 م. 292 ص.
کتابنامه.
عربی
چاپ سوم.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
الطرف من المناقب فی الذریه الاطائب / رضی الدین علی بن طاووس. - نجف:
منشورات مکتبه و مطبعه الحیدریه، [بی تا] 64 ص.
عربی
موجود در کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم و کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
مهج الدعوات و منهج العبادات / تألیف أبی القاسم رضی الدین علی بن موسی بن
محمد بن طاووس. - تهران: کتابخانه سنایی، [بی تا]. 367 ص. عنوان دیگر: مهج الدعوات و منهج العنایات.
عربی
موجود در کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم و کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
ان الدرر فی اختصار المغازی و السیر / تألیف یوسف بن عبدالبر النمری. .- بیروت:
دار الکتب العلمیه، 1404 ه.ق = 1984 م. 211 ص.
عربی.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
... الاستیعاب فی اسماء الاصحاب (الهامش فی الاصابه) / تألیف ابی عمر
یوسف بن عبدالله بن محمد بن عبدالبر بن عاصم النمری القرطبی المالکی - بیروت:
دارالاحیاء التراث العربی، 1328 ه. ق. 4 ج.
کتاب استیعاب در حاشیه کتاب الاصابه آمده است. مشخصات کتاب الاصابه بدین قرار است:
(کتاب الاصابة فی تمییز الصحابه / شهاب الدین ابی الفضل احمد بن علی بن محمد بن محمد بن علی الکنانی العسقلانی ثم المصری (الشافعی) المعروف بابن حجر. - بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1328 ه. ق. 4 جلد.)
عنوان دیگر : الاستیعاب فی معرفة الأصحاب.
یادداشت:مطالب مربوط به حضرت خدیجه ای در جلد 4 آمده است.
در ایران موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
القصد و الامم: فی التعریف باصول انساب العرب و العجم و من اول من تکلم بالعربیه
من الأمم / ویلیه من تألیفه الانباه علی قبائل الرواه... ؛ ابو عمر یوسف بن عبدالبر
النمری القرطبی. .- قاهره: مکتبة القدسی، 1350 ه . ق. 152 ص.
عربی
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
انتاج البیانات ... العقد الفرید / تألیف ابی عمر احمد بن محمد بن عبدربه الأندلسی؛ شرحه
و ضبطه و عنون موضوعاته احمد امین، احمد الزین، ابراهیم الابیاری. - بیروت:
دارالاندلس، 1408 ه. ق. = 1988 م. 5ج،
عربی
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه سلام الله علیها در جلدهای 2 و 3 می باشد.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی
تاریخ مدینه دمشق]
تاریخ مدینه دمشق و ذکر فضلها و تسمیه من حلها .../ تصنیف ابی القاسم علی بن
الحسن ابن هبه الله بن عبدالله الشافعی المعروف بابن عساکر؛ دراسه و تحقیق
علی شیری. - بیروت: دار الفکر، 1415 ه. ق. = 1995 م. 80 ج.
کتابنامه.
فهارس: (ج. 80 - 75).
عناوین دیگر: تاریخ مدینه دمشق
تاریخ دمشق
عربی
یادداشت:مطالب مربوط به حضرت خدیجه در جلدهای 3، 35؛ 42، 53 و 70 می۔ باشد.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
شذرات الذهب فی أخبار من ذهب / ابو الفلاح عبدالحی ابن العماد الحنبلی.
. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، [بی تا] 8 جلد در 4 مجلد.
فروست: ذخائر التراث العربی.
عربی.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالم در جلد 1 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
عیون الاخبار / تألیف ابی محمد عبدالله بن مسلم بن قتیبه الدینوری؛ شرحه و علق
علیه مفید محمد قمیحه. بیروت: دار الکتب العلمیة، 1406 ه. ق. = 1986 م. 4 جلد در 2 مجلد.
عربی۔
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه اللا در جلد 3 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
المعارف / لابن قتیبه الدینوری؛ صححه و علق علیه و راجعه ... محمد اسماعیل عبدالله الصاوی.
عربی.
چاپ دوم.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی
التبیین فی انساب القرشیین / تألیف موفق الدین ابی محمد عبدالله بن أحمد بن محمد بن قدامة المقدسی؛ حققه وعلق علیه محمد نایف الدلیمی. - بیروت: عالم الکتب ، مکتبه النهضة العربیة، 1408 ه. ق. = 1988 م. = 1367 ش. 671 ص.
عربی.
چاپ دوم.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
البدایه و النهایه فی التاریخ | البدایة والنهایه / ابوالفداء ابن کثیر الدمشقی. - بیروت: مکتبة المعارف، [1967 م. - .
15 جلد در 8 مجلد.
عربی.
عنوان دیگر: البدایة والنهایه فی التاریخ.
تاریخ نشر جلدهای مختلف متفاوت است.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه در جلدهای 2، 3، 4، 5، 6 و 8 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
[ البدایه و النهایه. برگزیده. السیرة النبویه السیرة النبویه / ابوالفداء اسماعیل ابن کثیر الدمشقی؛ تحقیق و تعلیق محمد المعتصم بالله البغدادی . - بیروت: دار الکتاب العربی، 1420 ه. ق. = 1999م. 4ج،
کتابنامه.
یادداشت: این کتاب برگزیده کتاب البدایه و النهایه می باشد.
چاپ دوم.
عربی.
موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم و کتابخانه تخصصی دانشکده علوم حدیث شهر ری
جمهره النسب / لابی المنذر هشام بن محمد بن سائب الکلبی، روایة السکری عن ابن حبیب؛ تحقیق ناجی حسن. - بیروت: عالم الکتب، مکتبه النهضه العربیه، 1407 ه. ق. = 1986 م.
736 ص.
عربی
چاپ اول.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
السیرة النبویه / لابن هشام، حققها و ضبطها و شرحها و وضع فهارسها مصطفی السقا، ابراهیم الابیاری،
عبدالحفیظ شلبی. - بیروت: دار احیاء التراث العربی، [بی تا] 4 ج.
کتابنامه.
بالای عنوان: تراث الاسلام.
عنوان دیگر: السیرة النبویة لابن هشام
عربی.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی
[ سیرة النبی (فارسی)]
سیرت رسول الله مشهور به سیرة النبی / [ابن هشام، ترجمه و انشای رفیع الدین اسحق بن محمد همدانی قاضی ابرقوه؛ با مقدمه و تصحیح اصغر مهدوی. - تهران خوارزمی، 1361ش.2ج. نمونه.
کتابنامه به صورت زیر نویس.
عنوان دیگر: سیرة النبی. فارسی.
چاپ دوم.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی،
...الاغانی / تألیف أبی الفرج الأصبهانی علی بن حسین . - بیروت: مؤسسه جمال
للطباعه و النشر، [بی تا ]24ج،
عربی
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه در جلدهای 3، 4، 13، 16 و 17 می۔ باشد.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
عن حالا ت مقاتل الطالبین / لأبی الفرج الاصفهانی؛ قدم له و اشرف علی طبعه کاظم المظفر.
475 ص.
کتابنامه به صورت زیر نویس.
عربی
چاپ دوم.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
جده الحدیث»/ محمد بن محمد ابو شهبه. . دمشق: دار القلم، 1409 ه. ق. = 1988م.2ج ،
عربی
چاپ اول.
موجود در کتابخانه های: بنیاد دائرة المعارف اسلامی و مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
تسمیه ازواج النبی و اولاده / تألیف ابی عبیده معمر بن المثنی البصری؛ تحقیق کمال یوسف الحوت؛ تقدیم محمد رشید رضا قبانی . - بیروت: دار الجنان، 1410 ه. ق. = 1990 م. 99 ص.
عربی
چاپ دوم.
موجود در کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم و کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
المبعث و المغازی و الوفاه و السقیفه و الرده / ابان بن عثمان الأحمر (من أصحاب الامام جعفر بن محمد الصادق الا؛ الاعداد
رسول جعفریان . - قم: مکتب الاعلام الاسلامی، مرکز النشر، 1417 ه. ق. = 1375 ش. 144 ص.
فروست: (دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز انتشارات؛ 379).
عربی.
چاپ اول.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
مقتل الحسین علیلا للخوارزمی / ابو الموید الموفق بن احمد المکی اخطب خوارزم؛ تحقیق محمد السماوی؛ تصحیح دار انوار الهدی. - قم: دار انوار الهدی، 1423 ه. ق. = 1381 ش. 2 جلد در یک مجلد (670 ص).
عربی.
چاپ دوم.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالم در جلد 1 می باشد.
موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران.
کشف الغمه فی معرفة الائمه / تألیف ابی الحسن علی بن عیسی بن ابی الفتح الاربلی؛ علق علیه هاشم الرسولی.
عربی.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه ای در جلدهای 1 و 2 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
اخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار / تألیف ابی الولید محمد بن عبدالله بن احمد
الازرقی؛ حققها و علق حواشیها و وضع فهارسها رشدی الصالح ملحس. - مکه: دار الثقافه، 1385 ه. ق. = 1965 م. 2 جلد در یک مجلد. کتابنامه به صورت زیر نویس.
عربی.
چاپ دوم.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه در جلد 2 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
تراجم اعلام النساء / محمد حسین الاعلمی الحائری. - بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1407 ه. ق. = 1987 م. 2ج،
چاپ اول.
اعیان الشیعه / محسن الامین؛ حققه و اخرجه حسن الامین. - بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1403 ه. ق. = 1983 م.
عربی .
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالی در جلدهای 1، 3، 6 و 7 می باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
عربی
چاپ اول.
موجود در کتابخانه بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
الجوهره فی نسب النبی اله واصحابه العشره / تألیف محمد بن ابی بکر بن عبدالله بن موسی الأنصاری التلمسانی الشهیر بالبری؛ نقحها و علق علیها محمد التونجی. - ریاض: دار الرفاعی للنشر للطباعة والتوزیع، 1403 ه. ق. = 1983 م. 2ج،
فروست: فی السیرة النبویه (1).
چاپ اول.
موجود در کتابخانه های: بنیاد دائرة المعارف اسلامی و مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
عربی. موجود در کتابخانه عمومی حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم.
[ نساب الاشراف ]
... جمل من انساب الاشراف / صنفه الامام احمد بن یحیی بن جابر البلاذری؛ حققه و قدم له سهیل زکار، ریاض زرکلی، باشراف:
مکتب البحوث والدراسات . - بیروت : دار الفکر، 1417 ه. ق. = 1996م. = 1375 ش. 13 ج.
کتابنامه.
عنوان دیگر: انساب الاشراف.
عربی
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها)در جلدهای 1، 2، 5، 6 و 9 می۔ باشد.
موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی 62. بلعمی، محمد بن محمد، - 63 ه. ق.
[تاریخ الرسل و الملوک. (فارسی)]
تاریخ بلعمی از ابو علی محمد بن محمد بن بلعمی؛ تکمله و ترجمه تاریخ طبری/ تالیف ابو جعفر محمد بن جریر طبری؛بتصحیح محمد تقی بهار
«ملک الشعراء» به کوشش محمد پروین گنابادی. - [تهران ]اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341 ش. 1211 ص. (+ 20 ص. فهارس)
کتابنامه.
عنوان های دیگر: تاریخ الرسل و الملوک. فارسی موجود در کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
کتابنامه: ص. [383] ؛ هم چنین به صورت زیر نویس.
عنوان اصلی: مع المصطفی (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه)
چاپ اول. موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران.
عربی
چاپ اول.
موجود در کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم.
بیروت: دار الکتاب العربی، 1406 ه. ق. = 1985 م. = 1364 ش. 240 ص.
کتابنامه: ص. 238 - 237؛ هم چنین به صورت زیر نویس.
عربی.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه عالی در این کتاب دقیقا تکرار مطالب موجود در کتاب «موسوعة آل النبی» نوشته همین مؤلف می باشد. موجود در کتابخانه تخصصی اسلام و ایران.
دلائل النبوه / تألیف ابوبکر احمد بن حسین بیهقی؛ ترجمه محمود مهدوی دامغانی.
کتابنامه.
فروست: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی؛ مجموعه میراث ایران و اسلام).
موجود در کتابخانه های عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم و بنیاد دائرة المعارف اسلامی
کتابنامه: ص. [5] ؛ هم چنین به صورت زیر نویس.
موجود در کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم.
عربی.
چاپ اول. موجود در کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم.
فروست: کانون اندیشه جوان.
چاپ اول.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها) در جلد 1 می باشد. موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم.
آثار اسلامی مکه و مدینه / رسول جعفریان. - تهران: نشر مشعر، 1382 ش. رانا 400 ص. کتابنامه به صورت زیر نویس. چاپ ششم.
موجود در کتابخانه مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها)
کتابنامه.
فروست: تاریخ سیاسی اسلام، ج. 1.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها)در جلد 1 می باشد.
موجود در کتابخانه مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها).
نساء اهل البیت فی ضوء القرآن و الحدیث: نساء النبی، بنات النبی، سراری النبی، حفیدات النبی / تألیف أحمد خلیل جمعه. - دمشق؛ بیروت: الیمامه للطباعه والنشر و التوزیع، 1417 ه. ق. = 1996 م. 704 ص
عربی
چاپ دوم.
موجود در کتابخانه های: مرکز اسناد انقلاب اسلامی و کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران.
عربی.
موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم.
نساء النبی / الجمیلی. - بیروت : دار و مکتبه الهلال، 1994م. 144 ص.
عربی
چاپ اول.
موجود در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، قم.
تهذیب الکمال فی اسماء الرجال / جمال الدین ابی الحجاج یوسف المزی؛ حققه، و ضبط نصه و علق علیه بشار عواد معروف .
کتابنامه.
عربی.
یادداشت: مطالب مربوط به حضرت خدیجه (سلام الله علیها)در جلدهای 1، 6، 7، 30، 34 و 35 می باشد.