مشخصات کتاب

غدیر درس زندگی

مؤلف: رضا اخوی

ناشر: معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه

خیراندیش دیجیتالی : جناب آقای سید علی بحرینی به نیابت از مرحومه حاجیه خانم کسایی _گروه هم پیمانان موعود غدیر.

اشاره

غدیر درس زندگی

ناشر: معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه

تهیه و تنظیم: مجتمع فرهنگی پژوهشی

مؤلف: رضا اخوی

لیتوگرافی، چاپ و صحافی: سازمان چاپ و انتشارات اوقاف

قطع: پالتویی

نوبت چاپ: پاییز 1393

شمارگان: 500،000 نسخه

قیمت: 5000 تومان

سایت سازمان: WWW. awqaf.ir

سایت معاونت: Www. mfco.ir

سایت مجتمع: www. mfpo.ir

آدرس: تهران، خیابان نوفل لوشاتو، سازمان اوقاف و امور خیریه معاونت فرهنگی و اجتماعی

آدرس مجتمع: قم، خیابان جمهوری، کوچه 16 و 18، پ48،

مجتمع فرهنگی پژوهشی

معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه

تلفن: 32936042-025، نمابر: 32936043 -025

غیرقابل فروش

فهرست

فصل اول : دورنمایی از غدیر ...7

فصل دوم : روزهای ولایت ...13

فصل سوم : آموزه هایی از غدیر ...21

سارقان سرمایه ...23

شوخی با آیات الهی ...30

هجمه های روانی ...36

مثل کوه ...43

سازهای مخالف ...50

اولویت های زندگی ...56

مرتضای خدا ...61

کوچک انگاری گناه ...69

ورشکستگان معنوی ...74

احترام به سادات ...79

فامیل دور از خدا ...86

سایه سار محبت ...91

چشم به راه منجی ...97

نشانه های اهل ایمان ...105

پرسشنامه ...113

مقدمه

بارها شنیده ایم که غدیر یک قصه و حکایت تاریخی نیست که هر ساله به حکم شیعه بودن و دل در پرتو مهر مولا داشتن، ما را به تحرک و پویایی کشانده، به بازخوانی و مرور این واقعه بپردازیم و وظیفه ی خویش را به انجام رسانیم. ناگفته روشن است که در روز غدیر به دیدار وابستگان از نسل علی علیه السلام و فاطمه علیها السلام رفتن و احترام و ارادت درونی خویش را نثار آنان نمودن، بسی ارجمند و زیباست؛ ولی آیا به همین مقدار بسنده کردن از غدیر، جفای به این واقعه عظیم نیست؟

مگر نه اینکه پیامبر صلی الله علیه واله در آن جمعیت فراوان و در آن گرمای سوزان، چند ساعت به سخنرانی و ارشاد مردم پرداختند و به صراحت فرمودند: «فَلْیُبَلِّغِ الْحاضِرُ الْغائِبَ وَالْوالِدُ الْوَلَدَ إِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ؛ این سخن را حاضران به غایبان و پدران به فرزندان، تا برپایی رستاخیز برسانند». یعنی نه تنها خود باید عامل به این گفتارها و ارشادهای هدایتگرانه باشند، بلکه همگان وظیفه دارند این واقعه را که با سرنوشت انسان، با سعادت و لحظه لحظه ی زندگی، پیوند ناگسستنی دارد، به نسل های دیگر منتقل نمایند و این ولایت پذیری را با سخن و رفتار خود، به فرزندان خویش برسانند و آنان را به چشمه ی تسنیم ولایت متصل نمایند؛ همانگونه که رسول خدا صلی الله علیه واله فرمود: چون روز قیامت فرا رسد، علی علیه السلام در فردوس می نشیند، و فردوس کوهی است که بر تمام بهشت برتری و تفوق دارد، و بالاتر از آن عرش پروردگار جهانیان است، و از دامنه ی این کوه، نهرهای بهشت جاری است و در میان بهشتها پخش می شود و علی علیه السلام بر منبری از نور نشسته، و چشمه ی تسنیم در مقابل او جاری است.

هیچکس از صراط عبور نمی کند، مگر آنکه با او سندی نسبت به ولایت علی و ولایت اهل بیتش بوده باشد.

اینک ماییم و وظیفه ای که در پیش داریم تا هم خود بدانچه پیامبر صلی لله علیه واله فرموده، عمل نماییم و هم فرزندان و دیگران را نیز بدان فراخوانیم و به سوی چشمه ی تسنیم ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام گام برداریم. ان شاء الله

از این رو معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه در راستای تبلیغ و گسترش فرهنگ غدیر، و در جهت انجام تکالیف خود در امر پیام رسانی، ضمن چاپ، نشر و توزیع کتاب غدیر درس زندگی و تبیین زوایای مختلف این واقعه بسیار مهم با بیان و قلمی رسا، اقدام به برگزاری مسابقه کتابخوانی از کتاب مذکور، نموده که امید است بخشی از وظیفه خود را در قبال این عید بزرگ ادا نماید.

معاونت فرهنگی و اجتماعی

سازمان اوقاف و امور خیریه

1

فصل اول: دورنمایی از عید غدیر

با پایان یافتن مراسم حج، همگان به امر پیامبر صلی الله علیه واله ، مکه را به سوی غدیر خم ترک کردند. سیل جمعیت به سوی غدیر خم که بناست همه ی راه ها را به یک مقصد و مسیر سعادت بخش هدایت نماید، روانه شدند.

جمع حاجیان رفته رفته تکمیل می شد و مقداد، سلمان و عمار، مشغول آماده سازی جایگاه سخنرانی پیامبر بودند. فضا مملو از جمعیت بود و گرمای فرساینده و عطش بار، بیانگر خطیر بودن دستور پیامبر بود، به ویژه آنکه پیش از این اعلام کرده بود که این سفر، آخرین حج ایشان خواهد بود.

خورشید به وسط آسمان رسیده بود که صدای خوش اذان، ترنم ذکر و دعا را بر لبان حاجیان نشاند. نمازی زیبا و باشکوه با جمعیتی چند ده هزار نفری و به امامت رسول مهربانی ها، اقامه شد

پس از مناجات با پروردگار، رسول خدا صلی الله علیه واله منبر ایستادند و علی علیه السلام را نزد خود فراخواندند تا باز هم در کنار یکدیگر، مرحله ای حساس را آغاز نمایند و پیامبر، مهم ترین وظیفه و رسالت خویش را که مساوی با زحمات طاقت فرسای 23 ساله ی اوست، به مردم ابلاغ نماید.

چشم ها به سمت پیامبر خیره شده بود و همگان مشتاق شنیدن سخنان حضرت بودند. نقطه ی اوج رسالت پیامبر خاتم و تمام پیامبران و انبیاء گذشته فرا رسیده بود و نه فقط آنها که در غدیر حاضرند؛ که افلاکیان نیز به تماشا آمده بودند. این محمد بن عبدالله عبد خالص و برگزیده ی خدا؛ وارث تمام پیامبران پیشین و خاتم انبیاء و رسل بود که از جانب خدا سخن می گوید:

بسم الله الرحمن الرحیم

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذی عَلا فی تَوَحُّدِهِ وَ دَنا فی تَفَرُّدِهِ وَجَلَّ فی سُلْطانِهِ وَعَظُمَ فی اَرْکانِهِ، وَاَحاطَ بِکُلِّ شَیءٍ عِلْماً...

صحبت های حضرت، جذاب و جامع بود و از مبانی و باورها گرفته، تا الطاف الهی بر بندگان، از مسیر روشن پیش رو، از خطرات و آسیب های احتمالی، از مکر و خدعه دشمنان و منافقان، از تقوا و پرهیزکاری، از مرگ و معاد، از نماز و روزه و زکات، از حلال و حرام، از اصول و فروع، همه را یادآوری فرمود تا رسید به شاه بیت سخن خویش که بفرماید همه ی اینها، باید به وسیله ی یک راه بر و راه نما صورت گیرد. کسی که مسیر را به خوبی می شناسد، از پس امتحانات گذشته به خوبی برآمده، شایستگی هایش ورد زبان همه است، فضیلت های علم و دانش، اخلاص و تعهد، شجاعت و صلابت و... همه را در بالاترین سطح دارد و مهم تر از همه، مورد پسند خدا و رسول اوست که وظیفه ابلاغ این انتخاب الهی و برگزیده شدن او به رهبری، به من واگذار شده است.

گویا دیگر همه فهمیده بودند که پیامبر از کدام رهبر و هدایتگر سخن می گوید؛ از علی فرزند ابوطالب، یار و یاور همیشگی نبی ای مردم!

او از طرف خداوند پیشوای شماست؛ و خداوند با پیشوایی او، دین تان را کامل کرد».

« به او گوش دهید تا سلامت بمانید. از او اطاعت کنید تا هدایت شوید، نهی او را بپذیرید تا رشد یابید».

« علی علیه السلام را بر دیگران فضیلت دهید. هیچ علمی نیست مگر آنکه خداوند آن را در من جمع کرده و من آن را به علی آموخته ام».

صراط مستقیم خداوند منم که شما را به پیروی آن امر فرموده و پس از من علی علیه السلام است و آن گاه فرزندانم از نسل او، پیشوایان راه حقند که به حق و درستی راهنمایند و به آن عمل میکنند»...

بعد دستان علی علیه السلام را بالا بردند تا هرکه طالب هدایت و

سعادت است، دست در دست او بگذارد.

ای مردم،

« خداوند ولی، سرپرست و اختیاردار من است و من بر شما و همه ی مؤمنان ولایت دارم. آگاه باشید، هر کسی که من ولی و صاحب اختیار او بودم، علی ابن ابیطالب علیه السلام مولای او خواهد بود».

اگرچه بیشتر مردم حاضر در غدیر، در اندکی زمانی، دست از دست او کشیدند، ولی دست هدایت علوی، هماره بالاست و تا همیشه ی تاریخ و برای تمامی ولایت مداران، محبان و حقیقت جویان، تلألؤ نور آن، رهایی بخش و دعوت کننده به سوی سعادت و خوشبختی است و انسان را به آزادی از زنجیرهای خودساخته فرا می خواند تا در پرتو نور ولایت از قید و بند گناه رهایی یافته به شادی و سرور حقیقی دست یازند.

وین سبب پیغمبر بااجتهاد *** نام خود وان علی مولا نهاد

گفت هرکو را منم مولا و دوست *** ابن عم من علی، مولای اوست

کیست مولا آن که آزادت کند *** بند رقیت ⁽¹⁾از پایت برکند

چون به آزادی نبوت هادی است *** مؤمنان راز انبیا آزادی است

ای گروه مومنان شادی کنید *** همچو سرو و سوسن آزادی کنید ⁽²⁾

2

فصل دوم: روزهای ولایت

اشاره

روزهای ولایت

روزهای ولایت ⁽¹⁾

پس از آنکه در غدیر خم، امیرمؤمنان علیه السلام به ولایت و رهبری برگزیده شدند، اتفاقات و حوادثی به وقوع پیوست که پیام ها و تلنگرهای فراوانی با خود به همراه داشت؛ پیام هایی که این انتخاب را از یک گزینش ساده و معمولی، به فرایندی عمیق و ژرف تبدیل ساخت تا فرصت هرگونه بهانه جویی و تفسیر نادرست را از دست مخالفان و منافقان بگیرد.

بیعت عمومی از تمام حاضر با زبان ⁽²⁾گذاشتن پیامبر صلی الله علیه واله عمامه ی خود را به عنوان اعتماد و تأیید بر سر امیرالمؤمنین علیه السلام. ⁽³⁾اشعار «حسان بن ثابت» در مورد غدیر؛ آمدن جبرئیل علیه السلام به صورت یک انسان در جمع حاضران در غدیر؛ ⁽⁴⁾نزول سنگی از آسمان و به درک واصل شدن اولین مخالف ولایت؛ ⁽⁵⁾بیعت عملی با نشستن در خیمه ی و آمدن تک تک افراد برای بیعت حضوری و...، نمونه هایی از این پیام ها بود تا هرگونه شک و شبهه را از دل های بیماردلان بزداید و آنها را از مخالفت با برگزیده ی خدا، خلع سلاح نماید.

برترین عید

افزون بر همه ی این تأکیدها و برنامه ها، حضرت رسول صلی الله علیه واله سنت عید گرفتن غدیر را بنیان گذاردند تا همگان بدانند که تنها آن هنگام که به ولایت علی علیه السلام و فرزندان او تمسک بجویند و آنان را بر تمام ابعاد زندگی خویش حاکم سازند، آن زمان، عید حقیقی و روز شادی و سرور است و ارزش شادباش و تبریک به یکدیگر را دارد. بزرگان حدیث نقل کرده اند که پس از انتخاب

علی علیه السلام به ولایت و نزول آیه اکمال دین، پیامبر صلی الله علیه واله فرمودند: « هنئونی هنئونی، أن الله تعالی خصنی بالنبوة و خص اهل بیتی بالامامة؛ به من تبریک بگویید، به من تبریک بگویید، زیرا خداوند مرا به پیامبری و اهل بیتم را به امامت ممتاز ساخته است». ⁽¹⁾

این سنت حسنه، باعث جاودانگی داستان غدیر خم و استواری احیا و یادآوری باورهای مذکور در آن خطبه ی وحیانی و سخنان ملکوتی است که با برپایی جشن برای این روز تاریخی، عامل تجدید عهد و میثاق با ولایت امیرمؤمنان علیه السلام و دیگر پیشوایان خواهد شد. به همین جهت است که تمامی معصومین علیه السلام به پاسداشت و زنده نگه داشتن این عید اهتمام ویژه داشتند و با وجود تمامی فشارها از سوی مخالفان و دشمنان اهل بیت علیهم السلام ، نور چراغ ولایت را روشن نگه داشتند تا این تحفه ی الهی به دست آخرین نور خدا، امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف برسد.

پاسداشت غدیر توسط اهل بیت علیه السلام

امیرمؤمنان علیه السلام چه پس از غصب خلافت و چه در زمان حکومت خویش، بارها به حدیث غدیر استدلال و احتجاج کردند. روزی در اجتماع بزرگ مردم کوفه به حدیث غدیر استناد کردند و فرمودند: ای فرد فرد مسلمانانی که در روز غدیر حضور داشتید، شما را به خدا سوگند می دهم، آیا شنیدید آنچه را که پیامبر اکرم صلی الله علیه واله درباره ی من در خطابه غدیر خم بیان کرد؟

هفده نفر از سرشناسان و اصحاب پیامبر صلی الله علیه واله از میان جمع به پا خاستند و گفتند: آری! ما شاهد بودیم هنگامی که حضرت محمد صلی الله علیه واله در غدیر خم دست تو را گرفت و فرمود: ای مردم آیا می دانید که من از خود شما بر شما اولویت دارم؟ گفتند: بلی. در آن هنگام پیامبر صلی الله علیه واله فرمود: « مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ مَوْلَاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ ؛ هر کس من مولای او

هستم، این علی هم مولای اوست. خدایا! دوست بدار هر کس که او را دوست می دارد و دشمن بدار هر کس که او را دشمن می دارد!» ⁽¹⁾آن حضرت در زمانی دیگر، در مسجد مدینه، چنین فرمود: «مگر رسول خدا صلی الله علیه واله در روز غدیر خم حجت را بر مردم تمام نکرد؟ مگر جای عذری برای مردم باقی مانده است؟». ⁽²⁾

امام حسین علیه السلام نیز دو سال قبل از مرگ معاویه، آن هنگام که برای زیارت خانه خدا به مکه مشرف شدند، گروه زیادی از مسلمانان را به یک همایش عمومی دعوت کردند و در فرازی از سخنان مبسوط و روشنگرانه ی خود درباره ی شخصیت مولای متقیان علی علیه السلام و اهمیت غدیر خم فرمودند: «شما را به خدا سوگند می دهم، آیا آگاهی دارید که رسول خدا صلی الله علیه واله علی علیه السلام را در روز غدیرخم به رهبری امت و جانشینی خویش منصوب کرد و ولایت او را با جمله ی معروف خود اعلام و تأکید کرد: حاضرین به غائبین اطلاع دهند؟

همه گفتند: بلی، به خدا که ما از این جریان باخبریم» ⁽³⁾

امام صادق علیه السلام در جمع یاران خودشان بودند که از عید غدیر و هجدهم ذیحجه سال دهم هجری سخن به میان آمد، آن حضرت از جدش پیامبر خدا صلی الله علیه واله چنین نقل کرد: « برترین عیدهای امت من روز غدیر است و آن روزی است که خداوند مرا امر کرد که علی علیه السلام را رهبر امت اسلامی قرار دهم تا مردم بعد از من، به وسیله ی او هدایت شوند و آن روزی است که خداوند [ با اعلام وصایت و امامت علی علیه السلام ]، دین خویش را کامل و نعمتهایش را بر امت تمام کرد و دین اسلام را [به عنوان آیین همیشگی]، برای آنان انتخاب کرد». ⁽⁴⁾

«احمد بزنطی» از یاران امام رضا علیه السلام سخنان آن بزرگوار را در احتجاج و اهتمام به ماجرای غدیر چنین نقل کرده است: روزی به همراه گروه بسیاری در منزل حضرت رضا علیه السلام بودم. سخن از غدیر و اهمیت آن به میان آمد. برخی آن را از شعائر اسلامی دانستند و عده ای نیز چنین مناسبتی را انکار کردند.

بعد از گفت وگوی دیگران، حضرت رضا علیه السلام لب به سخن گشود و فرمود: «آسمانیان روز غدیر را بهتر از اهل زمین می شناسند. خداوند در بهشت برین، کاخ با عظمتی را برای خود اختصاص داده است. این قصر بهشتی تمام زیبایی های عالم را در خود دارد. روز غدیر، درب این قصر بزرگ باز می شود و فرشتگان و اهل آسمان ها، تسبیح گویان به آنجا داخل می شوند و در فضای معطر و نورانی اش به نام فاطمه زهراء علیها السلام به یکدیگر هدیه می دهند.

چون روز غدیر به پایان می رسد، به فرشتگان گفته می شود به جایگاه های خویش برگردید! شما تا سال آینده مثل چنین روزی از اشتباه و لغزش در امان خواهید بود و بدانید همه ی این عطایا و موهبت های الهی، به خاطر عظمت پیامبر مامحمد صلی الله علیه واله و وصی او علی بن ابی طالب علیه السلام است.

[ای احمد! تو هم] هر جا که باشی، روز غدیر به سمت مرقد مطهر امیر مؤمنان علی علیه السلام بشتاب؛ چرا که خداوند متعال گناهان شصت ساله زائران با ایمان آن گرامی را می بخشد. در روز غدیر به برادران دینی خود اکرام و احسان کن و مردان و زنان با ایمان را خوشحال و مسرور گردان!» ⁽¹⁾

و در فرازهایی از دعای ندبه می خوانیم: « فَلَمَّا انْقَضَتْ اَیّامُهُ اَقامَ وَلِیَّهُ عَلِیَّ بْنَ اَبی طالِب صَلَواتُکَ عَلَیْهِما وَآلِهِما هادِیاً، اِذْ کانَ هُوَ الْمُنْذِرَ وَلِکُلِّ قَوْم هاد، فَقالَ وَالْمَلأُ اَمامَهُ: مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاهُ اَللّ-هُمَّ والِ مَنْ والاهُ وَعادِ مَنْ عاداهُ وَانْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ

وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ، وَقالَ: مَنْ کُنْتُ اَنَا نَبِیَّهُ فَعَلِیٌّ اَمیرُهُ ؛ زمانی که مدت عمر پیامبر صلی الله علیه واله به پایان رسید، [به دستور خداوند] وصی خود علی بن ابی طالب را - که درود خداوند بر آن بزرگواران و خاندانشان باد! - به جانشینی خود و هدایت مردم انتخاب کرد و چون او منذر بود و برای هر قومی هادی هست، پس رسول خدا صلی الله علیه واله در حالی که همه امت در پیش رویش بودند، فرمود: هر کس را من پیشوا بوده ام، پس از من علی او را رهبر خواهد بود. خدایا! دوست بدار، هر کسی که علی را دوست دارد و دشمن دار آنکه با علی دشمنی کند و یاری کن هر کسی که علی را یاری کند و خوار گردان هر کسی که علی را خوار کند! و باز فرمود: هر کس را من ولی او هستم، علی امیر [و فرمانده اوست».

از آنجا که بیان سیره ی تمامی معصومین علیهم السلام باعث طولانی شدن مطلب می گردد، به همین مقدار بسنده می نماییم؛ آنچه مهم است اینکه پیام این پاسداشت ها و اهتمام ویژه ائمه علیهم السلام را درک نماییم و بدانیم که ماجرای غدیر، قصه و داستان تاریخی نیست، بلکه آینه ی ولایت پذیری و بستر تفکیک دوستان و دشمنان دین خداست و پیام ها و درس های غدیر، جاودانه، همیشگی و برای تمامی نسل هاست؛ همانگونه که امام خامنه ای فرمودند: غدیر خم، برای کسانی که اهل معنا و معنویت و درک حقایق اند، درس های فراوان، بینهایت و فوق العاده ای دارد. ⁽¹⁾

اینک ما نیز با گذر از زمان خود را به جمعیت حاضر در غدیر رسانده، پای صحبت های الهی آخرین فرستاده خدا می نشینیم و آموزه هایی برای زندگی امروز توشه می گیریم، به امید آنکه با عمل به این سخنان، جزء شیعیان واقعی مولا قرار گرفته، مورد عنایت و شفاعت آن حضرت قرار گیریم. ان شاءالله

فصل سوم: آموزه هایی ازغدیر

اشاره

سارقان سرمایه

اشاره

وَ سَأَلْتُ جَبْرَئِیلَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ أَنْ یَسْتَعْفِیَ لِیَ اَلسَّلاَمُ مِنْ تَبْلِیغِ ذَلِکَ إِلَیْکُمْ أَیُّهَا اَلنَّاسُ لِعِلْمِی بِقِلَّةِ اَلْمُتَّقِینَ وَ کَثْرَةِ اَلْمُنَافِقِینَ وَ لِإِعْذَالِ اَللاَّئِمِینَ وَ حِیَلِ اَلْمُسْتَسِرِّینَ اَلَّذِینَ وَصَفَهُمُ اَللَّهُ تَعَالَی فِی کِتَابِهِ بِأَنَّهُمْ یَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَیْسَ فِی قُلُوبِهِمْ

و من از جبرئیل خواستم که از خدا بخواهد و مرا از تبلیغ این پیام - به شما ای مردم - معاف دارد، زیرا از کمی پرهیزکاران و زیادی منافقان و فساد و تباهی سرزنش کنندگان و مکر و حیله مسخره کنندگان اسلام باخبرم. همان کسانی که خداوند در توصیف آنها در کتابش فرموده: «با زبان هایشان می گویند آنچه در دلهایشان نیست

پنجره ای روبه حقیقت

«اصبغ بن نباته»، یکی از یاران حضرت علی علیه السلام می گوید: در مسجد کوفه و در محضر امیرمؤمنان علی علیه السلام بودم که غلام سیاهی را به اتهام سرقت به محضر آن حضرت آوردند. بعد از سه بار اقرار وی به دزدی و اثبات آن، امام دستور داد تا دست راست او را قطع کنند. آن غلام با دست چپ، دست بریده ی خویش را در حالی که خون از آن می ریخت، برداشته و از محضر امام بیرون رفت. در این موقع یکی از خوارج و دشمنان حضرت به نام «ابن کوا» خواست از فرصت استفاده کند و آن غلام را که از

دوستداران اهل بیت علیهم السلام بود، به بدگویی بر علیه امام علی علیه السلام تحریک نماید، لذا به او گفت: «ای غلام دست تو را چه کسی قطع کرد؟!

او پاسخ داد: «دست راستم را کسی برید که پیشوای متقیان و پسر عمو، برادر پیامبر صلی الله علیه واله ، شیر روی زمین، باران بیابان های کوبنده ی دشمنان و چراغ فروزان در تاریکی هاست. دست راستم را پیشوایی قطع کرد که قهرمان نبردهای بدر و احد بود. او سرور مکه و مدینه و ابطح است و از دودمان هاشم و قریش است».

بعد از این مدح و ثنای زیبا، بلیغ و طولانی، راه خودش را گرفت و رفت. ابن کوا با شگفتی تمام خود را به محضر علی علیه السلام رسانده و گفت: ای پدر حسن و حسین تو دست آن غلام سیاه را قطع کردی و او در کوچه و بازار با زیباترین عبارات و بهترین کلمات تو را مدح و ثنا می گوید.

امام دستور داد غلام را حاضر کنند. سپس از او پرسید: «ای غلام! من دست تو را بریدم و تو مرا مدح و ثنا می گویی؟!» او پاسخ داد: یا امیرالمؤمنین! تو دست مرا به حکم خداوند و رسول او بریدی و به حق بریده ای و به واجب خدا و رسول عمل کرده ای! چگونه تو را نستایم؟

امیرمؤمنان علیه السلام دست بریده ی او را گرفته و با عبای خود پوشانید و دو رکعت نماز خوانده و دعا کرد و بعد آن را بر جای خود قرار داد. آنگاه عبا را برداشت، دست غلام را به اذن الهی سالم یافتند.

آنگاه به «ابن کوا» روی کرده و فرمود: «ما دوستانی داریم که اگر ایشان را قطعه قطعه کنیم، جز بر دوستی و محبت آنان نسبت به ما نیفزاید و دشمنانی داریم که اگر عسل خالص در گلوی آنها بریزیم، جز بر دشمنی نسبت به ما نخواهد افزود.» ⁽¹⁾

سرمایه ی انسان

انسان دارای سرمایه های متعددی است که برخی از آنها عبارتند از:

اول: مادی؛ مانند خانه و ماشین، ملک و املاک، طلا و جواهرات، سکه، پول، چک و مانند آن که برای حراست و حفاظت از این اشیاء قیمتی و گرانبها، آنها را در مکان های مطمئن مانند گاو صندوق یا بانک و مانند آن می سپارد. خانه را نیز مجهز به دوربین های مدار بسته، قفل های ورودی، آیفون تصویری می نماید و ماشین را در پارکینگ قرار می دهد و ...

دوم: نوع دوم سرمایه های انسان، سرمایه های علمی و فکری اوست؛ مانند اختراع، خلاقیت و نوآوری، داشته های علمی و فکری که در قالب سخنرانی، کتاب، مقاله یا پایان نامه مطرح می کند و از این راه از آنها محافظت می کند تا با مرور زمان از بین نروند.

سوم: نوع سوم، سرمایه های شخصیتی و روحی و روانی است؛ مانند عزت، احترام و آبرویی که هر فرد برای خود قائل است و به هیچ قیمتی حاضر نیست این شخصیت و پرستیژ او زیر سؤال برود. راه مراقبت از این شخصیت هم این است که از هر عامل ظاهری یا باطنی که باعث خدشه به آن می شود، دوری نماید.

چهارم: نوع چهارم سرمایه های انسان، داشته های معنوی اوست؛ یعنی عبادات و کارهای خوبی که انجام داده و آثار و برکات آن در زندگی بهره مند می شود. نماز و روزه، ترنم زبان و دل به اذکار و ادعیه مأثوره، قرائت قرآن، حضور در مسجد، شرکت در هیأت و انجام کارهای صالح و خداپسندانه مانند صدقه دادن، صله ی رحم، دستگیری از نیازمندان و مانند آن که باعث افزایش اندوخته های معنوی انسان شده، یاریگر او در مسیر بندگی حق تعالی می شود و دستاوردهای فراوانی برای انسان

به ارمغان می آورند.

پیامبر اعظم صلی الله علیه واله فرمودند: «هر کس بر من یک بار درود فرستد، خداوند بر او ده بار درود خواهد فرستاد و ده خطا را از او برطرف خواهد ساخت و ده درجه را برایش بالا خواهد برد». ⁽¹⁾و فرمودند: «هر کس در هر روز سه بار و در هر شب سه بار از روی محبت و اشتیاق بر من درود فرستد، بر خدای عزوجل حق است که گناهان آن شب و روز را برایش بیامرزد». ⁽²⁾

و امام صادق علیه السلام می فرمایند: «هر کسی10 مرتبه بر محمد و آل محمد صلوات بفرستد، خداوند متعال و ملائکه او، بر آن شخص، صد مرتبه درود و رحمت می فرستند و هر کس بر محمد و آل محمد 100 مرتبه صلوات بفرستد، خداوند و ملائکه اش بر او هزار مرتبه صلوات می فرستند». ⁽³⁾

یا مثلا درباره ی ذکر «لا اله الا الله» ثواب های بسیاری ذکر شده است که ترنم زبان و دل به این ذکر نورانی، باعث و تقویت ارتباط انسان با خداوند می گردد و انسان را از پاداش های د فراوانی بهره مند می سازد، به گونه ای که امام باقر علیه السلام فرمود: « هیچ چیز نیست که ثوابش بیشتر باشد از گواهی به اینکه بگوید: لا اله الا الله یعنی گواهی دهد به یگانگی خدا». ⁽⁴⁾

و امام صادق علیه السلام فرمود: «عمل کسی که صد بار لا اله الا الله بگوید، برتر از اعمال سایر مردم در آن روز است، مگر عمل کسی که بیش از این گفته باشد». ⁽⁵⁾

یا در مورد ذکر استغفار، پیامبر اعظم صلی الله علیه واله می فرمایند: «آیا شما را از بیماری و درمان آن آگاه نکنم؟ آگاه باشید که همانا بیماری شما، انجام گناه و دارو و درمان و راه نجات از آن هم، استغفار

است». ⁽¹⁾

مهم آن است که انسان مراقبت نماید با ارتکاب گناه، این داشته ها را از بین نبرد و در صورتی که گناهی مرتکب شد، با استغفار و توبه فوری و حقیقی، آثار سوء گناهان گذشته را از درون و برون وجود خویش بر چیند و جلوی هدر رفتن سرمایه را بگیرد.

برترین سرمایه

در میان سرمایه های انسان مؤمن، گرانبهاترین و بارارزش ترین سرمایه، همان است که خداوند متعال آن را به عنوان مزد و پاداش زحمات چندین ساله پیامبر خدا صلی الله علیه واله به او عنایت نمود و و فرمود: « «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ اَلْمَوَدَّةَ فِی اَلْقُرْبی : (ای پیامبر!) بگو من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی کنم جز دوست داشتن اهل بیتم». ⁽²⁾

به راستی آیا شیعه حقیقی، سرمایه ای برتر از محبت امیرالمومنین علیه السلام دارد؟ آیا گنجی زیباتر، پربهاتر و ماندگارتر از محبت و دوستی با اهلبیت علیهم السلام دارد؟

دشمن نیز چون ارزش و کارآیی این سرمایه را به خوبی می داند، تمام همت و تلاش خود را به کار بسته تا این سرمایه را از دل و جان شیعیان و محبان امیرمؤمنان بستاند و با تلاش های موذیانه، گفتارهای منافقانه و ترفندهای شیطانی، گوهر مودت و محبت اهلبیت را از دست شیعیان برباید.

پیام غدیر

این پیام غدیر است که پیروان اهلبیت علیه السلام را به مراقبت و کیاست در مقابل بدخواهان فرا می خواند و بر گوش جان مؤمنان زمزمه می نماید که ای شیعیان و ای مسلمانان، آیا حیله ها و فریب کاری های دشمنان را نمی بینید؟

آیا دسیسه ها و ترفندهای رنگارنگ مخالفان دینداری و پاکدامنی را احساس نمی کنید؟

آیا کید و مکر آنان در پوشش خیرخواهی، آزادی، روشنفکری و به روز بودن را نمی بینید؟

مراقب باشید. مراقب دغل کاری و فریب دشمنان دینداری و دزدان ناموس و شرافت خود و خانواده ی خویش باشید. مراقب شخصیت دینی و باورها و داشته های معنوی خود باشید و بدانید که دشمنان با مکر و فریب خود درصددند سرمایه های شما را به تاراج ببرند.

آنان با انواع دام ها و برنامه های جذاب، با شبهه افکنی و دروغ پردازی، با شایعه پراکنی و هجمه های تبلیغاتی، با فیلم و سریال، با موسیقی و طنز... شخصیت دینی شما را تضعیف و اندک اندک و گام به گام، شما را به شک و تردید و پس از آن دوری از دین می کشانند و به همین سادگی، شما را از خدا و اهلبیت علیهم السلام جدا می کنند؛ همان کاری که امروزه در برنامه های ماهواره ای به وضوح مشاهده می شود و با ژست خیرخواهانه، همانند سارقان حرفه ای و آموزش دیده، به ایمان و شرافت فردی و خانوادگی مخاطبان خود دستبرد می زنند.

دوستداران علی علیه السلام ! این ندای خاتم رسولان است که هنوز بر تارک تاریخ می درخشد و پیام هشدار گونه اش، برای امروز ما هم بیدارگر و هشیار کننده است که ای دوستان علی وای شیعیان و محبان امیر المؤمنین، من از « اِدغَالِ اللائِمیِن وَ حِیَلِ المُستَهزِئیِن» بر شما بیمناکم. مراقب باشید. بدخواهان شما ،جام زهر را با لبخند ملیح و در ظرفی زیبا و بلورین به شما تعارف می کنند، چندانکه که هرگز گمان نمی برید که او بزرگترین دشمن و سارق ایمان و آرامش شما و خانواده تان است.

راهکار رهایی از این ترفندها و در امان ماندن از سرقت نیز همان است که رسول خدا صلی الله علیه واله در خطبه ی غدیر به دوستداران

علی علیه السلام آموختند و فرمودند: « اِتَّقُوا اَللهَ حَقَّ تُقاتِهِ؛ خودنگه دار باشید و تقوا پیشه کنید، همان گونه که بایسته است». و « صِیرُوا إِلَی مُرَادِهِ، وَ لاَ تَتَفَرَّقُ بِکُمْ اَلسُّبُلُ عَنْ سَبِیلِهِ؛ به سوی هدف و راهی که علی علیه السلام نشان داده، حرکت کنید و راههای گوناگون، شما را از راه او باز ندارد».

شوخی با آیات الهی

اشاره

وَ سَأَلْتُ جَبْرَئِیلَ أَنْ یَسْتَعْفِیَ لِیَ اَلسَّلاَمَ عَنْ تَبْلِیغِ ذَلِکَ إِلَیْکُمْ - أَیُّهَا اَلنَّاسُ- لِعِلْمِی بِقِلَّةِ اَلْمُتَّقِینَ وَ کَثْرَةِ اَلْمُنَافِقِینَ وَ اِدِّعَاءِ اَللاَّئِمِینَ وَ حِیَلِ اَلْمُسْتَهْزِءِینَ بِالْإِسْلاَمِ اَلَّذِینَ وَصَفَهُمُ اَللَّهُ فِی کِتَابِهِ بِأَنَّهُمْ یَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَیْسَ فِی قُلُوبِهِمْ وَ یَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اَللّهِ عَظِیمٌ وَ کَثْرَةِ أَذَاهُمْ لِی غَیْرَ مَرَّةٍ حَتَّی سَمَّوْنِی أُذُناً وَ زَعَمُوا أَنِّی کَذَلِکَ لِکَثْرَةِ مُلاَزَمَتِهِ إِیَّایَ وَ إِقْبَالِی عَلَیْهِ وَ هَواهُ وَ قَبُولِهِ مِنّی.

و من از جبرئیل خواستم که از خدا بخواهد و مرا از تبلیغ این پیام - به شما ای مردم - معاف دارد، زیرا از کمی پرهیزکاران و زیادی منافقان و فساد و تباهی سرزنش کنندگان و مکر و حیله مسخره کنندگان اسلام باخبرم. همان کسانی که خداوند در توصیف آنها در کتابش فرموده: «با زبان هایشان می گویند آنچه در دل هایشان نیست و می پندارند که این عمل آسان است در حالی که نزد خداوند بسیار بزرگ است»، و نیز بخاطر اذیت و آزاری که آنها بارها بر من روا داشته اند تا آنجا که مرا اذن (گوش دهنده به هر کلامی) نامیدند و گمان کردند که من این گونه ام، و علتش ملازمت و همراهی زیاد علی علیه السلام با من «وتمایل و پذیرش او از من و روی آوردن من به او بود.

پنجره ای رو به حقیقت

در مدینه مرد دلقک و هرزه گویی بود که مردم را می خندانید. او می گفت: این مرد امام سجاد علیه السلام - مرا درمانده و عاجز کرده است و تاکنون نتوانسته ام او را به خنده بیندازم.

روزی امام سجاد علیه السلام با دو تن از غلامان خودشان از جایی می گذشتند که آن مرد دلقک آمد و ردای حضرت را از روی شوخی از دوش کشید و فرار کرد .

امام علیه السلام به او توجهی نکردند. مردم رفتند و ردای آن حضرت را از آن مرد گرفتند و آوردند و بر دوش مبارکش انداختند.

امام پرسید: این مرد که بود؟

گفتند: مرد هرزه گو و خوشمزه ای است که مردم مدینه را میخنداند .

حضرت فرمود: به او بگویید: « إِنَّ لِلَّهِ یَوْماً یَخْسَرُ فِیهِ اَلْمُبَطَّلُونَ ؛ برای خداوند روزی است که بیهوده گویان و یاوه سرایان، در آن روز زیان می کنند». ⁽¹⁾

شوخی شوخی، جدی می شود!

امروزه با گسترش تکنولوژی «تلفن همراه و پیامک» و هم چنین اینترنت و ایمیل و چت و بالاخره گسترش ارتباطات با به میدان آمدن شبکه های اجتماعی چون «فیس بوک» و مانند آن، بازار شوخی، جوک و طنز نیز به همان میزان گسترش یافته است. اگرچه شوخی و شاد کردن مؤمنان کاری پسندیده و مورد تایید آموزه های دینی است، ولی خطرها و تهدیدهایی پنهانی نیز در این میان وجود دارند که آگاهی از آنها، لذت لحظات خوشحالی را تلخ می نماید.

رایج ترین این گونه سخنان، تمسخر اقوام و قومیت های مختلف است که اگر چه بیشتر مردم از منفی بودن و اثرات سوء

آن باخبرند، ولی با توجیه شوخی بودن و قصد تمسخر و تخریب نداشتن، از زیر بار مسئولیت آن شانه خالی می کنند.

مهم تر از این گونه شوخی و تمسخرها، به سخره گرفتن و شوخی با مسائل دینی و معارف و آموزه های الهی است که به بهانه های مختلفی آن را ترویج داده و از طریق پیامک، بلوتوث و مانند آن به صورت گسترده پخش می نمایند.

امروزه برای هر جریانی، حتما چند جوک و شوخی که به معارف، اعتقادات و فرهنگ اسلامی طعنه دارد، تولید و در سطح گستردهای توزیع می شود و تأسف بارتر آنکه بسیاری از افراد متدین و معتقد هم ناخواسته و ندانسته در دام این گونه مباحث افتاده، نقش مهمی در توزیع این سموم ضد دینی که با هدف تخریب مبانی دین و قداست زدایی از معارف دینی تولید می شوند، ایفا می نمایند.

بنابراین افراد معتقد و پایبند به ضوابط شرعی باید بصیرت و دقت لازم در این زمینه داشته باشند تا خدای ناکرده در زمره مروجان و سربازان این گونه استراتژیها و تاکتیک های دشمن قرار نگیرند؛ زیرا خداوند در این گونه مسائل با کسی شوخی ندارد و بنا به تصریح قرآن کریم، حتی کوچکترین ذره از رفتار و گفتار انسان نیز مورد مؤاخذه قرار خواهد گرفت و همه چیز در دفتر اعمال انسان ضبط و ثبت شده، باید در پیشگاه الهی پاسخگو باشد. ⁽¹⁾

می گویند فردی خیلی اهل شوخی و مزاح بود. او را پس از مرگش در خواب دیدند که خیلی گرفتار بود. وقتی علت را از او پرسیدند، گفت: ما هرچی به شوخی گفتیم، اینجا جدی گرفته اند .

از این رو خداوند متعال به کسانی که به او و آخرت ایمان آورده اند می فرماید که نه تنها خودتان مشتری حرف مفت نباشید، بلکه اساسا مسخره کنندگان دین تان را دوست خود نگیرید، چرا

که عاقبت بسیار بد و هولناک آنان، متوجه شما نیز خواهد شد، آنجا که می فرماید: « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِینَ اتَّخَذُوا دِینَکُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَالْکُفَّارَ أَوْلِیَاءَ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ ؛ ای کسانی که ایمان آورده اید! کسانی را که دین شما را به بازیچه گرفته اند- چه از کسانی که پیش از شما کتاب داده شده اند و چه از کافران - دوستان خود مگیرید، و از خدا بترسید اگر واقعا مؤمن هستید». ⁽¹⁾

یعنی نحوهی برخورد ما با هر گونه شوخی، طنز، جوک و مسخره ی دینمان، خود ملاک و امتحانی برای تقوا و ایمان ماست.

شوخی های خطرناک

نگاهی به آیات و روایات ما را به این نکته می رساند که تمسخر دین با هر وسیله، بهانه و توجیهی که باشد، مذموم و ناپسند است؛ اگرچه مرتکبان چنین اعمالی به زبان آن را انکار کنند، ولی خداوند با تخطئه و زشت شمردن چنین رفتاری، چنین هشدار می دهد: « وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَیَقُولُنَّ إِنَّمَا کُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآیَاتِهِ وَرَسُولِهِ کُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ؛ اگر از آنها بپرسی چرا این اعمال خلاف را انجام دادید؟!)، می گویند: ما بازی و شوخی می کردیم. بگو: آیا خدا و آیات او و پیامبرش را مسخره می کردید؟!» ⁽²⁾

همچنین خداوند متعال در آیات دیگری مانند: « إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِکُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِکُمْ ما لَیْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ تَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اَللّهِ عَظِیمٌ ؛ آن گاه که این شایعه را از زبان یکدیگر می گرفتید و با دهان خود سخنی میگفتید که به آن یقین نداشتید و آن را [سخنی کوچک و] آسان می پنداشتید، در حالی که نزد

خدا بزرگ است». ⁽¹⁾

و آیه ی: « وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْتَرِی لَهْوَ الْحَدِیثِ لِیُضِلَّ عَن سَبِیلِ اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَیَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ ؛ و برخی از مردم کسانی اند که سخن بیهوده را می خرند تا مردم را بی هیچ دانشی از راه خدا گمراه کنند و آیات الهی را به ریشخند گیرند، برای آنان عذابی خوار کننده خواهد بود». ⁽²⁾

پیام غدیر

این آیات به همه می فهماند که کسی حق شوخی و به تمسخر گرفتن معارف دینی و آموزه های الهی را نداشته و در صورت مبادرت به چنین رفتاری، مورد عتاب و عقاب قرار خواهند گرفت و نباید هیچ سخنی را ناچیز و آسان شمرد و از پیامدهای منفی آن خود را مصون دید؛ لذا در غدیر رسول خدا صلی الله علیه واله درباره ی مسئله مهم و حیاتی امامت و رهبری مسلمانان، فرمود: « وَ یَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اَللّهِ عَظِیمٌ، آن را اندک و آسان می شمارند، حال آنکه نزد خداوند بس بزرگ است».

درد دل پیامبر این بود که گویا عده ای فکر می کنند با هر مسئله ای می توان به آسانی برخورد کرد و آن را بازی و شوخی فرض کرد و به راحتی از کنار آن گذشت. هرگز چنین نیست و مسائل مهم و از جمله مسئله ی مهم و حیاتی زعامت مسلمین، نزد خداوند از چنان جایگاه و ارزشی برخوردار است که اگر کسی با آن به مخالفت برخیزد، یا به سخره بگیرد، مورد عقاب الهی واقع خواهند گردید، همانگونه که حارث بن نعمان گردید.

آخرین ساعات توقف در غدیر بود که حارث نزد پیامبر آمد و با ادبیاتی که برگرفته از روح بی ایمان و سرکش او بود، گفت: «آیا آنچه گفتی از جانب خدایت بود یا از خود گفتی؟»

رسول مهربانی بعد از 23 سال دعوت به توحید و راستگویی،

صبورانه پاسخ داد: «هرآنچه گفتم از جانب خداست و من از خود هیچ نمی گویم».

او سخن خدا و پیامبر را نمی پذیرد و مغرضانه از خدا طلب عذاب می کند و آنچنان که مردم بشنوند می گوید: «خدایا اگر آنچه محمد میگوید حق و از جانب توست، سنگی از آسمان بر ما ببار یا عذاب دردناکی بر ما بفرست».

سخنانش تمام نشده بود که سنگی از آسمان فرود آمد و او را به جهنم فرستاد تا همگان بدانند که شوخی و انکار آموزه های دینی، به تقابل و ایستادگی در برابر آیات الهی خواهد انجامید که سرنوشتی جز هلاکت و ذلت در پی نخواهد داشت. ⁽¹⁾

هجمه های روانی

اشاره

وَ یَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اَللّهِ عَظِیمٌ وَ کَثْرَةِ أَذَاهُمْ لی غَیْرَ مَرَّةٍ حَتَّی سَمَّوْنِی أُذُناً وَ زَعَمُوا أَنَّهُ لِکَثْرَةِ مُلاَزَمَتِهِ إِیَّایَ وَ إِقْبَالِی عَلَیْهِ وَ هَواهُ وَ قَّولِهِ مِنّی.

همان کسانی که خداوند در توصیف آنها در کتابش فرموده: «با زبان هایشان می گویند آنچه در دل هایشان نیست و می پندارند که این عمل آسان است در حالی که نزد خداوند بسیار بزرگ است»، و نیز بخاطر اذیت و آزاری که آنها بارها بر من روا داشته اند تا آنجا که مرا اذن (گوش دهنده به هر کلامی) نامیدند و گمان کردند که من این گونه ام، و علتش ملازمت و همراهی زیاد علی علیه السلام با من «و تمایل و پذیرش او از من و روی آوردن من به او بود.

پنجره ای رو به حقیقت

هرگاه پیامبر صلی الله علیه واله در کوچه های مکه راه می رفت، حکم بن ابی العاص از پشت سر حرکات آن حضرت را تقلید می کرد و باعث خندیدن دشمنان اسلام و مشرکان میشد. روزی رسول خدا صلی الله علیه واله روی مبارک خودشان را برگرداندند و همچنان که وی مشغول تقلید رفتار آن حضرت بود به او فرمودند: «کُن کَذَلِک؛ همین گونه باش». از آن پس تا وقتی که مرگش فرا رسید، بدنش پیوسته به حال رعشه باقی بود. ⁽¹⁾

زشتی تمسخر

یکی از روحیات ناپسند، مسخره کردن، تحقیر و استهزاء دیگران به بهانه های گوناگون است. خداوند متعال نیز در جاهای مختلفی از قرآن کریم، بر زشتی این عمل تأکید کرده است. به عنوان مثال در سوره حجرات آیه 11 می فرماید: «یا ایها الذین اموا لایشخر قوم من قوم عسی أن یکونوا خیرا منهم ولا نساء من نساء عسی أن یکن خیرا منه؛ ای کسانی که ایمان آورده ایدا هیچ گروهی نباید گروه دیگری را استهزا کند که شاید آنان از خودشان بهتر باشند و هم چنین نباید زنانی زنان دیگر را استهزا کنند که شاید آن زنان دیگر از خودشان بهتر باشند».

اما عجیب اینکه خداوند در آیه ای می فرماید که او نیز برخی را مورد تمسخر و استهزاء قرار می دهد. آنجا که می فرماید: « اللَّهُ یَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَیَمُدُّهُمْ فِی طُغْیَانِهِمْ یَعْمَهُونَ ». ⁽¹⁾

آیا مسخره کردن کار پسندیده ای است که خود خداوند چنین کاری را انجام می دهد؟ اگر کار ناپسندی است، معنای استهزای خداوند چیست؟

چرایی استهزاء

پیش از پرداختن به چرایی استهزاء الهی، نگاهی گذرا به دلایل و انگیزه های پیدایی این رذیله اخلاقی در بین مردم می اندازیم.

اول: اولین دلیل پول است، برخی چون پول دارند، بی پولها را مسخره می کنند: « وَیلٌ لِّکُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَۃِۣ الَّذِیۡ جَمَعَ مَالًا وَّ عَدَّدَہٗ ». ⁽²⁾چون مال جمع کرده است و پول دارد نیش می زند. و در آیة دیگری می فرماید: «زندگی دنیا برای کافران زینت داده شده است؛ از این رو، افراد با ایمان را (که گاهی دستشان تهی است)، مسخره می کنند». ⁽³⁾

دوم: گاهی دلیل تمسخر، علم و تخصص و مدرک است. قرآن می فرماید: «فَرِحُوا بِمَا عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا کَانُوا بِهِ یَسْتَهْزِئُونَ » ⁽¹⁾سواد دارد و بی سواد را مسخره می کند که تو که سواد نداری حرف نزن. بیچاره حالا که مدرکی گرفته ، فکر می کند شخصیت و ارزش اش با همین یک ورق کاغذ دگرگون شده است؛ لذا دیگران را مورد تمسخر و اهانت قرار داده، خود را برتر و بالاتر می پندارد.

سوم: گاهی به خاطر قدرت بدنی یا پست و مقامی است که در اختیار او قرار دارد.

چهارم: شکل و قیافه؛ یعنی خوشگل، زشت را مسخره می کند، چون خودش زیباست.

پنجم: گاهی دلیل تمسخر، کینه و بغض است؛ مثلا کسی خطش خوب است و او می گوید: چرا کفش هایت پاره است، چون نمی تواند خط خوب او را تحمل کند. ⁽²⁾یا مانند بسیاری از عیب جویی ها که ریشه در حقارت و ضعف فرد عیب جو دارد : و این گونه رفتار، نوعی فرار به جلو برای سرپوش گذاشتن بر عیوب خود آنهاست.

ششم: گاهی به خاطر تفریح و خوش بودن است؛ مانند بسیاری از جوک ها و لطیفه های بلوتوث ها و کلماتی که درباره ی اقوام مختلف گفته می شود.

هفتم: گاهی مؤمنان را به متحجر بودن و عقب افتادگی متهم می کنند و خودشان را روشنفکر، به روز و با کلاس تصور می کنند؛ لذا به خودشان حق می دهند آنها را مسخره کرده، رفتارشان را تحقیر کنند. خداوند می فرماید: « وَ إِذَا رَأَوْهُمْ قالُوا إِنَّ هؤُلاءِ لَضالُّونَ ؛ و چون به مؤمنین برمیخورند، به یکدیگر

می گویند اینها گمراهانند». ⁽¹⁾

هشتم: گاهی هم به خاطر حسادت و بدخواهی است. خداوند می فرماید: « وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِی صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ؛ آنها خواستار رنج و مشقت شمایند و کینه توزی از گفتارشان آشکار است و آن کینه که در دل دارند، بیشتر است». ⁽²⁾

بدون شک هیچ یک از دلایل مذکور درباره ی خداوند قابل بیان و انطباق نیست؛ از این رو باید گفت که چرایی این استهزاء در واقع بازتاب و واکنش آن جهانی این صفت است که بر اساس قاعده ی: «جَزاءُ سَیئَةٍ سَیئَةٌ مِثلُهَا؛ انتقام بدی، مانند آن بدی است» ⁽³⁾در قیامت بروز می نماید. یعنی چون بدخواهان، منافقان و کافران، دینداران را به خاطر دینداری و خداخواهی، سرزنش و ملامت می کنند و با چشم و زبان، با تهدید مالی، با هجمه های روانی و تخریب شخصیت مؤمنان، با پوزخند و دگر ترفندها به تمسخر مؤمنان پرداختند ⁽⁴⁾تا با بهره جستن از این حربه های روانی، آنان را از راهی که برگزیده اند، منصرف و پشیمان نمایند، در قیامت به جبران این رفتارشان، واکنشی متناسب با آنان صورت خواهد گرفت، بدین صورت که این بار افراد متدین و استقامت کنندگان بر باورهای دینی، نمازگزاران، افراد با غیرت، زنان و بانوان باحجاب و باعفت و ... بر بی دینان، گناهکاران، بدحجابان و می خندند، همانطور که خداوند به صراحت می فرماید: «فالیوم الذین قاموا من الکفار یضحکون علی الأرائک ینظرون - هل ثوب الکفار ما کانوا یفعلون؛ امروز مؤمنین به کفار میخندند و بر تخت های خود تکیه زده، تماشا می کنند، ببینند آیا کفار در برابر

کرده هایشان چه جزایی می بیند». ⁽¹⁾

در تفسیر مجمع البیان درباره ی معنای استهزاء خداوند و اینکه مؤمنان چطور به کافران می خندند، آمده است: «وقتی مؤمنین داخل بهشت و کافرین داخل جهنم شدند، دری از بهشت به روی کفار باز می شود و آنان از آتش، شتابان به سوی آن می روند، وقتی رسیدند، درب به روی آنان بسته می شود و از جای دیگر، دری از بهشت باز می شود. باز به سرعت به طرف آن می روند و وقتی رسیدند، مجددا درب بسته می شود، سپس مؤمنان بر آنان می خندند».

خطری بیخ گوش ما

تذکر این نکته ضروری است که این خطر جهنمی شدن و مورد خشم و غضب الهی قرار گرفتن، مخصوص کافران، منافقان و مشرکان نیست؛ چه بسا افراد مسلمانی که ندانسته، شریک و هم رتبه ی آنان می شوند؛ از این رو افراد با ایمان و کسانی که ادعای دینداری دارند، خیلی باید مراقب باشند تا خدای ناکرده، فریب زیبائی های دلفریب دنیا را نخورند و به تمامی محتوای دین و مسائل شرعی پایبند باشند؛ چون برخی افراد تا آنجا که به دنیای آنها ضرر و زیانی نرسد، پایبند به دین و آموزه های دینی هستند، ولی وقتی خطری روحی یا آبرویی برای خودشان یا خانواده شان احساس کنند، فورا دین و مسائل دینی را قربانی می کنند. مثلا برای جبران کسری مالی، به پول های غیرشرعی با سود بالا و نزول کردن روی می آورند تا از لحاظ ظاهری نقطه ضعفی هنگام حضور فلان فامیل و دوست نداشته باشند و همه وسائل در تراز مناسب و کلاس بالا باشد. یا برای کم نیاوردن پیش خویشاوندان و دوستان، از سر و ته حجاب و پوشش خود می زنند و با ظاهری نامناسب، در عروسی یا جشن

آنان شرکت می کنند و نمونه های فراوان دیگری از این قبیل.

این گونه رفتارها که نشانه ی ضعف ایمان و باورهای دینی است، در واقع نوعی تمسخر به دین و مسائل دینی است. قرآن می فرماید: «یُخادِعُونَ اللهَ» ⁽¹⁾یعنی با خدا خدعه می کنند و به خدا کلک می زنند. «قُلْ أَبِاللَّهِ وَآیَاتِهِ وَرَسُولِهِ کُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ » ⁽²⁾به آنها بگو آیا خدا را مسخره می کنید؟ آیا مسائل شرعی و احکام شرعی را مسخره می کنید؟

موقع رفتن به مسجد و هیأت، جمکران و زیارتگاه، همه ی مسائل و از جمله حجاب خودتان را رعایت می کنید، ولی موقع عروسی و جشن که شد، همه چیز را فراموش می کنید؟ «اتَّخَذْتُمْ آیَاتِ اللَّهِ هُزُوًا؛ یعنی شما آیات خدا را به مسخره گرفته اید». ⁽³⁾

خود را مقدس و متدین می نامید، ولی در رابطه با نامحرم بی پروا بوده و به محض ایجاد کوچکترین فرصتی، از خدا دل کنده، به گناه روی می اورید؟ آیا به زبان می گویید استغفرالله و در دل شوق گناه دارید؟

سبحه ⁽⁴⁾بر کف، توبه بر لب، دل پر از شوق گناه

معصیت را خنده می آید ز استغفار ما!⁽⁵⁾

پیام غدیر

تأثیرگذاری این ترفند و سختی مقابله با این تهاجم روحی به گونه ای است که پیامبر اعظم صلی الله علیه واله که پیش از این نیز طعم تلخ استهزاء و آزار مشرکین و بت پرستان مکه را چشیده بودند، ⁽⁶⁾در غدیر خم می فرماید: «به خاطر علاقه و تمایل دوطرفه بین من

و علی علیه السلام و همراهی، ملازمت و پذیرش علی علیه السلام از من، آنان مرا گوش (یعنی زودباور و حرف شنو) نامیدند».

آری! بدخواهان دینداری همواره هستند و حتی پیامبر صلی الله علیه واله را نیز با نیش و کنایه می آزردند، پس ما نیز به طور طبیعی باید خود را برای دیدن چنین رفتارهایی آماده ساخته، از هجمه ها و تیرهای مسموم آنان نهراسیم و با به جان خریدن مشکلات احتمالی، مایه ی مباهات خدا و رسولش گردیم. ان شاءالله.

مثل کوه

اشاره

مَعَاشِرَ اَلنَّاسِ لاَ تَضِلُّوا عَنْهُ وَ لاَ تَفِرُّوا مِنْهُ وَ لاَ تَسْتَنْکِفُوا مِنْ وَلاَیَتِهِ فَهُوَ اَلَّذِی یَهْدِی إِلَی اَلْحَقِّ وَ یَعْمَلُ بِهِ وَ یَزْهَقُ اَلْبَاطِلَ وَ یَنْهَی عَنْهُ وَ لاَ یَأْخُذُهُ فِی اَللَّهِ لَوْمَةُ لاَئِمٍ؛

ای مردم از مسیر او منحرف نشوید و از او نگریزید و از ولایت او متکبرانه سر بازنزنید، او شما را به درستی و راستی خوانده و خود نیز بدان عمل می نماید. او نادرستی را نابود کند و از آن باز دارد. در راه خدا نکوهش نکوهش گران او را از کار باز ندارد.

پنجره ای روبه حقیقت

«عبدالعزی» پسر یتیمی بود که از ثروت دنیا چیزی نداشت. در کودکی تحت تکفل عموی خود به سر می برد تا اینکه بزرگ گردید. از توجه عمویش دارای ثروت زیادی شد. وی مدتی بود تمایل زیادی داشت که اسلام بیاورد، ولی از ترس عموی خود که مردی خشن، متعصب و مخالف اسلام بود، جرأت هیچ اظهار نداشت. او منتظر فرصت مناسبی می گشت، تا آن هنگام که حضرت رسول صلی الله علیه واله از جنگ حنین برگشت. عبدالعزی که