مشخصات کتاب

سرشناسه: روضاتی، سیدمحمدجعفر، 1352 -

عنوان: کلیدواژه آیات فاطمی در قرآن کریم، روشی جدید برای حفظ و آموزش آیات فاطمی در قرآن کریم

تکرار نام پدیدآور: تألیف: سیدمحمدجعفر روضاتی، با مقدمه علی اکبر مهدی پور

مشخصات نشر: مشهد: اعتقاد ما، 1399

مشخصات ظاهری:404 ص.

بهاء:700.000 ریال

978-622-6062-66-4 ISBN

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتابنامه: ص.[393] _ 402؛ همچنین به صورت زیرنویس

موضوع: فاطمه زهرا(س)، 8؟ قبل از هجرت _ 11ق. _ جنبه های قرآنی _ احادیث

موضوع: فاطمه زهرا(س)، 8؟ قبل از هجرت _ 11ق. _ احادیث

موضوع:قرآن _ برگزیده ها _ ترجمه ها

موضوع: قرآن _ حفظ

شناسه افزوده: مهدی پور، علی اکبر، 1324 - ، مقدمه نویس

رده بندی کنگره: 1399، 8 ک 9 ر /80/8 Bp

رده بندی دیویی: 297/151

شماره مدرک: 6896743

کلیدواژه آیات فاطمی در قرآن کریم

تألیف: سیّد محمّد جعفر روضاتی

مقدمه: استاد علی اکبر مهدی پور

ناشر: اعتقاد ما

چاپ اوّل: 1399

چاپخانه: بشارت

شمارگان: 500 جلد

شابک: 4_66_6062_622_978

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

تقدیم به محضر مقدّس امام و مقتدای حضرت فاطمه (علیها السلام) ،

امیر المؤمنین حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام)

و انتقام گیرنده آنها،

حضرت بقیة الله الاعظم (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

فهرست مطالب

فهرست مطالب.... 5

مقدمه: 15

سیمای حضرت فاطمه (علیها السلام) در آیینه قرآن.. 15

1_ کوثر قرآن.. 15

2_ شب قدر قرآن.. 19

3_ مشعل قرآن.. 20

4_ تک بانوی قرآن.. 21

5_ بانوی بخشنده قرآن.. 23

6_ محور آیه تطهیر قرآن.. 24

7_ ذِی القُربای قرآن.. 27

8_ بیت رفیع قرآن.. 29

9_ مَوؤُدَه قرآن.. 31

10_ آیین استوار قرآن.. 32

کتابنامه. 34

به همین قلم.. 38

پیشگفتار: 41

سوره مبارکه حمد.. 49

1_ کد آیه:1/7 اسم آیه: نعمت فاطمی.. 49

سوره مبارکه بقره. 50

2_ کد آیه:2/31 اسم آیه: یکی از اسماء. 50

3_ کد آیه:2/35 اسم آیه: شجره. 51

4_ کد آیه:2/37 اسم آیه: یکی از کلمات... 58

5_ کد آیه:2/58 اسم آیه: باب حطّه. 66

6_ کد آیه:2/124 اسم آیه: یکی از کلمات... 69

7_ کد آیه:2/143 اسم آیه: یکی از شهود. 71

8_ کد آیه:2/208 اسم آیه: سِلم.. 72

9_ کد آیه:2/255 اسم آیه: شفاعت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 73

10_ کد آیه:2/269 اسم آیه: حکمت.... 78

سوره مبارکه آل عمران.. 79

11_ کد آیه:3/7 اسم آیه: راسخون.. 79

12_ کد آیه:3/33 اسم آیه: برگزیده. 81

13_ کد آیه:3/37 اسم آیه: موهبت الهی.. 84

14_ کد آیه:3/42 اسم آیه: بانوی بانوان جهان.. 90

15_ کد آیه:3/61 اسم آیه: مباهله. 92

16_ کد آیه:3/101 اسم آیه: هدایت.... 98

17_ کد آیه:3/102 اسم آیه: تقوای حضرت فاطمه (علیها السلام) . 99

سوره مبارکه نساء. 101

18_ کد آیه:4/1 اسم آیه: ارحام. 101

19_ کد آیه:4/29 اسم آیه: اهل بیت را نکشید.. 102

20_ کد آیه:4/54 اسم آیه: حسادت... 103

21_ کد آیه:4/70 اسم آیه: منزلت حضرت زهرا (علیها السلام) . 106

سوره مبارکه مائده. 108

22_ کد آیه:5/35 اسم آیه: وسیله. 108

سوره مبارکه انعام. 110

23_ کد آیه:6/149 اسم آیه: حجّت.... 110

24_ کد آیه:6/153 اسم آیه: صراط مستقیم.. 113

25_ کد آیه:6/160 اسم آیه: حسنه. 114

سوره مبارکه اعراف.... 115

26_ کد آیه:7/6 اسم آیه: سؤال از محبّت آن حضرت... 115

27_ کد آیه:7/43 اسم آیه: سینه بی کینه. 116

28_ کد آیه:7/46 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) در اعراف.... 117

29_ کد آیه:7/160 اسم آیه: ظلم به حضرت زهرا (علیها السلام) . 119

30_ کد آیه:7/161 اسم آیه: باب حطّه. 121

سوره مبارکه انفال.. 123

31_ کد آیه:8/33 اسم آیه: امان اهل زمین.. 123

32_ کد آیه:8/41 اسم آیه: خمس.... 125

سوره مبارکه توبه. 128

33_ کد آیه:9/119 اسم آیه: صادقین.. 128

سوره مبارکه هود. 130

34_ کد آیه:11/105 اسم آیه: خوشبخت و بدبخت.... 130

سوره مبارکه یوسف.... 133

35_ کد آیه:12/108 اسم آیه: راه من.. 133

سوره مبارکه رعد.. 135

36_ کد آیه:13/28 اسم آیه: آرامش دلها 135

37_ کد آیه:13/29 اسم آیه: طوبی.. 137

سوره مبارکه ابراهیم.. 142

38_ کد آیه:25و14/24 اسم آیه: شجره طیبه. 142

39_ کد آیه:14/28 اسم آیه: نعمت خدا 145

سوره مبارکه نحل.. 147

40_ کد آیه:16/43 اسم آیه: اهل ذکر. 147

41_ کد آیه:16/83 اسم آیه: نعمت خدا 150

سوره مبارکه اسراء. 151

42_ کد آیه:6و17/5 اسم آیه: رجعت حضرت زهرا (علیها السلام) . 151

43_ کد آیه:17/26 اسم آیه: فدک، حقّ حضرت زهرا (علیها السلام) . 156

44_ کد آیه:17/28 اسم آیه: سفارشی برای حضرت فاطمه (علیها السلام) . 163

45_ کد آیه:17/57 اسم آیه: وسیله. 165

سوره مبارکه کهف.... 166

46_ کد آیه:18/88 اسم آیه: بهترین پاداش.... 166

سوره مبارکه مریم.. 167

47_ کد آیه:19/96 اسم آیه: محبوب دلها 167

سوره مبارکه طه. 168

48_ کد آیه:20/82 اسم آیه: هدایت.... 168

49_ کد آیه:20/132 اسم آیه: امر ویژه به نماز. 170

50_ کد آیه:20/135 اسم آیه: صراط مستقیم.. 173

سوره مبارکه انباء. 174

51_ کد آیه:21/7 اسم آیه: اهل ذکر. 174

سوره مبارکه حج... 176

52_ کد آیه:22/39 اسم آیه: مظلومه. 176

سوره مبارکه مؤمنون.. 177

53_ کد آیه:11_ 23/1 اسم آیه: ساکن فردوس.... 177

54_ کد آیه:23/74 اسم آیه: انحراف از صراط... 178

55_ کد آیه:23/111 اسم آیه: پاداش صبرها 180

سوره مبارکه نور. 181

56_ کد آیه:24/10 اسم آیه: رحمت خدا 181

57_ کد آیه:24/35 اسم آیه: تلألؤ نور فاطمی.. 182

58_ کد آیه:24/36 اسم آیه: خانه حضرت زهرا (علیها السلام) . 184

59_ کد آیه:24/55 اسم آیه: وعده خدا 187

60_ کد آیه:24/63 اسم آیه: بجز حضرت فاطمه (علیها السلام) . 189

سوره مبارکه فرقان.. 191

61_ کد آیه:25/20 اسم آیه: صبر حضرت فاطمه (علیها السلام) . 191

62_ کد آیه:25/54 اسم آیه: نسَب حضرت فاطمه (علیها السلام) . 193

63_ کد آیه:25/74 اسم آیه: ذریّه. 196

سوره مبارکه شعراء. 198

64_ کد آیه:26/219 اسم آیه: ساجدین.. 198

سوره مبارکه نمل.. 199

65_ کد آیه:90و27/89اسم آیه: در امانند، محبّین حضرت فاطمه (علیها السلام) . 199

سوره مبارکه قصص..... 201

66_ کد آیه:28/68 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) برگزیده خدا 201

67_ کد آیه:28/84 اسم آیه: حسنه. 203

68_ کد آیه:28/88 اسم آیه: وجه خدا 204

سوره مبارکه عنکبوت... 206

69_ کد آیه:29/23اسم آیه: دشمن حضرت فاطمه (علیها السلام) ، مأیوس از رحمت.... 206

70_ کد آیه:29/69 اسم آیه: بودن با حضرت فاطمه (علیها السلام) . 208

سوره مبارکه روم. 210

71_ کد آیه:5و30/4اسم آیه: نصرت محبّان حضرت فاطمه (علیها السلام) . 210

72_ کد آیه:30/38 اسم آیه: فدک، حق حضرت زهرا (علیها السلام) . 213

سوره مبارکه احزاب... 215

73_ کد آیه:33/33اسم آیه: عصمت و طهارت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 215

74_ کد آیه:33/41 اسم آیه: تسبیح حضرت فاطمه (علیها السلام) . 224

75_ کد آیه:33/56 اسم آیه: صلوات بر حضرت فاطمه (علیها السلام) . 228

76_ کد آیه:58و33/57 اسم آیه: اذیّت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 232

سوره مبارکه سبأ. 236

77_ کد آیه:34/18 اسم آیه: وجود با برکت.... 236

سوره مبارکه فاطر. 241

78_ کد آیه:35/32 اسم آیه: وارث کتاب خدا 241

سوره مبارکه صافّات... 244

79_ کد آیه:37/24 اسم آیه: سؤال از محبّت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 244

80_ کد آیه:84و37/83اسم آیه: ابراهیم (علیه السلام) شیعه حضرت فاطمه (علیها السلام) . 248

81_ کد آیه:37/130 اسم آیه: سلام خدا بر حضرت فاطمه (علیها السلام) . 251

سوره مبارکه ص..... 253

82_ کد آیه:38/75 اسم آیه: عالین.. 253

سوره مبارکه زمر. 255

83_ کد آیه:39/9 اسم آیه: عالمه. 255

84_ کد آیه:39/32 اسم آیه: صدّیقه. 258

85_ کد آیه:39/56 اسم آیه: جَنب الله.. 259

سوره مبارکه غافر. 262

86_ کد آیه:40/7 اسم آیه: ملائکه، خدمتگزاران حضرت فاطمه (علیها السلام) . 262

سوره مبارکه فصّلت.... 266

87_ کد آیه:41/34 اسم آیه: حسنه. 266

سوره مبارکه شوری... 267

88_ کد آیه:42/23 اسم آیه: مودّت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 267

سوره مبارکه زخرف.... 272

89_ کد آیه:39و43/38 اسم آیه: عاقبت ظلم به حضرت فاطمه (علیها السلام) . 272

90_ کد آیه:43/44 اسم آیه: اهل ذکر. 276

91_ کد آیه:43/48 اسم آیه: نشانه بزرگ خدا 278

سوره مبارکه دخان.. 281

92_ کد آیه:4و44/3 اسم آیه: شب مبارک..... 281

93_ کد آیه:42_44/40 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) معدن رحمت.... 284

سوره مبارکه جاثیه. 287

94_ کد آیه:45/29 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) سخنگوی قرآن.. 287

سوره مبارکه احقاف.... 288

95_ کد آیه:46/15 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) مادر امام حسین (علیه السلام) . 288

سوره مبارکه محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) . 292

96_ کد آیه:47/17 اسم آیه: هدایتی مضاعف.... 292

سوره مبارکه ق.. 294

97_ کد آیه:50/25 اسم آیه: ظالم به حضرت فاطمه (علیها السلام) . 294

سوره مبارکه طور. 295

98_ کد آیه:52/21 اسم آیه: ذریّه حضرت فاطمه (علیها السلام) . 295

99_ کد آیه:52/47 اسم آیه: ظالم حضرت فاطمه (علیها السلام) در رجعت.... 299

سوره مبارکه قمر. 301

100_ کد آیه:54/54 اسم آیه: متّقین.. 301

سوره مبارکه الرحمن.. 303

101_ کد آیه:20و55/19 اسم آیه: دریای نبوّت... 303

102_ کد آیه:27و55/26 اسم آیه: وجه خدا 307

103_ کد آیه:55/31 اسم آیه: ثقلین.. 308

104_ کد آیه:55/78 اسم آیه: بزرگی و کرامت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 310

سوره مبارکه واقعه. 311

105_ کد آیه:56/79 اسم آیه: مطهّرون.. 311

سوره مبارکه حشر. 315

106_ کد آیه:59/7 اسم آیه: ذی القربی.. 315

107_ کد آیه:59/9 اسم آیه: ایثار حضرت فاطمه (علیها السلام) . 320

108_ کد آیه:59/20 اسم آیه: فائزون.. 323

سوره مبارکه جمعه. 327

109_ کد آیه:62/2 اسم آیه: پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ، معلّم حضرت فاطمه (علیها السلام) . 327

110_ کد آیه:62/4 اسم آیه: فضیلت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 328

111_ کد آیه:62/9اسم آیه: اجماع خلایق بر ولایت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 331

112_ کد آیه:62/11 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) بی توجّه به دنیا 332

سوره مبارکه تغابن.. 334

113_ کد آیه:64/16 اسم آیه: اطاعت از حضرت فاطمه (علیها السلام) . 334

سوره مبارکه طلاق.. 336

114_ کد آیه:11و65/10 اسم آیه: اهل ذکر. 336

سوره مبارکه تحریم.. 340

115_ کد آیه:66/8 اسم آیه: نور حضرت فاطمه (علیها السلام) . 340

116_ کد آیه:66/12 اسم آیه: پاکدامنی حضرت فاطمه (علیها السلام) . 342

سوره مبارکه نوح.. 344

117_ کد آیه:71/28اسم آیه: دعای حضرت نوح برای حضرت فاطمه (علیها السلام) . 344

سوره مبارکه مدّثر. 346

118_ کد آیه:36و74/35 اسم آیه: نشانه بزرگ..... 346

119_ کد آیه:39و74/38 اسم آیه: اصحاب الیمین.. 347

سوره مبارکه انسان.. 348

120_ کد آیه:22_76/7 اسم آیه: کرامت و بخشش فاطمی.. 348

سوره مبارکه مرسلات... 358

121_ کد آیه:44_77/41 اسم آیه: محسنین.. 358

سوره مبارکه نبأ. 360

122_ کد آیه:78/38 اسم آیه: شفاعت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 360

سوره مبارکه تکویر. 363

123_ کد آیه:81/7 اسم آیه: همسر حضرت فاطمه (علیها السلام) در بهشت.... 363

124_ کد آیه:9و81/8 اسم آیه: چرا محسنم را کشتید.. 365

سوره مبارکه انفطار. 368

125_ کد آیه:14و82/13 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) در بهشت.... 368

سوره مبارکه مطفّفین.. 369

126_ کد آیه:28_83/22 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) از مقرّبین.. 369

سوره مبارکه فجر. 372

127_ کد آیه:89/3 اسم آیه: حضرت علی (علیه السلام) و حضرت فاطمه (علیها السلام) . 372

128_ کد آیه:30_89/27 اسم آیه: دیدن حضرت فاطمه (علیها السلام) . 373

سوره مبارکه بلد.. 375

129_ کد آیه:13_90/11اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) راه نجات از آتش.... 375

سوره مبارکه ضحی.. 377

130_ کد آیه:5و93/4 اسم آیه: بهشت حضرت فاطمه (علیها السلام) . 377

سوره مبارکه قدر. 379

131_ کد آیه:5_97/1 اسم آیه: شب قدر. 379

سوره مبارکه بیّنه. 381

132_ کد آیه:98/5 اسم آیه: دین قیّم.. 381

133_ کد آیه:98/7 اسم آیه: بهترین مخلوق خدا 382

سوره مبارکه تکاثر. 384

134_ کد آیه:102/8 اسم آیه: سؤال از نعمت.... 384

سوره مبارکه کوثر. 389

135_ کد آیه:3_108/1 اسم آیه: کوثر. 389

منابع و مآخذ.. 393

جدول فهرست سوره های قرآن کریم.. 403

مقدمه

سیمای حضرت فاطمه (علیها السلام) در آیینه قرآن

اشاره

بسیاری از آیات نورانی قرآن با حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) ارتباط دارد، که 135 مورد از آن ها در این کتاب با استناد به احادیث پیشوایان معصوم (علیهم السلام) بیان شده است.

در این میان تعدادی از آن ها ارتباط تنگاتنگ دارد که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

1_ کوثر قرآن

سوره کوثر، کوتاه ترین سوره قرآن است که از سه آیه، و ده کلمه تشکیل شده و شش واژه از واژگان آن در قرآن فقط یک بار آمده است.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) چهل سال تمام به عبادت و تهجّد پرداخت، تا به دریافت قرآن کریم مفتخر گردید. آنگاه چهل شبانه روز _ به فرمان خدا _ به تهجّد خاص پرداخت تا کوثر قرآن، حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) ، به آن حضرت اعطاء گردید.

گلواژه کوثر در قرآن فقط یک بار آمده و منظور از آن خیر کثیر است که با حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) منطبق می شود.

برخی از مفسّران در مورد منظور از کوثر ده قول⁽¹⁾و برخی دیگر 36 قول نقل کرده اند.⁽²⁾

کوثر بر وزن «فَوْعَل» برای کثرت بیش از شمار وضع شده است.

حوض کوثر را از آن جهت کوثر گویند که آبش بسیار فراوان و کاسه هایش به تعداد ستارگان می باشد.⁽¹⁾

در این سوره مبارکه منظور از کوثر، نسل پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می باشد که در فرزندان حضرت فاطمه (علیها السلام) تجلّی کرده است، که عدد آن ها هرگز به شمار نمی آید و تا روز قیامت ادامه دارد و مصداق بارز خیر کثیر می باشد.⁽²⁾

در مورد کوثر قرآن علاوه بر منابع اسلامی، در کتب انبیای پیشین نیز سخن رفته است.

فرشته وحی به «هاجر» همسر حضرت ابراهیم و مادر حضرت اسماعیل می فرماید: ذریّت تو را بسیار افزون گردانم، به حدّی که از کثرت به شمار نیاید. ⁽³⁾

خداوند منّان خطاب به قهرمان توحید حضرت ابراهیم خلیل (علیه السلام) می فرماید:

و امّا در خصوص اسماعیل، تو را اجابت نمودم، اینک او را برکت داده، بار ور گردانم و او را بسیار کثیر گردانم.

دوازده رئیس از وی پدید آیند و امّتی عظیم از وی به وجود آورم.⁽⁴⁾

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از تبار حضرت اسماعیل و نسل مبارکش منحصراً از صدّیقه طاهره تداوم یافته و وعده الهی برای حضرت ابراهیم و هاجر توسّط کوثر جاری قرآن تحقّق یافته است.

فخر رازی اقوال مفسّران را در مورد کوثر می شمارد و می گوید:

قول سوّم این است که منظور از کوثر اولاد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می باشد.

زیرا این سوره در ردّ کسی نازل شده که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را «أبتر» خوانده است.

لذا معنای سوره چنین می شود:

خداوند منّان به رسول عالمیان از طریق حضرت فاطمه، نسل با برکتی عنایت فرموده که در گذر زمان باقی خواهند ماند.

سپس می افزاید:

با نظر اعتبار ببین، چقدر از فرزندان حضرت فاطمه کشته شده، ولی جهان از این نسل مبارک پُر است.

از نسل بنی امیّه یک نفر شخص قابل اعتنا نمانده، ولی عالمان فرهیخته و بزرگواری از نسل حضرت فاطمه پیدا شده اند که قابل شمارش نیستند.

از آن جمله است: امام باقر، امام صادق، امام کاظم، امام رضا، امام جواد، امام هادی، امام عسکری و غیر آن ها.⁽¹⁾

برای رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) خداوند سه فرزند ذکور عنایت کرد:

1_ قاسم، از حضرت خدیجه، که در چهار سالگی در گذشت.

2_ عبد الله، ملقّب به طیّب و طاهر، از حضرت خدیجه، که در شیرخوارگی در گذشت.

3_ ابراهیم، از ماریه قبطیّه، که او نیز در خرد سالگی در گذشت.

تنها فرزندی که از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) باقی ماند، حضرت فاطمه (علیها السلام) می باشد که نسل طیّب و طاهر پیامبر از او تداوم یافت.

تقابل گلواژه «کوثر» با «أبتر» دلیل قاطعی است که منظور از کوثر، حضرت فاطمه (علیها السلام) می باشد.

بیضاوی می نویسد: در واقع خداوند منّان به حبیب خود می فرماید:

دشمن تو أبتر است، از او نه اسمی، نه رسمی، نه فرزندی و نه نام نیکی نخواهد ماند، امّا ذریّه تو تا قیامت باقی خواهد ماند و آثار فضل و آوازه تو در دنیا و آخرت بیرون از شمار است.⁽¹⁾

یکی از ابعاد اعجاز سوره کوثر این است که به هنگام نزول این سوره، عاص بن وائل ده پسر داشت و قرآن کریم او را أبتر نامید.⁽²⁾

همه فرزندانش مردند و نسلی از او باقی نماند.

ولی در آن هنگام حضرت فاطمه (علیها السلام) فقط دو پسر داشت:

1_ امام حسن (علیه السلام)

2_ امام حسین (علیه السلام)

همه فرزندان امام حسن مجتبی (علیه السلام) به جز زید و حسن مثنّی در کربلا به شهادت

رسیدند و نسل آن حضرت از طریق آن دو فرزند تداوم یافت.

همه فرزندان امام حسین (علیه السلام) نیز به جز امام سجّاد (علیه السلام) در کربلا به شهادت رسیدند و نسل مبارک آن حضرت نیز از تنها فرزندش ادامه یافت.

به هنگام تهاجم ددمنشان به خانه وحی، دیگر فرزند حضرت فاطمه (علیها السلام) ، جناب محسن نیز به شهادت رسید و یک سوّم عترت طاها در آن حادثه از بین رفت.

ولی به کوری چشم بد خواهان، تعداد سادات حسنی و حسینی، در عصر ما 80 ملیون نفر تخمین زده می شود.

این نیز از مظاهر اعجاز سوره کوثر است که این نسل مبارک را «کوثر»، و در مقابل عاص بن وائل را «أبتر» نامیده است.

2_ شب قدر قرآن

امام صادق (علیه السلام) در تفسیر: «لیلة القدر» فرمود: منظور از شب، حضرت فاطمه (علیها السلام) است⁽¹⁾، سپس فرمود:

فَمَنْ عَرَفَ فَاطِمَةَ حَقَّ مَعْرِفَتِهَا، فَقَدْ أَدْرَکَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ؛

هر کس حضرت فاطمه (علیها السلام) را آن گونه که باید، بشناسد، شب قدر را درک کرده است.⁽²⁾

و در ادامه فرمود:

وَ إِنَّمَا سُمِّیَتْ فَاطِمَةُ، لِأَنَّ الْخَلْقَ فُطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا؛آن حضرت به این جهت فاطمه نامیده شد که مردم از شناخت او منقطع

می باشند.⁽¹⁾

یعنی همان گونه که شب قدر مجهول است و مردمان از درک آن عاجز هستند، حضرت فاطمه (علیها السلام) نیز مجهول القدر است و مردمان از شناخت کامل آن حضرت ناتوان می باشند.

پس هر کس حضرت فاطمه (علیها السلام) را بشناسد، شب قدر را نیز خواهد شناخت.

3_ مشعل قرآن

در میان سوره های قرآن، فقط یک سوره «نور» نام دارد و در میان آیه های نورانی سوره نور، فقط یک آیه، آیه نور نام دارد.

سوره نور و آیه نور، بر محوریّت حضرت فاطمه (علیها السلام) می چرخد.

حضرت فاطمه (علیها السلام) ، مهر تابان، خورشید فروزان و ستاره درخشان کره خاکی است که نور جمالش بر اهل آسمان ها نور افشانی می کند، همان گونه که نور ستارگان بر اهل زمین.⁽²⁾

او را از این جهت «زهرا» نامیدند که پس از خلقت زمین و آسمان، فرشته ها از تاریکی آسمان ها شکایت کردند، خداوند منّان نور حضرت فاطمه (علیها السلام) را در قندیلی از عرش آویزان نمود و کرات علوی با نور آن حضرت منوّر گردید.⁽³⁾

چون نور حضرت فاطمه (علیها السلام) طالع گردید، دیدگان فرشتگان خیره شد و دربرابر

خداوند به سجده افتادند.⁽¹⁾

امام صادق (علیه السلام) در تفسیر آیه نور می فرماید:

منظور از «مشکات» حضرت فاطمه (علیها السلام) است.⁽²⁾

4_ تک بانوی قرآن

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) هنگامی که به سلاطین نامه می نوشت، نامه ای نیز به اسقف نجران نوشت و اهالی نجران را به آیین اسلام دعوت نمود.⁽³⁾

سرزمین نجران در نقطه مرزی حجاز و یمن بود و تنها پایگاه مسیحیّت در منطقه حجاز بود.

اسقف نجران پس از رایزنی با بزرگان نجران عدّه ای را به مدینه فرستاد تا در مورد آن حضرت تحقیق کنند.⁽⁴⁾

60 نفر از سران نجران به مدینه آمدند، سخنان پیامبر را شنیدند و یک شب مهلت خواستند.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آن ها را به مباهله دعوت نمود.

در ساعت تعیین شده، امام حسین (علیه السلام) را بغل کرد، دست امام حسن (علیه السلام) را گرفت، حضرت فاطمه پشت سر پیامبر و مولای متّقیان پشت سر حضرت فاطمه حرکت کردند.

پیامبر رحمت به آن ها فرمود: هنگامی که من دعا کردم شما آمین بگویید.⁽¹⁾

عبد المسیح، مشهور به عاقب که زمامدار نجران بود به آن ها گفت:

شما که می دانید محمّد پیامبر خداست و از سوی خداوند مبعوث شده است. هر گروهی با پیامبری مباهله کند، کوچک و بزرگشان هلاک می شود. اگر نمی خواهید از آیین خود دست بکشید، به جزیه تن بدهید.⁽²⁾

«أیهم» مشهور به «سیّد» بزرگ هیئت اعزامی، پس از مشاهده چهره نورانی پنج تن آل عبا گفت:

من چهره هایی می بینم که اگر به سوی خدا توجّه کنند و از خدا بخواهند که کوهی را از جا بر کند، حتماً آن را انجام می دهد.

هرگز با این ها مباهله نکنید، که هلاک می شوید و یک تن نصرانی در روی زمین نمی ماند.⁽³⁾

پس سیّد آمد و بر 2000 حلّه _ در سال _ مصالحه کردند.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

اگر با من مباهله می کردند به یک سال نمی کشید، جز این که خداوند همه دروغگویان را هلاک می کرد.⁽⁴⁾

امام کاظم (علیه السلام) در حضور هارون الرّشید فرمود:

همه امّت از برّ و فاجر، اتّفاق کرده اند که در داستان اهالی نجران، هنگامی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آن ها را به مباهله فرا خواند، در زیر کساء به جز پیامبر، علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) احدی نبود.⁽¹⁾

آنگاه به تفسیر مفردات آن پرداخت و فرمود:

منظور از «أبناءنا» حسن و حسین، منظور از «نساءنا» فاطمه و منظور از «أنفسنا» علیّ بن ابی طالب (علیهم السلام) می باشد.⁽²⁾

5_ بانوی بخشنده قرآن

هفتاد و ششمین سوره قرآن، که سوره انسان، دهر، ابرار و «هل أتی» نامیده می شود، پیرامون ایثار و بخشش مولای متّقیان، صدّیقه طاهره، امام حسن مجتبی، امام حسین و فضّه خادمه (علیهم السلام) نازل شده است.

این داستان مشروحاً در این کتاب ذکر شده، از ایثار و انفاق افطاری خود و روزه گرفتنشان سه روز با آب، سخن رفته است.

روز چهارم که 25 ذی الحجّة الحرام بود، پیک وحی نازل شده، سوره مبارکه «هل أتی» را بر قلب شریف پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرود آورد.

ده ها تن از مفسّران و محدّثان، چون: ثعلبی، حسکانی، زمخشری، خوارزمی، فخر

رازی، ابن اثیر، گنجی، حموینی، بیضاوی و اسماعیل حقّی به آن تصریح کرده اند.⁽¹⁾

در برابر آن همه منابع، «ابن حزم» به دلیل دشمنی دیرینه اش با خاندان عصمت و طهارت در این زمینه ابراز تردید کرده و گفته:

این آیه به عمومیّت خود باقی است، هر کس چنین عملی انجام دهد را شامل می شود.⁽²⁾

علّامه امینی تهمت های او را بر شمرده و فراز بالا را با آوردن 34 منبع از منابع مورد اعتماد اهل سنّت رد کرده است.⁽³⁾

18 آیه از آیات نورانی این سوره پیرامون ایثار و انفاق خاندان عصمت و پاداش آن ها نازل شده و از اقسام نعمت های بهشتی سخن رفته، ولی برای ملاحظه مقام والای حضرت فاطمه (علیها السلام) از حوریان سخنی به میان نیامده است.

6_ محور آیه تطهیر قرآن

گرد آمدن پنج تن آل عبا در زیر کساء، و نزول آیه تطهیر در شأن آنان از مسلّمات تاریخ است و در صدها منبع حدیثی، تاریخی و رجالی با اسناد معتبر روایت شده است.

علّامه امینی منابع و مآخذ معتبر اهل سنّت را بررسی کرده، تعداد 300 تن از راویان حدیث شریف کساء و نزول آیه تطهیر در حق آنان را به ترتیب تسلسل زمانی بر شمرده است.⁽⁴⁾

از بررسی احادیث وارده پیرامون اجتماع پنج تن آل عبا در زیر کساء، استفاده

می شود که این واقعه چندین بار اتّفاق افتاده است:

ابن حجر مکّی در این رابطه می نویسد:

این عمل از سوی آن حضرت در خانه امّ سلمه، حضرت فاطمه و در غیر آن ها تکرار شده است.⁽⁵⁾

گلواژه اهل بیت یک اصطلاح قرآنی است و در قرآن فقط یک بار در مورد اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به کار رفته است، آن هم در وسط آیه ای که صدر و ذیل آن در مورد همسران پیامبر می باشد. لذا در مورد سعه و ضیق آن اقوال مختلفی از مفسّران نقل شده است.

قرآن کریم در مورد فرزند صلبی حضرت نوح (علیه السلام) فرموده:

{إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ أَهْلِکَ}؛

از اهل تو نمی باشد.⁽⁶⁾

بزرگ مفسّر قرآن در مورد حضرت سلمان فرموده:

سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ؛

سلمان از ما اهل بیت می باشد.⁽¹⁾

در تفسیر گلواژه «اهل بیت» بیش از 70 حدیث از وجود مقدّس پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و پیشوایان معصوم (علیهم السلام) رسیده که منظور از آن پیامبر اکرم، امیر مؤمنان، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین (علیهم السلام) می باشند.⁽²⁾

ابو الحمراء می گوید: من 9 ماه در مدینه نگهبان بودم، هر صبح پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به هنگام تشریف فرمایی به نماز صبح در کنار خانه حضرت فاطمه می ایستاد و می فرمود:

«الصَّلَاةُ أَهْلَ الْبَیْتِ».

آنگاه آیه را تلاوت می فرمود.⁽³⁾

طحاوی گوید: این رفتار پیامبر دلالت می کند که این آیه در حق این خاندان نازل شده است.⁽⁴⁾

در بیش از 70 حدیث آمده که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) را در زیر کساء گرد آورد و عرضه داشت:

اللَّهُمَّ هؤُلَاءِ أَهْلُ بَیْتِیَ، أَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهِّرْهُمْ تَطْهِیراً؛

بار خدایا! این ها اهل بیت من هستند، هر گونه پلیدی را از آن ها دور بگردان.

پس این آیه نازل شد.⁽¹⁾

در داستان حدیث کساء، هنگامی که خداوند منّان خطاب به فرشتگان می فرماید:

من آسمانِ برافراشته، زمینِ گسترده، ماهِ تابان، خورشیدِ فروزان، فلکِ چرخان، دریایِ روان و کشتی های در حال گردش را، جز به جهت محبّت این پنج تن که در زیر کساء هستند، نیافریدم.

جبرئیل امین پرسید: چه کسانی در زیر کساء هستند؟

خطاب شد: آن ها اهل بیت نبوّت و معدن رسالت هستند:

آن ها «فاطمه»، پدرِ «فاطمه»، همسرِ «فاطمه» و فرزندانِ «فاطمه» هستند.⁽²⁾

شاید علّت این چینش این باشد که فرشتگان با نور حضرت فاطمه مأنوس بودند، نور حضرت فاطمه در قندیلی از عرش آویزان بود و به آن ها پرتو افکنی می کرد.⁽³⁾

در واقع خداوند منّان می فرماید: شما که با حضرت فاطمه آشنا هستید، با نور او از تاریکی رهایی یافته اید؛ در زیر کساء فاطمه است، پدر فاطمه، شوهر فاطمه و فرزندان فاطمه.

7_ ذِی القُربای قرآن

هنگامی که آیه ی: {وَ آتِ ذَا الْقُرْبَی حَقَّهُ}؛

حقّ ذی القربی را بپرداز⁽¹⁾نازل شد، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) حضرت فاطمه (علیها السلام) را فراخواند و فدک را به ایشان عطا فرمود.⁽²⁾

آنگاه به مولای متّقیان فرمود:

اُکْتُبْ لِفَاطِمَةَ بِفَدَکَ نِحْلَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ؛

قباله فدک را به عنوان نِحله پیامبر خدا به فاطمه بنویس.⁽³⁾

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) قباله فدک را به حضرت فاطمه لطف کرد، حضرت علی، امّ أیمن و یکی از غلامان را بر آن شاهد گرفت.⁽⁴⁾

دوّمین قباله فدک را ابو بکر نوشت و عمر آن را پاره کرد.⁽⁵⁾

سوّمین قباله را مأمون عبّاسی نوشت.⁽⁶⁾

چهارمین قباله را عمر بن عبد العزیز نوشت.⁽⁷⁾

پس از شهادت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فدک توسّط معمار سقیفه مصادره شد.⁽⁸⁾

حضرت فاطمه (علیها السلام) کسی را به نزد ابو بکر فرستاد و میراث خود را از: فیء، فدک، صدقات پیامبر و باقیمانده خمس خیبر مطالبه نمود.⁽¹⁾

مطالبه فدک از سوی حضرت فاطمه (علیها السلام) صرفاً برای احقاق حق و ابطال باطل بود، وگرنه در تمام مدّتی که فدک در اختیار حضرت فاطمه بود، همه در آمدش را به فقرا می داد و خود همانند وضع پیش از فدک زندگی می کرد.ابو بکر از این که چیزی از حقوق حضرت فاطمه (علیها السلام) را به او تقدیم کند، امتناع کرد. پس حضرت فاطمه بر او خشمگین شد، از او قهر کرد و تا زنده بود با وی سخن نگفت. ⁽²⁾

8_ بیت رفیع قرآن

قرآن کریم در سوره نور، بعد از آیه نور می فرماید:

{فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ}؛

در خانه هایی که خداوند اذن ترفیع داده و در آن ها نام خدا برده می شود.⁽³⁾

هنگامی که رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) این آیه را تلاوت نمود، یکی از اصحاب پرسید:

این خانه ها کدامین خامه ها می باشند؟

پیامبر اکرم فرمود:

بُیُوتُ الْأَنْبِیَاءِ؛

خانه های پیامبران.

ابو بکر برخاست، در حالی که با دست خود به سوی خانه حضرت فاطمه و امیر مؤمنان (علیهما السلام) اشاره می کرد، پرسید:

یَا رَسُولَ اللَّهِ! هَذَا الْبَیْتُ مِنْهَا؟ای رسول خدا! آیا این خانه نیز از آن خانه ها می باشد؟

فرمود:

نَعَمْ، مِنْ أَفْضَلِهَا؛

آری، از برترین آن ها می باشد.⁽¹⁾

بعد از شنیدن این بیان از دو لب بزرگ مفسّر قرآن، حرمت این خانه را نگه نداشتند، هیزم آوردند که خانه را با اهلش به آتش بکشند.⁽²⁾

اگر چه در آخرین لحظات عمر خود اظهار ندامت کرد و گفت:

فوددت أنّی لم أکشف بیت فاطمة عن شی ء، و إن کانوا غلّقوه علی الحرب؛

ای کاش خانه حضرت فاطمه را به هیچ جهتی نمی گشودم، اگر چه برای جنگ با من سنگر گرفته بودند.⁽³⁾

نکته شایان دقّت این است که در تمام منابع تاریخی تهدید به «إحراق دار» بود، نه «إحراق باب»، ولی پس از جنایت هولناک و کشتن حضرت محسن، به آن بسنده کردند و از إحراق دار صرف نظر نمودند.

9_ مَوؤُدَه قرآن

منطق وحی با شدّت و حدّت از «موؤده» سخن گفته که سؤال می شود:

{بِأَیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ}؛به چه گناهی کشته شد؟!⁽¹⁾

در احادیث فراوان از پیشوایان معصوم آمده است که منظور از «مَوؤُدَه» کسانی هستند که در راه ولایت اهل بیت عصمت و طهارت کشته شدند.⁽²⁾

مصداق بارز آن صدّیقه طاهره و فرزندش جناب محسن است که در راه دفاع از ولایت مولای متّقیان امیر مؤمنان (علیه السلام) به شهادت رسیدند.

در فرازی از کلمات قدسی که در شب معراج به رسول عالمیان از سوی خداوند منّان وحی شده، آمده است:

أَوَّلُ مَنْ یُحْکَمُ فِیهِمْ مُحَسِّنُ بْنُ عَلِیٍّ وَ فِی قَاتِلِهِ، ثُمَّ فِی قُنْفُذٍ، فُیُؤْتَیَانِ هُوَ وَ صَاحِبُهُ، فَیُضْرَبَانِ بِسِیَاطٍ مِنْ نَارٍ، لَوْ وَقَعَ سَوْطٌ مِنْهَا عَلَی الْبِحَارِ، لَغَلَتْ مِنْ مَشْرِقِهَا إِلَی مَغْرِبِهَا، وَ لَوْ وُضِعَتْ عَلَی جِبَالِ الدُّنْیَا لَذَابَتْ، حَتَّی تَصِیرَ رَمَاداً، فَیُضْرَبَانِ بِهَا؛

نخستین پرونده ای که در دادگاه عدل الهی بررسی می شود، پرونده جناب محسن فرزند امیر مؤمنان (علیه السلام) و قاتل او می باشد.

سپس پرونده قنفذ است.

قنفذ و صاحبش آورده می شوند و با تازیانه های آتشین بر آن ها نواخته می شود.

اگر یکی از این تازیانه ها به دریا زده شود، همه دریاها از شرق تا غرب به جوش می آید و اگر یکی از آن ها بر کوهی از کوه های دنیا زده شود، آبمی شود و تبدیل به خاکستر می گردد، پس با این تازیانه ها نوازش می شوند.⁽¹⁾

10_ آیین استوار قرآن

امام باقر (علیه السلام) در تفسیر {ذلِکَ دِینُ الْقَیِّمَةِ} ؛ این است آیین استوار و پایدار⁽²⁾، فرمود: منظور حضرت فاطمه (علیها السلام) است.⁽³⁾

این حدیث شریف الگو بودن صدّیقه طاهره را بیان می کند، همان گونه که وجود مقدّس ولیّ عصر ارواحنا فداه در توقیع شریف می فرماید:

وَ فِی ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) لِی أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛

دختر پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) برای من الگوی زیبایی است.⁽⁴⁾

امام حسن عسکری (علیه السلام) گامی فراتر نهاده می فرماید:

نَحْنُ حُجَّةُ اللّهِ عَلَی الْخَلْقِ، وَ فَاطِمَةُ حَجَّةٌ عَلَیْنا؛

ما حجّت های خداوند بر مردمان هستیم و حضرت فاطمه حجّت خدا بر

ما امامان می باشد.⁽¹⁾

امام باقر (علیه السلام) جایگاه رفیع صدّیقه طاهره را این گونه بیان می کند:

وَ لَقَدْ کَانَتْ مَفْرُوضَةَ الطّاعَةِ، عَلَی جَمِیعِ مَنْ خَلَقَ اللُّه، مِنَ الجِنِّ وَ الإِنْسِ، وَ الطَّیْرِ، وَ الوَحْشِ، وَ الأَنْبِیاءِ، وَ المَلائِکَةِ؛

حضرت فاطمه (علیها السلام) بر همه مخلوقات خدا، از پریان، آدمیان، پرندگان،درندگان، پیامبران و فرشتگان واجب الاطاعه بود.⁽²⁾

رئیس مذهب، امام جعفر صادق (علیه السلام) یکی دیگر از ابعاد عظمت آن حضرت را چنین بیان می کند:

وَ هِیَ الصِّدِّیقَةُ الْکُبْرَی، وَ عَلَی مَعْرِفَتِهَا دَارَتِ الْقُرُونُ الْأُولَی؛

او صدّیقه کبری است، که همه قرن های اوّلیّه بر محور شناخت او دور زده است.⁽³⁾

این بود نمی از یم و اندکی از بسیار فضائل حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) در پرتو آیات نورانی قرآن کریم، بر اساس روایات پیشوایان معصوم (علیهم السلام) .

کتابنامه

تا کنون بیش از 4000 کتاب پیرامون حضرت صدّیقه طاهره تدوین و تألیف شده، که تعداد مجلّدات برخی از آن ها به 25 و برخی دیگر به 10 مجلّد می رسد.⁽¹⁾

در بسیاری از این منابع، فصلی به آیات نازله در شأن حضرت زهرا (علیها السلام) اختصاص یافته و ده ها مجلّد بالخصوص در این رابطه تألیف شده، که اسامی تعدادی از آن ها به قرار زیر می باشد:

1_ حضرت فاطمه (علیها السلام) در آیینه قرآن و احادیث

تألیف: علی رضا مهرگان مسعودی، چاپ قم، رسالت، 1387 ش.

2_ حضرت فاطمه (علیها السلام) در قرآن، از دیدگاه تفاسیر شیعه و سنّی

تألیف: ربابه کریمی، پایان نامه مؤلّف در جامعة الزهرا، در سال 1375 ش.

3_ سیمای حضرت زهرا (علیها السلام) در قرآن

تألیف: آیت الله سیّد صادق شیرازی

ترجمه ی: طه طرزی، چاپ قم، دلیل ما، 1390ش.

4_ سیمای حضرت زهرا (علیها السلام) در قرآن

تألیف: فاطمه موسوی افغانی، چاپ قم، بنت الهدی، 1383ش.

5_ سیمای حضرت فاطمه (علیها السلام) در قرآن کریم

تألیف: عبد الحسین قدسی، چاپ تهران، نور الأصفیاء، 1379ش.

6_ سیمای حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) در قرآن و عترت

تألیف: عبد الحسین اشعری، چاپ قم، نصایح، 1374ش.

7_ شخصیّت حضرت زهرا (علیها السلام) از دیدگاه قرآن و حدیث

تألیف: زهرا پور کاوه، پایان نامه مؤلّف، دانشگاه علوم قرآنی مراغه، 1386ش.8_ شخصیّت حضرت زهرا (علیها السلام) در قرآن، از منظر تفاسیر اهل سنّت

تألیف: محمد یعقوب بشوی، چاپ قم، بوستان کتاب، 1386ش.

9_ شخصیّت عبادی اخلاقی حضرت زهرا (علیها السلام) از دیدگاه قرآن و روایات

تألیف: مهناز درویش، پایان نامه مؤلّف، دانشگاه آزاد اسلامی فسا، 1386ش.

10_ شهادت مادرم فاطمه (علیها السلام) در قرآن

تألیف: علی سلیمانی بروجردی، چاپ قم، دار التّفسیر، 1390ش.

11_ علم حضرت زهرا (علیها السلام) از دیدگاه قرآن و حدیث

تألیف: زهرا تهرانی، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث مؤلّف، دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال، 1375ش.

12_ فاطمه (علیها السلام) از نظر هزار آیه قرآن _ به طرز الف باء _

تألیف: علی فلسفی _ مخطوط _

13_ فاطمه (علیها السلام) تجلّی قرآن

تألیف: حسن دهشیری و رحمت جعفری، چاپ قم، روح، 1385ش.

14_ فاطمه (علیها السلام) در قرآن از دیدگاه اهل سنّت

تألیف: محبوبه جاویدان

15_ فاطمة الزهراء (علیها السلام) از دیدگاه قرآن و احادیث عامّه

تألیف: وجیهه عابدینی، پایان نامه مؤلّف در جامعة الزّهرا، قم.

16_ فاطمة الزهرا (علیها السلام) از نظر آیات قرآن

تألیف: محمد واصف، چاپ قم، دار النّشر، 1351ش.

17_ فاطمه زهرا (علیها السلام) در آیات قرآن و روایات

تألیف: غلامرضا دوستی، پایان نامه مؤلّف در مرکز تربیت معلّم مدنی قم، 1376ش.

18_ فاطمه زهرا (علیها السلام) در آیات و روایات

تأیف: عطیّه صادق کوهستانی،چاپ قم، نسیم حیات، 1388ش.19_ فاطمة الزهراء (علیها السلام) فی القرآن

تألیف: آیة الله سیّد صادق شیرازی، چاپ قم، پرهیزکار، 1382ش.

20_ فاطمة و القرآن

تألیف: محمدرضا حکیمی حائری _ مخطوط_

21_ فاطمه (علیها السلام) همسر نمونه از دیدگاه آیات و روایات

تألیف: طاهره علی نیا قدیم _ مخطوط_

22_ فضائل فاطمة الزهراء (علیها السلام) فی الذّکر الحکیم

تألیف: شیخ علی حیدر مؤیّد، چاپ حیدریّه، 1380ش.

23_ فضائل و اخلاقیّات حضرت زهراء (علیها السلام) از دیدگاه قرآن و روایات

تألیف: زهرا واحدی، پایان نامه مؤلّف در دانشکده علوم قرآنی خوی، 1385ش.

24_ القرآن و الفاطمة (علیها السلام)

تألیف: طالب خزاعی، چاپ بیروت، دار الولاة، 1428ه-.

25_ کوثر قرآن

تألیف: محسن کازرونی، چاپ تهران، 1370ش.

26_ کوثر قرآن

تألیف: روح الله گائینی، چاپ تهران، خرد آذین، 1390ش.

27_ کوثر قرآن

تألیف: هیئت محبّان فاطمه و علمداران احسان، چاپ بی نا، بی تا.

28_ کوثر قرآن کیه؟

تألیف: منصور متّقی و م.حسنی، چاپ قم، 1379ش.

29_ گفتمان تفسیری _ تأویلی، پیرامون آیات مرتبط با حضرت صدّیقه کبری (علیها السلام)

تألیف: طیّبه معماریان، پایان نامه کارشناسی ارشد ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه آزاد، واحد مرکزی تهران، 1390ش.

30_ ما نزل من القرآن فی شأن فاطمة الزهراء (علیها السلام)

تألیف: سید محمد علی حلو، چاپ قم، دار الکتب الاسلامیّة، 1421ه-.

31_ مبانی قرآنی فدکیّه

تألیف: غلامعلی عبّاسی فردویی، چاپ قم، زائر، 1390ش.

32_ مقامات حضرت زهرا (علیها السلام) در قرآن

تألیف: زهرا محمد حسینی، پایان نامه مرکز تربیت معلّم حضرت معصومه قم، 1381ش.

33_ مقامات فاطمة الزهراء (علیها السلام) فی الکتاب و السّنّة

تألیف: محمد سند، چاپ بیروت، دار الهادی، 1422ه-.

34_ مقامات حضرت فاطمه (علیها السلام) در کتاب و سنّت

تألیف: محمد سند

ترجمه ی: احمد خوانساری، چاپ قم، بوستان کتاب، 1385ش.

35_ مقامات و منزلت حضرت زهرا (علیها السلام) در قرآن و حدیث

تألیف: طاهره شخص نیایی، پایان نامه مؤلّف در دانشگاه مشهد.

36_ من مقامات الزّهراء (علیها السلام) فی القرآن و السّنّة

تألیف: سید کمال حیدری، چاپ عتبه کاظمین، 1432ه-.

37_ یکصد و سی و پنج نور فاطمه (علیها السلام) در قرآن

تألیف: علی اکبر صاحبی فرد، چاپ قم، حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ، 1385ش.

این بود عناوین کتاب های مربوطه که در فرصت کوتاه با مراجعه به کتاب نامه ها و پایان نامه ها به دست آمد.

جالب ترین، جامع ترین و کامل ترین آن ها کتاب ارزشمند:

«کلید واژه آیات فاطمی در قرآن کریم»

تألیف گرانسنگ پژوهشگر پرتوان، سلالة السّادات، حجة الاسلام و المسلمین سید محمد جعفر روضاتی، از خاندان جلیل صاحب روضات (قدس سره) می باشد.

به همین قلم

مؤلّف گرانمایه این اثر قبلاً نیز چندین اثر ارزشمند در عرصه قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) به رشته تحریر در آورده و به زیور طبع آراسته است، که از آن جمله است:

1_ کلید واژه آیات مهدوی در قرآن کریم

که در آن سیمای درخشان حضرت بقیة الله ارواحنا فداه را در 240 آیه از آیات نورانی قرآن کریم، با استناد به احادیث واصله از پیشوایان معصوم (علیهم السلام) بررسی کرده است.⁽¹⁾

2_ کلید واژه آیات رجعت در قرآن کریم

که در آن هنگامه رجعت را در 80 آیه از آیات قرآن، با استناد به احادیث اهل بیت (علیهم السلام) به پیوست کتابنامه توصیفی 131 اثر در مورد رجعت، به تصویر کشیده است.⁽²⁾

3_ کلید واژه آیات علوی در قرآن کریم

که در آن سیمای ملکوتی مولای متّقیان امیر مؤمنان (علیه السلام) در 440 آیه از آیات نورانی قرآن کریم، در 2مجلّد، به استناد احادیث بزرگ مفسّر قرآن، حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و پیشوایان معصوم (علیهم السلام) بر صفحات کتاب نقش بسته است.⁽³⁾

و اینک چهارمین اثر خود را تحت عنوان « کلید واژه آیات فاطمی در قرآن کریم» به دست چاپ می سپارد، که در آن 135 آیه از آیات نورانی قرآن با استناد به احادیث خاندان عصمت و طهارت به شیفتگان اهل بیت (علیهم السلام) تقدیم می گردد.

امید است این اثر فاخر به امضای قبولی حضرت ولیّ عصر ارواحنا فداه برسد و لبخند رضایت آن حضرت را در پی داشته باشد و دعای خیر آن قبله موعود و کعبه مقصود را شامل حال مؤلّف، ناشر و دست اندرکاران چاپ و نشر این اثر بگرداند.

حوزه علمیّه قم

علی اکبر مهدی پور

غرّه ربیع الثّانی 1442ه- = 8/27/99ش

پیشگفتار

حمد و سپاس مخصوص خداوندی است که خالق جهان و جهانیان است و درود و صلوات بی پایان خدا و جمیع ملائکه و پیامبران و مرسلین، و جمیع شهداء و صدّیقین، و جمیع عباد الله الصالحین بر عقل کلّ، و هادی سبُل، و خاتم رسُل، حضرت مصطفی محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) ، و بر خاندان پاک و معصومشان باد که از هر گونه رجس و آلودگی دور هستند.

{إِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً}⁽¹⁾

همان کسانی که خدای متعال اطاعت آنان را با اطاعت خودش قرین نموده و فرموده:

{یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ}⁽²⁾

و ولایت آنان را در راستای ولایت خود بیان نموده، می فرماید:

{إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ}⁽³⁾

و عشق و محبّت آنان را مزد رسالت پیامبرش قرار داده می فرماید:

{قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی}⁽¹⁾

و لعنة الله علی اعدائهم و مخالفیهم و منکری فضائلهم و مناقبهم من الآن الی قیام یوم الدین، و بعد قال الله الحَکیم فِی مُحکَمِ کِتابِهِ الکَرِیم وَ مُبرَمِ خِطابِهِ العَظیم:

{لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمیزانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}⁽²⁾

خدای متعال در این آیه شریفه می فرماید:

ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم، و با آنها کتاب (آسمانی) و میزان (شناسایی حق از باطل) را نازل کردیم، تا مردم قیام به عدالت کنند.

همانطور که در متن آیه مشاهده می کنید، خدای متعال برای اینکه مردم از خط عدالت منحرف نشوند و بتوانند حق را از باطل تشخیص دهند، دو چیز را همراه رسولان خود ارسال فرموده است، یکی کتاب و دیگری میزان.

منظور از کتاب معلوم است که هر کدام از رسولان الهی صاحب کتاب و شریعتی بوده اند، و در دین اسلام منظور، قرآن کریم است. امّا آنچه که موضوع بحث ما می باشد، میزان است، که منظور از میزان چیست؟

میزان در لغت یعنی وسیله سنجش، و در اصطلاح یعنی جداکننده حق از باطل، یعنی خدای متعال یک عامل سنجشی قرار داده، تا حد و مرز هر چیزی مشخص شود و مردم متحیّر و سرگردان نشوند و با مراجعه به میزان، بتوانند عدل و قسط را پیاده نمایند.

البته راههایی که انسانها طی می کنند چند نوع راه است، ولی فقط یک راه، راه مستقیم است و بقیه راه ها انحرافی است.

راه مستقیم، نزدیکترین راهی است که انسان را به هدف می رساند. قرآن کریم در سوره مبارکه حمد، در باره کسانی که در راه مستقیم حرکت می کنند می فرماید:

{صِراطَ الَّذینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ}⁽¹⁾

راه کسانی که به آنها نعمت دادی.

یعنی کسانی که در راه مستقیم قرار گرفته اند، صاحب نعمتی هستند که به آنها در تشخیص حق و باطل، کمک می کند، و آنها از انحراف و گمراهی نجات می دهد.

همانطور که اگر کسی بخواهد از شهری به شهر دیگر برود، برای رسیدن به مقصد از تابلوها و علامتها استفاده می کند تا راه را گم نکند و به بی راهه نرود، هر کسی هم که می خواهد در طول زندگی اش، از مسیر راه مستقیم منحرف نشود و جزء فرقه ناجیه باشد، باید به تابلوهایی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نصب فرموده اند توجّه نماید.

به حدیث زیر توجّه فرمایید:

عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) ، عَنْ أَبِیهِ (علیه السلام) ، عَنْ جَدِّهِ (علیه السلام) ، عَنْ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ (علیهم السلام) ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) یَقُولُ: إِنَّ أُمَّةَ مُوسَی (علیه السلام) افْتَرَقَتْ بَعْدَهُ عَلَی إِحْدَی وَ سَبْعِینَ فِرْقَةً، فِرْقَةٌ مِنْهَا نَاجِیَةٌ وَ سَبْعُونَ فِی النَّارِ، وَ افْتَرَقَتْ أُمَّةُ عِیسَی (علیه السلام) بَعْدَهُ عَلَی اثْنَتَیْنِ وَ سَبْعِینَ فِرْقَةً، فِرْقَةٌ مِنْهَا نَاجِیَةٌ وَ إِحْدَی وَ سَبْعُونَ فِی النَّارِ، وَ إِنَّ أُمَّتِی سَتَفْتَرِقُ بَعْدِی عَلَی ثَلَاثٍ وَ سَبْعِینَ فِرْقَةً، فِرْقَةٌ مِنْهَا نَاجِیَةٌوَ اثْنَتَانِ وَ سَبْعُونَ فِی النَّارِ.⁽²⁾

از سلیمان بن مهران نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) ، از پدرشان (علیه السلام) ، از جدّشان (علیه السلام) ، و امام سجاد (علیه السلام) ، از پدرشان حضرت حسین بن علی

بن ابی طالب (علیهم السلام) ، روایت فرمودند که از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدم که می فرمودند: همانا امّت موسی (علیه السلام) پس از او، هفتاد و یک فرقه شدند، که یک فرقه از آنان نجات یافته و هفتاد فرقه دیگر در آتش اند، و امّت عیسی (علیه السلام) پس از او هفتاد و دو فرقه شدند که یک فرقه از آنان نجات یافته و هفتاد و یک فرقه دیگر در آتش خواهند بود، و به زودی امّت من پس از من هفتاد و سه فرقه خواهند شد که یک فرقه از آنان اهل نجات، و هفتاد و دو فرقه دیگر در آتش اند.

همانطور که مشاهده فرمودید رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، بر هفتاد و دو فرقه از امتشان، مُهر بطلان می زنند و فقط یک فرقه را تأیید و امضاء می کنند.

حال، به روایت زیر هم دقّت فرمایید:

قَالَ أَبُو ذَرٍّ الْغِفَارِیُّ (رحمة الله علیه) : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) یَقُولُ: إِنَّمَا مَثَلُ أَهْلِ بَیْتِی فِیکُمْ کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ مَنْ رَکِبَهَا نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ.⁽¹⁾

ابوذر غفاری (رحمة الله علیه) گفت: از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدم که می فرمودند: همانا مثَل اهل بیت من در بین شما، مثَل کشتی نوح است، که هر کس سوار آن شد نجات یافت و هر که مخالفت نمود و سوار نشد، غرق شد و هلاک گردید.

با دقّت در همین دو روایت، می بینید که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) برای اینکه انسان ها در صراط مستقیم قرار بگیرند و هیچ وقت از آن منحرف نشوند، تابلوهایی را از بلافاصلهبعد از زمان خودشان، تا روز قیامت قرار داده اند، که این تابلوها همان میزان است.

از بین این هفتاد و سه فرقه مسلمانان، تنها شیعه اثنی عشری است که با توجّه به تابلوهای رسول خدا (علیهم السلام) ، به اهل بیت (علیهم السلام) آن حضرت تمسّک جسته و از مسیر راه مستقیم منحرف نشده، و با عنایت به این میزان الهی، حق را از باطل تشخیص داده،

و اهل نجات شده است.

و امّا یکی از اصلی ترین و زیباترین این تابلوها، حضرت فاطمه (علیها السلام) هستند که به عنوان یک میزان، از طرف رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، به مردم معرّفی شدند، که اگر مردم بعد از ایشان متحیّر شدند که حق با کیست، از این میزان الهی، یعنی حضرت فاطمه (علیها السلام) کمک بگیرند.

این یکی از مهمترین ویژگی های حضرت فاطمه (علیها السلام) است که می توانند بین حق و باطل را جدا کنند و تکلیف مسلمانان را، تا روز قیامت روشن نمایند.

اهل خرد و اندیشه با بررسی سیره عملی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نسبت به حضرت فاطمه (علیها السلام) ، مثل بوسیدن سر حضرت فاطمه (علیها السلام) ، یا سینه آن حضرت و یا بوسه بر دستان ایشان، به مطلب مهمی دست پیدا می کنند.

چون ما، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را حکیم می دانیم، یعنی ایشان نه سخن لغو و بیهوده می گویند و نه کار لغو و بیهوده ای انجام می دهند، پس اگر ایشان سر حضرت فاطمه (علیها السلام) را می بوسند، می خواهند بیان کنند که افکار حضرت فاطمه (علیها السلام) مقدّس است و اگر فکر انحرافی، _ نعوذ باللَّه_ در سر آن حضرت بود، جای بوسه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نبود. و اگر در دل حضرت فاطمه (علیها السلام) یک رذیلت اخلاقی وجود داشت، جای بوسه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نبود و اگر دست ایشان _ نعوذ باللَّه_ عامل گناه بود، جای بوسه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نبود.

پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) با این بوسه ها، فکر حضرت فاطمه (علیها السلام) ، اخلاق حضرت فاطمه (علیها السلام) و عمل حضرت فاطمه (علیها السلام) را تقدیس و تأیید می نمایند.

حال، به این دو روایت توجّه فرمایید:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : إِنَّ اللَّهَ یَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ یَرْضَی لِرِضَاهَا.⁽¹⁾

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: همانا خداوند به خاطر خشم فاطمه (علیها السلام) خشمگین می گردد و برای خشنودی و رضایت او، راضی و خشنود می شود.

عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تَزَلْ بِذَلِکَ حَتَّی تُوُفِّیَتْ.⁽¹⁾

از عایشه نقل است که گفت: پس فاطمه (علیها السلام) از ابوبکر ناراحت خشمگین شد و از او کناره گیری نمود، و این ناراحتی و خشم ادامه داشت تا اینکه از دنیا رفت.

البته هر انسان عاقل و منصفی، با دقّت در مطالب فوق، خود به خود به این نتیجه می رسد که اگر حضرت فاطمه (علیها السلام) بر کسی یا کسانی غضب نمایند، خداوند بر آنها غضب نموده است، پس راه آنها صراط مستقیم نمی باشد، بلکه صراط مغضوب علیهم است.

بنابر این حضرت فاطمه (علیها السلام) برای تمام مسلمانهای روی زمین، میزان هستند، و روز قیامت اگر آن حضرت، از افرادی که منکر ولایت حضرت علی (علیه السلام) شدند، بپرسند: مگر من از آنها اظهار برائت نکردم؟ چرا شما اعتنا نکردید؟ چه جوابی دارند بدهند؟ما باید شکرگزار این میزان باشیم، که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به ما ارائه فرمودند، که به وسیله آن، حق را از باطل تشخیص داده، و به صراط مستقیم که همان مذهب شیعه اثنی عشری است، هدایت یافته ایم.

در همین راستا، شکر بی پایان و سپاس فراوان می گویم خداوند متعال را، که به بنده حقیر کمترین، توفیق نگارش چهارمین اثر از مجموعه «کلید واژه ها»، با عنوان «کلید واژه آیات فاطمی در قرآن کریم» را، عنایت فرمود.

این کتاب شریف، به عدد اسم نامی «فاطمه»، شامل 135 آیه در باره صدیقه طاهره، حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) می باشد، که هر آیه دارای یک کُد و اسم می باشد و در

ذیل آن روایات و احادیث معصومین (علیهم السلام) ، به همراه ترجمه و اسناد آن(در پاورقی)، ذکر شده است.

البته تا کنون در این موضوع، علماء و اساتید بزرگواری، کتاب هایی را به زیور طبع آراسته اند، ولی کتابی که در دست دارید، با به کار گیری روشی جدید، راه را جهت آموزش و حفظ آیات فاطمی در قرآن کریم، برای اساتید گرامی و آموزگاران محترم هموار نموده، تا به کمک این روش، کُد آیات فاطمی را به خاطر بسپارند، و آنها را به همه جویندگان معارف فاطمی، به خصوص جوانان و دانشجویان عزیز، آموزش دهند، تا شناخت و معرفتشان نسبت به اوّلین شهیده راه امامت، حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) ، بیشتر شود، و شبهات و انحرافات دشمنان، بر اعتقاداتشان اثر نگذارد.

در این روش برای هر آیه، یک «کُد» و یک «اسم»، تعریف شده است، که اسمآیه، بیانگر موضوع و محتوای آن آیه است، و کُد آیه، که از یک عدد صحیح و یک عدد اعشاری تشکیل شده است، آدرس آیه را در قرآن کریم، به ما نشان می دهد.

عدد صحیح، معرّف شماره سوره قرآن، در ردیف فهرست سوره ها است، و عدد اعشاری، شماره آیه را نشان می دهد.

به طور مثال: آیه تسبیح حضرت فاطمه (علیها السلام) ، با کُد: 33/41، که عدد 33 یعنی سوره مبارکه احزاب که سی و سومین سوره قرآن است، و عدد 41 که شماره آیه مورد نظر را نشان می دهد.

البته برای این که در بعضی از نسخه های قرآن، شماره آیات متفاوت است، شماره آیات را، از نسخه «عثمان طه» انتخاب نموده، تا اشکالی در پیدا کردن آیات مورد نظر، پیش نیاید.

در اینجا بر خود لازم می دانم، تا از محقّق ارجمند و دانشمند گرامی، جناب استاد،

علّامه حاج شیخ علی اکبر مهدی پور دام بقائه، تقدیر و تشکّر فراوان نمایم، که همیشه بنده را مورد لطف و عنایت خویش قرار داده، این بار هم با قلم محققّانه و عالمانه خویش، مقدّمه جامع و زیبایی بر این کتاب شریف، مرقوم فرمودند.

از درگاه خداوند متعال، برای ایشان، و همه خدمت گزاران آستان ملک پاسبان مولاتنا حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) ، صحّت، عافیت و طول عمر با عزّت، خواهانم.امید است این اثر فاطمی، مورد قبول پروردگار متعال قرار گیرد، و توشه ای برای روز رستاخیز باشد، ان شاء الله.

قم مقدّسه

سید محمّد جعفر روضاتی

23 ربیع الاول 1442

سوره مبارکه حمد

1- کد آیه: 1/7 اسم آیه: نعمت فاطمی

{صِراطَ الَّذینَ اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ ...}

راه کسانی که به آنان نعمت دادی.

عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) ، قَالَ: قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْحَمْدِ: «صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ»، یَعْنِی مُحَمَّداً وَ ذُرِّیَّتَهُ (علیهم السلام) .⁽¹⁾

از حنان بن سدیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) در باره این فرمایش خداوند (عزوجل) در سوره حمد: «صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ»، فرمودند: مقصود از نعمت داده شده ها، حضرت محمّد و ذریّه آن حضرت (علیهم السلام) می باشند.

توضیح: گل سرسبد ذریّه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، حضرت فاطمه (علیها السلام) هستند، پس این آیه شریفه در شأن ایشان هم نازل شده است.

سوره مبارکه بقره

2- کد آیه: 2/31 اسم آیه: یکی از اسماء

{وَعَلَّمَ ءادَمَ الْاَسْماءَ کُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَی الْمَلائِکَةِ فَقالَ اَنْبِئُونی بِاَسْماءِ هؤُلاءِ اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ}

سپس علم اسماء را همگی به آدم آموخت بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود اگر راست می گوئید اسامی اینها را برشمارید!

قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْکَرِیُّ (علیه السلام) (فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ):

ثُمَّ قَالَ: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ کُلَّها»، أَسْمَاءَ أَنْبِیَاءِ اللَّهِ، وَ أَسْمَاءَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) ، وَ الطَّیِّبِینَ مِنْ آلِهِمَا (علیهما السلام) ، وَ أَسْمَاءِ خِیَارِ شِیعَتِهِمْ وَ عُتَاةِ أَعْدَائِهِمْ.(الحدیث)⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری (علیه السلام) در حدیثی طولانی فرمودند: مقصود از اسماء در آیه ی: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ کُلَّها»، اسامی پیامبران خدا، و اسم­های حضرات محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) ، و پاکان خاندان محمّد و علی (علیهما السلام) ، و اسامی بهترین شیعیان آنها، و نابودکنندگان دشمنان آنها، می­باشد.

شماره:3

3- کد آیه: 2/35 اسم آیه: شجره

{وَ قُلْنَا یَا آدَمُ اسْکُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّةَ وَ کُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَیْثُ شِئْتُمَا وَ لَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَکُونَا مِنَ الظَّالِمِینَ}

و گفتیم: ای آدم! تو با همسرت در بهشت سکونت کن، و از (نعمتهای) آن گوارا هر چه می خواهید بخورید (امّا) نزدیک این درخت نشوید که از ستمگران خواهید شد!

1_ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) : إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی خَلَقَ الْأَرْوَاحَ قَبْلَ الْأَجْسَادِ بِأَلْفَیْ عَامٍ، فَجَعَلَ أَعْلَاهَا وَ أَشْرَفَهَا أَرْوَاحَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُمْ، فَعَرَضَهَا عَلَی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبَالِ، فَغَشِیَهَا نُورُهُمْ.

فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِلسَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبَالِ: هَؤُلَاءِ أَحِبَّائِی وَ أَوْلِیَائِی وَ حُجَجِی عَلَی خَلْقِی وَ أَئِمَّةُ بَرِیَّتِی، مَا خَلَقْتُ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْهُمْ، وَ لِمَنْ تَوَلَّاهُمْ خَلَقْتُ جَنَّتِی، وَ لِمَنْ خَالَفَهُمْ وَ عَادَاهُمْ خَلَقْتُ نَارِی، فَمَنِ ادَّعَی مَنْزِلَتَهُمْ مِنِّی وَ مَحَلَّهُمْ مِنْ عَظَمَتِی عَذَّبْتُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً مِنَ الْعالَمِینَ، وَ جَعَلْتُهُ مَعَ الْمُشْرِکِینَ فِی أَسْفَلِ دَرْکٍ مِنْ نَارِی.وَ مَنْ أَقَرَّ بِوَلَایَتِهِمْ وَ لَمْ یَدَّعِ مَنْزِلَتَهُمْ مِنِّی وَ مَکَانَهُمْ مِنْ عَظَمَتِی، جَعَلْتُهُ مَعَهُمْ فِی رَوْضَاتِ جَنَّاتِی، وَ کَانَ لَهُمْ فِیهَا مَا یَشَاءُونَ عِنْدِی وَ أَبَحْتُهُمْ کَرَامَتِی وَ أَحْلَلْتُهُمْ جِوَارِی وَ شَفَّعْتُهُمْ فِی الْمُذْنِبِینَ مِنْ عِبَادِی وَ إِمَائِی، فَوَلَایَتُهُمْ أَمَانَةٌ عِنْدَ خَلْقِی، فَأَیُّکُمْ یَحْمِلُهَا بِأَثْقَالِهَا وَ یَدَّعِیهَا لِنَفْسِهِ دُونَ خِیَرَتِی؟

فَأَبَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ وَ الْجِبَالُ أَنْ یَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنِ ادِّعَاءِ مَنْزِلَتِهَا وَ تَمَنِّی مَحَلِّهَا مِنْ عَظَمَةِ رَبِّهَا.

فَلَمَّا أَسْکَنَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ وَ زَوْجَتَهُ الْجَنَّةَ، قَالَ لَهُمَا: «کُلا مِنْها رَغَداً حَیْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ»، یَعْنِی شَجَرَةَ الْحِنْطَةِ، «فَتَکُونا مِنَ الظَّالِمِینَ»، فَنَظَرَا إِلَی مَنْزِلَةِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُمْ، فَوَجَدَاهَا أَشْرَفَ مَنَازِلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَقَالا: یَا رَبَّنَا! لِمَنْ هَذِهِ الْمَنْزِلَةُ؟

فَقَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ: ارْفَعَا رُءُوسَکُمَا إِلَی سَاقِ عَرْشِی، فَرَفَعَا رُءُوسَهُمَا، فَوَجَدَا اسْمَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُمْ مَکْتُوبَةً عَلَی سَاقِ الْعَرْشِ بِنُورٍ مِنْ نُورِ الْجَبَّارِ جَلَّ جَلَالُهُ.

فَقَالا: یَا رَبَّنَا! مَا أَکْرَمَ أَهْلَ هَذِهِ الْمَنْزِلَةِ عَلَیْکَ وَ مَا أَحَبَّهُمْ إِلَیْکَ وَ مَا أَشْرَفَهُمْ لَدَیْکَ؟

فَقَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ: لَوْ لَا هُمْ مَا خَلَقْتُکُمَا، هَؤُلَاءِ خَزَنَةُ عِلْمِی وَ أُمَنَائِی عَلَی سِرِّی، إِیَّاکُمَا أَنْ تَنْظُرَا إِلَیْهِمْ بِعَیْنِ الْحَسَدِ وَ تَتَمَنَّیَا مَنْزِلَتَهُمْ عِنْدِی وَ مَحَلَّهُمْ مِنْ کَرَامَتِی، فَتَدْخُلَا بِذَلِکَ فِی نَهْیِی وَ عِصْیَانِی، «فَتَکُونا مِنَ الظَّالِمِینَ».

قَالا: رَبَّنَا وَ مَنِ الظَّالِمُونَ؟ قَالَ: الْمُدَّعُونَ لِمَنْزِلَتِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ، قَالا: رَبَّنَا فَأَرِنَا مَنَازِلَ ظَالِمِیهِمْ فِی نَارِکَ، حَتَّی نَرَاهَا کَمَا رَأَیْنَا مَنْزِلَتَهُمْ فِی جَنَّتِکَ، فَأَمَرَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَیالنَّارَ، فَأَبْرَزَتْ جَمِیعَ مَا فِیهَا مِنْ أَلْوَانِ النَّکَالِ وَ الْعَذَابِ، وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: مَکَانُ الظَّالِمِینَ لَهُمْ الْمُدَّعِینَ لِمَنْزِلَتِهِمْ فِی أَسْفَلِ دَرْکٍ مِنْهَا، «کُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ یَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِیدُوا فِیهَا»⁽¹⁾، وَ «کُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ»⁽²⁾، بُدِّلُوا سِوَاهَا لِیَذُوقُوا الْعَذابَ، یَا آدَمُ! وَ یَا حَوَّاءُ! لَا تَنْظُرَا إِلَی أَنْوَارِی وَ حُجَجِی بِعَیْنِ الْحَسَدِ، فَأُهْبِطُکُمَا عَنْ جِوَارِی وَ أُحِلُّ بِکُمَا

هَوَانِی.(الحدیث)⁽¹⁾

از مفضل بن عمر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمودند: خداوند تبارک و تعالی روح­ها را دو هزار سال، قبل از بدن­ها، آفرید و والاترین و گرامی­ترین روح­ها را روح­های محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و امامان پس از ایشان، قرار داد و آنها را بر آسمان ها و زمین و کوه­ها نمایان کرد، پس نور ایشان همه را فرا گرفت.

سپس خداوند تبارک و تعالی به آسمان­ها و زمین و کوه­ها فرمود: اینان دوستان و اولیاء و حجّت­های من بر آفریدگانم و پیشوایان مخلوقات من هستند. هیچ موجودی را نیافریدم که او را از ایشان بیشتر دوست داشته باشم، بهشت خود را برای آنان و هر که دوستشان بدارد، آفریده­ام و آتش دوزخم را از برای دشمنان و ستیزه­جویان آنها آفریده­ام.

هر کس مقام و منزلتی که ایشان نزد من دارند و جایگاهی که از شکوه من دارند را، برای خودش ادّعا کند، به چنان عذابی گرفتارش کنم که هیچ کس از جهانیان را آن چنان عذاب نکرده باشم و او را با کفرپیشگان در پست­ترین مراتب دوزخم جای می­دهم.و هر کس به ولایت ایشان اقرار کند و منزلتی را که نزد من دارند و جایگاهی را که از شکوه من دارند برای خود ادّعا نکند، او را با ایشان در باغ­های بهشت خود، قرار دهم و هر آن چه خواهند در اختیارشان بگذارم و بزرگ منشی خود را نثار آنها سازم و در جوار خویش جایشان دهم و ایشان را شفیع بندگان و کنیزان گنهکارم کنم، از این رو ولایت آنان، امانتی در نزد آفریدگان من است. پس کدام یک از شما بار آن امانت را، با همه­ی

سنگینی­اش، می­تواند به دوش گیرد و آن مقام را برای خود ادّعا کند و آن را از برگزیدگان من سلب نماید؟

پس آسمان­ها و زمین و کوه­ها، خود را از به دوش گرفتن چنین باری کنار کشیدند و از این که منزلت ایشان را برای خود ادّعا کنند و جایگاهی را که ایشان از شکوه خداوند دارند، برای خود آرزو کنند، پروا کردند.

پس چون خداوند عزّ وجلّ، آدم و همسرش را در بهشت جای داد به آن دو فرمود: «و از (نعمتهای) آن گوارا هر چه می خواهید بخورید (امّا) نزدیک این درخت نشوید»، یعنی درخت گندم، «که از ستمگران خواهید شد»، آن دو به مقام و منزلت حضرت محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و امامان پس از آنها نگریستند و آن را ارجمندترین سراهای بهشت یافتند. گفتند: پروردگارا، این منزلت از برای کیست؟ خداوند جلّ جلاله فرمود: سرتان را به سوی ساق عرش من بلند کنید. پس هنگامی که آدم و حوّا سرشان را بالا آوردند، دیدند نام حضرت محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و امامان پس از ایشان، بر ساق عرش، به نوری از نورهای خداوند جبار جلّ و جلاله، نوشته شده است.عرض کردند: پروردگارا! اهل این منزلت نزد تو چه گرامی­اند و چقدر محبوب­اند نزد تو و چه بزرگ و ارجمندند در درگاه تو!

خداوند جلّ جلاله فرمود: اگر آنان نمی­بودند، من شما دو تن را نمی­آفریدم. آنان گنجینه­های علم من هستند و امینان اسرار من. مبادا به ایشان به دیده­ی رشک و حسد بنگرید و منزلتشان نزد من و جایگاهشان از کرامت من را، برای خود آرزو کنید، که این گونه در راه سرکشی و نافرمانی من گام می­گذارید و از ستمگران خواهید بود.

گفتند: پروردگارا! این ستمگران کیستند؟ فرمود: آنان که به ناحق، منزلت ایشان را

برای خود ادّعا می­کنند. گفتند: پروردگارا! همان گونه که منزلت ایشان را در بهشت دیدیم، جایگاه ستمگران به ایشان را در آتش دوزخ خود، به ما نشان بده.

پس خداوند تبارک و تعالی به آتش دوزخ فرمان داد و آتش هر آن چه را از شکنجه و عذاب در خود داشت نمایان ساخت، سپس خداوند عزّ و جلّ فرمود: جایگاه ستمگران به ایشان، که منزلت ایشان را ادّعا می­کنند، در پایین­ترین طبقات دوزخ است، و هر وقت بخواهند از آن خارج شوند آنها را به آن باز می گردانند و هر چه پوستشان بریان گردد، پوستهای دیگری بر جای آن قرار می­دهیم، تا سختی عذاب را بچشند.

ای آدم! و ای حوّا! به سوی این نورها و حجّت¬های من به دیده­ی رشک و حسد ننگرید، که شما را از جوار خود پایین می­فرستم و خواری را بر شما روا خواهم داشت.2_ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ صَالِحٍ الْهَرَوِیِّ، قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا (علیه السلام) : یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ! أَخْبِرْنِی عَنِ الشَّجَرَةِ الَّتِی أَکَلَ مِنْهَا آدَمُ وَ حَوَّاءُ مَا کَانَتْ؟ فَقَدِ اخْتَلَفَ النَّاسُ فِیهَا فَمِنْهُمْ مَنْ یَرْوِی أَنَّهَا الْحِنْطَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَرْوِی أَنَّهَا الْعِنَبُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَرْوِی أَنَّهَا شَجَرَةُ الْحَسَدِ.

فَقَالَ (علیه السلام) : کُلُّ ذَلِکَ حَقٌّ، قُلْتُ: فَمَا مَعْنَی هَذِهِ الْوُجُوهِ عَلَی اخْتِلَافِهَا؟ فَقَالَ: یَا أَبَا الصَّلْتِ! إِنَّ شَجَرَةَ الْجَنَّةِ تَحْمِلُ أَنْوَاعاً، فَکَانَتْ شَجَرَةُ الْحِنْطَةِ وَ فِیهَا عِنَبٌ وَ لَیْسَتْ کَشَجَرَةِ الدُّنْیَا، وَ إِنَّ آدَمَ (علیه السلام) لَمَّا أَکْرَمَهُ اللَّهُ تَعَالَی ذِکْرُهُ بِإِسْجَادِ مَلَائِکَتِهِ وَ بِإِدْخَالِهِ الْجَنَّةَ، قَالَ فِی نَفْسِهِ: هَلْ خَلَقَ اللَّهُ بَشَراً أَفْضَلَ مِنِّی؟! فَعَلِمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا وَقَعَ فِی نَفْسِهِ، فَنَادَاهُ ارْفَعْ رَأْسَکَ، یَا آدَمُ! فَانْظُرْ إِلَی سَاقِ عَرْشِی، فَرَفَعَ آدَمُ رَأْسَهُ فَنَظَرَ إِلَی سَاقِ الْعَرْشِ، فَوَجَدَ عَلَیْهِ مَکْتُوباً: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَ زَوْجَتُهُ فَاطِمَةُ سَیِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ سَیِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ.

فَقَالَ آدَمُ: یَا رَبِّ! مَنْ هَؤُلَاءِ؟ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: یَا آدَمُ! هَؤُلَاءِ ذُرِّیَّتُکَ وَ هُمْ خَیْرٌ مِنْکَ وَ

مِنْ جَمِیعِ خَلْقِی وَ لَوْ لَا هُمْ مَا خَلَقْتُکَ وَ لَا خَلَقْتُ الْجَنَّةَ وَ النَّارَ وَ لَا السَّمَاءَ وَ الْأَرْضَ، فَإِیَّاکَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَیْهِمْ بِعَیْنِ الْحَسَدِ، فَأُخْرِجَکَ عَنْ جِوَارِی، فَنَظَرَ إِلَیْهِمْ بِعَیْنِ الْحَسَدِ وَ تَمَنَّی مَنْزِلَتَهُمْ، فَتَسَلَّطَ عَلَیْهِ الشَّیْطَانُ، حَتَّی أَکَلَ مِنَ الشَّجَرَةِ الَّتِی نُهِیَ عَنْهَا، وَ تَسَلَّطَ عَلَی حَوَّاءَ لِنَظَرِهَا إِلَی فَاطِمَةَ (علیها السلام) بِعَیْنِ الْحَسَدِ، حَتَّی أَکَلَتْ مِنَ الشَّجَرَةِ کَمَا أَکَلَ آدَمُ، فَأَخْرَجَهُمَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْ جَنَّتِهِ، فَأَهْبَطَهُمَا عَنْ جِوَارِهِ إِلَی الْأَرْضِ.⁽¹⁾

از عبدالسّلام بن صالح هروی نقل است که گفت: به حضرت امام رضا (علیه السلام) عرضکردم: ای پسر رسول خدا! مرا از درختی که آدم و حوا از آن خوردند، آگاه سازید که چه درختی بود؟ چون مردم در آن اختلاف نظر دارند، بعضی روایت می­کنند که آن گندم بوده و بعضی می­گویند که آن انگور بوده و بعضی دیگر روایت می­کنند که آن درخت رشک و حسد بوده است. حضرت فرمودند: همه­ی اینها درست است. عرض کردم: چگونه همه درست است، حال آن که با هم تفاوت دارند؟

حضرت فرمودند: ای ابا صلت! یک درخت بهشتی می تواند چند نوع میوه داشته باشد، آن، درخت گندم بود و بر خود انگور هم داشت، چرا که آن مانند درخت دنیا نیست. هنگامی که خداوند متعال، آدم را با سجده کردن فرشتگان به او و ورود به بهشت، اکرام نمود، او با خودش گفت: آیا خداوند بشری بهتر از من خلق کرده است؟

پس خداوند عزّ و جلّ که از فکر آدم با خبر بود، به او فرمود: ای آدم! سرت را بلند کن و به ساق عرش من نگاه کن. آدم سرش را بلند کرد و به ساق عرش نگاه کرد و دید بر آن نوشته شده: هیچ خدایی جز الله نیست و محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) فرستاده­ی اوست و علی

بن ابی طالب (علیه السلام) امیر مؤمنان است و همسرش فاطمه (علیها السلام) بانوی زنان دو جهان است و حسن و حسین (علیهم السلام) سرور جوانان اهل بهشت هستند.

آدم (علیه السلام) گفت: پروردگارا! آنها کیستند؟ خداوند عزّ و جلّ فرمود: ای آدم! آنان از فرزندان تو هستند، و از تو و از همه­ی آفریدگان من برترند، و اگر آنها نبودند، نه تو را می­آفریدم و نه بهشت و نه جهنم و نه آسمان و نه زمین را. مبادا که به ایشان به دیده­ی رشک بنگری، که تو را از جوار خویش بیرون می­رانم.ولی آدم به آنها به دیده­ی رشک نگریست و منزلت آنان را برای خود آرزو کرد پس آنگاه شیطان بر او مسلّط شد، تا از درختی که نهی شده بود، خورد، و همچنین شیطان بر حوّا نیز مسلّط گشت چون او به مقام حضرت فاطمه (علیها السلام) ، بدیده­ی حسد نگریست، پس او نیز همانند آدم از آن درخت خورد و این گونه خداوند متعال آن دو را از بهشت خود بیرون راند و از جوار خود، به سوی زمین فرود آورد.

شماره:4

4- کد آیه: 2/37 اسم آیه: یکی از کلمات

{فَتَلَقّی ءادَمُ مِنْ رَبِّه کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیْهِ٭ۚ اِنَّهُۥ هُوَ التَّوّابُ الرَّحیمُ}

سپس آدم از پروردگار خود کلماتی دریافت نمود (تا اینکه با آنها توبه کند) پس خداوند توبه­ی او را پذیرفت، خداوند توّاب و رحیم است.

1_ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ (علیهما السلام) : حَدَّثَنِی أَبِی، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، قَالَ: یَا عِبَادَ اللَّهِ! إِنَّ آدَمَ لَمَّا رَأَی النُّورَ سَاطِعاً مِنْ صُلْبِه ِ، إِذْ کَانَ اللَّهُ قَدْ نَقَلَ أَشْبَاحَنَا مِنْ ذِرْوَةِ الْعَرْشِ إِلَی ظَهْرِهِ، رَأَی النُّورَ، وَ لَمْ یَتَبَیَّنِ الْأَشْبَاحَ.

فَقَالَ: یَا رَبِّ! مَا هَذِهِ الْأَنْوَارُ؟ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: أَنْوَارُ أَشْبَاحٍ نَقَلْتُهُمْ مِنْ أَشْرَفِ بِقَاعِ عَرْشِی إِلَی ظَهْرِکَ، وَ لِذَلِکَ أَمَرْتُ الْمَلَائِکَةَ بِالسُّجُودِ لَکَ، إِذْ کُنْتَ وِعَاءً لِتِلْکَ الْأَشْبَاحِ، فَقَالَ آدَمُ: یَا رَبِّ! لَوْ بَیَّنْتَهَا لِی، فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: انْظُرْ، یَا آدَمُ! إِلَی ذِرْوَةِ الْعَرْشِ.

فَنَظَرَ آدَمُ، وَ وَقَعَ نُورُ أَشْبَاحِنَا مِنْ ظَهْرِ آدَمَ عَلَی ذِرْوَةِ الْعَرْشِ، فَانْطَبَعَ فِیهِ صُوَرُ أَنْوَارِ أَشْبَاحِنَا الَّتِی فِی ظَهْرِهِ کَمَا یَنْطَبِعُ وَجْهُ الْإِنْسَانِ فِی الْمِرْآةِ الصَّافِیَةِ، فَرَأَی أَشْبَاحَنَا، فَقَالَ: یَا رَبِّ! مَا هَذِهِ الْأَشْبَاحُ؟

قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: یَا آدَمُ هَذِهِ أَشْبَاحُ أَفْضَلِ خَلَائِقِی وَ بَرِیَّاتِی: هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَنَا الْمَحْمُودُ الْحَمِیدُ فِی أَفْعَالِی، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِی.

وَ هَذَا عَلَیٌّ، وَ أَنَا الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِی.وَ هَذِهِ فَاطِمَةُ وَ أَنَا فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ، فَاطِمُ أَعْدَائِی عَنْ رَحْمَتِی یَوْمَ فَصْلِ قَضَائِی، وَ فَاطِمُ أَوْلِیَائِی عَمَّا یَعُرُّهُمْ وَ یُسِیئُهُمْ، فَشَقَقْتُ لَهَا اسْماً مِنِ اسْمِی.

وَ هَذَانِ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ أَنَا الْمُحْسِنُ الْمُجْمِلُ، شَقَقْتُ اسْمَیْهِمَا مِنِ اسْمِی، هَؤُلَاءِ خِیَارُ خَلِیقَتِی وَ کِرَامُ بَرِیَّتِی، بِهِمْ آخُذُ، وَ بِهِمْ أُعْطِی، وَ بِهِمْ أُعَاقِبُ، وَ بِهِمْ أُثِیبُ، فَتَوَسَّلْ إِلَیَّ بِهِمْ. یَا آدَمُ! وَ إِذَا دَهَتْکَ دَاهِیَةٌ، فَاجْعَلْهُمْ إِلَیَّ شُفَعَاءَکَ، فَإِنِّی آلَیْتُ عَلَی نَفْسِی قَسَماً حَقّاً أَنْ لَا أُخَیِّبَ بِهِمْ آمِلًا، وَ لَا أَرُدَّ بِهِمْ سَائِلًا. فَلِذَلِکَ حِینَ زَلَّتْ مِنْهُ الْخَطِیئَةُ، دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِمْ فَتَابَ عَلَیْهِ وَ غَفَرَ لَهُ.⁽¹⁾

حضرت امام سجاد (علیه السلام) فرمودند: پدرم به من خبر دادند، از قول پدرشان، که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ای بندگان خدا! همانا وقتی حضرت آدم دید نوری عظیم از صلب او ساطع است، و این زمانی بود که خداوند اشباح ما را از بالای عرش به پشت او منتقل نمود، او نور را می­دید ولی اشباح برایش آشکار نبود، پس عرض کرد: پروردگارا! این نورها چیست؟

خداوند عزّ و جلّ فرمود: نورهای اشباحی است که از ارجمندترین جای عرشم به پشت تو انتقال دادم و برای همین به فرشتگان فرمان دادم که تو را سجده کنند، چرا که تو ظرف این نورها شدی.

آدم گفت: پروردگارا! ای کاش آنان را برایم نمایان می­ساختی. خداوند عزّ و جلّ فرمود: ای آدم! به بالای عرش نگاه کن، پس چون آدم نگریست، نور اشباح ما، از صلب او بر فراز عرش افتاد و صورتهای انوار اشباح ما که در پشت او بود، نقش بست، همان گونه که چهره­ی انسان در آینه­ی صاف، نقش می­بندد، پس او اشباح مارا دید و گفت: پروردگارا! این اشباح چیست؟

خداوند متعال فرمود: ای آدم! این­ها اشباح بهترین مخلوقات و آفریدگان من هستند، این محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) است و من در همه­ی کارهایم محمود (ستوده شده) و حمید (ستودنی) هستم، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این علی (علیه السلام) است و من علیّ عظیم هستم، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این فاطمه (علیها السلام) است و من فاطر و شکافنده­ی آسمان­ها و زمین هستم و در روز داوری و فرجام، فاطم و قطع کننده­ی رحمتم از دشمنانم هستم، و فاطم و جدا کننده­ی دوستانم هستم، از هر چه که موجب سرافکندگی و ننگ ایشان شود، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این دو حسن و حسین (علیهما السلام) هستند و من محسن(نیکی کننده) و مجمل(نیکی آور) هستم، پس برای ایشان اسمی از اسم خودم برگرفتم.

اینان برگزیدگان مخلوقات من و گرامی­ترین آفریدگانم هستند، به خاطر ایشان سلب می­کنم و به خاطر ایشان عطا می­کنم و می­بخشم، به خاطر ایشان مجازات می­کنم و به خاطر ایشان پاداش می­دهم.

پس ای آدم! به وسیله­ی ایشان، به سوی من، متوسّل شو و اگر حادثه­ای ناگوار به تو رسید، ایشان را در درگاه من شفیع خودت قرار ده، همانا من به خودم سوگند خورده­ام، سوگند حقّی، که امید هیچ امیدوارای به ایشان را نا امید نکنم و درخواست هیچ درخواست­کننده­ی به ایشان را رد نکنم، پس برای همین، هنگامی که آن خطا از آدم سر زد، او به حقّ ایشان، خداوند عزّ و جلّ را خواند، پس خداوند توبه­اش را پذیرفت و او را آمرزید.2_ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ کَثِیرٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی عَرَضَ عَلَی آدَمَ فِی الْمِیثَاقِ ذُرِّیَّتَهُ، فَمَرَّ بِهِ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ هُوَ مُتَّکِئٌ عَلَی عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ فَاطِمَةُ (علیها السلام)

تَتْلُوهُمَا وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (علیهما السلام) یَتْلُوَانِ فَاطِمَةَ (علیها السلام) ، فَقَالَ اللَّهُ: یَا آدَمُ! إِیَّاکَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَیْهِ بِحَسَدٍ، أُهْبِطْکَ مِنْ جِوَارِی.

فَلَمَّا أَسْکَنَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ، مُثِّلَ لَهُ النَّبِیُّ وَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (علیهم السلام) ، فَنَظَرَ إِلَیْهِمْ بِحَسَدٍ، ثُمَّ عُرِضَتْ عَلَیْهِ الْوَلَایَةُ، فَأَنْکَرَهَا، فَرَمَتْهُ الْجَنَّةُ بِأَوْرَاقِهَا، فَلَمَّا تَابَ إِلَی اللَّهِ مِنْ حَسَدِهِ وَ أَقَرَّ بِالْوَلَایَةِ وَ دَعَا بِحَقِّ الْخَمْسَةِ: مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) غَفَرَ اللَّهُ لَهُ، وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ»، الْآیَةَ.⁽¹⁾

از عبد الرحمن بن کثیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمودند: همانا خداوند تبارک و تعالی در هنگام پیمان گرفتن از آدم، فرزندان او را بر وی نمایان ساخت. پس پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در حالی که به حضرت علی (علیه السلام) تکیه داده بودند و حضرت فاطمه (علیها السلام) در پی ایشان، و حسن و حسین (علیهما السلام) ، در پشت سر حضرت فاطمه (علیها السلام) بودند، بر او گذشتند، پس خداوند فرمود: ای آدم! بر حذر باش که بر ایشان به دیده­ی رشک نگاه نکنی که تو را از جوار خودم پایین می­فرستم.

سپس هنگامی که خداوند او را در بهشت جای داد، پیامبر و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) ، پیش چشم او نمایان شدند، پس او به ایشان به دیده­ی رشک و حسد نگریست، سپس ولایت ایشان بر او عرضه شد و او از آن سرباز زد. پسبهشت او را با برگهایش به بیرون پرتاب کرد. وقتی از رشک و حسادتی که ورزیده بود به سوی خدا توبه نمود و به ولایت ایشان اقرار کرد و خداوند را به حقّ آن پنج تن، محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) ، خواند، و خداوند او را آمرزید و این همان فرمایش خداوند است که فرمود: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِن رَّبِّهِ کَلِمَاتٍ».

3_ قال الإمام أبو محمّد الحسن العسکری (علیه السلام) : فَلَمَّا زَلَّتْ مِنْ آدَمَ الْخَطِیئَةُ، وَ اعْتَذَرَ إِلَی رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، قَالَ: یَا رَبِّ! تُبْ عَلَیَّ، وَ اقْبَلْ مَعْذِرَتِی، وَ أَعِدْنِی إِلَی مَرْتِبَتِی، وَ ارْفَعْ لَدَیْکَ دَرَجَتِی، فَلَقَدْ تَبَیَّنَ نَقْصُ الْخَطِیئَةِ، وَ ذُلُّهَا فِی أَعْضَائِی وَ سَائِرِ بَدَنِی.

قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: یَا آدَمُ! أَ مَا تَذْکُرُ أَمْرِی إِیَّاکَ، بِأَنْ تَدْعُوَنِی بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ عِنْدَ شَدَائِدِکَ وَ دَوَاهِیکَ، وَ فِی النَّوَازِلِ الَّتِی تَبْهَظُکَ؟ قَالَ آدَمُ: یَا رَبِّ! بَلَی.

قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ: فَتَوَسَّلْ بِمُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ خُصُوصاً، فَادْعُنِی أُجِبْکَ إِلَی مُلْتَمَسِکَ، وَ أَزِدْکَ فَوْقَ مُرَادِکَ.

فَقَالَ آدَمُ: یَا رَبِّ! یَا إِلَهِی! وَ قَدْ بَلَغَ عِنْدَکَ مِنْ مَحَلِّهِمْ، أَنَّکَ بِالتَّوَسُّلِ إِلَیْکَ بِهِمْ تَقْبَلُ تَوْبَتِی وَ تَغْفِرُ خَطِیئَتِی، وَ أَنَا الَّذِی أَسْجَدْتَ لَهُ مَلَائِکَتَکَ، وَ أَبَحْتَهُ (أَسکَنتَهُ) جَنَّتَکَ وَ زَوَّجْتَهُ حَوَّاءَ أَمَتَکَ، وَ أَخْدَمْتَهُ کِرَامَ مَلَائِکَتِکَ!

قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: یَا آدَمُ! إِنَّمَا أَمَرْتُ الْمَلَائِکَةَ بِتَعْظِیمِکَ بِالسُّجُودِ لَکَ، إِذْ کُنْتَ وِعَاءً لِهَذِهِ الْأَنْوَارِ، وَ لَوْ کُنْتَ سَأَلْتَنِی بِهِمْ قَبْلَ خَطِیئَتِکَ أَنْ أَعْصِمَکَ مِنْهَا، وَ أَنْ أُفَطِّنَکَ لِدَوَاعِی عَدُوِّکَ إِبْلِیسَ، حَتَّی تَحْتَرِزَ مِنْهَا لَکُنْتُ قَدْ جَعَلْتُ(فَعَلْتُ) ذَلِکَ، وَ لَکِنَّ الْمَعْلُومَ فِی سَابِقِ عِلْمِی یَجْرِی مُوَافِقاً لِعِلْمِی، فَالْآنَ فَبِهِمْ فَادْعُنِی لِأُجِیبَکَ.

فَعِنْدَ ذَلِکَ، قَالَ آدَمُ: «اللَّهُمَّ بِجَاهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ، بِجَاهِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ، وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ الطَّیِّبِینَ مِنْ آلِهِمْ لَمَّا تَفَضَّلْتَ عَلَیَّ بِقَبُولِ تَوْبَتِی وَ غُفْرَانِ زَلَّتِی وَإِعَادَتِی مِنْ کَرَامَاتِکَ إِلَی مَرْتَبَتِی».

فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: قَدْ قَبِلْتُ تَوْبَتَکَ، وَ أَقْبَلْتُ بِرِضْوَانِی عَلَیْکَ، وَ صَرَفْتُ آلَائِی وَ نَعْمَائِی إِلَیْکَ، وَ أَعَدْتُکَ إِلَی مَرْتَبَتِکَ مِنْ کَرَامَاتِی، وَ وَفَّرْتُ نَصِیبَکَ مِنْ رَحَمَاتِی.

فَذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ

الرَّحِیمُ».⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری (علیه السلام) فرمودند: وقتی آن خطا و لغزش از آدم سر زد و او از پروردگار عزّ و جلّ پوزش خواست، عرضه داشت: پروردگارا! توبه­ام را بپذیر و پوزشم را دریاب و مرا به آن مرتبه­ای که داشتم بازگردان، و مقامم را نزد خود بالا ببر، که کاستی و زیان و ذلّت آن گناه بر اعضا و جوارحم،آشکار شده و سرتاسر پیکرم را فرا گرفته است.

خداوند متعال فرمود: ای آدم! آیا به یاد نداری که تو را فرمان دادم هر گاه دشواری و گرفتاری به تو روی آورد و به سختی و مشقّت افتادی، مرا به محمّد و خاندان پاکش (علیهم السلام) بخوانی؟ آدم گفت: بله، ای پروردگارم!

خداوند عزّ و جلّ فرمود: پس، فقط به دامان محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) چنگ بزن و مرا بخوان تا در خواست تو را اجابت نمایم و بیشتر از آن چه خواسته­ای به تو عنایت کنم.

آدم گفت: ای خدا! و ای پروردگار من! آیا مقام و جایگاه ایشان نزد تو تا آنجا رسیده که همانا تو فقط با توسّل به ایشان، توبه­ام را می­پذیری و از گناهم در می­گذری؟! و حال آنکه من آن کسی هستم که فرشتگانت را به سویش به سجدهدرآوردی و در بهشت خود جای دادی و حوّا را که کنیز توست، همسرش قرار دادی و گرامی­ترین فرشتگانت را به خدمتش گماردی.

خداوند متعال فرمود: ای آدم! من فرشتگانم را از آن رو فرمان دادم تا به بزرگداشت تو، به سویت سجده آورند که تو ظرف این نورها بودی و اگر قبل از خطایت، به

واسطه­ی آن انوار، از من در خواست می­کردی، تا تو را از آن گناه نگاه دارم و از مکرهای دشمنت، شیطان، آگاه سازم تا از آن پروا کنی، هر آینه برایت انجام داده بودم. امّا آن چه پیشتر بر علم من آشکار بود، اکنون به طور کامل و دقیق روی داده است، پس اکنون به حق ایشان مرا بخوان، تا تو را اجابت نمایم.

در این هنگام آدم گفت: خداوندا! به مقام و جایگاه محمّد و خاندان پاکش (علیهم السلام) ، به شکوه محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و پاکان خاندان ایشان، بر من مرحمت فرما و توبه­ام را بپذیر و گناهم را ببخشای و مرا به آن مرتبه­ای که از کرامت تو داشتم، بازگردان.

پس خداوند عز ّو جلّ فرمود: به تحقیق توبه­ی تو را قبول کردم و با رضایت و خشنودیم بر تو روی کردم و رحمت­ها و نعمت­هایم را به سویت برگرداندم و تو را به آن مرتبه­ی کرامتی که داشتی بازگرداندم و بهره­ی تو را از رحمت خود زیاد نمودم.

پس از این جاست که خداوند عزّ و جلّ فرمود: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِن رَّبِّهِ کَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ».4_ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سُئِلَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) عَنِ الْکَلِمَاتِ الَّتِی تَلَقَّاهَا آدَمُ (علیه السلام) مِنْ رَبِّهِ، فَتابَ عَلَیْهِ؟ قَالَ: سَأَلَهُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) ، إِلَّا مَا تُبْتَ عَلَیَّ، فَتَابَ عَلَیْهِ. ⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) ، سؤال شد آن کلماتی که از

سوی خداوند به آدم (علیه السلام) القا شد، و پس از آن توبه­اش پذیرفته شد، چه بود؟

حضرت فرمودند: او خداوند را به حق محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) خواند، که توبه اش را بپذیرد، پس خداوند هم پذیرفت.

5_ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَأَلْتُ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله و سلم) عَنِ الْکَلِمَاتِ الَّتِی تَلَقَّاهَا آدَمُ مِنْ رَبِّهِ، فَتابَ عَلَیْهِ، قَالَ: سَأَلَهُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ إِلَّا تُبْتَ عَلَیَّ، فَتَابَ عَلَیْهِ.⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در باره­ی کلماتی که آدم از پروردگارش آموخت و با آن به سوی پروردگارش توبه کرد، پرسیدم، ایشان فرمودند: او از خداوند، به حق محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) خواست که توبه­اش را بپذیرد، پس خداوند هم پذیرفت.

5- کد آیه: 2/58 اسم آیه: باب حطّه

{وَاِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْیَةَ فَکُلُوا مِنْها حَیْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَکُمْ خَطایاکُمْ٭ۚ وَسَنَزیدُ الْمُحْسِنینَ}

و هنگامی که گفتیم در این قریه (بیت المقدّس) وارد شوید و از نعمتهای فراوان آن هر چه می خواهید بخورید، و از آن درب با خضوع و خشوع وارد شوید و بگوئید: خداوندا! گناهان ما را بریز تا ما شما را بیامرزیم، و به نیکوکاران پاداش بیشتری خواهیم داد.

1_ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ یقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) یقُولُ: إِنَّمَا مَثَلُ أَهْلِ بَیتِی فِیکُمْ کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ، مَنْ رَکِبَهَا نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ، وَ مَثَلِ بَابِ حِطَّةٍ، مَنْ دَخَلَهُ نَجَا وَ مَنْ لَمْ یدْخُلْهُ هَلَکَ.⁽¹⁾

از ابوذر نقل است که گفت: از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدم که می فرمودند: مثَل اهل بیت من در میان شما، مانند کشتی نوح است، هر که سوار آن شد، نجات یافت و هر که تخلف نمود، غرق شد و مانند درب حطّه است، هر که از آن داخل گردید نجات یافت و هر که داخل نشد، هلاک گردید.

2_ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: قَدِمَ رَجُلٌ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَالَ: یا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ! أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَی: «أَ فَمَنْ کانَ عَلی بَینَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ»⁽¹⁾، قَالَ: قَالَ (علیه السلام) : رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) الَّذِی کَانَ عَلَی بَینَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ أَنَا الشَّاهِدُ لَهُ وَ مِنْهُ، وَ الَّذِی نَفْسِی بِیدِهِ! مَا أَحَدٌ جَرَتْ عَلَیهِ الْمَوَاسِی مِنْ قُرَیشٍ إِلَّا وَ قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ فِیهِ مِنْ کِتَابِهِ طَائِفَةً، وَ الَّذِی نَفْسِی بِیدِهِ! لَأَنْ یکُونُوا یعْلَمُونَ مَا قَضَی اللَّهُ لَنَا أَهْلَ الْبَیتِ عَلَی لِسَانِ النَّبِی الْأُمِّی، أَحَبُّ إِلَی مِنْ أَنْ یکُونَ لِی مِلْ ءُ هَذِهِ الرَّحْبَةِ ذَهَباً، وَ اللَّهِ! مَا مَثَلُنَا فِی هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ أَوْ کَبَابِ حِطَّةٍ فِی بَنِی إِسْرَائِیل.⁽²⁾

از عبّاد بن عبد اللّه نقل است که گفت: مردی به حضور امیر مؤمنان علی (علیه السلام) آمد و عرض کرد: ای امیر مؤمنان! به من خبر دهید از معنی فرمایش خدای متعال که می فرماید: «أَ فَمَنْ کانَ عَلی بَینَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ».

راوی گفت: حضرت فرمودند: پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) همان کسی است که از سوی خدای متعال، دلیل و برهانی آشکار داشت، و من گواه او، و از او هستم. سوگند به آن کس که جانم به دست اوست! احدی از قریش نیست که تیغ سرتراشی بر سرش کشیده باشد، جز اینکه خداوند در باره او مطلبی در کتاب خود فرو فرستاده است، و سوگند به آن کس که جانم به دست اوست! اگر آنان بدانند آنچه را که خداوند در باره ما اهل بیت بر زبان پیامبر امّی خود جاری ساخته، (این دانستن آنان) نزد من محبوب­تر است از اینکه به اندازه ظرفیت این صحن (صحن مسجد کوفه) برایم طلا

باشد. به خدا سوگند! مثَل ما در میان این امّت، همچون کشتی نوح و باب حطّه در بین بنی اسرائیل است.توضیح: به اجماع همه­ی مذاهب اسلامی، یکی از مصادیق حضرات اهل بیت (علیهم السلام) ، حضرت زهرا (علیها السلام) هستند.

6- کد آیه: 2/124 اسم آیه: یکی از کلمات

{وَاِذِ ابْتَلی اِبْراهیمَ رَبُّهُۥ بِکَلِماتٍ ...}

و هنگامی که ابراهیم را پروردگارش با کلماتی آزمایش نمود.

عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) ، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ»، مَا هَذِهِ الْکَلِمَاتُ؟ قَالَ: هِیَ الْکَلِمَاتُ الَّتِی تَلَقَّاهَا آدَمُ مِنْ رَبِّهِ فَتابَ عَلَیْهِ، وَ هُوَ أَنَّهُ قَالَ: یَا رَبِّ! أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) إِلَّا تُبْتَ عَلَیَّ، فَتَابَ اللَّهُ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ.(الحدیث) ⁽¹⁾

از مفضل بن عمر نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) در باره­ی فرمایش خداوند عزّ و جلّ: «وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ»، پرسیدم که این کلمات چیست؟ حضرت فرمودند: این­ها، همان کلماتی هستند که آدم از پروردگارش دریافت نمود و توبه اش پذیرفته شد، و آن از این قرار بود که او به خدا عرض کرد:

پروردگارا! به حق محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) ، از تو مسألت دارم که توبه­ی مرا بپذیری. پس خداوند هم توبه­ی او را پذیرفت که او توبه­پذیر و مهربان است.

7- کد آیه: 2/143 اسم آیه: یکی از شهود

{وَکَذلِکَ جَعَلْناکُمْ اُمَّةً وَسَطًا لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ وَیَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهیدًا٭ۗ ...}

و بدین گونه شما را امتی میانه قرار دادیم تا بر مردم گواه باشید و پیامبر هم بر شما گواه باشد.

عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ، عَنْ عَلِیٍّ (علیه السلام) : أَنَّ اللَّهَ تَعَالَی إِیَّانَا عَنَی بِقَوْلِهِ: «لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ»، فَرَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) شَاهِدٌ عَلَیْنَا، وَ نَحْنُ شُهَدَاءُ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ، وَ حُجَّتُهُ فِی أَرْضِهِ، وَ نَحْنُ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ: «وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّةً وَسَطاً».⁽¹⁾

از سلیم بن قیس نقل است که گفت: حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: همانا مقصود خدای متعال در آیه­ی: «لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ»، فقط ما هستیم، پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گواه بر ما هستند و ما گواه بر مردم و حجّت او در زمین هستیم، و ما کسانی هستیم که خداوند در باره­ی آنها فرموده: «وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّةً وَسَطاً».

8- کد آیه: 2/208 اسم آیه: سِلم

{یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کافَّةً وَلا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ٭ۚ اِنَّهُۥ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ}

ای کسانی که ایمان آورده ­اید! همگی در صلح و آشتی در آیید! و از گامهای شیطان، پیروی نکنید، که او دشمن آشکار شماست!

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَجْلَانَ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) ، فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ»، قَالَ: فِی وَلَایَتِنَا.⁽¹⁾

از عبد الله بن عجلان نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقر (علیه السلام) در باره فرمایش خداوند عزّ و جلّ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ»، فرمودند: یعنی در ولایت ما، وارد شوید.

توضیح: ضمیر «نا» در «ولایتنا»، به اهل بیت برمی گردد، و چون حضرت زهرا (علیها السلام) از جمله اهل بیت هستند، پس این آیه در شأن ایشان هم نازل شده است.

9- کد آیه: 2/255 اسم آیه: شفاعت حضرت فاطمه (علیها السلام)

{...مَنْ ذَا الَّذی یَشْفَعُ عِنْدَهُۥ اِلّا بِاِذْنِه٭ۚ یَعْلَمُ ما بَیْنَ اَیْدیهِمْ وَما خَلْفَهُمْ٭...}

کیست که در نزد او، جز به فرمان او شفاعت کند؟! آنچه را در پیش روی آنها و پشت سرشان است می داند.

فی المحاسن أحمد بن محمد بن خالد البرقی، بِإِسْنَادِهِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) : قَوْلُهُ: «مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ ما بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ»، أَیْ مَنْ هُمْ؟ قَالَ: نَحْنُ أُولَئِکَ الشَّافِعُونَ.⁽¹⁾

در کتاب محاسن، جناب احمد بن محمد بن خالد برقی با اسنادش گفت: از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) درباره این فرمایش خداوند: «مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ ما بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ»، پرسیدم که یعنی چه کسانی هستند؟ حضرت فرمودند: آن شفاعت کنندگان، ما هستیم.

توضیح: همانطور که می دانید، هنگامی که در روایات معصومین (علیهم السلام) عبارت «نحن» بکار برده شود، حضرت فاطمه (علیها السلام) نیز یکی از مصادیق آن می باشند، بنابر این خداوند در آیه فوق به مقام شفاعت آن حضرت هم اشاره فرموده است.

البته در روایات بسیاری، مقام شفاعت ایشان بیان شده، که برای نمونه به یک

مورد اشاره می نماییم:

فی تفسیر فرات بن إبراهیم، سَهْلُ بْنُ أَحْمَدَ الدِّینَوَرِیُّ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّادِقِ (علیه السلام) قَالَ: قَالَ جَابِرٌ لِأَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) : جُعِلْتُ فِدَاکَ! یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ! حَدِّثْنِی بِحَدِیثٍ فِی فَضْلِ جَدَّتِکَ فَاطِمَةَ (علیها السلام) ، إِذَا أَنَا حَدَّثْتُ بِهِ الشِّیعَةَ فَرِحُوا بِذَلِکَ.

قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (علیه السلام) : حَدَّثَنِی أَبِی، عَنْ جَدِّی، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، قَالَ: إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ نُصِبَ لِلْأَنْبِیَاءِ وَ الرُّسُلِ مَنَابِرُ مِنْ نُورٍ، فَیَکُونُ مِنْبَرِی أَعْلَی مَنَابِرِهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ...

الی ان قال:

ثُمَّ یُنَادِی الْمُنَادِی، وَ هُوَ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) : أَیْنَ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ؟ أَیْنَ خَدِیجَةُ بِنْتُ خُوَیْلِدٍ؟ أَیْنَ مَرْیَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ؟ أَیْنَ آسِیَةُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ؟ أَیْنَ أُمُّ کُلْثُومٍ أُمُّ یَحْیَی بْنِ زَکَرِیَّا؟ فَیَقُمْنَ، فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: یَا أَهْلَ الْجَمْعِ! لِمَنِ الْکَرَمُ الْیَوْمَ؟ فَیَقُولُ: مُحَمَّدٌ وَ عَلِیٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ، فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی: یَا أَهْلَ الْجَمْعِ! إِنِّی قَدْ جَعَلْتُ الْکَرَمَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ فَاطِمَةَ، یَا أَهْلَ الْجَمْعِ! طَأْطِئُوا الرُّءُوسَ، وَ غُضُّوا الْأَبْصَارَ، فَإِنَّ هَذِهِ فَاطِمَةُ تَسِیرُ إِلَی الْجَنَّةِ، فَیَأْتِیهَا جَبْرَئِیلُ بِنَاقَةٍ مِنْ نُوقِ الْجَنَّةِ، مُدَبَّحَةَ الْجَنْبَیْنِ، خِطَامُهَا مِنَ اللُّؤْلُؤِ، الرَّطْبِ عَلَیْهَا رَحْلٌ مِنَ الْمَرْجَانِ، فَتُنَاخُ بَیْنَ یَدَیْهَا، فَتَرْکَبُهَا، فَیَبْعَثُ اللَّهُ مِائَةَ أَلْفِ مَلَکٍ لِیَسِیرُوا عَنْ یَمِینِهَا، وَ یَبْعَثُ إِلَیْهَا مِائَةَ أَلْفِ مَلَکٍ عَنْ یَسَارِهَا، وَ یَبْعَثُ إِلَیْهَا مِائَةَ أَلْفِ مَلَکٍ یَحْمِلُونَهَا عَلَی أَجْنِحَتِهِمْ، حَتَّی یُصَیِّرُوهَا عَلَی بَابِ الْجَنَّةِ.

فَإِذَا صَارَتْ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ تَلْتَفِتُ، فَیَقُولُ اللَّهُ: یَا بِنْتَ حَبِیبِی! مَا الْتِفَاتُکِ، وَ قَدْ أَمَرْتُ بِکِ إِلَی جَنَّتِی؟ فَتَقُولُ: یَا رَبِّ! أَحْبَبْتُ أَنْ یُعْرَفَ قَدْرِی فِی مِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ، فَیَقُولُ اللَّهُ: یَا بِنْتَ حَبِیبِی! ارْجِعِی فَانْظُرِی مَنْ کَانَ فِی قَلْبِهِ حُبٌّ لَکِ أَوْ لِأَحَدٍ مِنْ

ذُرِّیَّتِکِ خُذِی بِیَدِهِ فَأَدْخِلِیهِ الْجَنَّةَ.

قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (علیه السلام) : وَ اللَّهِ! یَا جَابِرُ! إِنَّهَا ذَلِکَ الْیَوْمَ لَتَلْتَقِطُ شِیعَتَهَا وَ مُحِبِّیهَا کَمَا یَلْتَقِطُ الطَّیْرُ الْحَبَّ الْجَیِّدَ مِنَ الْحَبِّ الرَّدِی ءِ.

فَإِذَا صَارَ شِیعَتُهَا مَعَهَا عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ یُلْقِی اللَّهُ فِی قُلُوبِهِمْ أَنْ یَلْتَفِتُوا، فَإِذَا الْتَفَتُوا یَقُولُ اللَّهُ: یَا أَحِبَّائِی! مَا الْتِفَاتُکُمْ، وَ قَدْ شَفَّعْتُ فِیکُمْ فَاطِمَةَ بِنْتَ حَبِیبِی؟ فَیَقُولُونَ: یَا رَبِّ! أَحْبَبْنَا أَنْ یُعْرَفَ قَدْرُنَا فِی مِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ، فَیَقُولُ اللَّهُ: یَا أَحِبَّائِی! ارْجِعُوا وَ انْظُرُوا مَنْ أَحَبَّکُمْ لِحُبِّ فَاطِمَةَ، انْظُرُوا مَنْ أَطْعَمَکُمُ لِحُبِّ فَاطِمَةَ، انْظُرُوا مَنْ کَسَاکُمْ لِحُبِّ فَاطِمَةَ، انْظُرُوا مَنْ سَقَاکُمْ شَرْبَةً فِی حُبِّ فَاطِمَةَ، انْظُرُوا مَنْ رَدَّ عَنْکُمْ غَیْبَةً فِی حُبِّ فَاطِمَةَ، فَخُذُوا بِیَدِهِ وَ أَدْخِلُوهُ الْجَنَّةَ، قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (علیه السلام) : وَ اللَّهِ! لَا یَبْقَی فِی النَّاسِ إِلَّا شَاکٌّ أَوْ کَافِرٌ أَوْ مُنَافِقٌ.(الحدیث)⁽¹⁾

در تفسیر فرات بن ابراهیم، سهل بن احمد دینوری با اسنادش از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) روایت نموده، که آن حضرت فرمودند: جابر به حضرت امام محمّد باقر (علیه السلام) عرض کرد: فدایتان شوم! ای پسر رسول خدا! حدیثی در فضیلت جدّه بزرگوار خود، حضرت فاطمه (علیها السلام) برای من بفرمایید، که هر وقت آن را برای شیعیان بازگو کنم، خوشحال شوند.

امام باقر (علیه السلام) فرمودند: پدرم حدیثی را، از قول جدّم، از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت کردند که آن حضرت فرمودند: هنگامی که روز قیامت فرا رسد، منبرهایی از نور برای پیامبران و رسولان نصب خواهد شد، پس در آن روز، منبر من از همه منبرها، بالاتر خواهد بود.

تا آنجا که فرمودند:

سپس منادی که جبرئیل است ندا می دهد: فاطمه، دختر محمد کجاست؟ خدیجه دختر خُوَیلد کجاست؟ مریم دختر عمران کجاست؟ آسیه دختر مزاحم کجاست؟ ام کلثوم مادر یحیی بن زکریا کجاست؟

پس آنها برمی خیزند، سپس خداوند تبارک و تعالی می فرماید: ای اهل محشر! امروز کرامت و بزرگواری از آنِ کیست؟ حضرت محمّد و علی و حسن و حسین (علیهم السلام) می گویند: از آنِ خدایی که یکتا و قهار است. پس خداوند متعال می فرماید: ای اهل محشر! من کرامت را برای محمّد، علی، حسن، حسین و فاطمه قرار دادم. ای اهل محشر! سرهایتان را به زیر بیاندازید و چشمانتان را ببندید، تا اینکه همانا این فاطمه به بهشت برود.

پس جبرئیل برای آن حضرت از بهشت ناقه ای می آورد که دو پهلوی آن را با دیبای بهشتی تزیین کرده اند، افسار آن از مروارید درخشان است و کجاوه آن از مرجان است، پس جبرئیل ناقه را مقابل آن حضرت می خواباند و حضرت فاطمه (علیها السلام) سوار بر آن می شوند.

آنگاه خدای متعال صد هزار فرشته می فرستد تا در طرف راست آن حضرت حرکت نمایند، و صد هزار فرشته دیگر می فرستد تا در طرف چپ ایشان حرکت نمایند، و صد هزار فرشته دیگر می فرستد که آن حضرت را بر روی بالهای خود حمل کنند تا به درِ بهشت برسانند.

پس هنگامی که به درِ بهشت رسیدند، حضرت فاطمه (علیها السلام) به پشت سر خود نگاهی می اندازند، و خداوند می فرماید: ای دختر حبیب من! چرا نگاه کردی، در حالی که من دستور دادم که تو را به بهشت بیاورند؟ پس آن حضرت عرضهمی دارند: پروردگارا! دوست دارم در چنین روزی قدر و منزلت من شناخته شود.

خداوند می فرماید: ای دختر حبیب من! برگرد و ببین چه کسی در قلبش محبّت تو و یا محبّت یکی از فرزندان تو می باشد، پس دست او را بگیر و او را داخل بهشت نما.

امام باقر (علیه السلام) فرمودند: به خدا سوگند! ای جابر! آن حضرت در آن روز، همان طوری که پرنده، دانه خوب را از بد جدا می کند، شیعیان و دوستداران خود را، از میان اهل محشر جدا می کنند.

پس هنگامی که شیعیان با آن حضرت به درِ بهشت می رسند، خداوند به دل آنها می اندازد که پشت سر خود نگاهی کنند، پس وقتی نگاه کردند، خداوند می فرماید: ای دوستان من! برای چه به پشت سر خویش می نگرید، در حالی که من شفاعت فاطمه، دختر حبیب خود را درباره شما پذیرفتم؟

آنها می گویند: پروردگارا! دوست داریم که در چنین روزی قدر و ارزش ما شناخته شود، خداوند می فرماید: ای دوستان من! برگردید و ببینید هر کسی که شما را به خاطر دوستی فاطمه دوست داشته، و هر کسی که به خاطر محبّت فاطمه به شما غذا داده، و هر کسی که به خاطر دوستی فاطمه به شما لباس پوشانیده، و هر کسی که به خاطر محبّت فاطمه یک جرعه آب به شما داده، و هر کسی که به خاطر محبّت فاطمه غیبتی را از شما دفع نموده، دست همه آنها را بگیرید و داخل بهشت نمایید.

امام باقر (علیه السلام) فرمودند: به خدا سوگند! که از آن جماعت، غیر از افراد شکّاک و کافر و منافق، هیچ کس باقی نمی مانند.

10- کد آیه: 2/269 اسم آیه: حکمت

{یُؤْتِی الْحِکْمَةَ مَنْ یَشاءُ٭ۚ وَمَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ اُوتِیَ خَیْرًا کَثیرًا٭ۗ وَما یَذَّکَّرُ اِلّا اُولُوا الْاَلْبابِ}

خداوند حکمت را به هر کس بخواهد می دهد، و آنکه به او حکمت داده شود، بی تردید به او خیر فراوانی داده شده است، و جز خردمندان، کسی متذکّر نمی گردد.

عَنْ عَلِیٍّ (علیه السلام) : قَضَی فِی عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، فَأَعْجَبَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ الْحِکْمَةَ فِینَا أَهْلَ الْبَیْتِ.⁽¹⁾

حضرت امیر المؤمنین، علی (علیه السلام) فرمودند: من، در دوران رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، قضاوتی انجام دادم، پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) تعجّب نمودند و فرمودند: شکر و سپاس مخصوص خداوندی است که حکمت را در میان ما اهل بیت، قرار داد.

توضیح: همانطور که قبلاً هم اشاره شد، چون حضرت زهرا (علیها السلام) یکی از مصادیق اهل بیت (علیهم السلام) هستند، پس طبق حدیث فوق، این آیه در شأن ایشان نیز می باشد.

سوره مبارکه آل عمران

11- کد آیه: 3/7 اسم آیه: راسخون

{... وَما یَعْلَمُ تَاْویلَهُۥ اِلَّا اللّهُ٭ۗ وَالرّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ ءامَنّا بِه کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا٭ۗ وَما یَذَّکَّرُ اِلّا اُولُوا الْاَلْبابِ}

در حالی که تفسیر آنها را، جز خدا و راسخان در علم، نمی دانند. می گویند: «ما به همه آن ایمان آوردیم، همه از طرف پروردگار ماست.» و جز صاحبان عقل، متذکّر نمی شوند.

1_ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) ، قَالَ: سَمِعْتُهُ یَقُولُ: إِنَّ الْقُرْآنَ زَاجِرٌ وَ آمِرٌ، یَأْمُرُ بِالْجَنَّةِ وَ یَزْجُرُ عَنِ النَّارِ، وَ فِیهِ مُحْکَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ، فَأَمَّا الْمُحْکَمُ فَیُؤْمَنُ بِهِ وَ یُعْمَلُ بِهِ وَ یُدَبَّرُ بِهِ، وَ أَمَّا الْمُتَشَابِهُ فَیُؤْمَنُ بِهِ وَ لَا یُعْمَلُ بِهِ، وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: «فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِیلِهِ وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا»، وَ آلُ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ.⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمودند: همانا قرآن، بازدارنده و امرکننده است، به سوی بهشت امر می کند و از آتش جهنم باز می دارد، و در آن آیات محکم و متشابه وجود دارد، پس آیات محکم، آنهایی هستند که به آنها ایمان آورده می شود و بدان ها عمل می شود و از آنها پند و عبرت گرفته می شود، و آیات متشابه، آیاتی هستند که به آنها ایمان آورده می شود ولی

به آنها عمل نمی شود، و این فرمایش خداوند است که می فرماید: «فَأَمَّا الَّذِینَ فی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَهِ وَابْتِغَاء تَأْوِیلِهِ وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا»، و آل محمّد (علیهم السلام) ، همان راسخان در علم هستند.

2_ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) ، قَالَ: نَحْنُ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ، وَ نَحْنُ نَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ.⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمودند: ما راسخان در علم هستیم و ما تأویل و تفسیر قرآن را می دانیم.

توضیح: از دلالت هر دو حدیث نتیجه می شود که حضرت زهرا (علیها السلام) جزء راسخون در علم هستند، هم عبارت «آل محمّد» شمول دارد، و هم ضمیر «نحن».

12- کد آیه: 3/33 اسم آیه: برگزیده

{اِنَّ اللّهَ اصْطَفی ءادَمَ وَنُوحًا وَءالَ اِبْراهیمَ وَءالَ عِمْرانَ عَلَی الْعالَمینَ}

خداوند، آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برگزید.

1_ عَنْ إِبْرَاهِیمِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ، قَالَ: سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) یَقُولُ: کَانَ یَقْرَأُ: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَی الْعَالَمِینَ»، قَالَ: هَکَذَا أُنْزِلَتْ.⁽¹⁾

از ابراهیم بن عبد الصمد بن محمد بن ابراهیم نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) شنیدم که می خواندند: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَی الْعَالَمِینَ»، و فرمودند: آیه، این گونه نازل شده است.

2_ فی تفسیر القمی، قَالَ الْعَالِمُ (علیه السلام) : نَزَلَ: «وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَی الْعَالَمِینَ»، فَأَسْقَطُوا آلَ مُحَمَّدٍ مِنَ الْکِتَابِ.⁽²⁾

جناب علی بن ابراهیم قمی در تفسیرش نقل کرده که امام (علیه السلام) فرمودند: آیه،

اینچنین نازل شده است: «وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَی الْعَالَمِینَ»، پس عبارت «آل محمّد (علیهم السلام) » را از قرآن، حذف کرده اند.3_ فی تفسیر العیاشی: عَنْ أَیُّوبَ، قَالَ: سَمِعَنِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) وَ أَنَا أَقْرَأُ: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَی الْعالَمِینَ»، فَقَالَ لِی: وَ آلَ مُحَمَّدٍ کَانَتْ فَمَحَوْهَا، وَ تَرَکُوا آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ.⁽¹⁾

عیاشی در تفسیرش از ایوب نقل کرده که گفت: من، در حال خواندن آیه ی: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَی الْعالَمِینَ»، بودم که حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) شنیدند، پس به من فرمودند: در این آیه «و آل محمّد (علیهم السلام) » هم بوده، ولی آن را حذف کرده اند، و فقط آل ابراهیم و آل عمران را باقی گذاشته اند.

4_ فی تفسیر العیاشی: عَنْ أَبِی عَمْرٍو الزُّبَیْرِیِّ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) ، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: مَا الْحُجَّةُ فِی کِتَابِ اللَّهِ أَنَّ آلَ مُحَمَّدٍ هُمْ أَهْلُ بَیْتِهِ؟ قَالَ: قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ _ هَکَذَا نَزَلَتْ _ عَلَی الْعالَمِینَ»، «ذُرِّیَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ»⁽²⁾، وَ لَا یَکُونُ الذُّرِّیَّةُ مِنَ الْقَوْمِ إِلَّا

نَسْلَهُمْ مِنْ أَصْلَابِهِمْ.(الحدیث)⁽¹⁾

عیاشی در تفسیرش از ابو عمرو زبیری نقل کرده که گفت: از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) پرسیدم: چه دلیلی در کتاب خدا وجود دارد که ثابت کند آل محمّد (علیهم السلام) ، همان اهل بیت پیامبر (علیهم السلام) ، هستند؟ حضرت فرمودند: فرمایش خداوند تبارک و تعالی که می فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَآلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ، که آیه، این گونه نازل شده است، علَی الْعالَمِینَ»، «ذُرِّیَّهً بَعضُهَا مِن بَعضٍ وَ اللّهُ سَمِیع علِیمٌ»، و ذریّه هر قومی از نسل و تبار آن قوم می باشند.

توضیح: در همه روایات فوق حضرت زهرا (علیها السلام) جزء خاندان حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) می باشند، پس طبق این آیه، آن حضرت، از برگزیدگان الهی محسوب می شوند.

13- کد آیه: 3/37 اسم آیه: موهبت الهی

{... قالَ یا مَرْیَمُ اَنّی لَکِ هذا٭ۖ قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّهِ٭ۖ اِنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ}

گفت: ای مریم! «این را از کجا آورده ای؟!» گفت: «این از سوی خداوند است، او به هر که بخواهد، بی حساب روزی می دهد».

1_ عَنْ رَبِیعَةِ السَّعْدِیِّ، قَالَ: حَدَّثَنِی حُذَیْفَةُ بْنُ الْیَمَانِ، قَالَ: لَمَّا خَرَجَ جَعْفَرُ بْنُ أَبِی طَالِبٍ مِنْ أَرْضِ الْحَبَشَةِ إِلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، قَدِمَ جَعْفَرٌ وَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) بِأَرْضِ خَیْبَرَ، فَأَتَاهُ بِالْفَرْعِ مِنَ الْغَالِیَةِ وَ الْقَطِیفَةِ، فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) : لأدفعن هَذِهِ الْقَطِیفَةِ إِلَی رَجُلٍ یُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ، وَ یُحِبُّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، فَمَدَّ أَصْحَابُ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله و سلم) أَعْنَاقَهُمْ إِلَیْهَا، فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) : أَیْنَ عَلِیٌّ؟ فَوَثَبَ عَمَّارُ بْنُ یَاسِرٍ فَدَعَا عَلِیّاً (علیه السلام) ، فَلَمَّا جَاءَ، قَالَ لَهُ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) : یَا عَلِیُّ! خُذِ الْقَطِیفَةَ إِلَیْکَ، فَأَخَذَهَا عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ أُمْهِلَ حَتَّی قَدِمَ الْمَدِینَةَ، فَانْطَلَقَ إِلَی الْبَقِیعِ، وَ هُوَ سُوقُ الْمَدِینَةِ، فَأَمَرَ صَائِغاً فَفَصَلَ الْقَطِیفَةَ سِلْکاً سِلْکاً، فَبَاعَ الذَّهَبَ، وَ کَانَ أَلْفَ مِثَقَالِ، فَفَرَّقَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) فِی فُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَی مَنْزِلِهِ، وَ لَمْ یَتْرُکْ لَهُ مِنَ الذَّهَبِ قَلِیلًا وَ لَا کَثِیراً.

فَلَقِیَهُ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) مِنْ غَدٍ فِی نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فِیهِمْ حُذَیْفَةُ وَ عَمَّارٌ، فَقَالَ: یَا عَلِیُّ! إِنَّکَ أَخَذْتَ بِالْأَمْسِ أَلْفَ مِثْقَالٍ، فَاجْعَلْ غَدَائِی الْیَوْمَ وَ أَصْحَابِی هَؤُلَاءِ عِنْدَکَ، وَ لَمْ یَکُنْ عَلِیٌّ (علیه السلام) یَرْجِعُ یَوْمَئِذٍ إِلَی شَیْ ءٍ مِنَ الْعُرُوضِ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ، فَقَالَ حَیَاءً مِنْهُ وَ تَکَرُّماً: نَعَمْ، یَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ فِی الرُّحْبِ وَ السَّعَةِ، ادْخُلْ، یَا نَبِیَّ اللَّهِ! أَنْتَ وَ مَنْ مَعَکَ.

قَالَ: فَدَخَلَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) ثُمَّ قَالَ لَنَا: ادْخُلُوا.

قَالَ حُذَیْفَةُ: وَ کُنَّا خَمْسَةَ نَفَرٍ، أَنَا وَ عَمَّارٌ وَ سَلْمَانُ وَ أَبُو ذَرٍّ وَ الْمِقْدَادُ (رضی الله عنهم) ، فَدَخَلْنَا وَ دَخَلَ عَلِیٌّ عَلَی فَاطِمَةَ (علیهما السلام) یَبْتَغِی عِنْدَهَا شَیْئاً مِنْ زَادٍ، فَوَجَدَ فِی وَسَطِ الْبَیْتِ جَفْنَةً مِنْ ثَرِیدٍ تَفُورُ، وَ عَلَیْهَا عُرَاقٌ کَثِیرٌ، کَأَنَّ رَائِحَتَهَا الْمِسْکُ، فَحَمَلَهَا عَلِیٌّ (علیه السلام) حَتَّی وَضَعَهَا بَیْنَ یَدَیِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ مَنْ حَضَرَ مَعَهُ، فَأَکَلْنَا مِنْهَا حَتَّی تَمَلَّأْنَا، وَ لَا یَنْقُصُ مِنْهَا قَلِیلٌ وَ لَا کَثِیرٌ، وَ قَامَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) حَتَّی دَخَلَ عَلَی فَاطِمَةَ (علیها السلام) ، وَ قَالَ: أَنَّی لَکِ هَذَا الطَّعَامُ؟ یَا فَاطِمَةُ! فَرَدَّتْ عَلَیْهِ وَ نَحْنُ نَسْمَعُ قَوْلَهُمَا، فَقَالَتْ: «هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ».

فَخَرَجَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) إِلَیْنَا مُسْتَعْبِراً، وَ هُوَ یَقُولُ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یُمِتْنِی حَتَّی رَأَیْتُ لِابْنَتِی مَا رَأَی زَکَرِیَّا (علیه السلام) لِمَرْیَمَ (علیها السلام) . کَانَ إِذَا دَخَلَ عَلَیْهَا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقاً فَیَقُولُ لَهَا: یا مَرْیَمُ! أَنَّی لَکِ هذا؟ فَتَقُولُ: «هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ».⁽¹⁾

از ربیعه سعدی نقل است که گفت: حذیفة بن یمان برای من نقل کرد و گفت: هنگامی که جعفر ابی طالب از حبشه خارج شد و به سوی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رهسپار شد، تا در سرزمین خیبر به آن حضرت رسید، پس در آن جا عطری گرانبها و پارچه ای زربافت به ایشان تقدیم نمود، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: این پارچه را به مردی خواهم داد که خداوند و رسولش را دوست دارد و خدا و رسولش نیز، او را دوست دارند.

پس یاران پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) گردن کشیدند تا آن پارچه را ببینند، پس پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: علی کجاست؟ پس عمار بن یاسر، با عجله از جایش بلند شد و حضرت علی (علیه السلام) را صدا زد. پس هنگامی که آن حضرت آمدند، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به او فرمودند:

ای علی! بگیر، این پارچه برای تو است، پس حضرت علی (علیه السلام) آن را گرفتند و صبر کردند تا به مدینه رسیدند، آنگاه به بقیع، که بازار مدینه بود، رفتند، و به یک زرگر فرمودند تا آن پارچه را رشته رشته کند، آنگاه طلاها را که هزار مثقال بود، فروختند.

پس حضرت علی (علیه السلام) آن را در میان نیازمندان مهاجرین و انصار تقسیم کردند. سپس به خانه خودشان بازگشتند، در حالی که از آن طلا، برای خودشان، هیچ چیزی برنداشتند.

فردای آن روز، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) همراه با تعدادی از اصحابشان، که حذیفه و عمّار هم در بین آنها بودند، او را دیدند، و فرمودند: ای علی! تو دیروز هزار مثقال طلا گرفتی، پس امروز، صبحانه من و این اصحابم با تو باشد، و در آن روز حضرت علی (علیه السلام) چیزی از طلا و یا نقره نداشتند، ولی از روی حیا و احترام گفتند: بله، ای رسول خدا! بفرمایید، شما و همراهانتان، در گشایش و راستی داخل شوید.

آنگاه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) داخل شدند و سپس به ما فرمودند: داخل شوید.

حذیفه گفت: و ما پنج نفر بودیم، من و عمّار و سلمان و ابوذر و مقداد _ که خداوند از آنان خوشنود باد _ پس داخل شدیم. سپس حضرت علی (علیه السلام) نزد حضرت فاطمه (علیها السلام) رفتند تا از ایشان طعامی طلب کنند، که در این هنگام در وسط خانه دیگی از آبگوشت را دیدند که می جوشد و پُر از گوشت خالص است و از آن بوی مشک به مشام می رسد.

حضرت علی (علیه السلام) آن را برداشتند و مقابل پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و همراهان آن حضرت، گذاشتند، ما هم از آن خوردیم تا اینکه سیر شدیم. ولی از آن، نه چیزی کم شد و نهزیاد.

سپس پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) برخاستند و نزد حضرت فاطمه (علیها السلام) رفتند و فرمودند: ای فاطمه! این غذا از کجا برای تو آمده است؟ حضرت فاطمه (علیها السلام) ، در حالی که ما

سخنانشان را می شنیدیم، جواب دادند: آن از سوی خداوند است، خداوند به هر که بخواهد، بی حساب، روزی می دهد.

آنگاه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با چشمانی گریان، به نزد ما برگشتند در حالی که می فرمودند: خدا را سپاس، که مرا زنده نگه داشت، تا این که در باره دخترم چیزی را دیدم، که زکریّا (علیه السلام) در باره مریم (علیها السلام) دیده بود، او وقتی در محراب به نزد مریم (علیها السلام) می رفت، و در کنارش غذا می دید، پس به او می گفت: ای مریم! اینها از کجا برایت آمده است؟ و او پاسخ می داد: این، از پیشگاه خداوند آمده است، خداوند به هر که را بخواهد، بی حساب، روزی می دهد.

2_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) أَقَامَ أَیَّاماً وَ لَمْ یَطْعَمْ طَعَاماً حَتَّی شَقَّ ذَلِکَ عَلَیْهِ، فَطَافَ فِی دِیَارِ أَزْوَاجِهِ فَلَمْ یُصِبْ عِنْدَ إِحْدَاهُنَّ شَیْئاً، فَأَتَی فَاطِمَةَ فَقَالَ: یَا بُنَیَّةِ! هَلْ عِنْدَکِ شَیْ ءٌ آکُلُهُ؟ فَإِنِّی جَائِعٌ، قَالَتْ: لَا، وَ اللَّهِ! بِنَفْسِی وَ أُمِّی! فَلَمَّا خَرَجَ عَنْهَا بَعَثَتْ جَارَةٌ لَهَا رَغِیفَیْنِ وَ بَضْعَةَ لَحْمٍ فَأَخَذَتْهُ وَ وَضَعَتْهُ فِی جَفْنَةٍ وَ غَطَّتْ عَلَیْهَا، وَ قَالَتْ: وَ اللَّهِ! لَأُوثِرَنَّ بِهَذَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) عَلَی نَفْسِی وَ مَنْ غَیْرِی، وَ کَانُوا مُحْتَاجِینَ إِلَی شُبْعَةِ طَعَامٍ، فَبَعَثَتْ حَسَناً أَوْ حُسَیْناً إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) فَرَجَعَ إِلَیْهَا.

فَقَالَتْ: قَدْ أَتَانَا اللَّهُ بِشَیْ ءٍ فَخَبَأْتُهُ لَکَ، فَقَالَ: هَلُمِّی، یَا بُنَیَّةِ! فَکَشَفَتِ الْجَفْنَةَ فَإِذَا هِیَ مَمْلُوءَةٌ خُبْزاً وَ لَحْماً، فَلَمَّا نَظَرَتْ إِلَیْهِ بُهِتَتْ وَ عَرَفَتْ أَنَّهُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ، فَحَمِدَتِ اللَّهَ وَصَلَّتْ عَلَی نَبِیِّهِ أَبِیهَا وَ قَدَّمَتْهُ إِلَیْهِ، فَلَمَّا رَآهُ حَمِدَ اللَّهَ وَ قَالَ: مِنْ أَیْنَ لَکِ هَذَا؟

قالَتْ: «هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ»، فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) إِلَی عَلِیٍّ فَدَعَاهُ وَ أَحْضَرَهُ وَ أَکَلَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (علیهم السلام) وَ جَمِیعُ أَزْوَاجِ النَّبِیِّ حَتَّی شَبِعُوا.

قَالَتْ فَاطِمَةُ (علیها السلام) : وَ بَقِیَتِ الْجَفْنَةُ کَمَا هِیَ، فَأَوْسَعْتُ مِنْهَا عَلَی جَمِیعِ جِیرَانِی، وَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهَا بَرَکَةً وَ خَیْراً کَثِیراً.⁽¹⁾

از جابر بن عبد اللَّه نقل است که گفت: همانا چند روزی بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گذشت که چیزی نخورده بودند، تا اینکه تحمّل این گرسنگی برای ایشان سخت گردید، پس به خانه زنان خود رفتند ولی در آنجا هم چیزی نیافتند، پس به خانه حضرت فاطمه (علیها السلام) رفتند و فرمودند: ای دخترم! آیا نزد تو غذایی هست تا من بخورم؟ زیرا من گرسنه ام.

حضرت فاطمه (علیها السلام) پاسخ دادند: نه، به خدا قسم! جان من و مادرم به فدایتان! وقتی آن حضرت از خانه حضرت فاطمه (علیها السلام) خارج شدند، کنیزی دو قرص نان و مقداری گوشت، برای حضرت فاطمه (علیها السلام) فرستاد، پس ایشان آنها را گرفتند و در کاسه ای بزرگ گذاشتند و روی آن را با پارچه ای پوشاندند و فرمودند: به خدا سوگند! من در خوردن این غذا، رسول خدا را بر خودم و دیگران، مقدّم می دارم، و این در حالی بود که خود آنها به یک وعده غذا محتاج بودند.

سپس آن حضرت، حسن و حسین را به دنبال رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرستادند، پس هنگامی که آن حضرت بازگشتند، حضرت فاطمه (علیها السلام) گفتند: خداوند به ما چیزیعطا نموده که من آن را برای شما پنهان کرده ام.

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: آن را بیاور، ای دخترم! پس هنگامی که حضرت فاطمه (علیها السلام) پارچه را از روی آن برداشتند، دیدند که آن ظرف، پر از نان و گوشت است پس تعجّب کردند و فهمید که آن از جانب خداوند است. پس حمد و ثنای خدا را

بجا آوردند و بر پدرشان، پیامبر خدا، درود و صلوات فرستادند و آن غذا را مقابل پیامبر گذاشتند. پس هنگامی که آن حضرت آن غذا را دیدند، حمد و ثنای خدا را بجای آوردند و فرمودند: این غذا را از کجا آورده ای؟

حضرت فاطمه (علیها السلام) گفتند: این (غذا) از جانب خداوند است، همانا پروردگار به هر کس که بخواهد، بدون حساب روزی می دهد.

آنگاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به دنبال حضرت علی (علیه السلام) فرستادند، و ایشان را صدا زدند، پس هنگامی که آن حضرت هم حاضر شدند، رسول خدا و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و تمام زنان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ، از آن غذا خوردند تا اینکه سیر شدند.

حضرت فاطمه (علیها السلام) فرمودند: با این حال آن کاسه همچنان مملو از غذا بود، پس من هم آن غذا را بین همه همسایگانم توزیع نمودم، و خداوند خیر و برکت زیادی در آن غذا قرار داده بود.

14- کد آیه: 3/42 اسم آیه: بانوی بانوان جهان

{وَاِذْ قالَتِ الْمَلائِکَةُ یا مَرْیَمُ اِنَّ اللّهَ اصْطَفیکِ وَطَهَّرَکِ وَاصْطَفیکِ عَلی نِساءِ الْعالَمینَ}

و (به یاد آورید) هنگامی را که فرشتگان گفتند: ای مریم! خدا تو را برگزیده و پاک ساخته و بر تمام زنان جهان، برتری داده است.

1_ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) فِی فَاطِمَةَ (علیها السلام) ، أَنَّهَا سَیِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ، أَ هِیَ سَیِّدَةُ نِسَاءِ عَالَمِهَا؟ فَقَالَ: ذَاکَ لِمَرْیَمَ کَانَتْ سَیِّدَةَ نِسَاءِ عَالَمِهَا وَ فَاطِمَةُ سَیِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ.⁽¹⁾

از مفضّل بن عمر نقل است که گفت: به حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) عرض کردم: مرا از معنی فرمایش رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در باره حضرت فاطمه (علیها السلام) ، که «همانا او سرور زنان جهانیان است»، آگاه فرمایید، آیا آن حضرت، سرور زنان در زمان خود بوده است؟ حضرت فرمودند: این مقام برای حضرت مریم است که او سرور زنان در زمان خود بوده، ولی حضرت فاطمه (علیها السلام) سرور و بزرگ بانوان جهانیان از اولین تا آخرین ایشان است.

2_ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ زِیَادٍ الْعَطَّارِ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) : قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ: فَاطِمَةُ سَیِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَ سَیِّدَةُ نِسَاءِ عَالَمِهَا؟ قَالَ: ذَاکَ مَرْیَمُ، وَ فَاطِمَةُ سَیِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ.(الحدیث)⁽¹⁾

از حسن بن زیاد عطّار نقل است که گفت: به حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) عرض کردم: این سخن رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) که فرموده اند: «فاطمه سرور زنان بهشت است»، آیا او سرور زنان زمان خویش است؟ حضرت فرمودند: آن مریم بود، که سرور زنان زمان خودش بود، ولی حضرت فاطمه (علیها السلام) سرور زنان بهشتی، از اوّلین و آخرین ایشان است.

15- کد آیه: 3/61 اسم آیه: مباهله

{فَمَنْ حاجَّکَ فیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ اَبْناءَنا وَاَبْناءَکُمْ وَنِساءَنا وَنِساءَکُمْ وَاَنْفُسَنا وَاَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَی الْکاذِبینَ}

هر گاه بعد از علم و دانشی که (درباره مسیح) به تو رسیده، کسانی با تو به محاجّه و ستیز برخیزند، به آنها بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می کنیم، شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت می کنیم، شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می کنیم، شما هم از نفوس خود را، آنگاه مباهله می کنیم، و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می دهیم.

1_ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ کَثِیرٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) ، عَنْ أَبِیهِ (علیه السلام) ، عَنْ جَدِّهِ عَلِی بْنِ الْحُسَینِ (علیهما السلام) ، قَالَ: لَمَّا أَجْمَعَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِی (علیهما السلام) عَلَی صُلْحِ مُعَاوِیةَ، خَرَجَ حَتَّی لَقِیهُ، فَلَمَّا اجْتَمَعَا، قَامَ مُعَاوِیةُ خَطِیباً، فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ وَ أَمَرَ الْحَسَنَ (علیه السلام) أَنْ یقُومَ أَسْفَلَ مِنْهُ بِدَرَجَةٍ، ثُمَّ تَکَلَّمَ مُعَاوِیةُ، فَقَالَ: أَیهَا النَّاسُ! هَذَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِی وَ ابْنُ فَاطِمَةَ (علیها السلام) ، رَآنَا لِلْخِلَافَةِ أَهْلًا، وَ لَمْ یرَ نَفْسَهُ لَهَا أَهْلًا، وَ قَدْ أَتَانَا لِیبَایعَ طَوْعاً.

ثُمَّ قَالَ: قُمْ یا حَسَنُ! فَقَامَ الْحَسَنُ (علیه السلام) فَخَطَبَ، فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُسْتَحْمِدِ بِالْآلَاءِ، وَ تَتَابُعِ النَّعْمَاءِ، وَ صَارِفِ الشَّدَائِدِ وَ الْبَلَاءِ، عِنْدَ الْفُهَمَاءِ وَ غَیرِ الْفُهَمَاءِ، الْمُذْعِنِینَ مِنْ عِبَادِهِ لِامْتِنَاعِهِ بِجَلَالِهِ وَ کِبْرِیائِهِ، وَ عُلُوِّهِ عَنْ لُحُوقِ الْأَوْهَامِ بِبَقَائِهِ، الْمُرْتَفِعِ عَنْ کُنْهِ ظِنَانَةِ الْمَخْلُوقِینَ، مِنْ أَنْ تُحِیطَ بِمَکْنُونِ غَیبِهِ رَوِیاتُ عُقُولِ الرَّاءِینَ،

... وَ سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَی أَنْ قَال:

فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَی لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله و سلم) حِینَ جَحَدَهُ کَفَرَةُ أَهْلِ الْکِتَابِ وَ حَاجَّوْهُ: «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکاذِبِینَ»، فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) مِنَ الْأَنْفُسِ مَعَهُ أَبِی، وَ مِنَ الْبَنِینَ إِیَّایَ وَ أَخِی، وَ مِنَ النِّسَاءِ أُمِّی فَاطِمَةَ مِنَ النَّاسِ جَمِیعاً، فَنَحْنُ أَهْلُهُ وَ لَحْمُهُ وَ دَمُهُ وَ نَفْسُهُ، وَ نَحْنُ مِنْهُ وَ هُوَ مِنَّا.(الحدیث)⁽¹⁾

از عبد الرحمان بن کثیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) به نقل از پدرشان روایت کرده اند که جدّشان، امام علی بن الحسین (علیهما السلام) فرمودند: وقتی که امام حسن مجتبی (علیه السلام) تصمیم گرفتند، با معاویه صلح کنند، از خانه خود خارج شدند، و به دیدارش رفتند.

هنگامی که مردم جمع شدند، معاویه بپا خاست و بالای منبر رفت، و به امام حسن (علیه السلام) گفت: شما یک پله پائین تر بنشینید، و شروع به سخنرانی کرد، و گفت: ای مردم! این حسن، پسر علی و فاطمه (علیهما السلام) است، که ما را شایسته خلافت دانسته، و خود را سزاوار آن نمی داند، به همین جهت آمده است تا به اختیار، نه به اجبار، با ما بیعت کند، سپس گفت: ای حسن! برخیز.

امام حسن (علیه السلام) برخاستند، و شروع به سخنرانی کرده، فرمودند: سپاس خدای را سزاست، که به سبب نعمتها، و پیاپی بودن آنها، و برطرف ساختن شدائد و بلاءها، نزد دانایان و غیر آنها، شایسته حمد و ستایش است، بندگانی که به وجودش اعتراف

دارند، به سبب آنکه، به خاطر جلالت و بزرگی اش، از توهّم به دور مانده است، و از آنکه اوهام به او راه یابند، برتر می باشد، و از آنکه در افکار مخلوقاتش قرار گیرد، و عقول اندیشمندان او را احاطه نماید، اوج گرفته است.

... تا آنجا که فرمودند:

و خداوند متعال به حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) ، هنگامی که کافران اهل کتاب او را انکار کردند و با ایشان به بحث و مجادله پرداختند، فرمود: «فَقُلْ تَعالَوْاْ نَدْع أَبْنَاءنَا وَ أَبْنَاءکُمْ وَ نِسَاءنَا وَ نِسَاءکُمْ وَ أَنفُسَنَا وَ أَنفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعل لَّعنَهُ اللّهِ علَی الْکَاذِبِینَ»، آنگاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) خارج شدند، در حالی که از بین همه مردم، از «انفس» پدرم را، و از «ابناء» من و برادرم را، و از «نساء» مادرم، فاطمه را، به همراه خود آوردند. پس ما، خانواده او، و گوشت و خون و جان او هستیم، و ما از اوییم و او از ما است.

2_ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسَی بْنُ جَعْفَرٍ (علیهما السلام) : لَمَّا أَمَرَهُمْ هَارُونٌ الرَّشِیدُ بِحَمْلِی، دَخَلْتُ عَلَیْهِ، فَسَلَّمْتُ، فَلَمْ یَرُدَّ السَّلَامَ وَ رَأَیْتُهُ مُغْضَباً، فَرَمَی إِلَیَّ بِطُومَارٍ فَقَالَ: اقْرَأْهُ ...

... وَ سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَی أَنْ قَال:

فَقُلْتُ: اجْتَمَعَتِ الْأُمَّةُ بِرُّهَا وَ فَاجِرُهَا أَنَّ حَدِیثَ النَّجْرَانِیِّ حِینَ دَعَاهُ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) إِلَی الْمُبَاهَلَةِ، لَمْ یَکُنْ فِی الْکِسَاءِ إِلَّا النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (علیهم السلام) ، فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ»، فَکَانَ تَأْوِیلُ أَبْنَائِنَا الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ، وَ نِسَائِنَا فَاطِمَةَ، وَ أَنْفُسِنَا عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) ، فَقَالَ:

أَحْسَنْتَ.(الحدیث)⁽¹⁾

حضرت ابا الحسن موسی بن جعفر (علیهما السلام) فرمودند: وقتی هارون الرشید دستور داد مرا پیش او ببرند، داخل شدم و بر او سلام کردم، پس جواب سلام مرا نداد و دیدم خشمگین است، پس نامه ای جلوی من انداخت و گفت: بخوان ...

... تا آنجا که حضرت فرمودند:

سپس گفتم: خوب و بد این امّت متّفق اند که در حدیث آن نجرانی، هنگامی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) او را به مباهله دعوت نمودند، در زیر کساء، به غیر از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) ، هیچ کس نبود، آنگاه خداوند تبارک و تعالی فرمود: «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ»، پس تأویل فرزندان، حسن و حسین (علیهما السلام) هستند و تأویل زنان، فاطمه (علیها السلام) ، و تأویل «انفسنا» علی بن ابی طالب (علیه السلام) می باشند،پس او گفت: احسنت.

3_ فی تفسیر العیاشی: عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قَالَ مُعَاوِیَةُ لِأَبِی: مَا یَمْنَعُکَ أَنْ تَسُبَّ أَبَا تُرَابٍ؟ قَالَ: لِثَلَاثٍ رَوَیْتُهُنَّ عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله و سلم) لَمَّا نَزَلَتْ آیَةُ الْمُبَاهَلَةِ: «تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ» الْآیَةَ، أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ بِیَدِ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) قَالَ: هَؤُلَاءِ أَهْلِی.⁽²⁾

در تفسیر عیاشی آمده: از عامر بن سعد نقل است که گفت: معاویه به پدرم گفت: چه چیزی تو را از دشنام دادن به ابوتراب (علی بن ابی طالب (علیه السلام) ) باز می دارد؟ گفت: به خاطر سه روایتی که، از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) خبر دارم،(و یکی از آنها این است) هنگامی که آیه مباهله: «تَعالَوْا نَدْع أَبْنَاءنَا وَ أَبْنَاءکُمْ» تا آخر آیه، نازل شد، رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) دست حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) را گرفتند و فرمودند: اینان، اهل بیت من هستند.

4_ مِنْ تَفْسِیرِ الثَّعْلَبِیِّ، قَالَ مُقَاتِلٌ وَ الْکَلْبِیُّ: ...

... إِلَی أَنْ قَالَ:

فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ قَدْ غَدَا مُتَحَضِّناً الْحُسَیْنِ (علیه السلام) وَ آخِذاً بِیَدِ الْحَسَنَ (علیه السلام) وَ فَاطِمَةُ (علیها السلام) تَمْشِی خَلْفَهُ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) خَلْفَهَا وَ هُوَ یَقُولُ لَهُمْ: إِذَا أَنَا دَعَوْتُ فَأَمِّنُوا.

فَقَالَ أُسْقُفُّ نَجْرَانَ: یَا مَعْشَرَ النَّصَارَی! إِنِّی لَأَرَی وُجُوهاً لَوْ سَأَلُوا اللَّهَ أَنْ یُزِیلَ جَبَلًا مِنْ مَکَانِهِ، لَأَزَالَهُ، فَلَا تَبْتَهِلُوا، فَتَهْلِکُوا، وَ لَا یَبْقَی عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ نَصْرَانِیٌّ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ.(الخبر)⁽¹⁾

ثعلبی در تفسیرش از قول مقاتل و کلبی نقل کرده که گفت: ...

تا آنجا که گفت:

روز بعد، آنان نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمدند و این در حالی بود که آن حضرت،

حسین (علیه السلام) را در آغوش گرفته، و دست حسن (علیه السلام) را در دست گرفته بودند و پشت سر وی فاطمه و علی (علیهما السلام) می آمدند، و به ایشان می فرمودند: هنگامی که مندعا کردم شما «آمین» بگویید.

با دیدن این صحنه، اُسقف نصرانی ها به هم کیشان خود گفت: ای گروه نصاری! من چهره هایی را می بینم که اگر آنها از خداوند بخواهند که کوهی را از جای برکند، او انجام می دهد، پس با ایشان مباهله نکنید که هلاک خواهید شد و دیگر تا روز قیامت هیچ نصرانی بر روی زمین، باقی نمی ماند.

توضیح: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به جای «نساءنا»، تنها حضرت فاطمه (علیها السلام) را برای مباهله همراه خود بردند، و حال آنکه در آن زمان، چندین تن از همسران آن حضرت حضور داشتند، ولی ایشان، هیچ یک از آنها را برای مباهله نبردند؛ چون در مباهله، نبوّت آن حضرت زیر سؤال بود. در مباهله قرار بود دروغ گویان رسوا شوند، بنابراین، اگر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) کسی را می بردند که در عمر خود، حتّی یک مرتبه دروغ گفته باشد، دیگر نمی توانستند نتیجه مطلوبی از این واقعه الهی بگیرند.

از اینجا عصمت حضرت فاطمه (علیها السلام) هم معلوم می شود، که ایشان صدّیقه هستند و مصداق اتمّ و اکمل صداقت، و هیچگاه در زندگی خود دروغ نگفته اند، و این فضیلت الهی، عظمت و مقام آن حضرت را نشان می دهد.

16- کد آیه: 3/101 اسم آیه: هدایت

{... وَمَنْ یَعْتَصِمْ بِاللّهِ فَقَدْ هُدِیَ اِلی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ}

و هر کس به خدا تمسک جوید، به راه راست، هدایت شده است.

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِیّاً وَ زَوْجَتَهُ وَ أَبْنَاءَهُ حُجَجَ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ، وَ هُمْ أَبْوَابُ الْعِلْمِ فِی أُمَّتِی، «مَنِ اهْتَدَی بِهِمْ هُدِیَ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ».⁽¹⁾

از جابر بن عبد الله انصاری نقل است که گفت: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: : همانا خداوند، علی و همسر و پسران او را حجّت های خود بر مردم قرار داده و آنان در میان امّت من، دربهای علم هستند، هر کس به وسیله آنان هدایت شود، به راه راست هدایت شده است.

17- کد آیه: 3/102 اسم آیه: تقوای حضرت فاطمه (علیها السلام)

{یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا اتَّقُوا اللّهَ حَقَّ تُقاتِه وَلا تَمُوتُنَّ اِلّا وَاَنْتُمْ مُسْلِمُونَ}

ای کسانی که ایمان آورده اید! آن گونه که حق تقوا و پرهیزکاری است، از خدا بپرهیزید! و از دنیا نروید، مگر اینکه مسلمان باشید!

تَفْسِیرُ وَکِیعٍ، حَدَّثَنَا سُفْیَانُ بْنُ مُرَّةَ الْهَمْدَانِیُّ، عَنْ عَبْدِ خَیْرٍ، قَالَ: سَأَلْتُ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) ، عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَی: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ»، قَالَ: وَ اللَّهِ! مَا عَمِلَ بِهَذَا غَیْرُ أَهْلِ بَیْتِ رَسُولِ اللَّهِ، نَحْنُ ذَکَرْنَا اللَّهَ فَلَا نَنْسَاهُ، وَ نَحْنُ شَکَرْنَاهُ فَلَا نَکْفُرُهُ، وَ نَحْنُ أَطَعْنَاهُ فَلَا نَعْصِیهِ. فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ قَالَتِ الصَّحَابَةُ: لَا نُطِیقُ ذَلِکَ! فَأَنْزَلَ اللَّهُ: «فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ»⁽¹⁾، قَالَ وَکِیعٌ: یَعْنِی مَا أَطَقْتُمْ، ثُمَّ قَالَ: «وَ اسْمَعُوا»، مَا تُؤْمَرُونَ بِهِ، «وَ أَطِیعُوا»، یَعْنِی أَطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَیْتِهِ فِیمَا یَأْمُرُونَکُمْ بِهِ.⁽²⁾

تفسیر وکیع: سفیان بن مرّه همدانی از عبد خیر نقل کرده است که گفت: از حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام) درباره کلام خدای متعال:«یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: به خدا سوگند! هیچ کس به جز اهل بیت رسول خدا (علیهم السلام) به این آیه عمل نکرد، ما خدا را یاد کردیم و هرگز او را فراموش نمی کنیم، و ما شکر او را به جا آوردیم و به او کفر نمی ورزیم، و ما از او اطاعت نموده و نافرمانیش نمی کنیم. هنگامی که این آیه نازل شد، صحابه گفتند: ما طاقت این را

نداریم! پس خداوند این آیه را نازل فرمود: «فَاتَّقُواْ اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ»، وکیع گوید: یعنی به اندازه ای که طاقت آن را دارید، سپس فرمودند: «وَ اسْمَعُوا»، و آنچه را که به آن امر شده اید، بشنوید، «وَ أَطِیعُوا»، یعنی از خدا و رسولش و اهل بیت او (علیهم السلام) ، در آنچه به شما فرمان می دهند، اطاعت کنید.

توضیح: بنا بر روایت فوق، این آیه در شأن حضرت فاطمه (علیها السلام) نیز نازل شده، یعنی وجود مقدّس آن حضرت، یک نمونه آشکار در اجرای حقیقت تقوا می باشند، که این امر در جای جای زندگی پر برکت ایشان، نمایان است.

سوره مبارکه نساء

18- کد آیه: 4/1 اسم آیه: ارحام

{... وَاتَّقُوا اللّهَ الَّذی تَساءَلُونَ بِه وَالْاَرْحامَ٭ۚ اِنَّ اللّهَ کانَ عَلَیْکُمْ رَقیبًا}

و از خدایی که به نام او از یکدیگر درخواست می کنید، و از (قطع رابطه با) خویشاوندان بپرهیزید، یقیناً خداوند مراقب شما است.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِی قَوْلِهِ: ...

وَ قَوْلِهِ: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِی تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ»، نَزَلَتْ فِی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ ذَوِی أَرْحَامِهِ، وَ ذَلِکَ أَنَّ کُلَّ سَبَبٍ وَ نَسَبٍ مُنْقَطِعٌ یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِلَّا مَا کَانَ مِنْ سَبَبِهِ وَ نَسَبِهِ، «إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلَیْکُمْ رَقِیباً»، یَعْنِی حَفِیظاً.⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: و امّا در باره فرمایش خداوند: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِی تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ»، این آیه درباره رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت و خویشاوندان آن حضرت نازل شده است، و این برای آن است که در روز قیامت هر سبب و نسبی قطع می شود مگر آنچه مربوط به سبب و نسب آن حضرت باشد، «إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلَیْکُمْ رَقِیباً»، که منظور از «رقیب» نگهدارنده و مراقب می باشد.

19- کد آیه: 4/29 اسم آیه: اهل بیت را نکشید

{... وَلا تَقْتُلُوا اَنْفُسَکُمْ٭ۚ اِنَّ اللّهَ کانَ بِکُمْ رَحیمًا}

و خودکشی نکنید! خداوند نسبت به شما مهربان است.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: «وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ»، قَالَ: لَا تَقْتُلُوا أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّکُمْ إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ: «تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ»، وَ کَانَ أَبْنَاؤُنَا الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ، وَ کَانَ نِسَاؤُنَا فَاطِمَةَ، وَ أَنْفُسُنَا النَّبِیُّ وَ عَلِیٌّ (علیهم السلام) .⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که درباره فرمایش خدای متعال: «وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ»، گفت: یعنی اهل بیت پیامبرتان را نکشید، چون همانا خداوند می فرماید: «تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ»، که منظور از «أَبْنَاؤَنا»، فرزندان ما، حسن و حسین (علیهما السلام) هستند و منظور از «نِساءَنا»، زنان ما، فاطمه (علیها السلام) است و منظور از «أَنْفُسَنا»، جان های ما، پیامبر و حضرت علی (علیهما السلام) می باشند.

20- کد آیه: 4/54 اسم آیه: حسادت

{اَمْ یَحْسُدُونَ النّاسَ عَلی ما ءاتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِه٭...}

با اینکه به مردم (پیامبر و خاندانش) در برابر آنچه خدا از فضلش به آنها بخشیده، حسد می ورزند.

1_ عَنْ بُرَیْدٍ الْعِجْلِیِّ، قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ»⁽¹⁾، فَکَانَ جَوَابُهُ: ...

الی ان قال:

«أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، نَحْنُ النَّاسُ الْمَحْسُودُونَ عَلَی مَا آتَانَا اللَّهُ مِنَ الْإِمَامَةِ دُونَ خَلْقِ اللَّهِ أَجْمَعِینَ.(الحدیث)⁽²⁾

از برید عجلی نقل است که گفت: از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) در باره فرمایش خداوند (عزوجل) : «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ»، پرسیدم: پس آن حضرت اینچنین جواب فرمودند: ...

تا اینکه فرمودند:

«أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، ما همان مردمی هستیم که به ما

حسادت ورزیدند، چون خداوند مقام امامت را، از بین همه مردم، فقط به ما اهلبیت عطا نمود.

2_ عَنِ ابْنِ عَمِیرَةَ، عَنِ الْکِنَانِیِّ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) : یَا أَبَا الصَّبَّاحِ! نَحْنُ قَوْمٌ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَنَا، لَنَا الْأَنْفَالُ وَ لَنَا صَفْوُ الْمَالِ وَ نَحْنُ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ وَ نَحْنُ الْمَحْسُودُونَ، الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ: «أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ».⁽¹⁾

از ابن عمیره، از ابو صبّاح کنانی نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمودند: ای ابا صبّاح! ما کسانی هستیم که خداوند، اطاعت از ما را واجب گردانیده است، انفال از آنِ ماست، مال پاک از آنِ ماست، ما راسخون در علم هستیم و ما همان کسانی هستیم که به ما حسادت کردند، همان هایی که خداوند فرموده: «أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ علَی مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ».

3_ عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) : «أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَی مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، قَالَ: نَحْنُ النَّاسُ.⁽²⁾

از جابر نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) در باره آیه ی: «أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَی مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، فرمودند: منظور از مردم، ما هستیم.

توضیح: همانطور که قبلاً هم بیان شد، چون حضرت زهرا (علیها السلام) یکی از اهل بیت (علیهم السلام) هستند، پس این آیه شریفه در فضیلت ایشان هم می باشد.

21- کد آیه: 4/70 اسم آیه: منزلت حضرت زهرا (علیها السلام)

{ذلِکَ الْفَضْلُ مِنَ اللّهِ٭ۚ وَکَفی بِاللّهِ عَلیمًا}

این موهبتی از ناحیه خداست. و کافی است که او، (از حال بندگانش) آگاه است.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: «وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ»، یَعْنِی فِی فَرَائِضِهِ، «وَ الرَّسُولَ»، فِی سُنَّتِهِ، «فَأُولئِکَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ»، یَعْنِی مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله و سلم) ، «وَ الصِّدِّیقِینَ»، یَعْنِی عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) ، وَ کَانَ أَوَّلَ مَنْ صَدَّقَ بِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، «وَ الشُّهَداءِ»، یَعْنِی عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) وَ جَعْفَرَ الطَّیَّارَ، وَ حَمْزَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ (علیهم السلام) ، هَؤُلَاءِ سَادَاتُ الشُّهَدَاءِ، «وَ الصَّالِحِینَ»، یَعْنِی سَلْمَانَ وَ أَبَا ذَرٍّ وَ صُهَیْبَ وَ بِلَالًا وَ خَبَّاباً وَ عَمَّاراً، «وَ حَسُنَ أُولئِکَ»، أَیْ الْأَئِمَّةُ الْأَحَدَ عَشَرَ (علیهم السلام) ، «رَفِیقاً»، یَعْنِی فِی الْجَنَّةِ، «ذلِکَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ کَفی بِاللَّهِ عَلِیماً»، إِنَّ مَنْزِلَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (علیهم السلام) وَ مَنْزِلَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ هُمْ فِی الْجَنَّةِ وَاحِدٌ.⁽¹⁾

از عبد اللّه بن عباس نقل است که گفت: «وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ»، یعنی کسی که خدا را در واجباتش اطاعت کند، «وَ الرَّسُولَ»، و پیامبر را در سنّتش، «فَأُولئِکَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ»، یعنی حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) ، «وَ الصِّدِّیقِینَ»، یعنی علی بن ابی طالب (علیه السلام) و او نخستین کسی بود که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را تصدیق کرد، «وَ الشُّهَداءِ»، یعنی علی بن ابی طالب (علیه السلام) و جعفر طیّار و حمزة بن عبد المطلب و حسن و

حسین (علیهم السلام) ، اینان سروران شهیدان هستند، «وَ الصَّالِحِینَ»، یعنی سلمان و ابوذر و صهیب و بلال و خبّاب و عمّار، «ذلِکَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ کَفی بِاللَّهِ عَلِیماً»، یعنی همانا در بهشت، منزل علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و منزل پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ، یکی است.

سوره مبارکه مائده

22- کد آیه: 5/35 اسم آیه: وسیله

{یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَابْتَغُوا اِلَیْهِ الْوَسیلَةَ وَجاهِدُوا فی سَبیلِه لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ}

ای کسانی که ایمان آورده اید پرهیزگاری پیشه کنید و وسیله ای برای تقرب به خدا انتخاب نمائید و در راه او جهاد کنید، باشد که رستگار شوید.

1_ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ، عَنْ عَلِیٍّ (علیه السلام) ، قَالَ: فِی الْجَنَّةِ لُؤْلُؤَتَانِ إِلَی بُطْنَانِ الْعَرْشِ، إِحْدَاهُمَا بَیْضَاءُ وَ الْأُخْرَی صَفْرَاءُ، فِی کُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهَا سَبْعُونَ أَلْفَ غُرْفَةٍ أَبْوَابُهَا وَ أَکْوَابُهَا مِنْ عِرْقٍ وَاحِدٍ، فَالْبَیْضَاءُ الْوَسِیلَةُ لِمُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ، وَ الصَّفْرَاءُ لِإِبْرَاهِیمَ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ.⁽¹⁾

از اصبغ بن نباته نقل است که گفت: حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: در بهشت دو لؤلؤ است که تا دل عرش وسعت دارد، یکی سفید است و دیگری زرد، و در هر کدام هفتاد هزار غرفه است، و درها و جامهای آنها، همه از یک جنس هستند، لؤلؤ سفید همان وسیله است که برای حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیتش (علیهم السلام) می باشد، و لؤلؤ زرد، برای حضرت ابراهیم (علیه السلام) و اهل بیت اوست.

2_ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، فِی تَفْسِیرِ قَوْلِهِ تَعَالَی: «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ

تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ»،⁽¹⁾قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ نُورِی ابْتَدَعَهُ مِنْ نُورِهِ وَ اشْتَقَّهُ مِنْ جَلَالِ عَظَمَتِهِ ...

الی ان قال:

وَ مَنْ أَطَاعَنَا أَطَاعَ اللَّهَ، وَ نَحْنُ الْوَسِیلَةُ إِلَی اللَّهِ وَ الْوُصْلَةُ إِلَی رِضْوَانِ اللَّهِ، وَ لَنَا الْعِصْمَةُ وَ الْخِلَافَةُ وَ الْهِدَایَةُ، وَ فِینَا النُّبُوَّةُ وَ الْوَلَایَةُ وَ الْإِمَامَةُ.(الحدیث)⁽²⁾

از جابر بن عبد الله نقل است که در تفسیر این سخن خدای متعال: «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ»، گفت: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: اولین چیزی که خداوند آفرید نور من بود، که آن را از نور خود آفرید و از جلال عظمت خویش جدا نمود.

تا آنجا که فرمودند: و هر که از ما اطاعت کند، خدا را اطاعت نموده است، ما وسیله به سوی خدا و رساننده به رضوان او هستیم، عصمت و خلافت و هدایت متعلّق به ما است، و نبوّت و امامت و ولایت در بین ما می باشد.

توضیح: طبق روایات نقل شده، حضرت زهرا (علیها السلام) هم، که یکی از اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) هستند، مصداق «وسیله» برای تقرّب و توسّل می باشند.

سوره مبارکه انعام

23- کد آیه: 6/149 اسم آیه: حجّت

{قُلْ فَلِلّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ٭ۖ فَلَوْ شاءَ لَهَدیکُمْ اَجْمَعینَ}

بگو: دلیل و برهان رسا مخصوص خداست، و اگر خدا می خواست قطعاً همه شما را (به طور جبر) هدایت می کرد.

1_ عَنْ سَدِیرٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ! مَا أَنْتُمْ؟ قَالَ: نَحْنُ خُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ، وَ نَحْنُ تَرَاجِمَةُ وَحْیِ اللَّهِ، وَ نَحْنُ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ عَلَی مَنْ دُونَ السَّمَاءِ وَ مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ.⁽¹⁾

از سدیر نقل است که گفت: از حضرت امام محمّد باقر (علیه السلام) پرسیدم: فدایتان شوم! شما چه هستید؟ حضرت فرمودند: ما خزانه دار علم خدا هستیم، و ما مترجمان وحی خدائیم، و ما حجّت رسائیم بر هر که در زیر آسمان و روی زمین است.

2_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِیّاً وَ زَوْجَتَهُ وَ أَبْنَاءَهُ حُجَجَ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ.(الحدیث)⁽²⁾

از جابر بن عبد الله انصاری نقل است که گفت: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: : همانا خداوند، علی و همسر و پسران او را حجّت های خود بر مردم قرار داده است.3_ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ (علیهما السلام) ، عَنْ أَبِیهِ (علیه السلام) ، عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) ، أَنَّهُ جَاءَ إِلَیْهِ رَجُلٌ، فَقَالَ: یَا أَبَا الْحَسَنِ! إِنَّکَ تُدْعَی أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ، فَمَنْ أَمَّرَکَ عَلَیْهِمْ؟ قَالَ (علیه السلام) : اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ أَمَّرَنِی عَلَیْهِمْ.

فَجَاءَ الرَّجُلُ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، فَقَالَ: یَا رَسُولَ اللَّهِ! أَ یَصْدُقُ عَلِیٌّ فِیمَا یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَمَّرَهُ عَلَی خَلْقِهِ؟ فَغَضِبَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) ، ثُمَّ قَالَ: إِنَّ عَلِیّاً أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ بِوَلَایَةٍ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، عَقَدَهَا لَهُ فَوْقَ عَرْشِهِ وَ أَشْهَدَ عَلَی ذَلِکَ مَلَائِکَتَهُ إِنَّ عَلِیّاً خَلِیفَةُ اللَّهِ وَ حُجَّةُ اللَّهِ وَ إِنَّهُ لَإِمَامُ الْمُسْلِمِینَ ...

الی ان قال:

ثُمَّ قَالَ (صلی الله علیه و آله و سلم) : أَنَا وَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ تِسْعَةٌ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ حُجَجُ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ، أَعْدَاؤُنَا أَعْدَاءُ اللَّهِ وَ أَوْلِیَاؤُنَا أَوْلِیَاءُ اللَّهِ.⁽¹⁾

از ابو حمزه نقل است که گفت: حضرت امام سجاد (علیه السلام) از پدرشان نقل کردند که حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: مردی نزد ایشان آمده و عرض کرد: ای ابا الحسن! شما را امیرالمؤمنین خطاب می کنند، چه کسی این مقام را به شما داده است؟ حضرت فرمودند: خدای بزرگ مرتبه مرا امیر آنان قرار داده است.

پس آن مرد نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد و عرض کرد: ای رسول خدا! آیا علی راست می گوید، که خداوند او را امیر برای خلقش قرار داده است؟ پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به

خشم آمده، سپس فرمودند: همانا علی با ولایت خدای (عزوجل) امیر مؤمنان گشتهاست، و این پیمان را خداوند بر بالای عرش خود برای او بست و فرشتگان را گواه گرفت که علی خلیفه خدا و حجّت خدا و همانا او امام مسلمانان است...

تا آنجا که فرمودند:

سپس پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: من، علی، فاطمه، حسن، حسین و نُه نفر از فرزندان حسین (علیهم السلام) ، حجّت های خدا بر مردم هستیم، دشمنان ما، دشمنان خدا و دوستداران ما، دوستان خدا هستند.

24- کد آیه: 6/153 اسم آیه: صراط مستقیم

{وَاَنَّ هذا صِراطی مُسْتَقیمًا فَاتَّبِعُوهُ٭...}

و راه راست من این است، پس از آن پیروی کنید.

عَنْ سَعْدٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) ، «وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ»، قَالَ: آلُ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) الصِّرَاطُ الَّذِی دَلَّ عَلَیْهِ.⁽¹⁾

از سعد نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقر (علیه السلام) در باره آیه ِی: «وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ»، فرمودند: آل محمد (علیهم السلام) ، همان راهی هستند که خداوند به آن راهنمایی نموده است.

25- کد آیه: 6/160 اسم آیه: حسنه

{مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُۥ عَشْرُ اَمْثالِها٭ۖ وَمَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزی اِلّا مِثْلَها وَهُمْ لا یُظْلَمُونَ}

هر کس کار نیکی بجا آورد، ده برابر آن پاداش دارد، و هر کس کار بدی انجام دهد، جز بمانند آن، کیفر نخواهد دید و ستمی بر آنها نخواهد شد.

فی تفسیر العیاشی، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عِیسَی فِی رِوَایَةِ شَرِیفٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ (علیهما السلام) ، وَ مَا رَأَیْتُ مُحَمَّدِیّاً مِثْلَهُ قَطُّ، فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها»، قَالَ: الْحَسَنَةُ الَّتِی عَنَی اللَّهُ وَلَایَتُنَا أَهْلَ الْبَیْتِ وَ السَّیِّئَةُ عَدَاوَتُنَا أَهْلَ الْبَیْتِ.⁽¹⁾

عیاشی در تفسیرش می فرماید: محمد بن عیسی گفت: در روایت شریف از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) ، که من هرگز مثل ایشان، محمّدی ندیده ام، در باره این سخن خدای متعال: «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها»، فرمودند: معنی حسنه ای که خداوند بیان فرموده، ولایت ما اهل بیت است، و سیئه، عداوت و دشمنی با ما اهل بیت است.

توضیح: هر جا عبارت «ما اهل بیت» بیاید، یکی از مصادیق آن، وجود پر برکت بی بی دو عالم حضرت فاطمه (علیها السلام) می باشند، پس ولایت و محبّت آن حضرت، حسنه است.

سوره مبارکه اعراف

26- کد آیه: 7/6 اسم آیه: سؤال از محبّت آن حضرت

{فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذینَ اُرْسِلَ اِلَیْهِمْ وَلَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلینَ}

پس حتماً از کسانی که پیامبران را به سوی آنها فرستادیم، سؤال خواهیم کرد و از پیامبران (نیز) سؤ ال می کنیم.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ یَوْمَ الْقِیَامَةِ، حَتَّی یُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ عُمُرِهِ فِیمَا أَفْنَاهُ، وَ شَبَابِهِ فِیمَا أَبْلَاه، وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَیْنَ کَسَبَهُ وَ فِیمَا أَنْفَقَهُ، وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَیْتِ.⁽¹⁾

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هیچ بنده ای در روز قیامت قدمی بر نمی دارد، تا اینکه در باره چهار چیز از او سؤال شود: از عمرش که در چه چیزی گذرانده، و از جوانی اش که در چه راهی به سر رسانده، و از مالش که از کجا آورده و در چه راهی مصرف نموده، و از محبّت و دوستی ما اهل بیت.

توضیح: چون حضرت زهرا (علیها السلام) از اهل بیت (علیهم السلام) هستند، بنا بر این سؤال از پیامبران و امّت های گذشته، محبّت و دوستی آن حضرت را نیز شامل می شود.

27- کد آیه: 7/43 اسم آیه: سینه بی کینه

{وَنَزَعْنا ما فی صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ ...}

و آنچه از کینه و خشم در سینه های آنان است، بَر می کنیم.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَلِیلٍ، عَنْ عَلِیٍّ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: «وَ نَزَعْنا ما فِی صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ» الْآیَةَ، قَالَ: نَزَلَتْ فِینَا.⁽¹⁾

از عبد الله بن خلیل نقل است که گفت: حضرت علی (علیه السلام) در باره فرمایش خدای متعال: «وَ نَزَعْنا ما فِی صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ»، فرمودند: این آیه در باره ما نازل شده است.

توضیح: همانطور که می دانید اگر یکی از ائمّه (علیهم السلام) در بیاناتشان، از ضمیر «ما» استفاده کنند، مقصودشان همه اهل بیت (علیهم السلام) است، لذا در روایت فوق نیز که ضمیر «ما» بکار رفته، حضرت زهرا (علیها السلام) را نیز شامل می شود؛ یعنی وجود مقدّس آن حضرت از هر عیب و کینه ای پاک و مطهّر است.

28- کد آیه: 7/46 اسم آیه: حضرت فاطمه (علیها السلام) در اعراف

{وَبَیْنَهُما حِجابٌ٭ۚ وَعَلَی الْاَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسیماهُمْ٭ۚ وَنادَوْا اَصْحابَ الْجَنَّةِ اَنْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ٭ۚ لَمْ یَدْخُلُوها وَهُمْ یَطْمَعُونَ}

و در میان آندو (بهشتیان و دوزخیان) حجابی است، و بر «اعراف» مردانی هستند که هر یک از آندو را از سیمایشان می شناسند و خطاب به بهشتیان می گویند: درود بر شما باد، اینها هنوز داخل بهشت نشده اند ولی امید آن را دارند.

1_ عَنْ بِشْرِ بْنِ حَبِیبٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ بَیْنَهُما حِجابٌ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ»، قَالَ: سُورٌ بَیْنَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ، قَائِمٌ عَلَیْهِ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ عَلِیٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ فَاطِمَةُ وَ خَدِیجَةُ (علیهم السلام) ، فَیُنَادُونَ: أَیْنَ مُحِبُّونَا؟ أَیْنَ شِیعَتُنَا؟ فَیُقْبِلُونَ إِلَیْهِمْ فَیَعْرِفُونَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ، وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ تَعَالَی: «یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ»، فَیَأْخُذُونَ بِأَیْدِیهِمْ، فَیَجُوزُونَ بِهِمُ الصِّرَاطَ وَ یُدْخِلُونَهُمُ الْجَنَّةَ.⁽¹⁾

از بشیر بن حبیب نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) در باره این فرمایش خداوند (عزوجل) : «وَ بَیْنَهُمَا حِجَابٌ وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ»، سئوال شد، حضرت فرمودند: آن، فاصله و حصاری است که بین بهشت و جهنم قرار دارد، در

حالی که، حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی و حسن و حسین و فاطمه و خدیجه (علیهم السلام) ، بر روی آن ایستاده اند، پس ندا می دهند: دوستداران ما کجایند؟ شیعیان ما کجایند؟

پس شیعیان و محبّان به سوی آنان می آیند در حالی که آنان را با نام هایشان و اسامی پدرانشان می شناسند، و این همان سخن خدای متعال است که: «یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ»، پس دست آنان را می گیرند و از صراط عبور می دهند و وارد بهشت می کنند.

2_ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ، قَالَ: کُنْتُ جَالِساً عِنْدَ عَلِیٍّ (علیه السلام) ، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْکَوَّاءِ، فَقَالَ: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ! أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: «وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ»، فَقَالَ: وَیْحَکَ! یَا ابْنَ الْکَوَّاءِ! نَحْنُ نُوقَفُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بَیْنَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ، فَمَنْ نَصَرَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ الْجَنَّةَ، وَ مَنْ أَبْغَضَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ النَّارَ.⁽¹⁾

از اصبغ بن نباته نقل است که گفت: نزد حضرت علی (علیه السلام) نشسته بودم که ابن کوّاء خدمت آن حضرت آمد و عرض کرد: ای امیر مؤمنان! مرا از معنی این سخن خداوند: «وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ»، با خبر کنید، پس ایشان فرمودند: وای بر تو! ای ابن کواء! این ما هستیم که در روز قیامت بین بهشت و جهنم می ایستیم، پس هر کس ما را یاری کرده باشد، ما او را با چهره اش می شناسیم و او را وارد بهشت می کنیم، و هر کس با ما دشمنی کرده باشد، پس ما او را با چهره اش می شناسیم و وارد جهنم می کنیم.

29- کد آیه: 7/160 اسم آیه: ظلم به حضرت زهرا (علیها السلام)

{... وَما ظَلَمُونا وَلکِنْ کانُوا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ}

و به ما ستم نکردند بلکه به خودشان ستم کردند.

عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) ، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ»، قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی أَعْظَمُ وَ أَعَزُّ وَ أَجَلُّ وَ أَمْنَعُ مِنْ أَنْ یُظْلَمَ، وَ لَکِنَّهُ خَلَطَنَا بِنَفْسِهِ، فَجَعَلَ ظُلْمَنَا ظُلْمَهُ، وَ وَلَایَتَنَا وَلَایَتَهُ، حَیْثُ یَقُولُ: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا»⁽¹⁾، یَعْنِی الْأَئِمَّةَ مِنَّا، ثُمَّ قَالَ فِی مَوْضِعٍ آخَرَ: «وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ»⁽²⁾، ثُمَّ ذَکَرَ مِثْلَهُ.⁽³⁾

از زراره نقل است که گفت: از حضرت امام محمّد باقر (علیه السلام) در باره این سخن خداوند (عزوجل) : «وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ»، سؤال کردم، حضرت فرمودند: همانا خداوند بزرگ تر و گرامی تر و ارجمندتر از آن است که مورد ظلم و ستم واقع شود، بلکه خداوند ما را به خودش پیوسته، از این رو ظلم و ستم به ما را، ظلم و ستم به خود قرار داده، و ولایت ما را، ولایت خود قرار داده است، در آنجا که می فرماید: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا»، که مقصود ائمّه از ما هستند، سپس در جای دیگر هم

می فرماید: «وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ»، پس مثل این مطلب را بیانفرمودند.

توضیح: از این آیه و روایت امام باقر (علیه السلام) نتیجه می گیریم که ظلم و ستم به حضرت زهرا (علیها السلام) ، ظلم و ستم به خداوند است و معلوم است چنین کسی چه عاقبت بدی در انتظارش است.

30- کد آیه: 7/161 اسم آیه: باب حطّه

{وَاِذْ قیلَ لَهُمُ اسْکُنُوا هذِهِ الْقَرْیَةَ وَکُلُوا مِنْها حَیْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّةٌ وَادْخُلُوا الْبابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَکُمْ خَطیئاتِکُمْ٭ۚ سَنَزیدُ الْمُحْسِنینَ}

و (به خاطر بیاورید) هنگامی را که به آنها گفته شد در این قریه ساکن شوید و از هر جا بخواهید از آن بخورید و بگوئید خداوندا! گناهان ما را بریز، و از در (بیت المقدّس) با تواضع وارد شوید، اگر چنین کنید گناهان شما را می بخشیم و نیکوکاران را پاداش بیشتر خواهیم داد.

1_ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ یقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) یقُولُ: إِنَّمَا مَثَلُ أَهْلِ بَیتِی فِیکُمْ کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ، مَنْ رَکِبَهَا نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ، وَ مَثَلِ بَابِ حِطَّةٍ، مَنْ دَخَلَهُ نَجَا وَ مَنْ لَمْ یدْخُلْهُ هَلَکَ.⁽¹⁾

از ابوذر نقل است که گفت: از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدم که می فرمودند: مثَل اهل بیت من در میان شما، مانند کشتی نوح است، هر که سوار آن شد، نجات یافت و هر که تخلف نمود، غرق شد و مانند باب حطّه است، هر که از آن داخل گردید نجات یافت و هر که داخل نشد، هلاک گردید.

2_ قَالَ أَبُو ذَرٍّ: دَخَلْتُ ذَاتَ یَوْمٍ فِی صَدْرِ نَهَارِهِ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) فِی مَسْجِدِهِ،

فَلَمْ أَرَ فِی الْمَسْجِدِ أَحَداً مِنَ النَّاسِ إِلَّا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) إِلَی جَانِبِهِجَالِسٌ، فَاغْتَنَمْتُ خَلْوَةَ الْمَسْجِدِ، فَقُلْتُ: یَا رَسُولَ اللَّهِ! بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی! أَوْصِنِی بِوَصِیَّةٍ یَنْفَعُنِی اللَّهُ بِهَا، فَقَالَ: ...

الی ان قال:

وَ اعْلَمْ، یَا أَبَا ذَرٍّ! أَنَّ اللَّهَ تَعَالَی جَعَلَ أَهْلَ بَیْتِی کَسَفِینَةِ النَّجَاةِ فِی قَوْمِ نُوحٍ، مَنْ رَکِبَهَا نَجَا، وَ مَنْ رَغِبَ عَنْهَا غَرِقَ، وَ مَثَلَ بَابِ حِطَّةٍ فِی بَنِی إِسْرَائِیلَ مَنْ دَخَلَهَا کَانَ آمِناً.⁽¹⁾

ابو ذر غفاری گفت: روزی هنگام ظهر در مسجد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، خدمت آن حضرت رسیدم، پس هیچکس را ندیدم به جز رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، و حضرت علی (علیه السلام) که در کنار هم نشسته بودند، فرصت را غنیمت شمردم و عرض کردم: ای رسول خدا! پدر و مادرم به فدایتان! سفارشی به من بفرمایید تا خداوند با آن مرا سود دهد، حضرت فرمودند: ...

تا آنجا که فرمودند:

و بدان، ای ابو ذر! که خدای متعال اهل بیت مرا همچون کشتی نجات در قوم نوح قرار داده، که هر کس در آن سوار شد نجات یافت و هر کس از آن روی گرداند غرق شد، و همچنین آنها را مثل باب حطّه در بنی اسرائیل قرار داده، که هر کس از آن داخل شد ایمنی یافت.

سوره مبارکه انفال

31- کد آیه: 8/33 اسم آیه: امان اهل زمین

{وَما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَاَنْتَ فیهِمْ٭ۚ وَما کانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ یَسْتَغْفِرُونَ}

ولی خداوند، تا تو در میان آنها هستی آنها را مجازات نخواهد کرد، و تا وقتی استغفار می کنند خدا عذابشان نمی کند.

1_ عَنْ جَابِرِ بْنِ یَزِیدَ الْجُعْفِیِّ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ (علیه السلام) : لِأَیِّ شَیْ ءٍ یُحْتَاجُ إِلَی النَّبِیِّ وَ الْإِمَامِ؟ فَقَالَ: لِبَقَاءِ الْعَالَمِ عَلَی صَلَاحِهِ وَ ذَلِکَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَرْفَعُ الْعَذَابَ عَنْ أَهْلِ الْأَرْضِ إِذَا کَانَ فِیهَا نَبِیٌّ أَوْ إِمَامٌ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ»، وَ قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) : النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ وَ أَهْلُ بَیْتِی أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ، فَإِذَا ذَهَبَتِ النُّجُومُ أَتَی أَهْلَ السَّمَاءِ مَا یَکْرَهُونَ، وَ إِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَیْتِی أَتَی أَهْلَ الْأَرْضِ مَا یَکْرَهُونَ.(الحدیث)⁽¹⁾

از جابر بن یزید جُعفی نقل است که گفت: به حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) عرض کردم: چرا به پیامبر و امام نیاز است؟ حضرت فرمودند: برای این که جهان سالم و پایدار بماند، و همانا خداوند (عزوجل) تا وقتی که پیامبر یا امامی در میان اهل زمین باشد،

عذابش را از آنها دور می کند، خداوند (عزوجل) می فرماید: «وَ مَا کَانَ اللّهُ لِیُعذِّبَهُمْ وَ أَنتَ فِیهِمْ»، و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ستارگان، امان برای اهل آسمان هستند و اهلبیت من امان اهل زمین اند، اگر ستارگان بروند، خداوند بر اهل آسمان، هر آن چه را که خوش ندارند، نازل خواهد کرد، و اگر اهل بیت من بروند، بر اهل زمین هر آن چه را که خوش ندارند و ناگوار است، فرود می آورد.

2_ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : جَعَلَ اللَّهُ النُّجُومَ أَمَاناً لِأَهْلِ السَّمَاءِ، وَ جَعَلَ أَهْلَ بَیْتِی أَمَاناً لِأَهْلِ الْأَرْضِ.⁽¹⁾

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: خداوند ستارگان را امان برای اهل آسمان قرار داده، و اهل بیت مرا امان برای اهل زمین.

توضیح: با توجه به این روایات نتیجه می گیریم که وجود با برکت بی بی عالم حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) مثل وجود پدر گرامی شان، رحمت للعالمین است و مایه حفظ و امان برای اهل زمین می باشد.

32- کد آیه: 8/41 اسم آیه: خمس

{وَاعْلَمُوا اَنَّ ما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَاَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبی وَالْیَتامی وَالْمَساکینِ وَابْنِ السَّبیلِ...}

و بدانید از هر غنیمتی که بدست آورید یک پنجم آن برای خدا و پیامبر و خویشان پیامبر، و یتیمان و بی نوایان و در راه ماندگان است.

1_ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبی»، قَالَ: هُمْ قَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) وَ الْخُمُسُ لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لَنَا.⁽¹⁾

از محمد بن مسلم نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) در باره این سخن خدای متعال: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبی»، فرمودند: آنان نزدیکان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هستند و خمس برای خدا و رسول و از برای ما می باشد.

2_ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) قَالَ: خَطَبَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَال: ...

الی ان قال:

وَ أَعْظَمَ مِنْ ذَلِکَ سَهْمُ ذَوِی الْقُرْبَی، الَّذِی قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فِیهِ: «وَ اعْلَمُواأَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبی وَ الْیَتامی وَ الْمَساکِینِ وَ ابْنِ السَّبِیلِ»، وَ ذَلِکَ لَنَا خَاصَّةً، «إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلی عَبْدِنا یَوْمَ الْفُرْقانِ»، نَحْنُ، وَ اللَّهِ! غَنِیٌّ بِذَوِی الْقُرْبَی، الَّذِینَ قَرَنَهُمُ اللَّهُ بِنَفْسِهِ وَ نَبِیِّهِ، وَ لَمْ یَجْعَلْ لَنَا فِی الصَّدَقَةِ نَصِیباً، أَکْرَمَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَی نَبِیَّهُ وَ أَکْرَمَنَا أَنْ یُطْعِمَنَا أَوْسَاخَ أَیْدِی النَّاسِ.⁽¹⁾

از مسعدة بن صدقه نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمودند: امیر المؤمنین علی (علیه السلام) در خطبه ای فرمودند:

تا آنجا که فرمودند:

و بالاتر از همه سهم ذوی القربی یا همان خویشاوندانی است که خداوند درباره ی آنها فرموده: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبی وَ الْیَتامی وَ الْمَساکِینِ وَ ابْنِ السَّبِیلِ»، و این تنها مخصوص ما است، «إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلی عَبْدِنا یَوْمَ الْفُرْقانِ»، به خدا سوگند! که منظور از ذوی القربی ما هستیم، همان کسانی که خداوند آنها را به خود و پیامبرش نزدیک نموده، و برای ما هیچ نصیبی در صدقه قرار نداد، خداوند سبحان پیامبر خود و ما را گرامی داشته از اینکه به ما، چرک و باقی مانده در دست مردم را بخوراند.

3_ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ، عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ»، قَالَ: الْخُمُسُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ وَ هُوَ

لَنَا.⁽¹⁾

از محمد بن فضیل نقل است که گفت: از حضرت ابا الحسن الرضا (علیه السلام) در باره اینسخن خداوند: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: خمس برای خدا است و رسول و آن برای می باشد.

توضیح: نزدیک ترین نزدیکان به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ، حضرت زهرا (علیها السلام) هستند، و یکی از مصادیق «ذی القربی»، آن حضرت می باشند، بنا بر این خمس برای ایشان است.

سوره مبارکه توبه

33- کد آیه: 9/119 اسم آیه: صادقین

{یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَکُونُوا مَعَ الصّادِقینَ}

ای کسانی که ایمان آورده اید! از خدا بپرهیزید و با صادقان باشید.

1_ جَابِرٌ الْأَنْصَارِیُّ، عَنِ الْبَاقِرِ (علیه السلام) ، فِی قَوْلِهِ: «وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»، أَیْ مَعَ آلِ مُحَمَّد (علیهم السلام) .⁽¹⁾

از جابر انصاری نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) در باره آیه ی: «وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»، فرمودند: یعنی با آل محمد (علیهم السلام) باشید.

2_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِیِّ، فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: «وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»، قَالَ: مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ (علیهم السلام) .⁽²⁾

از جابر بن عبد الله انصاری نقل است که در باره این سخن خدای متعال: «وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»، گفت: یعنی با حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت ایشان (علیهم السلام) باشید.

3_ روی أنَّ النَّبِیّ (صلی الله علیه و آله و سلم) سُئِلَ عَنِ الصَّادِقِین هَا هُنا؟ فقال (صلی الله علیه و آله و سلم) : هُم عَلیٌّ وَ فَاطِمَة وَالحَسَنُ وَ الحُسَینُ وَ ذُرِیَّتُهُم الطّاهِرُون إِلَی یَومِ القِیَامَة.⁽¹⁾

روایت است از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سؤال شد که صادقین چه کسانی هستند؟ حضرت فرمودند: آنها علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) و فرزندان پاک آنها تا روز قیامت هستند.

4_ عَنْ مَالِکِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ»، قَالَ: أَمَرَ اللَّهُ الصَّحَابَةَ أَنْ یَخَافُوا اللَّهَ، ثُمَّ قَالَ: «وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»، یَعْنِی مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ (علیهم السلام) .⁽²⁾

از ابن عمر نقل است که گفت: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ»، یعنی خداوند به صحابه دستور داده که از خدا بترسید، سپس گفت: «وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»، یعنی با محمد و اهل بیت ایشان (علیهم السلام) باشید.

توضیح: بدون شک حضرت زهرا (علیها السلام) از جمله اهل بیت هستند، پس این آیه شامل حال ایشان هم می شود.

سوره مبارکه هود

34- کد آیه: 11/105 اسم آیه: خوشبخت و بدبخت

{یَوْمَ یَاْتِ لا تَکَلَّمُ نَفْسٌ اِلّا بِاِذْنِه٭ۚ فَمِنْهُمْ شَقِیٌّ وَسَعیدٌ}

آن روز که (قیامت) فرا رسد هیچکس جز به اجازه او سخن نمی گوید گروهی از آنها بدبخت اند و گروهی نیک بخت.

1_ عَنْ زَیْدِ بْنِ یُثَیْعٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا بَکْرٍ یَقُولُ: رَأَیْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) قَالَ: وَ قَدْ خِیمَ خَیْمَةٌ وَ هُوَ مُتَّکِئٌ عَلَی قَوْسٍ عَرَبِیَّةٍ، وَ فِی الْخَیْمَةِ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (علیهم السلام) ، فَقَالَ: یَا مَعشَرَ المُسلِمِینَ! أَنَا سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَ أَهْلَ الْخَیْمَةِ، حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَهُمْ، وَلِیٌّ لِمَنْ وَالاهُمْ، لَا یُحِبُّهُمْ إِلَّا سَعِیدُ الْجَدِّ طَیِّبُ الْمَوْلِدِ، وَ لَا یُبْغِضُهُمْ إِلَّا شَقِیُّ الْجَدِّ رَدِی ءُ الْوِلَادَةِ.⁽¹⁾

از زید بن یثیع نقل است که گفت: از ابو بکر شنیدم که می گفت: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را دیدم که خیمه ای برپا کرده بودند و خودشان به یک کمان عربی تکیه زده بودند، در حالی که درون خیمه حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) حضور داشتند.

پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ای گروه مسلمانان! من سازگاری دارم با کسی که با اهل این خیمه سازگاری دارد، و جنگ و نبرد می کنم با هر کسی که با ایشان جنگ و

نبرد کند، و دوست می دارم هر کسی را که آنان را دوست بدارد.

دوست نمی دارد ایشان را، مگر آن کسی که نیای او از نیکبختی برخوردار و نطفه اش از آلودگی پاک باشد، و دشمن نمی دارد ایشان را، مگر آن کسی که نیای او دچار بدبختی گردیده و نطفه اش ناپاک و آلوده به پلیدی است.

2_ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ، أَنَّهُ قَالَ: خَرَجَ تَوْقِیعٌ مِنَ النَّاحِیَةِ الْمُقَدَّسَةِ (العروف بزیارة آل یاسین) ...

الی ان قال:

یَا مَوْلَایَ! شَقِیَ مَنْ خَالَفَکُمْ، وَ سَعِدَ مَنْ أَطَاعَکُمْ، فَاشْهَدْ عَلَی مَا أَشْهَدْتُکَ عَلَیْهِ، وَ أَنَا وَلِیٌّ لَکَ، بَرِی ءٌ مِنْ عَدُوِّکَ، فَالْحَقُّ مَا رَضِیتُمُوهُ، وَ الْبَاطِلُ مَا سَخِطْتُمُوهُ، وَ الْمَعْرُوفُ مَا أَمَرْتُمْ بِهِ، وَ الْمُنْکَرُ مَا نَهَیْتُمْ عَنْهُ.(الزیارة)⁽¹⁾

از محمد بن عبد الله بن جعفر حمیری نقل است که گفت: توقیعی از ناحیه مقدّسه خارج شد (معروف به زیارت آل یاسین):

تا آنجا که فرمودند:

ای مولای من! بدبخت کسی است که با شما مخالفت کند، و خوشبخت کسی است که از شما اطاعت کند، پس بر آنچه تو را شاهد گرفتم، شهادت بده، در حالی که من دوست شمایم و از دشمنانتان بیزارم. پس حق آن چیزی است که موجب رضایت شما شود و باطل آن چیزی است که موجب خشم شما گردد، و معروف آن چیزی است که شما به آن امر فرمودید و منکر آن چیزی است که شما از آن نهی کنید.

توضیح: بر مبنای این آیه شریفه و روایات رسیده معلوم می شود که ملاک و معیار خوشبختی، محبّت و رضایت حضرت زهرا (علیها السلام) هستند و ملاک و معیار بدبختی، خشم و مخالفت با آن حضرت می باشد.

همانطور که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: یَا فَاطِمَةُ! إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی لَیَغْضَبُ لِغَضَبِکَ، وَ یَرْضَی لِرِضَاکَ.⁽¹⁾

ای فاطمه! همانا خدای متعال از خشم و غضب تو خشمگین شود و به خشنودی و رضای تو خشنود شود.

سوره مبارکه یوسف

35- کد آیه: 12/108 اسم آیه: راه من

{قُلْ هذِه سَبیلی اَدْعُوا اِلَی اللّهِ٭ۚ عَلی بَصیرَةٍ اَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنی٭ۖ وَسُبْحانَ اللّهِ وَما اَنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ}

بگو: این طریقه و راه من است که من و هر کس پیرو من است با بصیرت و بینایی مردم را به سوی خدا دعوت می کنیم، و خدا از هر عیب و نقصی منزّه است و من از مشرکان نیستم.

1_ وَ فِی رِوَایَةِ أَبِی الْجَارُودِ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ: «قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی»، یَعْنِی نَفْسَهُ وَ مَنْ تَبِعَهُ، یَعْنِی عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) وَ آلَ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) .⁽¹⁾

از ابو جارود نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) در باره آیه ی: «قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی»، منظور خود پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) هستند، و کسی که پیرو من است، منظور علی بن ابی طالب (علیه السلام) هستند و آل محمد (علیهم السلام) .

2_ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (علیهما السلام) فِی هَذِهِ الْآیَةِ: «قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی»، قَالَ: هِیَ، وَ اللَّهِ! وَلَایَتُنَا أَهْلَ الْبَیْتِ، لَا یُنْکِرُهُ

أَحَدٌ إِلَّا ضَالٌّ، وَ لَا یَنْتَقِصُ عَلِیّاً (علیه السلام) إِلَّا ضَالٌّ.⁽¹⁾

از ابان بن تغلب نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) درباره این آیه: «قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی»، فرمودند: به خدا سوگند! این، ولایت ما اهل بیت است، که آن را جز کسی که گمراه است انکار نمی کند، و جز گمراه کسی بر حضرت علی (علیه السلام) خرده نمی گیرد.

توضیح: از آنجا که بانوی بانوان عالم، حضرت زهرا (علیها السلام) جزء اهل بیت هستند، پس این آیه در حق ایشان هم می باشد.

سوره مبارکه رعد

36- کد آیه: 13/28 اسم آیه: آرامش دلها

{اَلَّذینَ ءامَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللّهِ٭ۗ اَلا بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ}

آنها کسانی هستند که ایمان آورده اند و دلهایشان به یاد خدا آرامش می گیرد، آگاه باشید! دلها فقط با یاد خدا آرامش می گیرند.

1_ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ: «أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»، قَالَ: ذَاکَ مَن أَحَبَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَحَبَّ أَهْلَ بَیْتِی صَادِقاً غَیْرَ کَاذِبٍ.(الحدیث)⁽¹⁾

از حضرت امیر المؤمنین علی (علیه السلام) روایت است که فرمودند: همانا رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هنگامی که این آیه: «أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»، نازل شد، فرمودند: این در باره کسی است که خدا و رسولش را دوست بدارد و اهل بیت مرا صادقانه، نه به دروغ، دوست داشته باشد.

2_ عَنْ أَنَسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) : «الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»، أَ تَدْرِی مَنْ هُمْ، یَا ابْنَ أُمِّ سُلَیْمٍ؟ قُلْتُ: مَنْ هُمْ، یَا رَسُولَ اللَّهِ؟