مشخصات مقاله

غدیر از دیدگاه جعفر مرتضی عاملی

مقالات ›

عقاید ›

اصول دین

نویسنده:

مرتضی عاملی

عید غدیر از دیدگاه علامه جعفر مرتضی العاملی

خیراندیش دیجیتالی : جناب آقای سید علی بحرینی به نیابت از مرحومه حاجیه خانم کسایی _گروه هم پیمانان موعود غدیر.

عید غدیر خم

عید غدیر خم ⁽¹⁾

عید غدیر، یک عید اصیل اسلامی است. چرا که روز هجدهم ذی الحجه را مسلمانان در سه قرن اول، به این عنوان جشن می گرفته اند. گفتار مقریزی که می گوید: « اولین باری که این عید در اسلام معروف شد، در زمان فرمانروایی معزالدوله علی بن بویه، در عراق بود، وی آن را به سال سیصد و پنجاه و دو هجری، به وجود آورد و از آن پس، شیعیان این روز را عید قرار دادند، ⁽²⁾غیر صحیح و قابل قبول نیست. زیرا مسعودی گفته است: « فرزندان و شیعیان علی رضی الله عنه، این روز را گرامی می داشتند.» ⁽³⁾و این در حالی است که مسعودی شش سال قبل از تاریخی که مقریزی می گوید، یعنی به سال سیصد و چهل و شش هجری، فوت کرده است. فرات بن ابراهیم از دانشمندان قرن سوم، حدیثی را از امام صادق علیه السلام روایت می کند که حضرت در آن از آباء طاهرینش علیهم السلام نقل می کند : رسول اکرم (ص) فرمود:

« یوم غدیر خم أفضل أعیاد أمتی...»؛ روز غدیر از بهترین اعیاد امت من است... ⁽⁴⁾

امام علی(ع) در سالی که روز جمعه و روز غدیر با هم مصادف شده بود، برای مردم خطبه خواند و در آن فرمود:

«ان الله عزوجل جمع لکم معشرالمؤمنین فی هذا الیوم عیدین عظیمین کبیرین...»؛ خدای عزوجل در این روز، دو عید عظیم بزرگ را برای شما گروه مؤمنان جمع کرده است.

در این خطبه طولانی امام مردم را به

انجام کارهایی که شایسته است در اعیاد انجام گردد و اظهار شادی و سرور در این گونه ایام - به طور تفصیل - امر می کند. طالبین به این خطبه مراجعه کنند. ⁽¹⁾

فرات به سند خود از فرات بن أحنف و او از امام صادق(ع) روایت می کند که: به امام عرض کردم: فدایت شوم، آیا عیدی بهتر از عید فطر ، و عید قربان ، و روز جمعه، و روز عرفه برای مسلمین وجود دارد؟ حضرت به من فرمود:

«نعم، أفضلها و أعظمها و أشرفها عندالله منزلة، هو الیوم الذی أکمل الله فیه الدین، و أنزل علی نبیه محمد: ألیوم اکملت لکم دینکم الخ...» ⁽²⁾؛ بله، افضل و أعظم و أشرف اعیاد از نظر قدر و منزلت در نزد خدا، روزی است که در آن خدا دینش را کامل کرد و آیه شریفه: الیوم أکملت لکم دینکم... را بر پیامبرش نازل کرد.

در کتاب شریف کافی آمده است: حسن بن راشد از امام صادق(ع) نقل می کند که حضرت روز غدیر را عید خواند و در آخر کلام خود فرمود:

« فإن الأنبیاء صلوات الله علیهم کانت تأمر الأوصیاء بالیوم الذی کان یقام فیه الوصی أن یتخذ عیدا»؛ انبیاء الهی صلوات الله علیهم به جانشینان خود دستور می دادند که روز انتخاب و برگزیدن وصی را جشن بگیرند. حسن می گوید: عرض کردم: اگر کسی آن را روزه بگیرد چه وضعی دارد؟

حضرت فرمود: «صیام ستین شهرا» ⁽³⁾

و در روایت دیگری آمده است که: رسول اکرم(ص) به حضرت علی(ع) سفارش کرد که مسلمین این روز را عید بگیرند. ⁽⁴⁾در این باره به روایات ذیل مراجعه کنید:

روایت مفضل بن عمر از

امام صادق(ع)، ⁽¹⁾روایت عمار بن حریزعبدی از امام صادق(ع) ⁽²⁾و روایت ابوالحسن لیثی از امام صادق(ع) ⁽³⁾و نیز روایت زیاد بن محمد از آن حضرت(ع). ⁽⁴⁾

« فیاض بن عمر محمد بن طوسی در سال دویست و پنجاه و نه، در حالی که بیش از نود سال از عمرش می گذشت گفت: ابوالحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام را در روز غدیر خم دیدم که گروهی از خواصش، در حضور آن بزرگوار نشسته بودند. حضرت(ع) آنان را برای صرف افطار دعوت کرده بود و طعام و خیرات و عطایایی از قبیل پوشاک و حتی انگشتر و کفش به منازل آنان فرستاد و وضع آنان و حواشی خود را تغییر داد و در آن روز وسائلی را دیدم به کار گرفتند که سابقه نداشت. و در این حال حضرت(ع) فضایل این روز بزرگ را برای آنان ذکر می کرد... .» ⁽⁵⁾

در کتاب مختصر بصائرالدرجات، به اسناد از محمد بن علاء همدانی واسطی و یجبی بن جریح بغدادی آمده است که گفتند: « با هم، به قصد دیدار احمد بن اسحاق قمی، از اصحاب امام حسن عسکری(ع) (متوفای 260) عازم شهر قم شدیم. هنگامی که رسیدیم، در منزل او را کوبیدیم، دخترکی عراقی در را باز کرد. حال احمد را از او پرسیدیم. گفت: مشغول برگزاری عید خود است، زیرا امروز عید است. گفتیم: سبحان الله، أعیاد شیعه چهار تاست: عید قربان، عید فطر، عید غدیر و روز جمعه الخ...» ⁽⁶⁾

علامه امینی در کتاب ارزشمند الغدیر، ده ها روایت از ده ها کتاب مورد وثوق اهل سنت دال بر عید بودن روز غدیر در قرون اول اسلام و این که این عید، شایع و معروف

بود، جمع آوری و نقل کرده است... کافی است به فصلی از این کتاب مراجعه شود که در آن تبریک و تهنیت شیخین (ابوبکر و عمر) به حضرت علی(ع) را به مناسبت انتصاب او از طرف رسول خدا(ص) به ولایت، ذکر می کند.

غیر از منابعی که تهنیت صحابه را بدین مناسبت ذکر کرده اند و علاوه بر منابع بسیاری که بر عید بودن روز غدیر تصریح کرده اند، علامه امینی تبریک شیخین را از شصت منبع معتبر ذکر کرده است.

در این باره رجوع کنید به: الغدیر / ج 1 / از ص 267 تا ص 289.

لذا از این مطالب معلوم می شود که: گفته ابن تیمیه در مورد عید غدیر که: عید گرفتن این روز هیچگونه دلیلی ندارد و در بین سلف، چه از اهل بیت و چه از دیگران، کسی آن را جشن نگرفته، ⁽¹⁾صحیح نیست و مستند به دلیل علمی یا تاریخی نمی باشد و دلائل محکم خلاف آن را ثابت می کند .