مشخصات مقاله

تبیین نظام سیاسی اسلام در غدیر خم

مأخذ: مجله کوثر شماره 2

مقالات ›

پیامبر و اهل بیت ›

امام علی علیه السلام

نویسنده:

محمدجواد صاحبی

خیراندیش دیجیتالی : جناب آقای سید علی بحرینی به نیابت از مرحومه حاجیه خانم کسایی _گروه هم پیمانان موعود غدیر.

تبیین نظام سیاسی اسلام در غدیر خم

تعیین جانشینی برای رهبری امت اسلامی از مهمترین و عمده ترین مسایلی بود که پیامبر اکرم در آخرین سال حیات، هنگام بازگشت از حجة الوداع، به همراهان خویش ابلاغ کرد.

اگر چه این اعلام عمومی، به فرمان خداوند صورت گرفت، ولی صرف نظر از جنبه آن، میتوانست حاکی از دغدغه طبیعی معمار و بنیانگذار مکتب نسبت به آینده امت باشد، این اقدام یک ضرورت اجتماعی اجتناب ناپذیر بود، و از انتظارات عقلای عالم به شمار میآمد و آن حضرت حتی در زمان حیات خویش از آن مهم غفلت نمیورزید. او میدانست که جامعه بی سرپرست مانند رمه بیچوپان که هر لحظه در معرض اختلاف، گسستگی و هجوم فرصت طلبان است. لذا هر وقت برای جنگ یا غزوهای از مدینه خارج میشد، شهر را بدون امیر و خلیفه وا نمیگذاشت؛ پس هنگامی که سفری ابدی در پیش رو داشت، چگونه ممکن بود امت را به حال خود واگذارد. ⁽¹⁾

این بود که در زیر آفتاب سوزان بیابان تفتیده حجاز در میان جمعی از بزرگان اصحاب، کوشید تا رسالت خویش را به پایان رساند. علمای شیعه و شماری از دانشمندان اهل سنت بر این باورند که سوره مائده، بویژه آیه 67، آخرین کلامی بود که بر پیامبر (صلی الله علیه وآله) نازل شد.

بسیاری از علمای اسلام معتقدند که آیه مزبور در روز هجدهم ذی حجه، پس از تمام شدن اعمال حجةالوداع در غدیر خم و قبل از آنکه پیامبر علی (علیه

السلام) را خلیفه خود معرفی کند، نازل شده است آنها شأن نزول این آیه را انتصاب علی (علیه السلام) به جانشینی پیامبر (صلی الله علیه وآله) میدانند. ⁽¹⁾

و باز هنگام حرکت به سوی تبوک به علی (علیه السلام) فرمود: «أنتَ مِنّی بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسی؛ نسبت تو به من مانند نسبت هارون به موسی است، جز اینکه پس از من پیامبری نخواهد بود.» پیامبر(صلی الله علیه وآله) با این سخن مقام وزارت، اختصاص در دوستی، برتری بر همگان و جانشینی در زمان حیات و پس از وفاتش را برای علی (علیه السلام) ثابت کرد. زیرا قرآن کریم به تحقق همه این موارد هارون گواهی میدهد. ⁽²⁾

ویژگی های حضرت علی (علیه السلام) از نگاه پیامبر(صلی الله علیه وآله)

پیامبر(صلی الله علیه وآله) بارها به موقعیت معنوی علی (علیه السلام)، فضایل آن حضرت، امتیازات او بر دیگران و مقام وصایت و وراثتش تأکید ورزیده است. آن بزرگوار در گفتار بلندی به دخترش فاطمه (سلام الله علیها) میفرماید :

ای فاطمه، آیا خشنود نیستی من تو را به همسری کسی درآوردم که اسلامش پیشتر از دیگران و دانشش بیشتر از همگان است؟ براستی خدای تعالی به اهل زمین توجه فرمود، از میان ایشان پدرت را برگزید و او را پیغمبر قرار داد؛ دوباره به آنها توجه فرمود، از ایشان شوهرت را برگزید و او را وصی قرار داد؛ خدای تعالی به من وحی فرمود: که تو را به ازدواج او درآورم. ای فاطمه، آیا نمیدانی که خداوند به خاطر بزرگداشت تو، تو را به همسری بزرگترین، بردبارترین و دانشمندترین مردان، کسی که پیش از دیگران اسلام اختیار کرد، درآورد؟ فاطمه ـ علیها السلام ـ از این سخنان خندان و شکفته

شد، پس رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ به او فرمود: ای فاطمه، براستی برای علی هشت فضیلت است که مانند آن به هیچ یک از پیشینیان و آیندگان داده نشده: او در دنیا و آخرت برادر من است و این فضیلتی است که هیچ کس دارای آن نیست؛ تو، که بانوی زنان بهشتی، همسر او هستی؛ دو نتیجه و زاده رحمت [حسن و حسین] که فرزندزادگان منند، فرزندان اویند؛ برادرش [جعفر بنابی طالب] کسی است که با دو بال در بهشت آرایش شده و با فرشتگان هر کجا خواهد پرواز میکند؛ علم اولین و آخرین نزد اوست؛ او نخستین کسی است که به من ایمان آورد؛ او آخرین کسی است که هنگام مرگ با من دیدار میکند و او وصی من و وارث همه اوصیاست.

و باز رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ به علی ـ علیه السلام ـ فرمود: یا علی، با تو مخاصمه و پیکار میکنند و تو به سبب هفت خصلت و فضیلت بر دیگران پیروز میشوی که هیچ کس دارای آن هفت خصلت نیست: 1. تو نخستین ایمان آورندگانی؛ 2. در پیکار و جهاد با دشمنان دین از همگان بزرگتر و برتری؛ 3. داناترین ایشان به روزهای خدا هستی؛ 4. در پیمان با خدا با وفاترین و پایدارترین آنهایی؛ 5. با مردم مهربانتر از دیگرانی؛ 6. در تقسیم بیتالمال به خاطر رعایت مساوات بر دیگران برتری داری؛ .7 در فضیلت ها و مزیت ها در نزد خدا از همگان برتر و بزرگتری. ⁽¹⁾

احادیثی که در باره فضایل و مناقب علی از