مشخصات کتاب

سرشناسه : امینیان، یاسر، 1357-

عنوان و نام پدیدآور : آن چهارده روز: روایت چهارده اتفاق ویژه زندگی امیرالمومنین (ع) از زبان خود امیرالمومنین (ع)/ ترجمه و تحقیق یاسر امینیان، سیدکوشا اعتمادی، سیدمحمود زارعی.

مشخصات نشر : تهران: بیان معنوی، 1402.

مشخصات ظاهری : 113 ص.؛ 14/5 × 21/5 س م.

شابک : 400000ریال: 978-622-94498-5-1

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

عنوان دیگر : روایت چهارده اتفاق ویژه زندگی امیرالمومنین (ع) از زبان خود امیرالمومنین (ع).

موضوع : علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. -- امتحان الهی

موضوع : Ali ibn Abi-talib, Imam I, 600-661 -- Ordeal

موضوع : علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق.

موضوع : 'Ali ibn abi-Talib, Imam I, 600-661

شناسه افزوده : اعتمادی، سیدکوشا، 1355-

شناسه افزوده : زارعی، سیدمحمود، 1368-

رده بندی کنگره : BP37/36

رده بندی دیویی : 297/951

شماره کتابشناسی ملی : 9263389

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فیپا

اشاره

نام کتاب: آن چهارده روز؛

روایت چهارده رخداد ویژه

در زندگی امیرالمؤمنین (علیه السلام) از زبان خود امیرالمؤمنین (علیه السلام)

ترجمه و تحقیق: مؤسسه بیان معنوی؛

یاسر امینیان، سیدکوشا اعتمادی، سید محمود زارعی،

جواد چناری، محمد مهدی صالح پرور

طراحی جلد: حمید قربانپور

صفحه آرایی: سید جواد مظفری

نوبت چاپ: اول 1402

شمارگان: 5000 نسخه

قیمت: 60000 تومان

مرکز پخش: 0217765576 و 09305050313

تمام حقوق برای مؤسسهٔ بیان معنوی محفوظ است.

سرشناسه : امینیان، یاسر، 1357

عنوان و نام پدیدآور: آن چهارده روز روایت چهارده رخداد ویژه در زندگی امیرالمؤمنین (علیه السلام)

از زبان خود امیرالمؤمنین (علیه السلام) ترجمه و تحقیق یاسر امینیان، سیدکوشا اعتمادی،

سید محمود زارعی، جواد چناری، محمدمهدی صالح پرور

مشخصات نشر: تهران: بیان معنوی، 1402.

مشخصات ظاهری: 120 ص. ؛ 13 × 18 سم.

شابک: 1-5-94498-622-978

قیمت: 600000 ریال

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

عنوان دیگر: روایت چهارده رخداد ویژه در زندگی امیرالمؤمنین (علیه السلام) از زبان خود امیرالمؤمنین (علیه السلام).

موضوع : علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول 23 قبل از هجرت - 40 ق. -- امتحان الهی

موضوع: 1 Ordeal -- 661-600 ,Ali ibn Abi - talib, Imam I

موضوع: علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق.

موضوع : Ali ibn abi-Talib, Imam I, 661-600

شناسه افزوده اعتمادی سیدکوشا 1355 زارعی، سیدمحمود، 1368-

چناری، جواد 1349؛ صالح پرور، محمدمهدی، 1366-

رده بندی کنگره: BP37/36 رده بندی دیویی: 297/951

شماره کتابشناسی ملی: 9263389

اطلاعات رکورد کتابشناسی: فیپا

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: شهناز محققیان

روایت چهارده روز

روایت چهارده رخداد ویژه در زندگی امیرالمؤمنین علیه السلام از زبان خود امیر المؤمنین علیه السلام

ترجمه تحقیق: موسسه بیان معنوی

فهرست

آن چهارده روز...7

سؤال «بزرگ یهودیان» از امیرمؤمنان علیه السلام...11

هفت امتحان علی علیه السلام در در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله...19

امتحان اول: سه سال به تنهایی...20

امتحان دوم: خوابیدن به جای پیامبر صلی الله علیه و آله در شبی مخاطره آمیز...22

امتحان سوم: کم سن ترین و کم تجربه ترین سرباز؛ در مقابل جنگاورترین ها... 26

امتحان چهارم: بیش از 70 زخم در دفاع از پیامبر صلی الله علیه و آله!...28

امتحان پنجم: وقتی زنان مدینه بر من می گریستند...30

امتحان ششم: تا جایی که دیدگان از شدت ترس سرخ شد!...34

امتحان هفتم: می خواستند تکه های بدنم را بر روی کوه ها پراکنده کنند!...36

هفت امتحان علی علیه السلام بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله...43

امتحان اول: هیچ یک از آن مصائب، مانع انجام مأموریت هایم نشد...44

امتحان دوم: در آن داغ می سوختم، که داغ دیگری اضافه شد...48

امتحان سوم: خون دل خوردن برای پراکنده نشدن امت...54

امتحان چهارم: سخت تر و طاقت فرساتر از واقعه شورا...64

امتحان پنجم: بر سر یک دوراهی دشوار...76

امتحان ششم: یا علی علیه السلام را بکشید یا دست بسته تحویل معاویه دهید!!...82

امتحان هفتم: جنگ با عابدان شب ها و روزه داران روزها...94

سرانجام کار...101

پی نوشت...105

آن چهارده روز

ما معمولاً زندگی انسان ها را با اتفاقات خاص و روزهای بزرگ آن به یاد می آوریم. اتفاقاتی که معرف شخصیت و ویژگی های خاص آن فرد است. «آن چهارده روز» از همین جنس است؛ روایت چهارده نقطه عطف و اتفاق خاص زندگی امیرمؤمنان علیه السلام، آن هم از زبان خود ایشان. به عبارت دیگر با یک زندگی نامه خود گفته مواجهیم که اتفاقات روایت شده به انتخاب خود امیرمؤمنان علیه السلام بوده است. ماجرا از آن جایی شروع شد که روزی بزرگ یهودیان در کوفه به خدمت امام علیه السلام رسید و سؤالاتی را از ایشان پرسید.

روایت معروف به «رأس الیهود» که در کتاب معتبر خصال شیخ صدوق (م 381 ق) آمده است، یک نمای جامع و منحصر به فرد از زندگی امیرمؤمنان علیه السلام را از آغاز بعثت رسول خدا صلی الله علیه و آله تا شهادت در محراب به تصویر می کشد. این سخنان را امام علی علیه السلام حدود دو سال پیش از شهادتش، در پاسخ به پرسش بزرگ یهودیان در جمع اصحاب خویش در مسجد کوفه ایراد می کند و در پی آن مرد یهودی مسلمان می شود. هرچند برخی از وقایع ذکر شده در این حدیث را بارها شنیده ایم، اما امام علی علیه السلام نکاتی جزئی و ظریف را به زیبایی وصف می کند و تحلیل هایی دقیق ارائه می دهد که بسیاری از آن ها را نشنیده ایم و حتی برخی از آن ها برخلاف آن چیزی است که تاکنون شنیده ایم یا تصور می کردیم.

این حدیث همچنین مورد توجه ویژه بزرگانی چون علامه سید جعفر مرتضی عاملی رحمه الله علیه قرار گرفته است. او محقق و تحلیلگر برجسته تاریخ اسلام در عصر حاضر است که کتاب هایش در جهان اسلام مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و قریب به نود جلد کتاب تحلیلی در تاریخ رسول خدا صلی الله علیه و آله و امام علی علیه السلام نگاشته است.

او به دلیل امتیازهای ویژه این حدیث، فصلی در کتابش را با عنوان «علی علیه السلام از زبان علی علیه السلام» گشوده که بخش اصلی آن به نقل و شرح این روایت اختصاص دارد. وی در چرایی نقل کامل این حدیث بلند می نویسد: «این روایت، نمایی کلی

و تصویری جامع از آن چه امیرمؤمنان علیه السلام این در زندگی تبلیغی و جهادی خود متحمل شده اند، به دست می دهد.»

گفتنی است که این روایت را افزون بر کتاب خصال شیخ صدوق رحمه الله علیه. کتاب اختصاص شیخ مفید (م 413ق) با همین سند و تقریباً همین عبارات نقل کرده است.

متن عربی حدیث پیش رو مطابق روایت شیخ صدوق رحمه الله علیه در کتاب خصال است و در ترجمه به فارسی نیز برای روانی گفتار و قابل فهم بودن، در عین حفظ بار عاطفی و احساسی متن، به ترجمه صرف اکتفا نشده است؛ گاهی توضیحاتی افزوده شده، و گاهی ترجمه از حالت واژه به واژه (تحت اللفظی) خارج شده است. در عین حال برای رعایت جانب امانت و امکان مراجعه اهل تحقیق، متن عربی نیز در مقابل آن آمده است.

همچنین متن اصلی حدیث، عنوان بندی نداشته است و عناوین متن عربی و فارسی برای سهولت خواندن و تفکیک قسمت ها از یکدیگر، در این کتاب اضافه شده است.

سؤال «بزرگ یهودیان» از امیر مؤمنان علیه السلام

سؤال رأس الْیَهُودِ عَنْ امیر المؤمنین علیه السلام

شیخ صدوق در کتاب خصال با سند خود از امام باقر علیه السلام روایت می کند:

امیرمؤمنان علیه السلام به تازگی از جنگ نهروان برگشته بود. در حالی که امام علیه السلام در مسجد کوفه نشسته بود، بزرگ یهودیان به حضور ایشان رسید و گفت: می خواهم سؤالی بپرسم که پاسخش را فقط انبیا و اوصیا ⁽¹⁾می دانند.

امام فرمود: ای مرد یهودی! هرچه می خواهی بپرس.

مرد یهودی گفت: ما در کتاب مقدس خود می خوانیم: هنگامی که خدا پیامبری را مبعوث می کند، به او فرمان می دهد که فردی را از خاندانش انتخاب کند تا پس از خودش امور امت را تدبیر کند و درباره او با امت عهد و پیمانی ببندد، تا این پیمان پس از درگذشتش مبنا و میزان عمل و رفتار پیروانش باشد. همچنین در کتاب مقدس می خوانیم که خداوند اوصیا را، هم در زمان حیات انبیا و هم پس از وفات ایشان، امتحان می کند. اکنون مرا از تعداد این امتحان ها خبر بده و بگو اگر «وصی» از این آزمایش ها سربلند بیرون آید، سرانجامش چه می شود؟

امیرمؤمنان علیه السلام به او گفت: تو را سوگند می دهم به خدای واحد که دریا را برای بنی اسرائیل شکافت و تورات را بر

فی الخصال عَنْ جَابِرِ الْجَعْفِیَّ عَنْ أَبِی جَعْفَر علیه السلام قَالَ:

أَتَی رَأْسُ الْیَهُودِ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبِ علیه السلام عِنْدَ مُنْصَرَفِهِ عَنْ وَقُعَةِ النَّهْرَوَانِ وَ هُوَ جَالِسٌ فِی مَسْجِدِ الْکُوفَةِ فَقَالَ: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّی أُرِیدُ أَنْ أَسْأَلَکَ عَنْ أَشْیَاءَ لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا نَبِیَّ أَوْ وَصِیُّ نَبِیَّ. قَالَ: سَک عَمَّا بَدَا لَکَ یَا أَخَا الْیَهُودِ.

قَالَ: إِنَّا نَجِدُ فِی الْکِتَابِ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ إِذَا بَعَثَ نَبِیَا أَوْحَیَ إِلَیْهِ أَنْ یَتَّخِذَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ مَنْ یَقُومُ بِأَمْرِ أُمَّتِهِ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْ یَعْهَدَ إِلَیْهِمْ فِیهِ عَهْداً یُحْتَذَی عَلَیْهِ وَیُعْمَلُ بِهِ فِی أُمَّتِهِ مِنْ بَعْدِهِ. وَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ یَمْتَحِنُ الْأَوْصِیَاءَ فِی حَیَاةِ الْأَنْبِیَاءِ وَ یَمْتَحِنُهُمْ بَعْدَ وَفَاتِهِمْ. فَأَخْبِرْنِی کَمْ یَمْتَحِنُ اللَّهُ الْأَوْصِیَاءَ فِی حَیَاةِ الْأَنْبِیَاءِ وَکَمْ یَمْتَحِنُهُمْ بَعْدَ وَفَاتِهِمْ مِنْ مَرَّةٍ وَإِلَی مَا یَصِیرُ آخِرُ أَمْرِ الْأَوْصِیَاءِ إِذَا رَضِیَ مِحْنَتَهُمْ؟ فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ : وَاللَّهِ الَّذِی لَا إِلَهَ غَیْرُهُ الَّذِی فَلَقَ الْبَحْرَ لِبَنِی إِسْرَائِیلَ وَ أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَی مُوسَی علیه السلام، لَئِنْ أَخْبَرْتُکَ بِحَق عَمَّا تَسْأَلُ عَنْهُ لَتُقِرَنَّ بِهِ؟

موسی علیه السلام نازل کرد اگر پاسخ درست بدهم، آیا به آن اقرار می کنی و تأیید می کنی که در کتاب مقدس شما همین گونه آمده است؟

یهودی گفت: بله.

امام علیه السلام فرمود: تو را سوگند می دهم به خدایی که دریا را برای بنی اسرائیل شکافت و تورات را بر موسی علیه السلام فرو فرستاد، آیا اگر سؤالت را پاسخ دهم مسلمان می شوی؟

یهودی گفت: بله.

امام علیه السلام فرمود: خداوند متعال اوصیا را هفت بار در زمان حیات انبیا امتحان می کند تا بندگی آن ها را امتحان کند؛ پس اگر موفق شدند و رضای الهی را جلب کردند، به پیامبران فرمان می دهد که آن ها را به دوستی در زمان حیات و جانشینی پس از وفات انتخاب کنند و اطاعت از اوصیا بر پیروان انبیا واجب و حتمی می شود.

اوصیا پس از درگذشت انبیا علیهم السلام، هفت نوبت امتحان می شوند تا صبر ایشان آزموده شود و اگر موفق شدند، خداوند متعال سعادت ابدی را برایشان رقم زده و آن ها را به انبیا ملحق می کند.

قَالَ : نَعَمْ.

قَالَ: وَالَّذِی فَلَقَ الْبَحْرَ لِبَنِی إِسْرَائِیلَ وَ أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَی لَئِنْ موسی علیه السلام أَجَبْتُکَ لَتُسْلِمَنَّ؟

قَالَ: نَعَمْ.

فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ علیه السلام: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَمْتَحِنُ الْأَوْصِیَاءَ فِی حَیَاةِ الْأَنْبِیَاءِ فِی سَبْعَةِ مَوَاطِنَ لِیَبْتَلِی طَاعَتَهُمْ، فَإِذَا رَضِیَ طَاعَتَهُمْ وَ مِحْنَتَهُمْ أَمَرَ الْأَنْبِیَاءَ أَن یَتَّخِذُوهُمْ أَوْلِیَاءَ فِی حَیَاتِهِمْ وَأَوْصِیَاءَ بَعْدَ وَفَاتِهِمْ وَیَصِیرَ طَاعَةُ الْأَوْصِیَاءِ فِی أَعْنَاقِ الْأُمَمِ مِمَّنْ یَقُولُ بِطَاعَةِ الْأَنْبِیَاءِثُمَّ یَمْتَحِنُ الْأَوْصِیَاءَ بَعْدَ وَفَاةِ الْأَنْبِیَاء علیهم السلام فِی سَبْعَةِ مَوَاطِنَ لِیَبْلُوَ صَبْرَهُمْ فَإِذَا رَضِیَ مِحْنَتَهُمْ خَتَمَ لَهُمْ بِالسَّعَادَةِ لِیُلْحِقَهُمْ بِالْأَنْبِیَاءِ وَ قَدْ أَکْمَلَ لَهُمُ السَّعَادَةَ.

بزرگ یهودیان گفت: راست گفتی ای علی! اکنون مرا خبر ده که خداوند چند بار تو را در زمان حیات محمد علی علیه السلام و چند بار بعد از آن آزمود و بگو که سرانجام امر تو چه می شود؟

علی علیه السلام دست یهودی را گرفت و گفت: بیا برویم تا به تو بگویم. گروهی از اصحاب امام گفتند: ای امیرمؤمنان! اجازه بده ما هم این اخبار را بشنویم.

امام فرمود: نگرانم دل هایتان تاب حرف های مرا نداشته باشد.

اصحاب گفتند: چرا درباره ما این گونه فکر می کنی؟

امام فرمود: به خاطر اعمال و رفتاری که از بسیاری از شما دیده ام. در این هنگام مالک اشتر گفت اجازه دهید ما نیز سخنان شما را بشنویم به خدا قسم اعتقاد ما این است که روی زمین جز شما هیچ وصیّ پیامبری وجود ندارد و پیامبر ما آخرین پیامبری بود و اطاعت از شما بر ما واجب است؛ همان طور که اطاعت از پیامبر واجب بود.

قَالَ لَهُ رَأْسُ الْیَهُودِ: صَدَقْتَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ، فَأَخْبِرْنِی کَمِ امْتَحَنَکَ اللَّهُ فِی حَیَاةِ مُحَمَّدٍ مِنْ مَرَّةٍ وَکَمِ امْتَحَنَکَ بَعْدَ وَفَاتِهِ مِنْ مَرَّةٍ وَإِلَی مَا یَصِیرُ آخِرُ أَمْرِکَ ؟

فَأَخَذَ عَلِیَّ علیه السلام بِیَدِهِ وَقَالَ: انْهَضَ بِنَا أُنَبِّئُکَ بِذَلِکَ. فَقَامَ إِلَیْهِ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالُوا: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْبِئْنَا بِذَلِکَ مَعَهُ.

فَقَالَ: إِنِّی أَخَافُ أَنْ لَا تَحْتَمِلَهُ قُلُوبُکُمْ!

قَالُوا: وَلِمَ ذَاکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ؟

قَالَ: لِأُمُورِ بَدَتْ لِی مِنْ کَثِیرِ مِنْکُمْ.

فَقَامَ إِلَیْهِ الْأَشْتَرُ فَقَالَ : یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْبِتْنَا بِذَلِکَ فَوَاللَّهِ إِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّهُ مَا عَلَی ظَهْرِ الْأَرْضِ وَصِیُّ نَبِیَّ سِوَاکَ وَإِنَّا لَنَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَا یَبْعَثُ بَعْدَ نَبِیَّنَا علیهم السلام نَبِیَا سِوَاهُ وَأَنَّ طَاعَتَکَ لَفِی أَعْنَاقِنَا مَوْصُولَةٌ بِطَاعَةِ نَبِیِّنَا.

هفت امتحان علی علیه السلام در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله

اشاره

امْتَحَنَنِی فِی حَیَاةِ نَبِیِّنَا مُحَمَّد صلی الله علیه و آله فی سَبْعَةِ مَوَاطِنَ

امتحان اول: سه سال به تنهایی...

اشاره

آن گاه علی علیه السلام نشست و رو به یهودی کرد و فرمود:

ای مرد یهودی! خدای متعال مرا در زمان حیات پیامبرمان محمّد صلی الله علیه و آله هفت بار آزمود و مرا در همه آن ها مطیع یافت؛ اطاعتی که نعمت و توفیق الهی بود؛ نه این که بخواهم خودستایی کنم.

یهودی گفت: ای امیرمؤمنان! خداوند چگونه تو را امتحان کرد؟

امام فرمود: اولین امتحان آن بود که خداوند پیامبرمان را به نبوت برگزید، در حالی که من کم سن ترین فرد خاندانم بودم و در منزل پیامبر صلی الله علیه و آله خدمتگزارش بوده، اوامرش را اجرا می کردم.

پس از مدتی، رسول خدا صلی الله علیه و آله فرزندان عبدالمطلب از بزرگ و کوچک را در مجلسی گرد آورد و از آن ها خواست تا به انکار همه خدایان به جز الله و نیز نبوت او شهادت دهند؛ اما حضار امتناع کرده و از درِ مخالفت و انکار درآمدند و رابطهٔ خود را با او قطع کرده و تنهایش گذاشتند.

سایر مردم نیز او را از خود دور کرده و با وی مخالفت نمودند. پیامبر صلی الله علیه و آله مردم را با امری روبرو کرده بود که بر آنان سنگین می آمد، قلب هایشان نمی توانست آن را بپذیرد و عقل هایشان توان درک آن را نداشت.

اما من به تنهایی دعوتش را اجابت کردم؛ به سرعت و با یقین کامل؛ به گونه ای که هیچ شکی در آن نداشتم. تا سه سال

امَّا أَوَّلُهُنَّ: فَمَکَتْنَا بِذَلِکَ ثَلَاثَ حِجَجٍ...

فَجَلَسَ عَلَیَّ علیه السلام وَأَقْبَلَ عَلَی الْیَهُودِیَّ فَقَالَ:

یَا أَخَا الْیَهُودِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَکَ امْتَحَنَنِی فِی حَیَاةِ نَبِیِّنَا مُحَمَّد صلی الله علیه و آله فِی سَبْعَةِ مَوَاطِنَ فَوَجَدَنِی فِیهِنَّ مِنْ غَیْرِ تَزَکِیَةٍ لِنَفْسِی بِنِعْمَةِ اللَّهِ لَهُ مُطِیعاً.

قَالَ: وَفِیمَ وَ فِیمَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ؟

قَالَ: أَمَّا أَوَّلُهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ أَوْحِیَ إِلَی نَبِیِّنَا صلی الله علیه و آله وَحَمَلَهُ الرَّسَالَةَ وَأَنَا أَحْدَثُ أَهْلِ بَیْتِی سِنَا أَخْدُمُهُ فِی بَیْتِهِ وَأَسْعَی فِی قَضَاءِ بَیْنَ یَدَیْهِ فِی أَمْرِهِ.

فَدَعَا صَغِیرَ بَنِی عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَکَبِیرَهُمْ إِلَی شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ. فَامْتَنَعُوا مِنْ ذَلِکَ وَأَنْکَرُوهُ عَلَیْهِ وَ هَجَرُوهُ وَنَابَذُوهُ وَاعْتَزَلُوهُ وَاجْتَنَبُوهُ.

وَ سَائِرُ النَّاسِ مُقْصِینَ لَهُ وَمُخَالِفِینَ عَلَیْهِ، قَدِ اسْتَعْظَمُوا مَا أَوْرَدَهُ عَلَیْهِمْ مِمَّا لَمْ تَحْتَمِلُهُ قُلُوبُهُمْ وَتُدْرِکُهُ عُقُولُهُمْ.

فَأَجَبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَحَدِی إِلَی مَا دَعَا إِلَیْهِ مُسْرِعاً مُطِیعاً مُوقِناً لَمْ یَتَخَالَجَنِی فِی ذَلِکَ شَکٍّ. فَمَکَثَنَا بِذَلِکَ ثَلَاثَ حِجَجٍ وَ

بعد از آن هیچ کس جز من و خدیجه کبری رحمه الله علیها بر روی این کره خاکی نماز نمی خواند و به نبوت پیامبر شهادت نمی داد.

آن گاه علی علیه السلام رو به اصحاب کرد و گفت: آیا چنین نبود؟

اصحاب گفتند: چرا ای امیرمؤمنان!

امتحان دوم: خوابیدن به جای پیامبر صلی الله علیه و آله در شبی مخاطره آمیز

اشاره

امام علیه السلام در ادامه فرمود: اما امتحان دوم این بود: قریشیان همواره در این فکر بودند که چگونه می توانند پیامبر را به قتل برسانند. تا این که روزی در دارُالنَدوه (محل مشورت سران قریش) پس از بررسی بسیار، بر یک نقشه اتفاق نظر پیدا کردند. در آن جلسه، که ابلیس ملعون هم در شمایل «مُغِیرَة بن شُعْبه» حاضر بود، تصمیم گرفتند که از هر طایفهٔ قریش یک مرد داوطلب شود، سپس هر کدام شمشیر خود را برداشته و در حالی که پیامبر در بستر خود خوابیده است سراغ ایشان بیایند و همگی با شمشیرهایشان یک باره بر او ضربه بزنند و او را بکشند؛ در این حال قریش می توانست از این افراد حمایت کرده و آن ها را تسلیم بنی هاشم نکند و این گونه کسی قصاص نمی شود و خون پیامبر هدر می رود.

مَا عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ خَلْقِ یُصَلِّی أَوْ یَشْهَدُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم بِمَا آتَاهُ اللَّهُ غَیْرِی وَغَیْرُ ابْنَةِ خُوَیْلِدٍ رَحِمَهَا اللَّهُ وَقَدْ فَعَلَ.

ثُمَّ أَقْبَلَ لا عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ.

وَأَمَّا الثَّانِیَةُ: لیلة المبیت

فَقَالَ : وَأَمَّا الثَّانِیَةُ یَا أَخَا الْیَهُودِ فَإِنَّ قُرَیْشاً لَمْ تَزَلَ تَخَیَّلَ الْآرَاءَ وَتَعَمَّلَ الْحِیَل فِی قَتْلِ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله حَتَّی کَانَ آخِرُ مَا اجْتَمَعَتْ ذَلِکَ یَوْمَ الدَّارِ دَارَ النَّدَوَةِ وَإِبْلِیسُ الْمَلْعُونُ حَاضِرٌ فِی صُورَةِ أَغوَرِثَقِیفٍ فَلَمْ تَزَلَ تَضْرِبُ أَمْرَهَا ظَهْرَ الْبَطْنِ حَتَّی اجْتَمَعَتْ آرَاؤُهَا عَلَی أَنْ یَنْتَدِبَ مِنْ کُلَّ فَخِذِ مِنْ قُرَیْشٍ رَجُلٌ ثُمَّ یَأْخُذَ کُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ سَیْفَهُ ثُمَّ یَأْتِیَ النَّبِیَّ صلی الله علیه وسلم وَهُوَ نَائِمْ عَلَی فِرَاشِهِ فَیَضْرِبُوهُ جَمِیعاً بِأَسْیَافِهِمْ ضَرْبَةَ رَجُلٍ وَاحِدٍ فَیَقْتُلُوهُ وَإِذَا قَتَلُوهُ مَنَعَتْ قُرَیْشٍ رِجَالَهَا وَ لَمْ تُسَلِّمْهَا فَیَمْضِیَ دَمُهُ هَدَراً.

اما جبرئیل بر نبی اکرم صلی الله علیه و آله نازل شد و ایشان را از نقشهٔ قریش و آن شب و ساعتی که می خواهند به کنار بسترش بیایند مطلع کرد و به پیامبر گفت که آن هنگام از شهر خارج و به غاری در آن اطراف برود. پیامبر صلی الله علیه و آله هم مرا از ماجرا با خبر ساخت و دستور داد تا (در شب هجرت) در بسترش بخوابم و با جان خودم از او محافظت کنم.

من نیز با کمال میل و به سرعت تمام این فرمان را اجرا کردم و خوشحال بودم که برای حفظ او کشته شوم. آن گاه پیامبر رفت و من در بسترش خوابیدم در موعد مقرر، مردان قریش در حالی که مطمئن بودند اکنون پیامبر را می کشند وارد اتاق شدند و آماده حمله به بستر بودند که ناگهان من شمشیر کشیده و آن گونه که خدا و مردم از این واقعه آگاه اند از خودم دفاع کردم.

سپس رو به اصحاب فرمود: آیا این گونه نیست؟

اصحاب پاسخ دادند: چرا ای امیرمؤمنان

فَهَبَطَ جَبْرَئِیلُ علیه السلام عَلَی النَّبِی صلی الله علیه فَأَنْبَأَهُ بِذَلِکَ وَأَخْبَرَهُ بِاللَّیْلَةِ الَّتِی یَجْتَمِعُونَ فِیهَا وَالسَّاعَةِ الَّتِی یَأْتُونَ فِرَاشَهُ فِیهَا وَ أَمَرَهُ بِالْخُرُوجِ فِی الْوَقْتِ الَّذِی خَرَجَ فِیهِ إِلَی الْغَارِ فَأَخْبَرَنِی رَسُولُ الله بِالْخَبَرِ وَ أَمَرَنِی أَنْ أَضْطَجِعَ فِی مَضْجَعِهِ وَأَقِیَهُ بِنَفْسِی.

فَأَسْرَعْتُ إِلَی ذَلِکَ مُطِیعا لَهُ مَسْرُوراً لِنَفْسِی بِأَنْ أُقْتَلَ دُونَهُ. فَمَضَی صلی الله علیه و آله لِوَجْهِهِ وَاضْطَجَعْتُ فِی مَضْجَعِهِ وَأَقْبَلَتْ رِجَالاتُ قُرَیْشٍ مُوقِنَةً فِی أَنْفُسِهَا أَنْ تَقْتُلَ النَّبِیَّ صلی الله علیه وسلم فَلَمَّا اسْتَوَی بِی وَ بِهِمُ الْبَیْتُ الَّذِی أَنَا فِیهِ نَاهَضْتُهُمْ بِسَیْفِی فَدَفَعْتُهُمْ عَنْ نَفْسِی بِمَا قَدْ عَلِمَهُ اللَّهُ وَالنَّاسُ.

ثُمَّ أَقْبَلَ علیه السلام عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ.

امتحان سوم: کم سن ترین و کم تجربه ترین سرباز؛ در مقابل جنگاورترین ها

اشاره

امام فرمود: ای مرد یهودی! امتحان سوم این بود که: در جنگ بدر از جانب سپاه کفر، «شیبه» و «عُثبه» دو پسر «ربیعه» و همچنین «ولید بن عُثبه» که از جنگاوران قریش بودند ندای «هَل مِنْ مُبارز» سر داده و حریف طلب می کردند، اما هیچ یک از قریشیان در سپاه اسلام داوطلب نبرد نمی شد. رسول خدا صلی الله علیه و آله من و دو نفر دیگر را برای مبارزه انتخاب کرد. من در آن هنگام کم سن ترین شخص در سپاه بودم و کمترین تجربه جنگی را داشتم. اما در آن روز خدای متعال به دست من ولید و شیبه را کشت. علاوه بر این، نام آوران جنگی دیگری را نیز کشتم و شماری را هم به اسارت درآوردم و موفقیت هایم از دیگر همرزمان بیشتر بود. در این نبرد پسرعمویم (عبیدة بن حارث) نیز به شهادت رسید.

سپس رو به اصحاب کرد و فرمود: آیا این گونه نیست؟

اصحاب پاسخ دادند: چرا ای امیرمؤمنان.

وَأَمَّا الثَّالِثَةُ: وَأَنَا أَحْدَثُ أَصْحَابِی سِنَا وَأَقَلُهُمْ لِلْحَرْبِ تَجْرِبَةً

فَقَالَ علیه السلام: وَأَمَّا الثَّالِثَةُ یَا أَخَا الْیَهُودِ فَإِنَّ ابْنَیْ رَبِیعَةَ وَابْنَ عُتْبَةَ کَانُوا فُرْسَانَ قُرَیْشٍ دَعَوْا إِلَی الْبِرَازِ یَوْمَ بَدْرٍ فَلَمْ یَبْرُزَ لَهُمْ خَلَقَ مِنْ قُرَیْشٍ فَأَنْهَضَنِی رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم مَعَ صَاحِبَیَّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمَا وَقَدْ فَعَلَ وَأَنَا أَحْدَثُ أَصْحَابِی سِنَا وَأَقَلُّهُمْ لِلْحَرْبِ تَجْرِبَةً فَقَتَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ بِیَدِی وَلِیداً وَ شَیْبَةَ سِوَی مَنْ قَتَلْتُ مِنْ جَحَاجِحَةِ قُرَیْشٍ فِی ذَلِکَ الْیَوْمِ وَ سِوَی مَنْ أَسَرْتُ وَکَانَ مِنِّی أَکْثَرُ مِمَّا کَانَ مِنْ أَصْحَابِی وَاسْتُشْهِدَ ابْنُ عَمِّی فِی ذَلِکَ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَیْهِ.

ثُمَّ الْتَفَتَ علیه السلام عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ.

امتحان چهارم: بیش از 70 زخم در دفاع از پیامبر صلی الله علیه و آله!

اشاره

سپس علی علیه السلام فرمود: ای مرد یهودی اما امتحان چهارم این بود که یک سال بعد از جنگ بدر همه اهل مکه به خونخواهی کشته هایشان در بدر به ما هجوم آوردند و قبایل نزدیک مکه را هم تحریک کرده و با خود همراه کردند.

جبرئیل بر پیامبر نازل شد و او را از این لشکرکشی آگاه کرد و پیامبر با اصحابش در منطقه احد مستقر شدند. سپاه مشرکین به سمت ما آمدند و همه با هم یکباره به ما حمله کردند و گروهی از مسلمانان شهید شدند و مهاجرین و انصاری که از این شکست جان سالم به در برده بودند به خانه های خود در مدینه برگشتند؛ در حالی که همگی می گفتند رسول خدا کشته شد و یارانش هم کشته شدند اما من در کنار پیامبر ماندم.

در نهایت خداوند شر مشرکان را دفع کرد؛ در حالی که من در دفاع از رسول خدا بیش از هفتاد زخم برداشته بودم. سپس امام لباس خود را کنار زد دست بر زخم های تنش کشید و فرمود: ثواب آن چه کردم ان شاء الله نزد خدا محفوظ است.

وَأَمَّا الرَّابِعَةُ: نَیْفاً وَسَبْعِینَ جَرْحَةً

فَقَالَ عَلِیَّ علیه السلام: وَأَمَّا الرَّابِعَةُ یَا أَخَا الْیَهُودِ فَإِنَّ أَهْلَ مَکَّةَ أَقْبَلُوا إِلَیْنَا عَلَی بَکْرَةِ أَبِیهِمْ قَدِ اسْتَحَاشُوا مَنْ یَلِیهِمْ مِنْ قَبَائِلِ الْعَرَبِ وَ قُرَیْشٍ طَالِبِینَ بِتَأْرِمُشْرِکِی قُرَیْشٍ فِی یَوْمِ بَدْرٍ.

فَهَبَطَ جَبْرَئِیلَ علیه السلام عَلَی النَّبِیّ صلی الله علیه و آله، فَأَنْبَأَهُ بِذَلِکَ. فَذَهَبَ النَّبِیُّ صلی الله علیه وسلم وَعَسْکَرَ بِأَصْحَابِهِ فِی سَدّ أُحُدٍ. وَأَقْبَلَ الْمُشْرِکُونَ إِلَیْنَا فَحَمَلُوا إِلَیْنَا حَمْلَةَ رَجُلٍ وَاحِدٍ وَاسْتُشْهِدَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ مَنِ اسْتُشْهِدَ وَکَانَ مِمَّنْ بَقِیَ مِنَ الْهَزِیمَةِ. وَبَقِیتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَمَضَی الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ إِلَی مَنَازِلِهِمْ مِنَ الْمَدِینَةِ، کُلُّ یَقُولُ: قُتِلَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله وَ قُتِل أَصْحَابُهُ.

ثُمَّ ضَرَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَکَ وُجُوهَ الْمُشْرِکِینَ وَ قَدْ جُرِحْتُ بَیْنَ یَدَیْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله نَیْفاً وَ سَبْعِینَ جَرْحَةً مِنْهَا هَذِهِ وَ هَذِهِ ثُمَّ أَلْقَی علیه السلام رِدَاءَهُ وَأَمَزَیَدَهُ عَلَی جِرَاحَاتِهِ. وَکَانَ مِنِّی فِی ذَلِکَ مَا عَلَی اللَّهِ عَزَّ وَجَلَ ثَوَابُهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

آن گاه رو به اصحاب کرد و پرسید: آیا این گونه نیست؟

اصحاب گفتند: چرا ای امیرمؤمنان.

امتحان پنجم: وقتی زنان مدینه بر من می گریستند

اشاره

سپس امام علیه السلام فرمود: ای مرد یهودی! اما امتحان پنجم این بود: قریش و تمام عرب برای قتل پیامبر و نسل عبدالمطلب هم پیمان شدند که تا وقتی پیامبر و این نسل را از میان برندارند به خانه هایشان بازنگردند. سپس درحالی که از موفقیت خود مطمئن بودند با جنگ افزارهایشان در نزدیک مدینه مستقر شدند.

پیامبر صلی الله علیه و آله از سوی جبرئیل علیه السلام مطلع شد و به همراه مهاجرین و انصار مشغول کندن خندقی به دور خود شدند. سپاه کفر پشت خندق خیمه زد و ما را محاصره کرد. برآورد آنان این بود که مسلمانان بسیار ضعیف اند و پیروزی از آن قریش خواهد بود کفار از آن سوی خندق فریاد می کشیدند و ما را تهدید می کردند و از این سوی، رسول خدا صلی الله علیه و آله آن ها را به خدا دعوت می کرد و از آن ها می خواست که به خاطر نسبت خویشاوندی دست از جنگ بردارند قریش اما جری تر شده بیشتر پرخاش و تهدید می کردند.

ثُمَّ الْتَفَتَ علیه السلام عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ

وَأَمَّا الْخَامِسَةُ: وَ نِسَاءً أَهْلِ الْمَدِینَةِ بَوَاکٍ إِشْفَاقَا عَلَیَّ

فَقَالَ علیه السلام: وَأَمَّا الْخَامِسَةُ یَا أَخَا الْیَهُودِ فَإِنَّ قُرَیْشاً وَ الْعَرَبَ تَجَمَّعَتْ وَعَقَدَتْ بَیْنَهَا عَقْداً وَ مِیثَاقاً لَا تَرْجِعُ مِنْ وَجْهِهَا حَتَّی تَقْتُل رَسُولَ اللَّهِ وَ تَقْتُلَنَا مَعَهُ مَعَاشِرَ بَنِی عَبْدِ الْمُطَّلِبِ. ثُمَّ أَقْبَلَتْ بِحَدِّهَا وَ حَدِیدِهَا حَتَّی أَنَاخَتْ عَلَیْنَا بِالْمَدِینَةِ وَاثِقَةً بِأَنْفُسِهَا فِیمَا تَوَجَهَتْ لَهُ.

فَهَبَطَ جَبْرَئِیلَ علیه السلام عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه وسلم فَأَنْبَأَهُ بِذَلِکَ، فَخَنَدَقَ عَلَی نَفْسِهِ وَ مَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ فَقَدِمَتْ قُرَیْشٍ فَأَقَامَتْ عَلَی الْخَنْدَقِ مُحَاصِرَةً لَنَا تَرَی فِی أَنْفُسِهَا الْقُوَّةَ وَفِینَا الضَّعْفَ تُرْعِدُ وَ تُبرق وَ رَسُولُ الله صلی الله علیه و آله یَدْعُوهَا إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَجَلَ وَ یُنَاشِدُهَا بِالْقَرَابَةِ وَالرَّحِمِ فَتَأْبَی وَلَا یَزِیدُهَا ذَلِکَ إِلَّا عُتُوَا

تک سوار آن روز قریش و بلکه همه عرب «عَمْرو بن عَبْدِوَد» در سپاه کفر حاضر بود. او مانند شتری که هنگام جفت گیری صداهای شدید از گلو بیرون می آورد عربده می کشید، رجز می خواند شمشیر و نیزه اش را می چرخاند و مبارز می طلبید. اما در سپاه اسلام، نه کسی داوطلب مبارزه با او می شد و نه کسی امید پیروزی بر او را داشت. نه تعصب و نه بصیرت کسی را به مبارزه با او برنمی انگیخت.

سپس رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا خواست و با دست خود عمامه بر سرم نهاد و این شمشیرش یعنی ذوالفقار را به من داد و مرا راهی میدان کرد من در حالی به سمت عمرو بن عبدود رفتم که زنان مدینه به سبب ترس و نگرانی که از عاقبت من در رویارویی با او داشتند بر من می گریستند. اما خداوند متعال

او را به دست من کشت در حالی که عرب در آن روز هیچ کس را هم رتبه او نمی دانست؛ و با این ضربه سنگین من بر آنان، قریش و دیگر طوایف عرب شکست خورده و پراکنده شدند و این جراحت که در سرم می بینی بر اثر ضربه ای است که عمرو در آن مبارزه بر من وارد کرد.

آن گاه رو به اصحاب کرد و فرمود: آیا چنین نیست؟

اصحاب پاسخ دادند: چرا ای امیرمؤمنان.

وَ فَارِسُهَا وَ فَارِسُ الْعَرَبِ یَوْمَئِذٍ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ وَدٌ، یَهْدِرُ کَالْبَعِیرِ الْمُغْتَلِم یَدْعُو إِلَی الْبِرَازِ وَ یَرْتَجِزُ وَ یَخْطُرُ بِرُمْحِهِ مَرَّةً وَ بِسَیْفِهِ مَرَّةً. لَا یُقْدِمُ عَلَیْهِ مُقْدِمٌ وَلَا یَطْمَعُ فِیهِ طَامِعٌ وَلَا حَمِیَّةٌ تُهَیِّجُهُ وَ لَا بَصِیرَةٌ تُشَجِّعُهُ.

فَأَنْهَضَنِی إِلَیْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم وَ عَمَّمَنِی بِیَدِهِ وَ أَعْطَانِی سَیْفَهُ هَذَا وَ ضَرَبَ بِیَدِهِ إِلَی ذِی الْفَقَارِ فَخَرَجْتُ إِلَیْهِ وَنِسَاءُ أَهْلِ الْمَدِینَةِ بَوَاکٍ إِشْفَاقاً عَلَیَّ مِنِ ابْنِ عَبْدِ وَدٌ. فَقَتَلَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَ بِیَدِی وَالْعَرَبُ لَا تَعْدِلُهَا فَارِساً غَیْرَهُ وَ ضَرَبَنِی هَذِهِ الضَّرْبَةَ وَأَوْمَاً بِیَدِهِ إِلَی هَامَتِهِ. فَهَزَمَ اللَّهُ قُرَیْشاً وَالْعَرَبَ بِذَلِکَ وَبِمَا کَانَ مِنِّی فِیهِمْ مِنَ النِّکَایَةِ.

ثُمَّ الْتَفَتَ علیه السلام عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ.

امتحان ششم: تا جایی که دیدگان از شدت ترس سرخ شد!

اشاره

سپس امام فرمود: ای مرد یهودی! ششمین امتحان این بود که ما با رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد شهر شما یهودیان، خیبر شدیم. آن جا با جنگجویان سواره و پیاده یهودی، از قریش و غیر قریش روبرو شدیم که به خاطر اسب و سلاح های فراوانشان چون کوه به نظر می رسیدند هم جایگاه و محل سکونت آن ها ایمن و ضربه ناپذیر بود و هم شمارشان از ما بیشتر بود آن ها مبارز می طلبیدند و هیچ کس از ما به جنگ آنان نرفت مگر این که او را کشتند. تا جایی که دیدگان از شدت ترس سرخ شد من در حالی به مبارزه فرا خوانده شدم که هرکس در فکر جان خود بود هریک از همرزمانم به دیگری نگاه می کرد و همه می گفتند: ای ابوالحسن برخیز.

تا این که رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا به میدان فرستاد. هیچ یک از آنان با من رو در رو نشد جز آن که او را کشتم و هیچ سواری در برابرم مقاومت نکرد، جز آن که او را درهم کوبیدم!

آن گاه، چون شیری که به شدت بر شکارش حمله می برد، بر آن ها حمله بردم تا این که آنان را به درون شهرشان که چون قلعه ای بزرگ ،بود راندم و راه فرار را بر آنان بستم. در بزرگ قلعه شان را به دست خود کندم و تنها وارد شهرشان شدم هر مردی که دیده می شد را می کشتم و هر کدام از زنان را که

وَأَمَّا السَّادِسَةُ: حَتَّی إِذَا احْمَرَّتِ الْحَدَقَ

فَقَالَ علیه السلام: وَأَمَّا السَّادِسَةُ یَا أَخَا الْیَهُودِ فَإِنَّا وَرَدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله مَدِینَةَ أَصْحَابِکَ خَیْبَرَ عَلَی رِجَالٍ مِنَ الْیَهُودِ وَ فُرْسَانِهَا مِنْ قُرَیْشٍ وَ غَیْرِهَا فَتَلَقَّوْنَا بِأَمْثَالِ الْجِبَالِ مِنَ الْخَیْلِ وَالرَّجَالِ وَالسَّلَاح وَ هُمْ فِی أَمْنَع دَارٍ وَأَکْثَرِعَدَدٍ؛ کُلُّ یُنَادِی وَیَدْعُو وَیُبَادِرُ إِلَی الْقِتَالِ. فَلَمْ یَبْرُ إِلَیْهِمْ مِنْ أَصْحَابِی أَحَدٌ إِلَّا قَتَلُوهُ، حَتَّی إِذَا احْمَرَّتِ الْحَدَقَ وَ دُعِیتُ إِلَی النَّزَالِ وَأَهَمَّتْ کُلُّ امْرِیَّ نَفْسَهُ وَ الْتَفَتَ بَعْضٍ أَصْحَابِی إِلَی بَعْضٍ وَکُلُّ یَقُولُ: یَا أَبَا الْحَسَنِ انْهَضَ.

فَأَنْهَضَنِی رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم إِلَی دَارِهِمْ. فَلَمْ یَبْرُزَ إِلَیَّ مِنْهُمْ أَحَدٌ إِلَّا قَتَلْتُهُ وَ لَا یَثْبُتُ لِی فَارِسَ إِلَّا طَحَنْتُهُ.

ثُمَّ شَدَدْتُ عَلَیْهِمْ شِدَّةَ اللَّیْثِ عَلَی فَرِیسَتِهِ، حَتَّی أَدْخَلْتُهُمْ جَوْفَ مَدِینَتِهِمْ مُسَدَّداً عَلَیْهِمْ، فَاقْتَلَعْتُ بَابَ حِصْنِهِمْ بِیَدِی حَتَّی دَخَلْتُ عَلَیْهِمْ مَدِینَتَهُمْ وَخَدِی ، أَقْتُلُ مَنْ یَظْهَرُ فِیهَا مِنْ رِجَالِهَا وَأَسْبِی مَنْ أَجِدُ مِنْ نِسَائِهَا، حَتَّی افْتَتَحْتُهَا وَحَدِی وَلَمْ یَکُنْ لِی فِیهَا مُعَاوِنْ إِلَّا اللَّهَ وَحْدَهُ.

می یافتم، اسیر می کردم تا این که شهر را به تنهایی فتح کردم و جز خدای یگانه هیچ یاوری نداشتم.

سپس رو به اصحاب گفت: آیا چنین نبود؟

اصحاب گفتند: چرا ای امیرمؤمنان.

امتحان هفتم: می خواستند تکه های بدنم را بر روی کوه ها پراکنده کنند!

اشاره

امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: و اما امتحان هفتم ای مرد یهودی هنگامی بود که رسول خدا قصد فتح نهایی مکه را کرد و خواست که برای آخرین بار آن ها را به اسلام دعوت کرده و اتمام حجت کند همان طور که در ابتدا همین کار را کرده بود.

پس نامه ای خطاب به اهل مکه نوشت که هم حاوی هشدار و بیم دادن از عذاب الهی بود و هم وعده عفو و امید به بخشایش پروردگار. در پایان نامه هم سوره برائت را جای داد تا بر کفار مکه خوانده شود.

پیامبر مسئولیتِ بردن نامه و قرائت آن را به همه یارانش عرضه کرد، اما به نظر همه آمد که مأموریتی سنگین و دشوار است. این گونه بود که کسی رغبت نشان نداد و مسئولیت را نپذیرفت. رسول خدا صلی الله علیه وآله که چنین دید یکی از اصحاب را خواست و مسئولیت را به وی سپرد و او را با نامه فرستاد؛ جبرئیل نازل شد و گفت: ای محمد این نامه را تنها خودت یا «کسی که از توست» می تواند ببرد.

ثُمَّ الْتَفَتَ علیه السلام عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ.

وَأَمَّا السَّابِعَةُ: وَلَوْ قَدَرَأَنْ یَضَعَ عَلَی کُلِّ جَبَلٍ مِنِّی إِرْباً لَفَعَلَ

فَقَالَ علیه السلام: وَأَمَّا السَّابِعَةُ یَا أَخَا الْیَهُودِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم لَمَّا تَوَجَّهَ لِفَتْح مَکَّةَ أَحَبَّ أَنْ یُعْذِرَإِلَیْهِمْ وَیَدْعُوَهُمْ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَکَ آخِرَاکَمَا دَعَاهُمْ أَوَّلًا.

فَکَتَبَ إِلَیْهِمْ کِتَاباً یُحَذِّرُهُمْ فِیهِ وَ یُنْذِرُهُمْ عَذَابَ اللَّهِ وَ یَعِدُهُمُ الصَّفْحَ وَ یُمَنِّیهِمْ مَغْفِرَةَ رَبِّهِمْ وَ نَسَخَ لَهُمْ فِی آخِرِهِ سُورَةَ بَرَاءَةَ لِیَقْرَأَهَا عَلَیْهِمْ.

ثُمَّ عَرَضَ عَلَی جَمِیعِ أَصْحَابِهِ الْمُضِیَ بِهِ فَکُلُّهُمْ یَرَی التَّثَاقُلَ فِیهِ. فَلَمَّا رَأَی ذَلِکَ، نَدَبَ مِنْهُمْ رَجُلًا فَوَجَهَهُ بِهِ، فَأَتَاهُ جَبْرَئِیکَ فَقَالَ: یَا مُحَمَّدُ لَا یُؤَدِّی عَنْکَ إِلَّا أَنْتَ أَوْ رَجُلٌ مِنْکَ.

سپس رسول خدا صلی الله علیه و آله پیام جبرئیل را با من در میان گذاشت و مرا با این نامه به سوی اهل مکه فرستاد و اهل مکه همان طور که می دانید چنان از من نفرت داشتند که اگر می توانستند، هرچند با بذل جان و مال و همسر و فرزندانشان مرا تکه تکه کنند و تکه های بدنم را بر روی کوه ها پراکنده کنند این کار را می کردند.

اما من وارد مکه شدم و اهل مکه را جمع کردم و درحالی که مردان و زنانشان با تهدید و خط و نشان کشیدن با من روبرو می شدند و به من ابراز خشم و کینه می کردند، پیام پیامبر صلی الله علیه و آله را به آن ها رساندم و نامه اش را در جمعشان خواندم که شما هم از چند و چون اقدام من باخبرید.

آن گاه رو به اصحاب کرد و پرسید: آیا چنین نیست؟

اصحاب پاسخ دادند: چرا ای امیرمؤمنان

سپس امام فرمود ای مرد یهودی این مواضعی بود که پروردگار متعال مرا در آن امتحان کرد و در همه آن ها به لطف و توفیق خودش مرا مطیع یافت هیچ کس چنین سابقه و افتخاراتی ندارد و اگر می خواستم عظمت این آزمون ها را بیشتر توصیف می کردم اما خدای متعال از خودستایی نهی کرده است.

اصحاب گفتند: سخن شما کاملاً درست است به خدا قسم خداوند هم به شما امتیاز خویشاوندی با پیامبر صلی الله علیه و آله را داده است و هم سعادت اخوت و برادری با ایشان را؛ به طوری

فَأَنْبَأَنِی رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم بِذَلِکَ وَوَجَّهَنِی بِکِتَابِهِ وَ رِسَالَتِهِ إِلَی أَهْلِ مَکَّةَ فَأَتَیْتُ مَکَّةَ، وَأَهْلُهَا مَنْ قَدْ عَرَفْتُمْ لَیْسَ مِنْهُمْ أَحَدٌ إِلَّا وَلَوْ قَدَرَأَنْ یَضَعَ عَلَی کُلَّ جَبَلٍ مِنِّی إِرْباً لَفَعَل وَلَوْ أَنْ یَبْذُل فِی ذَلِکَ نَفْسَهُ وَأَهْلَهُ وَوُلْدَهُ وَمَالَهُ.

فَبَلَّغْتُهُمْ رِسَالَةَ النَّبِیِّ صلی الله علیه وسلم وَ قَرَأْتُ عَلَیْهِمْ کِتَابَهُ. فَکُلُّهُمْ یَلْقَانِی بِالتَّهَدُّدِ وَالْوَعِیدِ وَ یُبْدِی لِیَ الْبَغْضَاءَ وَیُظْهِرُ الشَّحْنَاءَ مِنْ رِجَالِهِمْ وَنِسَائِهِمْ فَکَانَ مِنّی فِی ذَلِکَ مَا قَدْ رَأَیْتُمْ.

ثُمَّ الْتَفَتَ علیه السلام عَلَی أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَلَیْسَ کَذَلِکَ؟

قَالُوا: بَلَی یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ.

فَقَالَ علیه السلام: یَا أَخَا الْیَهُودِ هَذِهِ الْمَوَاطِنُ الَّتِی امْتَحَنَنِی فِیهِ رَبِّی عَزَّوَجَلَّ مَعَ نَبِیَّهِ صلی الله علیه و آله، فَوَجَدَنِی فِیهَا کُلِّهَا بِمَنْهِ مُطِیعاً لَیْسَ لِأَحَدٍ فِیهَا مِثْلُ الَّذِی لِی وَلَوْ شِئْتُ لَوَصَفْتُ ذَلِکَ وَلَکِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ نَهَی عَنِ التَّرْکِیَةِ.

فَقَالُوا: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ صَدَقْتَ وَاللَّهِ لَقَدْ أَعْطَاکَ اللَّهُ عَزَّوَ جَلَ الْفَضِیلَةَ بِالْقَرَابَةِ مِنْ نَبِیِّنَا صلی الله علیه و آله وَأَسْعَدَکَ بِأَنْ جَعَلَکَ أَخَاهُ تَنْزِلُ مِنْهُ بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَی وَ فَضَّلَکَ بِالْمَوَاقِفِ الَّتِی

که شما همان جایگاهی را دارید که هارون نسبت به موسی داشت. همه مواقفی که برشمردید و موارد دیگری که اشاره نکردید فضیلتی است که خدا ویژه شما قرار داده است، برای شما ذخیره آخرت خواهد شد و هیچ یک از مسلمانان چنین فضایلی ندارد این گواهی ای است که همگان به آن اذعان دارند؛ هم کسانی که شما را در کنار پیامبرمان دیدند و هم اشخاصی که بعداً تو را دیدند.