مشخصات کتاب

سرشناسه:کتابخانه ملی ایران

عنوان و نام پدیدآور:فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی ایران/ فراهم آورنده پروین متواری سورکی ...[و دیگران] .

مشخصات نشر:تهران: کتابخانه ملی ایران، 1365 -

مشخصات ظاهری:ج.: نمونه.

شابک:دوره: 978-964-446-047-0 ؛ 1000 ریال : ج.1: 978-964-446-094-4 ؛ 1800 ریال : ج.2، چاپ دوم: 978-964-446-095-1 ؛ 63000ریال: ج. 2، چاپ سوم: 964-446-095-2 ؛ 65000ریال: ج. 3، چاپ سوم: 964-446-096-0 ؛ 145000 ریال: ج.3: 978-964-446-096-8 ؛ 140000 ریال: ج.4: 978-964-446-097-5 ؛ 3200ریال ( ج.٬4چاپ دوم) ؛ 1000ریال ( ج. 5، چاپ دوم) ؛ 165000 ریال: ج.5: 978-964-446-082-2 ؛ 250000 ریال: ج. 6: 978-964-446-048-7 ؛ 23000ریال: ج. 7، چاپ دوم: 964-446-049-9 ؛ 170000 ریال: ج.7: 978-964-446-049-4 ؛ 125000 ریال: ج.8: 978-964-446-047-0 ؛ 140000 ریال: ج.9: 978-964-446-266-5 ؛ 200000 ریال (ج.9: چاپ سوم) ؛ 170000 ریال: ج.10: 978-964-446-052-4 ؛ 250000 ریال (ج.10، چاپ سوم) ؛ 195000 ریال: ج.11 : 978-964-446-000-5 ؛ 280000 ریال (ج.11، چاپ سوم) ؛ 150000 ریال: ج.12: 978-964-446-267-2 ؛ 180000 ریال (ج.12، چاپ سوم) ؛ 115000 ریال: ج.13: 978-964-446-268-9 ؛ 180000 ریال (ج.13، چاپ سوم) ؛ 31000 ریال ( ج.9، چاپ دوم) ؛ 37000 ریال: ج.10، چاپ دوم 964-446-052-9 : ؛ 18000 ریال (ج.11) ؛ 5000 ریال ( ج.12) ؛ 85000 ریال (ج.13) ؛ 8000 ریال (ج. 14) ؛ 22000 ریال: ج . 15 964-446-071-5 : ؛ 25000 ریال: ج. 16 964-446-044 -8 : ؛ 25000 ریال: ج . 17 964-469-450-5 : ؛ 25000 ریال: ج.18: 964-446-080-4 ؛ 23000 ریال (ج.19) ؛ 470000 ریال: ج.20: 978-964-446-451-5 ؛ 25000 ریال: ج. 21 964-446-164-9 : ؛ 27000 ریال: ج. 22: 964-446-121-5 ؛ ج.23، ق.1 978-964-446-489-8 : ؛ 420000 ریال: ج.23، ق.2 978-964-446-490-4 : ؛ ج.25: 978-964-446-608-3 ؛ 77000 ریال: ج. 25: 978-622-971626-7 ؛ 250000 ریال: ج.26 978-964-446-326-6 : ؛ 440000 ریال: ج.27: 978-964-446-453-9 ؛ 300000ریال: ج. 28 978-964-446-423-2 : ؛ 370000 ریال: ج.29 978-964-446-536-9 : ؛ 420000 ریال: ج.31 978-964-446-492-8 : ؛ 900000 ریال: ج.32 978-964-446-624-3 : ؛ 400000 ریال: ج.35: 978-964-446-476-8 ؛ ج.37: 978-964-446-495-9 ؛ ج.38 978-964-446-554-3 : ؛ 340000 ریال:ج.39 978-964-446-461-4 : ؛ 560000 ریال: ج.40 978-964-446-531-4 : ؛ 780000 ریال: ج.41 978-964-446-606-9 : ؛ 420000 ریال: ج.44: 978-964-446-452-2 ؛ ج.45 978-964-446-366-2 : ؛ 600000 ریال:ج.46 978-964-446-544-4: ؛ ج.49 978-964-446-530-7 : ؛ 330000 ریال: ج.50 978-964-446-472-0 : ؛ ج. 51 978-964-446609-0: ؛ ج. 2/51 978-964-446610-6: ؛ 530000 ریال: ج.52 978-964-446-496-6 : ؛ ج.54 978-964-446-552-9 : ؛ ج.62 978-964-446-555-0 : ؛ ج.63 978-964-446-551-2 : ؛ ج.65 978-964-446-584-0 : ؛ ج.66 978-964-446-665-6 : ؛ ج.67 978-964-446-546-8 : ؛ ج . 68 978-964-446607-6 : ؛ 600000 ریال : ج.69 978-964-446-585-7 : ؛ ج.73 978-964-446-650-2 : ؛ 700000 ﷼: ج. 74: 978-964-446-615-1 ؛ ج.77 978-964-446-666-3 : ؛ 780000 ﷼: ج.78: 978-964-446616-8 ؛ 1200000 ﷼: ج.79: 978-964-446-661-8 ؛ ج. 89 978-964-446611-3:

یادداشت:ص. ع. به انگلیسی:National Library of Iran. A catalogue of the manuscripts in the national library of Iran.

یادداشت: جلدهایی از کتاب حاضر با عنوان « فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» و «فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» و «فهرست نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» نیز منتشر شده است.

یادداشت:چاپ اول جلد نخست از کتاب حاضر در سال 1343 تحت عنوان "فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی" توسط وزارت فرهنگ و هنر منتشر شده است.

یادداشت:ج. 1(چاپ دوم: 1365).

یادداشت:ج. 2 و 3 (چاپ دوم: 1369).

یادداشت:ج.2و 3 (چاپ سوم: 1382).

یادداشت:ج.4 (چاپ دوم:1371).

یادداشت:ج.5 (چاپ دوم: 1365).

یادداشت:ج.6 (چاپ دوم : 1369).

یادداشت:ج.7 (چاپ دوم: 1379).

یادداشت:ج.6 و 7 (چاپ سوم: 1392).

یادداشت:ج.8 (چاپ دوم: 1379).

یادداشت:ج. 9 و 10( چاپ دوم: 1379).

یادداشت:ج.9 - 13 (چاپ سوم: 1393).

یادداشت:ج. 12 (چاپ اول: 1372) .

یادداشت:ج.11 و 13 و 14( چاپ اول : 1375 ).

یادداشت:ج. 15 (چاپ اول: 1380) .

یادداشت:ج. 16 و 17 (چاپ اول: 1379) .

یادداشت:ج. 18 و 19(چاپ اول: 1381) .

یادداشت:ج. 21 (چاپ اول: 1384) .

یادداشت:ج.22 (چاپ اول: تابستان 1383).

یادداشت:ج.23 ، ق.1و ق.2 (چاپ اول: 1396) (فیپا) .

یادداشت:ج.26 (چاپ اول: 1394).

یادداشت:ج. 39،35،27 و 50(چاپ اول: 1395).

یادداشت:ج. 28 (چاپ اول: 1394).

یادداشت:ج.29(چاپ اول: 1397).

یادداشت:ج.31 ،52 (چاپ اول: 1396) (فیپا).

یادداشت:ج.37 (چاپ اول : 1396).

یادداشت:ج.38 (چاپ اول : 1397).

یادداشت:ج.41(چاپ اول: 1398) .

یادداشت:ج. 45 (چاپ اول: 1393) (فیپا).

یادداشت:ج.20 ، 27 و 44 (چاپ اول: 1395)(فیپا).

یادداشت:ج.46 (چاپ اول : 1397).

یادداشت:ج. 51 (چاپ اول:1399) (فیپا)

یادداشت:ج. 2/51 (چاپ اول: 1399) (فیپا).

یادداشت:ج. 38، 62 ، 63 و 67 (چاپ اول: 1397) (فیپا).

یادداشت:ج.65 (چاپ اول: 1398) (فیپا).

یادداشت:ج. 68 - 69 (چاپ اول: 1398).

یادداشت:ج. 25 و 68 و 89 (چاپ اول: 1399 ) (فیپا).

یادداشت:ج. 74 و 78(چاپ اول: 1399 ).

یادداشت جلد: 41 و 63 و 65 و 69 این کتاب در سال 1398 تجدید چاپ شده است.

یادداشتجلد: 32 این کتاب در سال 1400 تجدید چاپ شده است.

یادداشت:ج.32 و 73 (چاپ اول: 1400 ) (فیپا) .

یادداشت:ج. 66 و 79 (چاپ اول : 1401).

یادداشت:ج. 77 (چاپ اول: 1401 ) (فیپا) .

یادداشت:کتابخانه ملی ایران از سال 1369 به کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و از سال 1381 به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران تغییر نام یافته است.

مندرجات:ج. 1. کتب فارسی از شماره 1 تا 500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.2. کتب فارسی از شماره 501 - 1000 / فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج. 3. کتب فارسی از شماره 1001-1500/فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.4. کتب فارسی از شماره 1501 - 2000/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.5. کتب فارسی از شماره 2001 -2500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.6.کتب فارسی از شماره 2501-3063/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج. 7. کتب عربی از شماره 1- 500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.8. کتب عربی از شماره 501 - 1000/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.9. کتب عربی از شماره1001-1500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج. 10. کتب عربی از شماره 1501 تا 1975 و ضمیمه از ف 3064 تا 3083.- ج.11. کتب عربی از شماره 1976- 2300 /فراهم آورنده علینقی منزوی.- ج.12. کتب عربی از شماره 2301 - 2600/ فراهم آورنده حبیب الله عظیمی.-ج. 13. کتب عربی از شماره 2601 - 2900/فراهم آورنده حبیب الله عظیمی.-ج.14.کتب عربی از شماره2901-3200/ فراهم آورنده امیره ضمیری.-ج.15.کتب عربی از شماره 3201 - 3500/ تحقیق و تدوین امیره ضمیری.- ج.16.کتب عربی از شماره3501-3800/ فراهم آورنده حبیب الله عظیمی.-ج. 17. کتب عربی از شماره 3801 - 4100/ علینقی منزوی، حبیب الله عظیمی.- ج.18.کتب عربی از شماره 4101 - 4400/ تحقیق و تدوین زهره معیری.- ج. 19. کتب عربی از شماره 4401- 4700ع/ تحقیق و تدوین زهره معیری، امیره ضمیری.-ج.20. از شماره 4071 تا 5000/ تالیف صدیقه سلطانی فر.-ج. 21. کتب عربی (ادعیه) از شماره 5001 - 5500 ع/ رضا خانی پور ، با همکاری حبیب الله عظیمی.- ج.22. کتب عربی(قرآن) از شماره 5501 - 6050ع/ گردآورنده رضا خانی پور با نظارت حبیب الله عظیمی.- ج.23، ق.1. از شماره 6051 - 6292/ تالیف مریم تفضلی شادپور.- ج.23، ق.2. از شماره 6293 - 6440 / تالیف مریم تفضلی شادپورج. 25. از شماره 6701 تا 7000/ تالیف زهره معیری، معصومه فرشچی.-ج.26. از شماره 7000 تا 7300/ تحقیق و تدوین صدیقه سلطانی فر.-ج.27. از شماره 7301 تا 7600/ تالیف پروین متواری سورکی.- ج.28. از شماره 7601 تا 7900/ تحقیق و تدوین ناهید باقری خرمدشتی/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.29. ازشماره 7901 تا 8200/ تالیف ناهید باقری خرمدشتی.- ج.31. از شماره 8501 تا 8800 / تالیف مریم شکوه آذین / با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.32. از شماره 8801 تا 9100 / تالیف ناهید باقری خرمدشتی با همکاری مریم شکوه آ ذین.-ج.35. از شماره 9701 تا 10000/ تالیف اکبر شریف زاده/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.-ج.37- از شماره 13501 تا 13800 /تالیف زهره معیری، معصومه فرشچی، امیره ضمیری/ بانظارت معاونت کتابخانه ملی اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.38. از شماره 13801 تا 14100 / تالیف پروین متواری سورکی، زهره معیری.- ج. 39. از شماره 14101 تا 14400/ تالیف هایده چیذری.- ج.40. از شماره 14401 تا 12800 / تالیف هایده چیذری.- ج.41. از شماره 14801 تا 15100 / تالیف هایده چیذری.-ج.44. از شماره 15701 تا 16000/ تالیف هایده چیذری.- ج.45. از شماره 16300 تا 16001/ تحقیق و تدوین هایده چیذری.- ج.46. از شماره 16301تا 16600/ جعفر طباطبایی یزدی.- ج.49. از شماره 17201 تا 17500 / تالیف اکرم مسعودی.-ج.50. از شماره 17501 تا 17800/ تالیف صدیقه سلطانی فر/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.1/51 ز شماره 17801 تا 17999/ مریم تفضلی شادپور/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.-ج 2/51 از شماره 18000 تا 18100/ مریم تفضلی شادپور/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.52. از شماره 18101 تا 18400 / تالیف پروین متواری سورکی.- ج.54. از شماره 18701 تا 19000 / تالیف ناهید باقری خرمدشتی.- ج.62. از شماره 21101 تا 21400 / تالیف فرزانه آب پرور.- ج.63. از شماره 21401 تا 21700 / صدیقه سلطانی فر.- ج.65. از شماره 22001 تا 22300 / سفانه زمان زاده، شهرام سعیدی مهر.- ج.66. از شماره 22301 تا 22600/ تالیف فرزانه آب پرور، سفانه زمانزاده.- ج.67. از شماره 22601 تا 22900 / تالیف سیدعلی معظمی کندی، شهرام سعیدی مهر، حمزه مرادی بهرام.- ج 68 . از شماره 229001 تا 23200 / تالیف حمزه مرادی بهرام.- ج.69. از شماره 23201 تا 23500 / تالیف حمزه مرادی بهرام، سیدعلی معظمی کندی.- ج.73. از شماره 24401 تا 24700 / تالیف حمزه مرادی بهرام.- ج.74. از شماره 24701 تا 25000 / تالیف سفانه زمان زاده.- ج.77. ازشماره 25801 تا 26100 / تالیف سفانه زمان زاده.- ج.78. از شماره 26101 تا 26400/ تالیف حمزه مرادی بهرام.- ج.79. از شماره 27601 تا 27900/ تالیف ناهید باقری خرمدشتی.- ج. 89. از شماره 30601 تا 30900/ تالیف پروین متواری سورکی/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی اداره کل کتاب های خطی و نادر

عنوان دیگر:فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی.

عنوان دیگر:فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

عنوان دیگر:فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

موضوع:نسخه های خطی فارسی -- فهرست ها

Manuscripts, Persian -- Catalogs

نسخه های خطی عربی -- فهرست ها

Manuscripts, Arabic -- Catalogs

نسخه های خطی -- ایران -- تهران-- فهرست ها

Manuscripts -- Iran -- Tehran -- Catalogs

شناسه افزوده:انوار، سیدعبدالله، 1303 - ، گردآورنده

شناسه افزوده:کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شناسه افزوده:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره:Z6621 /م72ف9 1365

رده بندی دیویی:011/31

شماره کتابشناسی ملی:498146

دسترسی و محل الکترونیکی:آدرس الکترونیکی منبع

اطلاعات رکورد کتابشناسی:فهرست بنیادی

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: شهناز محققیان

اشاره

فهرست نسخ خلی

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

جلد 27

از شماره 7301 تا 7600

تألیف: پروین متواری سورکی

با نظارت

معاونت کتابخانه ملی

اداره کل کتاب های خطی و نادر

فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

سرشناسه: کتابخانه ملی ایران

عنوان و نام پدیدآور: فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی ایران / فراهم آورنده عبدالله انوار ... [و دیگران].

مشخصات نشر: تهران کتابخانه ملی ایران . 1365-

مشخصات ظاهری: ج

شابک: دوره 0-446-964-978 جلد: 27 978-964-446-453-9

یادداشت: ص.ع. به انگلیسی National Library of Iran. A catalogue of the manuscripts in the national library of Iran

یادداشت: جلدهایی از کتاب حاضر تحت عنوان «فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» و «فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» نیز منتشر شده است.

یادداشت: چاپ اول جلد نخست از کتاب حاضر در سال 1343 تحت عنوان «فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی» توسط وزارت فرهنگ و هنر منتشر شده است.

یادداشت: کتابخانه ملی ایران از سال 1369 به کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و از سال 1381 به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران تغییر نام یافته است.

یادداشت: ج 27 (چاپ اول: 1395) (فیپا)

مندرجات: 27 از شماره 7301 تا 7600 /تألیف پروین متواری سورکی

موضوع: نسخه های خطی فارسی - فهرست ها

موضوع: نسخه های خطی عربی - فهرست ها

موضوع: نسخه های خطی - ایران - تهران - فهرست ها

شناسه افزوده: انوار، سید عبدالله، 1303 - ، گردآورنده

شناسه افزوده: کتابخانه ملی ایران

شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره: 21365 ک 27م / 6621 z

رده بندی دیویی: 011/31

شماره کتابشناسی ملی: 11-65 م

شابک: 4539-446-964-978

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

فهرست نسخ خطی کتابخانه های جمهوری اسلامی ایران (جلد 27)

تألیف: پروین متواری سورکی

ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شمارگان: 500 نسخه / چاپ اول 1395

چاپ و صحافی: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

سید آصف آصفی

ناظر فنی: پرویز بختیاری

بها: 440000 ریال

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی

تلفن فروشگاه: 81623277- 81623315

دورنگار: 81623301

وب گاه: www.nlai.ir

پست الکترونیک انتشارات Publication@nlai.ir

فهرست نسخ خطی

سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران ملی

سخن نخست

الحمد لله الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا

نسخه های خطی واسطه علوم جدید و قدیم و پلی میان معارف بشری در گذشته و حال است که اهمیت آن ها در پژوهش های مختلف به ویژه تاریخ علم بر اهل تحقیق پوشیده نیست. آگاهی از محتوای هر نسخه خطی با توجه به تکثّر مؤلف و گوناگونی موضوع در نقاط مختلف نیاز مبرم پژوهشگران است. فهرست نویسان نسخه های خطی در ایران از سال 1305 ش، گام در مسیر تدوین فهرست ها گذارده اند هر فهرست نویس با تکیه بر تجربه و دانش خود در زمینه نسخه شناسی و کتابشناسی به تدوین فهرست خود پرداخته است. به همین دلیل نحوه تدوین مشخصات کتابشناسی و نسخه شناسی در این فهرست ها یکسان نیست برای رسیدن به وحدت رویه در فهرست نویسی نسخه های خطی، بازنگری در شیوه فهرست نویسان نسخه های خطی با رعایت تمام جوانب ضروری است همچنین شایسته است تا فهرست نگاران خبره به تدوین استاندارد موجود در زمینه فهرست نویسی نسخه های خطی و رفع نواقص آن، همت گمارند.

کتابخانه ملی در مقام کتابخانه مادر، از جمله نخستین کتابخانه هایی بود که اقدام به انتشار فهرست مدون و استانداردی از مجموعه نسخ دستنویس خود کرد این اقدام ارزشمند با همت کتابشناس و عارف برجسته شادروان میرجلال الدین محدث ارموی آغاز شد و با پشتکار دانشمند والای زمان ما استاد سید عبدالله ،انوار لباس نشر پوشید و با تلاش دیگر فهرست نگاران ادامه یافت از مقطعی با احساس نیاز به بازنگری شیوه های ارائه اطلاعات و فهرست نگاری که با قواعد و استانداردهای فهرست نویسی و نرم افزاری متناسب باشد، کاربرگه جدیدی طراحی شد و فهرست نسخه ها از جلد پانزده به بعد بر اساس این کاربرگه تدوین گردید.

فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی که بر اساس همین کاربرگه منتشر شده است به اعتقاد اکثر صاحب نظران از بهترین فهرست های منتشر شده در ایران است اگر چه در مقابل برخی از کارشناسان با تغییر شیوه متداول فهرست های نسخه های خطی و بالطبع با این شیوه جدید نیز مخالفت کرده اند.

امید است با استفاده از نظرات و انتقادات مفید و سازنده استادان و با همفکری و تبادل نظر بتوان در جهت رسیدن به وحدت رویه در فهرست نویسی نسخه های خطی گام های مؤثّرتری برداشت.

و الحمد لله الذی ارسل الینا رسولا حامل کتاب و کتابه ام الکتاب و السلام علی من اتبع سبیله و کتابه

سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران

اداره کل کتاب های خطی و نادر

نون وَالْقَلَمِ وَ مَا یَسْطُرُونَ

مقدمه

جای بسی خرسندی است که با عنایت و فضل پروردگار مجلدی دیگر از فهرست نسخه های خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی بعد از مدت ها انتظار به چاپ می رسد.

فراهم آوری، سازماندهی، اشاعه اطلاعات از وظایف اصلی کتابخانه ملی است. در این راستا ارائه اطلاعات دقیق و جامع از نسخه های خطی کمک شایانی به پژوهشگران و نسخه پژوهان و فرهیختگان جامعه می نماید و تاثیر ویژه ای در پیشبرد اهداف علمی و پژوهشی آنان دارد از طرفی اهمال و کاستی در این امر پل ارتباطی حوزه های علمی با پیشینان را خواهد گسست و حلقه مفقوده بین علوم قدیم و جدید خسارت جبران ناپذیری به فرهنگ و هنر ایران زمین خواهد زد. با توجه به این که بخشی از گنجینه های عظیم میراث مکتوب در کتابخانه ملی نگهداری می شود و هر روز به حجم آن افزوده می گردد به نظر می رسد شناسایی و معرفی نسخه های ارزشمند و بعضاً منحصر به فرد و یا هر چند با عناوین تکراری ضروری است

با عنایت به قلمرو وسیع حکومت اسلامی ایران و زبان پارسی، در سرزمین ایران و فراتر از مرزهای ایران در شبه قاره آسیای میانه هزاران نسخه خطی شناسایی نشده است. در پی واگذاری بخشی از نسخه های خطی به کتابخانه ها و موزه های خارج از ایران، بسیاری از نسخه ها از دسترس پژوهشگران و نسخه پژوهان دور مانده است با چاپ این مجلد قطره ای از دریای خزائن مکتوب به حضور محققان گرامی تقدیم می گردد. امید است که به این سیاهه به دیده اغماض بنگرید و کاستی ها را به بزرگی و سعه صدر خویش بر نگارنده ببخشایید.

جلد 27 فهرست نسخه های خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی به شناسایی و معرفی 300 نسخه از شماره 7301 الی 7600 به زبان های فارسی، عربی، ترکی و انگشت شماری به زبان اردو و کردی پرداخته است پراکندگی موضوعی نسخه ها در زمینه های دینی، عرفانی، ادبی، نجوم، ریاضیات، طب ادعیه و علوم غریبه است.

فهرست حاضر همچون فهرست های پیشین در دو بخش کتاب شناسی و نسخه شناسی تدوین شده که بخش کتابشناسی نیز شامل دو قسمت توصیفی و تحلیلی است. ترتیب تنظیم فهرست به ترتیب شماره بازیابی مندرج بر عطف نسخه که برابر با شماره ردیف نسخه در قفسه مخزن نسخ خطی است.

ترتیب معرفی نسخه ها بدین گونه است:

کتاب شناسی: سرشناسه مؤلف، عنوان، تکرار نام مؤلف و سایر پدیدآورندگان، زبان، معرفی کتاب، آغاز، انجام و انجامه، منابع مورد استفاده در شناسایی و معرفی نسخه.

بخش نسخه شناسی: با تو رفتگی و فونت کوچک تر مشتمل است بر: خط، کاتب، محل کتابت، تاریخ کتابت، آرایه ها: مهرها، حواشی، یادداشت های متفرقه نوشته شده بر اوراق نسخه، امتیاز، آسیب ها، نوع کاغذ و جلد، تعداد اوراق، اندازه سطر و قطع نسخه. از جمله روش های مورد استفاده در این فهرست حذف اطلاعات تکراری در بخش نسخه شناسی مجموعه هاست طبیعی است اطلاعات کامل در مدخل نخست مجموعه آمده و علاقمندان می توانند به رساله نخست هر مجموعه مراجعه کنند.

در ادامه، عنوان های دیگر: و بخش تحلیلی شامل: موضوع و شناسه های سایر پدیدآورندگان نسخه غیر مؤلف آمده است. آخرین مورد نیز شماره رکورد و و در مواردی لینک دسترسی الکترونیکی نسخه در وب سایت کتابخانه است.

نام مؤلف و سایر پدیدآورندگان نسخه با فراخوان از بانک مستندات مشاهیر، در صورت عدم نام اشخاص در بانک، نام مورد نظر به صورت پیشنهادی توسط فهرست نویس نوشته شده است.

عنوان نسخه با استناد به عنوان منتخب مؤلف و یا عنوان ذکر شده در متن نسخه و در صورت داشتن عناوین متعدد عنوان اشهر و در صورت عدم وجود عنوان، موضوع کتاب با افزودن «رساله در، الرسالة فی» در صدر موضوع انتخاب شده است.

مستندات موضوع بر اساس فراخوان از بانک مستندات موضوع و در صورت عدم موضوع مناسب در بانک، با استناد به شیوه استاندارد شبیه سازی و پیشنهاد شده است.

در استفاده از منابع در شناسایی و معرفی کتاب و ذکر وجود آن در کتابخانه های دیگر، بیشتر از کتاب های الذریعه، کشف الظنون، ریحانة الادب، نسخه ها، فهرست مشترک، فهرست مشار، نشریه دانشگاه تهران و فهرست های سایر کتابخانه های بزرگ و مطرح مانند آستان قدس رضوی، مرعشی، ملک، مجلس و در صورت نیاز از سایر فهرست های نسخ خطی استفاده شده است.

در معرفی برخی کتب به شماره های پیشین در فهرست های کتابخانه ملی ارجاع داده شده است. بعضی از این ارجاعات دارای دو شماره :است شماره جدید و بعد از آن داخل پرانتز شماره قدیم نسخه.

در تعداد اوراق نسخه حرف «ر» مخفف برگ رو و حرف «پ» مخفف برگ پشت است. بسیاری از نسخه ها با توجه به رسم الخط، نوع کاغذ، تذهیب و جلد، تالیف و کتابت شبه قاره است؛ از آن جایی که در انجامه آن ها محل کتابت ذکر نشده، با عبارت

«احتمالا هند» به این معنا اشاره شده است. از ویژگی بارز این فهرست معرفی نسخه های خط مؤلف و کتابت شده در شبه قاره است.

سازمان اسناد و کتابخانه ملی فهرستی از مرقعات را در دست تهیه و نشر دارد به همین منظور توضیحات بیشتر برای معرفی قطعه خط ها به جلد ویژه مرقعات ارجاع گردیده است.

برخود فرض می دانم مراتب سپاس و امتنان قلبی خویش را از مسئولان معزز دکتر سیدرضا صالحی امیری ریاست محترم سازمان اسناد و کتابخانه ملی دکتر غلامرضا امیرخانی معاونت محترم کتابخانه ملی دکتر سید محمود سادات بیدگلی و دکتر احسان الله شکراللهی مدیران محترم اداره کل کتاب های خطی و نادر ابراز دارم و به جهت پیگیری و اهتمام جدی در ادامه چاپ فهارس نسخ خطی کتابخانه ملی که سال ها به تعویق افتاده بود تشکر و قدردانی نمایم.

از الطاف خداوند و بختیاری خود می دانم که توفیق یافتم در فهرست نگاری از تجربیات و راهنمایی همکاران پیشکسوت جناب آقای دکتر حبیب الله عظیمی و سرکار خانم صدیقه سلطانی فر و از فهرست های استاد عزیز عبدالله انوار بهره های فراوان ببرم برای این بزرگواران آرزوی طول عمر سلامتی و موفقیت دارم.

با احترام

پروین متواری سورکی

تیر 1394

7301

رساله در علوم غریبه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی است در علوم غریبه مشتمل بر ادعیه جهت دفع حشرات از جمله کرم، ملخ و مورچه؛ آیات و دعاها جهت رفع برخی امراض از جمله آب رفتن از دهان طفل، در قولنج، زن حامله، ازدیاد حافظه، درد شکم، زائیدن زنان، گریستن کودک، جهت محبت، حرز امیرالمؤمنین، گرداندن خاطر کسی، بخت گشایی، جهت مخفی شدن از نظرها، سعد و نحس روزها و بروج فلکی جهت دوستی یا دشمنی، پیدا کردن گم شده و سارق، در خواب دیدن ائمه، احضار جن و اشخاص، شرح دعای بلقیس حضرت سلیمان، طلب حاجت، وسعت رزق و... که با جداول ابجدی، اشکال، نقوش و رموزی همراه هستند. برخی از مطالب کتاب منقول از حکیم عباسی، محمد بن یعقوب، حدیث سلمان، امام جعفر صادق، مکارم الاخلاق، حضرت رسول است.

آغاز: افتاده:... در روز شنبه و چهارشنبه باید نوشت این است الکم خلکم فحللکم کضمان ما ان بجهة کرم و ملخ این نام ها را بر چهار سفال آب ندیده بنویس و در چهار گوشه زراعت دفن کند ....

انجام: افتاده: رواج دکان بنویسد و در دکان جانب قبله بیاویزد و سوار و بکرات بتجربه رسیده است دعای امیرالمؤمنین در طلب حاجات لا اله الله وحده لا شریک له الحکیم الکریم لا اله الا الله وحده لا شریک له لعلی...

خط: نستعلیق، تاریخ کتابت: قرن 14ق؛ مهرها: برگ 10 ر: مهمور به سه مهر ناخوانا؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، پارگی و شکنندگی کاغذ، مرمت و وصالی برخی اوراق، جداشدن قسمتی از لت روی نسخه از شیرازه؛ جلد تیماج چروکیده و دارای پارگی، کاغذ اندرون جلد دارای پارگی، نسخه در ابتدا و انتها افتاده است. برگ های 18-21 کاغذ کاهی خط دار و نونویس است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج نخودی روشن، یک لا

21 برگ، 12 سطر: 144×95؛ قطع: 213×149

عنوان های دیگر: منتخب ادعیه

موضوع: 1. علوم غریبه اسلامی

شماره رکورد: 1126370

7302

اردکانی یزدی، احمد بن محمد، 1175 - 1245؟ق.

سرور المؤمنین فی مناقب امیرالمؤمنین/ احمد بن محمد الحسینی اردکانی یزدی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در امامت و سرگذشت و مناقب حضرت علی (علیه السلام). نسخه حاضر مشتمل است بر جلد سوم سرور المؤمنین سوم سرورالمؤمنین در بیست و شش ..باب عناوین برخی از باب ها چنین است باب اول در ذکر اقدم فضایل آن بزرگوار؛ باب دوم در ذکر معاشرت آن حضرت با رسول خدا (صلی الله علیه و آله)؛ باب سوم در ذکر برادری میان رسول خدا و آن حضرت ... باب دهم در ... ذکر رسیدن خضر به خدمت آن بزرگوار ... باب بیست و سوم در ذکر معجزات آن سرور در چهار فصل ... باب بیست و ششم در ذکر معجزات متفرقه که به یک چیز تعلق ندارد خاتمه در ذکر سلاح و مرکب و خاتم و امثال آن ها.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین والعاقبة للمتقین والصلوة والسلام علی محمد و اله الطاهرین و اما امیر المومنین و امام المتقین علیه وعلیهم صلوات الله ... اما بعد این جزو سیم است از کتاب سرور المؤمنین فی مناقب امیرالمؤمنین تالیف بنده حقیر احمد بن محمد الحسینی

انجام: ... و فرمود که باید خرید و فروش نشود و به هبه و میراث کسی نبرد و کسی که مخالفت نماید لعنت خدا و ملائکه و تمام مردم بر او باد و هیچ عملی از او مقبول نگردد باین جا ختم می نمائیم. مجلد سیم را از کتاب کفایة الطالب فی مناقب علی بن ابی طالب علیه السلام

انجامه: ... کتبه من لا قدر له ... احمد بن ... کربلائی حسن البیرجندی الاصل یزدی المسکن فی یوم الاثنین تاسع و عشرین من شهر ربیع الثانیه فی سنه 1267

منابع: الذریعه 12: 176 و 18: 1920؛ مرعشی 10: 363؛ مجلس 21: 120؛ فهرستواره 3: 1743؛ دانشگاه 8: 566؛ نسخه ها 2: 956

خط: نسخ تحریری؛ کاتب: احمد بن کربلایی حسن بیرجندی؛ تاریخ کتابت: ربیع الثانی 1267ق؛ آرایه ها: عناوین باب ها و بعضی اسامی و عناوین کتب و بالای برخی عبارات خط کشی شده به سرخی؛ مهرها: گ1ر: یادداشت تملک مالک «هذا الکتاب ابن سید الحیدری ابوالقاسم الحسینی» و در ذیل آن مهر بیضی تملک با سجع «ابوالقاسم الحیدری الحسینی 1282؟»، گ3ر: مهر بیضی کاتب با سجع «لا اله الا الملک الحق المبین عبده احمد»؛ آسیب ها: دولت جلد از عطف نسخه جدا شده و با چسب نواری به هم چسبانده شده است و برگ انتهای نسخه از شیرازه جدا شده و رطوبت دیدگی و مرمت در نسخه دیده می شود. کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: تیماج تریاکی مجدول، حاشیه ریسه ای ضربی

184 برگ، 18 سطر: 150×94؛ قطع: 152×215

عنوان های دیگر: کفایة الطالب فی مناقب علی بن ابی طالب علیه السلام

موضوع: 1. علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق. -- فضایل؛ 2. علی بن ابی طالب (علیه السلام) امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق. -- مدایح و مناقب؛ 3. شیعه امامیه-- عقاید

شماره رکورد: 1125884

7303

منتخب الروضه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل است بر دو مقدمه و بیست دو فصل. مؤلف در مقدمه آورده: بدان که در بعضی از فصول آینده به ذکر مناقب و در بعضی به ذکر مصائب اقتصار می کنم و در برخی از فصول دو چیز بیان می کنم ذکر فضایل و مناقب ایشان [آل عبا] و قدر و منزلت ایشان در نزد حق تعالی ... دیگر مصیبت و بلا و محنت که نسبت به آن برگزیدگان درگاه احدیت روی داده ... فصول کتاب به شرح ذیل است: فصل اول در ذکر مناقب و فضایل و نوائب و مصایب حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)، فصل دوم در ذکر مصائب بتول عذرا بنت رسول خدا حضرت فاطمه (سلام الله علیها) (گ 11)، فصل سوم در قدر منزلت امام علی بن ابیطالب (علیه السلام) و احادیث درباره این امام همام (گ 17)، فصل چهارم و پنجم در بیان مجملی از علم، شجاعت، سخاوت، تواضع، عبادت و زهد حضرت علی (علیه السلام) (گ 22)، فصل ششم در بیان شهادت حضرت امیرالمؤمنین (گ 36پ)، فصل

هفتم در منقبت و شهادت دو طفلان مسلم (گ49)، فصل دهم در رفتن حضرت امام حسین به جانب کربلای معلا (گ 52)، فصل یازدهم در شهادت حر بن یزید ریاحی و بعضی از اصحابش (گ 57)، فصل دوازدهم در شهادت ذهب بن عبدالله کلبی و مسلم بن عوسجه و هاشم بن عتبه و حبیب بن مظاهر (گ 59)، فصل سیزدهم در بیان شهادت قاسم بن حسین (علیه السلام) (گ 64) فصل چهاردهم در بیان شهادت عباس (علیه السلام) (گ 68) فصل پانزدهم در شهادت علی اصغر و علی اکبر(علیه السلام) (گ 71)، فصل شانزدهم در بیان شهادت امام حسین (علیه السلام) (گ 75)، فصل هفدهم در بعضی از وقایع کربلا بعد از شهادت امام حسین (علیه السلام) (گ 84)، فصل هجدهم در بیان وقایع رفتن اهل بیت از کربلا به کوفه و از کوفه به شام (گ 88)، فصل نوزدهم در دخول اهل بیت به شام و آن چه در آن جا به ایشان رسید از یزید پلید (گ92 پ)، فصل بیستم در مراجعت اهل بیت از شام (گ 98 پ)، فصل بیست و یکم در بیان شهادت امام موسی کاظم (علیه السلام) (گ 104)، (گ 98 پ)، فصل بیست و دوم افتادگی دارد. فصول این نسخه شباهت دارد به دو کتاب محرق القلوب ملا مهدی نراقی و عین البکاء ملا محمد نقی بروجردی [فهرستواره 3: 1721 و 1759].

آغاز: افتاده: ... خلفا عن سلف ابن بطریق این قدر مرعی داشته و در این باب تصنیفات بسیار نموده اند جزاهم الله عنهم ... در این باب تصنیفات بسیار نموده اند ... بعضی بجهة اطناب موجب ملال و بعض بجهة ایجاز باعث اخلال و برخی بجهة اشتمال بر حکایات و قصص ... مختصری در این باب جمع نماید ... مسمی بمنتخبت الروضه [منتخب الروضه] ساختم و آن مشتمل است بر دو مقدمه و بیست و دو فصل...

انجام: افتاده: ... امام زین العابدین در آن مجلس حاضر می شوند و اشک از چشم گریه کننده گان پاک می کنند ... از جمله مصائب جگرسوز و ماتم غم افروز ... کیفیت شهادت ان مظلوم ....

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق؛ آسیب ها پارگی، فرسوده و شکنندگی اوراق، رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب و محو شدن برخی خطوط متن نسخه؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج سیاه یک لا، فرسوده، عطف پارچه سیاهی

106 برگ، 16 سطر: 143×90؛ قطع: 135×193

موضوع: 1. حسین بن علی (علیه السلام)، امام سوم، 4-61ق. سوگواری ها؛ 2. واقعه کربلا، 61ق. 3. خاندان نبوت -- فضایل

شماره رکورد: 1125254

7304

ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر، - 640ق.

نصاب الصبیان / ابونصر فراهی

زبان: عربی - فارسی

معرفی کتاب: منظومه ای است در دویست و بیست بیت در معنی لغات عربی به فارسی با تطبیق ابیات به بحرها و اوزان شعری تعداد ابیات در منابع دارای اختلاف است. این اثر بارها در ایران به چاپ رسیده است.

آغاز: بسمله ... چنین گوید ابونصر فراهی * نصاب من بخوان گر علم خواهی حسد حافده و حفد حاسده ما حرکت الشمال...

انجام: صر صرانی شتر کتر کوهان * ثعلبان روبه و تعال بیا * صد هزاران هزار رحمت حق * هر زمان باد بر معلم ما.

انجامه: روز دوم بود از ماه سوم * بعد سیصد و هزار و بیست و هشت * کاین کتاب مستطاب مستفاد * روز یکشنبه تمام و نسخه گشت * در جوار و در مزار شیخ جام * شد تمام این نسخه دیگر و السلام

منابع: ملی 1: 397؛ مرعشی 8 : 329، 7: 54؛ مجلس 10/1: 52؛ نسخه ها 3: 2039؛ الذریعه 24: 165

خط: نسخ خوش؛ تاریخ کتابت: 1328ق.؟، محل کتابت: جام؛ آرایه ها: عبارات عربی و برخی علائم به سرخی؛ مهرها: برگ 1 و 12 و 48پ مهمور به مهر کتابخانه دادسرای عمومی تهران؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، جداشدن برخی اوراق از شیرازه و شکنندگی اوراق ابتدای نسخه، جدا شدن جلد از شیرازه کتاب؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی؛ جلد: تیماج سرخ، مجدول ضربی

48 برگ، 10 سطر: 61 × 144؛ قطع: 145×260

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه ها -- فارسی

شماره رکورد: 1126324

7305

شبستری، محمود بن عبدالکریم، 687؟- 720ق.

گلشن راز / شیخ محمود شبستری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه ای است عرفانی که شیخ محمود شبستری در پاسخ به هفده سؤال منظوم عرفانی امیر حسین هروی که به سال 718ق. نزد شبستری به تبریز فرستاده سروده است در ادامه: گ 137 قصیده ای از کاتب آقای مستوفی الممالک؛ گ 141 قطعه تاریخ ولادت آقازاده معظم قرة العین ... میرزا حسن به سال 1291ق. این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده است.

آغاز: بنام ان که جان را فکرت آموخت * چراغ دل بنور جان بر افروخت...

انجام: ... بنام خویش کردم ختم پایان * الهی عاقبت محمود گردان

انجامه: کتبه العبد المذنب الراجی ابن الحاج محمد المجتهد النائینی علی المنشی غفر الله ... فی شهر ربیع الثانی سنه 1294 غرض نقشیست کز ما باز ماند ... عذر خود خودخواه ازین جهد المقل

منابع: ملی 2: 221؛ مرعشی 40: 368؛ مشار فارسی 4: 4298

خط: نستعلیق خوش؛ کاتب: علی منشی بن محمد مجتهد نائینی؛ تاریخ کتابت: ربیع الثانی 1294 ق.؛ امتیاز: دارای آرایه های زیبا، سبک دوره قاجار؛ آرایه ها: ص. 3: کتیبه ای با دو بیت شعر، جدول دور سطور به سرخی و سیاهی محرر ابری سازی دور سطور، طلااندازی بین سطور، مجدول با دو نیم ترنج در بالا و پائین به رنگ های زر، سرخی، سیاهی؛ دو برگ افتتاح نسخه دارای سرلوح مذهب، مرصع، تشعیر با نقوش اسلیمی گل و بوته به رنگ های زر، سیاهی، سبز سیلو، لاجوردی، سرخی، حاشیه گره اندازی، تسمه زر و لاجورد، دو کتیبه یکی طلاپوش مذهب و مرصع و با نقوش گل و بوته تشعیری، دومی طلاپوش، گوشه ها به سرخی با ابری سازی دور «بسم الله الرحمن الرحیم» راده برگ افتتاح داخل بوته جقه زر، مابقی صفحات: متن ها دوستونی، جدول داخلی به زر و سیاهی، جدول کشی دور سطور مضاعف به رنگ های زر، سبز سیلو، لاجورد و سیاهی، کمنداندازی به زر و سیاهی، عناوین اشعار داخل ترنج های کوچکی به زر در میان کتیبه به سرخی؛ مهرها: ص.3 و 24: مهمور

به مهر «کتابخانه دادسرای عمومی تهران»؛ کاغذ: ترمه؛ جلد: مقوایی، با روکش تیماج سرخ، مجدول کوبیده، حاشیه بندهای ریسه ای زرکوب، اندرون کاغذی طرح ابره، پوشش جلد کاغذ کاهی

73 برگ، 8 سطر: 105× 264؛ قطع: 111×119

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 8ق.؛ 2. شعر عرفانی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 1126196

7306

جغرافیای مصر و آفریقا/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب این نسخه درباره جغرافیای آفریقا و مصر است. ابتدای نسخه افتادگی دارد. قصد نویسنده معرفی هرمان (اهرام ثلاثه مصر) بوده و مقدمتاً اشاره ای هم به افریقا و ولایات آن می کند. به نظر می رسد نویسنده این کتاب را طی سفری که به همراه شاهزاده معتمدالدوله به مصر داشته است نگاشته. نام مؤلف مشخص نیست لیکن در برگ 18، نام شاهزاده معتمدالدوله آمده است. احتمالاً این شاهزاده فرهاد میرزا قاجار (معتمدالدوله) باشد. زیرا در کارنامه فرهاد میرزا چندین سفر و سفرنامه موجود است. در انتهای این سفرنامه مؤلف متن عربی درباره رود نیل را به نقل از کتاب «بدائع الظهور فی الکلام الدهور» (برگ 22 پ - 27) آورده است. تاریخ تالیف و کتابت مشخص نیست، لیکن در برگ 12پ، نویسنده آورده: «و آن چه صاحب کتاب بدایع الظهور فی احکام الدهور می نویسد که این کتاب را بنده [مؤلف] درگاه عالم پناه در قاهره ابتیاع نموده و در هزار و دویست و نود و یک هجری 1291 ق.] در قاهره چاپ گردیده ...» به نظر می رسد تاریخ تالیف بعد از 1291ق باشد.

آغاز: افتاده: ... برای دانستن علماء و ادباء و عموم مردم مندرج می نماید چون ... مصر در قطعه افریقاست لهذا مقدمتا اشاره هم از قطعه افریقا و ولایات و غیره اش می نماید که ابتداء بساکن...

انجام:... قال الشیخ زین الدین الوردی ... ببغداد و دجلتها * مصر مقدمه و الشرح للنیل * انتهی ما اوردناه من ذکر النیل و ذلک علی سبیل الاختصار علی العجاله شرح دادن از مصر زیاده بر این لازم نیست.

خط: نستعلیق خوش؛ تاریخ کتابت: قرن 13 ق،؛ مهرها: برگ 1 و 27 پ مهمور به مهر کتابخانه دادسرای عمومی تهران؛ آسیب ها: پاشیدگی مرکب در برگ ابتدای نسخه، گسیختگی شیرازه، حداقل 1 یا 2 برگ ابتدای نسخه افتادگی دارد، کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: فاقد جلد، داخل کاور کاغذی قرار دارد.

29 برگ، 13 سطر: 56 × 126؛ قطع: 105×170

عنوان های دیگر: سفرنامه مصر و آفریقا

موضوع: 1. سفرنامه ها؛ 2. آفریقا سیر و سیاحت؛ 3. مصر -- سیر و سیاحت - متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1125182

7307

شیخ الرئیس قاجار، ابوالحسن بن محمد تقی، 1264 - 1336ق.

بدائع السمر و وقایع السفر / ابوالحسن شیخ الرئیس قاجار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این کتاب سفرنامه ناتمامی است در شرح مأموریتی سیاسی به منظور استمالت از ابوالحسن خان و رفع وحشت از مردم قوچان، از مشهد به قوچان در سال 1292ق. شامل گزارش سفر از روز چهارشنبه 29 صفر تا دوشنبه دوازدهم ربیع الاول نوشته شده است. نویسنده که منشی زبردست و فاضلی بوده که در کتاب از خود نام نبرده است. فقط در برگ 15 پ در نامه دولتی و ملتی اشاره به نام شیخ الرئیس شده است: (نواب فضایل مآب شیخ الرئیس که از توصف و تعریف مستغنی هستند به مصاحبت جناب معظم الیه روانه شدند ...) که مؤلف کتاب است. این کتاب به کوشش سیف الله وحید نیا به چاپ رسیده است.

آغاز: من که از دروازه بیرونم نمی بردند خلق بحکم الزام و اقتضای ابرام از طرف علمای ملت و وکلای دولت برای استمالت ابوالحسن خان و رفع وحشت مردم قوچان مطمئن ساختن اهالی آن سامان...

انجام:... و از آن جا عزیمت شهر قریب به شهر جمعی از هم خدمتان و اهالی دارالشفای مبارکه استقبال کرده بودند باتفاق آن ها وارد شهر شدیم گفتم من و کنج ویرانه پیره زن.

منابع: فهرستواره 1: 65؛ آستان قدس 7: 20؛ نسخه ها 6: 3992

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق؛ مهرها: در برگ 1 و 12 مهمور به مهر کتابخانه «دادسرای عمومی تهران»؛ آسیب ها: گسیختگی شیرازه؛ کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: فاقد جلد

25 برگ، 13 سطر: 127×55؛ قطع: 114×168

عنوان های دیگر: وقایع السفر

موضوع: 1. سفرنامه ها؛ 2. خراسان -- تاریخ؛ 3. خراسان -- سیر و سیاحت -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 1125795

7308

حکیم باشی، حق نظر، قرن 13ق.

حل معما (در آداب حدوث مرض وبا) /حق نظر حکیم باشی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: حقنظر حکیم باشی طبیب و حکیم عبرانی نسب یونانی در ایام ظهور و حدوث امراض سهمناک تجارب و نظریات خود را در خصوص آداب حدوث مرض وبا و درمان آن به رشته تحریر درآورد دعایی از امام صادق به همراه روایتی جهت محافظت از وبا در انتهای نسخه آمده است.

آغاز: بسمله ... الحمدلله واجب الوجود و مستوجب السجود باری النسم و شافی السقم المتوحد بالبقاء والمتفرد بالبهاء .... چنین گوید حکیم دانشمند عبرانی نسب...

انجام: ... جایی که عقاب پر بریزد * از پشه لاغری چه خیزد * و اجعل اللهم عاقبة امورنا خیراً بمحمد واله الامجاد

انجامه: تم بالخیر حرره العبد الاقل الآثم الجانی محمد حسن بن محمد الهمدانی غفر الله عن سیاته فی تاسع عشر شهر ربیع الاولی 1292.

منابع: مشار 2: 1814؛ فهرست کتاب های چاپی فارسی طبی و متون وابسته به طب، محمود نجم آبادی تهران دانشگاه تهران، 1342: ص 320

خط: نستعلیق و نسخ؛ کاتب: محمد حسن بن محمد همدانی؛ تاریخ کتابت: 1292ق؛ مهرها: برگ 1 و 12 و 16 پ مهر کتابخانه «دادسرای عمومی تهران»؛ آسیب ها: گسیختگی شیرازه؛ کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: فاقد جلد.

17 برگ، 11 سطر: 112×62؛ قطع: 105×170

عنوان های دیگر: آداب حدوث مرض وبا

موضوع: 1. وبا -- درمان؛ 2. وبا -- تشخیص؛ 3. پزشکی سنتی-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1126165

7309/1

نیر ممقانی، محمد تقی بن محمد، 1312-1247ق.

فسوة الفصیل / محمدتقی ملقب به حجة الاسلام تبریزی متخلص به نیر

زبان: عربی

معرفی کتاب: منظومه ای است فکاهی انتقادی به شیوه هزل و طنز در انتقاد از معایب جامعه دینی، آداب و رسوم و اعیان و اشراف زمان مؤلف که در آن از الفاظ عربی، فارسی و ترکی بهره برده است. بنا به گفته مرحوم تربیت در «دانشمندان آذربایجان» نیز این منظومه را به همراهی و کمک ملاباشی محمود تسوجی به صورت مساوی هر کدام 500 بیت ساخته است. نسخه حاضر حاوی 450 بیت از اشعار است. در منابع مختلف به عناوین: الفیه عینکی (مجلس 25: 283). صدر الاسلام محمد امین بن میرزا یحیی، امامی نجفی خوئی نیز به سال 1318ه.ش شرح و توضیحی بر این منظومه نوشت با دو دیباچه که اندکی با هم تفاوت دارند، در دیباچه اول عنوان شرح را «لقلق الکلیل فی کشف رموز منظومه فسوة الفصیل» و در دیباچه دوم آن را «اشارات الکلیل ...» نامیده است (معجم المؤلفین 9: 81). نیز بنگرید به شماره بازیابی 1/1711ع در فهرست همین کتابخانه، که عنوان «قار دوشاب» بر برگ آغاز کتاب نوشته شده است. عنوان روی جلد: الفیه مرحوم حجة الاسلام 1319 فسوة الفصیل.

آغاز: قال التقی الهاشمی نسبا * بقیة الماضین من طباطبا * ابن ابی القاسم ذی النجاد * و شیخ الاسلام باذرباد * ذا کتاب فسوة الفصیل...

انجام:... ولیک هذا آخر الکلام * لانه من احسن الختام 1312

انجامه: و صد حیف از این یاد گرامی وجود * در این دار فانی نبود 1312

منابع: الذریعه 16: 224؛ منزوی 4: 2649؛ مجلس 25: 283؛ التراث العربی 9: 345؛ موسسه امام صادق قم 69-67

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: قرن 14؛ آرایه ها: شماره گذاری ابیات به سرخی و سیاهی؛ حواشی: ادامه متن در حاشیه برخی اوراق؛ یادداشت ها: گ 1پ: «تفسیر و ترجمه اشعار مطابق نمره ترتیبی که گذاشته شده در دفتر منضمی [آمده است] بتاریخ بیستم اسفند 1312»؛ گ 16 پ - 17 پ: اشعاری از سعدی، قاآنی، ثابت، لعلی حکیم راجی، اشعار ترکی و عربی؛ گ 18 ر آغاز کتاب فسوة الفصیل با ترجمه فارسی بین سطور و مقدمه ای در دلیل شرح و تحقیق جهت کشف مجهولات و مستورات، نوشته شده است. احتمالا آغاز کتابی باشد در شرح فسوة الفصیل که در معرفی نسخه بدان اشاره شده است. گ19ر دارای یادداشتی مبنی بر چاپ نسخه در مجله ارمغان: «این نسخه حاوی 450 بیت از کتاب است در صفحه 254 سال 8 مجله ارمغان چاپ شده است». مهرها: گ1ر: مهر تملک کتابخانه دادسرای عمومی؛ آسیب ها: لکه و پاشیدگی مرکب، گسیختگی شیرازه و جلد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی نخودی، عطف پارچه طوسی، داخل پاکت نخودی

گ 1ر 13- ر (19 برگ)، (19 برگ)، 14 سطر: 131×65؛ قطع : 182×110

عنوان های دیگر: منظومه فسوة الفصیل؛ الفیه الفیه عینکی

موضوع: 1. شعر طنزآمیز -- قرن 14؛ 2. شعر طنزآمیز عربی

شماره رکورد: 3066584

7309/2

نیر ممقانی، محمدتقی بن محمد، 1247-1312ق

کریما/ محمدتقی بن ابی القاسم ملقب به حجة الاسلام تبریزی متخلص به نیر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: فکاهی از آثار نیر تبریزی که از زبان حاجی میرزا حسن مجتهد معروف خطاب به حاجی میرزا کریم امام جمعه مقتول سروده شده است ارمغان سال نهم مرداد و شهریور 1307، ش 5-6، ص 317). نیز بنگرید به شماره بازیابی

17125 در فهرست همین کتابخانه. برگ 15 پ: دعائی به طنز و مطایبه که شاید از نیر تبریزی باشد. بخشی از این دعا چنین است: «مرویست از جبار کره ناجی و او از پدرش کور علی ... یا جبار می خواهی تعلیم نمایم ترا دعائی که تعلیم کرد مرا محمد لنگ ... بجهة جمیع دردها مجربست اتقرب الی الشیطان الرجیم توکلت علی ابلیس ... و بقلیان امیر بهادر و بسبیل عین الدوله و بکلاه نصرة السلطنه و بسخاوت مدیر الدوله و بافاده ظفر السلطنه و بمخموریه امیرزاده ... زیاده مواجبی و منصبی عند الحضرة الوالا و هولاء .... انک علیکلشیء قدیر».

آغاز: کریمای نسیب تبه کار من * که داری سر جنگ و پیکار من * همانا مرا لیوه پنداشتی * که بر جنگ من رایت افراشتی...

انجام: ... از آن پس که من جا بمنبر کنم * زخشک و ز تر موعظت برکنم * دهد جمله بر وعظ من گوش هوش * شود راست دعوی دیوار موش

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: قرن 14؛ یادداشت ها: اندرون لت زیرین: «این کتاب انشاء متعلق است به عنایت الله جهانشاهی بتاریخ 1316»

گ 13پ- 14 پ (19 برگ)، سطرها متغیر (حمایلی چهار ستونی)؛ قطع 110×182

عنوان های دیگر: من کلام حجة الاسلام میرزا محمد تقی؛ فکاهی کریما؛ مثنوی کریما؛ کریمیه

موضوع: 1. شعر طنزآمیز -- قرن 14؛ 2. شعر فارسی -- قرن 14

شماره رکورد: 3066583

7310

مدرس، محمد رضا بن محمد مؤمن، قرن 12

اختلاجات اعضاء/ محمد رضا ابن محمد مؤمن امامی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مؤلف کتاب محمدرضا بن محمد مؤمن امامی است. کاتب در ابتدای نسخه آورده است: «چون اختلاجات اعضاء که از جمله مؤلفات استاد کامل و تحریر فاضل ابن محمود مؤمن محمدرضا الامامی قدس الله اسراره هست احکام و آثار آن از جمله مجربات است و علیحده و منفردا ثبت و ضبط نشده و اطلاع بر آن آثار و احکام

لازم و واجب است از جهة حفظ و حراست خود از بعضی مراتب و دفع برخی مصائب...منفرداً برشته تحریر کشیدم تا جمله حمل و نقل ممکن شود». گفتاری است به نثر در ارتباط با جهیدن و جستن برخی از اندام ها و پیشگویی خوبی و بدی آن بر اساس تطبیق با جنات الخلود از همین مؤلف (چاپ سنگی، 1309ق.، ص 55 -56) نسخه حاضر بخشی از این کتاب است، با عنوان «در شناختن اختلاجات عضوها از قول امام جعفر صادق علیه السلام و دانیال پیغمبر علیه السلام».

آغاز: بمنه تعالی حمد بی حد و سپاس بیقیاس و ثنای بیکم و کاس [کاست] مر خداوندی را سزاست که مؤسس اساس جن و ناس است و درود با معدود از حضرت رب ودود...

انجام: .... عضویکه اختلاجش خوب نباشد بکوید اللهم لا طیر الا طیرک و لاخیر الاخیرک و لا اله غیرک دعای دیگر مجرب اعتصمت بک یا رب من شر نفسی فاعتصمنی من ذلک

خط: نستعلیق خوش؛ کاتب: لطف الله بن محمد تقی انجوی شیرازی؛ تاریخ کتابت: محرم الحرام 1314ق؛ آرایه ها: مجدول، متن دو ستونی، سرعنوان ها به سرخی؛ مهرها: مهمور به مهر کتابخانه دادسرای عمومی تهران در برگ ابتدا و انتهای نسخه؛ آسیب ها: فاقد شیرازه و جلد کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: فاقد جلد.

8 برگ، 21 سطر: 122×68؛ قطع : 104×170

عنوان های دیگر: در شناختن اختلاجات عضوها؛ منتخب جنات الخلود

موضوع: 1. علوم غریبه اسلامی؛ 2. تشخیص عامیانه؛ 3. اختلاجات

شماره رکورد: 1125387

7311

علی بن ابی طالب، 23 قبل از هجرت - 40ق.

دعاء الصباح / منسوب به امام علی بن ابی طالب (علیه السلام)

زبان: عربی

معرفی کتاب: این دعا را حضرت علی (علیه السلام) مفتاح الفتوح و رموز الکنوز می داند و هر صبح آن را می خوانده است.

آغاز: بسمله، یا من دلع لسان الصباح بنطق تبلجه و سرح قطع اللیل المظلم بغیاهب تلجلجه...

انجام: ... من سنی مواهبک خائبا یا کریم یا کریم یا کریم یا ارحم الراحمین وصلی الله علی خیر خلقه سیدنا محمد و آله الطاهرین ... یا حلیم یا کریم اقض حاجتی بحق القرآن العظیم والنبی الکریم وصلی الله علی محمد و اله اجمعین الطاهرین.

انجامه: کتبه علی لاجل حاجی محمدرضا وفقه الله تعالی ... فی الدارین فیسنه 1315

منابع: الذریعه 8: 190

خط: نسخ؛ کاتب: حاجی محمدرضا؛ تاریخ کتابت: 1315ق؛ حواشی: حاشیه گ 1پ - 2پ: در شرح خواص و فضایل این دعا؛ گ 2 پ- 11ر: دعای روزهای ماه مبارک رمضان؛ یادداشت ها: در انتهای نسخه اسماءالله و ائمه آمده است و در حاشیه آن گفته شده که هر کس نظر به این اسماء مبارکه در وقت صبح نماید در نهایت خوشی روزگار می گذراند. مهرها: گ1ر: 14پ: مهمور به مهر کتابخانه دادسرای عمومی تهران؛ آسیب ها: گسیختگی شیرازه، برخی اوراق پاشیدگی مرکب و محو شدگی برخی حروف و کلمات در برخی اوراق در اثر چسبندگی کاغذ؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی حنایی

14 برگ 6 سطر 56×102؛ قطع 177115

عنوان های دیگر: دعای مفتاح الفلاح و مصباح النجاح

موضوع: 1. دعاها؛ 2. دعاهای ماه رمضان؛ 3. دعای صباح

شماره رکورد: 1126298

7312/1

میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231ق.

الشرط ضمن العقد / ابوالقاسم بن الحسن الجیلانی

زبان: عربی

معرفی کتاب: به مسئله شرط ضمن عقد، مشروع و غیر مشروع آن و احکام و فروع مترتب بر آن، در شش مبحث پرداخته است.

تاریخ تالیف: 1200ق.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین ... اما بعد فلما کان مسئلة الشرط فی ضمن العقد المتداولة فی السنة العلماء فی جمیع الاعصار و الامصار من مشکلات الفن...

انجام: ... العقد او علی المنع الجواز و الموافقه للسنة و لم یخالف مقتضی العقد فاجعلها مخصصا للقاعدة مع مقاومتها لها بحسب السند ... و الاعتضاد و الله ولی العصمة و الرشاد و صنفه الحقیر الفقیر الی الدائم القائم ابن الحسن الجیلانی ابوالقاسم فی عام الماتین و الالف من الهجرة المقدسة علی مهاجرها الف ثنا و تحیه تمت الرسالة الشریفه.

منابع: التراث العربی 8: 146

خط: نسخ خفی؛ تاریخ کتابت: قرن 13 ق.؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی کلمات و

عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: مهر کتابخانه دادسرای عمومی تهران (ص 14پ)؛ کاغذ: فرنگی نخودی روشن برخی آهار مهره؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی، ترنج و سرترنج با نقش گل و مرغ، مجدول، حاشیه برگ های ریسه ای به شیوه ضربی

گ 1 - 8 ر (281 برگ)؛ 26 سطر؛ اندازه سطور: 95×152؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: شرط ضمن عقد

موضوع: 1. فقه جعفری -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 1103258

7312/2

محقق کرکی، علی بن حسین، -9400 ق.

الخلل فی الصلوة/ منسوب به نورالدین علی بن عبدالعالی محقق کرکی

زبان: عربی

معرفی کتاب: مشتمل بر احکام خللی است که در نماز واقع می شود، در دو قسم. قسم اول در احکام سهو دارای دو مطلب قسم دوم در شک دارای چندین فصل. بنا به گفته (آستان قدس 5: 418). در کتب تراجم رساله ای در این موضوع برای محقق کرکی دیده نشده است. استناد آن به تشخیص و مرقوم واقف نسخه ای از این کتاب به آستان قدس رضوی است. در تعداد مؤلفات شیخ ابراهیم قطیفی معاصر محقق کرکی

رساله ای به نام «رسالة فی احکام الشکوک» ذکر شده است. رساله ای با همین آغاز تحت عنوان «رساله سهو و شک در صلوة» که بنام شیخ ابراهیم قطیفی ضبط شده است. (آستان قدس 2: 73)

آغاز: و الحمد لله الذی فطر السموات فاستویا و لوکان فیهما الهة الا الله لفسدتا والصلوة علی النور الانوار و حبیب الجبار محمد النبی المختار و علی وصیه اللیث الکرار قاتل الکفار و فاضح الفجار علی بن ابی طالب الهداة الابرار صلوة ودائمة بدوام الاعصار اما بعد فقد سالتنی ایها الاخ العزیز اعانک الله علی طاعته ... باب الخلل الواقع فی الصلوة و اقسامها و اوضح لک ما استلهم فی احکامها

انجام: افتاده: ... قبل خروج الوقت أو یجوز التاخیر اشکال و علی القول بالمبادی فهی یترتب به القضا لو کان فیه تردد و هی یعتبر وقت...

منابع: آستان قدس رضوی 5: 418 محقق کرکی؛ مرعشی 3: 198 گویا از شهید اول، التراث العربی 5: 324-325 محقق کرکی؛ الذریعه 7: 248؛ حیاة المحقق الکرکی و آثاره 2: 453

خط: نسخ؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سیاهی؛ آسیب ها: برگ 10 و 11ر نانوشته

گ8ر -11ر (281 برگ)، 26 سطر: 95× 152؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: رسالة فی الخلل الواقع فی الصلوة؛ خلل الصلوة

موضوع: 1. فقه جعفری -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. نماز -- شکیات

شماره رکورد: 1103862

7312/3

رساله در ختومات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل بر فوائدی در بیان دعاهای روزهای هفته ختومات و سور قرآن خواص و فوائد آن در بیان حصول مطالب و برآمدن حوائج.

آغاز: ختم بسم الله الرحمن الرحیم آنست که در محل خلوت که علایق و عوائق نباشد دو رکعت نماز بگذارد در هر رکعتی نوزده بار بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و

بعد از آن فاتحه و توحید بخواند و در رکعت دویم بهمین قاعده چون از نماز فارغ شود...

انجام: افتاده:... و آن گاه سر از سجده بردارد و سوره انعام را تمام کند و بعد از آن صد بار صلوات...

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: جای برخی عناوین و سرفصل ها خالی و نانوشته است.

گ 11 پ- 23 پ (281 برگ)؛ 23 سطر: 81×150؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: ختومات

موضوع: 1. قرآن -- احادیث شیعه؛ 2. قرآن -- سوره ها و آیه ها، خواص؛ 3. دعاها

شماره رکورد: 1104368

7312/4

بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155ق. - 1212 ق.

فائدة فی تحقیق حال فقه الرضا (علیه السلام)/ محقق: محمد مهدی بن مرتضی بحر العلوم

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای است در تحقیق انتساب و عدم انتساب کتاب الفقه مشهور به فقه الرضا به امام رضا (علیه السلام) فقه الرضا رساله ای مشتمل بر فتاوا و پاره ای احادیث درباره احکام فقهی و مباحث اخلاقی است، که تا قرن یازدهم هجری علما به آن دسترسی نداشته اند علامه محمد تقی مجلسی نخستین کسی است که فقه الرضا را معرفی کرد و به مطابقت رساله ابن بابویه با آن پرداخته و آن رساله را برگرفته از فقه الرضا دانست. کتاب فقه الرضا تاکنون سه بار چاپ شده و شروح و ترجمه های متعددی دارد. همچنین نزاع مخالفین و موافقین درباره انتساب این کتاب به امام رضا، و یافتن مؤلف آن رساله های متعددی را به وجود آورده است برخی از آن کتب و رساله ها به قرار زیرند الرد علی القول بحجیة فقه الرضا از سید ابوالقاسم موسوی ریاضی، (حدود 1358 ق.)؛ رساله فی تحقیق حال کتاب فقه الرضا از محمد هاشم بن زین العابدین چهارسوقی (م- نجف - 1318 ق.)؛ رسالة فی الردّ علی فصل القضا فی عدم حجیة فقه الرضا از آقا محمدرضا مسجد شاهی اصفهانی (1287 - 1362ق)؛ فصل القضا فی الکشف

عن حال فقه الرضا از سید حسن صدر عاملی کاظمی (1272-1354)؛ تلخیص رساله فصل القضا فی الکشف عن حال فقه الرضا؛ سردار کابلی؛ المحجة المهدویه نوشته سید مهدی بن علی بحرانی (م 1343)؛ کشف ابن الرضا عن فقه الرضا تالیف شیخ علی کاشف الغطاء (1331-1411ق.) به نام مؤلف در میان متن رساله اشاره نشده است.

آغاز: تحقیق کتاب الفقه المنسوب بسیدنا و مولانا ابی الحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام مهم جدا والحاجة الیه ماسة کثیرا و الامر فیه ملتبس فان قدماء الاصحاب...

انجام: افتاده:.... بابویه و بالفقیهین الصدوقین و عن المحقق و العلامه بالفاضلین ... و اما الثالث والرابع فهما هم المجتهد و المقلد و یظهر ما ذکر من شرح الوافیه السید النجفی الطباطبایی رحمه الله علی ما حکی...

منابع: الذریعه 16: 292؛ کتاب شناسی فقه الرضا، عباسعلی مردی، کتاب شیعه: دفتر سوم

خط: شکسته نستعلیق، آرایه ها: خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سیاهی؛ آسیب ها: لکه، وصالی و مرمت در لبه های اوراق

گ 24پ - 27 پ (281 برگ)؛ 22 سطر: 95×144؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: تحقیق کتاب الفقه

موضوع: 1. علی بن موسی(علیه السلام)، امام هشتم، 153 - 203ق. فقه الرضا -- نقد و تفسیر؛ 2. فقه جعفری -- قرن 2ق.

شماره رکورد: 1104452

7312/5

شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953-1031ق.

تشریح الافلاک/ محمد بن حسین شیخ بهایی

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ایست در فن هیئت مشتمل بر یک مقدمه و پنج فصل و یک خاتمه و شروح بسیاری بر آن نوشته شده است. عناوین فصول کتاب چنین است: مقدمه در کیفیت تکوین عالم جسمانی؛ فصل اول: در دوایر عظام و صغار؛ فصل دوم: در صور افلاک؛ فصل سوم: در حرکات؛ فصل چهارم: در آن چه متعلق به زمین است؛

فصل پنجم: در صبح و شفق؛ خاتمه: در استخراج خط نصف النهار. این اثر بارها مستقلا در ایران و هند به طبع رسیده است.

آغاز: افتاده:... و اما ما عداهم و عدا عرض تسعین فخمسة اقسام فان نقص عرضهم عن المیل الکلی تسامتهم الشمس فی السنه مرتین عند نقطتین...

انجام: ... خط سمت القبلة و هی الی خلاف جهه الظل هذا ما غفلت عنه عوائق الزمان ولم یثبث له طوارق الحدثان والحمد لله رب العالمین ... الطیبین.

منابع: ملی 3: 60؛ مرعشی 1: 49؛ الذریعه 4: 185؛ التراث العربی 3: 258 مشار عربی 185

خط: نسخ جلی، حواشی شکسته نستعلیق خفی؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق.؛ حواشی: یادداشت های بین سطور مرتبط با متن با نشان «منه رحمة الله»

گ 28 ر - 30ر (281 برگ)، 11 سطر: 87×142؛ قطع: 145×210

موضوع: 1. علم هیات نجوم؛ 2. نجوم -- ایران؛ 3. نجوم اسلامی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1105165

7312/6

قوشچی، علی بن محمد، -879ق.

رساله در هیئت/ علی بن محمد قوشچی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در علم هیئت مشتمل مقدمه و دو مقاله و خاتمه. مقدمه در آن چه پیش از شروع در این علم دانستنی است در دو قسم هندسیات و طبیعیات. مقاله اول در بیان احوال اجرام علوی در 6 باب. مقاله دوم در بیان هیات زمین و تقسیم آن به اقالیم در 11 باب. خاتمه در بیان ابعاد و اجرام اهل رصد و حساب، رساله ای نیز در علم هیئت از قوشچی به نام (الفتحیه) در کشف الظنون (2: 236) آمده است.

آغاز: الحمد لله رب العالمین حمد الشاکرین والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این کتاب مشتمل است بر مقدمه و دو مقاله و خاتمه. مقدمه در بیان آن چه پیش از شروع در این علم دانستنی است...

انجام: ... و قطر اعظم ثوابت مرصوده دویست و بیست و دو برابر قطر زمین است و اصغر ثوابت مرصوده بیست و سه برابر جرم زمین است و الله تعالی اعلم

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی یوم الاحد من اسبوع الثالث من الشهر العاشر من سنة عشر السابع من مائة الثالث من الف الثانی من الهجرة ... علی ید تراب ... محمد حسن ابن مرحوم مغفور حاج ملا ابوتراب واعظ قزوینی

منابع: مرعشی 1: 54؛ کشف الظنون 1: 900؛ فهرستواره 4: 3112

خط: نسخ، حواشی به شکسته نستعلیق؛ کاتب: محمد حسن بن ابوتراب واعظ قزوینی؛ تاریخ کتابت: 1260ق؛ آرایه ها: سرفصل ها و خط کشی بالای کلمات به سرخی، جای برخی تصاویر و نمودارها خالی است. حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 49پ: «از مال آخوند ملا حسن پسر حاجی میرزا ابوتراب قزوینی»؛ مهرها: گ 49پ: مهر خشتی با سجع «الواثق بالله الغنی عبده محمد علی 1250»؛ آسیب ها: برگ میان 32 و 33 افتاده است.

گ 30 پ - 52 و (281 برگ)، 23 سطر: 147×82؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: هیأت فارسی؛ هیئت فارسی

موضوع: 1.علم هیات؛ 2. نجوم اسلامی -- قرن 9 ق.؛ 3. نجوم -- ایران

شماره رکورد: 1105189

7312/7

شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 ق. - 1031ق.

خلاصه الحساب/ محمد بن حسین عاملی

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 1022/1 (11022/1ف) در فهرست همین کتابخانه. در برگ 108 قصیده لامیة العجم طغرایی (مؤیدالدین ابواسماعیل حسین بن علی فخر الکتاب عمید طغرایی متوفی 514ق.) آمده است.

آغاز: نحمدک یا من لا یحیط بجمع نعمه عدد ولا ینتهی تضاعف قسمه الی امد و نصلی علی ... و بعد فان الفقیر الی الله ... یقول ان علم الحساب لا یخفی علو شأنه و سمو مکانه

انجام: ... فان کثیرا من مطالبها حری بالصیانة والکتمان حقیق بالاستتار عن اکثر اهل هذا الزمان فاحفظ وصیتی الیک و الله حفیظ علیک

انجامه: قد فرغت من تنمیقه و انا العبد الجانی ابن المرحوم الحاج ملا ابوتراب محمدحسن فی یوم الاحد وقد مضی یوم من شهر ذی الحجة الحرام من شهور سنه 1262

منابع: الذریعه 7: 224؛ مرعشی 1: 54؛ التراث العربی 5: 294؛ مجلس 10/1: 32 ؛ مشار عربی ص. 334

خط: نسخ کاتب؛ محمد حسن بن ابوتراب [واعظ قزوینی]؛ تاریخ کتابت: 1262ق؛ آرایه ها: عناوین ابواب و فصول و برخی عبارات متن و خط کشی بالای برخی کلمات متن به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. توضیحات مختصر مرتبط با متن با نشان «منه» و «جواد»

گ 53 پ - 108 پ (281 برگ)، 9 سطر: 60×114؛ قطع: 145×210

موضوع: 1. حساب عددی؛ 2. هندسه -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. ریاضیات -- متون قدیمی تا قرن 14ق.

شماره رکورد: 1107275

7312/8

راوندی، محمد بن حسن، قرن 8ق.

التنبیهات علی معانی السبع العلویات/ شارح: صفی الدین محمد بن الحسن ابن ابی الرضا راوندی؛ نویسنده متن: عبد الحمید بن هبه الله مدائنی معروف به ابن ابی الحدید

زبان: عربی

معرفی کتاب: قصاید هفتگانه به زبان عربی در مدح حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) حضرت علی (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام) در قافیه های مختلف که نخستین آن بائیه است و چون بیشتر اشعار در مدح امیرالمومنین است به نام «لسبع العلویات» مشهور شده است [مرعشی 6: 370، مجلس 1/9: 284]. نسخه حاضر شرحی است که محمد بن حسن راوندی بر القصاید السبع العلویات ابن ابی الحدید نوشته است که گاهی به سید محمد عاملی صاحب مدارک نیز منسوب شده است.

آغاز: رب پسر و اعن یاکریم بواجب الوجود استعین و بارشاده سبل الحق استبین واصلی علی محمد وآله الطیبین الطاهرین الذی حبل الله المتین وعروة الوثقی و کتابه المبین فان القصاید السبع العلویات نظم الشیخ السعید الشاعر المجید عز الدین عبد الحمید ابن ابی الحدید قد احتوت علی فضائل کثیرة و محاسن...

انجام: ... له ابن ابی الحدید یفصل جعل الفاظها اصلا للدر فی تفصیل الدرر هی دون مدح الله فیک و فوق ما مدح الوری و علاک منها اکمل اجادوا حسن الناظم فی کل ما ... الابیت الاعتزال

انجامه: اتمام هذه الکتاب و علی ید اقل الطلاب اسدالله بن محمد باقر بن میرزا سلیمان بن حاج اسدالله

منابع : التراث العربی 10: 77 و 3: 488

خط: نسخ تحریری؛ کاتب: اسد الله بن محمد باقر بن سلیمان؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: جای عناوین و سرفصل ها خالی و نانوشته است.

گ 109 پ- 145 پ (281 برگ)، 23 سطر: 147×80؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: شرح القصائد السبع العلویات

موضوع: 1. شعر عربی -- قرن 7 ق.؛ 2. ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبة الله، 586- 655ق. القصائد السبع العلویات -- نقد و تفسیر

شماره رکورد: 1120438

7312/9

میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231ق.

اسئله و اجوبه (مبحث دیات)/ میرزای قمی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این رساله حاوی اسئله در مسائل فقهی دیات و اجوبه میرزای قمی به آن هاست.

آغاز: سئوال هرگاه در هنگام شب در میان اهل دو محله از بلده خاصی نزاع شود سنگی بر سر شخصی در آن میان بخورد و بان سنگ هلاک شود و بهیچ وجه معلوم نیست که آن سنگ را که انداخته و با و خورده و وارث او هم منحصر است.

انجام: ... و آن جماعت هم عالم نباشد که از کی صادر شده و هم معلوم نیست که عمدا صادر شده یا خطا دور نیست که در صورت نیست و در صورت ... بر امام باشد از بیت المال بدهد ... میرزا قمی

خط: نستعلیق ناخوش؛ تاریخ کتابت: قرن 13 ق.؛ آسیب ها: لکه در برخی اوراق؛ کاغذ: فرنگی نخودی روشن آهار مهره؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی ترنج و سرترنج با نقش گل و مرغ، مجدول، حاشیه برگ های ریسه ای به شیوه ضربی

گ 146ر - 146پ (281 برگ)، 24 سطر (حمایلی) 21 و 24: 102×180 و 102×160؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: دیه به نقل از میرزای قمی سئوال و جواب فقهی دیه

موضوع: 1. فقه جعفری -- قرن 13ق.؛ 2. دیات -- پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 1114790

7312/10

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259ق.

رساله در جواب آخوند ملا علی برغانی/ کاظم بن قاسم الحسینی الرشتی

زبان: عربی

معرفی کتاب: آخوند ملا کاظم رشتی رسائلی در پاسخ به سوالات علمای مختلف با عنوان (قال - اقول) دارد. این رساله در جواب برخی از مباحث آخوند ملاعلی بن محمد برغانی در موضوع حکمت متعالیه و فضایل است به شرح ذیل: الغائب فی درک فی الحواس و لمس الناس فی بیان الشمس والقمر والزهره فی بیان حدیث صعب مستصعب تعریف فرقان ناجیه مسائل ثمانیه الحقه فی بیان لیس من کل سئوال یجاب، من حدیث ازاع سرنا، من کلام علی بن الحسین فی بیان حدیث ابن عباس رواه عن امیرالمؤمنین (علیه السلام): اول ماخلق الله الخلق خلق نورا ابتدعه من غیر شی ثم خلق منه ظلم و کان قدیرا فی بیان کیفیت ایجاد الموجودات المقیده فی تعریف نور اول

ماتعلق به الجعل الالهی و بیانها، فی خلق ظلمت من النور، فی ادخال بروده و البیوثه، تعبیر النور بالوجود و تعبیر الماهیة بالظلمة، فی بیان تسمیة العرش عرشا، تعبیر ماء بالکرسی تعبیر العرش بالنار فی بیان لسانات العرش فی بیان ظهورات العرشفی بیان کون العرش علی الماء، فی بیان کل شیء فیک کما فی السموات والارضین فی صفات الثبوتیه، فی بیان خلق ،واحد فی بیان کل شیء له ،مقامات، فیه تقسیم الاربعة عشر الی القطب والجامع المحل اثنی عشر فی بدوالنبوه و الولایة، فی بدو ظهور الخلق الثانی ینظر الظاهر و ظهور اشعة الاربعة عشر فی الحقیقه فی خلق الثالث شعاع الشعاع تعدد ،العوالم الاربعة عشرهم حجة الله فی المعالم فی بدو ظهور الطبقة الانسانیة فی القوس الصعودی سر عدم ظهور الاربعة فی مبدء الطبقة، لزوم کون الظهور فی اول شعاع الاربعة عشر لم سمی آدم (علیه السلام) فی خلق حوا و وجه تسمیتها به وجوب کون الشرایع السنة فی نسخ الشرایع، لزوم عدم نسخ الشریعة السادسة، تعیین وقت ظهور دولت الاربعة عشر ... ظهور نبی خاص المطلق علیه السلام الماهیه طبع الاثنی فانهم منه محمد صلی الله اسمه فی الارض، لزوم ظهور الولی الوزیر بعد النبی الامیر (صلی الله علیه و آله)، زوم کون الاربعة عشر ذریة بعضهم من بعض و لزوم ظهورهم فی العالم بالتدریج لادفعه، وجه تسمیة ذوالفقار و قائم و امیرالمؤمنین فی کیفیت فصول، فی الموت المحتوم جواب بطریق الباطن و باطن الباطن. برگ 187ر - 197 پ تکرار متن برگ 148ر - 157ر (سطر ششم) است.

آغاز: [گ 187]: الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی خیر خلقه و مظهر لطفه محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین و لعنة الله علی ... اما بعد فیقول العبد الجانی واسیر الفانی کاظم بن قاسم رشتی ان المولی الاجل و البحر الانیل عارج معارج العلم و الیقین ... قال ایده الله تعالی و سدده بسم الله الرحمن الرحیم الحمد للقدیم الغائب عن درک الحواس و لمس الناس الخارج عن الحدین الابدال و التشبیه...

انجام: [گ 186ر]: ... و اما البسط بتطویل المقال و تکثیر المقدمات فلا یمکن لما ذکرت من الحدیث الا ان الاشارة بجمیع ما اردت فقد حصلت والله سبحانه خلیفتی علیک و لاحول ولاقوة الا بالله العلی العظیم و الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد و آله الطاهرین تمت فی سنه 1243

منابع: : مشایخ عظام 2: 97

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: 1243ق.؛ آرایه ها: برخی کلمات و خط کشی بالای برخی عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. سرفصل ها و عناوین در حاشیه آمده است. آسیب ها: لکه و پاشیدگی مرکب در برخی اوراق.

گ 148ر- 186 پ و گ 187ر 197 - پ (281 برگ)، 18 سطر: 87×144؛ قطع: 145×210

عنوان های دیگر: رساله سؤال و جواب کاظم رشتی؛ اجوبة مسائل البرغانی

موضوع: 1. شیخیه -- عقاید؛ 2. شیخیه -- پرسش ها و پاسخ ها؛ 3. کلام شیخیه

شماره رکورد: 1121274

7312/11

قزوینی، عبدالوهاب بن محمد علی، قرن 13ق.

تذکرة الاخوان لشرک الشیطان/ عبد الوهاب شریف بن محمد علی قزوینی

زبان: فارسی و عربی

معرفی کتاب: رساله از عبدالوهاب بن حاج محمدعلی قزوینی و مؤلف «علم الهدایة فی غیاهب الظلمات لادراک الاحکام الشرعیة» در باب مشرک بودن شیطان است. این رساله در پاسخ به سئوال فتحعلی شاه قاجار که شیطان مشرک است یا نه؟ و نیز رد و تخطئه جواب برخی از فضلای معاصر ساکن دار الخلافه طهران که معتقد بودند شیطان مشرک نیست بلکه در کمال معرفت و نهایت مرحله توحید است، نوشته شده است. که مشتمل است بر چند مقدمه یک مطلب و یک خاتمه المقدمة الأولی فی الاشارة بحقیقة الایمان و الکفر علی وجه الایجاز بالعقل و نص الکتاب و السنة و الاجماع المقدمة الثانیة فی الاشارة الی التوحید و حقیقته و مراتبه و الشرک و ماهیته و مراتبه و مقابلته مع التوحید و الفرق بین الشرک المغفور الفرعی و الشرک الاصلی الموجب للخلود فی النار و بیان الفرق بینه و بین الکفر و اتحادهما مصداقا وان اختلفا مفهوماً؛ المقدمة الثالثة فی معرفة الشیطان عرفا و شرعا و عقلا لیعرفنی الله مکایده و یحفظنی عن همزاته متوکلا علیه فهو حسبی و نعم الوکیل؛ و اما المطلب فی اثبات انه لعنه الله جهل مطلق بوجه و مخلوق من الله الغفران و نقطة مقابلة لولی الرحمن فهو جامع لمجامع الکفر و الشرک و النفاق و الفسق و العصیان ... من مسالک قرب الله المستعان؛ خاتمه ففی الاشارة بهفوات جواب ذلک الفاضل و مفاسده و القول بان الرجیم من الموحدین او من العارفین انما هو من بعض المتصوفة المخذولین المنکرین لخلود

الکفار فی الجحیم فغفل و کتب فی الجواب من غیر تأمل و التفات الی اصول الدین المبین.

تاریخ تالیف: جمادی الاولی 1250ق. (فیضیه قم 2: 26-24: ذیقعده 1249ق.)

آغاز: الحمد لولیه والصلوة علی صفیه ثم علی ولیه والمعصومین من اولاده و المکرمین من احفاده و لعنه الله علی عدوه و معانده و نعوذ به من شر الشیطان الرجیم و مکائده اما بعد فیقول العبد الجانی ... عبدالوهاب ابن الحاج محمد علی القزوینی فانه لما سئلنی بعض خواص سلطان سلاطین زماننا...

انجام: ... در حق شیطان مفقود است مثل دعوت سایر کفار و هنا لنختم المقال بحمد الله الملک المتعال والصلوة علی النبی الامی و الآل و دعاء دولة سلطان الاسلام صانه الله الحفیظ العلام من کافة المکاره و الالام اللهم ایده .... مادامت الشهور و الاعوام و انا عبد الجانی عبدالوهاب الشریف ابن الحاج محمد علی القزوینی علی الله عنها ووقع الفراغ فی شهر جمادی الاولی فی سنه 1250

منابع: فهرستواره 9: 193؛ اعلام الشیعه 2: 1435؛ الذریعه 6: 269-268؛ فیضیه قم 2: 24-26؛ طبقات اعلام الشیعه 13: 809

خط: نسخ؛ کاتب: عبدالوهاب بن محمد علی قزوینی؛ تاریخ کتابت: 1250ق امتیاز: نسخه به خط مؤلف است. یادداشت ها: با توجه به عدم خط خوردگی و تصحیحات متن که به طور معمول مولف نسخه اعمال می کند و آرایه های بکار رفته که نسخه خط مولف در اکثر موارد فاقد آن است. استناد خط مولف بودن نسخه متن انجام است آرایه ها: سرفصل ها و عناوین و خط کشی بالای برخی عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 198 پ- 220 (پ 281)، برگ 16 سطر: 88×145؛ قطع: 145×210

موضوع: 1. شیعه -- عقاید -- دفاعیه ها و ردیه ها؛ 2. شیطان -- جنبه های قرآنی؛ 3. شیطان -- احادیث

شماره رکورد: 1120361

7312/12

رساله منظوم در منقبت دوازده امام (علیه السلام) و خطبه فدک/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل بر اشعار مذهبی در ستایش ،خداوند نبوت و نعت رسول الله، امامت و خلافت امیرالمومنین علی (علیه السلام) در 4 منقبت، توسل به دوازده امام (علیه السلام)، منقبت خاص امام زمان صلوات الله علیه، مناجات و توسلات، نصیحت، متن عربی خطبه فدک با ترجمه فارسی منثور و منظوم نام این اثر و مؤلف آن ناشناخته است و پایان ابیات نیز تخلص شاعر ندارد

آغاز: بنام خدا تا جهان را بقاست * همه فیض جاری بنام خداست * حکیمی که نقش دو عالم کشید * کریمی کز و کس نشد نا امید...

انجام: ... سرآغاز هر کار از خیر و شر * بیار از سرانجام دارد ثمر * شود اول هر چه ز آخر پدید * کسی آخر آخر ز اول ندید

انجامه: تم فی یوم السبت من وجه نسخه الی کتب من خط الناظم ابقاه الله تعالی احدی وعشرین من شهر جمادی الاولی 1249 و محررها الحقیر و الاحقر ابن محمد مهدی الثقفی عفی الله ... کرمه.

خط: نسخ خوش؛ کاتب: مهدی بن محمد ثقفی؛ تاریخ کتابت: 1249ق.؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها و خط کشی بالای برخی عبارات به سرخی؛ آسیب ها: برگ 263پ - 268ر نانوشته

گ 221پ 263 - ر (281 برگ)، 17 سطر: 136×82؛ قطع 145×210

موضوع: 1. خطبه فدک شعر؛ 2. شعر مذهبی -- قرن 13ق.؛ 3. مدیحه و مدیحه سرایی اهل بیت (علیهم السلام)

شماره رکورد: 1116468

7312/13

برغانی، محمد علی بن محمد، قرن 13ق.

مصباح السالکین و مرقات المتقین / محمد علی ابن محمد البرغانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در اخلاق عرفانی شیخی، شامل یک مقدمه، چهار فصل و یک خاتمه. مقدمه در بیان اخلاص در عمل؛ چهار فصل: فصل اول در بیان مجاهده نفس بنحوی که از آل طه و پس تبیین پذیرفته و در ذیل حدیث عنوان بصری در

بحار الانوار؛ فصل دوم در بیان مجاهده نفس به تعلیم حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)؛ فصل سوم در بیان مجاهده نفس به طریقه شیخ احمد بن زین الدین احسایی؛ فصل چهارم در بیان طریق مجاهده نفس به استنباط اربعین مأخوذ از تورات حضرت موسی و احادیث قدسی خاتمه در بیان برخی شبهات نفس سرکش به همراه شواهد شعری و بیان 14 رعایت شرایط دعا. از دیگر آثار مؤلف کتاب «ریاض الکونین فی احوال المعاد و مصائب الحسین» است.

آغاز: تکرار تحمید و مکررات تمجید خاصه ذات بلا ... واحدی المعنی است که موجد جدین و خارج از حدین است بلا تحدید و ارکان تحلیل و قوایم تکبیر...

انجام: ... ... هر آن چه خسرو کند شیرین بود * زهر او باشد به کام [کامم] انگبین

انجامه: تمام شد این نسخه شریفه بدیعه وجیزه بحسب اشاره نواب اشرف والا و به دست مؤلف آن علی ابن محمد البرغانی عفی الله عنه و الوالدیه ... الطاهرین

منابع: الذریعه 21: 109، مرعشی 30: 307؛ فهرستواره کتاب های فارسی 8: 891؛ مستدرکات اعیان الشیعه 2: 299

خط: نستعلیق خوش، متن عربی به نسخ؛ کاتب: علی بن محمد برغانی؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق. امتیاز: نسخه به خط مؤلف است. یادداشت ها: با توجه به عدم خط خوردگی و تصحیحات متن که به طور معمول مولف نسخه اعمال می کند و آرایه های به کار رفته که نسخه خط مولف در اکثر موارد فاقد آن است. استناد خط مولف بودن نسخه، متن انجام است. آرایه ها: برخی عناوین و سرفصل ها و خط کشی بالای برخی کلمات و آیات قرآنی عبارات به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی و لکه در برخی اوراق، برگ 281 نانوشته است.

گ 268 پ- 280 پ (281 برگ)، 14 سطر: 135×92؛ قطع: 145×210

موضوع: 1. اخلاق -- عرفانی متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. شیخیه -- عقاید؛ 3. نفس -- اسلام

شماره رکورد: 1115886

7313

سمرقندی، نصر بن محمد، - 375ق.

تنبیه الغافلین/ نصر بن محمد بن ابراهیم سمرقندی

زبان: عربی

معرفی کتاب: این اثر از نصر بن محمد بن ابراهیم، فقیه نام آور حنفی است. در منابع اشاره به 94 باب بودن این اثر دارد که البته در نسخه های مختلف برخی باب ها پیش و پس آمده است در ابتدای نسخه (برگ 1ر) فهرست باب های این نسخه آمده که باب آخر آن (الخامس والتسعون فی الحکایات) است و یک باب با سایر منابع اختلاف دارد. این نسخه دارای 81 باب است و از باب 82 تا 95 افتادگی دارد. عناوین برخی از باب ها به شرح ذیل است: 1. الاخلاص و ترک الریاء 2. اهوال الموة و شدته 3. عذاب القبر 4. اهوال القیامة ....، 5. صفة اهل النار 6. صفة اهل الجنة 7. ما یرجاء من رحمة الله تعالی 8. الامر بالمعروف 9. توبه 10. آخر من التوبه 11. حق الوالدین 12. حق الولد علی الوالد 13. صله الرحم 14. حق الجار 15. الزجر عن الخمر 20. الکبر...، 25. الحرص و طول الامل...، 30. فضل الوضو...، 40. عاشورا...، 50. خوف الله تعالی...، 60. الشکر...، 70. فضل الجهاد...، 80. الخشوع 81. الدعوة والتسبیحات.

آغاز: الحمد لله الذی هدانا لکتابه و فضلنا علی سائر الامم باکرم انبیائه حمدا یستجلب المرغوب من رضائه...

انجام: افتاده: ... الی الله ان الله بصیر بالعباد لان الله تعالی قال فوقیه الله سیئات ما مکروا و عجبت لمن رغب فی الجنة کیف لا یتول ماشاء الله...

منابع: مشترک 4: 2282؛ فهرستواره کتاب های فارسی 6: 401؛ فنحا 9: 304

خط: نسخ، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین باب ها و خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: توضیحات مختصر مرتبط با متن؛ مهرها: مهر خشتی بزرگ با سجع «مختار الدوله محمود خان ثابت جنگ»؛ آسیب ها: لبه های جلد پارگی دارد و اوراق فاقد شیرازه بوده و حدوداً هر 30 برگ داخل عطف کاغذی است. رطوبت دیدگی، لکه، شکنندگی و وصالی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی تیره؛ مجدول ترنج و سرترنج به شیوه ضربی؛ عطف پارچه طوسی

161 برگ، 19 سطر: 177× 121؛ قطع: 257× 175

موضوع : 1. اسلام -- مسائل متفرقه؛ 2. اخلاق اسلامی -- قرن 4ق.؛ 3. اخلاق -- فلسفه

شماره رکورد: 1125216

7314

مصطفی بن محمد سعید، قرن 12ق.

علامات النجوم الفرقان/ مصطفی بن محمد سعید افغان

زبان: فارسی

معرفی کتاب: از مصطفی افغان بن محمد سعید کاسی، از قوم کاسی، به سال 1103ق.= 1692م آغاز به تالیف این کتاب نموده و مشتمل است بر کشف الآیات و کلمات قرآنی که به ترتیب حرف آغاز هر واژه و هر حرف در یک باب مدون شده .است. نسخه حاضر تا نیمی از باب العین را دارد و بقیه افتاده است

تاریخ تالیف: ماده تاریخ تالیف این اثر (علامات نجوم الفرقان) 1103ق. است.

آغاز: حمد و سپاس متعالی از مقیاس قیاس سزاوار جناب احدیتست که از آیات کتاب معجز سمات ... اما بعد کمترین خدام ارباب فضل...

انجام: افتاده: ... لح 28 ا ب ح ر... ک 29 ح د ه ر ح ...

منابع: فهرست مشترک پاکستان 1: 166؛ مشار 5: 5171؛ الذریعه 24: 82؛ نسخه ها 1: 120

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها:

سبک هندی، سرلوح مذهب به رنگ های لاجورد، نیلی، زر، گل بهی، منقوش؛ عناوین سوره ها، جزء و باب ها و اعداد به سرخی؛ یادداشت ها: اهداء کتاب از مرآت الله خان پسر صادق خان به محمد ولی مقدمه در بیان ضوابط و قواعد استخراج یادداشت تملک به تاریخ 1256ق؛ آسیب ها: آفت زدگی، فرسودگی و شکنندگی اوراق، نسخه فاقد لت رویه، شیرازه کمی از هم باز شده و انجام نسخه افتادگی دارد. کاغذ: هندی نخودی رنگ؛ جلد: مقوایی با روکش گالینکور، گوشه ها و کناره تیماج تریاکی رنگ که با نقش ریسه ای زرکوب از هم متمایز شده اند؛ عطف ترکیبی از گالینگور و تیماج فرسوده

181 برگ، 16 سطر: 90 ×164؛ قطع: 275×160

عنوان های دیگر: نجوم القرآن

موضوع: 1. قرآن -- کشف الآیات؛ 2. قرآن -- مسائل لغوی

شماره رکورد: 1100058

7315

مولوی، جلال الدین محمد بن محمد، 604-672ق.

مثنوی مولانا روم مع حواشی/ مولوی؛ محشی: محمد بن الحسین البلخی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نسخه حاضر دفتر اول مثنوی معنوی را شامل است.

آغاز: الا بالله و هو اصول اصول اصول الدین فی کشف اسرار الوصول و الیقین و هو فقه فقه الله اکبر و شرع الله و برهان الله ... بشنو از نی چون حکایت می کند...

انجام: ... صبر ... صبر آرد آرزو دانی * صبر کن و الله اعلم بالصواب تم هذه الدفتر الاول

خط: نستعلیق خوش، حواشی نستعلیق خفی، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرلوح و کتیبه مذهب مرصع با نقوش تشعیری و به رنگ های زر، لاجورد، و سیاهی با شرفه های لاجوردی؛ جدول دور سطور به رنگ های زر و سیاهی و لاجورد؛ متن چهار ستونی؛ عناوین به سرخی؛ حواشی دارای حواشی مفصل در شرح ابیات مثنوی با نشان «نجفی یا آقا نجفی، لطایف»؛ مهرها: ظهر نسخه: مهر خشتی با سجع «مهارجه تکست رای 1230-1203»؛ گ 10ر، 19ر: مهری با سجع «m syed mohd athar»؛ آسیب ها: آفت زدگی، رطوبت دیدگی، لکه، شکنندگی اوراق، پاشیدگی مرکب، گسیختگی شیرازه، مرمت و وصالی برخی اوراق و فرسودگی جلد؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، با روکش تیماج تریاکی، ترنج و سرترنج و لچک ترنج، جدول ضربی، عطف پارچه گل دار قرمز

50 برگ، 25 سطر (چهار ستونی): 102×13؛ قطع 275×170

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 7ق.؛ 2. شعر عرفانی-- قرن 7ق.

شماره رکورد: 1126123

7316

قطب الدین رازی، محمد بن محمد، -776ق.

المحاکمات بین شرحی الاشارات/ حاشیه نویس قطب الدین رازی؛ شارح: فخر رازی، خواجه نصیرالدین طوسی؛ نویسنده متن: ابن سینا

زبان: عربی

معرفی کتاب: کتاب اشارات و تنبیهات یکی از کتب فلسفی است از شیخ الرئیس بوعلی سینا است و در بین طلاب بسیار معروف .است توسط امام فخر رازی امام الشکوک، شکوک و ایرادات بیحد به مطالب آن و نیز به اصول مورد قبول فیلسوفان و ابوعلی سینا، وارد شد. خواجه نصیرالدین طوسی نیز بر آن شرحی نگاشت و در و در مقدمه ظاهرا قصد خود را از نگاشتن این شرح جواب به ایرادات امام فخر رازی بیان کرد این نسخه حاشیه ای است از قطب رازی بر شرح فخر رازی و شیخ طوسی و از طبیعیات آغاز و تا فلکیات را شامل است محشی چنان که در آغاز نسخه اشاره می کند حاشیه ای بر قسم منطق نیز دارد.

آغاز: بسمله، رب یسر ولا تعسر لقد آتینا علی قسم من المنطق من شرح الشرح موفین حقه من التحریر منظمین لآلیه فی سمط التقریر...

انجام: ... فی نفسی و الوجود الاضافی و هو کونه سببا بوجود شی اخر اکثر من العدم الاضافی فی الذی هو الشرای کونه سببا

منابع: الذریعه 20: 132؛ آغاز نامه 2: 604؛ التراث العربی 11: 151؛ مرعشی 14: 10

خط: نستعلیق؛ کاتب: سید محمد جهاندار شاه؛ تاریخ کتابت: 1208ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرلوح مذهب به رنگ های سرخی، زر، سیاهی، سبز تیره؛ عبارت «قوله- قوله» به سرخی؛ خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی و سیاهی؛ حواشی: دارای حواشی و تصحیحات مختصر با نشان «یوسف، محقق دوانی، عبدالکریم شهرستانی، سید السند، ص، قاموس، س، صح»؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، تقریبا نصف اوراق نسخه از شیرازه جدا شده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش تیماج تریاکی تیره، ترنج و سرترنج به شیوه سوخت ضربی، عطف پارچه ای نخودی

213 برگ، 23 سطر: 210×106؛ قطع: 291×172

موضوع: 1. ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370-428ق. الاشارات والتنبیهات -- نقد و تفسیر؛ 2. نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 ق . - 672ق. حل مشکلات اشارات -- نقد و تفسیر؛ 3. فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟-606ق شرح الاشارات و التنبیهات -- نقد و تفسیر؛ 4. فلسفه اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1086752

7317

میرخواند، محمد بن خاوند شاه، 837-903ق.

روضة الصفا (جلد اول)/ محمد بن خاوند شاه بن محمود

زبان: فارسی

معرفی کتاب: تاریخ عمومی است از آغاز آفرینش تا روزگار مؤلف که قصد داشت در یک مقدمه و هفت جلد و یک خاتمه به نگارش درآورد ولی جلد هفتم و خاتمهاش را نواده دختری او خواندمیر پس از مرگ نیای خود به پایان رساند این نسخه جلد یکم پیش از اسلام از آدم و دیگر پیامبران تا خاتم و فرزانگان و پادشاهان باستان با سربندهای «گفتار» و «ذکر»؛ مقدمه، قصه ابوالبشر و آن چه بدو رسید از خیر و شر (یکایک پیامبران)، کیومرث اول پیشدادیان .... فرزانگان یونان باستان ... گفتار در ملوک عجم سلسله اشکانیان ... گفتار در طبقه چهارم ملوک عجم ساسانیان تا یزدجرد.

آغاز: زیب فهرست مفاخر انبیاء عالیمقام و زینت دیباچه مجموعه ماثر سلاطین گردون توان منیع مبتدعات عالم نبات برخوان احسان او نواله ایست و رشحات سرچشمه حیات از بحر...

انجام: ... و بعد از شروع در قسم دوم از کتاب و ایراد پندی از حکایات رسول و آل و اصحاب صلی الله و سلم و علیهم اجمعین تا سوانح وقت از فیض ربانی قدیر و بالاجابة جدیر و السلام علی من اتبع الهدی تم المجلد الأول من الکتاب الروضة الصفا

منابع: فهرست مشترک پاکستان 10: 98

خط: نستعلیق خوش؛ تاریخ کتابت: احتمالا بین قرن 12 و 13ق؛ آرایه ها: سبک هندی، سرلوح و کتیبه مذهب و مرصع، با طرح گل و بوته به رنگ های زر، آبی تیره، زرد، سرخی، سیاهی، با شرفه های آبی رنگ؛ جدول دور سطور به رنگ های سرخی، سبز، سیاهی و لاجورد؛ متن و حاشیه کمنداندازی، سرفصل ها، برخی عبارات، کلمات و خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، وصالی و مرمت اکثر اوراق، برگ 181 از شیرازه جدا شده، برخی اوراق افتادگی دارد و برخی دیگر نونویس است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، با روکش گالینگور عنابی، حاشیه زرکوب

190 برگ، 27 سطر: 135×225 قطع: 323×227

موضوع: 1. پیامبران -- سرگذشتنامه؛ 2. ایران -- تاریخ -- پیش از اسلام؛ 3. ایران -- تاریخ -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1126099

7318/1

شمس مغربی، محمد شیرین بن عزالدین، 750؟ - 809 ق.

جام جهان نما/ شمس الدین محمد بن عزالدین تبریزی متخلص به مغربی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: به خواهش طایفه ای از دوستان در علم توحید و مراتب وجودی آن و مشتمل است بر دو «دایره» و هر دایره مشتمل بر دو قوس: و خطی که برزخ است میان دو قوس دایره اول در بیان احدیت و واحدیت وحدت و اعتبار وجود و علم و نور و شهود و تجلی و تعین؛ دایره دوم در ظاهر وجود که وجوب و خاص اوست و ظاهر علم که امکان از لوازم آن است و برزخی است ثانی که حقیقت انسانی است و تعین و تجلی ثانی ... بر این رساله شرح های بسیاری نوشته شده است. از جمله شرح های ابراهیم شطاری، وجیه الدین گجراتی، عبدالنبی شطاری، احمد رشتی استادی، خواجه سید محمد گیسو دراز و...

آغاز: حمد بی حد و شکر بیعد سزای ذاتی که وحدتش منشاء احدیة و واحدیة شد مرآت ازلیت و ابدیت گشت و رابطه باطنیت و ظاهریه و واسطه اولیه و آخریه آمد...

انجام: .... و سخن درین دایره و اثر از آن غایه و نهایت ندارد و بهمین اختصار کنیم که وقت عزیز است و کاری مهمتر ازین در پیش و الله یقول الحق و هو یهدی السبیل تمت ... جام جهان نمای

منابع: فهرست مشترک پاکستان 3: 1376؛ فنخا 9: 770

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرلوح ساده طلاپوش، کتیبه، ابری سازی شده با نقش «بسم الله الرحمن الرحیم»، مجدول به سرخی و لاجورد، دو دایره (قوس): قوس ظاهر علم، قوس ظاهر وجود به سرخی و سیاهی؛ حواشی: حواشی پراکنده در توضیح برخی کلمات متن نسخه؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، شکنندگی، وصالی، مرمت برخی اوراق، گسیختگی شیرازه کاغذ هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، با روکش تیماج تریاکی تیره، ترنج، لچک ترنج، جدول و حاشیه بند

رومی به شیوه ضربی، عطف پارچه منقوش نخودی روشن

ص 1-11 (38 صفحه)، 20 سطر: 85×183؛ قطع: 155×254

موضوع: 1. عرفان -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. عرفان -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 1099921

7318/2

جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817-898ق.

مراتب سته/ منسوب به عبدالرحمن جامی

زبان: عربی

معرفی کتاب: منسوب به عبدالرحمن جامی بر اساس بررسی های آقای عارف نوشاهی در «ترجمه جامی حکمت، تکمله: 425»، این رساله گزیده ای است با دستبردگی هایی از مقدمه و هفت فصل آغاز «نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص» او به فارسی. «نقش الفصوص» گزیده ای است از «فصوص الحکم» هر دو از ابن عربی که جامی دو شرح بر آن نوشت. یکی به عربی به سال 896ق و دیگری «نقد الفصوص» به فارسی. مراتب سته در وحدت وجود و شش مرتبه آن است. نخست به عربی همه مراتب را بیان کرده و سپس ترجمه مشروح آن ها را آورده است مراتب سته به فارسی و در میانه سربندهای «فایده»: مرتبه غیب یعنی تعین اول یعنی عقل حق؛ دوم مرتبه غیب دوم، یعنی تعیین ثانی، یعنی تحقیق اشیاء؛ سوم مرتبه ارواح یعنی ظهور اشیاء کونی؛ چهارم مرتبه مثال، یعنی وجود اشیاء کونیه نطفیه؛ پنجم مرتبه اجساد، یعنی مرتبه وجود اشیاء کونیه مرکبه کشفیه؛ ششم مرتبه جامع جمیع مراتب یعنی حقیقت انسان آغاز: ما فی الوجود واحدة هی عین حقیقه الحق و وجوده و هو الموجود و الشهود و هذه الحقیقة الواحدة لها مراتب ظهور و بروز لا متناهی ابدأ فی التعین والتقید و لکن کلیات...

انجام: .... در حیرتم که اینهمه نقش عجیب چیست * بر لوح صورت دیده مشهود خاص و عام * هر یک نهفته لیک زمرات آن ذکر * برداشته ز جلوه احکام خویش کام * باده نهان و جام نهان آمده پدید * در جام عمس باده و در باده رنگ جام تمت رساله مراتب سته

منابع: فهرست مشترک پاکستان 3: 1899، 1740-1741

آرایه ها: مجدول به سرخی و لاجورد، برخی کلمات به سرخی

ص 11- 15 (38 صفحه)، 20 سطر: 183×86؛ قطع: 155×254

موضوع: 1. ابن عربی، محمد بن علی، 560-638ق. نقش النصوص -- نقد و تفسیر؛ 2. عرفان -- قرن 7 ق.؛ 3. عرفان -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1099992

7318/3

هروی لاهوری، محمد

شرح مراتب سته مسمی به ابجد عشق / شارح: محمد هروی لاهوری دهلوی؛ نویسنده متن: منسوب به عبدالرحمن جامی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرح رساله ای است در مراتب سته (منسوب به جامی) در وحدت وجود، و مراتب ششگانه وجود: مرتبه غیب اول، مرتبه غیب دوم، مرتبه ارواح، مرتبه مثال، مرتبه اجساد، مرتبه جامع جمیع مراتب. «مراتب سته» خود شرحی است به عربی منسوب به جامی که بر «فصوص الحکم» محی الدین ابن عربی Mohammad ibn Ali Ibn Arabi نوشته است. نام مؤلف به گفته: (ایوانف: 870).

آغاز: هو الموجودش اوست موجود نه غیر او و تاکید اوست آن که می گویدم باقی الوجودش نیست در عالم وجود یعنی در موجودات چه موجودات ذهنی و چه خارجی م الاعین واحدة ش مگر ذات یگانه که ذات حق سبحانه است...

انجام: ...و ان که و هر دو را با هم مشاهده کند ذوالعقل و ذوالعین است و اینست کمال مطلق که بالاتر از آن کمالی نیست الحمدلله علی الصلوة علی خیر الانام و علی اله و اصحابه الکرام

منابع: مشترک 3: 1225

آرایه ها: مجدول به سرخی و لاجورد، «م» و «ش» و خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی

ص 15-36 (38 صفحه)، 2 سطر: 87×183؛ قطع: 155×254

عنوان های دیگر: ابجد عشق

موضوع: 1. جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817-898ق. مراتب سته -- نقد و تفسیر؛ 2. وحدت وجود؛ 3. عرفان -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1100012

7318/4

شرح رباعی جامی / شارح: منسوب به عبدالرحمن جامی؛ نویسنده متن: عبدالرحمن جامی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرح یکی از رباعیات عبدالرحمن جامی است در عرفان و فلسفه به این مضمون: صوفی بچهار قسم باشد بشناس * دیگر همه افتاده درین قید لباس * عارف و عاشق و موحد نیز است * دیگر ز همه محققی بیوسواس. در این شرح از گلشن راز شبستری، کاشی، جنید و عزیز نسفی نیز نام برده شده است. در منابع شارح این رباعی پیدا نشد البته خود جامی نیز رباعیات خود را شرح نموده است. لیکن رباعی فوق دیده نشد.

آغاز: بسمله، عزیزی سوال که دگر رباعی مولوی که صوفی بچهار قسم باشد بشناس دیگر همه افتاده درین قید لباس...

انجام: ... و ریاضات و ریاضات و مجاهدات برای کشف این معنی بطریق وجدان و ذوق حاصل گردد ... این مرتبه را محقق و ذوالعینی و ذوالعقلی نیز می نامند تمت تمام شد.

منابع: فهرست مشترک پاکستان 2: 965 - 967 فهرستواره کتاب های فارسی 6: 178 و 251

آرایه ها: مجدول به سرخی و لاجورد، برخی کلمات به سرخی

ص 36-38 (38 صفحه)، 20 سطر: 183×86؛ قطع: 155×254

موضوع: 1. جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817-898ق. رباعیات -- نقد و تفسیر؛ 2. عرفان -- متون قدیمی تا قرن 14.؛ 3. فلسفه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1100028

7319

مجوسی، علی بن عباس، 384 ق.

کامل الصناعة الطبیه/ علی بن عباس مجوسی اهوازی

زبان: عربی

معرفی کتاب: کامل الصناعه الطبیه معروف به ملکی یا طب ملکی یکی از آثار بسیار گسترده و مفصل پزشکی قدیم است که مؤلف آن را در بیست مقاله گردآوری نموده است. ده مقاله در طب نظری (علمی) متضمن 399 باب و ده مقاله در طب عملی متضمن 664 باب این نسخه از ابتدا و انتها افتادگی دارد و فقط چند مقاله طب عملی را شامل است به شرح ذیل مقاله پنجم در درمان بیماری های باطنی بدن در سی باب (از اواسط باب نهم تا باب سی ام برگ 1 تا 44ر)، مقاله هفتم در درمان بیماری های دستگاه گوارش در 26 باب از باب اول تا اواسط باب 12 موجود است (برگ 78-101 پ). این کتاب به امیر عضدالدوله دیلمی اهدا شده است. چاپ های مختلف سنگی و سربی لیدن، لاهور، قاهره و ... از این کتاب موجود است.

آغاز: افتاده: ... غذاء اصحابت الی ان یزول الوجع و ربما سکن الوجع و افتراح صاحبه بان یحرک فی...

انجام: افتاده: ... ویبلط و یکون فهما حیظه هما نافعه جد امن الزحیه حسیافة اخری یوخذ مرد قاقیا و برز النج و صمغ عربی و ارر فارسی .... امن کل واحد ... یتق...

منابع: مشار عربی 724؛ التراث العربی 10: 220؛ ملی 11: 273 و 9: 194؛ کشف الظنون 2: 1380

خط: نستعلیق ناخوش؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها و خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی؛ آسیب ها: گسیختگی شیرازه، هر 8 تا 10 ورق را با کاغذی در عطف به هم چسبانده اند، آفت زدگی در سطح وسیع از نسخه دیده می شوذ و شکنندگی اوراق نسخه خصوصاً در عطف و پارگی برخی اوراق. آغاز نسخه، مقاله پنجم از باب الثالث و العشرون (23) تا باب السابع و العشرون (27) بین برگ 35-38. انتهای نسخه افتادگی دارد. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی گاهی، عطف پارچه قهوه ای روشن، آستر بدرقه کاغذ کاهی

101 برگ، 26 سطر: 147× 252؛ قطع: 225×271

عنوان های دیگر: طب ملکی؛ طب عضدی

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- قرن 4 ق؛ 2. پزشکی سنتی-- متون قدیمی تا قرن 14.؛ 3. پزشکی اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1125352

7320

خیرآبادی، فضل حق بن فضل امام، 1211 - 1287ق. محشی

حاشیه شرح سُلّم العلوم/ حاشیه نویس: مولوی فضل حق بن فضل امام خیرآبادی حنفی ماتریدی چشتی؛ شارح: قاضی محمد مبارک گوپاموی بن محمد دائم ادهمی فاروقی؛ نویسنده متن: قاضی محب الله بن عبدالشکور بهاری

زبان: عربی

معرفی کتاب: فضل حق معروف به فاضل خیرآبادی فرزند فضل امام فرزند ارشد خیرآباد 1211 - 1287ق. صوفی و دانشمند دینی حنفی ماتریدی چشتی و نویسنده شبه قاره نزد پدرش فضل امام درس خواند و از شاه عبدالقادر بن شاه ولی الله الدهلوی حدیث آموخت و از هم روزگارانش در منطق، حکمت، فلسفه، ادب، کلام، اصول پیشی گرفت. با سمت پیشکار کمیسیونر دهلی به خدمت شرکت هند شرقی انگلیس درآمد و بعدها مدتی در دستگاه حکام جهجر، الور، تونک، و رامپور خدمت .کرد مجلس درس وی آوازه فراوان داشت. وی در پی شورش و قیام مردم هند در 1273ق. توسط انگلیس ها به جزایر اندامان در خلیج بنگال تبعید و در آن جا در گذشت. از آثار وی: تحقیق الفتوی فی ابطال الطغوی به فارسی؛ الجنس الغالی فی شرح الجواهر العالی در کلام؛ الروض المجود فی تحقیق حقیقة الوجود؛ حاشیه تلخیص شفا (دانشنامه ادب پارسی ج4. ق 3. ص 1988). حاشیه بر تلخیص الشفا از پدرش؛ الهدیة .ج.4 السعدیه یا السعیدیه در حکمت طبیعی که سلطان حسن بریلوی و عبدالله بلگرامی و عبدالکریم و عبدالحق خیرآبادی بر آن تعلیقه نوشتند؛ شرح یا حاشه افق المبین میرداماد نیز از دیگر آثار مؤلف است. سلم العلوم تالیف محب الله بهاری حنفی بن عبد الشکور (م 1119ق) به زبان عربی و یکی از کتاب های درسی شبه قاره بوده که شرح های بسیاری بر آن نوشته شده از جمله: شرح قاضی محمد مبارک شرح فتح محمد ،جونپوری شرح حمدالله سندیلوی شرح عبدالعلی بحرالعلوم لکهنویی و حاشیه های بسیاری نیز بر این رساله و شرح های آن موجود است از جمله حاشیه

فضل حق خیرآبادی، حاشیه محمد بن عبد علی انصاری، حاشیه ملا دراز، حاشیه ملا محمد یوسف، حاشیه محمد احسن بن محمد صدیق پشاوری، حاشیه غلام یحیی، حاشیه مولوی اسدالله و...

آغاز: الحمد لمن جعل معلوماته حج قاطعة علی توحیده و براهین ساطعة علی تمحیدة وصیر علم المیزان سلما یرتفع إلی علوم حکیمه و مرقاة یرتقی به الی دقایق علمه [علمیة] و علمنا اشارات مکنونه...

انجام: .... یحصل الاخر الا بعد تحصله فیکون عقل کل منها موقوف علی تحصل الآخر وهی الدور اعترض علیه بان الایراد یاتی بحاله فان حاصل الایراد ان المراد بالتحصیل اما ارتفاع الإیهام ... فلا تم ... تحصل

منابع: دانشنامه ادب فارسی 4: ق 3: 1988؛ مشترک 2: 1924؛ تذکره علمای هند 123-122 و 164- 165 و 174 - 175؛ مشار عربی ص 279 و 523، الذریعه 310:13؛ تذکره مصنفین 210- 214؛ گنج بخش 2: 442 و 2994؛ ایضاح المکنون 2: 23

خط: نستعلیق؛ کاتب: فضل بن فضل امام خیرآبادی؛ تاریخ کتابت: 1224ق. محل کتابت: هند شاهجهان آباد؛ امتیاز: طبق برخی شواهد نوشتاری، قلم خوردگی در بسیاری از اوراق نسخه و اعمال برخی تحقیقات و تصحیحات همزمان با تالیف کتاب، یکسانی قلم ملحقات حواشی نسخه و متن، نوع و اندازه قلم و رنگ و شیوه نگارش به احتمال زیاد انتساب نسخه به خط مؤلف را می رساند. آرایه ها: زیر برخی عبارات و کلمات خط کشی به سیاهی؛ حواشی: برخی یادداشت های پراکنده در تصحیح، تکمیل کلمات جا افتاده، توضیح برخی کلمات یا عبارات توسط حاشیه نویس آمده است. یادداشت ها: محل و تاریخ کتابت نسخه با توجه به احتمال خط مؤلف بودن نسخه آمده است. آسیب ها پاشیدگی مرکب، وصالی و مرمت اکثر اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج عنابی، حاشیه ضربی

62 برگ، 23 - 25 سطر: 247×150-2672×147؛ قطع: 211×336

موضوع: 1. بهاری، محب الله بن عبدالشکور، - 1119ق. سلم العلوم-- نقد و تفسیر؛ 2. گوپاموی، محمد مبارک بن محمد دائم. شرح سلم العلوم -- نقد و تفسیر؛ 3. منطق -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1099879

7321

رساله نبض و قاروره مسمی به تهذیب الحکمه

زبان: عربی

معرفی کتاب: این رساله در طب به شناخت بیماری ها با استفاده از نبض و بول و براز و چگونگی آن ها در سه فصل زیر می پردازد: فصل اول: شناخت اجناس نبض مشتمل بر مقدار انبساط و انقباض، کیفیت قرع، زمان حرکت، زمان سکون، قوام تپش، کیفیت جسم عرق، رطوبت دیدگی ما فی العروق، استوار و اختلاف در احوال نبض، انتظام و عدم انتظام وزن؛ فصل دوم: اجناس بول یا ادرار مشتمل بر رنگ، قوام صفا و کدورت، رایحه، رسوب و مقدار بول فصل سوم انواع براز با مدفوع مشتمل بر ،رنگ قوام و غلظت، مقدار، رایحه مدفوع؛ در انتهای رساله (گ 3 پ - 4 پ) مطالبی با عناوین زیر نیز در ادامه آمده است: 1. نسخ های مجرب از بیاض حافظ عنایت الله صاحب مرحوم حب چورن بهوموهنی «می گویند که شخصی از قوم برهمن در عهد سلطان جهانگیر این حبوب طیار کرده برای شاه مذکور بطور هدیه آورد ... »، 2. نسخه حب هیضه و غیره «که دیوان عسکری خان مرحوم بحضرت مولوی محمد نصیر خان صاحب مغفور داده که یادگار باشد هلیله کلان ....» 3. نسخه چورن شیرین به صورت ویضر هنایت عمده و هاضم «نبات سفید نیم آثار پخته گرفته خوب باریک سائیده کتیره شش ماشه سرمه ساخته...»

آغاز: بسمله، الحمد لله المنفرد خالق الافراد و الصلوة والسلام علی افضل انبیائه محمد آله و اصحابه الامجاد اعلم ان هذه الرسالة وجیزة فی الحکمة جمعته لمن یرغب هذا العلم و رتبته علی ثلثة فصول

انجام: ... او کثره بول و افضل البراز ما کان سیل الخروج متشابها خفیف الناریه معتدل القوام و القذر و الرقت و الرائحه غیر ذی بقابق و قراقر و غیر ذی زبدیه و الرائحه المنکره واللون ... لان علی الموت والله اعلم بالصواب تمام شد

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین فصول به سرخی؛ یادداشت ها: محل کتابت با توجه به نوع کاغذ و رسم الخط و چند نام هندی، آورده شده است. آسیب ها: شکنندگی لبه اوراق، وصالی و مرمت برخی اوراق، پارگی و جدا شدن از شیرازه به دلیل شکنندگی؛ کاغذ: هندی نخودی رنگ؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی کاهی،

عطف پارچه ای منقوش

8 برگ، 15 سطر: 197×120؛ قطع: 196×295

عنوان های دیگر: تهذیب الحکمه؛ رساله در بیان نبض و قاروره

موضوع: 1. نبض -- بیماری ها -- تشخیص -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. ادرار -- تشخیص -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. مدفوع -- بیماری ها -- تشخیص -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1121963

7322

ارسطو، 384 - 322؟ق. م.

رساله سوال و جواب طبیه/ منسوب به ارسطو؛ مترجم: اصغر حسین بن غلام غوث

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نگارنده زنده به سال 1272ق. پزشک و نویسنده فارسی نویس شبه قاره هند، از پزشکان ماهر و نامدار روزگار خود بود و در دربار نوابان فرخ آباد هند خدمت می کرد. ترجمه رساله مابال که ترجمه ای است از رساله منسوب به ارسطو که در واقع مجموعه ای از نوشته های ارسطو و سقراط و تئوفراستوس و پرسش و پاسخ هایی در مسائل ،ریاضی طبیعی و طبی اصل آن به یونانی است و به زبان های گوناگون برگردانیده شده است. اصغر حسین آن را از روی ترجمه عربی به فارسی برگردانیده است. این ترجمه همچون متن اصلی به روش پرسش و پاسخ است پرسش هایی مانند چرا بیشتر بچگان جانوران از روز پیدایش راه می روند و بچگان آدمی راه نمی روند؟ ... چرا برخی نباتات در گرما و برخی در سرما و جملگی در بهار می رویند؟ برای توضیحات بیشتر درباره مابال عربی بنگرید به (دانشگاه 3: 335). آثار دیگر اصغر حسین چنین است تریاق اکبر (1856م)، منتهی البیان، علاج الصبیان، قوانین الشفائیه، رساله هیضه، معادن الرضا در شرح هفت بند کاشی، منتخب البیان فی تحقیق البحرین.

آغاز: بسمله الحمد لله القریب برحمته والبعید بعزته والصلوة علی ... و علی اله و اصحابه المتخذین باوصافه و آدابه اما بعد غبار نعلین اصغر حسین بن غلام غوث احسن الله...

انجام: ... و زمین معتدل در حرارت و برودت است لاجرم نباتات هر قسم خصوصا معتدله در آن زمان می رویند

انجامه: تم الکتاب بعون الملک الوهاب ... و من یتوکل علی الله فهو حسبه و نعم الوکیل واخر دعوتنا ان الحمد لله رب العالمین

منابع: دانشنامه ادب فارسی 4: 214؛ مشار 2: 2597 و 2578، 4: 4428؛ مؤلفین مشار 1: 626؛ مشترک 1: 829 و 186؛ مجلس 2: 397 دانشگاه 3: 335-336

خط: نستعلیق به قلم سیاهی؛ کاتب: محمد عبدالله؛ تاریخ کتابت: 1291ق، محل کتابت: احتمالا هند،؛ امتیاز: کمیاب بودن آرایه ها: متن ساده کلمه «سوال و جواب» به سرخی نوشته شده است. حواشی: حواشی مرتبط با متن کتاب؛ در حاشیه توضیحی درباره نام نسخه آمده است که عیناً ذکر می شود: در زمان سابق فاضلی عین رساله را که در زبان یونانی بود به زبان عربی ترجمه نمود و چون در ابتدای سوال لفظ مابال الحیوان ان یدب و یمشی [دم دارد و راه می رود] الخ بود هذا موسوم و مشهور به مایال می شد چه ما کلمه استفهام و بال بمعنی حال است»؛ یادداشت ها: برگ اول و آخر نسخه نانوشته است. آسیب ها: شگنندگی اوراق نسخه، پارگی برخی صفحات؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی کاهی، عطف پارچه گلدار، آستر بدرقه کاغذی

5 برگ، 15 سطر: 125×195؛ قطع: 195×289

عنوان های دیگر: رساله مابال (فارسی)؛ مسائل طبیعیه موسوم به مابال؛ ترجمه رساله مابال

موضوع: 1. علوم طبیعی -- پرسش ها و پاسخ ها؛ 2. اطلاعات عمومی -- پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 1099813

7323

لکهنوی، ولی الله بن حبیب الله، - 1276ق.

رساله تشکیک موسوم به تنبیهات/ ولی الله بن حبیب الله انصاری

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای است در مبحث تشکیک در الهیات مشتمل بر تحقیقات بدیع و نکات لطیف و رفع شبهات و استنباط های مؤلف از سخنان رئیس المحققین مولانا نظام الملة والدین شیبانی در یک مقدمه و سه تنبیه و یک خاتمه وی به سخنان مشائین و اشراقیان نیز استناد کرده است. اشراقیه برخلاف مشائیه معتقد به تشکیک در ذاتیات هستند. نام برخی علما و کتب که در این رساله به آن اشاره شده عبارت است از: تفتازانی، شرح المقاصد، رئیس المحققین، شرح اشراق، حواشی شرح التجرید، اشراقیه و مشائیه. ابتدا عقاید و شبهات و ایرادات مبحث تشکیک را شرح داده و سپس نظر و استنباط خود را خود را با عنوان «اقول» بیان کرده است. مولوی ولی الله لکهنوی ابن ملا حبیب الله ابن ملا محب الله جامع علوم عقلی و نقلی صاحب آثاری مانند: نفایس الملوک شرح مسلم الثبوت، تفسیر معدن الجواهر، حاشیه هدایة الفقه بر عبادات و معاملات، حاشیه بر حاشیه کمالیه شرح عقاید جلالیه، حواشی زوائد ثلثه، حاشیه صدرا، شرح غایة العلوم و معارج العلوم، تذکره المیزان، تکملة شرح سلم ملا احمد عبدالحق، تکمله شرح سلم ملا حسن، رساله تشکیک، کشف الاسرار فی خصائص سید الابرار، مرأة المؤمنین و تنبیه الغافلین فی مناقب آل سیدالمرسلین، آداب السلاطین، رساله عمدة الوسائل، رساله اغصان اربعه.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی وهب النفوس العالیه الاولیاء والصلوة علی رسوله سید الانبیاء و اله الاتقیاء و اصحابه الاصفیاء و بعد فیقول العبد الراجی الی رحمة ربه القوی ولی الله ابن حبیب الله...

انجام: .... الدلیل المذکور جار فی الکلیات المتصله ایضا فالعذر فتدبر والحمد لله للاتمام و الصلوة علی رسوله سید الانام واله الکرام و اصحابه العظام تمام شد رساله تشکیک موسوم بالتنبیهات [فقسط] محمد فضل الرحمن غفرله و لوالدیه آمین

منابع: تذکره علمای هند ص.25-253

خط: نستعلیق ناخوش؛ کاتب: محمد فضل الرحمن؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ یادداشت ها: بر روی جلد و در انتهای نسخه نام کاتب به صورت فضل الرحمن توکلی آمده و در انتهای نسخه نیز نام توکلی نونویس است آسیب ها گسیختگی شیرازه، شکنندگی لبه ها و وصالی گوشه های اوراق، برگ 1، 8 نانوشته؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی کاهی، عطف پارچه ای با طرح گل و بوته

گل بهی

8 برگ، 21 سطر: 142× 242؛ قطع 344×207

عنوان های دیگر: تشکیک؛ تنبیهات

موضوع: 1. فلسفه؛ 2. فلسفه اسلامی

شماره رکورد: 1160494

7324

کاشفی، حسین بن علی، -910.ق.

مواهب علیه/ حسین بن علی کاشفی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13964 (3964ف) در فهرست همین کتابخانه. نسخه حاضر بخشی از جلد دوم این اثر است و از آغاز سوره مریم تا پایان آیه 78 را در بر دارد و فاقد آیه 79 تا 98 است. با استناد به آغاز نسخه که از علاءالدوله سمنانی نقلی آمده، به اشتباه نام وی به عنوان شارح کتاب بر روی جلد و برگ اول نوشته شده است.

آغاز: بسمله، کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهی که بر حضرت شیخ رکن الدین علاءالدوله سمنانی قدس سره فرمود آمده مذکورست که حضرت رسالت را

انجام: افتاده: ... لا یملکون الشفاعة نتواند و نه یابند نه متقی نه مجرم درخواستی هیچ شفیعی الا من اتخذ مگر کسی که فرا گرفته باشد عند الرحمن نزدیک خدای عَهْداً پیمان برای شفاعت و آن پیمان توحید است

منابع : الذریعه 23: 241؛ مرعشی 4: 71؛ مشار 4: 5048؛ مجلس 3: 22

خط: آیات به نسخ، تفسیر فارسی به نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: جدول دور سطور و آیات به سرخی، تفسیر به سیاهی؛ آسیب ها: گسیختگی شیرازه، رطوبت دیدگی، لکه، شکنندگی اوراق، وصالی برخی اوراق، نسخه در انتها افتاده است. کاغذ: هندی نخودی ضخیم؛ جلد: الحاقی، مقوایی، روکش کاغذی طرح گل و بته جقه، عطف پارچه منقوش نخودی، آستر بدرقه کاغذی نخودی

8 برگ، 13-21 سطر: 117× 147-170×255؛ قطع: 265×385

عنوان های دیگر: تفسیر کاشفی؛ تفسیر حسینی

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 9 ق.؛ 2. تفاسیر اهل سنت -- قرن 9 ق.؛ 3. تفاسیر (سوره مریم)

شماره رکورد: 1125982

7325

سمرقندی، نصربن محمد، - 375ق.

دقایق الاخبار با ترجمه فارسی/ ابواللیث نصر بن محمد السمرقندی؛ مترجم: ناشناخته

زبان: عربی- فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در چگونگی آفرینش محمد مصطفی(صلی الله علیه و آله)، انسان و ملائکه و دیگر مخلوقات و آفرینش، خلقت بهشت و جهنم و مراحل مرگ و حشر و نشر و پاداش نیک و بد عمل آن هاست که مؤلف انتساب نام مؤلف در منابع مورد اختلاف است برخی فاقد مؤلف و برخی نصر بن محمد سمرقندی و برخی دیگر قاضی عبدالرحیم بن احمد را ذکر کرده اند. از متون حدیثی جمع آوری و در چند باب [در منابع در تعداد و عناوین بابها در منابع مورد اختلاف است. برخی 40 باب و برخی 45 باب را ذکر کرده اند]. مرتب نموده است. نسخه حاضر تا باب ثامن عشر را شامل است. ابتدا متن عربی و در زیر آن ترجمه فارسی آن آمده است. برخی عناوین باب هایی که در این کتاب به آن پرداخته شده عبارت است از: باب اول در ذکر پیدایش محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله)؛ دوم در ذکر پیدایش آدم علیه السلام؛ سوم در ذکر پیدایش فرشتگان؛ چهارم در پیدایش موت؛ پنجم در ذکر ملک الموت؛ باب ششم در ذکر جواب روح .... باب دهم در آواز کردن زمین؛ باب یازدهم در ذکر آواز کردن ارواح؛ باب دوازدهم در ذکر نوحه کردن بر میت .... باب هژدهم در ذکر روح بعد از بیرون آمدن؛ نیز بنگرید به شماره بازیابی شماره بازیابی 4046/2ع در فهرست همین کتابخانه. در آغاز نسخه، عنوان کتاب، تصنیف شیخ الاسلام الهروی فی احادیث النبی ذکر شده است و در برگ 24 ر آمده است «.... و ذکر ابواللیث سمرقندی رضی الله عنه تنزل قطران ....».

آغاز: متن: بسمله، والصلوة علی رسوله محمد و اله و اصحابه اجمعین هذا الکتاب دقایق الاخبار من تصنیف شیخ الاسلام الهروی فی احادیث النبی صلی الله علیه و سلم

و هی اربعین باب باب الاول فی ذکر تخلیق محمد مصطفی صلی الله ... ان الله خلق شجرة و لها اربعة اغصان فسماها شجرة الیقین

آغاز: ترجمه: جمیع حمد ثابت است مر خدای را این چنین خدای و درود بر رسول نام پاک او محمد است و بر اولاد او بر یاران او و بر تمامی این کتاب ... و آن احادیث چهل باب باب اول در ذکر پیدایش محمد مصطفی صلی الله ... بدرستی که خدایتعالی پیدا کرد درخت را و مر آن درخت را چهار شاخ اند پس نامی است آن درخت را درخت یقین...

انجام: متن: یقال الروح ام رب کقوله تعالی و یسئلونک عن الروح قل الروح من امر ربی سبحان ربک رب العزة عما یصفون وسلام علی المرسلین والحمد لله رب العالمین.

انجام: ... پس وقتی که تمام می شوذ یکسال برداشته شود روح او به سوی جایی که جمع می شود در آن جایی و روح که دمیده می شود در صور چنان چه.

منابع: گنج بخش 1: 517 بدون مؤلف؛ مشترک 2: 1099 بدون مؤلف؛ اعلام زرکلی 7: 27 و مرعشی 13: 10-8 و 19: 44 نصر بن محمد سمرقندی؛ کشف الظنون 1: 757 فاقد مؤلف و ترجمه عبدالرحیم بن احمد من القضاة؛ الذریعه 8: 233 مؤلف مولی عبدالرحیم بن احمد قاضی؛ مجلس 38: 337-339 مؤلف قاضی عبدالرحیم بن احمد؛ التراث العربی 5: 434 تالیف ابی اللیث نصر بن محمد سمرقندی.

خط: متن عربی به نسخ، ترجمه فارسی به نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی و لکه؛ کاغذ: هندی نخودی ضخیم جلد: مقوایی، روکش تیماج تریاکی تیره، حاشیه زرکوب، الحاقی، آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

74 برگ، 16 سطر: 177× 106؛ قطع: 266× 175

عنوان های دیگر: ترجمه دقایق الاخبار؛ دقایق الاخبار

موضوع: احادیث اهل سنت -- قرن 4ق.؛ 2. آفرینش -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. رستاخیز -- احادیث اهل سنت

شماره رکورد: 1125963

7326

تونی، عبدالله بن محمد، -1071ق.

الوافیة/ عبدالله بن محمد بشروئی خراسانی معروف به فاضل تونی

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 4443ع در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمد لله علی جزیل آلائه و الشکر له علی جمیل نعمائه والصلوة و السلام فهذه رسالة وجیزة الوافیه وجملة شافیة محتویة علی تحقیق المهم من المسائل الاصولیة سیما مباحث الادلة العقلیة و مباحث الاجتهاد والتقلید و باب التراجیح...

انجام: ... فی کتب الاصول فما راجع الی احد من المرجحات المنصوصة او قام علیه دلیل قطعی فهو مقبول و الا فعدم الالتفات الیه احوط و اولی و العلم عند الله و التکلان فی المهمات علی الله و هو حسبی و نعم الوکیل

انجامه: تمت الکتاب بخط احقر العباد ... ابن محمد قاسم محمد علی غفر الله لهما .. بتاریخ یوم السبت السادس من شهر ذی الحجة الحرام فی شهور سنه اربعین و مأتین بعد الالف 1240 من الهجرة النبویة

منابع: الذریعه 15: 17؛ مرعشی 1: 151؛ مشار عربی ص 981

خط: نسخ کاتب: محمد علی بن محمد قاسم، تاریخ کتابت: 1240ق.، آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ یادداشت ها: گ3ر یادداشت تملک محو شده: «هذه الکتاب قد انتقل ... الشرعیة فی شهر ... اقل العبد أبراهیم ... الحسینی ... سنه 1244ق.؟» با مهر بیضی در ذیل یادداشت با سجع محو شده: «عبده ابراهیم ... «الحسینی»؛ آسیب ها: جلد کمی فرسوده، رطوبت دیدگی و لکه در لبه های کاغذ، برگ 1، 2، 98 و 99 نانوشته و بیاض است. کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: مقوایی، تیماج سیاه، ترنج، لچکی و هفت سرترنج کوچک با نقوش گل و بوته که داخل دو سرترنج «محمد علی» نوشته شده است. مجدول، حاشیه برگ های ریسه ای، شیوه ضربی، اندرون کاغذ نخودی

99 برگ، 19 سطر: 60×131؛ قطع: 187×102

عنوان های دیگر: الوافیة فی الاصول؛ مختصر الاصول

موضوع: 1. اصول فقه شیعه -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 2938291

7327

بحر العلوم، محمد بن محمد، - 1225ق.، شارح

فواتح الرحموت فی شرح مسلم الثبوت/ ابوالعیاش عبدالعلی محمد بن نظام الدین محمد اللکنویی الانصاری المشهور به بحر العلوم؛ نویسنده متن: محب الله بن عبدالشکور البحاری الهندی الحنفی

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 3094ع در فهرست همین کتابخانه. عبدالعلی محمد بن نظام الدین اللکهنویی متوفی 1225ق. صاحب آثار ذیل نیز می باشد: 1. ارکان الاربعه فی العباده ترجمه منار الانوار (فارسی) 2. حاشیه علی شرح سلم المنورق 3. حاشیه علی هدایة الحکمة صدرالدین شیرازی 4. حاشیة علی شرح میرزاهد بر التهذیب 5. حاشیه علی شرح میرزاهد بر المواقف 6. حاشیه علی شرح رساله التصور و التصدیق للقطب 7. شرح التحریر ابن همام 8. شرح سلم المنورق 9. شرح المثنوی جلال الدین رومی. در منابع، عنوان کتاب به صورت فوائح الرحموت فی شرح مسلم الثبوت، فواتح الرحموت فی شرح سلم الثبوت نیز آمده است.

آغاز: بسمله، رب یسرو تمم بالخیر، الحمد لله الذی خلق الانسان بعدان لم یکن شیئا مذکورا و هداه الی مایتهیا به صلاح معاشه و معاده کما کان فی الکتاب مسطورا ...

انجام: ... و تفصیل انواعها مع مافیها من الاختلاف فمذکوره فی علم المعانی فلا تذکره هذا تمت مقالات المبادی بفضل ولی التوفیق والایادی ای النعماء الحمد لله الذی یسر بالشرح المبادی و المرجو من المفیض ان توفقنا لشرح المقاصد

انجامه: اللهم اشرح لی صدری و احلل عقده من لسانی ... و سید الاولین والآخرین شفیع المذنبین ... تم المجلد الأول من شرح مسلم الاصول للمولی الاعالم مولوی عبدالعلی ولد ملا نظام الدین قدس سره

منابع: معجم المطبوعات 1: 531 595؛ هدیه العارفین 1: 586 و 587؛ ایضاح المکنون ج 3 و 4: 202 و 481

خط: نستعلیق تحریری؛ آرایه ها: بالای برخی کلمات و عبارات خط کشی شده به سرخی و سیاهی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده، حاشیه های اندکی با نشان های من المصنف، من المص، منه در رابطه با متن دارد. آسیب ها به نظر می رسد بین برگ های 46 و 47 افتاده است. آفت زدگی، کرم خوردگی، گسیختگی، فرسودگی اوراق، لک و آب زدگی

کپک، جویدگی و شکنندگی لبه اوراق که باعث خوانا نبودن قسمت هایی از حواشی شده است. جلد کمی فرسوده و پاره است. کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج قهوه ای، ترنج و سر ترنج و حواشی مجدول با گل های ریسه ای ضربی، عطف پارچه راه راه

163 برگ، ج.1، 29 سطر: 190 × 113؛ قطع: 252×166

موضوع: 1. بهاری، محب الله بن عبدالشکور، -1119ق. -- مسلم الثبوت فی اصول الفقه -- نقد و تفسیر؛ 2. اصول فقه

شماره رکورد: 1084972

7328

علامه حلی، حسن بن یوسف، 648-726ق.

کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد / شارح: جمال الدین حسن بن یوسف بن علی بن مطهر علامه حلی؛ نویسنده متن: خواجه نصیر الدین طوسی

زبان: عربی

معرفی کتاب: شرحی است با عنوان (قال- اقول) بر تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام، تالیف خواجه نصیر طوسی. تجرید الکلام از بهترین کتب کلامی شیعه امامیه است که مورد توجه اندیشمندان زیادی بوده است بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نوشته شده و از کتب درسی طلاب علوم دینی بوده است. مترتب بر شش مقاصد؛ مقاصد الاولی فی الامور العامة؛ الثانی فی الجوهر و العرض؛ الثالث الصانع و صفاته؛ الرابع فی النبوة؛ الخامس فی الامامة؛ والسادس فی المعاد؛ مقدمة فی تقسیم الموجودات علی مذهب الطوایف

انجامه: وقع الفراغ من کتابته یوم الخمیس ثامن عشر شهر ذیقعدة الحرام من شهور سنه 1290

منابع: مرعشی 1: 396؛ ملی ملک 1: 597

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: 1290ق؛ آرایه ها: کلمه «قال- اقول» و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ آسیب ها: نسخه نسبتا سالم است. جلد کمی فرسوده و بخشی از شیرازه نسخه از جلد جدا شده است. کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: مقوایی، روکش میشن، عنابی،

مجدول، حاشیه برگ های ریز ریسه ای به شیوه ضربی، اندرون کاغذ منقوش لاجوردی

332 برگ، 22 سطر: 88×145؛ قطع: 150×215

عنوان های دیگر: شرح تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام

موضوع: 1. نصیرالدین طوسی محمد بن محمد، 597-672ق تجرید الکلام فی تحریر العقاید الاسلام -- نقد و تفسیر؛ 2. کلام شیعه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 2938305

7329

بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبد الخالق، 1054- 1133ق.

چهار عنصر (عنصر چهارم)/ عبدالقادر بیدل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی شماره 7329 در فهرست همین کتابخانه. این نسخه عنصر (جلد) چهارم از چهار عنصر می باشد.

آغاز: عنصر چهارم غبار فشانی بساط صور عجایب * زنگ زدای آینه نقوش غرایب * حیرت انجامی قلم بدیع رقم تامل انشای حقیقتی است * که نقطه شهودش انتخاب رموز یقین می داند...

انجام: ... ای کریم این هیچ هیچ هیچ را معذور دار قطعه ختم چهار عنصر. بحمد الله ز ختم چهار عنصر * فرح پیش آمد و غم بر قفا رفت ... نخفت افسونی از اعجاز پرداخت * که از افراد هر عنصر فنا رفت * دوم در اجتماع چهار عنصر * نحوست بود چون زنک ار صفا رفت

انجامه: بحول و قوه و قوی مطلق چهار عنصر صاحب فضل و کمال .... باتمام رسید. وقت ضحی دوازدهم ماه ربیع الآخر روز چارشنبه سنه 1183 کاتب الحروف حافظ محمد حبیب الله بن حافظ محمد درویش ساکن در قلعه کنجیکوته تعلقه حیدرآباد ریاست نواب بلند اقبال صاحب عدل و داد ... نواب محمد سعید خان بهادر سلمه الله ... هر که خواند دعا طمع دارم * زان که من بنده گنه کارم * یلوح الخطا فی القرطاس دهرا * و کاتبه رمیم فی التراب

منابع: مشترک 11: 938-939؛ مشار 2: 1682؛ گنج بخش 3: 1262؛ نسخه ها 5: 3553؛ دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره 4/1: 541

خط: نستعلیق خوش؛ کاتب: حافظ محمد حبیب الله بن حافظ محمد درویش؛ تاریخ کتابت: 183اق محل کتابت: حیدرآباد هند: قلعه کنجیکوته؛ آرایه ها: سبک هندی، سرلوح مذهب، مرصع با نقوش تشعیری و اسلیمی ماری شکل و دهان اژدری و نقوش گل و بوته به رنگ های لاجورد، زر، سبز، سرخی؛ کتیبه با حاشیه زر با نقش «بسم الله الرحمن الرحیم»؛ جدول دور سطور به زر، سرخ، سیاه؛ کمنداندازی بین سطور، سرفصل ها، برخی عبارات و کلمات و علامت جداسازی ابیات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی مختصر مرتبط با متن کتاب با نشان «12»؛ یادداشت ها: برگ 79 نونویس با مطالبی با عنوان «نکته. نکته» در باب تقوی و اهل دنیا، حصول رزق از عالم غیب، ریاضت صفای باطن در افراد نوع انسانی بر طبایع، و ... که نوع کاغذ آن فرنگی هندی است. مهرها: گ 1ر: مهر خشتی کوچک با سجع «محمد حبیب الله» (مهر کاتب)؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی زدگی، لکه، آفت زدگی و وصالی برخی اوراق؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره؛ جلد: الحاقی، مقوایی، با روکش گالینگور لانه زنبوری آبی، عطف و لچکی گالینگور قرمز با حاشیه زرکوب

80 برگ، 13 سطر: 67×155؛ قطع: 142×258

عنوان های دیگر: گزیده کلیات بیدل؛ چهار عنصر

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 12ق.؛ 2. نثر فارسی -- قرن 12ق

شماره رکورد: 1125747

7330

بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبد الخالق، 1054 - 1133 ق.

طلسم حیرت/ بیدل دهلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: یکی از مثنوی های عرفانی بیدل عظیم آبادی است. در تعبیرات عرفانی وجود و نیروهای روانی و جسمانی انسان در شش هزار بیت. با سربندهای: حمد، نعت، الفت، تشنه آگاهی، اول اخلاط، صفت مزاج، صفت محبت، صفت دما، صفت سامعه، صفت باصره ... سیر در بدن انسان: سیر ران، سیر سرین، سیر میان، سیر شکم، سیر ناف، سیر سینه، سیر گردن و سیر غبغب. در آثار بیدل، افکار عرفانی با مضامین پیچیده، استعارات و کنایات به هم آمیخته، و خیال پردازی و ابداع مضامین تازه با

دقت و موشکافی زیادی همراه گردیده است ... از دیگر آثار ارزشمند بیدل می توان به: دیوان غزلیات؛ مثنوی عرفان؛ مثنوی عرفانی؛ محیط اعظم؛ مثنوی عرفانی طور معرفت؛ مثنوی رباعیات؛ چهار عنصر (زندگینامه خود نوشت شاعر)؛ رقعات؛ نکات اشاره کرد. صلوات نامه منظومی نیز در انتهای نسخه آمده است با آغاز: «الصلوات داور ... شاه انبیا * السلام سرور کونین تاج اصفیا» و انجام: «الصلوات در تو بستم ذات حق بینا بچشم...»

آغاز: آن چه درین دایره صوت و صداست * پرده آرایش حمد خداست * بنام آن که دل کاشانه اوست * نفس گرد متاع خانه اوست

انجام:.... زبان را با خموشی روبرو کن * دگر چندان که خواهی گفتگو کن

منابع: مشترک 8: 1042 و 5: 293؛ نشریه نسخه های خطی 5: 493 و 10: 357

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ساده، سرفصل ها به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، گسیختگی شیرازه، وصالی و مرمت اکثر اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی ضخیم نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش تیماج سرخ، وسط کاغذ ابر و باد

99 برگ، 16 سطر: 99×195؛ قطع: 150×250

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 1125899

7331

بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبدالخالق، 1054-1133ق.

چهار عنصر (عنصر دوم)/ عبد القادر بیدل دهلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: چهار عنصر مهمترین اثر نثری و زندگینامه خود نوشت بیدل است که در چهار دوره «عنصر» زندگی شاعری و اندیشه های عرفانی و ادبی خود را شرح کرده است. هر عنصر با تمهیدی در آغاز و با «خاتمه» ای پایان می یابد. نثر چهار عنصر متکلف، مقید، مسجع، مقفی، پیچیده، لغزگونه، مرموز و آکنده از تصویر و تخیل دشوار فهم است. عنصر اول در احوال بزرگان و دانشمندانی است که بیدل از محضر آن ها استفاده برده است. وی کرامات و اعمال خارق العاده آنان را با عشق و علاقه خاصی بیان

نموده است. عنصر دوم را در احوال زندگی خود مرقوم نموده و قصایدی را در مدح نواب شکرالله نگاشته است. عنصر سوم و چهارم دارای مطالبی پیرامون موضوعات تصوف و شعر می باشد نسخه حاضر عنصر دو از چهار عنصر را شامل است.

آغاز: عنصر دوم روایح شکفتگی بهار عالم منظوم و نسایم غنایم فواید معلوم فیض * صریر الفت صفیرخانه بیدل در تحریر این عنصر عنان رنگ های رفته برمی گرداند * و نواهای از ...

انجام: ... صد سجده جبین ریخته صرف خمیدن * از پهلوی گرداند هر یک ورق این جا * صد ساغر تحقیق توان باده کشیدن * بیدل چقدر شور کلامت مزه دارد * کز این جا یاد تو باید لب اندیشه مکیدن

انجامه: تمام شد عنصر دوم مرزا عبدالقادر بیدل بتاریخ 25 شهر رجب المرجب سنه 1182 هجری کتابت عنصر سیوم بفضل قادر قوی مطلق امیدوار انشاء الله المستعان آن هم با تمام خواهد رسید.

منابع: فهرست مشترک پاکستان 11: 938-939؛ ف مشار 2: 1682؛ ف گنج بخش 3: 1262؛ نسخه ها 5: 3553؛ دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره 4/1: 541

خط: نستعلیق؛ کاتب: حافظ محمد حبیب الله بن حافظ محمد درویش؛ تاریخ کتابت: 1182 ق.، محل کتابت: حیدرآباد هند؛ آرایه ها: سبک هندی، سر لوح تاجی شکل و کتیبه جدول دور سطور به قلم زر، سرخی، سیاه کمنداندازی بین صفحات به سرخی. حواشی برگ 4ر دارای شاخه های گل زرین؛ سرفصل ها، برخی عبارات و کلمات و علائم جداسازی ابیات به سرخی؛ برگ 1ر دارای یک تصویر نقاشی مینیاتور رنگی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی مختصر مرتبط با متن کتاب با نشان «12»؛ یادداشت ها: محل کتابت بر اساس «چهار عنصر: عنصر چهارم» شماره (7329) که کاتب و تاریخ کتابت و نوع قلم آن یکی است، ذکر گردیده است. مهرها: گ1ر: مهرخشتی با سجع «محمد حبیب الله» (مهر کاتب)؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، وصالی و مرمت برخی اوراق؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره؛ جلد: الحاقی، مقوایی، با روکش گالینگور لانه زنبوری آبی، عطف و لچکی، گالینگور قرمز با حاشیه زرکوب

50 برگ، 13 سطر: 67× 155؛ 1 تصویر مینیاتور رنگی؛ قطع: 142×258

عنوان های دیگر: عنصر دوم

موضوع: 1. بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبد الخالق، 1054- 1133ق. -- سرگذشتنامه؛ 2. نثر فارسی -- قرن 12ق؛ 3. شعر فارسی -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 1125941

7332

بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبدالخالق، 1054 - 1133ق.

چهار عنصر (عنصر سوم)/ عبدالقادر بیدل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 7329 در فهرست همین کتابخانه. این نسخه عنصر سوم از چهار عنصر است.

آغاز: افتاده: در قلمرو باد * بی ثباتی بامتحان و قار * محملی می کشد بدوش غبار * بسکه رنگ ثبات پرواز است...

انجام:... نفس به پرده غفلت بس است باده فروش * کنون بساز ادب محو این نواست سخن * که مدعای بیان وصف خامشیست خموش * غرض هر جا سخنیست بی معنی افتاده مباد * و هر کجا خموشیست انفعال گفتگو مبیناد

انجامه: تمت عنصر سیوم عبد القادر بیدل غفر الله له کاتب الحروف حافظ محمد حبیب الله بن حافظ محمد درویش ... بتاریخ سیزدهم شهر ذیحجة الحرام روز جمعه سنه 1182 هجری مقدس با تمام رسید و قصد کتابت عنصر چهارم مضمم ... در اندک فرصت با تمام خواهد رسید. بکلام بیدل اگر رسی مگذر از جاده منصفی * که کسی نمی طلبد ز تو صله دگری مگر آفرین

منابع: فهرست مشترک پاکستان 11: 938-939؛ ف مشار 2: 1682؛ ف گنج بخش 3: 1262؛ نسخه ها 5: 3553؛ دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره 4/1: 541

خط: نستعلیق؛ کاتب: حافظ محمد حبیب الله بن حافظ محمد درویش؛ تاریخ کتابت: 1182 ق.، محل کتابت: حیدرآباد هند؛ آرایه ها: جدول دور سطور به قلم زر، سرخی، سیاه، کمنداندازی بین سطور به سرخی، سرفصل ها، برخی عبارات و کلمات و علامت جداسازی ابیات به سرخی، در انتهای نسخه برگ 58 و 59 دارای دو تصویر نقاشی مینیاتور رنگی است. حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی مختصر مرتبط با متن با نشان «12»؛ یادداشت ها: محل کتابت بر اساس «چهار عنصر: عنصر چهارم» شماره (7329) که

کاتب و تاریخ کتابت و نوع قلم آن یکی است، ذکر گردیده است. آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، وصالی اوراق، نسخه در ابتدا افتاده است. کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره؛ جلد: الحاقی، مقوایی، با روکش گالینگور لانه زنبوری آبی، عطف و لچک گالینگور قرمز با حاشیه زرکوب

58 برگ، 13 سطر: 67×155؛ 2 تصویر نقاشی مینیاتور رنگی؛ قطع: 142×258

عنوان های دیگر: کلیات بیدل؛ چهار عنصر

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 12ق؛ 2. نثر فارسی -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 1125922

7333

شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1031ق.

مفتاح الفلاح/ محمد بن حسین شیخ بهایی

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 45ع در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله الحمد لله الذی دلنا علی جاده النجاه و هدانا الی ما یوجب علم الدرجات و الصلوة علی اشرف البریات و افضل بعد فان اقل العباد عملا و اکثرهم ذللا محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی...

انجام: ... و لا یؤاخذنا بسؤ اعمالنا یوم الدین انه ارحم الراحمین و اکرم الاکرمین فرغت من تألیفه بعون الله مع تراکم افواج العلایق و تلاطم امواج ... الخامسة من العشر الثانی بعد الالف و انا اقل الانام محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی تجاوز الله عن سیئاته و الحمد لله اولا و آخرا ظاهرا و باطنا

انجامه: وقد فرغ من تسوید هذه النسخة الشریفة العلیة الموسومة بمفتاح الفلاح فی تاریخ یوم السبت رابع العشر الثانی من الشهر السادس من السنة الثامنة من العشر الرابع بعد المائة العاشره حامدا مصلیا

خط: نسخ، تاریخ کتابت: 1038ق.، آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.؛ یادداشت ها: گ 1ر: «مفتاح الفلاح قیمت یک عباسی ... علی عبده الراجی رحمة تراب الروضة الرضویة علی مشرفها السلام و التحیة

محمد بن باقر بن محمد مشهدی غفر لهم»، کاتب ملا کاظم، دعای بعد از هر نماز؛ گ 23 پ: نسخه چگونگی ترکیب مداد اعم از زاج صمغ عربی افتیمون دوده ...؛ گ 11پ: دعایی که بعد از ختم انا فتحنا هر روز باید خواند؛ گ112 پ: در بیان نحسیات به نقل از پیامبر (صلی الله علیه و آله)؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، گسیخگی شیرازه و جلد، فرسودگی جلد؛ کاغذ: شرقی؛ جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، ترنج و سرترنج به شیوه سوخت ضربی، مجدول، اندرون کاغذ طرح ابره

112برگ، 14 سطر: 83×150؛ قطع: 125×200

موضوع: 1. اعمال السنه؛ 2. دعاها

شماره رکورد: 2938317

7334

این شهید ثانی، حسن بن زین الدین، 959-1011 ق.

معالم الاصول / حسن بن زین الدین فرزند شهید ثانی

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 4111/3ع در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: افتاده: .... الانعام فلا تحصی نعمه العادون المتطول...

انجام: ... و ان کان محتملا الا ان احتمال التقیة علی ما هو المعلوم من احوال الائمة اظهر و ذلک کاف فی الترجیح فکلام الشیخ عندی هو الحق القسم الأول فی اقرب و العبادات و فیه کتب الکتاب الاول فی الصلوة

انجامه: تم الکتاب بعون الملک الوهاب علی ید الفقیر المحتاج الی رحمة الله محمد علی بن عبدالله الطبسی فی تاریخ بیستم شهر ذی الحجة الحرام سنه 1014

منابع: الذریعه 21: 198؛ مرعشی 2: 270؛ مشار عربی ص. 865

خط: نسخ، کاتب: محمد علی بن عبدالله طبسی، تاریخ کتابت: 1014 ق.، آرایه ها: عناوین و سرفصل ها، کمنداندازی، جدول دور سطور و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. دارای حواشی با نشان «ص ره، 5، 12، م د، سلطان، مولانا میرزا شروانی، المص، مولانا صالح، الموسوی و ...»؛ یادداشت ها: گ 166پ: برنامه درسی و اوقات فراغت و چگونگی تدریس یک استاد، یادداشت زائیجه به تاریخ

1287ق. گ166 پ: «قد دخل هذی الکتاب فی ملک الاحقر محمد علی ابن ... ادام الله ظل العالی»؛ آسیب ها: افتادگی آغاز نسخه، رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، پارگی، گسیختگی شیرازه، پارگی و جدا شدن دو لت جلد از شیرازه؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش تیماج عنابی، حاشیه برگ های ریسه ای کوچک، مجدول، به شیوه ضربی

166برگ، 12 سطر: 66×111؛ قطع: 145×200

عنوان های دیگر: معالم الدین وملاذ المجتهدین؛ معالم الدین فی قواعد علم الاصول

موضوع: 1. اصول فقه شیعه -- قرن 10ق.

شماره رکورد: 2938331

7335

مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1111ق.

زاد المعاد / محمد باقر بن محمد تقی مجلسی

زبان: فارسی - عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13711 (3711ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی جعل العبادة وسیلة لنیل السعادة فی الآخرة والاولی و الصلوة علی سید الوری محمد و عترته ائمة الهدی اما بعد بنده خاطی محمد باقر بن محمد تقی علی الله عن جرائمهما بر الواح ارواح صافیه برادران ایمانی...

انجام: ... ملتمس از برادران ایمانی آنست که هر که از این رساله منتفع گردد این شکسته را بدعاء خیر در حال حیوة و بعد از ممات این مستحق دعا را یاد کند.

انجامه: بتوفیق الله تعالی بتحریر هذا الکتاب و شرفت با تمامه بعون الملک الوهاب فی یوم الثلثاء رابع شهر جمادی الثانی سنه احدی و عشرون و مأتی بعد الف من الهجرة المقدسة .... یاد و روح او را شاد فرمایند

منابع: الذریعه 12: 11؛ مرعشی 1: 41؛ مشار فارسی 2: 2740

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: 1221ق؛ آرایه ها: سرلوح تاجی شکل و کتیبه مذهب و مرصع زمینه زر و لاجورد با نقوش گل و بوته الوان؛ حاشیه تشعیری الوان دو برگ آغاز نسخه؛ کمنداندازی به سبز، جدول دور سطرها و خط کشی بین سطرها به زر؛ عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده

است. آسیب ها: لکه و پاشیدگی مرکب، وصالی و مرمت آغاز و انجام نسخه؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی، جلد روغنی مرغش، بوم عنابی؛ ترنج با نقش گل و بوته الوان، جدول و حاشیه به زر؛ اندرون روغنی بوم سرخ؛ عطف تیماج اضافی چسبانده شده است.

294 برگ، 20 سطر: 85×150؛ قطع: 133×200

موضوع: 1. دعاها 2. زیارتنامه ها؛ 3. اعمال السنه

شماره رکورد: 3350648

7336/1

تلخیص مفاتیح الغیب / ناشناخته؛ متن از: محمد بن عمر فخر رازی

زبان: عربی

معرفی کتاب: مفاتیح الغیب تفسیریست کلامی از ابو عبدالله فخرالدین محمد بن عمر بن حسین القرشی الطبرستانی معروف به ابن الخطیب ملقب به امام المشککین متکلم و مفسر اشعری قرن ششم و هفتم هجری قمری تفسیر کبیر مهم ترین و جامع ترین اثر فخررازی و یکی از چند تفسیر مهم و برجسته قرآن کریم به زبان عربی است این کتاب به سبب حجم بسیارش به تفسیر کبیر مشهور شده، ولی نام اصلی آن مفاتیح الغیب است نسخه حاضر با توجه به عنوان «تفسیر کبیر» در انتهای هر مبحث به نظر می رسد تلخیص یا منتخبی از مفاتیح الغیب بیشتر در تفسیر سوره فاتحه و مباحث آن حول آیه «ایاک نعبد»، عبادت و تکلیف است. نام تلخیص کننده مشخص نیست، لیکن در منابع از چند تفسیر نام برده شده است: التنویر فی التفسیر فی مختصر التفسیر الکبیر از محمد بن ابی القاسم ربقی (م.709ق.)، الواضح فی تلخیص تفسیر القرآن از محمد بن محمد نسفی (م 687ق.) و غرائب القرآن و رغائب الفرقان از حسن بن محمد حسین المشتهر به نظام النیشابوری.

آغاز: فاعلم ان العبادة عبارة عن الاتیان بالفعل المأمور به علی سبیل التعظیم للامر فما لم یثبت بالدلیل ان لهذا العالم الها واحدا قادرا علی مقدورات لا نهایة لها عالما بمعلومات لا نهایة لها غنیا عن کل الحاجات فانه أمر عباده ببعض الأشیاء ونهاهم عن بعضها وانه یجب علی الخلائق طاعته و الانقیاد لتکالیفه فانه لا یمکن القیام بلوازم قوله تعالی ایاک نعبد ثم ان بعد الفراغ من المقام المذکور لا بد من تفصیل اقسام تلک التکالیف و بیان انواع تلک الاوامر والنواهی

انجام ... المسألة الثانیة اعلم أن هذه الآیة مشتملة علی قانون شریف فی معرفة أحوال القیامة فاولها أن النفس الانسانیة انما تعلقت بهذا الجسد آلة له فی اکتساب المعارف الحقة والاخلاق الفاضلة فاذا فارقت النفس الجسد و لم یحصل هذین المطلوبین البتة عظمت حسراته و قویت آفاته حیث وجد مثل هذه الآلة الشریفة التی یمکن اکتساب السعادة الابدیة بها ثم انه ضیعها و ابطلها و لم ینتفع بها البتة و هذا هو المراد من قوله ولقد جئتمونا فرادی کما خلقناکم [آیه 94 سوره انعام] تفسیر کبیر.

منابع: کشف الظنون 2: 1706؛ الذریعه 21: 304؛ التراث العربی 5: 169

خط: نسخ مایل به نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سیاهی؛ حواشی: فواید، مجربات گوناگون و نحوه ترکیب داروهای گیاهی و معدنی در درمان امراض از جمله نسخه طلا به زبان اردو؛ آسیب ها: آفت زدگی و پاشیدگی مرکب؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی طرح ایره با زمینه سبز، لچکی تیماج تریاکی روشن، عطف پارچه گل دار قرمز

ص1- 53 (169 برگ)، 17 سطر: 113×182؛ قطع: 211×266

موضوع: 1. تفاسیر اهل سنت -- قرن 6ق.؛ 2. تفاسیر کلامی -- قرن 6ق.؛ 3. تفاسیر فلسفی -- قرن 6ق.

شماره رکورد: 3352190

7336/2

خیرآبادی، فضل حق بن فضل امام، 1211-1287ق.

تحقیق الفتوی فی ابطال الطغا / محمد فضل حق خیرآبادی؛ متن از: محمد اسمعیل شهید دهلوی

زبان: فارسی - اردو - عربی

معرفی کتاب: مولوی اسماعیل دهلوی - گرایش های وهابی داشته و مرید سید احمد شهید بریلوی بوده - کتابی با عنوان «رد الاشراک» به عربی که مجموعه ای از آیات و احادیث درباره شرک و رد سنن و مراسم شرک آمیز و غیر مشروع به زعم خود مانند استغاثه به درگاه اولیا و فرشتگان در دو باب، به رشته تحریر درآورد و «تقویت

الایمان» که ترجمه و شرح اردوی آیات و احادیث باب اول رد الاشراک است. فضل حق خیرآبادی در 18 رمضان 1240ق. کتاب حاضر را در رد کتاب تقویة الایمان در چهار مقام نگاشت: 1. حقیقت شفاعت 2. بطلان لاطایل این قایل (منظورش دهلوی است) در شان سید الاخرین و الاوائل 3. اثبات دلالت ... 4. حکم مرتکب این جریمه شنیعه عند علماء الشریعه. در رد تقویت الایمان دو ردیه دیگر از دو ناشناس نیز موجود است. در انتها داخل سه مربع نام های «محمد فضل حق 1237»، «حاجی قاسم»، «المتوکل علی الله محمد شریف 1204» و داخل دایره «فقیر محمد [جان یا خان] لاری» نوشته شده است. فضل حق معروف به فاضل خیرآبادی حنفی ماتریدی چشتی (1212 - 1278ق) فرزند فضل امام خیرآبادی در منطق، حکمت، فلسفه، ادب، کلام، اصول و شعر از هم روزگارانش پیشی گرفت. جنس الغالی فی شرح الجواهر العال حاشیه شرح سلم قاضی مبارک؛ حاشیه افق المبین حاشیه تلخیص شفا الهدیة السعیدیه در حکمت طبیعی؛ تحقیق العلم و المعلوم؛ الروض المجود فی تحقیق حقیقة الوجود؛ تحقیق الاجسام؛ تحقیق کلی طبیعی و تشکیک در ماهیات؛ تاریخ غدر هندوستان از دیگر آثار وی می باشد.

تاریخ تالیف: احتمالا 1237ق.

آغاز: حامدا و الیه متضرعا و مصلیا علی حبیبه الوجیه و به الیه مستشفعا متدرعا چه می فرمایند علمای شرع متین و مفتیان مخلص از صدق یقین در حق کسی که ... برای تلقین عوام سوقیه که سواد فارسیت هم ندارند تالیف داده در بیان شفاعت زبان خود...

انجام: ... الحال سواد ظلمت کفر شکست و بیاض نور ایمان باشراق پیوست فمن شاء فلیکفر والسلام علی من اتبع الهدی کتبه العبد الفقیر الی ربه الغنی الهادی محمد فضل حق ابن محمد فضل امام فاروقی الحنفی الخیر آبادی لطف الله بهما العواقب و المنادی بحرمته

انجامه: و انی لا ارید الا الاصلاح ما استطعت و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه... ربنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق و انت خیر الفاتحین وصلی الله علی خیر ... اجمعین منابع: مشترک 2: 1060؛ فهرستواره کتاب های فارسی 9: 190؛ دانشنامه ادب فارسی 4 ب 3: 1988 و 2198

ص 127 -59 (169 صفحه)، 21 سطر کامل: 163×204؛ قطع: 211×266

موضوع: 1. دهلوی، محمد اسماعیل بن عبدالغنی، 1193 - 1246ق. تقویت الایمان -- نقد و تفسیر؛ 2. اهل سنت -- عقاید -- دفاعیه ها و ردیه ها؛ 3. اهل سنت -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1172849

7336/3

دهلوی، محمد اسماعیل بن عبدالغنی، 1193 - 1246ق.

رساله یک روزه: جواب اعتراض بر رساله تقویة الایمان/ محمد اسماعیل دهلوی معروف به شاه اسماعیل شهید

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این رساله را دهلوی در یک روز (15 ذیحجه 1241ق.) در پاسخ به اعتراضات فضل حق خیرآبادی بر تقویت الایمان، نوشته است. این اثر همراه ایضاح الحق چاپ شده است. محمد اسماعیل فرزند عبدالغنی فرزند شاه ولی الله دهلوی است و در 12 ربیع الثانی سال 1193ق. (1779م.) در زمان اکبرشاه دوم در «پهلت» منطقه «مظفر نگر» متولد شد و پدرش عبدالغنی کوچک ترین فرزند شاه ولی الله دهلوی است و مادرش فاطمه فرزند مولوی علاءالدین است. از دیگر آثار وی که در کتاب «اردو دایره المعارف اسلامیه» ج 2: 749-754 و کتاب «علمای مجاهد» ذکر شده چنین است: «ردّ الاشراک» آیات و احدایثی در رد شرک و رسوم غیر مشروع به زبان عربی. این کتاب به کوشش نواب صدیق حسن خان چاپ شد «تقویت ایمان» شرح بخش نخست آیات و احادیث رد الاشراک به زبان اردو. این کتاب نخستین بار در 1847 در دهلی و ترجمه آن به زبان انگلیسی در 1852 به چاپ رسید؛ «منصب امامت» در گستره امامت به زبان فارسی، که یک بار به چاپ رسید؛ «ایضاح الحق الصریح فی احکام المیت و الضریح» به زبان فارسی که همراه با ترجمه اردوی آن نخستین بار در 1297ق. در دهلی چاپ شد؛ «رساله اصول فقه» به زبان عربی؛ «تنویر العینین فی اثبات رفع الیدین»؛ «مجموعه احادیث» که چاپ شده است؛ «تنقید الجواب» در اثبات رفع الیدین؛ «عبقات» در تصوف که یک بار چاپ شد؛ «صراط المستقیم» در احوال سید احمد شهید که تنها یک فصل آن را به پایان رسانید؛ «رساله منطق»؛ «مثنوی سلک نور» که به چاپ رسیده است. نیز شماری قصیده در ستایش سیداحمد شهید، خطبه، تقریر، مناظره و مکتوب از او به یادگار مانده است.

تاریخ تالیف: 1244ق.

آغاز: متن: بسمله، صاحب تقویة الایمان در فصل ثالث در ذکر رد الاشراک فی التصرف بعد بیان معنی شفاعت و جاهت آورده اوس شاهنشاه کی تویههشان هی که ایک نمین ایک حکم کی سه چاهی .... برابر محمد صلی الله و سلم از عدم بوجود آمده و هو خلاف ما اتفق علیه جمهور المسلمین زیرا که مثل محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم ممتنع الوجود است.

آغاز: ردیه: بسمله، از عبارت مرقومه چنان مستفاد می شوذ که مقصود معترض ایراد اعتراض ست بر عبارت رساله تقویة الایمان بسه وجه اول آنکه دعوی تعلق قدرت الله...

انجام:... پس از این عبارت هم حداقه معمار مستفاد گردید و هم شرافت جامع شاهجهان آباد بر سایر مساجد در حسن تعمیر فتامل و انصف ولا تکن المکایدین واخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین ... در ماه ذیحجه 1241 هجری مبیض شد.

انجامه: فقط این است کلام بر سبیل مناظره و اما بر سبیل تحقیق پس در ضمن چند فواید تحریر کرده می شوذ فایده اولی در بیان فرق در میان قوت انسانی و قدرت ربانی ... افراد انسانی تمام شد رساله هذا در ماه ذی الحجه 1244 هجری.

منابع: دانشنامه ادب فارسی ج 4 ب 3: 2198؛ اردو دایره المعارف اسلامیه 2: 754- 749؛ علمای مجاهد تالیف محمد حسن رجبی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1382

ص. 127-169 (169 صفحه)، 21 سطر کامل: 200×146؛ قطع: 211×266

عنوان های دیگر: جواب اعتراض بر رساله تقویة الایمان

موضوع: 1. خیرآبادی، فضل حق بن فضل امام، 1211 - 1287ق-- تحقیق الفتوی فی ابطال الطغا -- نقد و تفسیر؛ 2. اهل تسنن -- عقاید -- دفاعیه ها و ردیه ها

شماره رکورد: 1178635

7337

عالی شیرازی، محمد - 1121ق.

فرهنگ وقایع نعمت خان عالی / محمد عالی شیرازی؛ شرح معانی لغات از ناشناخته

معرفی کتاب: جنگنامه یا وقایع نعمت خان عالی تالیف نورالدین محمد شیرازی است. ملقب به نعمت خان از سوی اورنگ زیب و «دانشمند خان» از سوی بهادر شاه و متخلص به عالی است. جنگنامه در فتوحات بهادرشاه پسر اورنگ زیب است. نسخه حاضر مشتمل بر توضیح و تفسیر و ترجمه آیات و عبارات فارسی دشوار بخشی از کتاب وقایع نعمت خان عالی است. ابتدا ترجمه آیات قرآن و سپس معانی و توضیح عبارات و کلمات داخل متن نسخه و بعد از آن لغات را به ترتیب حروف تهجی آورده در منابع با نام های پادشاه نامه عهد مبارک، بهادرشاه نامه، روزنامه وقایع محاصره حیدرآباد (گولکنده) و جنگنامه نیز آمده است.

آغاز: بسمله، فرهنگ وقایع نعمت خان عالی باید دانست که بعد معانی آیات کلام الهی و بعد از آن معانی بعض عبارات فارسی تامل طلب و بعد آن به ترتیب حروف تهجی لغات نوشته شد کانه شهاب ثاقب بام افتادن ستاره که عرب رجم شیاطین گویند اظهر من الشمس و ابین من الامس یعنی ظاهر تر است از شمس...

یعنی انجام: افتاده: [گ 7 پ]:... که پادشاه بر آن فیلان قدم نهاده می گذرد و پول ور هندوی دروازه را گویند ... زری زرتخواه منیق آواز خر بر دل ناخن زدن ای دلپسند آمدن هائب هایل شهربندای شهرپناه کوکب زبانه های ... مغرور [گ 10 پ] ادای سخن یعنی حاصل کلام...

منابع: مشترک 5: 255

خط: نستعلیق جلی و خفی تحریری؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی عبارات و آیات به سرخی و سیاهی؛ حواشی: دارای حواشی و یادداشت هایی در برگ های جداگانه در ترجمه آیات و عبارات عربی و توضیح معانی لغات دشوار فارسی؛ یادداشت ها: ابتدای نسخه بخشی از کتاب با خط نستعلیق خوانا ولی ناقص آمده و سپس همان بخش با خط نستعلیق بد و ناخوانا به صورت تکرار و کاملتر آمده است. آسیب ها: پاشیدگی مرکب، پارگی و شکنندگی و جابجایی اوراق، گسیختگی شیرازه و جلد، وصالی برخی اوراق، انتهای نسخه افتاده ؛کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی کاهی، عطف پارچه قهوه ای منقوش

10 برگ، 21 سطر: 211×117؛ قطع: 288×174

موضوع: 1. عالی شیرازی، محمد، - 1121ق. وقایع نعمت خان عالی -- واژه نامه ها؛ 2. ادبیات فارسی -- واژه نامه ها؛ 3. نثر فارسی -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 1163138

7338

تمرتاشی غزی، محمد بن عبدالله، -1004ق.

منح الغفار شرح تنویر الابصار - شارح: شمس الدین محمد بن عبدالله بن محمد بن الخطیب شمس الدین تمرتاش الغزی الحنفی؛ نویسنده متن: محمد بن عبدالله التمرتاشی الغزی

زبان: عربی

معرفی کتاب: تمرتاشی فقیه اصولی و متکلم، کتاب تنویر الابصار را در مسائل فقهی حنفی در 995ق به اتمام رساند سپس کتاب خود را در دو جلد ضخیم شرح نموده و را منح الغفار نامید. نسخه حاضر جلد دوم منح الغفار که از کتاب البیوع تا کتاب الفرائض را شامل است. فهرست عناوین ابواب و فصول در برگ 1 و 2

آغاز: کتاب فی بیان احکام البیوع وجه المناسبة بینه [هذا] و بین ما قبله ان ما قبله ازالة الملک لا الی مالک و فیه کان ما قبله بمنزلة البسیط و هو کالمرکب و هو...

انجام: ... و نفع به و باصله و فتح لنا ولهم سلوک الطریقة المحمدیة و الملة القویمة الحنفیة انه علی ذالک قدیر و بالاجابة سبحانه و تعالی ... وصلی الله علی سیدنا محمد و آله

منابع: معجم المؤلفین 3: 427؛ کشف الظنون 3: 501 و 6: 262؛ آصفیه 2: 1164

خط: نسخ تحریری؛ آرایه ها: سبک هندی، سرلوح و کتیبه مذهب و مرصع، طلاپوش، به رنگ های زر، لاجورد، سرخی، سبز و سرخ آبی با طرح گل و بوته، دارای شرفه؛ جدول دور سطور و خط کشی بالای برخی عبارات و جملات به سرخی؛ یادداشت ها: حدود هفت مهر محو شده و ناخوانا در برگ 1ز از جمله مهر خشتی بزرگ با سجع: «یا خدا یا مصطفی یا طفیل چار یار یا اهل بیت نبی محمود را کن دوست دار 1228»؛ نیز مهر تملک از «مهدی بن الحسین الخواجه پیری دهم تیر 1424»؛ برگ 3ر، مهر تملک ناخوانا هشت گوش با سجع: «محمود .... خان»؛ برگ 1پ کلمه «یا کبیکج» برای محافظت از نسخه در برابر آفات یادداشت کاتب: «جلد دوم تنویر الابصار سرلوح و جدول سرخی کاغذ داغدار

پیشکش محمد اسمعیل عرب 17 جمادی الاخر سنه 1338 تحویل محمدباقر نموده شد»؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، گسیختگی شیرازه، پارگی لبه های اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، با روکش تیماج تریاکی فرسوده، مذهب با سرلوح و کتیبه و ترنج و سرترنج و حواشی با طرح گل و بوته نقاشی شده، مجدول، حواشی جلد مرمت شده با کاغذ کاهی، عطف پارچه ای نخودی روشن

2 برگ فهرست مطالب و 161 برگ، 33 سطر: 119×225؛ قطع: 195×302

عنوان های دیگر: شرح تنویر الابصار

موضوع: 1. تمرتاشی غزی، محمد بن عبدالله، - 1004ق. تنویر الابصار و جامع البهار- - نقد و تفسیر؛ 2 فقه حنفی -- قرن 10ق.

شماره رکورد: 1200039

7339

طغرا مشهدی، قرن 11ق.

رسائل طغرا / طغرای مشهدی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل بر رساله های به نثر مزین، مصنوع و شاعرانه که غالبا توصیفی و متضمن مجازها و استعاره ها و تشبیهات آمیخته به نظم است. این نسخه شامل این رساله ها می باشد. 1. فردوسیه در وصف کشمیر گل و سبزه آبشار، باغ و کوهسار و شاه جهان (1037-1068ق.) (برگ9ر)؛ 2. ثمره طبی که در آن بسیاری از واژه ها و گیاهان پزشکی را به استعاره به کار برده است. 3. جلوسیه درباره تاج گذاری اورنگ زیب (1069ق.) 4. انوار المشارق در خوشی ها و شادی های بهار 5. آشوب نامه هفت آشوب که دارای دیباچه ای در ذکر نام و شرح حال برخی شاعران تا زلالی، هفت آشوب، که هر آشوب دیباچه ای بر یکی از هفت مثنوی سبعه سیاره زلالی است و یک خاتمه 5. چشمه فیض که نامه ای از زبان شصت و شش تن از درباریان در پاسخ به دست خط شاه حیدرآباد دکن است و با معراجنامه ای آغاز می شود. 6. عبرت نامه یا عنبرنامه که نامه ای است به مقیمای کاشانی درباره مضمون هایی که به زعم طغراء نصیرای همدانی از ظهوری ترشیزی دزدیده است. 7. رقعات که نامه های ادبی کوتاهی است به کسانی مانند شاه شجاع، قاضی نظاما، میرزا سنجر، شمسای خوش نویس،

مسیح الزمان، قاضی زاده، خواجه لالا، طالب، کلیم؛ بزمی و ... 8. خمسه ناقصه یا خمسه ضروریه در بدگویی از پنج تن از آشنایان خود در دربار گلکنده (شیخ محمد ابن خاتون، ادریس مازندرانی، یولچی خان، درویش روستایی (شاعر و ادیب ایرانی و متولد مشهد در دوران جهانگیر گورکانی به هند رفت و سپس به دربار شاه جهان (1068-1037ق) و چندی منشی شاهزاده مراد بخش بود و در لشکرکشی به بلخ و بدخشان کتابی به نام مرآة الفتوح در فتح آن جا نوشت. در نثر نویسی شیوه ای خاص ابداع کرد که مورد پسند فارسی زبانان هند واقع شد و رسایل منثور وی مدت ها از کتاب های درسی بوده است.

آغاز: فردوسیه طغرا عبارتست از این تازه بوستان معنی پروری چو در موسم اردیبهشت تحریریه طراحیس برخاسته از جور قلم زن در زمین رضوان پسند ... ای در طلب تو خانه بر دوش سحاب...

انجام: ... لکلموا الناس علی قدر عقولهم لازم است لاجرم سطری چند مناسب حال بخاطر ... باساریة موسوم ساخت امید که صاحبان هوس حمل بر سبک قلمی ننموده بمقتضای مقام

منابع: دانشنامه ادب فارسی 4: 1645؛ فهرست مشترک 5: 194-152؛ گنج بخش 3: 159 و 1252 - 1299 و 1886

خط: شکسته نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق؛ آرایه ها: کلمات «رباعی و مثنوی» و برخی علائم برای جدا کردن اشعار از هم به سرخی؛ یادداشت ها: برگ 1ر: یاداشت تملک «نصیر الدین ولد مولوی محمد بخشی»، «محمد بن محمد سردار بن تاج محمود ...»، چند بیت شعر از «ناصر علی»؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، شکنندگی لبه های اوراق، نسخه در انتها افتادگی دارد. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش گالینگور سبز، حاشیه و عطف زرکوب اندرون، کاغذ ابر و باد.

98 برگ، 19-21 سطر: 100×184؛ قطع: 233× 145

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 11ق.؛ 2. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1163929

7340

ناصر علی سهرندی، 1048 - 1108 ق.

مثنوی نقاش و صورت/ ناصر علی سرهندی

معرفی کتاب: مثنویست عرفانی در 540 بیت - گنج بخش: 960 بیت- که ناصر علی سرهندی در 1100ق به نام اورنگ زیب سروده است. و گاهی حکایتی هایی را با سربند «در تمثیل گوید» نیز آورده است. ناصر علی فرزند رجب علی ملقب به صائبای ثانی که به نام میان ناصر علی و علی سرهندی و ناصر علی کشمیری در تذکره ها آمده است. وی از شاگردان شیخ محمد معصوم بوده و «علی» تخلص می کرده است. از ویژگی های اشعار ناصر علی دارا بودن خیالات باریک و بسیار دقیق و دریافت مضمون های نو به زبان ساده و محاوره ای است. ناصر علی در سال 1108ق. در شاه جهان آباد درگذشت.

آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم * الهی ذره ای دردی بجان ریز * شرر در پنبه زار استخوان ریز * بسوزان از محبت پیکرم را * بآتش رنگ کن بال و پرم را ...

انجام: ... تا چند ز دوری تو ازار کشیم * در وصل هم انتظار کشیم * نیرنگ جمال او جهانی دارد * تصویر کدام صورت یار کشیم

انجامه: تمام شد بتاریخ بیست و هفتم محرم سنه 1136

منابع: الذریعه 3/9: 758 و 1156؛ مجلس 8: 426؛ مشترک 8: 982؛ فرهنگ سخنوران ص 402؛ نسخه ها 4: 679 و 3563؛ دانشنامه ادب فارسی 2/4: 1818

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1136ق.؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، چسبندگی اوراق، آفت زدگی، بین برگ 7 و 8 تعداد اوراق نامشخص از مثنوی افتادگی دارد. برگ 8 مشتمل بر 6 رباعی است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای منقوش با زمینه بنفش

8 برگ، 17-12 سطر: 129× 67؛ قطع 107×180

عنوان های دیگر: نقاش و صورت؛ مثنوی ناصر علی؛ دیوان ناصر علی

موضوع : 1. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1169963

7341

سیف الظفر نوبهاری، قرن 7ق.

درالمجالس / سیف ظفر نوبهاری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی است در داستان های اخلاقی پیامبران و عارفان، از سیف الدین ظفر نوبهاری (از نیمه اول سده هفتم هجری) مشتمل بر 33 باب: باب اول در فضیلت و آفرینش مهتر آدم؛ باب دوم در سخاوت و فضیلت مهتر ابراهیم؛ باب سوم در فضیلت مهتر شعیب؛ باب چهارم در فضیلت مهتر موسی؛ باب پنجم در فضیلت سلیمان؛ باب ششم در سخاوت ابراهیم؛ باب هفتم در مهتر عیسی ... باب دهم در مجروح شدن دندان پیامبر؛ باب یازدهم در التماس خواجه محمد باب دوازدهم در ماریه قبطیه؛ باب سیزدهم در جوانان یوسف صفتان؛ باب چهاردهم در فضیلت خالد بن ولید؛ باب پانزدهم در فضیلت بلال و هلال ... باب بیستم در حکایت و سخن مرد سخی و زن بخیل باب بیست و یکم در حکایت طوطی؛ باب بیست و دوم در حکایت خواجه حسن بصری؛ باب بیست و سوم در حکایت شیطان ... باب سیام در فضیلت خانه کعبه؛ باب سی و یکم در مقتل امام حسن و حسین (علیه السلام)؛ باب سی و دوم در حکایت سلطان ابوسعید ابوالخیر در حق پیرمرد؛ باب سی و سوم در فضیلت اهل بهشت و دیدار حق نام مؤلف در المجالس در (نسخه ها 2: 1143): طرازی یا سیف ظفر بخاری آمده است و آغاز نسخه با نسخه در دست فهرست کمی متفاوت است. این اثر به سال های 1293ق. 1321ق، و 1900م در لاهور به چاپ سنگی رسیده است.

آغاز: رب پسر و تم بالخیر بسم الله الرحمن الرحیم حمدی که از عنایت الهی بر زبان عارفان رود...

انجام: ... بشرف دیدار یگانگی خود مشرف گردان و جمله سختی دین و دنیای وی آسان گردانی بمنه و کمال کرمه و الله اعلم بالصواب تمت

انجامه: تمام شد کار من نظام شد ... من نوشتم صرف کردم روزگار * من نمانم این بماند یادگار کاتب الحروف [محو شده] ساکن لاهور [محو شد] می باشد.

منابع: گنج بخش 1: 462 و 465 منزوی 2: 1143؛ مشار فارسی 2: 2100؛ جامعه ملیه اسلامیه دهلی نو شماره 5: 127-126

خط نسخ؛ تاریخ کتابت: 1184ق محل کتابت: لاهور؛ آرایه ها: سرلوح تاجی شکل مذهب و مرصع با نقوش اسلیمی و گل و بوته به زر، سرخی، لاجورد و سیاهی؛ کتیبه مذهب، ابری سازی، با نقش «رب پسر و تمم بالخیر» به سرخی و «بسم الله الرحمن الرحیم» به سیاهی؛ جدول دور سطور به زر، لاجورد و سیاهی؛ عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، محو شدن برخی نوشته های متن در اثر چسبندگی، وصالی و مرمت اکثر اوراق نسخه؛ کاغذ: سمرقندی؛ جلد: مقوایی، تیماج تریاکی فرسوده، حاشیه گل های ریسه ای وسط دو تسمه به شیوه ضربی، روی جلد با کاغذ نخودی وصالی شده، عطف پارچه منقوش قرمز.

151 برگ، 15 سطر: 143×77؛ قطع: 120×208

عنوان های دیگر: در مجالس

موضوع: 1. داستان های فارسی -- قرن 7 ق.؛ 2. داستان های مذهبی -- قرن 7ق.؛ 3. داستان های عرفانی-- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 1195949

7342

قرابادین حیدری/ ناشناخته

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: این رساله، بیاضی است در چگونگی ترکیب و ساخت داروهای مختلف و موارد استعمال آن ها در درمان امراض گوناگون و به ترتیب حروف الفبای نام داروها تدوین شده .است نام داروها از الف تا حاء سپس به توضیح برخی بیماری ها و علل آن از جمله نبض، ضعف، بصر دمعه زکام، سکته لقوه رعشه، تشنج، اسهال ذات الریه و ... و داروهای مؤثر در درمان آن ها پرداخته است بعد، ادامه نام داروها را به ترتیب الفبایی آورده است. بخش هایی نیز با عنوان متفرقات دارد که به ذکر سایر بیماری ها و ترکیب داروهای درمانی پرداخته است در سرتاسر نسخه هیچ نامی از عنوان مؤلف یا کاتب به دست نیامده است. نام کتاب بر اساس عنوانی است که روی جلد نوشته شده است. به نظر می رسد نسخه دفتر یادداشت یک طبیب یا دانش آموخته طب است.

آغاز: الف آبزن جوشانده قشر کیکر سرخ مضیق فرج حالبس خون بواسیر و رحم است آبزن شیر گاو کذا آبزن شیر بز سیاه جهته [جهت] تب دق و تشنج و یبسی آبزن برگ کنجد سبز جهته [جهت] حصاة مفید است آب طلسم باه آرد سیماب...

انجام: ... قرحه مثانه و کلیه از حصاة شیره بادیان شیره گوگهر و سبز در عرق عنب الثعلب انداخته لعاب برگ خبازی افزوده دهند ایضا خمیره خشخاش همراه آب برگ شلخم نبات بدهند تمت تمام اگست پنجم سنه 1917ع بالخیر

خط: نستعلیق متوسط خفی و جلی؛ تاریخ کتابت: 1917م. (1336ق)؛ حواشی: در حواشی و بین سطور یادداشت هایی مربوط به متن یا در ادامه متن آمده که در تکمیل، تصحیح یا بیان کمیت مفرده، ترکیب و استعمال داروها می باشد. در برخی حواشی نیز مطالبی بعدا اضافه شده است آسیب ها گسیختگی شیرازه، پاشیدگی مرکب، تراشیدن و پاک کردن برخی جملات و دوباره نویسی آن، کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی منقوش، عطف و گوشه ها تیماج تریاکی روشن

65 برگ، 11 سطر: 190 × 93 قطع : (بیاض) 205×115

موضوع: 1. پزشکی سنتی؛ 2. گیاهان دارویی؛ 3. داروشناسی

شماره رکورد: 1199278

7343

نجومی ملتانی، حسام الدین بن محمد، قرن 10ق.

حفظ الایمان / مولانا حسام الدین بن محمد بن آدم نجومی ملتان

زبان: فارسی

معرفی کتاب: اخلاق صوفیانه است در 3 اصل: 1- در تحقیق ایمان از عاریت و علامات آن ها 2. اسبابی که سبب سوء خاتمه و زوال ایمان گردد. 3- اسبابی که بدان بقای ایمان و حسن خاتمه گردد. برخی منابع که در کتاب به آن ها استناد کرده است عبارت است از: کیمیای سعادت، منهاج العابدین، شرح التعرف، مجموعه نادرات، شرح صدور، ارشاد السالکین، ارشاد الطالبین، مفتاح الجنان، احیاء العلوم، خزانه جلالی، سراج الهدایة، اسرار الوحی، انیس الواعظین ... و حیرت الفقهادر سه نسخه گنج بخش و فهرستواره از نگارنده نامی نیامده است. در فهرست مشترک نیز آمده: میان حسام الدین متقی (شاید چشتی ملتانی، مراد شیخ علی بن حسام الدین متقی، و در گذشته 960 هجری - 1553م.) باشد.

آغاز: یا فتاح رب یسر و تمم بالخیر بسم الله ... ربنا آتنا من لدنک رحمة و هی لنا من امرنا رشدا اما بعد همی گوید فقیر بی بضاعت باوجود عدم استطاعته [استطاعت] چند مدة به مطالعه کتب دینی فواید این جمع کرده و در باب محافظة ایمان...

انجام: ... پنجم روز قیامت نامه بدست راست یابد ششم ترازوی ... هفتم بر پل صراط چون برگ درخشنده بگذارد

انجامه: بعون الدین بن محمد بن آدم نجومی ملتان غفر الله ذنوبه الملک الوهاب تمت هذا النسخه حفظ الایمان از تصنیف مولانا حسام

منابع: فهرستواره 6: 430؛ خطی گنج بخش 2: 913؛ مشترک پاکستان 2: 1090

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا پاکستان؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، پاشیدگی مرکب، مرمت و وصالی برخی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی شکری، مرمت شده، حواشی تیماج فرسوده تریاکی سوخته

27 برگ، 12 سطر: 102×145؛ قطع: 137×192

موضوع: 1. ایمان (اسلام)؛ 2. اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. اخلاق عرفانی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1197328

7344

جنگ اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه اشعار مشتمل بر قصیده، غزل، قصیده، مخمس، رباعی، قطعه از شاعران مختلف فارسی از جمله حافظ، صائب، بوعلی سینا، انوری، فردوسی، مولوی و ...

آغاز: ما را به پیش حضرت بودن عرضه ایست * کان را بدست خاصه محرم سپرده ایم ...

انجام: ... طبق حکم محکم بعمل آید ... از جناب عالمات ... محمد شاه در بلده ... تحریر نمود.

خط: نستعلیق شکسته مبتدی و ناخوانا، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی اوراق جوهر افشان، نقش های کوچک پراکنده در حاشیه اوراق به زر و زعفران؛ یادداشت ها: برگ 5 ر کاتب نوشته: راقمه حروف بنده احقر صاحب رای شهرادی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، وصالی و مرمت، پاشیدگی مرکب در اکثر اوراق، گسیختگی شیرازه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج قهوه ای، مجدول دارای تیم ترنج با نقش گل و بوته ضربی، عطف پارچه ای طوسی

17 برگ، سطرها متغیر؛ قطع: 125×215

عنوان های دیگر: جنگ شعر؛ کلام شاعران ایران (عنوان روی جلد)

موضوع: 1. شعر فارسی -- مجموعه ها

شماره رکورد: 1249040

7345

عرفی شیرازی، جمال الدین محمد، 963؟ - 999ق .

قصائد عرفی/ جمال الدین محمد عرفی شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بخشی از دیوان عرفی شیرازی مشتمل بر قصایدی در مدح و نعت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و حضرت علی میرزا ابوالفتح خان و برخی ملوک و شاهزادگان در تعریف بهار و شکایت از روزگار و ... عرفی از شاعران ممتاز سبک هندی است.

آغاز: بسمله، ای متاع درد در بازار جان انداخته * گوهر هر سود در جیب زیان انداخته * در چمن های محبت هر قدم چون کربلا * از نسیم عشوه فرش ارغوان انداخته

انجام: .... بدین صفت که وغا پیشگان دعو[یدار] * اگر صواب نگویم بگوی شرم مکن * که آبروی [مرا نیست شرم کس در کار]

منابع: مشترک 9: 1747و 7: 708

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: سرلوح مذهب مرصع با نقوش گل و بوته به رنگ های زر، لاجورد، سرخی و صورتی و سفید آب، با ترنج در وسط و دو نیم ترنج در دو طرف با نقوش اسلیمی و شرفه، محرر؛ دارای کتیبه با نقش «بسم الله الرحمن الرحیم» با حاشیه زر؛ متن جدول دو

ستونی به قلم زر و سیاهی، دو برگ اول حاشیه تشعیری مذهب؛ برخی عناوین اشعار به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی در سطح وسیع پارگی، شکنندگی و وصالی اکثر اوراق نسخه؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: مقوایی، روکش میشن قهوه ای، مجدول با حاشیه برگ های ریسه ای زرکوب.

59 برگ، 11 سطر (دو ستونی): 187×110؛ قطع: 160×250

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 10ق.

شماره رکورد: 1188093

7346/1

دین کابچاو

زبان: اردو

معرفی کتاب: رساله ایست در فضیلت نماز و روزه و آداب و احکام نماز با استناد به آیات قرآن و احادیث.

آغاز بسمله، اما بعد جاننا چاهی که نماز بنواز کن اسلام کاهی حضرت رسول الله صلی الله علیه و سلم نی اسکودین کاستون اور بہشت کی کنجی اور موجب مغفرت ذنوب فرمایا ھی اور اللہ تعالی نی قرآن مجید مین...

انجام: ... آخر تک ایک بار اسکی گناه بخشی جاوین اگر چه سمندرکی چهاگ کی مثل هون فقط تمت

انجامه: مشقه ذره بی مقدار ... محمد عبدالحفیظ خان تحریر نمود بتاریخ از جولای سنه 1909 عیسوی

خط: شکسته نستعلیق خوش؛ کاتب: محمد عبدالحفیظ خان؛ تاریخ کتابت: 1909م. = 1327ق، محل کتابت: احتمالا پاکستان؛ آرایه ها: مجدول؛ یادداشت ها: جای آیات قرآن و احادیث فاقد متن است. آسیب ها: پاشیدگی مرکب و محو شدن متن نسخه در اثر چسبندگی در اکثر اوراق؛ کاغذ: فرنگی نخودی با جوهر افشان آبی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج قهوه ای، مجدول ریسه ای زرکوب، آستر بدرقه کاغذی طرح ابر و باد 1 پ 17 - پ (99 برگ)، 9 سطر: 78×128؛ قطع: 139×220

موضوع: 1. نماز -- اهل سنت؛ 2. نماز -- احادیث اهل سنت؛ 3. فقه اهل سنت

شماره رکورد: 1207178

7346/2

رساله در ثواب و خواص سوره پس

زبان: اردو

معرفی کتاب: رساله ایست در بیان خواص و فوائد سوره پس در برآمدن حاجات و مهمات زندگی.

آغاز: بسمله، پس کی حسب ... هی جوکه ... زکوة ستر بار پر هی زکوة هی فارغ هو جاوی اور واسطی صاحب تاثیر هونیکی سات بار پرهوکو...

انجام: ... اور جسکو کہا ناکم هونیکا اندیشه هواس سورة پرهکردم کردی خواپکاهو اورخو

کاتب: احتمالا محمد عبد الحفیظ خان (به قرینه شماره 1 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: قرن 14؛ محل کتابت: احتمالا پاکستان؛ یادداشت ها: به قرینه شماره 1 و 3 مجموعه احتمالا تاریخ کتابت: نسخه حاضر بین سالهای 1324ق - 1327ق است.

برگ 18 پ - 24ر (99 برگ)، 9 سطر: 85×151؛ قطع: 139×220

عنوان های دیگر: ثواب و خواص سوره یس

موضوع: 1. قرآن سوره ها و آیه ها، خواص -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. قرآن (ختم یس)؛ 3. ادعیه قرآن

شماره رکورد: 1210245

7346/3

محمد نواز علی سجاد

مثنوی مهر و ماه/ محمد نواز علی سجاد

زبان: اردو

آغاز: بسمله، حمد و شکر خاکی هی یه راه * صفحه دل په لکهبی بسم الله * هی خلاف عالم و دانا * وحده لا شریک له حقا...

انجام: ... نام اب اسکاسینی خاطر خواه * هی بهب مثنوی مهر و ماه * تاریخ طبع زاد مصنف دام اقباله * جس گهری کثنوی تمام هوی * فکر تاریخ اختتام هوئی * هاتف غیب نی علی سی کها * باغ معنی کهلا هی اب زیبا

انجامه: خامه فیضی مین کب طاقت وه هی * جو لکهی توصیف گر کچه آیکی * فکر بر تاریخ کی آیی صدا * واه واکیا خوب لکهی مثنوی

کاتب: محمد عبد الحفیظ خان (به قرینه شماره 1 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: [1324ق.- 1325 ق.]، محل کتابت: احتمالا پاکستان؛ آرایه ها: جای سرلوح و کتیبه، چند برگ ابتدای نسخه جدول دو ستونی؛ یادداشت ها: در انتهای نسخه خاتمه طبعی در باب نظم کتاب و این که در زمان نواب علی بهادر علی و طبع (سرودن) به ارشاد مولوی محمد حسین لکهنویی بوده، نیز قطعه (ماده تاریخ) طبع مثنوی به سال 1267ق. به شعر از سید اسمعیل حسین صاحب معروف به منیر، محمد عبدالرحمن احسن بن محمد حسین صاحب مطبعه محمدی و ماده تاریخ تحریر نسخه به تاریخ 1324ق. - 1325ق از سید ابوالحسن صاحب متخلص به فیضی، آمده است. برگ 26-25 و 99-98 نانوشته است. در ماده تاریخ انتهای نسخه از حافظ سید ابوالحسن متخلص به فیضی به شعر، اشاره به تحریر (1325-1324ق) و عبدالحفیظ نام برده شده است.

گ 27 پ- 97 پ (99 برگ)، 9 سطر (دو ستونی): 302 ×90؛ قطع: 139×220

عنوان های دیگر: مهر و ماه

موضوع: 1. شعر اردو -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 1208680

7347/1

ننگرهاری، عبدالکریم بن درویزه، - 1072ق.

مسایل زنان / شیخ عبدالکریم بن آخوند درویزه ننگرهاری

زبان: فارسی و عربی

معرفی کتاب: رساله ای است از عبدالکریم (کریمداد) فرزند آخوند دریوزه ننگرهاری [پدرش صاحب کتاب شرح بدأ الامالی] در فقه اهل سنت درباره مسایل زنان از جمله ایمان، وظایف شوهرداری، ثروت و دارای، اخلاق، حیض و نفاس، روزه، نماز و ...

نویسنده در آغاز کتاب می گوید: «مسائلی چند خالص [آغاز مشترک 14: 736: خاص اهل سنت و جماعت خاص برای زنان جمع سازد و این کتاب مسایل زنان نهاده] از برای زنان جمع سازد تا ایشان را عمل کردن مسائل که از آتش دوزخ خلاصی باشد». از دیگر آثار وی عبارت است از: ایمان و کفر، ارشاد الطالبین، تقاریر عرفانی، تنبیه الغافلین، شرح منظومه کریمداد، مکتوبات عبدالکریم درویزه، تذکرة الابرار و الاشرار، مخزن الاسلام.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین و العاقبت للمتقین الصلوات علی رسوله محمد و آله اجمعین بعد از آن می خواهد فقیر حقیر خدمتکار مسلمانان عبدالکریم بن مخدوم درویزه ... که مسأله چند خالص از برای زنان جمع سازد تا ایشان را عمل کردن

انجام: ... آوازی شنید معنی آن این بود که جماعت رسیدن جماعت جد و جهد بسیاری تمامی این از تو قبول کردم و این حکایت در فواید آورده است نقل مفتاح الجنان تمت

انجامه: تمام شد کاری من نظام شد کاتب فقیر جمال الدین سیال ولد ابراهیم ... سوال اگر تو را پرسید در کلمه چند کلام است جواب بگو که لا اله مکام کفر است الا الله مکام ذات است و محمد رسول الله ما حوت است

منابع: مشترک 14: 736؛ مشار 2: 4733

خط: نسخ ناخوش تحریری؛ کاتب: جمال الدین بن سیال بن ابراهیم؛ آرایه ها: کلمه «مسئله» و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ یادداشت ها: در انتهای نسخه چند حدیث، ادعیه و آیات قرآنی آمده است. آسیب ها: رطوبت دیدگی، کرم خودگی و شکنندگی اوراق و جلد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج یک لا، تریاکی تیره.

برگ 1 - 55 ر (99 برگ)، 16-17 سطر: 101×155؛ قطع: 207160

عنوان های دیگر: فقه زنان

موضوع: 1. زنان در اسلام؛ 2. زنان -- اسلام؛ 3. زنان -- وضع حقوقی و قوانین (فقه اهل سنت)

شماره رکورد: 1201894

7347/2

سنامی، مبارک فیض الله، قرن 9 ق.

راحت القلوب / مبارک فیض الله سنامی

زبان: فارسی- عربی

معرفی کتاب: کتابی است اخلاقی بر مبنای آموزها و عقاید مذهبی و حکایات مشتمل بر بیست باب. مؤلف کتاب مبارک بن فیض الله سنامی زنده در سال 850ق. [نسخه ها 2: 1155 نام مؤلف شامی آمده است]. می باشد. تحریرهایی از این کتاب با عناوین «منهاج الابرار» و «تنبیه الغافلین» نیز دیده شده است. عناوین باب های کتاب چنین است: 1- ذکر قیامت 2- خوف قیامت 3- عقوبت و عذاب دوزخ 4- انواع نعمت های بهشت 5- حقوق مادر و پدر و همسایه 6- منع ربا 7- زکاة عشر 8- خمر و مناهی 9- فضیلت نمازگزاران 10- فضیلت قرآن 11- فضیلت روزه 12- حقوق شوهران و زنان 13- منع دوروغ 14- غیبت 15- حسد 16- تکبر 17- خلق و نیکو و خشم فرو خوردن 18- قناعت و پندها و حکایات 19- منع زنا و داستان ابوشحمه 20- زشتی نوحه کردن بر مردگان.

آغاز: بسمله، رب یسر و تمم بالخیر الحمد الله رب العالمین ... بنده ضعیف مبارک فیض الله سنامی که هیچ کاری مهمتر از ایمان نیست زیرانک حیوة ابدی و دولت سرمدی...

انجام: ... پس ای بنده آخر از کجاست الهی ما را و جمله مسلمانان را از رحمت خود بی نصیب مگردان بمن کمال کرم والله اعلم بالصواب...

انجامه: یا الله تمت تمام شد کار من نظام شد کتاب راحت یا الله القلوب در روز چهارشنبه تمام شد کاتب الحروف حقیر جمال الدین بن .. ساکن مچورا

منابع: نسخه ها 2: 1155؛ گنج بخش منزوی 2: 927؛ مشترک 4: 2340-2343

آرایه ها: عنوان باب و خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی برگ 55 پ - 99 پ (99 برگ)، 16 سطر: 104×156؛ قطع: 207×160

موضوع: 1. اخلاق دینی؛ 2. اخلاق اسلامی؛ 3. داستان های اخلاقی

شماره رکورد: 1202978

7348

نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672ق.

تحریر اصول الهندسة و الحساب/ محمد بن محمد الحسن الطوسی

زبان: عربی

معرفی کتاب: اقلیدوس (euclide) نام کتابی است در هندسه و حساب که به اسم اوقلیدس مهندس و نجار صوری از مشاهیر فلاسفه یونان مشهور شد. اسحاق بن حنین این کتاب را به عربی ترجمه کرد و ثابت بن قره حرانی آن را اصلاح نمود. سپس خواجه نصیر طوسی نیز آن را در پانزده مقاله تحریر نمود.

آغاز: بسمله، رب پسر و تمم بالخیر الحمد لله الذی منه الابتداء و الیه الانتهاء و عنده حقائق الانباء و بیده ملکوت الاشیاء محمد بن محمد الحسن الطوسی ... و بعد لما فرغت عن تحریر المجسطی...

انجام: افتاده: الضلع الاطول من المثلث یوتر الزاویة العظمی فلیکن ضلع اب من مثلث ا ب حاطول من اح نقول فزاویة ح اعظم...

منابع: الذریعه 3: 382؛ مرعشی 59: 5؛ معجم المطبوعات 2: 1251؛ مجلس 2: 85؛ مشار عربی ص 164

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: سرفصل ها، عناوین و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: الحاقی، گالینگور سیاه، عطف و گوشه ها تیماج یک لا، قهوه ای روشن

16 برگ، 11 سطر: 63×129؛ قطع: 145×232

عنوان های دیگر: تحریر اقلیدس؛ تحریر اصول هندسه و حساب

موضوع: 1. اقلیدس -- اصول هندسه و حساب -- نقد و تفسیر؛ 2. هندسه -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. حساب -- متون قدیمی تا قرن 14.

شناسه افزوده: الف. کوفی، حجاج بن یوسف. مترجم؛ ب. حرانی، ثابت بن قره. مترجم

شماره رکورد: 1238992

7349

شیخ الاسلام هروی، احمد بن یحیی

حاشیة التلویح الی کشف حقایق التنقیح/ حاشیه نویس: احمد التفتازانی المشهور به شیخ الاسلام (حفید هروی)؛ شارح: مسعود بن عمر تفتازانی؛ نویسنده :متن صدر الشریعه عبدالله بن مسعود محبوبی

زبان: عربی

معرفی کتاب: التلویح الی کشف حقائق التنقیح شرح کتابی است با عنوان «تنقیح الاصول» از صدر الشریعة عبیدالله بن مسعود محبوبی بخاری (747ق.) احمد تفتازانی نیز حاشیه ای (نسخه حاضر) بر این شرح سعدالدین تفتازانی با عنوان «قوله- قوله» نوشته است. بر کتاب تلویح، حسن بن محمد شاه فناری، محمد بن فرامرز مشهور به ملا خسرو زکریای انصاری نیز حاشیه نوشتند. در اکثر منابع اشاره ای به احمد تفتازانی (شیخ الاسلام هروی) که بر کتاب تلویح سعد تفتازانی حاشیه یا شرحی نوشته باشد، نشده است. لیکن نسخه دیگری از این حاشیه در کتابخانه ندوة العلماء در لکهنو موجود است.

تاریخ تالیف: 758ق.

آغاز: بسمله، قوله احکم بکتابه اصول الشریعهة هذا العبارة الوثیقة...

انجام:... قوله ویصر عطف آه هذا علی تقدیر ان یعطف علی البدل و الا فیجوز عطفه علی الطعام اعنی المبدل منه تامل

انجامه: اما بعد فمن الواهب ... کتبه هذه الحاشیة الشریفة للشیخ الاجل الاعظم الکامل احمد التفتازانی المشهور بشیخ الاسلام الهروی نورالله مرقده علی ید الفقیر المذنب محمد حامد بن شیخ اسمعیل بن شیخ محمد عفی عنهم فی یوم الجمعة بعد صلوة الفجر عاشر شوال سنة ألف و تسع و ثمانین من هجرة .... دار السلطنه جهان آباد اللهم لنا .... الراحمین آمین

منابع: مجلس 12: 124؛ معجم المطبوعات 2: 1963؛ مرعشی 5: 108؛ ریحانة الادب 4-3: 295؛ فهرست نسخه های خطی عربی ندوة العلماء ص 257

خط نستعلیق؛ کاتب: محمد حامد بن شیخ اسمعیل بن شیخ محمد؛ تاریخ کتابت: 1089 ق.، محل کتابت: دار السلطنه جهان آباد؛ آرایه ها: عناوین «قوله» و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی مرتبط با متن با نشان «12، ه، علی حلی، حسن حلی، علی عران، ملا علی، منه»؛ گ 156پ: یادداشت مقابله «ثم تمت المقابله مع المنقول عنها من غرة ذی القعده من السنة المذکوره

الحمد لله اولا و اخرا» یادداشت ها: برگ ظهریه: مطلبی در باب نکاح به نقل از جامع الشتی... کتبه غلام جیلانی عفی عنه، دو بیت شعر فارسی؛ کاغذ: هندی نخودی آهار مهره؛ جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی فرسوده، ترنج و لچکی با نقش گل و بوته، مجدول، عطف پارچه منقوش صورتی.

156 و 1 برگ، 21 سطر: 162×65؛ قطع: 122×225

موضوع: 1. تفتازانی، مسعود بن عمر، 722-792؟ق. التلویح فی کشف حقائق التنقیح-- نقد و تفسیر؛ 2. صدر الشریعه الثانی، عبیدالله بن مسعود، -748؟ق. تنقیح الاصول -- نقد و تفسیر؛ 3. اصول فقه اهل سنت -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 1205563

7350

مجموعه رقعات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه ای از سواد فرمانها و رقعات و عرایضی که بین افراد مختلف حکومتی رد و بدل شده که اسامی بعضی از آن ها به شرح زیر است: ناظم صوبه کابل، ابواکبر صوبه دار کشمیر، قمرالدین خان بهادر، نواب غازی الدین خان بهادر، عرضی والده فرخ سیر قاضی محمد سلیم، نواب محمدامین خان بهادر، نواب عبد الصمد خان بهادر ناظم صوبه لاهور، نواب عزیزخان بهادر، راجه اجیت سنگه راغفور، راجه جی سنگه راجه جگت سنگه، راجه جهله رام بهادر صوبه دار اله آباد و ....

آغاز: بسمله، حمد بی حد خالقی را سزد که سینه رازداران بجناب جمال بی مثالش گلشن و دیده دیده وران بفروغ...

انجام: افتاده: .... خصوصا که اینه بوزن ... نیم آثار و بحلاوت ... ریشه در دل ها آرند و آنناس هم دو قسم است یکی کلان می شوذ همانست که در ملک شما خواجه شد دویمی... آنناس می گویند...

خط: نستعلیق و نستعلیق شکسته ناخوانا، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی عبارات و عناوین به سرخی؛ یادداشت ها: با توجه به نوع خط به نظر می رسد کاتب نسخه دو نفر باشند. آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، پاشیدگی مرکب، گسیختگی شیرازه،

پاشیدگی مرکب؛ کاغذ: هندی نخودی رنگ؛ جلد: صحافی جدید، مقوایی کاهی رنگ، عطف گالینگور پارچه ای طوسی

15 سطر 163×98؛ قطع: 164×229

عنوان های دیگر: عنوان روی جلد: خطوط قدیمه فارسی

موضوع: 1. نامه های فارسی -- قرن 13ق.؛ 2. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. نثر فارسی -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 1248087

7351

حکیم خلیل الرحمن، قرن 13ق.

ادویه و علاج/ تصنیف حکیم خلیل الرح

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ایست در درمان بیماری ها با استفاده از ادویه و گیاهان دارویی مرکب، که با عناوین «علاج» و «بجهت» ابتدا نام بیماری و سپس ادویه های ترکیبی و مقدار و چگونگی ترکیب آن ها در درمان بیماری را بیان می کند.

آغاز: یا علی مدد در علاج تب کرم و تب لرزه و درد دندان و درد سر و درد پهلو و باد...

انجام: ... از آب لیمو کاغذی و غیره داده تا یک [کمی] از دست بمالد بوره باز در شیره تازه تر کند همچنان که تا چهل روز سایه گذاشته در عمل آن هر چه داند بکند تصنیف حکیم خلیل الرحمن (ساکن ریاست تونک)

خط: نستعلیق؛ کاتب: احتمالا حکیم خلیل الرحمن؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: هند: تونک؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی کلمات که با حرف ص مشخص شده به سرخی؛ یادداشت ها: با توجه به انتهای نسخه که نوشته شده «تصنیف حکیم خلیل الرحمن» احتمالا این نسخه دست نامه ای بوده که به جهت کار خویش تحریر نموده است. (خط مؤلف)؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، گسیختگی شیرازه، جلد نسخه نیز فرسوده و آفت زده است. با توجه به شماره گذاری پیشین نسخه به نظر می رسد از برگ 2 تا برگ 14 افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش تیماج تریاکی

رنگ، عطف پارچه قرمز.

63 برگ، 17 و 18 سطر: 113×195؛ قطع: 246×162

عنوان های دیگر: رساله در خواص ادویه و درمان بیماری ها

موضوع: 1. گیاهان دارویی -- دستنامه ها -- هند؛ 2. پزشکی سنتی؛ 3. داروشناسی-- دستنامه ها

شماره رکورد: 1258752

7352

رسالة الوافیه فی علم القافیه/ عبدالرحمن جامی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در قواعد علم قوافی خود در دیباچه [نسخه حاضر فاقد دیباچه مذکور است]. از این رساله بنام مختصر وافی بقواعد علم قوافی نام برده است که به درخواست بعضی اجله اصحاب، در یک مقدمه پنج فصل و یک خاتمه نگاشته است. مقدمه در تعریف قافیه؛ فصل حروف قافیه نه است: روی، حرف زاید شش است، ردف، مجهول، قید، تاسیس، دخیل، خروج، مرید، نایره، وصل، اشباع، خذو، توجیه؛ فصل چون حرف روی ساکن باشد ... ؛ فصل عیوب قافیه چهار است؛ خاتمه قافیه بر دو گونه است معمول و غیر معمول. عناوین و فصول نسخه حاضر در مقایسه با نسخه (12215) 2215/2ف) در فهرست همین کتابخانه (فاقد نام مؤلف) کمی مغشوش است.

آغاز: بسمله، بر قافیه سنجان نظم پوشیده نماند که قافیه در عرف شعرای عجم عبارتست از تمام ان چه که تکرار آن در آخر جمیع ابیات واجب باشد...

انجام: ... بر وجهی که حرف دال را از جانب ردیف [اعسار] کرده است و آن بیت خصم شتر دست را فرمان نمی کند زائروی سعد ذابح آهخته کارد است تمام شد رساله قوافی

منابع: ملی 5: 310 ؛ مشترک 13: 2695؛ کتابخانه جامعه ملیه اسلامیه دهلی نوش 5: 368؛ گنج بخش ش 1955

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی عناوین و کلمات و علائم شواهد شعری به سرخی؛ یادداشت ها: برگ 5 پ- 6 ر: دستور ترکیب یک داروهای گیاهی، اسامی افراد و محل سکونت شان با خطی تقریبا ناخوانا و جوهر کم رنگ؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی و آفت زدگی، مرمت و وصالی برخی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی کاهی

6 برگ، 15 سطر: 190×97؛ قطع: 232×155

عنوان های دیگر: رساله در قافیه؛ رساله قوافی؛ مختصر وافی در علم قوافی

موضوع: 1. قافیه

شماره رکورد: 1262833

7353

هژده نسخه جات

زبان: اردو

معرفی کتاب: رساله ای است در طب سنتی مشتمل بر نسخه داروئی (گیاهی) و طریقه استعمال آن در درمان بیماری، از جمله نسخه ی قوت باه، طلاء، خضاب، بواسیر بادی و خونی، آتشک، جذام، سپید داغ، ضماد درد چشم، ضیق النفس و .... جدول فهرست مطالب نسخه به فارسی در برگ 1.

آغاز: بسمله، نسخه قوت باہ ایک سیر گاجر مقشر استخوان دورکی هوئی آده سیر مویز منقی تخم دوروکی هوئی...

انجام: .... اگر ایک بری انارین آه آئین توقی ها ورنه دو چار انارون بن دوائی مذکورہ کو بردی

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: دارای جدول، جای سرلوح بدون تزئین و تذهیب؛ کتیبه ساده با نقش «بسم الله الرحمن الرحیم» به سرخی نیز جدول دور سطور، عناوین، سرفصل ها در کتیبه های کوچک به سرخی؛ کاغذ: هند نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای گل دار با زمینه نخودی روشن

13 برگ، 16 سطر: 105×212؛ قطع: 179×271

موضوع: 1. پزشکی سنتی؛ 2. گیاهان دارویی -- دستنامه ها - هند؛ 3. داروشناسی -- دستنامه ها

شماره رکورد: 1262853

7354

برگزیده قرآن

زبان: عربی

آغاز: بسمله، حم تنزیل الکتاب من الله العزیز الحکیم...

انجام: ... قل ما عند الله خیر من الدهر و من التجارة والله خیر الرازقین

خط: نسخ مایل به رقاع، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: مجدول داخلی به سرخی و سیاهی، رموز سجاوندی به سرخی، سرسوره ها در کتیبه ساده به سرخی، ختم آیات مزین به دوایر زرد رنگ با شعاع سیاهی، شمسه های قطره ای شکل با شرفه مذهب مرصع در حاشیه برخی اوراق، شمسه الوان در انجامه نسخه؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی و شکنندگی اوراق؛ کاغذ: هندی شکری؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی تیره، مجدول، ترنج با نقش «الله کافی» و چهار کتیبه کوچک با نقش «لایمسه الا المطهرون» و سرترنج با طرح گل و بوته و شرفه زرین و چهار لچکی به شیوه سوخت ضربی

45 برگ، 17 سطر: 125×186؛ قطع: 168×255

عنوان های دیگر: سور منتخب از قرآن

موضوع: 1. قرآن -- برگزیده ها

شماره رکورد: 1273825

7355

امیرخسرو، خسرو بن محمود، 651-725ق.

نصاب بدیع العجایب/ امیر خسرو دهلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: فرهنگ عربی به فارسی مختصر و منظوم، که در آن تجنیس به کار برده است. در فهرست های مختلف آغاز نسخه «مصر شهر و شهر ماه و ماء آب و خوف

سهم» آمده است. لیکن در (فهرست الهیات 1: 289) آغاز نسخه «علامات الفاظ مشترک مش معرب مع عربی ع فارسی عربی بجای فارسی فارسی مقدم» آمده است. نسخه حاضر با آغاز نسخه الهیات مذکور، مطابق است (بدون ذکر عنوان). احتمال می رود این قسمت مقدمه در باب انواع تجنیس در ص.1 نسخه حاضر جزو نسخه امیر خسرو نباشد و بعدها توسط کاتبان اضافه شده باشد. بر نصاب بدیع العجایب امیرخسرو دهلوی شرح هایی نیز به صورت مختصر یا به تفصیل نوشته شده است از جمله: (گنج بخش 2: 424-425)

آغاز: بسمله، رب یسر وتمم بالخیر علامات الفاظ مشترک مش معرب مع عربی ع فارسی عربی بجای فارسی فارسی مقدم فم تجنیس در لغت همچنین بودن دور اصطلاح بودن .... مصر شهر و شهر ماه و ماء آب و خوف سهم * سهم تیر و اجنحه چه بال باشد بال جان...

انجام: ... این سه صفت هست ده تمام * چار قطع قصه ای امام * لیک منقوط دو بیت آمد ازان * تا بعارض عاجز آید اندر آن * تمت تمام شد نصاب بدیع العجایب بعون الملک الوهاب العزیز

منابع: نسخه ها 3: 2037؛ الهیات 1: 289؛ گنج بخش 2: 425؛ ملی ملک 8: 166

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها و علائم و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ یادداشت ها: نسخه دارای اغلاط نوشتاری فراوان می باشد. به نظر می رسد که کاتب نسخه شخصی کم سواد بوده است. کاغذ: هندی شکری؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی با طرح گل رز، عطف پارچه نخودی روشن

14 صفحه، 12 سطر: 120×180؛ قطع: 170×250

عنوان های دیگر: نصاب تجنیس الفاظ؛ نصاب امیر خسرو

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه های منظوم -- فارسی

شماره رکورد: 1264899

7356

طریقه تعویذ و عملیات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل بر تعویذات و عملیات جهت رسیدن به مقاصد خوب یا بد از طریق پر کردن طرح رباعی که شامل رباعی سی عدد مخمس یا خماسی شصت عدد بیست و یک عدد؛ تکسیر اسم طالب و مطلوب بر اساس طرح رباعی یا ثلاثی، نمونه تکسیر سوره لیل و مزمل در جدول 16 خانه ای، تکسیر آیت الکرسی جهت رفع دیوانگی؛ تعویذ جهت علاج جلق زده، تشخیص حقیقت بیماری بر اساس دو لوح حیات و ممات در جدول 15 خانه مرکب از حروف رمزی؛ نسخه پستان زن؛ دو نسخه سیاهی مشتمل بر داروهای گیاهی به اردو و فارسی؛ دعا و طریقه انجام آن برای زیاد کردن شیر و گریه کودک.

آغاز: بسمله، طریق پر کردن رباعی چون خواهد که رباعی پر کند آن چه جمع عدد باشد از آن سی طرح دهد کنار و هر چه باقی ماند چهارم حصه بگیر اگر یک ماند از خانه سیزده عدد پر کند اگر دو ماند از خانه نهم پر کند اگر سه ماند از خانه پنجم پر کند...

انجام .... نوع دیگر هر عورتی که لجه باشد شیر نباشد این پنج حروف نوشته در پستان او بندد فی الحال شیر زیاد شود مجربست اینست یا قید یا تیدهل تری من باشید گریه کودک نوشته در گلو بندد نقش اینست (جدول اعداد ابجد و حروف رمزی)

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ یادداشت ها: در انتهای نسخه یادداشت الحاقی در مورد چگونگی برآمدن حاجات و دعای محبت به نقل از کتاب «جواهر خمسه» آمده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی کاهی، عطف پارچه ای گل دار

عنوان های دیگر: تعویذات و عملیات

موضوع: 1. علوم غریبه؛ 3. علوم غریبه اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 4. طلسم ها و تعویذها

شماره رکورد: 1300389

7357

جعفر بن محمد (علیه السلام)، 83 - 148ق.

فال توکل / منسوب به امام جعفر صادق (علیه السلام)

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این فال بر اساس چهار حرفت و ک ل = توکل می باشد و چگونگی انجام آن بدین گونه است که فاتحه بخواند و سه بار درود فرستد و سه بار قرعه بیندازد و آن چه حروف در سه بار بیفتد بدان عمل نماید برای مثال برخی ترکیبات این حروف ت ت ت ب ت ،ک، و ل ،ک، ل ل و ل ل ک و ... که در ذیل آن تعبیر فال آمده است عنوان روی جلد تعبیرات حروف تهجی

آغاز: الحمد لله رب العالمین والعاقبت للمتقین والصلوة علی .... بدان که فال توکل ست اول باید که فاتحه بخواند و سه بار درود بفرستد و توکل از خدای عز و جل...

انجام: ... صبر کن تا کار تو سرانجام شود و بکام دل برسی و اندرین کار چند روز توقف کن و نیت صادق دار تا کار تو بمقصود رسد.

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین تعبیر فال به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی مختصر، مرمت و وصالی لبه های کل اوراق نسخه، انتهای نسخه افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی سدری، عطف پارچه گل دار قرمز

11 برگ، 11 سطر: 100 × 163؛ قطع: 179×253

عنوان های دیگر: فالنامه توکل؛ فالنامه امام جعفر صادق (علیه السلام)

موضوع : 1. فال گیری؛ 2. علوم غریبه اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1300212

منیر، شرف الدین یحیی

7358/1

فالنامه حضرت شرف الدین یحیی

زبان فارسی و اردو

معرفی کتاب: برای فال ابتدا وضو کند فاتحه بخواند و نیت کند و در یک لحظه از یک تا سه (3-1) سه عدد بگوید و نتیجه فال را که به شعر (به زبان اردو) با توجه به ترکیب اعداد یک تا سه مرتب شده اند، بخواند.

آغاز: بسمله، فالنامه حضرت شرف الدین یحیی منیر قدس الله سرها اول باید وضو کند بعد فاتحه بخواند اول نیت کند در یک دم 3 سه سطر الف کشد و 3 سه گان طرح دهد و هر چه باقی ماند جمع کند و تفصیل نظر این که آید ظاهر آید ابیات این است * نکو فکرمین پر نکردل اوداس * جوکچه دلمین هی لونویچنکی آس...

انجام: ... 321 اپنا فصد کی رخس تیز کر * تون اسبات سون شکی پر هرکتی تمت تمام شد کار من نظام شد

خط: نستعلیق و نسخ، محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: لکه و آفت زدگی مختصر، بر اساس شماره گذاری پیشین اوراق نسخه که از صفحه 34 آغاز می شود به نظر می رسد این نسخه دارای رساله های دیگری نیز بوده که از این مجموعه افتاده است. کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی طرح ابره، عطف پارچه قرمز

گ ار-2ر (25 برگ)، 12 سطر: 95×155؛ قطع: 145×195

موضوع: 1. فال گیری؛ 2. فال گیری -- شعر

شماره رکورد: 1292343

7358/2

بروج فلکی و متولدین آن

زبان: اردو

معرفی کتاب: رساله در بیان خصایص فرزند در بروج فلکی دوازده گانه.

آغاز: بسمله، بیچه بیان جان یکی تولد فرزند او دختر ... هی اکر ... برج حمل کی تولد هو اتو شکری هو ریکا اور...

انجام ... 12 حوت خانه مشتری ماده آبی مانس گن ورگ بوزنه نحس روز پنجشنبه هی بیج مین راس هی تمت تمام شد.

خط: شکسته نستعلیق

گ 2ر- 4ر (25 برگ)، 11 سطر: 95×145؛ قطع: 145×195

موضوع 1. علوم غریبه اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. بروج دوازده گانه -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. اخترگویی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1292963

7358/3

دعا برای دفع آسیب

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دعا در شفای حول دل، درد جگر، گریستن کودکان، برقرار ماندن عمل، تب، درد شکم، قی، زائیدن بچه دشوار باشد نوشتن تعویذها در وقت سعد و نحس، دعای محبت و عداوت، گشایش بخت، فتوحات و گشایش رزق، فروختن متاع و ... این تعویذها و دعاها در جداول که در خانه های آن اعداد ابجد، حروف و کلمات رمزی و برخی اشکال که به گونه ای خاص نوشته شده و گاهی با دستورالعملی همراه است دیده می شود.

آغاز: این فلیته برای دفع آسیب نام مریض و نام مادرش در فلیته مذکور نوشته در پیه پیچیده در چراغ تو روغن انداخته روز بروز رو به روی مریض روشن کند هر آسیبی که در وجود او باشد سوخته گردد...

انجام:... اگر اسب باشد یا برده باشد در گردن بندد بفرمان خدای تعالی فروخته شود اینست بسم الله الرحمن الرحیم ثم افیضو من حیث یا کریم برحمتک و عظمتک یا محیط یا ارحم الراحمین

خط: شکسته نستعلیق؛ یادداشت ها: در انتهای این رساله (برگ 9) دستور تعویذ و روش انجام آن - که در آن داروهای گیاهی نیز دیده می شود- جهت دفع آسیب به زبان اردو آمده است.

گ 4 ر - 8پ (25 برگ) سطرها متغیر: 149×97؛ قطع: 145×195

موضوع: 1. علوم غریبه؛ 2. طلسم ها و تعویذها

شماره رکورد: 1293071

7358/4

فالنامه نجومی

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: فالنامه نجومی دارای دایره بروج، جداول رموز حرفی و اعداد ابجدی، طلسم، جدول بروج و روزهای هفته و نام هر روز جهت فال به فارسی و اردو.

آغاز: دایره بروج بسم الله الرحمن الرحیم زحل روز اول هفته در هنوی سنیچر گویند کمال صورت سیاه چشم دراز گردن ترش روئی پای دراز و در میان کواکب بسیار نحس است

انجام:... و این پلیته بنویس بسوزد ابلیس لعین و شداد لعین و فرعون لعین نمرود لعین قارون لعین هامان لعین خناس لعین دقیانوس لعین عاد لعین ... فالنامه بیمار درین تمت تمام شد

خط: نستعلیق. متن عربی به نسخ؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی طرح ،ابره، عطف پارچه قرمز

گ 10 ر - 15 پ (25 برگ) 11 سطر: 143×95؛ قطع: 145×195

موضوع: 1. علوم غریبه؛ 2. فال گیری

شماره رکورد: 1294529

7358/5

فالنامه منظوم منسوب به حضرت علی (علیه السلام)

زبان: اردو

معرفی کتاب: فالنامه مختصر منظوم به همراه جواب فال، منسوب به امام علی (علیه السلام)

آغاز: کی فال یهه علی حضرت کامدام * جوکچهه نیک اور کھود یکھو تمام...

انجام: .... از موده هی اور بارها امتحان مین آیا هی والله عالم بالصواب تمت

خط: نستعلیق

گ 16 ر (25 برگ) 12 سطر: 13386؛ قطع: 145×195

موضوع: 1. فال گیری -- شعر

شماره رکورد: 1296745

7358/6

خاصیت تولد و طالع نامه بر اساس چهار عنصر

معرفی کتاب: رساله در خاصیت تولد فرزند در روزهای هفته به اردو سپس طالع نامه اشخاص بر اساس چهار طبایع (آب، باد، خاک، آتش) و خاصیت اختلاط هر کدام از این طبایع و غالب و مغلوب بودن ،آن ها سپس جدول اعداد رمزی که ترکیبی از صفر و یک است آمده و بر اساس هر گام از خانه های این جدول فال شخص را به اردو آورده است. در انتهای این رساله (برگ 20ر) اسناد بازوبند حضرت رسول صلی علیه و آله را هر کس که در باز و این نقش بندد هیچ آفت و تیغ و تبر و زخم بروی کار نکند این دعا در جدولی خشتی با ذکر اسماء الله و پیامبران و فرشتگان در داخل لوزی و کتیبه داخل جدول نقش بسته است در زیر جدول نسخه شفای جمیع امراض به فارسی و دعا و تعویذ به اردو در جدولی 16 خانه ای که اسامی و اعداد رمزی در آن نوشته شده، آمده است.

آغاز: یکشنبه کون فرزند هواتو نعمت اور دولت کریگا اور بهادر هوگا اور عرکی درازی هی اور سخاوت کیرگا نام اسن فرزند کا مشهور ...

انجام: ... گائیی کی دودهی هریره بنا کر پلانا الله جله شانه دود زاید کریگا مجرب ازموده .... والله عالم بالصواب تمت تمام شد.

خط: نستعلیق

گ 16 پ - 19پ (25 برگ) 13 سطر: 85×144؛ قطع: 145×195

موضوع: 1. فال گیری با روز تولد؛ 2. فال گیری با اعداد

شماره رکورد: 1296854

7358/7

فالنامه

معرفی کتاب: فالنامه ای است در تعیین جنسیت فرزند، علت امراض، درمان رنجور، سرانجام سفر، یافتن گمشده، بازآمدن فراری، تشخیص صدق یا کذب سخنان، تشخیص دوست و دشمن بودن کسی، زمان خوب برای زن گرفتن، منفعت در معامله، پیدا کردن دشمن کسی و ... نیز نقش دعا با اعداد ابجد و حروف رمزی در 4 جدول جهت شفای درد شکم، نیش عقرب و دعای مهر و محبت در انتهای نسخه آمده است.

آغاز: یا فتاح بسمله، اگر کسی پرسند این حامله فرزند نرینه زاید یا دختر نام حامله نام آن روز ابجد درآورده ...

انجام:... نوع دیگر این نقش اگر زن بر چرخه بندد مرد بر آن مبتلا و بی قرار شود این است مجرب + جدول اعداد رمزی

خط: نستعلیق

گ 21 ر- 25 ر (25 برگ)، 12 سطر مورب، 85×136؛ قطع: 145×195

موضوع: 1. فال گیری؛ 2. علوم غریبه

شماره رکورد: 1297143

7359

لاهوری، محمد اسحاق، قرن 11ق.

فرح الصبیان (عربی به فارسی) / مولوی شیخ محمد اسحاق لاهوری

زبان: عربی و فارسی

معرفی کتاب: نصاب منظوم واژه های عربی به فارسی است البته برخی کلمات هندی نیز بین اشعار دیده می شوذ مؤلف مولوی شیخ محمد اسحاق لاهوری در روزگار شاهجهان (1037 ق. - 1067ق) می زیسته است. از دیگر آثار وی «نصاب الصبیان» و «فرح الصبیان» (نصاب فارسی به هندی) است.

آغاز: بسمله رب پسر و تمم بالخیر حمد و ثنا خدا را کو افرید جان * کرد اختران معلق بر سقف آسمان * گویم درود بیحد بر روح مصطفی * هم بر چهار یاران مقبول کبریا * مسکین ضعیف بنده اسحاق زین نکات * نامید فرح صبیان نادر عجب لغات...

انجام: ... ابیات فرح صبیا با ذوق هر که خواند * عجب العجب غرایب نادر لغات

انجامه: تمت تمام شد نسخه نصاب فرح صبیان

منابع: مشترک 14: 198

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: حروف مقطعه بین سطرها به سرخی؛ آسیب ها: جویدگی اندگ در لبه های کاغذ؛ کاغذ: هندی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، روکش کاغذی نخودی با نقش گل و بوته های درشت، حاشیه پارچه نخودی روشن، اندرون و آستر بدرقه کاغذ نخودی

3 برگ، 24 سطر: 192×112؛ قطع: 255×177

عنوان های دیگر: نصاب فرح صبیان

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه ها فارسی؛ 2. زبان عربی -- واژه نامه های منظوم -- فارسی؛ 3. واژه نامه های چندزبانه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 2938358

7360/1

ساعت نامه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در دانستن ساعت های نیک و بد شب و روز را به چهار وقت: زکی، بین، رنجه و احراق تقسیم و نیک و بد انجام هر کاری را در هر یک از این چهار وقت آورده است هرکاری در وقت صالح انجام شود نیک است. هر کاری در وقت بین انجام دهد نه نیک است نه بد بلکه میانکی است. در وقت رنجه نیز هیچ کاری نباید انجام داد چون بر خلاف زکی است احراق نیز مانند رنجه می باشد با این تفاوت که بهبودی در آن نیست. سپس به بیان این چهار وقت در روزهای هفته با تقسیمات: اول وقت، نیم پاس و یکپاس پرداخته است.

آغاز: بسمله، ساعت نامه هر کاری که بکند بدین ساعت بکند تا کار بمراد رسد انشا الله تعالی در شب و روز چهار وقت آفریده است و دروی چهار ساعت گردانیده اول وقت را زکی نام نهاده دویم را بین سیوم وقت را ...

انجام: ... روز شنبه اول وقت یکپاس احراق نیم پاس بین نیم پاس رنجه نیم پاس احراق یک پاس بین نیم پاس تمام شد ساعت نامه و این را زکی نامه خوانند در تاثیر دم

خط؛ نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی مختصر و پاشیدگی مرکب؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی نخودی

گ 1-3ر (6 برگ)، 22 سطر: 112×191؛ قطع: 154×240

عنوان های دیگر: زکی نامه؛ اختیارات ساعت نیک و بد

موضوع: 1. اخترگویی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. خرافات؛ 3. علوم غریبه

شماره رکورد: 1276471

7360/2

رساله در دم راست و چپ انسان و ارتباط آن با خیر و شر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در آغاز کتاب آمده است چنان چه در عالم کبری خیر و شر نهاده است حیات و ممات بواسطه انسان وجود جمیع موجودات بتاثیر انسان است و آن آفتاب و ماهتاب همچنین در وجود انسان دم راست آفتاب است و دم چپ ماهتاب است پس بقای ترکیب انسانی بسبب انسان است بر ضد یکدیگرند یک جا جمع شوند مگر چند وقت یکی آنوقت که از پستی بر بلندی سوار شود دویم در وقت دویدن سیم در وقت شنا کردن چهارم در وقت جماع کردن پنجم در وقت جان بیرون آمدن پس جمیع خیر و شر از این دم های نقول کند نزدیک حکمای هند بمقصود رسد. سپس به بیان چگونگی صحت و خیر یا عدم صحت و شر با توجه به دم راست یا چپ بدن می پردازد، مثلا چگونگی تنفس درست بین انواع دم ها طعام خوردن مجامعت و ارتباط دم ها در فرزند دختر و پسر فصد، بذر پاشی به هنگام زراعت، هدیه فرستادن جنگ کردن، برآمدن حاجات، عیادت بیمار، پاسخ به سائل و عنوان روی جلد عملیات

آغاز: بسمله الحمد لله بدان اسعد الله تعالی فی الدارین که حکمتهاست و دانستن علم ابدان مقدم است...

انجام: ... حقایق گفته شد اگر تمام حقایق گفته شود کتاب دراز گردد خیر الکلام باقل گفته آید بنابر ان اقصار کردم .... جامع بدعاء ایمان یاد آرد کار باعتقاد کند تا مطلب بوصول رسد و الله عالم بالصواب تمام شد

برگ 2ر- 4ر (6 برگ)، 19 - 24 سطر: 115×195؛ قطع: 154×240

موضوع: 1. علوم غریبه

شماره رکورد: 1277776

7360/3

رساله در خواص سوره الم ترکیف

معرفی کتاب: در این رساله به یازده خاصیت خواندن «سوره الم تر کیف» به طروق مختلف از هزار خواص این سوره پرداخته سپس افسون و تعویز «جالوس لوس مرا لوس ارطیوس جهول...» و روش های انجام آن را به اردو و سپس فارسی آورده است. نیز به جهت سگ دیوانه و شغال دیوانه و مارگزیده و عقرب گزیده نیز دعایی به عربی و اردو و طریقه انجام آن به فارسی آمده است.

آغاز: بسمله، ترکیب دعوت سوره الم تر کیف و خاصیت سوره مذکور نوشته می شود سوره مسطور هزار خاصیت دارد اول اینست که جهت هلاکی دشمن پانصد مرتبه در گورستان رفته کارد گرفته در گور کنه دفت کند و سر برهنه بخواند...

انجام: ... چراغ مذکور یک حمایل گل نهد و متن مذکور یکصد مرتبه بر مرچ سیاه خوانده بدمد و مرچ مذکور را در آتش اندازد همین طور بر یازده مرچ خوانده سوزاند هر روز یازده مرچ بر هر مرج یکصد یک مرتبه خواده سوزاند برخاست نماید تا یازده روز مطلب حاصل شود.

گ 4 ر- 6ر (6 برگ)، 20 و 24 سطر: 112×191؛ قطع 240× 154

عنوان های دیگر: خواص سوره الم ترکیف، خواص سوره فیل

موضوع: 1. قرآن -- سوره ها، آیه ها، خواص؛ 2. علوم غریبه

شماره رکورد: 1291702

7361

بدیعی تبریزی، قرن 10 ق.

نصاب مثلث / بدیعی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه ایست نونی در بحر رمل. نصاب واژه های عربی است که با تغییر حرکت آن ها به سه معنی در می آیند مثل ملک در مقایسه آغاز و انجام نسخه با سایر منابع و خواندن متن آن به نظر می رسد نسخه حاضر توسط فرد کم سوادی کتابت شده زیرا دارای غلط های نوشتاری و وزنی زیادی است. این رساله اثر شاعری متخلص به بدیعی از شعرای قرن دهم هجری است که صاحب الذریعه احتمال می دهد همان «بدیعی تبریزی» باشد فهرست مشار اصل این کتاب را از قطرب صاحب مثلث می داند که بدیعی آن را ترجمه کرده است (ص 3276)

آغاز: از پس حمد خداوندی زمین آسمان * کرده ام نظم مثلث جون لالی عمان * در خط یک لفظ باشد سه لغت حاصل شود...

انجام:.... این چنین شعری بدیعی نظر کرد * تا بود روزگار از وی نام و نشان * هست در وادی عصیان مغفرت * ساز ... پیش تو ای معبود جمله جان

انجامه: تمت تمام نسخه نصاب مثاث * بدست خط قادر بخش غفر الله ذنبه

منابع: مشترک 14: 302؛ نسخه های فارسی 3: 2022؛ الذریعه 9: 131؛ مشارص 3276

خط: نستعلیق؛ کاتب: قادر بخش، محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: لکه، شکنندگی لبه اوراق و آفت زدگی مختصر؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی طرح گل، عطف پارچه ای نخودی روشن

4 برگ، 12 سطر: 184× 120؛ قطع 176×249

عنوان های دیگر: مثلثات منظوم؛ نظم مثلثات؛ نظم مثلث

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه های منظوم -- فارسی

شماره رکورد: 1308024

7362

محمد عبدالله حکیم

مجربات الشافیه/ محمد عبدالله الحکیم صاحب

زبان: فارسی، دیباچه به عربی

معرفی کتاب: مقدمه این نسخه به عربی است مؤلف می گوید که این کتاب حاصل تجربیات پزشکی مؤلف و گفته های حکیم عبدالقادر- که در سفر حج با وی آشنا شده بود- است که با استناد به 111 کتاب در مدت 11 سال گردآوری کرده است. مطالب متن نسخه به ترتیب با عناوین «مجرب» نام بیماری و تعریف آن، «علامت» اشاره به نشانه های آن بیماری خاص، سپس «علاج» که به داروها و طریقه استعمال آن را جهت آن بیماری خاص نوشته شده است. در حاشیه اوراق به عدد جزء کتاب اشاره شده که در متن فاقد عنوان جزء است که عبارت است از: گ1ر: جزء الاول من مجربات الشافیه؛ گ 17 ر: الجزء الثالث؛ گ 25: الجزء الرابع؛ گ33ر: الجزء الخامس؛ گ 41ر: الجزء السادس؛ گ49ر: الجزء السابع؛ گ 57: الجزء الثامن. در منابع و فهرست ها به نام این کتاب دیده نشد.

آغاز: بسمله، الحمد لله الشافی فی الاسقام والحکیم الکافی ... المفید الجواهر الاعراض و الاثار و الخواص اللهم لاستخراج الحدسیة والنقلیة ... اما بعد فیقول المفتقر الی شفاء الکریم محمد عبدالله الحکیم لما توجهت الی شطر الکعبة العظیم و توسلت...

انجام: افتاده:... وسم اگر مشروب است ورقی مبالغه نمایند و اگر ملذوع بود در بستن موضع ... قوت شرط است مکیدن عضو گزیده ضرور است...

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سیاهی و سرخی؛ حواشی با توجه به این که نسخه حاضر در منابع و فهرست ها نیامده است، به نظر می رسد نسخه منحصر باشد. یادداشت ها: ظهریه آستر بدرقه یادداشت تملک به تاریخ 1381/12/2 با امضای مهدی بن حسین خواجه پیری: «مجربات الشافیه در دهلی از انجمن ترقی اردو بمبلغ هفتصد روپیه هندی خریداری گردید مهدی بن حسین خواجه پیری 1381/12/22»؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، پاشیدگی مرکب و شکنندگی لبه های اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی ضخیم؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش گالینگور سبز

63 برگ، 14 سطر: 115×177؛ قطع: 170×262

عنوان های دیگر: مجربات محمد عبدالله حکیم صاحب مجربات محمد عبدالله

موضوع: 1.پزشکی سنتی -- هند؛ 2. نشانه شناسی (پزشکی) 3. بیماری ها -- درمان

شماره رکورد: 1309681

تعبیر الرؤیا

7363

زبان: عربی

معرفی کتاب: خوابنامه ایست مشتمل بر نه فصل. فصل اول در ماهیت و معانی رویا و حقیقت خواب؛ فصل دوم در باب شناخت رویای کاذبه؛ فصل سوم در طبقات و اصحاب خواب بیننده (اصحاب سلاطین، فقها و محدثین، صاحبان دیوان و برید، رویای اصحاب احرار، رویای مردان و زنان، رویای فقرا و سالکین)؛ فصل چهارم در شرح رویای طبقات مردم که در فصل سوم به آن اشاره شد؛ فصل پنجم در معرفت کیفیت رویای صادقه و کاذبه؛ فصل ششم در معرفت سائل و مسئول رویا؛ فصل هفتم معرفت آداب قبل از خواب و تاثیر آن در رویا؛ فصل هشتم در معرفت اوقات رویا دیدن و تاثیر زمان خواب دیدن در تعبیر آن؛ فصل نهم در شناخت ابزار و راه های تعبیر خواب سپس در 57 باب (المقالة) به تعبیر خواب به صورت موضوعی پرداخته شده است که برخی به شرح ذیل می باشند: مقالة العاشر فی رویا المشک و العنبر و العود و الکافور و ورد و ماء الورد و الریحان والزعفران؛ مقالة الحادی عشر فی رویا المشایخ و الشباب؛ المقالة الثانی عشر فی رویا الاغسال و التیمم و الوضوء و اداء الصلوة و الرکوع والسجود والفوز الکعبة و الحج الاحرام؛ المقالة العشرون فی رویا القلم و الدوات والحجرة و الکراس و الکتاب و المصحف؛ المقالة السابعة والعشرون فی رویا الاشجار والفواکه و الریاض والریاحین والتین؛ المقالة الرابعة والثلاثون فی رویا صورت الاغانی والمزمار والناقون و الدف و البربط والمزمار والزد و الشطرنج و القنطرة والمسمار؛ المقالة الخمسون فی رویا الشیطان و الابلیس و الجن و الحرة و ابی العجب و الرجال فهرست ابواب و فصول در افتتاح نسخه با چند برگ افتادگی آمده است.

آغاز: افتاده: ... الادویة و الانهار ... الحیاض و السماحة و الفرق و ... فی الماء الروضاة و الابار والسفینة و القنوات المقالة السادس فی رویاء النور الظلمة و النار التیمم و الشمع والسراج المقالة السابعة...

انجام: افتاده:... و یصیر قریبا له و یصل الی مراده و یترقی امره و یتفرج فی جمیع الغموم و الهموم و انکان اناثا یکون اجود و یتزوج بزوجة مبارکة ... تلک الزوجة و انکان فقیر یصیر غنیا و یرجع الیه الدولة...

منابع: کتابشناسی خوابگزاری چاپ شده در دفتر سوم نسخه پژوهی

خط: نسخ، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی عبارات و برخی سرفصل ها و عناوین به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، گسیختگی شیرازه، مرمت و وصالی اکثر اوراق نسخه. بین برگ 5-6 یک برگ و بین برگ 47-48 دو برگ افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی شکری، عطف پارچه گلدار با زمینه بنفش

49 برگ، 24 سطر: 103×212 قطع: 273×178

عنوان های دیگر: خوابنامه تعبیر خواب

موضوع: 1. خوابگزاری -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2 تعبیر خواب

شماره رکورد: 1314195

7364

امراض و علاج

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ایست به صورت بیاض که به بیان بیماری ها علائم و طریقه درمان با استفاده از داروهای ترکیبی سنتی و گیاهی می پردازد به نظر می رسد که این بیاض دستنامه یک پزشک باشد، زیرا در خلال مطالب مربوط به بیماری ها به بیمارانی اشاره می کند که با تجویز ترکیبات دارویی وی بهبود یافته اند.

آغاز: لقوه: مرضیست که یک شق وجه منجزب می شود ... و آن بر دو قسم است استرخائی و تشنجی استرخائی آن که باعث تراکم ماده بلغم اعصاب اینجانب مسترخی شوند علامتش کثرت بزاق...

انجام: ... سبوس گندم و نمک و زنجبیل و دیگر ضمادات و اطلیه ... انشاء الله تعالی و مرکبات مفصلا می آید فانظر

خط: نسخ تحریری ناخوانا، محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی مختصر، نسخه در ابتدا و انتها افتادگی دارد. برخی از صفحات پشت اوراق، نیز برگ 39 و 40 نانوشته است کاغذ: هندی شکری؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی گلدار، عطف پارچه قرمز

40 برگ، 16 سطر: 243×122 قطع: 155×295

عنوان های دیگر: رساله در طب؛ رساله در معالجه امراض

موضوع: 1. پزشکی سنتی هند؛ 2. پزشکی سنتی نسخه ها و دستورالعمل ها؛ 3. گیاهان دارویی -- دستنامه ها -- ترکیب

شماره رکورد: 1304877

7365/1

تبریزی، محب الله

کتاب النحو/ محب الله تبریزی

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای است در نحو مشتمل بر دو قسم قسم اول در اسم و انواع آن، قسم دوم در فعل و انواع آن.

آغاز: بسمله، و احمده مصلینا [مصلیا] علی عبده فا النحو [فالنحو] علم یعرف به احوال ... اعرابا...

انجام: ... و الهمزة و المنادی المفردة المعرفة منه علی الضم نحو یا زید و المضاف و النکرة منصوبان نحو عبد الله و یا رجلا بغیر معین و الله اعلم بالصواب

انجامه: تمام شد کتاب نحو من تالیف محب الله تبریزی بدست بهادر علی ساکن چهراشو

خط: نستعلیق؛ کاتب: بهادر علی؛ تاریخ کتابت: [1214ق.]، محل کتابت: احتمالا هند: چهراشو؟ آسیب ها: رطوبت دیدگی، پاشیدگی مرکب، آفت زدگی شدید به طوری که برخی از قسمت های متن را ناخوانا کرده است، مرمت و وصالی همه اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی مرمت شده، عطف پارچه راه راه آبی

گ 1-4ر (16 برگ)، 12 سطر: 142×80؛ قطع: 140×210

عنوان های دیگر: کتاب نحو

موضوع: 1. زبان عربی -- نحو

شماره رکورد: 1302697

7365/2

امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651-725ق.

نصاب بدیع/ امیر خسرو

زبان: عربی - فارسی

معرفی کتاب: فرهنگی است عربی به فارسی، مختصر و منظوم. شروحی نیز بر این نصاب نوشته شده است.

آغاز: بسمله، مصر شهر و شهر ماه و ماء آب و خوف سهم * سهم تیر و اجنحه چه بال باشد بال جان...

انجام: .... این سه صنعت هست ده بیت تمام * چار رقصا چار خیفا ای امام * لیک منقوط دو بیت آمد از آن * تا معارض عاجز آید اندر آن

انجامه: التمة [تمت] النصاب البدیع من تصنیف افصح الفصحا ابلغ البلغاء حضرت امیر خسرو دهلوی بتاریخ هیژدهم 18 شهر رجب المرجب سنه 1214 هجری بدستخط ناقص من بهادر علی ساکن چهراشو؟

منابع: نسخه ها 3: 2037

آرایه ها: برگ 4پ- 5ر توضیحات بین سطور و حواشی به سرخی؛ حواشی: بین سطور و حواشی برگ 4پ 5 -ر توضیحات و تقطیع اشعار مرتبط با متن دارد.

گ4پ- 16 (16 برگ)، 12 سطر: 56×152؛ قطع 210×140

عنوان های دیگر: نصاب تجنیس؛ نصاب امیر خسرو

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه های منظوم -- فارسی

شماره رکورد: 1304417

7366

رای، نونده، قرن 12ق.

دستور الصبیان/ نونده رای

زبان: فارسی

معرفی کتاب: چنان که در دیباچه آمده است تألیف طلبه تونده رای است و در آن از نواب فیروز جنگ (م1122 ق. - 1710م.) و عالمگیر (1068-1118ق) نام برده است.

پس نویسنده در این دوران می زیسته است. همچنین از سه رساله دیگر خود: 1. اسمای فارسی 2. افعال فارسی 3. قوانین فارسی نام برده است. چون دستور انشاء برای سلاطین و امیران دشوار بود، این کتاب را برای کودکان و مبتدیان نگاشته است که مشتمل است بر نمونه نامه هایی برای آموزش نامه نگاری (مکتوبات) در سه فصل: 1. به جانب اعلا، مانند خدمت مرشد، استاد، حاکم، آقا پدر و مادر ... 2. به طرف ادنی مانند فرزند، شاگرد، برادر ... 3. به جانب همسران مساوی، همکاران، دوستان. این کتاب در مدارس شبه قاره هند تدریس می شده است.

آغاز: بسمله، حمد وافر دبیری را که انشاء آفرینش حرفی از قلم قدرت اوست نظم لطیف و کرم گستر و کارساز که دارائی خلق است و دانای راز...

انجام: ... مطابق ایمای سامی حواله رحیم باردار نموده بخدمت خواهد رسانید همیشه از مهربانی رقایم یاد فرما و نشاط افزا باشند زیاده...

انجامه: ... الحمد لله که این کتاب نافع مبتدیان مسمی دستور الصبیان بماه پهاکن بروز هولی تمام شده بخط خام بنده کردهاری لاری برای [برادر] مکرمی حکیم محمد شمس صاحب تحریر نموده دعاء طمع دارم زان که من بنده گنه کارم بتاریخ 26 مارچ 1861 عیسوی

منابع: گنج بخش 3: 1177؛ مشترک 5: 313

خط: نستعلیق؛ کاتب: کردهاری لاری؛ تاریخ کتابت: 26 مارچ 1861م. = 9 رمضان 1277 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: مرمت و وصالی برخی از اوراق نسخه و گسیختگی شیرازه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی گلدار، عطف پارچه منقوش با زمینه سیاهی

27 برگ، 10 سطر: 115×158؛ 147×225

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. نامه های فارسی -- قرن 12ق؛ 3. نگارش ادبی

شماره رکورد: 1319618

7367

ابن هشام، عبدالله بن یوسف، 708-761ق.

اوضح المسالک الی الفیة ابن مالک/ شارح: ابو محمد عبدالله جمال الدین بن هشام الانصاری؛ نویسنده متن: جمال الدین ابی عبدالله محمد بن مالک الطائی

زبان: عربی

معرفی کتاب: جمال الدین ابو عبدالله محمد بن عبدالله الطائی الجیلانی معروف به ابن مالک نحوی (600-672) هزار بیت در علم نحو سروده است به نام «خلاصه» و این هزار بیت به الفیه ابن مالک شهرت یافته است. بر این ارجوزه شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است که چلبی در کشف الظنون ج 1 ص 151 تا 155، به عنوان الفیه، شروح و حواشی آن را معرفی کرده است. این نسخه شرح علامه جمال الدین عبدالله بن یوسف معروف به ابن هشام نحوی است که به «اوضح المسالک الی الفیة ابن مالک» و «التوضیح» نیز شهرت دارد. نویسنده می گوید کتاب خلاصه الالفیه فی علم العربیه سروده جمال الدین ابی عبدالله محمد بن مالک طائی را بسیار خلاصه یافتم که از فرط ایجاز بحد اخلال رسیده بود بر آن شدم که درباره ایجازات آن دست به تحریر این کتاب زنم و به ایضاح معانی آن کوشم و درین باب از سعی خود چیزی فرو نگذاشتم و حاصل کار این کتاب شد که رافع مشکلات الفیه است. نویسنده در ضمن شرح خود شمه ای از مسائل نو می آورد که خود در نحو از مسائل بسیار دقیق است. خالد بن عبدالله از هری نیز شرحی بر «التوضیح» نوشته است با عنوان «التصریح بمضمون التوضیح».

آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمین والصلوة و السلام الاتمان الاکملان علی سیدنا محمد خاتم الانبیاء ... قال الشیخ الامام العلامة المتقن المحقق ابو محمد عبدالله جمال الدین ابن هشام الانصاری تغمده الله برحمته اما بعد حمد مستحق الحمد ... فان کتاب الخلاصه الالفیة فی علم العربیة نظم الامام جمال الدین...

انجام: افتاده: ... للمفعول و وجوب الکسر فیما بقی و هو الاصل لا تحذف همزه الوصل المفتوحة اذا ادخلت علیه همزه الاستفهام کما حذفت المسکورة فی نحو...

منابع: کشف الظنون 1: 154؛ التراث العربی 2: 355

خط: نسخ جلی، متوسط و خفی، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی سرفصل ها و عناوین و خط کشی بالای عبارات به سرخی؛ یادداشت ها: به نظر می رسد در این نسخه از سه نوع کاغذ هندی و توسط سه نفر کتابت شده است. از برگ 59 -1 کاغذ نازک تر و آهار مهره شده و با نسخ جلی کتابت شده، از برگ 60 -63 به خط نسخ متوسط و کاغذ کمی

ضخیم تر، از برگ 64- 83 کاغذ ضخیم بدون آهار مهره و با خط نسخ خفی کتابت شده است آسیب ها آفت زدگی زیاد، وصالی و مرمت چند برگ، گسیختگی شیرازه، بین برگ و 63 افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی منقوش لاجوردی، لچکی تیماج قهوه ای روشن، عطف پارچه طرح دار با زمینه طوسی

83 برگ، 6 سطر: 71 × 140؛ قطع: 154×220

عنوان های دیگر: التوضیح

موضوع: 1. ابن مالک، محمد بن عبدالله، 600-672ق. الفیه -- نقد و تفسیر؛ 2. زبان عربی -- صرف و نحو

شماره رکورد: 1324759

7368

محمد رفیع الدین

کلام فی سمت القبلة/ محمد رفیع الدین

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ایست در معرفت جهت قبله با استخراج از خط نصف النهار و خط مشرق و مغرب (خط اعتدال)

آغاز: بسمله، الحمد لله قبلة و وجهة السجود افق اقلیم الوجوب و مرکز دائرة الوجود و الصلوة والسلام علی سیدنا محمد وسط سماء الملک و سمت قبلة المقصود مدار نجوم النبوة ومعدل الشرائع والحدود و علی آله و اصحابه اقطاب و اما بعد فیقول العبد المسکین محمد رفیع الدین...

انجام:.... ربع الدور او علی المرکز فالنصف والغائب مقاطر الحاضر و کل جهة سمت و اذا ضربتها فی امیال الدرجة اعنی ستة وثلثین عرفت المساحة بینها فتدبرو الله تعالی لموفق للصواب

انجامه: نوشته محمد سعید عفی عنه

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمد سعید؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ کاغذ: فرنگی نخودی روشن؛ جلد: الحاقی، جلد مقوایی با روکش کاغذی شکری، عطف پارچه شطرنجی با زمینه

نخودی روشن

3 برگ، 12 سطر: 90×154؛ قطع: 163×212

عنوان های دیگر: سمت قبله

موضوع: 1. قبله؛ 2. قبله و قبله یابی

شماره رکورد: 1318883

7369/1

لاهوری، عنایت الله، 1017-1082ق.

بهار دانش/ عنایت الله لاهوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: از افسانه های کهن هندی است مشتمل بر روایت های برهمنان، معاشقه جهاندار سلطان و مهر پرور و بهرور بانو است. این کتاب در شبه قاره هند کتاب درسی مکتبخانه ها بوده است و همانند گلستان و بوستان، یوسف و زلیخای جامی و اسکندرنامه نظامی و کریما و نام حق خوانده می شده است. شروح و واژه نامه ها برای آن نوشته اند. واژه نامه در حواشی و بین سطور آمده است.

آغاز: رب یسر ولا تعسر فاتحه کتاب مستطاب آفرینش و پیرایه صحیفه دانش و بینش حمد خداوند خرد جستن سخن آفرین صورت نمای معنی ایجاد و تکوین است که بر لطایف ابداع و صنایع اختراع قدرت کامله اش از ماه تا بماه گواهی داده اند...

انجام:... زبان را گوشمال خامشی ده * که هست از هر چه گویی خامشی به

منابع: مرعشی 20: 75؛ مجلس 6: 182؛ مشار فارسی 1: 803؛ مشترک 6: 1007؛ دانشنامه: ج 4. ق 2: 1114

خط: نستعلیق خوش؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سبک ،هندی دارای سه مجلس نقاشی در برگ 336 338 جای برخی از مجالس خالی .است دارای سرلوح و کتیبه ،مذهب دو لچک ترنج و نیم ترنج دو طرف و وسط ،سرلوح دو ،کتیبه اولی قلمدانی با نقش بسم الله الرحمن الرحیم، مذهب و مرصع زمینه طلاپوش با طرح گل و بوته به رنگ های زر لاجورد ،سرخی فستقی سفیداب و صورتی، با شرفه های لاجوردی بالای سرلوح، کمنداندازی صفحات، جدول دور سطور و جداول داخل

متن با مرکب زر، لاجورد، سرخی و سیاهی، سرفصل ها و برخی اسامی، کلمات و عبارات و خط کشی بالای برخی کلمات متن به سرخی؛ آسیب ها: آفت زدگی صفحات، گسیختگی شیرازه، سه برگ اول نسخه و برگ 354-351 نانوشته است. کاغذ: هندی نخودی، شکری آهار مهره؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی روشن، مجدول زرکوب.

گ 354-1 (403 برگ)، 15 سطر: 105×205؛ قطع: 165×280

موضوع: 1. داستان های عاشقانه هندی -- قرن 11ق؛ 2. افسانه ها و قصه های هندی؛ 3. نثر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1326825

7369/2

داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024-1069ق.

مجمع البحرین/ محمد داراشکوه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دارا شکوه مجمع البحرین را در چهل و دومین سال زندگی خود در آشتی دادن اندیشه های صوفیان مسلمان و هندوان نگاشته است. در دیباچه می گوید: با بعضی از کاملان ایشان که به نهایت ریاضت و ادراک رسیده بودند مکرر صحبت ها داشته گفتگو نمود، جز اختلاف لفظی تفاوتی ندید بدین جهت سخنان فریقین را به هم تطبیق داد، مجمع البحرین نامید و خود می دانسته که مورد خرده گیری قرار خواهد گرفت، از این روی می نویسد این را موافق کشف و ذوق خود برای اهل بیت خود نوشته ام و مرا به عوام هر دو قوم کاری نیست. این رساله درباره دو اندیشه صوفیان اسلامی و هندوان نیز درباره عناصر، حواس خمس، اذکار، پاس انفاس، صفات باری، روح، بادها، عوالم اربعه، نور الهی، اسماء الله، عالم ارواح، الوهیت، نبوت و ولایت، پرمها، جهات، آسمان، زمین، عالم برزخ، رستاخیز، ملکت، روز و شب، الوهیت، ظهور و بطون، بی نهایتی ادوار است. این کتاب به کوشش شیخ احمد مصری به عربی و به کوشش مولوی محفوظ الحق به انگلیسی ترجمه و چاپ شده است.

تاریخ تالیف: 1065ق.

آغاز: بنام آن که او نامی ندارد * به هر نامی که خوانی سر برآرد * حمد موفور نگاری را که دو زلف کفر و اسلام را که نقطه مقابل هم اند، بر چهره زیبای بی مثل و بی نظیر

خویش گردانید و هیچ یکی از آن ها حجاب رخ نیکو خود نساخته * کفر و اسلام در رهش پویان * وحده لا شریک له گویان

انجام: الحمد لله و المنه که توفیق اتمام این رساله مجمع البحرین یافته شد در سال یک هزار و شصت و پنج هجری که چهل و دوم از سنین عمر فقیر ... داراشکوه بود صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه اجمعین

منابع: دانشنامه ج 4ق 2: 1114؛ مشترک 4: 2182؛ مشار 4: 4531؛ نسخه ها 2: 1362

آرایه ها: کمنداندازی بین صفحات، جدول دور سطور به سرخی و لاجورد، برخی عناوین و سرفصل ها نیز کلمات هندی و خط کشی بالای برخی عبارات به سرخی

گ 355 - 367 پ (403 برگ)، 17 - 19: 105×220؛ قطع: 165×280

موضوع: 1. عرفان هندی؛ 2. تصوف -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1328313

7369/3

داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024-1069ق.

سئوال و جواب داراشکوه و محب الله اله آبادی/ پاسخ از محب الله اله آبادی

زبان فارسی

معرفی کتاب: مشتمل است بر شانزده سؤال و جواب داراشکوه از محب الله اله آبادی در باب اسلام و عرفان. سؤال اول: چیست اندرین راه هدایت کار و نهایت کار؛ سؤال دوم: چیست معنی آن که سید الطایفه در جواب ما النهایه که فرمود الرجوع الی البدایة؛ سؤال سوم: کدام علم است که گفته اند حجاب اکبر ... سؤال یازدهم: در انسان استعداد شناخت محض برابر بود ... سؤال پانزدهم: طالب را بعد از موت وصل مطلوب را ممکن باشد یا نه. نامه کوتاهی هم در ادامه از داراشکوه در باب اظهار نظر به پاسخ های محب الله آمده است. در فهرست موزه ملی کراچی (ص235) و مشترک (3: 1568) نسخه ای با عنوان سؤال و جواب داراشکوه و احمد صوفی شطاری آمده است که آغاز آن با نسخه حاضر مطابقت دارد، لیکن در نسخه حاضر صراحتا به محب الله اله آبادی اشاره شده است.

آغاز: نامه شاه بلند اقبال یعنی داراشکوه بقدوة العارفین و اسوة الواصلین شیخ محب الله اله آبادی قدس سره جامع علوم ظاهری و باطنی حاوی مراتب صوری و معنوی اول چیست اندرین راه بدان کار و نهایت کار چیست قول سید الطایفه در جواب ما النهایة که فرمود الرجوع الی البدایة...

انجام:... مرا به هیچ کتابی دگر حواله مکن * که من حقیقت خود را کتاب می دانم * آن چه از آن بحر برون آورده بود می خواست که در سلک تحریر آورده نزد ایشان بفرستد ... و اشاره ایشان داشته اگر .... اشاره شود بتفصیل اشاره خواهد شد

منابع: مشترک 3: 1568؛ موزه ملی کراچی ص 235

آرایه ها: کمنداندازی بین صفحات، جدول دور سطور به لاجورد و سرخی، کلمه سؤال، جواب و برخی کلمات و علائم به سرخی

برگ 368-369 پ (403 برگ)، 17 سطر: 105×215؛ قطع: 165×280

عنوان های دیگر: نامه عرفانی در سؤال های داراشکوه از محب الله اله آبادی در باب تصوف؛ نامه داراشکوه به محب الله اله آبادی؛ مکتوب محب الله؛ پاسخهای محب الله اله آبادی به پرسشهای داراشکوه

موضوع: 1. عرفان پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 1508705

7369/4

زندگینامه و مقامات محمد حسن خان قتیل لاهوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در شرح احوال و مقامات و آثار عارف قتیل لاهوری است. قتیل نخست هندو بود و بعد به اسلام گروید نیز نامه نواب نظام الملک بهادر سپه سالار غازی الدهجان درباره مرزا قتیل شاعر به صاحب زاده خود نوشته آمده است و در آن به موسی و طور سینا و ارتباط حروف بین این دو کلمه و چند بیت از اشعار وی اشاره شده است.

آغاز: سرنامه جامع الکمالات قابل العنایات محب صمیم و مخلص جلیل مرزا محمد حسن خان قتیل مشرف بمطالعه مسوده خط نواب غازی و سخندانی. منتسب رتبه صائبیست و سبحانی سلک جواهر زواهر الفاظ فصاحت

انجام بهر تاریخ حسن کم گیر مرکز از محیط * یا که ربعی از محیطش بر همان مرکز فزا * تاریخ امام حسین * از محیط مشرقی طاکم کن از بهر حسین * یا که عشر ضعف مغربی بر مرکز برفزا

انجامه: محیط مشرقی که هفتاد است یعنی وقتی که نه عدد طا از ... آن کم کنیم شصت و یک باقی ماند .... که لام است بیفزای شصت و یک شوند

آرایه ها: کمنداندازی بین صفحات، جدول دور سطور به لاجورد و سرخی، برخی کلمات علائم به سرخی

گ 370 ر- 374 پ (43 برگ) 17-19: 105×220؛ قطع: 165×280

موضوع: 1. قتیل لاهوری، محمدحسن بن درگاهی مل، - 1240ق.؛ 2. عارفان -- سرگذشتنامه -- هند

شماره رکورد: 1509220

7369/5

کاشی، محمد حسن

هفت بند در مدح و منقبت امام علی (علیه السلام) / کمال الدین محمد حسن کاشی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل بر شرح حال مختصری از محمد حسن کاشی به انضمام ترکیب بند وی در مدح و منقبت امام علی (علیه السلام). کاشی از خطه آمل بود لیکن از جد و نسب پدر به کاشان می رسد وقتی به نجف رسید ترکیب بندی در مدح شاه نجف در آستان وی خواند و شب حضرت را در خواب دید که گفت: هزار دیناری که مسعود بن افلج تاجر نذر ما کرد در وجه جایزه شعر بتو بخشیدم.

آغاز: مولانا کمال الدین محمد حسن کاشی از اجله شعرای کامل شعور و از اعزه فصحای بلاغت دستور بود و غیر از مناقب ائمه مطهره چیزی فکر نمی نمود...

انجام:.... زایران حضرتت را بر در خلد برین * می رسد آواز طبتم فادخلوها خالدین

انجامه: در سنه 1240ق. در بیماری ضعف بصر و وجع المفاصل فقیر مولوی غلام محمد هفت قلمی بدستور معمول بعجاله نوشت.

خط: نستعلیق خوشنویس جلی؛ کاتب: مولوی غلام محمد هفت قلمی؛ تاریخ کتابت: 1240ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: کمنداندازی بین صفحات، جدول دور سطور به رنگ سرخی و لاجوردی، اعراب و علائم به سرخی

گ 388-375 (403 برگ)، 8 سطر: 100×185؛ قطع: 165×280

موضوع: 1. کاشی، محمد حسن -- سرگذشتنامه؛ 2. علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. -- شعر؛ 4. شعر مذهبی

شماره رکورد: 1509790

7369/6

لقمان

پندنامه لقمان حکیم/ لقمان

زبان: فارسی

آغاز الحمد لله رب العالمین ... اما بعد این صد پند دلبند سودمند است لقمان حکیم پسر خود را وصیت فرمود ... ای فرزند خدای عز و جل را بشناس...

انجام: ... بیک دست نان مشکن که جمله از متکبران باشی لقمه خرد بردار نیک بجای و فرو بر طعام؟ در مهمانی کاسه ای بزرگ نه

انجامه: هو الاول هو الآخر هو الظاهر و هو الباطن الانسان سری و انا سره

خط: نستعلیق شکسته تحریری ناخوانا؛ آرایه ها: کمنداندازی بین صفحات، جدول دور سطور و جدول داخلی به رنگ لاجوردی و سرخی، نشانه ها و علائم و خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی

گ 389-403 (403 برگ)، سطرها متغیر؛ قطع: 165×280

عنوان های دیگر: اندرزنامه لقمان حکیم

موضوع: 1. لقمان -- کلمات قصار؛ 3. اخلاق .4 اندرزنامه های فارسی-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1509681

7370

عین الملک شیرازی، محمد بن عبدالله، قرن 10ق.

طرب الصبیان / عین الملک نورالدین محمد بن عبدالله شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مؤلف کتاب، عین الملک شیرازی پزشک مخصوص روزگار جهانگیر (1037-1014ق.) که تا 1056ق. زنده بوده است. وی نگارنده الفاظ الادویه، مراتب الوجود، فرهنگ اسرار الاسماء، طب داراشکوهی، معالجات جدولیه، شفاء الاسقام، قسطاس الاطباء نیز هست. این کتاب به خواهش یاران، در زمان جهانگیر در سال 1037 ق. (غزل) = 1627م به تاریخش چو دل پیش خرد تافت * ورای مثنوی اندر «غزل» یافت * به دور شاه نورالدین جهانگیر * شد این نامه به نوک کلک تحریر. تألیف شد که شامل مجموعه نامه هایی است برای آموزش که برخی از نامه ها واقعی و به نام شخصی است.

آغاز: بعد از حمد بیعدد مر حضرت واحد الصمد و درود نامعدود بر حضرت سید المرسلین و خاتم النبیین محمد صلی الله علیه و سلم ... چنین گوید بنده احقر العباد نور محمد چون بعضی حاجتمندان سعادت کیش محبت اندیش...

انجام: ... مخدومی و مکرمی و افتخاری ... استظهاری فضلت و افاضت ... بلاغت و معانی مر ناقلان...

منابع: مشترک 5: 106

خط: نستعلیق شکسته؛ آسیب ها: آفت زدگی، رطوبت دیدگی، پاشیدگی مرکب و شکنندگی لبه های اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی گل دار، عطف پارچه نخودی روشن

8 برگ، 12 سطر: 116×166؛ قطع: 227×154

عنوان های دیگر: انشای طرب الصبیان؛ مکتوبات نور محمد

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. نامه های فارسی -- قرن 10ق.

شماره رکورد: 1321684

7371

ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، - 1026ق.

پنج رقعه/ ظهوری ترشیزی

زبان فارسی

معرفی کتاب: منشآتی ادبی و عشقی است در پنج یا شش نامه، که به آغاز آن ها شناخته می شوند: 1. شهید تبسم ایست عشوه خون بها، مقتول رنگین مطلب شیرین مدعا 2. فرقنامه یا: آب از فرق گذشته بجز قلزم شمر اشک دوری فرق فرق تا قدم سوخته 3. زیبا عروس دولت را از روز نخست نامرداعیش سگالیست 4. قربانی چشم بسته قربان و با فرصت جاوید همدم و با عشرت مدام 5. پشت بدیوار شیشه کدورت 6. از چشم افکنده نگاه آشنا، از نظر افتاده غمزه فریب آوا. این نسخه تا رقعه چهارم را شامل است. در آغاز متن نسخه عنوان کتاب «رقاع اربعه» ملا ظهوری آمده است. ظاهرا چون کاتب از شش رقعه چهار رقعه را کتابت نموده نام کتاب را رقاع اربعه نامیده است. در برخی از چاپ های هند و پاکستان این رقعات به ارادت خان واضع (م 1128ق.) نسبت داده شده است. در فهرست ها: نسخه ها، مشترک، موزه ملی پاکستان، گنج بخش، نام مؤلف کتاب ظهوری ترشیزی آمده است. این کتاب توسط منشی نولکشور به چاپ سنگی رسیده است. مشار (1: 949).

آغاز: بسمله رقع اربعه ملا ظهوری شهید تبسم دیت عشوه خون بها * مقتول رنگین مطلب شیرین مدعا * نخل تابوت بسته کوی بوالهوسی...

انجام: افتاده: ... کان پشت و پناه زیبای ... الظهر رعنایی که آسمان پشت خم کرد * سنگینی بار کرده با سنگ عشق عربده ساز اوست...

منابع: مشترک 5: 69 و 82؛ موزه ملی پاکستان ص 400؛ نسخه ها 5: 3540؛ گنج بخش 3: 1170

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی کلمات و خط کش بالای برخی عبارات به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، وصالی

لبه های برخی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه گل دار با زمینه بنفش.

9 برگ، 17 سطر: 90×152؛ قطع: 210×130

عنوان های دیگر: رقعات ظهوری؛ پنج رقعه ظهوری

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 11ق؛ 2. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. نامه های فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1513318

7372

جواهر العزیز/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مشتمل است در منشآت فارسی مشتمل بر چندین رقعه به جهت بعضی از یاران جانی و دوستان.

آغاز: بعد از حمد و ثنای خالد بی چون در عالم گوناگون را بلمعه کن فیکون هویدا ساخته و خرگاه نه افلاک را بیستون برافراشت جهان جهان تحیات ... بعد چنین گوید فقیر حقیر یکی از عباد الله

انجام: ... اطالت کلام برین رقعه اختصار گشت و السلام تمام شد کار من نظام شد

انجامه: هذا نسخه جواهر العزیز بوقت باقی ماندن بروز دوشنبه [کاکنی نراین] دیوان در خانه ... تحریر یافت من... عاصی رام کو .... در سنه 1218 بنگله بماه چیت ... پذیرفت مالک این کتاب مستطاب پذرایی عقلانی دانش بهار سری ... نراین جواد [جوار] ولد پربهورام جواد [جوار] ولد این بابو رام جواد [جوار] ولد ساکن طرفی خلیل لور ... [پور] متعلقه ... تمام شد.

خط: شکسته نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1218ق، محل کتابت: احتمالا هند: بنگله بماه چیت؛ آسیب ها: آفت زدگی، لکه مختصر، مرمت و وصالی برخی اوراق؛ کاغذ فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی نخودی روشن، عطف پارچه زرد

7 برگ، 12 سطر: 85×150؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. نامه نگاری؛ 2. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 2938366

7373

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب: قرآن کاملی است از جزء اول تا انتهای جزء سی ام.

آغاز: سوره الفاتحة [فاتحه] الکتب [الکتاب] مدینة [المدنیة] * بسم الله الرحمن الرحیم * الحمد لله رب العالمین ...

انجام: .... الذی یوسوس فی صدور الناس * من الجنة و الناس

خط: نسخ مایل به رقاع تحریری متوسط و بخشی جلی؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عنوان سر سوره ها و برخی علائم جدا کننده جزءهای قرآن و دوایر جدا کننده آیات به سرخی، بخش زیادی دارای جدول دور سطور به سرخی؛ یادداشت ها: ظاهرا نوع قلم دو بخش نسبت به کل قرآن، متفاوت است. احتمالا یا کاتب این خطوط سه نفر می باشند و یا این که بخش هایی از قرآن های مختلف کنار هم گذاشته شده و صحافی گردیده اند. آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، شکنندگی لبه های اوراق، مرمت و وصالی برخی اوراق؛ کاغذ هندی ضخیم نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش میشن آجری رنگ، جدول ریسه ای زرکوب

350 برگ، 13 سطر: 127×212؛ قطع 287×184

شماره رکورد: 1515485

7374

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب: قرآن کاملی است که در دو مجلد کتابت شده است. جلد اول (5: -7383) سوره حمد جزء 1 تا آیه 72 سوره کهف، جلد دوم (7374): از آیه 73 سوره کهف جزء 16 تا انتهای جزء 30 را شامل است.

آغاز: جلد دوم: لا تواخذنی بما نسیت و لا ترهقنی من امری عسرا * فانطقا حتی اذا لقیا علما فقتله قال اقتلت نفسا زکیة بغیر نفس لقد جئت شیئا

انجام: جلد دوم: من شر الوسواس الخناس * الذی یوسوس فی صدور الناس * من الجنة و الناس

انجامه: لا اله الا الله محمد رسول الله

خط: نسخ مایل به رقاع جلی، تاریخ کتابت: 1278 ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ امتیاز: تذهیب های زیبا، خط نسخ مایل به رقاع عالی؛ آرایه ها: برخی سرسوره ها دارای سرلوح و کتیبه مذهب و مرصع( برگ 506 پ، 150پ، 467پ) و برخی دارای کتیبه مزین (331 پ) و بعضا ساده با ذکر عنوان سوره، مکی یا مدنی بودن آن و عدد آیات، جدول دور سطرها به سیاهی، سرخی، ختم آیات دوایر زرین عنوان های سور در داخل کتیبه های ساده و برخی مزین به سرخی؛ علائم تجویدی و سجاوندی به سرخی؛ شمسه های کوچک ساده با شرفه به رنگ لاجورد و زر؛ حواشی اوراق حاوی تقسیمات قرآن، مواضع وقف، سجده و حرف ع به سرخی، سبک هندی؛ یادداشت ها: گ 149: حسب الاشاره حکیم غلام نجف خان صاحب بهادر صورت تحریر پذیرفت. بتاریخ دوم ماه ذیحجه سنه و بیست و یکم ذیحجه 1278 هجری نبوی؛ آسیب ها: دارای آثار رطوبت و آبزدگی، لک زدگی، آفت زدگی، پاشیدگی مرکب، سائیدگی و محوشدگی برخی حروف متن، مرمت و وصالی، پارگی برگ آخر نسخه؛ کاغذ: هندی شکری آهار مهره؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج ساغری مشکی، مجدول با بند رومی ضربی، عطف مقوایی با روکش گالینگور دارای خطوط زرکوب آستر بدرقه کاغذی طرح ابرو باد

ج 2: 626 برگ، 7 سطر، اندازه سطور: 90×150؛ قطع: 142×230

شماره رکورد: 1515192

7375

رساله در رمل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در علوم غریبه مشتمل بر فصل دربیان دزد و ظاهر کردن آن، در بیان غائب، در بیان تولد دایره ها و وضع ایشان، فصل در بیان تسکین ابدح و آن موقوفست بر یازده مقدمه، بر اساس محاسبات رمل است. دارای جداول و

خانه های مرکب از حروف رمزی و علائم رمل (برگ 1)، جدول جهات، جدول شکل کانی و نباتی و حیوانی، جدول اشکال پیران و جوانان و کودکان، جدول اشکال نرینه و مادینه (برگ 9)، جدول کواکب و اشکال عناصر اربعه و جهان و دایره ابدح، جدول رنگ و جدول اجرام سماوی (برگ 15) به حروف رمزی و علائم رمل.

آغاز: رب پسرو تم بالخیر بسم الله ... در بیان دزد اگر کسی پرسند که دزد ظاهر شود یا نه نقط ها رمل بشمارد و دوگانه طرح کند اگر یک ماند دزد ظاهر نشود و اگر ماند ظاهر شود اگر پرسند که دزد مرد است یا زن

انجام: .... مسکن دشمنان حیوانست سیزده بیت طالب مطلوب چهارده خانه محبوب بیت رمل پانزدهم عاقبت جمل ... اشکال عناصر اربع و جهات اینست و دوایر ابدی اینست...

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی عناوین و سرفصل ها و علائم رمل به سرخی؛ کاغذ: هندی ضخیم نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی منقوش، عطف پارچه ای گلدار

15 برگ 10 سطر: 100×168؛ قطع: 180×250

عنوان های دیگر: کتاب رمل

موضوع: 1. علوم غریبه؛ 2. رمل

شماره رکورد: 1513279

7376

عالی شیرازی، محمد، -1121ق.

حسن و عشق/ میرزا نورالدین محمد معروف به نعمت خان عالی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: میرزا محمد شیرازی معروف به نعمت خان عالی، به نثر و نظم در حدیث حسن و عشق، جسم و جان، با عنوان های القصه و انشای صوفیانه. چلبی دو بار از «حسن و عشق» وی نام برده و آن را نادرست به عنوان منظومه یاد کرده است. بر این کتاب شرح های نیز نوشته شده است. از جمله شرح امام بخش صهبای دهلوی.

تاریخ تالیف: 1268ق.

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسم الله الرحمن الرحیم حدیث عشق شد زیب زبانم * چو شمع افتاد آتش در زبانم * قلم از جوش این می شد سیه مست * زمین عشقی به هر جا عاشقی هست * عرایس افکار معانی را باختان الفاظ روشن بیانی...

انجام: ... وصل عشق و حسن چون شد ای خدا * این دو را هرگز مکن از هم جدا * هیچ عاشق دور از جانان مباد * چون من بیچاره در هجران مباد

منابع: موزه ملی کراچی ص 429؛ نسخه ها 5: 3677؛ الذریعه 7: 17؛ کشف الظنون 1: 406

خط: نستعلیق متوسط، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرعنوان ها و برخی عبارات و کلمات و خط کشی بالای آن ها به سرخی؛ حواشی: ترجمه آیات و معنای برخی کلمات و عبارات متن در حاشیه نسخه؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی لک، پاشیدگی مرکب، آفت زدگی مختصر، جدا شدن 1 برگ از شیرازه نسخه و شکنندگی لبه های اوراق؛ کاغذ هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی نخودی روشن، عطف پارچه ای گل دار

6 برگ، 21 سطر: 211×120 قطع 287×170

عنوان های دیگر: تزویج العشق و الحسن؛ تزویج عشق و حسن

موضوع: 1. نثر فارسی -- هند قرن 12ق.؛ 2. شعر فارسی -- هند -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 1520113

7377

اسماء اصحاب بدر و احد

زبان: عربی

معرفی کتاب: این نسخه مشتمل است بر ذکر اسامی اصحاب جنگ بدر (برگ 1- 35 پ) و اصحاب جنگ احد (ص36-46پ) به ترتیب حروف تهجی (باب الف - باب الیاء و سپس ذکر اسامی اصحاب بر اساس کنیه آن ها تحت عنوان «الکنی» در هر دو جنگ، به ترتیب حروف تهجی.

آغاز: بسمله، اللهم انی اسألک بنینا محمدن المهاجری و بسیدنا ابی بلدن الصدیق المهاجری رضی الله عنه و بسیدنا عمر بن الخطاب المهاجری رضی الله عنه

انجام: و بسیدنا ابی هبیرة رضی الله عنه أن تمن علینا بالعفو والعافیة و خیرات الدنیا و الآخرة بمکانتهم و ضراعتهم عنده تعالی آمین ط= و سلام علی المرسلین ط و الحمد لله رب العالمین ط

خط: نسخ مایل جلی، محل کتابت: احتمالا هند؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی طرح ابره سبز، عطف پارچه گلدار قرمز

45 برگ، 6 سطر: 175×202؛ قطع 272×220

عنوان های دیگر: اصحاب جنگ بدر و جنگ احد

موضوع: 1. غزوه بدر، 2ق. -- اصحاب؛ 2. غزوه احد، 2ق. -- اصحاب؛ 3. اصحاب؛ 4. ادعیه

شماره رکورد: 1520780

7378

منتخبات اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه ای است منتخب از اشعار شعرای مختلف ایرانی و هندی، از جمله: انتخاب اشعار و دیوان های شیخ علی نقی کمرئی (برگ -1 5 پ)، مولانا لطیری... (برگ 6)، مولانا ملک قمی (برگ 7-9)، دیوان شیخ ابوالقاسم کازرونی (برگ 13 -10)، کمال خجندی (برگ 13 پ)، هلالی همدانی (برگ 14)، مولانا ظهوری (برگ 14پ)، میرزاقلی ... برگ (15 پ- 17)، مولانا امین .... خراسانی (برگ 18)، مولانا یزدی (برگ 19)، حافظ شیرازی (برگ 19پ)، طالب (برگ 22)، امیرحسین دهلوی برگ 27)، سنجر کاشی (برگ 29پ)، آصفی (برگ 30 پ)، امیر والی قمی (برگ 32)، امیر... کاشی (برگ 34 پ)، قراری گیلانی (برگ 35 پ). انتخاب اشعار نقل از نسخه خط میرزا نظام الملک است. در انتهای نسخه اشعار یک ستون، نونویس است. کاتب نونویس چنین آورده است: «تمت الانتخاب بعون الله الملک الوهاب فی سنه سبع و عشر الف نقل من خط میرزا محمود سلمه ....».

آغاز: یا علی انتخاب دیوان شیخ علی نقی کمرئی * ای نام همایونت طغراچه فرمان ها * خورشید صفت طالع از مطلع دیوان ها...

انجام: ... ترسند که از شگفتی ها به پرد * از ابر نهند دام بر بال و پرش * تم الانتخاب بعون الله الملک الوهاب فی سنه سبع و عشرین الف نقل من خط میرزا نظام الملک سلمه الله تعالی عن الآفات

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1027ق.؛ آرایه ها: دارای جدول دور سطور به رنگ لاجوردی تسمه زر و سیاهی، جدول اشعار سه ستونی و لچکی بالا و پایین صفحه، نام شاعران، سرفصل ها و عناوین داخل لچکی و متن به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی مختصر، وصالی و مرمت. با توجه به عدم تطابق راده انتهای هر صفحه با ابتدای صفحه بعد. به نظر می رسد که برخی از اوراق متن نسخه افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای منقوش در زمینه آبی.

40 برگ، 10 سطر در دوستون و 2 سطر در ستون وسط: 25×104 و 159×8؛ قطع: 180×109

موضوع: 1. شعر فارسی -- مجموعه ها؛ 2. شعر فارسی -- مجموعه ها -- هند

شماره رکورد: 1530845

7379

میرخواند، محمد بن خاوند شاه، 837-903 ق.

روضة الصفا فی سیرة الانبیاء و الملوک و الخلفا/ محمد بن خاوند شاه بن محمود

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 7706 در فهرست همین کتابخانه. نسخه حاضر جلد پنجم روضة الصفاست در تاریخ ترکستان، احوال و اولاد چنگیزیان، احوال امرای مغول، چوپانیان، ایلخانیان و سربداران. عنوان آغاز نسخه در ذکر اغور خان و انجام نسخه در ذکر سربدارن و امیر ارغون شاه است.

خط: نستعلیق خوش؛ آرایه ها: عناوین: سرفصل ها و خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی؛ آسیب ها: آغاز و انجام افتاده، رطوبت دیدگی، لکه، مرمت و وصالی برخی اوراق، برگ های 207-209 نونویس است. کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش

گالینگور قهوه ای، عطف و گوشه ها تیماج تریاکی روشن، اندرون و آستر بدرقه کاغذ پوست اناری.

209 برگ، 25 سطر: 110 × 220 قطع: 171×290

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 9 ق؛ 2. ایران -- تاریخ -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. ایران -- تاریخ -- پس از اسلام، 12 ق. - 911ق.

شماره رکورد: 2938374

7380

فرهنگ گیاهان دارویی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: فرهنگ گیاهان دارویی و مواد معدنی قدیمی است که به ترتیب حروف تهجی (باب الالف تا باب الیاء)، به سه زبان عربی، هندی و فارسی، اسامی مصطلح یک گیاه یا ماده معدنی (بدون ذکر خواص دارویی و درمانی آن) در بازار، در میان عوام، اهل فن، این که در کجا و چگونه می روید و یافت می شود، را آورده است. نیز در ابتدای هر باب عبارت «بر دو نوع است اول آن که در بازار یافت می شود ...» تکرار می شود.

آغاز: بسمله، بیان نسخه فرهنگ بر دو نوع است اول آن که در بازار یابند از بقالان و دارو فروشان و پساریان و کادسایان ... باب الالف اصل السوس عربی است و لباسه هم کویند و پارسی اور گویند کندرو و سندرس خوانند

انجام: ... باب الیای بروج ... است بصورت آدمی که آن را لکمنان و لکنمی گویند پاشمین کل جوهی و سبوقی را هم گویند. تمام شد

خط: نستعلیق؛ حواشی: اسامی سایر گیاهان دارویی و مواد معدنی در حاشیه به ترتیب الفبایی تا حرف شین آسیب ها: رطوبت دیدگی و پاشیدگی مرکب؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی مقوایی با روکش کاغذی شیری، عطف پارچه قرمز با طرح بته جقه

13 برگ، 17 سطر: 191×95؛ قطع: 247×160

عنوان های دیگر: نسخه فرهنگ حکمت؛ واژه نامه گیاهان دارویی

موضوع: 1. گیاهان دارویی -- واژه نامه های چند زبانه

شماره رکورد: 1534335

7381

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب: نسخه کامل قرآن است.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین...

انجام: ... من الجنة و الناس

انجامه: الحمد لله جل جلاله ... بخط ... قاسم علی بن حاتم علی ... شهر شوال سنه 1280 هجری...

خط: نسخ مایل به رقاع؛ کاتب: قاسم علی بن حاتم علی؛ تاریخ کتابت: شوال 1280ق.؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین سوره ها، مکی و مدنی بودن و تعداد آیات|، ختم آیات با دوایر کوچک، نیز علائم تجویدی و سجاوندی، مواضع وقف به سرخی؛ اولین کلمه هر جزء، تا اتمام آن سوره در بالای گوشه راست هر برگ نوشته شده و نام هر سوره در بالای گوشه چپ هر برگ به سیاهی و سرخی تکرار شده است. یادداشت ها: نام کامل کاتب به دلیل آفت زدگی و وصالی و مرمت، ناخوانا است. آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی کلیه اوراق، وصالی و مرمت؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج عنابی با حاشیه زرکوب، اندرون و آستر بدرقه کاغذ طرح ابره

909 برگ، برگ 11 - 15 سطر: 210× 135 و 230×125؛ قطع: 185×265

شماره رکورد: 1540743

7382

زاهدی، شاه محمد بن مسیح الزمان، قرن 13ق.

مفید نامه/ شاه محمد زاهدی بن مسیح الزمان هانسوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شاه محمد زاهدی سروهنی زنده در 1216ق. (1801م.) وی شاید فرزند نگارنده «رقعات محمدی» مسیح الزمان هانسوی باشد. در دیباچه می گوید پس از مطالعه بسیاری کتاب ها در انشا و لغات، این را به نام «مفید نامه» نگاشته است.

برخی از نامه هایش تاریخ 1216ق را دارد. کتاب در پنج باب تنظیم شده است: 1. در اسمای الهی 2. اسمای عالم و اشیاء عالم و اوقات (شبیه واژه نامه) 3. ... حرکات و سکنات و اوزان و صرف افعال ( شبیه نامه) 4. آداب و القاب به رعایت مراتب اعلا و ادنی و اوسط 5. رقعات و پروانجات ... این نسخه تا بخشی از باب دوم را در بر دارد.

آغاز: یا فتاح بسمله، بعد از حمد خالق عالم و درود بر سرور بنی آدم صلی الله علیه و آله و اهل بیته ... می گوید بنده شاه محمد زاهدی ولد مسیح الزمان .... اگر چه کثرت تصانیف اوستادان

انجام: افتاده ... ذوق اوار ندا بانگ صوت اصوات فصاحت...

منابع: مشترک 5: 373 و 13: 2483

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: گسیختگی شیرازه، انتهای نسخه افتادگی دارد و فقط تا بخشی از باب دوم را شامل است. دو برگ ابتدا و انتهای نسخه تا نوشته است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای با نقش گل و بوته در زمینه نیلی و نارنجی

10 برگ، 13 - 15 سطر: 85×164؛ قطع: 132×212

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی-- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2 نامه نگاری فارسی -- قرن 13ق.؛ 3. دستور زبان فارسی

شماره رکورد: 1535693

7383

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب: قرآن کاملی است که در دو مجلد کتابت شده است. جلد اول (5: 7383) سوره ه حمد جزء 1 تا آیه 72 سوره کهف، جلد دوم (5-7374): از آیه 73 سوره کهف جزء 16 تا انتهای جزء 30 را شامل است.

آغاز: جلد اول: بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین

انجام: جلد اول: قال الم اقل انک لن تستطیع معی صبرا [دایره ختم آیه] قال...

خط: نسخ مایل به رقاع جلی، تاریخ کتابت: 1278ق (به قرینه برگ 149 جلد دوم ( 5: 7374) محل کتابت: احتمالا هند؛ امتیاز: تذهیب های زیبا، خط نسخ مایل به رقاع عالی؛ آرایه ها: دو برگ افتتاح نسخه دارای سرلوح تاجی شکل، مجدول و کتیبه مزدوج، مذهب و مرصع و متناظر با نقوش اسلیمی و گل و بوته به رنگ های زر، سرخی، فسفری، لاجورد، سفیدآب و با شرفه های لاجوردی بالای سرلوح ها، طلااندازی بین السطور به شیور دندان موشی محرر؛ برخی سرسوره ها دارای سرلوح و کتیبه مذهب و مرصع (برگ 195 پ، 372 پ، 506 پ) و بعضا ساده با ذکر عنوان سوره، مکی یا مدنی بودن آن و عدد آیات به سرخی، جدول دور سطور داخلی و خارجی و خط کشی بین هر سطر به سیاهی و سرخی و زر، خط کشی هر سطر به زر و سیاهی، ختم آیات با دوایری به زر؛ عنوان های سور در داخل کتیبه های ساده و برخی مزین؛ نیز علائم تجویدی و سجاوندی به سرخی؛ شمسه های کوچک ساده با شرفه به رنگ لاجورد و زر؛ حواشی اوراق حاوی تقسیمات قرآن، مواضع وقف، سجده و حرف ع به سرخی، سبک هندی؛ یادداشت ها: تاریخ کتابت: به قرینه برگ 149 جلد دوم (5: 7374) حسب الاشاره حکیم غلام نجف خان صاحب بهادر صورت تحریر پذیرفت. بتاریخ دوم ماه ذیحجه سنه و بیست و یکم ذیحجه 1278 هجری نبوی؛ آسیب ها: دارای آثار رطوبت و آبزدگی، لک زدگی، آفت زدگی، پاشیدگی مرکب، سائیدگی و محوشدگی برخی حروف متن، مرمت و وصالی، پارگی برگ آخر نسخه؛ کاغذ: هندی شکری آهار مهره؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج ساغری مشکی، مجدول با بند رومی ضربی. عطف مقوایی با روکش گالینگور دارای خطوط زرکوب، آستر بدرقه کاغذی طرح ابرو باد

ج 1: 548 برگ، 7 سطر، اندازه سطور: 90×150؛ قطع: 142×230

شماره رکورد: 1515192

7384/1

هروی، محمد بن محمد، قرن 9ق.

بحر الغرائب فی خواص اسماء الحسنی / محمد بن شیخ محمد بن ابوسعید هروی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ایست در اسرار و خواص اسماء الله در افتتاح رساله آمده است: «اکابر اولیاء در خواص اسماء الله تبارک و تعالی رسائل و کتب بطریق رمز و ایماء نوشته اند از آن جمله شرحی که امام بر حق «علی بن موسی الرضا (علیه السلام)» و «امیرحسین

اخلاطی» و «امیر سید حسینی سادات» و «شیخ ابوالعباس محمد البولی» و «شیخ نجم الدین عبدالمجید المغربی» و دیگر اکابر به شرح اسماء الله شروع نموده اند ... چنین تقاضا می نمود هر چه اغلاط و اشکال از روی آن بردارند تا کافه خواص و عوام از خواندن آن حظی کافی و بهره وافی روزی گردد ...» که خواص لا اله الا هو و سایر آیات قرآن در سوره های مختلف جهت آمرزش گناهان، ایمن از بلایا، صحت امراض، را بسیار مختصر آورده است. این رساله بارها در تهران و بمبئی چاپ سنگی شده است.

آغاز: بسمله، الحمد لولیه و الصلوة علی ... اما بر رای اولو الالباب پوشیده نماند که اکابر اولیاء در خواص اسماء الله ...

انجام: ... المزمل رب المشرق والمغرب لا اله الا ... کثیرا برحمتک یا ارحم الراحمین

منابع: فنخا 5: 764 مرعشی 30: 228؛ الذریعه 3: 42؛ ملک 7: 9

خط: متن فارسی به نستعلیق خفی، متون عربی به نسخ مایل به رقاع؛ آرایه ها: جدول دور سطور با قلم سیاهی و تسمه زر، عناوین سور و برخی کلمات به سرخی؛ آسیب ها: سه برگ در ابتدای نسخه نانوشته است. کاغذ: هندی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی کاهی، عطف و لچکی گالینگور سیاهی

گ 1 - 6ر (15 برگ)، 11 سطر: 11364؛ قطع: 107×165

موضوع: 1. قرآن -- سوره ها و آیه ها، خواص؛ 2. خدا-- نام ها، خواص؛ 3. خدا -- احادیث -- نام ها

شماره رکورد: 1537467

7384/2

نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672ق.

دوازده امام / منسوب به خواجه نصیرالدین طوسی

معرفی کتاب: در انتسابش به خواجه طوسی تردید است. بیشتر برای حرز و دوری از آسیب به کار برده می شد. با دیباچه ای منتسب به طوسی با این مضمون که خواجه کتابی در مدت 12 سال می نگارد و نزد خلیفه عباسی می.فرستد. او کتاب را از سر مستی در دجله می اندازد و در این زمان مغولان نیز خروج نموده و ماوراءالنهر را

اشغال کرده بودند. طوسی حضرت رسول را در خواب می بیند که می فرمایند که مدح دوازده امام املا کن تا مقصود حاصل شود و...

آغاز: دیباچه نسخه: اسناد درود دوازده امام علیه السلام روایت می کند شیخ المحققین نصیر الملة و الدین محمد بن حسن الطوسی در زمان معتصم دوازده سال ریاضت کشید و نسخه در انواع علوم و فنون جمع کردم...

آغاز: آغاز کتاب: اللهم صل و سلم و زد و بارک علی النبی الامی العربی الهاشمی القرشی المکی المدنی الابطحی التهامی و السراج...

انجام: افتاده: ... اللهم ارزقنا شفاعتهم و احشرنا معهم و زدنا محبتهم و فی زمرتهم و تحت لواء دولت محمد...

منابع: مشترک 10: 206

خط: نسخ، آرایه ها: کلمه اللهم در ابتدای هر دعا به سرخی، جدول دور سطور با قلم سیاهی و تسمه زر.

گ 6 پ- 15 (15 برگ) 11 سطر: 113×64؛ قطع: 107×165

موضوع: 1. دعاها؛ 2. ائمه اثنا عشر؛ 3. دعای دوازده امام

شماره رکورد: 1537773

7385

یوسفی هروی، یوسف بن محمد، -950ق.

فواید الاخیار / یوسف بن محمد یوسفی هروی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در پزشکی به نظم، که در آن مسائل پزشکی و خواص ادویه دارویی را در یک قطعه، یا چندین بیت بیت گزارش کرده است. برخی سربندهای چنین است: فی بیان العلاج، فی بیان الاخلاط در بیان خوردن شقاقل، در بیان کیفیت صفرا در بیان خاکستر بید، در بیان خوردن افیون، در بیان معده خالی ... در بیان خاصیت ابریشم. در افتتاح نسخه عنوان فواید الادویه آمده است آغاز نسخه و برخی سربندها با فواید الاخیار مطابقت دارد لیکن برخی مطالب و انجام نسخه حاضر با دو نسخه موجود در فهرست کتابخانه ملی و سایر فهرست ها، مطابقت ندارد.

تاریخ تالیف: نام کتاب، تاریخ سرودن آن است: فواید الاخیار = 913ق.

آغاز: یا فتاح رب پسر و تمم بالخیر بسمله ... بدان چون که گفتی سپاس و درود * که در فن طب است این قطع ها [قطعه ها] * فواید شدش نام و هر فرد [حرف] اوست * ز دریای حکمت دری بی بهاء .... فی بیان العلاج گوید غرض از طب دو چیز آمده است * بشنو از یوسفی بسمع رضاء ...

انجام:... ز رحمت آفریده * ز بستان لطافت سرکشیده

انجامه: تمت تمام بعون الملک العلام نسخه سیوم از اخبار [اخیار] یوسفی

منابع: نسخه ها 1: 575؛ موزه ملی پاکستان ص: 106؛ گنج بخش 1: 323؛ مشترک 1: 663؛ مشار 3: 3798؛ طبی نجم آبادی ص 580؛ الذریعه 16: 363

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها و جدول دور سطور و جداول داخلی به سرخی، جدول خارجی به لاجورد و سرخی؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی طرح ابره در وسط، حواشی جلد کاغذی شکری، عطف پارچه منقوش با زمینه سیاهی

11 برگ، 16 سطر (دو ستونی): 89×181؛ قطع: 155×250

عنوان های دیگر: فواید یوسفیه

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- شعر؛ 2. پزشکی سنتی -- هند؛ 3. داروهای گیاهی -- شعر

شماره رکورد: 1537119

7386

ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر، - 640ق.

نصاب الصبیان / ابونصر مسعود بن ابوبکر بن حسین سجزی ادیبی فراهی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه است در دویست و بیست بیت در معنی لغات عربی به فارسی با تقطیع ابیات به بحرها و اوزان شعری. از سده هفتم تا سده های اخیر در ایران، هند و ترکیه برای آموزش زبان عربی بکار می رفت. این اثر بارها در ایران به چاپ رسیده است.

آغاز یا فتاح رب پسر و تمم بالخیر بسمله ... چنین گوید ابونصر فراهی * نصابم را بخوان گر علم خواهی * که بردی رحمت حق باد رضوان * که بردی رحمت حق باد رضوان * نموداری بنظم آورد ام زان ...

انجام: .... وقوف و حدس علم فقه فهم * غمار فعله انبوهی حدت * عسار مسکنت چون بوس * مخاتیم و مکائیل کیلها فلوله. تمت تمام شد نصاب ابونصر فراهی

منابع: ملی 1: 397؛ مرعشی 8: 329، 54؛ مجلس 10/1: 52؛ نسخه ها 3: 2039؛ الذریعه 24: 165

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرعنوان ها، حروف مقطعه، اعراب و علائم به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، شکنندگی لبه های اوراق، گسیختگی شیرازه، مرمت و وصالی؛ کاغذ: هندی شکری؛ جلد: الحاقی، مقوایی، روکش کاغذی با طرح گل رز، عطف پارچه نخودی روشن

12 برگ، 12 سطر: 111×184؛ قطع: 173×255

عنوان های دیگر: نصاب ابونصر فراهی

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه ها -- فارسی

شماره رکورد: 1542291

7387

طالع نامه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این طالع نامه به سعد و نحس و خصوصیات متولدین بروج دوازده گانه به صورت مختصر پرداخته است.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین و العافیت ... شور طالع هر آن مردی و زنی که طالع دمیشور زایید قد او دراز بود سیاه چشم و پیوسته و پیوسته اندام...

انجام: ... و این جا زاده بجای دیگر افتد محنت و رنج رسد باز براحت مبدل گردد و از خاطون کلان عزت باید و الله عالم بالصواب

انجامه: تمت تمام شد این طالع نامه بروز مشتری بوقت ظهر بدست خط عبدالقادر برای پاس خاطر بیان خالو تحریر یافت.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ یادداشت ها: یاداشت تملک با متن: «مالک هذا الکتاب فصاحبه قالوجی و ابنه رحیم و الاءالدین اگر کوئی دعوا کری فهو کاذب فی السنه 1271 احدی و سبعین» و «مأتین بعد الف من الهجرة و مالک این کتاب قالجی ولد رحیم جی اگر دعوی کند باطل گردد سید محمود علی»؛ آسیب ها: آفت زدگی و گسیختگی شیرازه، شکنندگی و پارگی لبه های اوراق؛ کاغذ: هندی شکری؛ جلد: الحاقی مقوایی، روکش کاغذی با طرح گل رز، عطف پارچه نخودی روشن

6 برگ، 12 سطر: 116×183؛ قطع: 255×178

موضوع: 1. بروج دوازده گانه -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اخترگویی -- متون قدیمی تا قرن 14. 3. اخترگویی هندی

شماره رکورد: 1542535

7388

خیر الحساب

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: مصنف پس از مطالعه نسخه های معتبر سیاق و حساب، فرصت غنیمت دانسته در پنجاه سالگی از تکلیف بعضی برادران حسابی چند از آن ها انتخاب کرده و مطالبی به آن افزوده و رساله حساب فراهم آورد. که مشتمل است بر دفتر اول در اشکال هندوسه متضمن بر دو رکانه، رکانه اول در شکل هندوسه تا نوزده شمار رکانه دویم از اشکال رقم متضمن ده حساب و ... به نظر می رسد واحد پولی در حاسبه اته و روپیه باشد.

آغاز: الهی نامه ام مشهور گردان * رقم های ام جهان پر نور گردان * ز لطف خویش کن ممتاز ما را * بده اتمام این آغاز ما را. بر هندوسه شناسان مراتب اعداد و رقم نویسان ...

انجام: ... باید که حساب این در نقش کوری درست نماید و قواعد ضرب که پیش آن قلمی شد مرعی دار ... ضرب [جداول حساب سیاق] ... چرا که صد عدد .... را یک روپیه مقرر است.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین، سرفصل ها، برخی اعداد و جداول به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، آفت زدگی، مرمت و وصالی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی نخودی، عطف پارچه گلدار با زمینه بنفش

14 سطر: 90×168؛ قطع: 158×241

موضوع: 1. سیاق 2. حساب -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. ریاضیات هندی

شماره رکورد: 1542989

7389

قاسم علیخان، قرن 13ق.

خوان نعمت / نواب قاسم علیخان بهادر

زبان: فارسی

آغاز: بسمله، ترکیب پختن طعام از نواب قاسم علیخان بهادر قیام جنگ اگر ... باشد این طعام هایی که نوشته می شوند سبک کم ... مصامحه می باشند...

انجام: ... دیگ برآتش ملایم کلکله نمود بریان کنند و بکار برنند تمام شد کتاب خوان نعمت

منابع: مشترک 1: 430-431

خط: شکسته نستعلیق بد و ناخوانا؛ یادداشت ها: گ8 پ: «مالک این نسخه ابراهیم ولد مضی ...»؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، چسبندگی اوراق، پارگی، وصالی و مرمت، پاشیدگی مرکب، شکنندگی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، جلد کاغذی با طرح گل، عطف پارچه نخودی روشن

8 برگ، 13 سطر: 116× 197؛ قطع: 155×238

عنوان های دیگر: ترکیب پختن طعام

موضوع: 1. آشپزی هندی؛ 2. دستورالعمل های آشپزی

شماره رکورد: 1545376

7390

عملیات / ناشناخته

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: نسخه ای است در افسون، تعویذ، طلسمات، اوراد، دعا و عملیات مشتمل بر مطالب ذیل: نماز حاجات، فتح لشکر، اخلاص میان زن و شوهر، دفع نظر کفتار و دیو و پری، جلوگیری از مردن فرزند تازه متولد شده، عقد ارجل، باب در بیان بستن و گشادن مردی، جا افکندن و عداوت میان دو نفر، زبان بند، ادای قرض، رفع انواع مرض و درد، تعویذ، فتح نامه، بیان ادویه جهت قوة و امساک، خواندن افسون بر ادویه جات و خوردنی ها، دعای محبت، برملا کردن سحر ساحران و کشف مسأله از غیب، در انتها نیز اسناد دعاء آخر الزمان به نقل از علی (علیه السلام) درباره پرسش و پاسخ میان پیامبر و جبرئیل درباره آخر الزمان و قیامت. برخی از اوراد و دعاها به زبان اردو است.

آغاز: بسمله، نماز الحاجات قایم الیل [اللیل] بعد از نماز فرض ... و پیش از وتر چهار رکعت نماز بگذارد و بخواند در رکعت اول بعد از فاتحه آیت الکرسی سه بار ..

انجام: افتاده: ... پس فرمودم و التماس که آخی جبرائیل فضیلت این صورت چیست جبرائیل علیه السلام گفت یا محمد صلوات الله اجمعین حق تعالی که من جبرئیل و اسرافیل...

خط: نستعلیق مایل به رقاع؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، گسیختگی شیرازه، مرمت و وصالی؛ کاغذ: هندی ضخیم نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی منقوش قهوه ای، عطف پارچه ای با طرح گل و بوته نارنجی

28 برگ، 12-19 سطر: 134×171 و 119 × 195 و 115×202؛ قطع: 171×248

عنوان های دیگر: رساله در افسون و تعویذ و طلسمات

موضوع 1. علوم غریبه اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. طلسم ها و تعویذها

متون قدیمی تا قرن 14؛ 3 باطل السحر

شماره رکورد: 1547223

7391

اصفهانی، قمرالدین علی

مدارج شمسیه / قمر الدین علی اصفهانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مؤلف در مقدمه می گوید: این رساله را با استناد و انتخاب کتب قدما و متأخرین و ثبت صحبت ها و تجربیات حکیم میر محمد حسن خان تلمیذ نواب علوی خان و تجربیات سی و پنج ساله از معالجات و مطالعه کتب حاصل شده بود به رشته تحریر درآورده و مدارج شمسیه نام نهاد این کتاب مشتمل بر ده فصل و هر فصل شامل چند قسم، به شرح زیر است 1. در معرفت مزاج 2. نبض 3. قاروره 4. در اسباب سته ضروریه (علل فاعلی و مفعولی، برودت و حرارت، مأکول و مشروب) 5. در جماع در دانستن درجات ادویه مفرده و در شربت آن 7. در دانستن درجه دواء مرکب 8. در ترکیب الادویه 9. در استخراج شربت مرکب 10. در بحران

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر ... خلقنی ثم یهدین والذی أطعمنی و یسقین و از [اذا] امرضت ... بعد فقیر حقیر ... حکیم قمرالدین علی اصفهانی عرضه می دهد...

انجام: افتاده:... و چون اشکال و اوضاع جماع در کتب [منصفیه] باه بسیاراند در آن جا نیز ... اشکال و افصل آن اکتفا نموده شد ...

منابع: در منابع از این کتاب و نویسنده آن نامی نیامده است.

خط: نستعلیق، بخش هایی نیز به شکسته نستعلیق بد و ناخوانا، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پاشیدگی مرکب، آفت زدگی زیاد، پارگی، مرمت و وصالی، گسیختگی شیرازه، برخی متون در اثر آفت زدگی و وصالی ناخوانا است. این نسخه تا پایان فصل پنجم (در جماع) را شامل است و فاقد فصل های ششم تا دهم است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش گالینگور پارچه ای قهوه ای رنگ، عطف کاغذ نخودی روشن

58 برگ، بین 14 - 15 سطر: 177×101؛ قطع: 167×248

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- هند؛ 2. ادویه ها -- مصارف درمانی؛ 3. گیاهان دارویی -- ترکیب

شماره رکورد: 1549046

7392

ناصر علی سهرندی، 1048 - 1108 ق .

دیوان ناصر علی / ناصر علی سرهندی (سهرندی) ملقب به صائبای نانی متخلص به علی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دیوان ناصر علی سرهندی (در حدود 1048-1108ق.= 1638-1697م) مشتمل بر ردیف های الف تا تاء و سه برگ انتهای نسخه رباعیات اوست. دیوان ناصرعلی توسط چند نفر شرح شده است. از جمله بهلول کول برکی جالندری بن میرزا جان، ایندرامان، سرکش و...

آغاز: بسمله، محبت جاده ای دارد نهان در خلوت دل ها * چوتار سبحه گم گردیده این ره زیر منزل ها * تو چون ساقی شوی درد تنگ ظرفی نمی ماند * بقدر بحر باشد وسعت آغوش ساحل ها ..

انجام: افتاده:... می گدازد بس که از شرم جمالت نور شمع * همچو گوهر پرده فانوس غیر زآب نیست ...

منابع: مشترک 8: 975 - 980؛ موزه ملی کراچی، ص،514؛ نسخه ها 3: 2448

خط: نستعلیق خفی و خوش، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: دارای سرلوح و کتیبه طلاپوش با طرح گل و بوته لاله و پیچک به رنگ های فسفری لاجوردی، سرخی و سیاهی، نقش بسم الله الرحمن الرحیم با قلم سیاهی در زمینه سفیدآب و محرر، جداول دور سطور سه خطی و جداول داخلی در متن با خطوط سیاهی و تسمه زر؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، گسیختگی شیرازه کاغذ: فرنگی شکری جلد: الحاقی مقوایی با روگش پارچه لاجوردی با طرح گل و قلب.

32 برگ، 17 سطر: 62×129؛ قطع: 105×185

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 11ق؛ 2. شعر فارسی -- هند؛ 3. شعر فارسی -- هند -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1548615

7393/1

سبط ماردینی، ابو عبدالله محمد بن محمد، 826-912ق.

العمل بالربع المجیب/ ابو عبدالله محمد بن محمد سبط ماردینی

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای است در علم نجوم. ربع المجیب نام عربی دستگاهی که با آن ارتفاع ستاره قطبی را در شب و یا خورشید در روز سریع مشاهده و محاسبه می کنند. مشتمل بر هفت باب. باب الاول فی تسمیه الرسوم فی الربع المجیب و تعیین درجه الشمس و اخذ ارتفاع الشمس، باب الثانی: فی معرفة جیب القوس و سهم القوس و قوس المجیب وقوس السهم، باب الثالث: فی معرفة طل الارتفاع باب الرابع: فی معرفة المیل و جهته وغایة الارتفاع و هو ارتفاع الاستواء و معرفة ظله و معرفة الزوال الباب الخامس: فی معرفة نصف التعدیل و نصف قوس النهار کاملا و قوس اللیل، باب السادس: فی معرفت الدایر و فضل الداریر من الارتفاع ومعرفة حصتی الشفق و الفجر، باب السابع: فی معرفت جیب سته المشرق والمغرب و معرفت الارتفاع و جهته و سمت مکه و اخراج الجهات الاربع. محمد سبط ماردینی و یحیی بن محمد بن محمد خطاب نیز نام رساله ای با عنوان ریع المجیب دارند، لیکن این نسخه شباهت بیشتری با «رساله فی العمل بالربع المجیب» و رساله «غایة الارتفاع فی العمل بالمرکز اذا کان فی آخر قوس الارتفاع» (ملی 9: 365 -366) ابن ماردینی دارد.

آغاز: بسمله، الباب الأول فی تسمیة الرسوم التی فی الربع المجیب و تعیین درجة الشمس فیه و اخذ ارتفاع الشمس...

انجام: ... مکة وضع الخیط علیه فیکون طرفه الذی علی قوس الارتفاع هو جهة القبلة الله سبحانه و تعالی اعلم و الحمد لله رب العالمین والصلوة والسلام علی سیدنا محمد افضل الانبیاء والمرسلین ... یا ارحم الراحمین تمت رسالة فی علم ربع المجیب.

منابع: کشف الظنون 867؛ مجلس 19: 40- 39؛ مرعشی 28: 550؛ ملی 9: 365- 366 با عنوان «غایة الارتفاع فی العمل بالمرکز اذا کان فی آخر قوس الارتفاع»، دانشگاه 15: 4077؛ ملک 5: 221 با عنوان «الفتحیه فی الاعمال الجیبیه» در هفت باب

خط: نسخ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ابواب و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ حواشی: کتاب العمل بالربع المجیب دارای توضیحاتی است مرتبط با متنکتاب با نشان «12»؛ یادداشت ها: انتهای نسخه به سرخی:

«مالک مجازی رواج الدین»؛ آسیب ها: آفت زدگی و موریانه خوردگی، وصالی و مرمت همه اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، پارچه گل دار با زمینه قرمز

ص 1-9 (21صفحه)، 19 سطر کامل: 155×74؛ قطع: 155×240

عنوان های دیگر: رسالة فی علم ربع المجیب؛ ربع المجیب، الفتحیه فی الاعمال الجیبیة

موضوع: 1. نجوم -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1931115

7393/2

علوی، محمد بن محمود، قرن 12ق.

رساله بیان الاسطرلاب الزورقی/ محمد بن محمود العلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله در اسطرلاب. اسطرلاب ها از ابتدای پیدایش و تکامل به اشکال و صور گوناگون ساخته شده اند. مانند: اسطرلاب کروی، اسطرلاب بیضوی، اسطرلاب مسطری یا خطی، اسطرلاب صلیبی، اسطرلاب زورقی، اسطرلاب صدفی، اسطرلاب خرچنگی، اسطرلاب طوماری، اسطرلاب هلالی، اسطرلاب عقربی، اسطرلاب آسی، اسطرلاب قوسی، اسطرلاب عصای موسایی، اسطرلاب دایره ای یا مسطح. در اسطرلاب زورقی قطعه ای به اسم عزاده یا عضاده به شکل زورق به کار رفته که نام این نمونه اسطرلاب از همین کلمه گرفته شده است. بیرونی در کتاب استیعاب هنگام بحث درباره اسطرلاب زورقی آورده است: از ابوسعید سجزی اسطرلابی از نوع واحد و بسیط دیدم که از شمالی و جنوبی مرکب نبود و آن را اسطرلاب زورقی می نامید و او را به جهت اختراع آن اسطرلاب بسیار ستودم چه اختراع آن متکی بر اصلی است قائم به ذات خود و مبتنی بر عقیده مردمی است که زمین را متحرک دانسته حرکت روزانه را به زمین نسبت می دهند و نه به کره سماوی رساله حاضر مشتمل است بر مقدمه و نه باب: مقدمه در بیان اسطرلاب باب اول در ارتفاع گرفتن از آفتاب و کواکب دیگر، باب دویم در تقویم گرفتن ،آفتاب باب سیوم در استخراج طالع از ارتفاع باب چهارم در استخراج ارتفاع از طالع باب پنجم در معرفت دایر از روز و شب باب ششم در معرفت ساعات مستوی و معوج باب هفتم در معرفت میل آفتاب و غایت ،ارتفاع باب هشتم

در مطالع بروج، باب نهم در تسویه البیوت دوازده گانه. در منابع رساله اسطرلاب زورقی که مؤلف آن محمد بن محمود علوی باشد دیده نشد.

تاریخ تألیف: رمضان المبارک 1138ق.

آغاز: بسمله، سپاس و ستایش مر قادیرا که صانع حکمتش و بانی مشیتش نظم عالم بترتیب بابلیق ابداع بوده است و واحدی که بر وحدة ذاتش و کثرت صفاتش ... بنده ضعیف الفقیر محمد بن محمود العلوی که چون بنده کمینه بمطالعه کتب علوم ریاضیه خوض نمود.

انجام: هر یک خانه شش خانه دیگر معلوم شود و ذلک ما اردنا ایراده والله اعلم بالصواب تمت الرساله فی علم الاسطرلاب الزورقی فی شهر رمضان المبارک 12 سنه 1138 هجری.

منابع: مجلس 19: 476

خط: نستعلیق

ص 21-9 (21 صفحه)، 19 سطر کامل: 74×155؛ قطع: 155×240

عنوان های دیگر: رساله فی علم الاسطرلاب الزورقی

موضوع: 1. نجوم -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اسطرلاب -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1934686

7394

نسخه جات علاج امراض / ناشناخته

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: رساله ای است در طب سنتی که با عناوین «نسخه، نسخه هندی، حب، وای» به بیان نسخه داروهای گیاهی و سنتی در درمان بیماری های مختلف، چگونگی اندازه ترکیب داروها، نیز تهیه انواع ضماد و خضاب پرداخته است. در چند جای کتاب به «کتاب جامع الفوائد» استناد کرده است به دلیل افتادگی در آغاز و انجام نسخه، نشانی از عنوان و مؤلف آن به دست نیامد.

آغاز: افتاده: ... نسخه کری گوش شیره ترب و عسل بجوشانند و در گوش انداخته باشد کری گوش دفع گردد نوعدیگر [نوع دیگر] ز قوم خاردار پاره پاره کرده در روغن کنجد بجوشانند

انجام: افتاده:... و عضوی که باتش پاسوره سوختگی شده باشد فراهم شود این روغن را کرنجا و کهرب گویند...

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین بیماری ها و نسخه ها به سرخی؛ حواشی: عناوین بیماری ها به سرخی و سیاهی در حاشیه برخی از اوراق آمده است. نیز برخی مطالب در تکمیل و تصحیح مطالب متن کتاب و یا بیان نوع دیگر نسخه علاج بیماری ها بعدا اضافه گردیده است. آسیب ها: رطوبت دیدگی و لک، خوردگی لبه های اوراق؛ کاغذ: هندی شکری؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج قهوه ای تیره، دارای پنج حاشیه با طرح ستاره، زیگزاک، گل و بوته و بندهای ریسه ای متداخل با نقش ترنج در وسط، ضربی

35 برگ، 23-12 سطر: 124×180 - 203×133

عنوان های دیگر: رساله در طب؛ رساله در علاج امراض؛ بیاض الادویه

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- نسخه ها و دستورالعمل ها؛ 2. گیاهان دارویی -- ترکیب؛ گیاهان دارویی -- هند

شماره رکورد: 1565145

7395

این سینا، حسین بن عبدالله، 370-428ق.

ارجوزة السینائیه/ ابن سینا

زبان: عربی

معرفی کتاب: در صد و ده بیت متضمن تجربیات خود ابن سینا و پاره ای از اسرار طبی است.

آغاز: مقدمه لما کانت هذه الرسالة الشریفة منظومة فاحببت ان اجعل لها مقدمة و ابین ... لنظم اطل مدتی بسط الهدی منک مأکول ... قال شیخ الاجل الرئیس ابو علی الحسن بن عبدالله سینا ... لما جرت عادة الحکماء و فضلاء القدماء بخدمت الملوک و

الامراء ... الحمد الملیک الواحد * رب السموات العلی الماجد * سبحان منفردا بالقدم * مخرج موجود...

انجام: ... اقل ما تبریه فیه شهر * والآن اقطع بقول مکمل تمت الارجوزه السینائیه بعون خالق البریة

انجامه: تا میسر باشدت کم خور دواها ای عزیز * غیر آن وقتی که باشد ناگزیر از بیم جان * پس مکن تو غیر دارو بر بدن بشنو ز من * کان بود بهر ستون بهر قوای مردمان * تمام شد بدستخط محمد عبدالله ولد جناب حکیم محمد سلیمان صاحب بتاریخ بیست و دوم ماه محرم الحرام 1291 هجری.

منابع: ریحانه 7: 588؛ مجلس 38: 626

خط: نسخ تحریری؛ کاتب: محمد عبدالله بن محمد سلیمان صاحب؛ تاریخ کتابت: بیست و دوم محرم الحرام 1291 ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ مهرها: مهر تملک به زبان هندی در برگ 2پ و 47پ؛ آسیب ها: شکنندگی و جویدگی لبه های اوراق، گسیختگی شیرازه؛ کاغذ هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی نخودی روشن، عطف پارچه ای با نقوش گل و بوته نارنجی

53 برگ، 16 سطر: 197×127

عنوان های دیگر: ارجوزة فی المجربات من الاحکام النجومیة و القواعد الطبیة

موضوع: 1. پزشکی اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. پزشکی -- شعر

شماره رکورد: 1562699

7396

هجویری، علی بن عثمان، - 465ق.

کشف المحجوب / ابی الحسن علی بن عثمان بن ابی علی الجلابی الهجویری الغزنوی اللاهوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: از هجویری جلابی غزنوی (هجویر و جلاب دو کوی از غزنین است)، در هند به داتا گنج بخش شهرت دارد. در سیر و سلوک و آداب و سیر و مقامات صوفیان که بعدها مورد استفاده عطار در «تذکرة الاولیاء» و جامی در «نفحات الانس» قرار

گرفت. با سربندهای «باب» بدون ذکر شماره و برخی نسخه ها 40 باب و «فصل»های در میانه. باب های: 1. اثبات علم 2. فقر 3. تصوف 4. لبس مرقعات 5. اختلاف در مورد فقر و صفوت 6. در ملامت 7. در ذکر احوال ائمه از صحابه 8. در ذکر احوال ائمه از اهل البیت 9. ذکر اهل صفة 10. ذکر احوال ائمه از تابعین .... 13. ذکر رجال صوفیه 14. فرق مذاهب متصوفه 15. در توبه 16. در محبت 17. در جود و سخا... 30. سماع قرآن 31. سماع شعر 32. سماع اصوات و الحان 33. احکام سماع 34. اختلاف در سماع 35. مراتب حقیقت سماع 36. در وجد و وجود 37. در رقص 38. در خرق 39. در آداب سماع 40. در بیان محبت. هجویری از پیش قراولان ترویج زبان فارسی در هند است. با استناد به این که در متن نسخه برگ 206، 209پ، 219 پ آمده است: «من که علی بن عثمان الجلابی ام می گویم ...» و با استناد به کتاب های عرفانی و تصوف، عنوان کتاب کشف المحجوب است که در تطبیق با نسخه چاپ سنگی شماره (16432-6) نسخه حاضر مشتمل بر یک سوم کتاب کشف المحجوب است و از ص 266 (اواسط باب الثالث عشر: الکلام فی اثبات ولایت) تا ص 334 (اواسط باب الثامن و العشرون: کشف الحجاب الثانی فی التوحید) را شامل است. نیز، نسخه خطی شماره 25591. این کتاب دارای چندین چاپ از جمله چاپ تحقیقی، ترجمه انگلیسی آن به کوشش مستر نیکلسن در لیدن 1911م. و چندین ترجمه به زبان اردو است.

آغاز: افتاده:... شان نباشد و آرام با صفت نه و خوف و رجا امن و حزن بنصیب های نفس باز گردد و چون آن فانی شد رضا بنده را صفت گشت و چون رضا آمد احوال مستقیم شد

انجام: افتاده: ... با حرکات و سکنات و علم و نطق و مودت و حیوة ایشان بس این جمله را از صانعی چاره نبود و از دو سه صانع مستغنی بودند بیک صانع کامل حی عالم قادر محتاج به شریکی...

منابع: خطی گنج بخش 2: 758، مشترک 3: 1795، نسخه ها 2: 830، الذریعه 18: 59، کشف الظنون 2: 1494

خط: متن فارسی به نستعلیق، عربی به نسخ، محل کتابت: احتمالا هند؛ آسیب ها: دارای آسیب دیدگی فراوان از نظر آفت زدگی، شکنندگی و پارگی، وصالی اوراق نسخه که خواندن متن را مشکل می سازد. بخش زیادی از ابتدا و انتهای نسخه افتادگی دارد و برگ شمار نسخه از 174 شروع شده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش گالینگور

قهوه ای، عطف کاغذ کاهی

از برگ 174-219، 15 سطر: 100×195؛ قطع: 167×250

عنوان های دیگر: کشف المحجوب لارباب القلوب

موضوع: 1. تصوف -- قرن 5 ق؛ 2. تصوف -- اصطلاح ها و تعبیرها؛ 3. نثر فارسی -- قرن 5ق.

شماره رکورد: 1576229

7397

حکیم امان الله خان، امان الله خان، - 1046ق.

رقعات امان الله حسینی/ حکیم امان الله حسینی متخلص به امانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: از امان الله حسینی ملقب به خان زمان بهادر خانزاد خان فیروز جنگ متخلص به امانی (م.1047ق.= 1637-38م.)، که مشتمل بر مجموعه نامه هایی است که نگارنده به علماء و اکابر و اقارب ارسال کرده است از آثار دیگر مؤلف «دستور الهنود»، «گنج بادآورده»، فواید المعانی» و «ام العلاج» است.

آغاز: بسمله حمد وافر خدای را که یاقوت قوت ناطقه بی بها در عقد انشای کبریای او بی بهاست...

انجام: ... بهر حال سنگی و گیاهی که درو خاصیت است از آدمی که درو منفعتی نیست چه جای آرزو که مرتفع ضرر آید و الله بقول الحق و هو یهدی ... السبیل و السلام

انجامه: بتاریخ نهم شهر شعبان المعظم سنه 1211 هجری مطابق بیست و هشتم 1203... بخط خام عبدالستار اتمام پذیرفت

منابع: موزه ملی کراچی ص396؛ مشترک 1: 93، 3: 67، 4: 354، 5: 310

خط: نستعلیق شکسته؛ کاتب: عبد الستار؛ تاریخ کتابت: 1211 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ساده، جای عناوین و سرفصل ها نانوشته است. یادداشت ها: در انتهای نسخه قبل از انجامه کاغذی چسبانده شده- که باعث شده سه سطر از انجامه در زیر آن مستتر باشد- به این مضمون: «نسخه امان الله الحسینی حق مالک هذا الکتاب شیب نراین کوه

جوار دار ولد بربهورام اجوار داری کی خلیل پور برکته اسلام ... اگر کسی برین دعوی آن باطل است» روی جلد مقوایی، دارای ترک خوردگی می باشد. آسیب ها: پارگی، آفت زدگی، گسیختگی شیرازه، مرمت و وصالی؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی، عطف پارچه گلدار بنفش

27 برگ، 11-13 سطر: 97× 155 - 92×150؛ قطع: 157×216

عنوان های دیگر: انشای امان الله؛ رقعات امانی

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2 نامه های فارسی -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 1574031

7398

شیخ بھائی، محمد بن حسین، 953 - 1031ق.

تشریح الافلاک/ شیخ بهایی

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 7312/7 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفکرین فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل والنهار ... و بعد فیقول الفقیر الی الله القوی بهاء الدین العاملی

انجام: .... بقدره ان نقض فظل المقیاس خط سمت القبله و هی الی خلاف جهه الظل هذا ما غفلت عنه عوائق الزمان و لم ینتبه له الحدثان والحمد لله رب العالمین

انجامه: قد تمت الرسالة الموسومة به تشریح الافلاک من تصنیف بهاء الدین عاملی از دست فقیر حقیر محمد عبدالله غفر الله تعالی له و لوالدیه و احسن الیهما و الیه بتاریخ پانزده صفر سنه 1283 هجری

منابع: الذریعه 4: 185؛ مرعشی 49: 1؛ التراث العربی 3: 258

خط: نستعلیق؛ کاتب محمد عبدالله؛ تاریخ کتابت: پانزدهم صفر 1283ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: «بسم الله الرحمن الرحیم» داخل بیضی ابری شکل طلاپوش به سیاهی و محرر، برخی عناوین و سرفصل ها به سرخی، خط کشی بالای برخی سطور و

عبارات به سیاهی؛ آسیب ها دارای شکنندگی و پارگی لبه های اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی نخودی روشن، عطف پارچه منقوش

12 برگ، 18 سطر: 115× 197: جداول اشکال هندسی و سماوی؛ قطع: 201×309

موضوع: 1. نجوم اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. علم هیات؛ 3. بروج دوازده گانه - متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1573371

7399/1

احمد آبادی، احسان علی بن شیر علی، قرن 13ق.

طب احسانی/ حکیم احسان علی بن شیر علی احمدآبادی

زبان: اردو

معرفی کتاب: مشتمل بر شش مقاله و بیست و یک باب و هر باب مشتمل بر چندین فصل که مؤلف به مباحثی در طب انواع امراض و علائم و نشانه ها راه های علاج امراض، گیاهان دارویی و طریقه ترکیب ادویه مفرده و مرکبه در درمان بیماری ها پرداخته است. ترتیب مباحث مندرج در کتاب به قرار زیر است مقاله اول در علامات (8 فصل)، مقاله دوم بیان حالات پیدایش اطفال (7 فصل) مقاله سوم یا سیترا در معالجه امراض اطفال، مقاله چهارم یا چوت ها در بیان قواعد کلیه (12فصل)، مقاله پنجم یا پاچوان در تأثیر استفاده از ادویه مفرده، مقاله ششم یا چهئا در ادویه مجربه امراض هر عضو (21 باب). باب های: 1. امراض دماغ (12 فصل)، 2. امراض چشم (13 فصل)، 3. امراض ناک؟ (6 فصل) 4. امراض گوش (7 فصل)، 5. امراض لب (7 فصل)، 6. دندان (8 فصل) 7. دهان (5 فصل) 8. پوست (1 فصل) 9. حلق (8 فصل)، 10. ریه (4 فصل) 11. دل و جگر (9 فصل)، 12. معده (7 فصل)، 13. روده (5 فصل)، 14. امراض گرده و شانه، 15. امراض اعضای تناسلی، 16، امراض مقعد، 17. نقرس، 18، ناخن، 19. امراض جلدی، 20. امراض مردانه، 21. امراض مربوط به زنان، مقاله هفتم یا ساتوان در بیان سمیات در سه فصل (برگ 54 مکرر)، مقاله هشتم یا آتهوان در ادویه مرکبه ترکیب یونانیه بیان امراض. انتهای نسخه افتادگی دارد و ممکن است دارای مقاله های دیگری نیز باشد حکیم احسان علی (زنده در 1256ق.= 1841م.) یکی از هفت پسران حکیم شیر علی احمدآبادی و برادر بزرگ تر رحمان علی نگارنده «تذکره علمای هند»

است. در میان منابع موجود نام این کتاب فقط در تذکره علمای هند و فهرست مشترک آمده است.

آغاز: بسمله، بعد حمد بیحد حکیم مطلق کی نسخه ایجاد تکوین موخررین تراکیب قرابادین اوسکی قدرت بالغه سی هی اور .... کریم برحق کی که شفای علل اجسام و ملل کمرین شکسته؟ اوسکی شفاعت کامله سی ھی اور تحیات زاکیات الی اصحاب ...

انجام: افتاده:... تخم سپندان مغز ... خردل مساوی روغن چنیلی مین ... شیر گرم ذکر ...

منابع: تذکره علمای هند ص90؛ مشترک 1: 616

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: قرن 13 ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: ساده؛ حواشی: دارای توضیحات معانی برخی لغات و سایر مطالب مرتبط با متن نسخه که از داخل متن با شماره به حاشیه ارجاع داده شده است. یادداشت ها: با توجه به این که کتاب خیرالتجارب با این کتاب صحافی گردیده است، و هر یک از این دو عنوان برگ شمار جداگانه ای دارند به دلیل صحافی مشوش و قرار گرفتن کتاب خیرالتجارب در وسط کتاب حاضر برگ شمار کتاب به قرار زیر می باشد: کتاب طب احسانی از برگ 1-39 و پس از آن کتاب خیر التجارب با افتادگی در آغاز از برگ 10 مکرر - 84 پ و پس از آن ادامه کتاب طب احسانی از برگ 40 مکرر 55 پ و پس از آن ادامه خیرالتجارب از برگ 87-85 آمده است با تشابه سطر و خط نوشتاری این کتاب با خیر التجارب، احتمالا کاتب این کتاب گوهر علی در تاریخ 1273ق. است. آسیب ها: آسیب دیدگی زیاد، رطوبت دیدگی، لکه و شکنندگی لبه های اوراق، انتهای نسخه افتادگی دارد. کاغذ: هندی آبی و فستقی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش گالینگور سبز، حاشیه زرکوب، آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

گ 1-39 و 40 مکرر - 55 (87 برگ)، 15 سطر: 156×110؛ قطع: 165×229

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- هند؛ 2. بیماری ها -- درمان؛ 3. گیاهان دارویی -- هند

شماره رکورد: 1578418

7399/2

محمد کاظم، قرن 12ق.

خیر التجارب / محمد کاظم

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: کتابی است در پزشکی از محمد کاظم، در بیست و سه باب و هر باب در چند فصل: 1. در بیماری های سر (25 فصل)، 2. بیماری های چشم (24 فصل) 3. بیماری های گوش (6 فصل)، 4. بینی (6 فصل)، 5. لب و دندان و دهان (19 فصل)، 6. سینه (9 فصل)، 7. دل (4 فصل)، 8. معده (14 فصل)، 9. روده (7 فصل)، 10. جگر و سپرز (4 فصل)، 11. گرده و مثانه (9 فصل)، 12. خصیه و قضیب (5 فصل)، 13. رحم (15 فصل)، 14. مقعد (6 فصل)، 15. مفاصل (9 فصل)، 16. اورام و نبور (19 فصل)، 17، جلد (7 فصل)، 18. جراحات (3 فصل)، 19. تبها (1 مقدمه و 8 فصل)، 20. بیماری های متفرقه (3 فصل)، 21. سمومات (6 فصل)، 22. ادویه مسهله (4 فصل). در فهرست مشترک از باب 23. ادویه مرکبه (24 فصل) نام برده شده است که نسخه حاضر فاقد فصل مذکور می باشد در پایان نسخه مطلبی تحت عنوان «هر طبیب را لازم است اصطلاح حکمای قدیم برای تعلیم مبتدیان چند الفاظ و چندان که دقیقه خبردار و هوشیار باشند» به معانی برخی الفاظ و اصطلاح هایی که در پزشکی قدیم مورد استفاده بوده پرداخته است و سپس بخشی از کتاب «میزان الطب» در علامات کیفیات چهارگانه و سپس ترکیبات گوناگون که به کار طبیب می آید و شعری در مذمت بی نمازان آمده است به نظر می رسد این بخش ها توسط کاتب اضافه گردیده است. نام کتاب و نگارنده و نام میرزا احسن ایجاد (الذریعه 9: 114) که ماده تاریخ نگارش کتاب را به نظم گفته در دیباچه آمده است. کتاب را از «فینه ها» برگزیده است و بیشتر نام داروها و اندازه ها هندی است.

آغاز: افتاده: ... باب 1 و عدم تشنگی علاج آن پنج بید انجیر و زنجبیل بآب سوده و گرم بر پیشانی طلا کند دیگر...

انجام: .... بروغن کنجد آمیخته گرم نموده بر شکم طلا کند بالای آن جامه بندد اسهال شود چون دور کند دست و پای بآب سرد بشوید

انجامه: که حالی این بنده خاک از باعث آب خورش بندر بهروچ ضلع گجرات در مسجد کلان ناگوریان استقامت گرفته بر نشسته است بتاریخ 25 ماه سوم 1273 تمت تمام رسید ... گوهرعلی متوطن مهدپور سنه 1273 هر کسی دعوی کتاب طب ... کند در روز حشر دامن گیر ... جودی پیرهی مستقیم پاوی و هی اجر عظیم * حاصل کئی نعمت قدیم کیا خوب هی پهیتا نماز تمت

منابع: مشترک 1: 558؛ نسخه ها 1: 532

کاتب: گوهر علی؛ تاریخ کتابت: 1273ق.؛ محل کتابت: گجرات هند؛ آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و برخی کلمات به سرخی؛ حواشی: حواشی در توضیحات متن، نسخه های دیگر علاج بیماری و معانی برخی لغات، از حاجی عبدالکریم که بعدا به نسخه اضافه گردیده

است. یادداشت ها: کاتب در انتهای نسخه، تاکید می کند که: این نسخه برای برادران نورچشم صادقعلی و قرة العین اکبر علی متوطنان مهدپور رنگپور کتابت شده است. آسیب ها: آسیب دیدگی زیاد، رطوبت دیدگی، لکه و شکنندگی لبه های اوراق ابتدای کتاب 9 برگ افتادگی دارد و تا برگ 17 نیز برخی اوراق جابجا صحافی شده است. کاغذ: هندی فستقی

گ 10- مکرر - 84 و 85-87 (87 برگ)، 15 سطر: 156×110؛ قطع: 165×229

موضوع: 1. پزشکی -- سنتی هند؛ 2. گیاهان دارویی -- هند؛ 3. بیماری ها -- درمان شماره رکورد: 1579807

7400

بخاری، احمد بن عبدالرشید

خلاصة الفتاوی/ احمد بن عبدالرشید بخاری

زبان: عربی

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسم الله ... الحمد لله الذی نهج الدین و نصب علیه البراهین و بعث للدعوة الیه النبیین و المرسلین...

انجام: ... قالت طلبت و اخترت نفسی او علی القلب یجوز الاول منها و یبطل الثانی؟ یمکنها ان تقول طلبتها الشفعة والخیار والله اعلم بالصواب تمت نسخه الخلاصة

انجامه: تمت خلاصة الفتاوی و مصنف هذه النسخه مفتی طاهر بن احمد بن عبدالرشید البخاری نورالله تربته و کاتب این نسخه فقیر سراپا تقصیر سکندرشاه بن مولوی محمد شاه ساکن مصطفی باد عرف رامپور با تمام رسانید و بالله التوفیق

منابع: نام نویسنده و کتاب در منابع موجود یافت نشد.

خط: نستعلیق؛ کاتب: سکندر شاه بن مولوی محمد؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: رامپور؛ آرایه ها: سرلوح مذهب، طرح نیم ترنج با نقوش اسلیمی به زر لاجورد، سرخی، فستقی سیاهی، کتیبه با نقش «رب یسر بسم الله الرحمن الرحیم و تمم

بالخیر» به سیاهی و سرخی، بالا و پائین اسم الله طلااندازی به شیوه دندان موشی، جدول دور سطور به سرخی و لاجورد، سرفصل ها، برخی کلمات، خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پارگی، وصالی و مرمت، شکنندگی لبه های اوراق؛ کاغذ: هندی شکری، آهار مهره برخی اوراق؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی منقوش سبز، لچکی و حاشیه تیماج ،سرخ عطف پارچه قرمز

479 برگ، 23 سطر کامل: 115×208؛ قطع: 171×306

موضوع: 1. اهل سنت -- عقاید؛ 2. فتواهای اهل سنت؛ 3. فقه اهل سنت -- رساله عملیة

شماره رکورد: 1565816

7401

علامی، ابوالفضل بن مبارک، 957 - 1011ق.

مکاتبات علامی (دفتر اول) / ابوالفضل علامی؛ گردآورنده عبدالصمد بن افضل محمد

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مکاتبات و منشات علامی است که خواهرزاده او به نام عبدالصمد بن افضل محمد پس از مرگ وی در سه دفتر جمع آوری کرده است: 1. مکاتبات و فرمان هایی که از زبان حضرت شاهنشاهی به ملوک ایران و توران و امرای عالیجاه رقم زده شده است 2. عرایض و خطوط که خود به حضرت خاقان زمان و خوانین بلند مکان نوشته 3. خطب و اختتام. جهت اطلاعات کامل تر: آغاز (دفتر 2): عرض داشت کم ترین بندهها شیخ ابوالفضل بتوجه شاهنشاهی. (دفتر 3) یا فاتح ابواب علوم و حکم. این نسخه فقط دفتر اول مکاتبات علامی را شامل است.

آغاز: بسمله، گوناگون نیایش مردآوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانیده...

انجام: ... در آمدن و آوردن ارباب استعداد اهتمام نمایند بسودای منش فتاحان شیرازی در باب سرانجام ... بجلوه ظهور رسید.

انجامه: تمام شد دفتر اول علامی فهامی من تصنیف شیخ ابوالفضل ... منشی سامان علی کاتب الحروف .... شیب نراین جواردار ولد رام پربهو جواردار ساکن خلیل پور

پراکنه اسلام پور هر که دعوی [آرد] باطل و نامسموع است فقط سیاهی سیاه است کاغذ سفید نویسنده راست فر و امید

منابع: موزه ملی کراچی ص 415؛ گنج بخش 3: 1203؛ مشترک 5: 384

خط: نستعلیق شکسته؛ کاتب: منشی سامانعلی، محل کتابت: احتمالا هند: خلیل پور اسلام پور؛ حواشی: معانی لغوی، توضیحات و تصحیحات مرتبط با متن کتاب در حواشی و بین سطور؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، کاغذ: هندی نخودی؛ جلد الحاقی، مقوایی با روکش کاغذی با طرح گل رز، عطف پارچه نخودی روشن

79 برگ، 11 سطر: 102×160؛ قطع: 151×213

عنوان های دیگر: منشآت ابوالفضل علامی؛ مکاتبات ابوالفضل علامی؛ انشای ابوالفضل

موضوع: 1. علامی، ابوالفضل بن مبارک، 957 - 1011 ق. -- نامه ها و یادبودها؛ 2. نثر فارسی -- قرن 11ق.؛ 3. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1586357

7402

عین الملک شیرازی، محمد بن عبدالله، قرن 10ق.

الفاظ الادویه / نورالدین محمد بن عبدالله حکیم عین الملک شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نگارنده کتاب را بنام ابوالمظفر شهاب الدین محمد شاه جهان پادشاه دهلی نگاشته، که مشتمل بر مقدمه در چهار فایده، یک نتیجه و یک خاتمه می باشد. سپس فرهنگ الفبایی داروهای مصطلح به زبان های یونانی، تازی، اندلسی، عبری، سریانی، بربری، ترکی، فارسی و هندی مندرج در کتب پزشکی را تحت دو عنوان «ترقیم» و «تنسیق» به زبان فارسی آورده است. سپس یک خاتمه در بیان ادویه سته و نام داروها، آمده است. مقدمه مشتمل بر چهار فایده است: 1. در بیان علامات تصحیح اعراب 2. در بیان علامات زبان هر دیار 3. در تحقیق طبایع و درجات آن و علاماتی که منسوب است به آن و ذکر مجملی از دوا به طمع و درجه و قوت 4. در بیان مختار و مصلح و بدل دوا و علامات آن. عین الملک شیرازی پزشک مخصوص روزگار جهانگیر (1014-1037ق)، که تا 1056ق. زنده بوده است. وی نگارنده طرب

الصبیان، مرات الوجود، فرهنگ اسرار الاسماء، طب داراشکوهی، معالجات جدولیه، شفاء الاسقام، قسطاس الاطباء نیز هست. در نسخه ها ( 1: 475) نام پدر نگارنده «عبدالله» ماده تاریخ تالیف «الفاظ الادویه» و در گنج بخش نام پدر نگارنده «عبدالحکیم» آمده که درست نیست.

آغاز: بسمله، هو الله احمد الله الصمد که پایه حقیقت بیچونش از دایره دریافت و احاطه شناخت...

انجام: ... بکسر اول و ثانی شین معجم ف هی بس میطا ط ح ی م ق قاتل ص

منابع: موزه ملی کراچی ص 75؛ نسخه ها 1: 475؛ گنج بخش 1: 250

خط: نستعلیق ناخوش؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها، برخی کلمات و خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ یادداشت ها: در انتهای نسخه متن زیر آمده که به نظر می رسد بخشی به عمد محو شده است: «این کتاب طب ... از کتابخانه محمدی حیدری قادری جمال شاهی ... حیدرخان بهادر ...»؛ آسیب ها: آفت زدگی و گسیختگی شیرازه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی طرح ابره، گوشه ها تیماج قهوه ای، عطف پارچه منقوش نخودی

54 برگ، 16 سطر کامل: 149×82؛ قطع: 227×134

موضوع: 1. پزشکی اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. دارونامه ها -- واژه نامه ها

شماره رکورد: 1583550

7403

شرح شذور الذهب/ شارح ناشناخته نویسنده متن: علی بن موسی ابن القاسم الاندلسی المعروف به ابن ارفع

زبان: عربی

معرفی کتاب: برهان الدین ابوالحسن علی بن ابی القاسم موسی بن ارفع مجریطی اندلسی انصاری (م593ق.)، خطیب فاس و مشهور به شاعر الحکماء وحکیم الشعراء مسائل علم کیمیا را به صورت رمزی در دیوان شعری به ترتیب حروف تهجی به نظم کشیده که به «شذور الذهب» یا «دیوان الشذور» موسوم است [مجلس 2: 459]. بر این کتاب خود شاعر و دیگران شرح های متعددی نگاشته اند. از جمله شارحان آن

عزالدین ایدمر بن علی جلدکی است که چند شرح بر این کتاب نگاشته بدین نام ها: 1. در المنثور فی شرح الشذور که آن را در قاهره در سال 742ق نگاشته است. 2. کشف الستور که گزیده ای از شرح سابق است. 3. غایة السرور فی شرح الشذور که نسخه ای از آن در فهرست دانشگاه تهران [6: 2319] معرفی شده است. 4. طوالع البدر فی شرح الشذور که آغاز آن چنین است «الحمد لله الذی زین السموات بانوار الطوالع» [کشف الظنون 2: 1029]. 5. قلائد النحور فی شرح ابیات الشذور [دانشگاه 6: 320، فهرست عربی موزه بریتانیا 3: 784]. 6. البدر المنیر فی معرفة اسرار الاکسیر، شارح در آن یک بیت از ابیات شذور الذهب را شرح نموده است. آغاز: «یقول العبد الفقیر الی الله عزالدین ایمر ابن علی بن ایدمر الجلدکی ... و بعد حمد یستحق الحمد لذاته و صلواته»؛ 7. الشمس المنیر فی تحقیق الاکسیر، شارح در آن برخی از ابیات شذور الذهب را شرح نموده است نیز در مجلس (10: 15) با نام «لشمس النیر فی طرح الاکسیر» و در الذریعه (14: 227) «الشمس النیر والمصحف الکبیر فیما یتعلق بالاکسیر» آمده است. 8. مطالع البدر بقلائد النحو فی شرح ابیات شذور، که شارح در آن سه بیت اول شذور الذهب را شرح داده است. آغاز «قال الشیخ الامام .... الجلدکی... لما من الله تعالی علی و جعلنی ممن یحب الحکمة و اهلها و نظرت فی کتب الحکماء المتقدمین و نظرت فی کتاب الموسوم بشذور الذهب فوجدته قد استوعب فیه جمیع الحکمة المطلوبة و النعمة المرغوبة ....». 9. بلوغ المراد مایراد من شرح الشذور فی قافیة الصاد (مجلس 2: 459). نسخه حاضر با عبارات: قال، اقول، قوله، قال المؤلف، قال المصنف، به شرح کتاب پرداخته، و قافیه الالف تا قافیه الیاء را شامل است. آغاز نسخه حاضر با هیچ کدام از منابع و شروح مذکور مطابق نبوده است و شارح آن یا خود مؤلف است یا ناشناخته می باشد. عنوان نوشته شده بر روی جلد و برگ ابتدای نسخه: «شرح الشذور هذا العراقی السماوی»، «تاریخ کتابت تقریبا 1200ق. در منابع نام «عراقی سماوی»، یافت نگردید.

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسمله، اللهم صل علی محمد کما صلیت علی ابراهیم و بارک علی محمد و علی ... قال الشارح رحمه الله نحمد اللهم حمد العارفین بوحدانیتک المتعرفین

انجام: افتاده: .... الی تدبیر هما بالتفصیل بالنار الطبیعیه و زوال الاوساخ عنهما ثم قال ...

منابع: مجلس 2: 459، 10/1: 15؛ دانشگاه 6: 9231؛ کشف الظنون 2: 1029؛ الذریعه 14: 227؛ ملی ملک 8: 471؛ اعلام زرکلی 5: 178

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: ساده؛ آسیب ها: پارگی و آفت زدگی زیاد که خواندن متن را مشکل می کند، مرمت و وصالی به صورت غیراصولی، انتهای نسخه افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی، عطف و گوشه ها پارچه سیاهی

338 صفحه، 21 سطر: 133×260؛ قطع: 212×335

عنوان های دیگر: شرح دیوان الشذور

موضوع: 1. ابن ارفع علی بن موسی، 515 - 593 ق. -- شذور الذهب -- نقد و تفسیر؛ 2. کیمیا و کیمیاگری -- شعر؛ 3. شعر عربی -- قرن 6ق.

شماره رکورد: 1589410

7404

هجویری، علی بن عثمان، - 465ق.

کشف المحجوب / علی بن عثمان بن علی الجلابی الغزنوی الهجویری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 5 - 7396 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: ربنا آتنا من لدنک رحمة و هی لنا من امرنا رشدا الحمد لله الذی کشف لاولیائه بواطن ملکوته و قشع لاصفیائه هو المحی لموات القلوب بانوار ادرک صمدیته و کبریائه و المتعش ... قال علی بن عثمان بن علی الجلابی...

انجام: ... بوجد مغلوب شود خطاب از وی برخیزد و چون خطاب برخاست بان چه رفته ... خواهم از خداوند تعالی تا ظاهر و باطن مرا از آفات نگاهدارد وصیت می کنم ... این کتاب و نویسنده را بدعا حفظ عظم ایمان با و آرند ... برحمتک یا الرحم الراحمین تمت تمام شد کشف المحجوب سنه

منابع: خطی گنج بخش 2: 758؛ مشترک 3: 1795؛ نسخه ها 2: 830؛ الذریعه 18: 59؛ کشف الظنون 2: 1494

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: متن و حاشیه، جدول دور سطور به سرخی و لاجورد، سرفصل ها و برخی از کلمات و خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ یادداشت ها: تاریخ کتابت: ناخوانا؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی، وصالی و مرمت کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: الحاقی مقوایی با روکش تیماج سبز، حاشیه ریسه ای زرکوب، اندرون و آستر بدرقه کاغذ ابر و باد.

638 صفحه، 15 سطر: 68×150؛ قطع 130×218

عنوان های دیگر: کشف المحجوب الارباب القلوب

موضوع: 1. تصوف -- قرن 5ق.؛ 2. تصوف -- اصطلاح ها و تعبیرها؛ 3. نثر فارسی -- قرن 5ق.

شماره رکورد: 1583101

7405

شیرازی، محمد بن نور

مرآت الوجود. محمد بن نور الحنفی الجعفری الشیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتاب مرآت الوجود به مراتب وجود و وحدت وجود از راه کشف و شهود پرداخته است و مشتمل است بر مباحث: تساوی ظهور و بطون، حقیقت محمدی، مرتبه احدیت، عالم لاهوت، و احدیت، حضرت وجوب، عالم امکان، مقام قاب قوسین، اعیان ثابته، مرتبه الهیه، مرتبه ارواح، عالم مثال، عالم ناسوت، عالم ملکوت، عوالم کلی، عالم وجود، تعینات وجود حق (وحدت - کثرت - اطلاق - تقید)، عین الله. سپس با مثال های شعری از مثنوی مولوی، عطار نیشابوری، توضیحات هشت اسماء الهی و انواع مشاهده (مطلق- مقید) به اثبات واجب الوجود پرداخته است. در افتتاح کتاب آمده است: «بدان نورالله بصیرتک بانوار اصحاب وحدت الوجود بصر عین ذاتک باسرار الذوق و الشهود که مذهب صوفه موحده در بیان ذات الله صفاته و اصطلاح ایشان آنست که می گویند در ظاهر و باطن و شهادت و معنی و صورت بجز یک حقیقت و یک ذات موجود نیست که وجود عین ذات اوست و اله و معبود بحق اوست .....». در فهرست مشترک (3: 1897) مرآت الوجود از شاه داعی شیرازی را معرفی نموده، دو نسخه از این عنوان در (نسخه ها 2: 845) و 1 نسخه در (الذریعه 20: 288)

با آغاز: «هو حامد بمحامده، والصلات علی حبیبه ... این رقعه که فیض نام دارد * مرآت الوجود نام دارد». بدون مؤلف و ناشناخته معرفی شده است. در دانشگاه 16: 338) رساله ای با این عنوان از محمد بن نورالدین خلیفه خفری شیرازی معرفی شده، در (ایضاح المکنون 2: 462) از نیشابوری آمده است، که آغاز نسخه حاضر با هیچ یک از منابع مذکور مطابق نمی باشد.

آغاز: الحمد لله الذی لاله الا هو الاحد فی بطون جلال ذاته الواحد الصمد فی ظهور کمال اسمائه و صفاته و صلی علی من هو ... و اما بعد این رساله ایست مسمی بمرات الوجود...

انجام: ... چنان چه مجنون انا لیلی گفت بیت * من کیم لیلی و لیلی کیست من * ما یکی روحیم اندر دو بدن

انجامه: تمت بتاریخ هفتم جمادی الثانی سنه 1303ق.

منابع: مشترک 3: 1897؛ نسخه ها 2: 845، دانشگاه 16: 338؛ ایضاح المکنون 2: 462؛ 20: 288

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1304ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سه بیضی انگشتی نا منظم در افتتاح نسخه بالای نام الله و دو دایره متداخل توپر در انتهای نسخه به زر، برخی عبارات، عناوین و سرفصل ها و خط کشی بالای برخی عبارات به سرخی؛ مهرها: برگ 11: «حکیم محمد جلال الدین حسامی طیب ماهر» کاغذ: هندی آهار مهره؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج سبز، حاشیه زرکوب، استر بدرقه کاغذی طرح ابر و باد

14 برگ، 11 سطر: 113×203؛ قطع: 182×273

عنوان های دیگر: مرآت وجود

موضوع:1. تصوف -- عقاید؛ 2. وحدت (عرفان)؛ 3. وحدت وجود

شماره رکورد: 1596848

7406

خطیب عمری، محمد بن عبدالله، -741ق.

مشکوة المصابیح/ شارح محمد بن عبدالله الخطیب العمری

زبان: عربی

معرفی کتاب: ابو محمد حسین بن مسعود محدث فقیه، رجالی، مفسر، ادیب فاضل، شافعی، کنیه اش ابو محمد، لقبش فراء و محی الدین و محی السنة در علم فقه، تفسیر، ادبیات، حدیث، رجال، معرفت اسامی صحابه و روات اخبار بی نظیر بود. مصابیح السنة در حدیث، شبیه من لا یحضره الفقیه صدوق ابن بابویه می باشد. وی چهار هزار و هفتصد و نوزده روایت که از پیغمبر اکرم روایت شده، در ابواب مختلف گردآورده است. در هر بابی اول احادیث صحاح و پس از آن احادیث حسان را می آورد، اسانید را به جهت اختصار حذف کرده است محمد بن عبدالله خطیب تبریزی عمری که گاهی به ولی الدین یا ولی الله نیز موصوفش دارند از علمای قرن 8ق است کتاب مصابیح السنة بغوی شافعی را تکمیل کرده و نام راوی و مصدر را آورده و هر بابی را به سه فصل تقسیم کرده است: 1. آن چه در صحیح بخاری و مسلم آمده، 2: آن چه که در صحاح دیگر آمده، 3: آن چه که می توان در آن باب از آن استفاده کرد. «اشعه اللمعات» شرح فارسی مشکوه المصابیح است که شارح آن عبد الحق محدث دهلوی است. نسخه حاضر جلد اول: باب اول (کتاب الایمان) تا باب التحریض علی قیام اللیل را شامل است. این کتاب در بمبئی و قازان روسیه و پترزبورگ چاپ و در دهلی و کلکته نیز به ضمیمه کتاب اکمال فی اسماء الرجال همین نویسنده، هر دو در یکجا به طبع رسیده است.

تاریخ تالیف: اول شوال 737ق.

آغاز: الحمد لله نحمده و نستعینه و نستغفره و نعوذ بالله نستعینه و نستغفره و نعوذ بالله ... من یهده الله فلا مضل له و من یضلله فلا هادی...

انجام: افتاده: ... علیها لا نسالک رزقا نحن نرزقک و العاقبة للتقوی رواه مالک...

منابع: کشف الظنون 2: 1699؛ ریحانه 1: 271، 2: 150؛ اعلام زرکلی 7: 112؛ مرعشی 5: 261

خط: نستعلیق متوسط و خفی، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها، عناوین و اسماء و خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی؛ حواشی: دارای توضیحات و معانی لغوی متن به فارسی و عربی بین سطور، مقابله و حواشی مرتبط با متن با نشان: «ناد علی، شرح مسلم (مح)، الفائق (فا)، مفردات الراغب (غب)، نهایة الجزری (نه)، شیخ توربشتی (تو)، قاضی بیضاوی (قض)، المظهر (مظ)، الاشراف (شف)، میر سید شریف (سید)، عبدالحق دهلوی، شیخ، ش، ر، م»؛ آسیب ها: در اثر آفت زدگی زیاد نسخه دارای آسیب

فراوان بوده لیکن با آفت زدایی و مرمت همه اوراق به وسیله قرار دادن هر ورق بین پارچه حریر و آهار مهره نمودن آن، کاغذ ثابت شده و سپس صحافی نموده اند. انتهای نسخه افتاده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: ،الحاقی مقوایی با روکش تیماج تریاکی تیره، حاشیه زرکوب، آستر بدرقه، کاغذ طرح ابر و باد.

150 برگ، 15 سطر کامل: 88×165؛ قطع: 197×286

عنوان های دیگر: مشکاة المصابیح الذی فیه لفتح ابواب الشریعة

موضوع: 1. احادیث اهل سنت -- قرن 8 ق.؛ 2. حدیث -- علم الرجال

شماره رکورد: 1600980

7407

رساله در ادعیه، زیارتنامه ها، اعمال روز و ماه های سال / ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای با عنوان ناشناخته در آداب، ادعیه، اعمال، دعاها و فضائل ایام سال با استناد به منهاج الصلاح علامه حلی، زوائد الفواید ابن طاوس، اختیار ادریس و شیخ مفید، حسن بن سلیمان، مصباح و اختیار کفعمی، کافی شیخ کلینی، تهذیب شیخ طوسی و .... مشتمل بر باب هفتم در اعمال ماه ربیع الاول؛ باب هشتم در اعمال ماه ربیع الثانی؛ باب نهم در اعمال ماه جمادی الاولی؛ باب دهم در اعمال ماه جمادی الثانی؛ باب یازدهم در اعمال ماه رجب در دو فصل باب دوازدهم در اعمال ماه شعبان در دو فصل خاتمه مقال سیوم در اعمالی که روز نوروز بجا باید آورد نسخه حاضر باب اول تا ششم و باب سیزدهم به بعد را ندارد. عنوان و نویسنده کتاب نامشخص است و شماره و عناوین باب های نسخه با منابعی چون زاد المعاد و بحار الانوار و سایر کتب ادعیه مطابقت نداشت.

آغاز: بسمله و به نستعین باب هفتم در اعمال ماه ربیع الاول شب اول در این شب حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله از مکه بمدینه هجرت نمود و سیزده سال از مبعث گذشته بود...

انجام: افتاده:.... و ایضا مذکور است که خواندن این دعا در وقت تحویل سیصد و شصت بار

خط: نسخ؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: دارای حواشی با نشان «ق، نهایه، المص، حاشیه المص، علی اصغر دام ظله، کف، 5»؛ یادداشت ها: گ1ر: شرح یک خواب، نماز پدر و مادر؛ گ 1 پ - 2 ر: مجربات طب سنتی در درمان برخی بیماری ها؛ آسیب ها: انجام افتاده، رطوبت دیدگی پاشیدگی مرکب و تغییر رنگ برخی اوراق؛ کاغذ: دولت آبادی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، روکش گالینگور سیاه، اندرون و آستر بدرقه کاغذ نخودی تیره

65 برگ 15 سطر: 122×65؛ قطع 184×127

موضوع: 1. دعاها 2. اعمال السنه؛ 3. زیارت نامه ها

شماره رکورد: 2938383

7408/1

عالی شیرازی، محمد، - 1121ق.

روزنامه وقایع محاصره حیدر آباد/ نعمت خان عالی شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در ذکر رویدادهای محاصره حیدرآباد (گول کنده) و گشودن آن در ماه رجب و شعبان 1098ق. = 1687م که در سی امین سال پادشاهی اورنگ زیب (1068- 1118ق.) به دست پسرش بهادر شاه کتاب به نثر دشوار آمیخته به نظم است و شروحی چند بر آن نوشته شده است. این کتاب یکی از کتب درسی بوده که بارها به چاپ رسیده است و جز جنگنامه اوست. در فهرست ها و چاپ های مختلف نیز با نام های گوناگون آمده است.

آغاز: دمی که مدرس کشاف صبح در صفه صدق و صفا نشسته چون قاضی بیضا تفسیر و الشمس...

انجام:... چون بر بهمن جز اسفندارمز ماهی نیفزاید * اگر چه عمر بر افزود اما عقل او کم شد

انجامه: تمام شد نسخه وقایع حیدرآباد من تصنیفات نعمت خان عالی بتاریخ شهر شوال 1253 هجری سمت اختتام پذیرفت فقط فقط فقط عاقبت بخیر باد بحرمت النبی ... من نوشتم صرف کردم روزگاری ... تمت بالخیر فقط.

منابع: نسخه ها 6: 4657؛ الذریعه 11: 270؛ مشار 5: 5430؛ مشترک 10: 474؛ مجلس 2: 382

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1253 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: نشان ابیات و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ آسیب ها: لکه، آفت زدگی و پاشیدگی مرکب؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج قهوه ای روشن، آستر بدرقه کاغذی طرح افشان

گ 1-52 (77 برگ)، 15 سطر کامل: 56×110؛ قطع 105×171

عنوان های دیگر: وقایع حیدرآباد؛ وقایع نعمت خان؛ روزنامه وقایع ایام محاصره دار الجهاد حیدر آباد؛ روزنامه محاصره حیدرآباد

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 12ق؛ 2. هند -- تاریخ --1526 - 1765م؛ 3. حیدرآباد (هند)-- تاریخ

شماره رکورد: 1602683

7408/2

جنگنامه اعظم شاه و بهادر شاه/ نعمت خان عالی شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مؤلف رویداد جنگ میان محمد معظم بهادر ملقب به شاه عالم یکم (1124-1118ق) و برادرش محمد اعظم پسران اورنگ زیب (1068-1118ق)، جنگ های جانشینی، کشته شدن برادری و پیروزی برادری دیگر یعنی شاه عالم یکم، به شیوه ادبی و پندآموز، روایت کرده است. دو تحریر از آن در دست است. یکی که با جنگ اورنگزیب با راجه مهارانای اودی پور آغاز می شود و سپس جنگ جانشینی دو .برادر و دیگری تنها همین جنگ جانشینی دو برادر را .دارد این کتاب جزء کتب درسی مدرسه های شبه قاره هند بوده و چند بار به چاپ رسیده است. برخی نیز با حواشی و واژه نامه ویژه کتاب همراه است.

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسمله، زیب دیباچه سخن نیایش بی نیازیست که در بارگاه کبریائیش زبان چون و چرا لال است و در جناب عظمت والایش...

انجام: ... حاصل نموده مسند آرای وزارت کردید و همه ها بالقاب و خطاب و ترقیات مناصب فرق عزت برافراختند.

انجامه: با تمام رسید بعون حالی سفید و سیاه جنگ نامه اعظم شاه و بهادر شاه من تصنیفات نعمت خان عالی بلاغت دستگاه بتاریخ بیست و ششم شهر شوال سنه 1253 هجری و صورت اختتام پذیرفت

منابع: مشترک 10: 472 و 478؛ نسخه ها 6: 4639؛ مشار 2: 1595

گ 52 پ 77 (77 برگ)، 15 سطر کامل: 56×110؛ قطع : 105×171

عنوان های دیگر: رزم نامه؛ بهادرشاه نامه؛ ظفرنامه بهادرشاه

موضوع: 1. بهادر شاه اول، امپراتور هند، 1118-1124ق. -- جنگ ها؛ 2. اورنگ زیب، امپراتور هند، 1618-1707م. 3. هند -- تاریخ -- 1526 - 1765م.

شماره رکورد: 1605197

7409

لکهنویی، محمد انعام بن ولی الله

دیوان انعام/ مولوی محمد انعام الله بن ولی الله بن ملاحبیب الله بن محب الله لکهنویی فرنگی محلی

زبان: اردو

آغاز: بسمله، ماهیورد زبان نام جوهر بارخداکا * بنده ماهی شب و روز طلبگار خداکا...

انجام: ... زمانه آیاهی ... ای انعام * اثر پذیر فقیران کی بهی دعا نرهی

خط: نستعلیق؛ کاتب محمد روح الله انصاری فرنگی محلی؛ تاریخ کتابت: 1336ق، محل کتابت: هند؛ آرایه ها: جدول دو سطور با قلم سیاهی، تخلص شعری شاعر در انتهای اشعار و برگ شمار نسخه به سرخی یادداشت ها: 17 برگ نانوشته از جنس کاغذ متن نسخه در ابتدای نسخه و 14 برگ نانوشته از کاغذ کاهی شکننده در انتهای نسخه آمده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی منقوش دوایر متداخل بنفش، عطف و لچکی

پارچه آبی

339 برگ، 13 سطر (دو ستونی)، 122×175؛ قطع: 161×210

موضوع: 1. شعر اردو؛ 2. شعر اردو -- قرن 20م.

شماره رکورد: 1603590

7410

غنی کشمیری، محمد طاهر، - 1079ق.

دیوان غنی/ محمد طاهر غنی کشمیری متخلص به غنی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: محمدعلی ماهر اکبرآبادی اولین کسی بود که دیوان غنی را گردآوری کرده که اکنون نسخه آن موجود نیست. نسخه هایی که در دست است و به چاپ هم ،رسیده در 1079ق. توسط محمد مسلم صنعی با همکاری لاله ملک شهید گردآوری شده است. گردآورنده آن نیز دیباچه ای بر آن افزود و در حاشیه نیز شرحی بر آن نگاشته است. با آغاز: ای ذات تو سر دفتر افراد وجود * هر بود و نبود را ز بود تو نمود ... قادری که گل های رنگین معانی .... جنونی کو که از قید...

آغاز: جنونی کو که از قید خرد بیرون کشم پا را * کنم زنجیر پای خویشتن دامان صحرا را ...

انجام: .... از بس لباس خود را رهن شراب کردیم * چون شیشه نیست ما را جز دست و آستینی.

منابع: مشترک 7: 897؛ موزه ملی کراچی ص 515؛ مشار 2: 2347؛ نسخه ها 3: 2454؛ الذریعه 9: 793

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ حواشی: توضیح برخی کلمات و عبارات اشعار متن کتاب در حاشیه؛ آسیب ها: آفت زدگی، شکنندگی لبه های اوراق، گسستگی اکثر اوراق از شیرازه نسخه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی منقوش زمینه بنفش، عطف و گوشه ها پارچه قرمز

41 برگ، 18 سطر: 217×125؛ قطع 195×301

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1605980

7411

بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبدالخالق، 1054-1133ق.

منتخب دیوان بیدل / بیدل دهلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتاب مشتمل برگزیده غزلیات بیدل دهلوی است. در تطبیق با نسخ متعدد از جمله نسخه شماره (4900-5) بسیاری از اشعار به جز وزن و قافیه، از نظر تعداد ابیات و کلمات مغایرت دارند به نظر می رسد یا کاتب نسخه یا نسخه ای که از روی آن کتابت شده معتبر نبوده چنان که در اشعار نسخه حاضر از نظر محتوا و کلمات به کار رفته تغییرات زیادی دیده شده است.

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسمله، ای آیینه حسن تمنای تو جان ها * اوراق گلستان ثنای تو زبان ها * بی زمزمه حمد تو قانون سخن را * افشرده چوخون در رگ...

انجام: افتاده: غبار کوچه عجزم ولی در دامن خویشم * شکست خویش چون موج است بار گردن خویشم ...

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: جدول دور سطور، جدول داخلی به سرخی؛ آسیب ها: دارای شکنندگی در لبه های اوراق، جویدگی و پارگی قسمت های پایین اوراق، تغییر رنگ کاغذ به تیرگی؛ کاغذ: کشمیری نخودی

104 صفحه، تعداد سطور: 13-16: 162× 80؛ قطع: 149×220

عنوان های دیگر: منتخب غزلیات بیدل

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 12 ق.

شماره رکورد: 1625548

7412

فقیر دهلوی، میر شمس الدین، 1115 - 1183ق.

رساله وافیه فی العلم العروض والقافیه / میر شمس الدین فقیر شاهجهان آبادی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتاب در دو «رکن» عروض و قافیه می باشد. رکن یکم در عروض، در یک «مقدمه» و چند «فصل» بی شماره. مقدمه: باید دانست که شعر در اصطلاح کلام موزون و مقفی را گویند. فصل بدانکه اشعار عرب از روی ضبط خلیل احمد که مدون این فن است، پانزده بحر می شود. فصل بحر طویل، فصل در تقطیع، فصل در بیان حاجت بحور، فصل در امثله بحور، فصل در اوزان رباعی. رکن دوم در علم قوافی، نیز در «مقدمه» و چند «فصل». مقدمه: باید دانست که قافیه عبارت است از تکرار حروف معین در الفاظ مختلفه در آخر مصاریع، فصل در شرح حروف قافیه، فصل در بیان ردیف و حاجب. خاتمه: که در آن جا نام کتاب «رساله وافیه فی العروض والقافیه» و ماده تاریخ نگارش آمده است. در خاتمه تاریخ نگارش (1161ق.= 1748م) آمده است: در باب تمامیش دو تاریخ رقم زد ... تاریخ نخستین شده تشریف معانی (1161ق.)، تاریخ دوم آمده دستور کمالات (1163ق.)

تاریخ تالیف: 1161ق.

آغاز: رب یسر و تمم بالخیر بسمله، بعد از تقدیم حمد مبدعی که بیت دنیا و آخرت با کمال تقطیع و موزونیت ساخته و پرداخته اوست و خیمه سپهر گردان پی اسباب و اوتاد برافراخته او ...

انجام:... در باب تمامیش و تاریخ رقم زد * کلکم که ببازوش بود زور کمالات * تاریخ نخستین شده تشریف معانی * تاریخ دویم آمده دستور کمالات.

انجامه: تمام شد رساله فی العلم العروض و القافیه من تصنیف میر شمس الدین بتاریخ بیست و هفتم رمضان المبارک سنه هجری مقدسه 82؟؟.

منابع: مشترک 13: 2711؛ الذریعه 25: 17؛ نسخه ها 3: 2164

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها، اعراب گذاری، خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: دارای توضیحات و تصحیحات مرتبط با متن در حواشی و بین سطور نسخه؛ یادداشت ها: تاریخ استنساخ به دلیل آفت زدگی ناخوانا است. آسیب ها: در اثر آفت زدگی زیاد نسخه دارای آسیب فراوان بوده لیکن با آفت زدایی و مرمت همه اوراق به وسیله قرار دادن هر ورق بین پارچه حریر و آهار مهره نمودن آن، کاغذ ثابت شده و سپس صحافی نموده اند. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج قهوه ای سوخته،

حاشیه زرکوب

41 برگ، 12 سطر کامل: 106×178؛ قطع 244×205

عنوان های دیگر: رساله فی علم العروض والقافیه؛ وافیه در عروض و قافیه؛ عروض و قافیه؛ وافیه در قافیه

موضوع: 1. صنایع ادبی؛ 2. قافیه؛ 3. عروض

شماره رکورد: 1607239

7413

بیاض شعر

زبان: فارسی و اردو

معرفی کتاب: بیاضی است مشتمل بر اشعار بزرگان ادب فارسی از جمله اشعار مولوی، سعدی، حافظ، عرفی شیرازی و ...

آغاز: هو الغنی مستم ز غم عشق تو مستم مستم * جان در طلب وصل تو بستم بستم * گویند مرا عاشق بدنام توئی * منکر نتوان بود که هستم هستم...

انجام:.... بکش یعنی از ظلم بکش بده یعنی داد مظلومان بده و بستان یعنی دعاء خلایق بستان چهار کس را دیدار خدا نیست زاع ... البقر قاطع الشجر بایع البشر عاقع الپدر

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ یادداشت ها: ص.39، 40، 43 نانوشته است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد الحاقی، مقوایی، تیماج عنابی، مجدول زرکوب

80 صفحه تعداد و اندازه سطرها متغیر شیوه حمایلی)؛ قطع 238×100

عنوان های دیگر: جنگ شعر

موضوع: 1. شعر فارسی -- مجموعه ها 2. شعر اردو -- مجموعه ها

شماره رکورد: 1628866

7414

بیاض جنگ خیبر، موته و ذات السلاسل

زبان: عربی

معرفی کتاب: در باب غزوات و سریه های پیامبر و روایات منقول درباره آن ها در سال 7 و 8 هجری قمری. مشتمل بر باب غزوه خیبر و ذکر حوادث مربوط به آن، نقش امام علی (علیه السلام) و شمشیر ذوالفقار برگ 1- 9)، باب ذکر حوادث بعد از غزوه خیبر تا غزوه موته (برگ 12-9)، ذکر قصه ام حبیبه در علامات نبوت (برگ 11-10)، باب غزوه موته ، و حوادث مربوط به آن (17-12)، تفسیر سوره والعادیات ضبحا فالموریات قدحا فالمغیرات صبحا ... از فضل بن حسن طبرسی (468 ق.؟ - 548ق.) و ارتباط آن با غزوه ذات السلاسل و حوادث مربوط به آن (28-17) که همه مطالب مذکور با ذکر اخبار و اسانید می باشند عنوان برگ افتتاح :نسخه بیاض جنگ خیبر.

آغاز: فروی یحیی بن محمد الاذدی [ازدی] عن مسعدة بن الیسع و عبدالله بن عبدالرحیم عن عبدالملک بن هشام و محمد بن اسحق و غیرهم من اصحاب الاثار قالوا لادنی رسول الله من خیبر قال للناس قفوا فوقف الناس...

انجام: افتاده: ... امرت بقتل قومکان سعد قال کذا و انی ... الله فی قومک و انت ابن الناس و ارحم الناس و اوصل الناس و ق عثمن...

خط: نسخ مایل به رقاع؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: هند؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، آفت زدگی مختصر، پارگی برگ های پایان نسخه، انتهای نسخه افتادگی دارد. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج قهوه ای سوخته، حاشیه زرکوب.

28 برگ، 20 سطر کامل: 115×201؛ 171×270

عنوان های دیگر: غزوه خیبر، موته و ذات السلاسل

موضوع: 1. محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق-- جنگ ها؛ 2. علی بن 1. ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق جنگ ها 3. غزوه خیبر، 7ق.؛ 4. سریه موته 8 ق.

شماره رکورد: 1607889

7415

شاذلی، علی بن عبد الله، 591-656ق.

حزب البحر با ترجمه اردو/ امام شاذلی؛ مترجم ناشناخته

زبان: عربی - اردو

معرفی کتاب: کتاب، دعای مشهوری است با عنوان دعای حزب البحر با ترجمه اردو جهت گشایش کارهای مهم دنیوی مثل دوستی و دشمنی شفای امراض بیماران - سلامتی در سفر و حفظ کشتی و تسخیر قلوب سلاطین و حکام و ... که آن را شیخ ابوالحسن شاذلی - رئیس فرقه شاذلیه از متصوفه - به طریقه استفاضه روحانی و الهام از رسول الله (صلی الله علیه و آله) روایت نموده و به اعتقاد برخی، این دعا در بردارنده اسم اعظم است. هنگامی که در راه سفر حج کشتی ایشان دچار طوفان می شود می خواند و این دعا موجب رفع خطر می گردد. مشتمل است بر اعتصام حزب البحر حزب البحر و اختتام حزب البحر. در انتها 4 برگ درباره طریقه بدست آوردن اصل دعا- بنا به درخواست حافظ محمد عبدالحمید خان و جناب بهائی صاحب به توسط حاجی امدادالله صاحب مهاجر که از خاندان امام شاذلی بود و طریقه ادای زکات این دعا، خواص و تفصیل ،امورات آداب خواندن این دعا و نقش حزب البحر در جدول 16 خانه ای، آمده است. علی بن عبدالله بن عبدالجبار حسینی مکنی به ابوالحسن از اکابر عرفا می باشد که در قریه شاذله متولد شد. جلیل القدر و دارای کرامات و نسبت طریقتی وی به ابومدین منتهی می شود. از کلمات اوست الهامات و کشفیات و مشاهدات را با کتاب و سنت نبویه موازنه و تطبیق کردن لازم است و در موارد خلاف و مغایرت با یکدیگر تمسک به قرآن مجید و سنت لازم است و از کشفیات و الهامات شخصی صرفنظر کردن ضروری است که خدای تعالی در خصوص تمسک به کتاب و سنت ضامن عصمت و محافظت بوده لیکن درباره الهام و کشف و مشاهده ضامن محافظت نگردیده است و ی با این که نابینا بوده بارها حج نموده و بعلوم شرعیه اشتغال داشته. «السر الجلیل فی خواص حسبنا الله و نعم الوکیل» و «مجموعة الاحزاب» از سایر آثار وی می باشند.

آغاز: متن اعتصام حزب البحر بسم الله الرحمن الرحیم اللهم اجعل حبک احب الی من نفسی و بصری ... حزب البحر اعوذ بالله السمیع العلیم ... اللهم اجعلنی عزیزا فی عین الناس و ذلیلا فی عینی 3 بار یا الله یا علی ... اختتام حزب البحر اعتصمت بالله ففروا الی الله وتوکلت علی الله و ما النصر

انجام: ... و هو رب العرش العظیم لیس کمثله شی و هو السمیع العلیم.

انجامه: نقش حزب البحر جمله حاجات و مطالب کار برآری کی لئی بحکم ایزدی مفید هی وه نقش یهه هی (جدول 16 خانه با ترکیب اعداد 5 رقمی)

منابع: اعلام زرکلی 5: 120؛ ریحانه 3: 154؛ گنج بخش 4: 2377؛ مخطوطات شفیع

ص: 562 کشف الظنون 1: 661

خط: متن دعا به نسخ مایل به رقاع جلی، ترجمه به نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1328 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها برخی عناوین و علائم و اعراب گذاری به سرخی، دارای جدول دور سطور و جدول بین سطور به سیاهی؛ یادداشت ها: در برگ اول (صفحه عنوان): «بصحت تمام حافظ عبدالحمید خان عامل مرتب شد»؛ کاغذ: هندی نخودی ضخیم؛ جلد: الحاقی، مقوایی با روکش تیماج عنابی، حاشیه زرکوب.

17 برگ، 14 سطر: 117×164؛ قطع: 195×285

موضوع: 1. دعاها؛ 3. دعای حزب البحر

شماره رکورد: 1609992

7416

نجم رازی، عبدالله بن محمد، 570؟- 654ق

مرصاد العباد من المبدأ الی المعاد / نجم الدین دایه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در بیان آداب تصوف و تزکیه نفس و بیان شیخ و مرید و ذکر و مکاشفه و بازگشت نفس و سیر و سلوک عرفانی و ،اخلاق به نام سلطان علاءالدین کیقباد ابوالفتح کیخسرو فرزند قلج ارسلان فرمانروای سلجوقی، تألیف شده است. این کتاب دارای پنج باب و چهل فصل است. بدین ترتیب باب اول: در دیباچه کتاب دارای سه فصل، باب دوم: در مبدأ موجودات دارای پنج فصل، باب سوم: در معاش خلق دارای بیست فصل، باب چهارم: در معاد نفوس دارای چهار فصل باب پنجم: در سلوک طوایف مختلف دارای هشت فصل نسخه حاضر مشتمل است بر اواسط فصل. هفتم از باب سوم تا اواخر فصل سوم از باب چهارم نجم الدین رازی دایه، ابوبکر عبدالله فرزند محمد فرزند شاهاور، متولد تهران و در گذشته در بغداد (م 654ق.) که غیر از نجم الدین کبری می باشد «اطوار سبعه» نیز از تألیفات وی است.

تاریخ تالیف: 620 ق.

آغاز: افتاده:... و حیوان و جماد را و گفته اند رحمان اسمی خاص است و صفت عام و رحیم اسم عام است و صفت خاص چنان که هیچ کس را جز حضرت عزت باسم رحمش نتوان خواند...

انجام: افتاده: ... و در نور کلمه لا اله الا الله محمد رسول الله نباشد که بدان خلاص یابد و اهلیت شفاعت محمد علیه السلام ندارد خلود...

منابع: مرعشی 9: 253؛ نسخه ها 2: 1379؛ سپهسالار 5: 544؛ آصفیه 4: 186؛ رضوی 4: 241؛ فهرستواره کتاب های فارسی 8: 871

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ابواب، عناوین، فصول، نشان شواهد

شعری، آیات و متون عربی و برخی عناوین به سرخی، جدول دور سطور به لاجورد، سیاهی، فستقی، سرخی و زر؛ مهرها: برگ 8 پ مهر خشتی کوچک با سجع ناخوانا؛ آسیب ها: نسخه دارای آسیب فراوان بوده لیکن با آفت زدایی و مرمت همه اوراق بوسیله قرار دادن هر ورق بین پارچه حریر و آهار مهره نمودن آن، کاغذ ثابت شده و سپس صحافی نموده اند. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد الحاقی، مقوایی، تیماج تریاکی تیره، عطف و حاشیه نقوش گل و بوته زرکوب، اندرون و آستر بدرقه، کاغذی طرح ابره

109 برگ، 15 سطر کامل: 79×152؛ قطع: 187×253

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 7ق؛ 2. عرفان -- قرن 7ق؛ 3. تصوف -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1635954

7417

دهلوی، صفی الدین بن نصیر الدین، - 819 ق.

دستور المبتدی/ صفی الدین بن نصیر الدین بن نظام الدین ردولوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: معلم دهلوی این کتاب را برای فرزندش ابوالمکارم اسماعیل در تصریف و قواعد اعلال و تخفیف و ادغام و همزه نگاشت. خود در دیباچه می گوید: «چند قوانین اعلال و ابدال و تخفیف همزه، و ادغام برای تعلیم او در این مختصر» گردآورد.

از کتاب های درسی مدرسه های شبه قاره بوده و بارها چاپ شده است. ملا عیاض رامپوری «دستور المنتهی» را در صرف زبان عربی در برابر این کتاب نگاشته است.

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسم الله ... الحمد لله الذی یصرف الاحوال و یخفف الاثقال ویکشف العلل و یصلح العمل والصلوة علی رسوله ... پس از حمد و صلاة می گوید ... صفی بن نصیر...

انجام: ... بدان که قوانین هر جنس از اجناس مذکور بسیار است اما در مختصر زیاده از این نتوانست

منابع: مشترک 13: 2593؛ موزه ملی کراچی ص. 358؛ مشار 2: 2149؛ گنج بخش 3: 1095

خط: نستعلیق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها، عناوین و کلمه «سؤال و جواب» به سرخی؛ آسیب ها: آفت زدگی، مرمت و وصالی در برخی اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، تیماج تریاکی، حاشیه جدول ریسه ای زرکوب، اندرون و آستر بدرقه، کاغذی طرح ابره

100 صفحه، 10 سطر کامل: 108×185؛ قطع: 158×257

موضوع: 1. زبان عربی -- متون قدیمی تا قرن 14-- صرف و نحو؛ 2. زبان عربی -- کتاب های درسی -- صرف و نحو

شماره رکورد: 1636571

7418

بیدل دهلوی، عبد القادر بن عبد الخالق، 1054 - 1133ق.

نکات/ میرزا عبدالقادر بیدل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: میرزا عبدالقادر بیدل عظیم آبادی پیش از این «چهار عنصر» را نگاشته بود، سپس مطالب مشکل و دقیق آن کتاب را با کمک غزلیات و قطعات و رباعیات و ابیات مثنوی های خود «عرفان» و «طلسم حیرت و «طور محبت» گردآورده است. نکات در هفتاد و پنج «نکته» و سربندهای کوچک تر فصل، الحاصل، واقعه، و به دنبال

هر عنوان بند کوتاهی است به نثر سپس سرودههایی مناسب آن: «نکته» کلیات او به سال 1287ق و پس از آن به چاپ رسیده است.

آغاز: حمد مبدعی که تردد اعیان کیف و کم موقوف ،تحریکی ،ست از سر انگشت اراده او ... نکته 1- اگر منکر نبوت نئی با حظرات جز به تعظیم پیش میا...

انجام: ... گر آبله گشته ست پای طلب زنهار ... * شاید این بیضه برآرد پر و بال ...

انجامه: تم جامع النکات بعون .... و آن حلال معمیات مشکل اعنی مرزا عبدالقادر بیدل از رفق افتتاح ... بیاوری رشحات خامه کدورت شمامه افقر العباد احقر من الذره حاجی محمد ابن سفر علی ... از پریشانی عبارت موآخذه ننمایند السلام سنه 1219ق.

منابع: نسخه ها 5: 3644؛ مشار 2: 5291 گنج بخش 3: 1305 مشترک 14: 123؛ موزه ملی ص.448

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمد بن سفر محمد خجندی؛ تاریخ کتابت: 1219ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: جای سرلوح خالی، جدول دور سطور به آبی سیاهی و زر، برخی صفحات که حاشیه دارد دارای جدول ستونی به زر و آبی و سیاهی، سرفصل ها، عناوین و نشان اشعار به سرخی؛ حواشی: اشعار ترکی مرتبط با متن در حاشیه؛ یادداشت ها: در صفحه اول اشعار متفرقه احتمالا از اشعار بیدل نوشته شده است. کاغذ: هندی شکری

39 صفحه، 19 سطر: 67×154؛ قطع: 242×145

عنوان های دیگر: جامع النکات

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 12ق؛ 2. نثر فارسی -- قرن 12ق؛ 3. قطعه های ادبی

شماره رکورد: 1643515

7419

درویش، محمد بن عالم خان

رساله در طب / درویش محمد ابن حافظ عالم خان

زبان: عربی

معرفی کتاب: کتابی است در مباحث نظری و عملی طب مترتب بر مقدمه و حدائق و خاتمه. نویسنده به مباحث ارکان، اخلاط، اعضاء، اسباب فاعلیه، حافظه، باویه، سابقه، واصله و ضروریه، علامات امراض، کیفیت ازاله امراض، تدبیر حفظ الصحة، استعمال ادویه و اغذیه پرداخته است. مقدمه، مختصری در تعریف طب و اقسام و موضوعات طب، سه حدیقه: 1. حدیقة الاولی در 4 دوحه (دوحه اول در 7 لوح، دوحه دوم در 6 لوح، دوحه سوم در 8 لوح، دوحه چهارم در 11 لوح)؛ 2. حدیقة الثانیه در 2 دوحه (دوحه اول در 4 لوح، دوحه دوم در 6) لوح (مشتمل بر احوال بدن انسان؛ 3. حدیقة الثالثه در 2 دوحه؛ حدیقة الرابع: جدولی با رئوس عناوین: اسماء ادویه (به ترتیب حروف تهجی) و انواع آن، درجات مزاجها، قدر شربها، اختصاصها به اعضاء الالمه المواد الفاسده، اضرارها، اصلاحها ابدالها. در منابع به عنوان و نویسنده کتاب حاضر اشاره ای نشده است. در افتتاح کتاب نیز نامی از عنوان آن نیامده است.

آغاز: رب یسر و تمم بالخیر بسم الله ... الحمد لله الذی خلق ... دواء و للعلة شفاء و الصلواة علی رسوله محمد الذی افاض علی الصدور صفاء وعلی العیون جلاء و علی اله و اصحابه شموس ... اما بعد فیقول العبد المذنب درویش محمد ابن الشیخ الفاضل العارف حافظ عالم خان المعروف مولانا ... ان هذه عجابة نافعه...

انجام: ... فی اسمائها والامور المتعلقه بها یشتمل علی ثمانیة وعشر [آفت زده و ناخوانا است]. باب الثانی فی الادویة اسماء الادویة [جدول اسماء الادویه].

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین سرفصل ها، خط کشی بالای برخی کلمات و جدول اسماء ادویه در انتهای نسخه به سرخی؛ حواشی: دارای حواشی مختصر مرتبط با متن نسخه؛ آسیب ها: لکه، آفت زدگی زیاد به طوری که خواندن متن را مشکل می سازد، مرمت و وصالی و شکنندگی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، تیماج سبز، حاشیه گل های ریسه ای زرکوب.

40 برگ، 19 سطر کامل: 139×212، 220×270

موضوع: 1. طب سنتی؛ 2. ادویه ها -- مصارف درمانی؛ 3. بیماری ها -- درمان

شماره رکورد: 1637989

7420

روشنالدوله رستم جنگ ظفرخان، مظهر بن مظفر، قرن 12ق.

خلاصة العیش عالم شاهی / مظهر بن مظفر ملقب به روشن الدوله رستم جنگ ظفرخان

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مؤلف این کتاب را به سال 1177ق. در سال پنجم جلوس شاه عالم ثانی (1173 - 1221ق) و به نام وی نگاشته است. موضوع کتاب طب جنسی مشتمل است بر بیان چگونگی تقویت حرارت غریزی و نیروی جنسی جهت افزایش توالد و تناسل، در دو «مطلب»، هر مطلب در 20 «باب» و همه ابواب دارای 64 «ذکر». مطلب یکم در احوال مردان و آرایش و حسن معاشرت ایشان و درمان هایی برای ایشان در 20 باب: باب 1. مزاج و احوال عضو تناسلی5. اوقات ممدوح و مذموم قربت، 10. حقنه ها و محمولات باهیه، سه ذکر؛ 15. مغلظات و مطولات؛ 20. حبس نفس و در اختیار درآوردن خود. مطلب دوم مختص زنان، مداوای تزیین، تقویت، ذکر اسرار ایشان در 20 باب: 1. اوصاف زنان؛ 5. صفات زیب مرد شاهد باز و زن شاهده، به نظر هندیان؛ 10. ادویه مفرده و مرکبه باهیه؛ 13. دوازده حکایت هوس انگیز از زبان دوازده کنیز؛ 15. مضیقات و خوشبو کننده ها و لذت افزا که ایشان را به حد جنون کشد؛ 19. در بیان فن سامدریک و آن علم قیافه زن و مرد به اعتبار هندی؛ 20. موجزی از علم سینک و آن موسیقی هندی. منابع مورد استفاده مؤلف در تالیف این رساله، کتب متقدمان در این زمینه از جمله رساله «رجوع الشیخ الی الصبا فی تقویة الباه»، «تحفة الهند» و «مقاصدات هندیه» بوده است. در منابع نام نگارنده را با این اسامی نیز آورده اند: مظهر مظفر [پزشکی ایران و پاکستان: ص.120]؛ حکیم مظفر و علی خان عروس الدوله یاد کرده است که مورد آخر به نظر درست نمی آید. [پاکستان و هند: 3: 446 و 447]؛ غلام علی خان بن بهکیارخان روشنالدوله رستم جنگ بن نواب ظفر (نه مظفر) خان روشنالدوله رستم هند موزه [ملی کراچی: ص.89] فهرست مطالب: ص. 2-5.

تاریخ تالیف: 1177ق.

آغاز: حمد بی قیاس و ستایش باسپاس آفریدگاری را سزد که خلقت انسان را ...

انجام: ... چهاردهم بحر اصفر. پانزدهم بحر الصدر. شانزدهم بحر امل. هفتدهم بحر برزخ، بوده باشد.

انجامه: قد تمت هذا النسخة النادرة الباهیه مسمی به انوش عالم شاهی بعون الله تمام شد.

منابع: مشترک 1: 544

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ،ساده بالای برخی کلمات و عبارت به سیاهی خط کشیده شده است. یادداشت ها: برگ 195 الحاقی و نونویس است. آسیب ها: آفت زدگی زیاد، لکه، شکنندگی در لبه های اوراق مرمت و وصالی برخی اوراق کاغذ: هندی نخودی جلد: الحاقی مقوایی، تیماج سبز حاشیه بند ریسه ای زرکوب، اندرون و آستر بدرقه، کاغذی طرح ابره

195 صفحه 21 سطر کامل: 145×200؛ قطع: 210×270

عنوان های دیگر: خلاصه انوش عالم شاهی

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- هند؛ 2. امور جنسی -- هند؛ 3. زناشویی -- مسائل جنسی

شماره رکورد: 1642500

7421

معدن الجواهر

زبان: متن به اردو و سرفصل ها به فارسی

معرفی کتاب: رساله ای در طب مشتمل بر دو فصل. فصل اول: نسخه های قوه باه؛ فصل دوم: نسخه جات متفرقه. در فهرست مطالب کتاب ص.2 «نسخه عرق مفرح برای باد سموم و خفقان و حافظ ارواح» را به عنوان نسخه پایانی ذکر کرده است. لیکن بخش نونویس نسخه های دیگری را نیز در بر دارد که بعدها توسط شخص دیگری غیر کاتب اضافه گردیده است. در منابع کتابی با این عنوان در موضوع طب یافت نشد. لیکن در فهرست مشترک (10: 629) به معزالله بن عبدالله خان بن ملک محمدخان مهمند اشاره شده که یکی از آثار وی در پزشکی کتابی است با عنوان «معدن الجواهر» که پس از تنظیم بخش پزشکی فهرست مشترک به کتابخانه گنج بخش وارد شده است: (مجموعه ش 8576). شاید کتاب مذکور همین کتاب در دست فهرست باشد. فهرست مطالب در آغاز نسخه (ص.1-21)

آغاز: بسمله، حمد و ثنا خاص اوس خالق کو سزاوار هی که جسنی انسان کو اربعه عناصر متضاده سی ترکیب دیگر اشرف المخلوق کیا- اور درود نامحدود اوس سرور کائنات مفخر موجودات ... اما بعد چند نسخه ای عجائب و غرائب مجرب...

انجام: بخش نونویس: ... اگر اشتها غالب باشد لحم بزغاله آب جوش کم روغن تیار نموده بنوشند و دیگر چیز نخورند یک شبانه روز.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرلوح تاجی ساده به زر و لاجورد، فهرست مضامین (نمره شمار و صفحه) و سرعنوان ها و واحد ترکیبات دارویی بالای هر دارو به سرخی؛ آسیب ها: ص 99-111 نونویس؛ کاغذ: هندی شکری؛ جلد: الحاقی، مقوایی، تیماج سبز، حاشیه بند رومی، ضربی، اندرون و آستر بدرقه، کاغذی طرح ابره

111 و 21 صفحه، 13 سطر: 110 × 195؛ قطع: 177×275

موضوع: 1. پزشکی سنتی -- هند؛ 2. گیاهان دارویی -- دستنامه ها-- هند؛ 3. گیاهان دارویی-- دستنامه ها - ترکیب

شماره رکورد: 1652385

7422

رساله در نجوم و بروج فلکی/ ناشناخته

زبان: اردو

معرفی کتاب: کتابی است در اخترگویی و بیان سعد و نحس ایام بر اساس بروج فلکی که مشتمل است بر: بروج و وضعیت قرار گرفتن آن ها، نموداری با عنوان «اترا بهادر اریوتی اشوینی» برای نشان دادن وضعیت ترسول، در بیان دانستن ستارگان و سعد و نحس بروج، در معرفت قاعده انگشتم (اولاد)، در معرفت قانون شکم یوکم (ازدواج)، معرفت طول عمر، در معرفت احوال متوالد، در معرفت سیارگان، در بیان پخترها، در بیان مهادساء، باب دانستن هر مولود دایره قوت طالعه مولد.

آغاز: یا فتاح بسمله، شروع و ابتدا ورجم حمل و ثور سنبله قوس پاؤگتری میزان جوزت اسد حوت در میان ورجم دلو جدی عقرب سرطان آخر لکن ورجم دیگر موافقت و مخالفت بر ...

انجام: ... خانه مریخ برج اول ... برج حوت مشتری دی پور بپرادو شاچها دها اترابپادرا د دچاچی ریوتی تمام شد.

خط: نسخ مایل به رقاع؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: جدول دور سطور به سرخی؛ حواشی دارای حواشی در انواع حب و نسخه های دارویی در درمان برخی بیماری ها و ... کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، تیماج عنابی، حاشیه ریسه ای زرکوب، اندرون و آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

40 برگ، 11 سطر: 105×148؛ قطع: 150×190

موضوع: 1. علوم غریبه؛ 2. بروج دوازده گانه؛ 3. اخترگویی

شماره رکورد: 1654312

7423

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب: قرآن کاملی است که در حواشی برخی سوره ها و آیات، خواص آن ها به طور مختصر آمده است. نیز تعداد آیات، کلمات و حروف هر سوره در حاشیه ذکر شده است.

آغاز: سورة الفاتحة مکیة و هی سبع ایات. بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین ...

انجام: .... الذی یوسوس فی صدور الناس من الجنة و الناس

انجامه: تمام شد صدق الله العلی العظیم و صدق رسوله النبی الکریم .. حرره العبد الاحقر شیخ بهادر علی بن شیخ رحمت علی ... فی التاریخ نهم رجب المرجب سنه [محو شده] 12 هجری مطابق سنه 21 جلوس محمد اکبر شاه غازی نوشت .... یارب بآب رحمت خود مدام.

خط نسخ؛ کاتب: شیخ بهادر علی بن شیخ رحمت علی؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: جدول دور سطور به سرخی، سرسوره ها، رموز سجاوندی و ختم آیات به سرخی؛ حواشی: در حواشی اوراق خواص برخی سور و آیات آمده است.

یادداشت ها: 5 برگ ابتدای نسخه چاپ سنگی است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، گالینگور بنفش که تیماج یک لا، تریاکی تیره، ترنج و سرترنج و لچکی با نقش گل و بوته به شیوه سوخت ضربی روی جلد گالینگور چسبانده شده است. اندورن و آستر بدرقه، کاغذی طرح ابره

402 برگ، 13 سطر کامل: 95×200؛ قطع: 146×290

شماره رکورد: 1684737

7424/1

منشعب / مؤلف ناشناخته

زبان: فارسی و عربی

معرفی کتاب: رساله ای است در صرف عربی در آغاز کتاب آمده است: افعال متصرفه و افعال متمکنه از روی ترکیب حروف اصلی بر دو گونه است. ثلاثی و رباعی ... ثلاثی آن باشد که در ماضی او سه حرف اصلی باشد ... اما رباعی آن باشد که در ماضی آن چهار حرف اصلی باشد. ثلاثی بر دو گونه است. یکی این است که درو حروف زیاده باشد دیگر آن که درو حروف زیاده نباشد و آن نیز دو گونه است یکی مطرد .... دیگر شاذ. نیز بنگرید به شماره بازیابی 7435/2 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمین والعاقبة للمتقین والصلوة علی رسوله ... که جمله افعال متصرفه و اسماء متمکنه از روی ترکیب حروف اصلی بر دو گونه است ثلاثی و رباعی...

انجام: ... استفتاء و هو مستنق الامر منه استنق و هو مستنق الامر منه استنق و النهی عنه لاستنق ... غلبه کردن مردمان تمام شد

خط: نستعلیق؛ کاتب: احتمالا ولایت الله؛ تاریخ کتابت: احتمالا 1225ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: باب ها، سرفصل ها و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ حواشی: توضیحاتی مرتبط با متن کتاب در حواشی و بین سطور؛ یادداشت ها: عبارت «یا کبیکج» جهت محافظت نسخه از آسیب و آفت در برگ ابتدای نسخه، با توجه به نوع خط و کاغذ و نحوه تحریر این مجموعه، به نظر می رسد کاتب این کتاب نیز همان کاتب سایر

عناوین مجموعه (ولایت الله) باشد. مهرها: برگ 20: دو مهر بیضی با سجع ناخوانا

گ 1-20 (123 برگ)، 7 سطر کامل: 139× 74؛ قطع: 144×245

عنوان های دیگر: منشعبه

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف؛ 2. زبان عربی -- فعل؛ 3. زبان عربی -- اسم

شماره رکورد: 1667250

7424/2

پنج گنج/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در صرف زبان عربی، مشتمل است بر پنج باب و هر باب در پنج فصل. باب اول: در شناختن مجاری صرف افعال در پنج فصل: ماضی، مضارع، مستقبل، امر و نهی، اسم فاعل و اسم مفعول؛ باب دوم: در شناختن اجناس افعال و اسماء و حروف، در پنج فصل؛ باب سوم: در شناختن اسماء؛ باب چهارم در شناختن حروف؛ باب پنجم: در معنی تصریف. صفی الدین بن نصیر دهلوی در پیشگفتار «دستور المبتدی» خود از این کتاب بینام نگارنده نام می برد، که سابقه این کتاب را نشان می دهد. (استوری گرامر: 159) به نقل از عبدالمقتدر (بانکیپور 7: 17) روایت دیگری دارد و می نویسد: صفی بن نصیر در مقدمه «دستور المبتدی» خود «پنج گنج» را یکی از نگاشته های خود قلمداد کرده و می افزاید تا سخن عبدالمقتدر تأیید نگردد، این کتاب را بایستی از کتاب های ناشناخته به حساب آورد. به هر حال این کتاب پیش از سده نهم نگاشته شده است. برگ (20-60ر) فقط تا پایان فصل چهارم از باب اول (در شناختن مجاری صرف افعال) و از برگ (105 پ - 123ر) فصل پنجم از باب اول تا پایان کتاب (فصل پنجم از باب پنجم) را شامل است. نیز بنگرید به شماره بازیابی 7435/4 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمد لله علی ماخلق الانسان و انطق له اللسان بکلمات موتلفة من لغات مختلفه لیعبر بها فی الصدور ... این کتابیست مبوب و مفصل در تصریف سخن عرب که جمله وی پنج باب است

انجام: بخش اول: ... بدان که کلمه چند از معتل و مضاعف بر اصل نگاشته اند تا بر اصل کلمات دیگر دلیل باشد چون عور وحید و عین و اروح ... الل الفا و حبب الیل تمت تمام شد

انجامه: بخش اول: تمام شد تصریف نسخه متبرکه پنج گنج عرف تصریف من تصنیف ... حضرت ... شیرازی قدس الله سره بخط رکیک نحیف ضعیف خاکپای اهل اله [قلی] الله فروی ولایت الله برای خود هر که دعوی کند ... تمت تمام شد بتاریخ بیست و هفتم شهر ذیقعده سنه 1225 عرب مقدسه مطابق سنه 1218

آغاز: بخش دوم: رب یسر وتمم بالخیر بسمله، فصل پنجم در شناختن خاصیت باب ها و آن چه بدان تعلق دارد. باب فعل یفعل چون ضرب یضرب...

انجام: بخش دوم: ... احکام بسیار است اما درین مختصر بیش ازین نتوان گفت اینست ابواب و فصول تصریفی که نام وی پنج گنج است و الله عالم بالصواب انجامه: بخش :دوم تمام شد نسخه متبرکه خاصیت الابواب بخط خام بی سرانجام خاکپای خلق الله بنده ولایت الله بتاریخ سلخ شهر جمادی الثانی سنه 1220ق. فصلی ... گر خطائی رفته باشد در کتاب

منابع: استوری: گرامر: 159؛ پاکستان و هند 3: 69 که نگارنده را سراج الدین اودی دانسته؛ مرآت العلوم 2: 24 و 3: 128 که نام نگارنده در این دو جا صفی بن نصیر آمده است؛ مشار 1: 951، موزه ملی کراچی ص.354؛ مشترک 13: 2575

خط: نستعلیق؛ کاتب: ولایت الله؛ تاریخ کتابت: 1220ق. و 1225ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: باب ها و سرفصل ها و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی و سیاهی؛ حواشی: توضیحات مرتبط با متن کتاب در حواشی و بین سطور، (گ 105 پ - 123پ) با نشان «12»

گ 20-60 و گ 105 پ - 123 پ (123 برگ)، 7-11 سطر: 156×90-95×183؛ قطع: 245×144

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف؛ 2. زبان عربی -- اسم؛ 3. زبان عربی -- ادات

شماره رکورد: 1667321

7424/3

دهلوی، صفی الدین بن نصیر الدین، 819ق.

دستور المبتدی/ صفی ابن نصیر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 7417-5 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: یا فتاح بسمله، رب یسر و تمم بالخیر الحمد لله الذی یصرف و یخفف الاثقال و یکشف العلل و یصلح العمل و الصلواة علی ... می گوید بنده ضعیف گناه کار ... صفی ابن نصیر اصلح الله

انجام: .... متولد شد بدان که قوانین هر جنس از اجناس مذکور بسیار اند اما درین مختصر زیاده ازین ثبت نکردم تمام شد

انجامه: تمام شد نسخه متبرکه مسمی دستور المبتدی بتاریخ نهم شهر ذیحجه سنه 1319 فصلی مطابق سنه 1226 هجریه مقدسه به خط رکیک خاکپای اهل الله بنده ولایت الله ... گر خطائی رفته باشد در کتاب تمام شد

خط: نستعلیق؛ کاتب: ولایت الله؛ تاریخ کتابت: 1226ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: کلمه سئوال و جواب، خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی

گ 60 پ- 99 (123 برگ) بین 11-13 سطر: 90×178؛ قطع: 144×245

موضوع: 1. زبان عربی -- متون قدیمی تا قرن 14-- صرف و نحو؛ 2. زبان عربی -- کتاب های درسی -- صرف و نحو

شماره رکورد: 1668621

7424/4

علوی، ظهیر بن محمود، قرن 9؟ق

زبدة الصرف/ ظهیر بن محمود بن مسعود العلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای در دستور زبان عربی از ظهیر علوی که گویا در قرن نهم هجری زنده بوده است. افعال و اسماء بر چهار نوع است ،صحیح، مهموز و معتل و .مضاعف که در این کتاب به توضیح درباره این چهار نوع پرداخته شده است.

آغاز: یا فتاح ،بسمله رب یسر و تمم بالخیر الحمد لله الموصوف بالتصریف و المنعوت بالتخفیف الذی انعامه ... اما بعد فقد قال العبد الضعیف و الراجی الی رحمة الله ظهیر بن محمود ابن مسعود العلوی خفف الله تعالی اثقالهم.

انجام: ... بر خلاف قیاس دیگر هرجا که دو تا در اول کلمه جمع شوند روا باشد که یکی را حذف کنند برای تخفیف چون تنزل و تباعد تام شد.

انجامه: تمت تمام شد نسخه زنده بتاریخ سیزدهم شهر ذلحجه بروز دوشنبه بخط خام بی سرانجام خاکپای اهل الله بنده ولایت الله برای خاطر داشت خود تحریر نمودم سنه 1226 هجری مطابق 1219 فصلی مقدسه ... نوشته بماند سیه بر سفید * نویسنده را هست فردا امید تمام شد.

منابع: موزه ملی کراچی ص. 359؛ مشترک 13: 2595؛ مشار 2: 2757؛ ملک 5: 357

خط: نستعلیق؛ کاتب: ولایت الله؛ تاریخ کتابت: 1226ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی

گ 100-104پ (123 برگ)، 13 سطر کامل: 94×180؛ قطع: 144×245

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف؛ 2. زبان عربی -- متون قدیمی تا قرن 14-- صرف

شماره رکورد: 1669173

7425

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب این قرآن مشتمل است بر اواخر سوره جمعه تا اواسط سوره صف. در انتهای نسخه «زیارت حضرت امام موسی رضا علیه الف ثنا» آمده است.

آغاز: افتاده: .... الناس فتمنوا الموت ان کنتم صادقین و لایتمنونه ابدا بما قدمت ایدیهم والله علیهم بالظالمین...

انجام افتاده: ... تومنون بالله و رسوله و تجاهدون فی سبیل الله باموالکم و انفسکم...

انجامه: زیارت حضرت امام موسی رضا علیه الف ثنا ... السلام علیک یا سلطان العرب و العجم السلام علیک یا ابا الحسن یا علی بن موسی الرضا و رحمه الله

خط: نسخ محل کتابت: احتمالا هند آرایه ها: جدول دور سطور با مرکب آبی و سرخی جدول سر سوره ها رموز سجاوندی و ختم آیات به سرخی مهرها مهر دایره بزرگ با سجع خادم قاضی ولی الله فی الدیار «فارس» در انتهای نسخه آسیب ها ،آفت زدگی پاشیدگی مرکب، مرمت و وصالی برخی اوراق، ابتدا و انتهای نسخه افتادگی دارد کاغذ: هندی نخودی جلد: الحاقی مقوایی، گالینگور پارچه ای قهوه ای عطف و گوشه ها تیماج سرخ، اندرون، کاغذی منقوش قرمز

160 صفحه، 12 سطر کامل: 115×00 2؛ قطع: 170×275

شماره رکورد: 1684571

7426

مسلم بن حجاج، 204-261ق.

صحیح مسلم (جلد چهارم) / ابوالحسین مسلم بن الحجاج قشیری نیشابوری

زبان: عربی

معرفی کتاب: یکی از صحاح ششگانه اهل سنت است که رتبه اول را میان کتاب های حدیثی آنان دارند، این صحیح پس از «صحیح بخاری» دومین کتابی است که مورد عنایت اهل حدیث می باشد. گویند مسلم این احادیث را از سیصد هزار حدیث انتخاب کرده و مجموع روایت های آن چهار هزار حدیث و با تکرار هفت هزار و دویست و پنجاه و هفت حدیث می باشد. بر این کتاب شروح زیادی نوشته شده است از جمله این شروح، شرح نووی است که شرحی مختصر و مفید است. در کشف الظنون با نام «الجامع الصحیح» مذکور است و آن را صحیح مسلم و مسند مسلم نیز گویند نسخه حاضر جلد چهارم صحیح است و مشتمل است بر مباحث الاشربه اللباس والزینة الاداب السلام الطب و المرض تابع کتاب الطب و المرض کتاب الاداب من الالفاظ و غیرها کتاب ،الشعر الرویا الفضائل، البر والصلة والآداب، کتاب القدر العلم الذکر والدعاء والتوبة والاستغفار کتاب الرقاق التوبة وسقوط الذنب ،بالاستغفار کتاب صفة القیامة والجنة والنار کتاب الجنة وصفة نعیمها و اهلها کتاب الفتن و اشراط الساعة کتاب الزهد، کتاب التفسیر.

آغاز: کتاب الاشربة باب تحریم الخمر حدثنا یحیی بن یحیی التمیمی حجاج بن محمد...

انجام ... قال سمعت اباذر یقسم لنزلت هذان خصمان اختصموا فی ربهم مثل حدیث هشیم

انجامه: و الله اعلم بالصواب آخر کتاب مسند الامام مسلم بن الحجاج القشیری النیسابوری رحمة الله و کان فراغه منه رضی الله عنه جمعا و قراة فی مدة اخرها یوم الاربعا لعشر خلت من شهر رمضان من سنة سبع و خمسین و ماتین و الحمد لله رب ... و ما علمته فاغفره

منابع: کشف الظنون 1: 555 مرعشی 9: 354 مجلس 280:25 اعلام زرکلی 8: 117- 118

تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی نشان «نووی، بخاری، قاموس، ش، صحیح بخاری»

337 برگ، 21 سطر کامل: 96×185؛ قطع: 172×265

عنوان های دیگر: مسند الامام مسلم بن الحجاج القشیری النیسابوری؛ جامع صحیح؛ مسند مسلم

موضوع: 1. احادیث اهل سنت -- قرن 3ق.

شماره رکورد: 1682311

7427

سعدی، مصلح بن عبدالله، -691؟ق.

گلستان/ سعدی شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این کتاب از نثرهای معروف قرن هفتم هجری قمری است که به نام سعدالدین زنگی در سال 656 نوشته شده و مطالب آن در هشت باب بدین ترتیب تدوین شده است باب اول در سیرت پادشاهان دوم در اخلاق درویشان سیم در فضیلت ،قناعت چهارم در فوائد ،خاموشی پنجم در عشق و ،جوانی ششم در ضعف و ،پیری هفتم در تاثیر ،تربیت هشتم در آداب صحبت

آغاز: رب پسر و تمم بالخیر بسمله، منت خدای را عز و جل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است...

انجام: .... گر نیاید بکوش رغبت ،کس بر رسولان بلاغ باشد و .بس یا ناظرا فیه سل بالله مرحمة علی مصنف و استغفر لصاحبه و اطلب لنفسک من خیر ترید بها

انجامه: من بعد ذلک غفرانا لکاتبه لو ان لی یوم التلاق مکانته عند الرؤف لقلت یا مولانا انا المسی و انت مولی محسنها قد اسأت و اطلب الاحسانا تم سنه یکهزار و دو صد شصت و دو هجری

خط: نستعلیق جلی؛ تاریخ کتابت: 1262ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: (ص 1) تصویر گلدان گل و طاووس [در اثر گذشت زمان و سائیدگی، تصویر تیره شده است]. (ص 2 و 3) سرلوح مذهب و مرصع تاجی شکل با نقوش اسلیمی گل و بوته الوان به رنگ های لاجورد، زر، سرخی، صورتی جدول دور سطور به زر سیاه، آبی طلااندازی بین سطور به شیوه دندان موشی با پیچک ها و گل های الوان، محرر، حواشی نقوش گل و مرغ الوان، مابقی صفحات دارای جدول دور سطور به سرخی و آبی و کمنداندازی بین صفحات با مرکب آبی، متن نسخه به سیاهی برخی صفحات با مرکب سبز سیلو و سرخی، سرفصل ها و عناوین به سرخی و در برخی صفحات با مرکب سبز آسیب ها آفت زدگی ،مختصر مرمت و وصالی در برخی ،صفحات شکنندگی اوراق در لبه های کاغذ کاغذ هندی الوان؛ جلد ،الحاقی مقوایی با روکش تیماج تریاکی ،تیره حاشیه بند ریسه ای ،زرکوب اندرون و آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

528 صفحه، 10 سطر کامل: 88×175؛ قطع: 267×175

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 7ق.

شماره رکورد: 1673236

7428

نسخه جات/ طبی ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه ای است در طب (به جز صفحات 55 تا 63) مشتمل بر نسخه های متعدد گیاهان دارویی و مواد دیگر، چگونگی ترکیب و تهیه آن در درمان انواع بیماری ها است به شرح ذیل نسخه برای رفع ،تب بیماری بول از مجربات احمد بیک خان (ص1-5) قوه باه؛ از تجربیات حکیم غلامعلی صاحب المعروف به

حکیم شاه علی صاحب جهت آتشک و سوزاک و تصفیه خون، نقرس، و قطع عادت (ص 6-7)؛ چند نسخه ترکیبی از تخم گیاهان دارویی متعدد که به صورت نوشیدنی استفاده می شوذ (ص. 8-16)؛ [آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم این نسخه از برای تقویت دل و دماغ و جگر و اثنین و همه بدن را قوت دهد و باه افزود کند نام این نسخه یاقوتی مفرح مجمع القنایع نهاده شده بسیار مجرب است. انجام امساک اگر کسی پیش از مجامعت دو سه کهری پنج و شش الاچی خورد بعد جماع کند امساک شود]. نسخه یاقوتی مفرح مجمع القنایع جهت تقویت دل و دماغ و جگر واثنین و همه بدن و سبکی اعضا، نقرس، درد مفاصل، ضیق النفس، تب و اسهال، مشتهی و مقوی، درد کمر را نیز بسیار نافع است (ص.19-20)، معجون شرزه خانی و نسخه طلایی قضیب ترکیب ساختن قشرهای تخم مرغ (ص20-21) علاج عرق النساء علاج بواسیر (ص 23) آب پیاز و تقویت قوه باه (ص230-34) امساک و قوه باه (ص.35-40)، نسخه ضیق النفس و سوزاک نیز از اسرار حکیم محمد علی نسخه مسمی به مجلس حیران، نسخه برای نقصان منی، نسخه پیچش، نسخه برای ریاح ص41-44، باب دوم در معرفت مجامعت و شناختن شهوت زن و بسته گردانیدن با دعای مخصوص (ص43- 45) باب سیم در معرفت مجامعت و شناختن آب منی و انزال (ص46-49)، روغن جهت امراض بارده مثل فالج و لقوه از حکیم احمدالله خان، برای دفع سم مار نسخه جهت درست نمودن استخوان شکسته جانوران کلان مثل گاو و گوسفند و گاو میش، برای سلسله ،بول برای درد مفاصل (ص 50-54)؛ [آغاز اسامی خلافت پیغمبران بدین تفصیل خلافت مهتر آدم علیه و سلم نه صد سال بود خلافت نوح علیه السلام هزار سال .بود انجام : نعلین در پا کرده و مسواک در دست گرفته در خانه مرتضی علی کرم الله وجهه آمدند اسامی خلافت پیامبران از حضرت آدم تا حضرت محمد ص (ص 55-56) تواریخ وفات حضرت محمد ائمه اطهار و مشایخ و عالمان به ترتیب ماه های قمری (ص56-62) اسامی فرزندان حضرت مرتضی علی کرم الله وجهه (ص62-63) جهیز حضرت بی بی فاطمة الزهراء (ص 63)؛ حب زمرد برای سوزاک، دفع صرع رفع باد، نسخه جوارش آمله، معجون حصیة الثعلب جهت قوه باه (ص640 67؛ برای دفع سم ،مار نسخه تب و لرزه آماس و استسقاء برای جنون (ص69-70)، نسخه افیون، دفع صرع دفع سوزاک، برای دفع ثانکی و آتشک، برای رفع بثور و خراش بر بدن، دفع سم کژدم برای دفع دمه و درد جگر، پیچش، دفع بواسر، برای دفع جنی نسخه به زبان اردو (ص 77-71) قرص طباشیر برای دفع انواع تب نسخه

انجماد منی، نسخه جهت هر مرض (72-81)، نسخه مرهم برای بثور، برای تقویت هضم و دفع درد معده رفع عرق النسا و سوزاک (ص81-84) جهت ،امساک جت آتشک (ص.84-88)، نسخه پیچش (ص90-93)؛ برای دفع زهر مار برای آتشک، برای تب و سرفه (ص.94-96).

آغاز: افتاده: ... از قرنبیخ عرق کشیده یک و دو روز سرد نموده [ناخوانا لازم که زیر مهره خوب حل نموده شریک نموده طباشیر را هم حل نموده شریک نمایند عرق کشند...

انجام: ... تخم کاهو 2 ماشه در آب شیره کشیده تخم [ناخوانا] 2 ماشه پاشیده جوشند.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق. محل کتابت: احتمالا هند آرایه ها: برخی عناوین در حاشیه بالای برخی عناوین و عبارات به سیاهی خط کشیده شده؛ آسیب ها: لکه پاشیدگی مرکب، آفت زدگی، شکنندگی کاغذ در لبه ها کاغذ هندی نخودی جلد: الحاقی مقوایی با روکش تیماج، سبز حاشیه ریسه ای زرکوب اندرون و آستر بدرقه کاغذ طرح ابر و باد.

96 صفحه 11 - 13 سطر: 103×150؛ قطع: 162×202

موضوع: 1. طب سنتی؛ 2. گیاهان دارویی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. بیماری ها -- درمان

شماره رکورد: 1674251

7429

قرآن

زبان: عربی

معرفی کتاب: نسخه کاملی است از قرآن کریم

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین...

انجام: ... من شر الوسواس الخناس الذی یوسوس فی صدور الناس من الجنة و الناس

خط: نسخ، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سر لوح تاجی شکل مذهب و مرصع با نقوش گل و بوته به زر، سرخی، لاجورد، سفید آب، نیم ترنج در ذیل سرلوح و شرفه های لاجوردی بالای : کتیبه مذهب و مرصع با نقوش گل و بوته صلیب طلاپوش در وسط کتیبه که داخل با سفید آب نوشته شده «الجزو» الخامس «العشر» و دو نیم ترنج در دو طرف آن، حاشیه کتیبه جدول طلاپوش، برگ 2 ر هفده ورقه های زر کوچک لوزی شکل بر روی کاغذ چسبانده شده به نظر می رسد از نسخه دیگری بر روی کاغذ چسبانده شده است متن اصلی قرآن دارای جدول دور سطور، آبی و سرخی سر سوره ها در داخل جدول رموز سجاوندی و کلمه الله و ختم آیات به شکل دوایر کوچک به سرخی بالای برخی کلمات به سرخی خط کشیده شده؛ حواشی: در حاشیه اندکی از صفحات توضیحاتی مختصر در خواص برخی سور و آیات آمده، که در زمانی پس از کتابت اضافه شده است. یادداشت ها: 5 برگ در آغاز و 3 برگ در انتهای نسخه نانوشته است. آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه وصالی و مرمت، پارگی برخی اوراق؛ کاغذ: اصفهانی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، گالینگور سبز، اندرون و آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

500 برگ، 10-15 سطر: 60×81 و 60×97؛ قطع 100×136

شماره رکورد: 1697139

7430

عطار، محمد بن ابراهیم، 537 - 627ق.

قصائد عطار / عطار نیشابوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: قصایدی است از فریدالدین عطار نیشابوری مشتمل بر در توحید حضرت باری ،تعالی در بیان چگونگی حضرت کلیم الله در بیان حضرت شبلی ،گوید در بیان حضرت جنید گوید.

آغاز: بسمله رب پسر و تمم .بالخیر در توحید حضرت باری تعالی جل و جلاله و عز اسمه چشم بگشا که جلوه دلدار * متجلی است از در و دیوار * نحن اقرب الیه آمده است * دور افتاده زخود پیدا...

انجام:... لیک باید که کار فرمائی * ورنه خون خوردنت همه بچکار * این قدر بس بود نصایح و پند * در سلوک از فریدالدین عطار

انجامه: تمت تمام کار من نظام شد این قصیده فریدالدین عطار بتاریخ هشتم ماه جمادی الاول سنه 1209 هجری نبی بکسر سدی و سمی سمت 1851 بخط نیازمند ... برای خاطر خود تحریر یافت هر که خواند دعا طمع دارم * زانکه من بنده گنه کارم. اللهم متع المصنفه و قاریه و سامعه و کاتبه خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1209ق. (1851م) محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سبک هندی، سرلوح مجدول با طرح چندین درخت و نقش «الله» در بالای آن، حاشیه زیگزاک و برگ های ریسه ای به رنگ های زر و سرخ و سبز کتیبه زرپوش با عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» و «رب پسر و تمم بالخیر و علی و محمد» دور کتیبه ابری سازی محرر، جدول دور سطور به زر و سیاه جدول میانی (اشعار در دوستون) به سرخی و زر پوش که در دو صفحه آغاز و صفحه پایان داخل جدول میانی برگ های ریسه ای سبز و ،زر کمنداندازی عناوین اشعار در جدول به ،سرخی ،زرپوش؛ آسیب ها آفت زدگی مرمت و وصالی برگ 12 نانوشته کاغذ: هندی نخودی آهار مهره جلد: الحاقی مقوایی، روکش کاغذی نخودی روشن، عطف پارچه منقوش با زمینه بنفش و گل های آبی

12 برگ، 11 سطر (دو ستونی): 126×66؛ قطع 201×122

عنوان های دیگر: قصیده فریدالدین عطار

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 1690137

7431/1

ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، - 1026ق.

دیباچه نورس/ ظهوری ترشیزی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دیباچه یکی از سه نثر (1. نثر نورس 2. نثر گلزار ابراهیم 3. نثرخوان خلیل)، آمیخته به نظم در توصیف موسیقی و ابزارهای آن و در آن عادلشاه دوم پادشاه بیجاپور (988-1037 ق.) را مدح گفته است.

آغاز: بسمله، دیباچه نورس سرود سرایان عشرت کده قال که بنورس سرابستان حال کار کام و زبان ساخته اند بشهد ثنای صانعی عذب البیان

انجام:...هم بآهنگ ثنایش نغمه قانون دهر * هم بوفق مدعایش رسم و قانون جهان تمت رساله دیباچه نورس از ملا ظهوری علیه الرحمه

منابع: مشترک 5: 770- 78؛ نسخه ها 5: 3647؛ مجلس 10/2: 917؛ موزه ملی کراچی ص.4570

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: برخی عناوین و جداکننده اشعار و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ حواشی: دارای توضیحات مرتبط با متن کتاب و معانی برخی لغات مشکل، با ارجاع شماره به داخل متن در حاشیه و بین سطور آسیب ها: رطوبت دیدگی، پاشیدگی مرکب پارگی در لبه های کاغذ، وصالی و گسستگی بخش هایی از شیرازه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، روکش کاغذی کرم، عطف پارچه نخودی

گ 1-9ر (17 برگ) 17 سطر کامل: 90×148؛ قطع 217× 132

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 11ق؛ 2. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1688267

7431/2

ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، - 1026ق.

دیباچه گلزار ابراهیم/ ظهوری ترشیزی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دیباچه یکی از سه نثر (1. نثر نورس 2. نثر گلزار ابراهیم 3. نثرخوان خلیل) آمیخته به نظم، که در آن از نه صفت ابراهیم عادلشاه پادشاه بیجاپور (988- 1037ق.) را بیان کرده است و در آن از ملک قمی به خوبی یاد می کند و در نوشتن گلزار ابراهیم انباز خود می.خواند متن آن «گلزار ابراهیم» مجموعه نه هزار بیت سروده های ظهوری و پدر زنش ملک قمی است که به عادلشاه تقدیم کرده است.

آغاز: خرمی چمن سخن بطراوت حمد بهار پیرایئیست که گلزار ابراهیم در رخسار یوسف طلعتان نمرود نخوت رسانیده و تاجداری لفظ

انجام:... عقل کل در مزرعه استادیش * خوشه چین خرمن تعلیم باد * داستان شد ختم و بستان رخش * غیرت گلزار ابراهیم باد. مصرع زین دعاها براجابت منت بسیار باد

منابع: مشترک 5: 7473 نسخه ها 5: 3699؛ الذریعه 18: 215؛ مجلس 2/10: 917 موزه ملی کراچی ص.441

گی 9 پ- 17ر (17 برگ)، 17 سطر کامل: 90×148؛ قطع 217×132

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 11ق؛ 2. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1688356

7432

ترجمه و تفسیر قرآن کریم. ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه ای است روان و ادبی از قرآن کریم که مؤلف ضمن آن با استفاده از کتاب های معتبر اهل سنت و گاه شیعه به تفسیر مختصر بعضی از آیات نیز پرداخته و در این میان به «معالم»، «امام زاهد» «امام ثعلبی» قرن 5ق. «امام نسفی» قرن 6ق، «امام قشیری» در قرن 5ق.، «کشف الاسرار»، «لباب التفاسیر»، «عین المعانی»، «امام نافع»، «مثنوی» و اشعار مولانا، حافظ و چند تن دیگر از شاعران استشهاد کرده است در این اثر ابتدا عبارت یا جمله ای از آیات آورده و سپس ترجمه و در صورت لزوم تفسیر مختصر و استشهاد آن ذیل کلمات «بیت»، «نظم»، «قطعه» آورده است. نسخه حاضر ترجمه و تفسر اواسط آیه 83 سوره کهف، مریم، طه، انبیاء، حج، مؤمنون، نور، فرقان، شعراء، نمل قصص تا پایان آیه 44 سوره عنکبوت است.

آغاز: افتاده: ... مزکی باشد و اقرب رحما و نزدیک تر از جهة بخشایش و مهربانی بر پدر و مادر او آورده اند که حق سبحانه بعوض آن پسر ایشان را دختری داد و پیغامبر او را در عقد خود آورد و هفتاد پیغمبر از نسل او بیرون آورد نظم آن پسر را کش حضر ببرید خلق * سر آن را در نیابد عام خلق

انجام: ... بدرستی که درین آفریدن لایه هر آینه نشانه است روشن یا در ضرب المثل عبرتیست للمومنین می گروند کان را

انجامه: اللهم تقبل منا قراءتنا و قیامنا و رکوعنا ... منهم والاموات برحمتک یا ارحم الراحمین تم

خط: نسخ جلی خوش، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: جدول دور سطور: زر، سبز ،سیلو، سرخی و سیاه، کمنداندازی بین صفحات: زر و سیاه متن و حاشیه، آیات، کلمات «نظم»، «بیت»، «قطعه» به سرخی، ختم آیات شمسه پنج پر زرین، اجزاء قرآن «ربع». «نصف داخل شمسه زرین با شعاع الوان و دو شرفه در بالا و پائین شمسه و «جزء» داخل نقوش قلمدانی طلاپوش با حاشیه به سرخی دو شرفه در بالا و پایین، که با سفید آب نوشته شده، سرسوره ها نوشته شده با سفید آب داخل کتیبه طلاپوش، مذهب و مرصع حواشی دور سطور انجامه نقوش گل و بوته زر، خط کشی بالای برخی عبارات و کلمات به سرخی حواشی توضیحات مختصر مرتبط با متن؛ آسیب ها رطوبت دیدگی، لکه، مرمت و وصالی اکثر اوراق با کاغذ کشمیری، در بسیاری از اوراق متن وسط کاغذ از قسمت جداول دور سطور بر اثر گذشت زمان و نازک شدن از حاشیه کاغذ جدا شده است. کاغذ هندی نخودی جلد: الحاقی، مقوایی، تیماج سبز جدول ،ریسه ای حواشی گل و بوته ضربی وسط پارچه منقوش زیتونی، اندرون و آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

748 صفحه، 15 سطر: 139×244؛ قطع: 288×445

موضوع: 1. قرآن -- ترجمه ها؛ 2. تفسیر قرآن

شماره رکورد: 1699494

7433

ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، - 1026ق.

دیباچه خوان خلیل/ ظهوری ترشیزی

زبان: فارسی

معرفی کتاب دیباچه یکی از سه نثر (1. نثر نورس 2. نثر گلزار ابراهیم 3. نثرخوان خلیل)، آمیخته به نظم که ظهوری این دیباچه را نیز به نام ممدوح خویش ابراهیم عادلشاه بیجاپور (988-1037ق)، که همنام ابراهیم خلیل است، انشاء کرده است. وی

در این دیباچه به ترتیب از ابراهیم عادلشاه، ملک الکلام ،قمی شاه خلیل الله مولانا حیدر ذهنی را برشمرده است خوان خلیل مجموعه سروده های ظهوری و ملک قمی است، که برای عادلشاه نامبرده سروده شده و دیباچه نثری (نسخه حاضر) آن از ظهوری است. در پایان خوان خلیل نیز از سهیم و انباز بودن خود با ملک قمی سخن گفته است. «چون قبل از این در پیرایش گلزار ابراهیم و اکنون در گستردن خوان خلیل سهیم و عدیل ملک الکلامی که بی نظیر است .... بنا براین مقدمه لازم آمد که از ذوق این نسبت در پوست نگنجم».

آغاز: خوان خلیل مولانای ظهوری ای از تو بر اهل تخت و اکلیل سبیل * گر ذکر جمیل است گر قدر جلیل * نطق از تو بمهمانی ارباب خرد * انداخته خون از سخن خوان خلیل * شکر موهبت جلیلی را که حضرت ابراهیم خلیل علیه السلام یکی از پیشکاران خوان...

انجام:... تا درین مهمانسرا خوان خلیل آید بیاد * میزبان خلق ابراهیم عادلشاه باد.

انجامه: تمت تمام شد رساله خوان خلیل ملا ظهوری بتاریخ روز جمعه هفدهم شهر جمادی الاولی بعد از نماز جمعه هر سه رساله مولانای ظهوری یعنی رساله اول گلزار ابراهیم و رساله دویم خوان خلیل سیوم دیباچه نورس مولانا خود ترتیب مذکور کرده است در محله [الواره] کهنه عرف لوهار هندویی اندرون حصار بلده برهانپور بدست [آصف] بندهاد خدا محمد ابوتراب ذکا تحریر یافت از سقم عبارت هرچه دریافت کفائت تم.

منابع نسخه ها 5: 3558؛ مشار 2: 1930؛ مشترک 5: 70-69؛ الذریعه 7: 275؛ مجلس 2/10: 918-919

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمد ابوتراب ذکا؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند: برهانپور؛ آرایه ها: برخی عناوین و جدا کننده اشعار و ابیات به سرخی؛ حواشی: دارای توضیحات مرتبط با متن کتاب معانی برخی لغات مشکل با ارجاع شماره به داخل متن در حاشیه و بین سطور آسیب ها رطوبت دیدگی پاشیدگی ،مرکب پارگی در برخی لبه هایی کاغذ، گسیختگی شیرازه کاغذ هندی نخودی؛ جلد: مقوایی روکش پارچه ای منقوش با زمینه بنفش

16 برگ، 17 سطر کامل: 91×150؛ قطع: 135×229

عنوان های دیگر: خوان خلیل

موضوع : 1. نثر فارسی -- قرن 11ق؛ 2. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 1689300

7434

فردوسی، ابوالقاسم، 329 - 416؟ق.

شاهنامه فردوسی/ حکیم فردوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 15172 (5172ف) در فهرست همین کتابخانه. آغاز نسخه حاضر (به تخت نشستن لهراسب شاه و فرستادن رستم به سیستان) و انجام نسخه (کشتن آلپ ارسلان و گریختن افراسیاب) است.

آغاز: گر آینده طوطی به باغ سخن * برافروخت زینسان چراغ کهن * سخن ور ز دفتر چنین یاد کرد...

انجام: ... بدو گفت ایران آباد ز تست * سرافرازی این دلیران ز تست

انجامه: تم تمام شد قصه کوه دماوند مع الحرو ... بتاریخ دهم جمادی الثانی روز شنبه بمقام سال ... کوسانی تحریر یافت .... راقم الحروف نوازش علی القاری قصه کوه دماوند تمام شد خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها و عناوین به سرخی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، پارگی اوراق، گسیختگی شیرازه، با توجه به راده نسخه برخی از صفحات افتاده است. کاغذ: هندی نخودی ضخیم؛ جلد: مقوایی تیماج تریاکی ،تیره فرسوده جدول مربع شکل در وسط با سیاهی کشیده شده، عطف پارچه گلدار با زمینه قرمز، اندرون و آستر بدرقه، کاغذ شکری، الحاقی.

318 صفحه، 21 سطر (4 ستونی)، 155×235؛ قطع: 250×320

عنوان های دیگر: قصه کوه دماوند در شاهنامه فردوسی

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 5 ق.

شماره رکورد: 1757869

7435/1

میزان الصرف / ناشناخته

زبان: فارسی و عربی

معرفی کتاب: کتابی است در صرف زبان عربی و از کتاب های درسی شبه قاره که بارها به چاپ رسیده است مشتمل بر صرف فعل ها و مشتق های فعل (اسم فاعل، اسم مفعول) است با سربندهای «فصل». حافظ نذر احمد نگارنده (جائزه مدارس عربیه 4: 755)، کتاب «میزان الصرف»، «پنج گنج» و «منشعب» را از سراج الدین بن عثمان اودی می داند با توجه به فهرست عناوین این مجموعه به نظر می رسد از 12 عنوان یاد شده در ابتدای این کتاب نسخه حاضر فقط چهار عنوان را داراست.

آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمین والعاقبة للمتقین ... بدان اسعد الله تعالی فی الدارین که جمله افعال متصرفه از روی زمان بر سه گونه است ماضی گونه است ماضی و مستقبل و حال و هر چه جز این سه چیز است متفرع است ....

انجام ... عین کلمه و لام کلمه و او ساکن زیاده کن و اخرا و تنوین زیاده کن تا اسم مفعول گردد اسم مفعول ... مفعولات کرده می شوند آن همه زنان صیغه جمع مونث اسم مفعول تمت تمام شد

منابع: موزه ملی کراچی ص 372؛ مشترک 13: 2602

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرلوح ساده و کتیبه با نقش بسم الله الرحمن الرحیم و جدول دور سطور (ص 1 - 3 و 88- 89 و 114 - 285) با مداد مشکی، سرفصل ها و برخی عناوین و خط کشی بالای برخی کلمات با مرکب؛ حواشی: دارای توضیحاتی مرتبط با متن کتاب برخی با ارجاع به شماره داخل متن؛ یادداشت ها: ص.1 و 113: «یا کبیکج»؛ آسیب ها لکه وصالی و مرمت شکنندگی و پارگی در لبه های اوراق، ص.44، 91-90، 113 نانوشته؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، تیماج عنابی، جدول ریسه ای زرکوب، اندرون و آستر بدرقه کاغذ طرح ابره

ص. 1-43 (352 صفحه)، سطرها متغیر (برخی صفحات سه ستونی)؛ قطع: 135×235

موضوع: 1. زبان عربی -- متون قدیمی تا قرن 14-- صرف

شماره رکورد: 1793874

7435/2

منشعب / از ناشناس

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی است در صرف زبان عربی و از کتاب های درسی شبه قاره بوده است. حافظ نذر احمد نگارنده (جائزه مدارس عربیه 4: 755) کتاب «میزان الصرف»، «پنج گنج» و «منشعب» را از سراج الدین بن عثمان اودی می داند. همچنین به ملا حمزه بدایونی نیز منسوب است. از سویی ملا حمیدالدین بن ملا غازی الدین (1132ق. 1215 ق) نیز «رساله منشعب» داشته است. نیز بنگرید به شماره بازیابی 5-7424 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین والعاقبة للمتقین ... بدان اسعدک الله تعالی فی الدارین که جمله افعال متصرفه از روی ترکیب حروف اصلی بر دو نوع است ثلاثی و رباعی اما ثلاثی آن باشد که در ماضی او سه حروف اصلی باشند.

انجام: برای این که مقابله ملحق با ملحق به کرده شود و شرط الحاق این است که مصدر ملحق به برابر باشد تمت المنشعبه

انجامه: تمت تمام شد کار من نظام شد.

منابع: موزه ملی کراچی ص 371؛ مشترک 13: 2777

یادداشت ها: در گنج بخش (2: 1132) نام نگارنده «سراج الدین لودهی» درج شده است. ص. 89-46 (352 صفحه)، سطرها متغیر (برخی صفحات سه ستونی)، اندازه سطور: مختلف؛ قطع: 135×235

عنوان های دیگر: منشعبه

موضوع : 1. زبان عربی -- صرف و نحو -- متون قدیمی تا قرن 14

7435/3

علوی، ظهیر بن محمود، قرن 9؟ق.

زبدة الصرف / ظهیر بن محمود بن مسعود علوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 5-7424 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله الموصوف بالتصریف المنعوت بالتخفیف الذی نعامه صحیح علی العباد غیر معتل بعلل طاعات العباد ... اما بعد فقد قال العبد الضعیف ... ظهیر بن محمود بن ابراهیم مسعود العلوی.

انجام: برخلاف قیاس هرجا که دو تا در اول کلمه جمع شوند روا باشد که یکی را حذف کنند برای تخفیف چون تنزل و تناهی که در اصل تتنزل و تتناهی بود تمت تمام شد.

منابع: موزه ملی کراچی ص 360-359؛ مشترک 13: 2596

ص.1120- 92 (352 صفحه)، 9 سطر کامل، اندازه سطور: 67×139؛ قطع: 135×235

عنوان های دیگر: زبده

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف و نحو -- متون قدیمی تا قرن 14

7435/4

پنج گنج. از ناشناس

زبان: فارسی و عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 5-7324 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین الحمد لله علی ما خلق الانسان و انطق له اللسان بکلمات مؤتلفه من لغات مختلفه ..... این کتابیست مبوب و مفصل در تصریف سخن عرب که جمله وی پنج باب است و مضمون هر بابی پنج فصا است.

انجام: افتاده: رباعی است همزه وصل است که در درج بیفتد و همزه ها که در اول مصدرها و امر ها این ابواب باشد...

منابع: موزه ملی کراچی ص354؛ مشترک 13: 2575

ص 114 - 352 (352 صفحه)، 9 سطر کامل، اندازه سطور: 140×70؛ قطع: 135×235

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف و نحو -- متون قدیمی تا قرن 14

7436

مثنوی در ستایش خداوند/ احتمالا مغربی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در ابتدای نسخه عنوان کتاب «انتخاب مثنوی مولانای روم» نوشته شده لیکن در مثنوی معنوی مولوی چنین شعری نیامده است. شعری است در قالب مثنوی در 245 بیت در ستایش پرودگار سروده شده است. در مصرع انتهایی کتاب نامی از مغربی آمده است که احتمال دارد تخلص شعری شاعر باشد.

آغاز: ای خداوند زمین و آسمان * زندگی بخش وجود انس و جان ...

انجام: ... قطره [ای] چون شد بدریا آشنا * بعد ازین مغربی می باید ترا. تمام شد

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ساده؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی و لکه روی برخی اوراق نسخه؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، گالینگور سبز، حاشیه گل و بوته ریسه ای، زرکوب اندرون و آستر بدرقه کاغذ ابر و باد.

12 برگ، 11 سطر کامل: 160×96؛ قطع: 223×164

موضوع: 1. شعر فارسی؛ 2. شعر مذهبی

شماره رکورد: 1703463

7437/1

سهای، سیتا رامحی

احوال سلاطین خطه طیبه حضرت دهلی / سیتا رامحی سهای

زبان: فارسی

معرفی کتاب: خلاصه ای از احوال سلاطین سرزمین دهلی هند (مشتمل بر: نام پادشاه، تاریخ تولد، نسب خانوادگی و القاب، سال سلطنت و سرانجام پادشاهی و جانشین آن و در برخی موارد اتفاقات مهم دوره پادشاهی با سربندهای: ذکر احوال ...) که از روی تواریخ تصنیف شده از جمله کتاب زبدة التواریخ و شاهجهان نامه تالیف محمد کنبوه نگارش یافته است. در ابتدای نسخه در این باره آمده است: «حقیقت احوال سلاطین خطه طیبه حضرت دهلی از روی تواریخ تصنیف قدوة الفضلاء شیخ نور الحق که از مقربان شیخ فریدالدین بخاری مسطور به زبدة التواریخ چون کتاب موصوف مشروح بشرح بسیار است مجملا اسم پادشاهان دهلی از ابتدای سلطنت راجه تهورا تا خلافت اکبر شاه از روی تواریخ .... قلم آمده و از خلافت جهانگیرشاه تا عهد

طلسحانی خلیفة الرحمانی داور دادار جهان سایه محمد یزدان محمدشاه پادشاه غازی از روی توارخ ... قلم شکسته رقم گردیده ..» و در جای دیگر آمده است: «وقایع هنگام خلافت شهاب الدین محمدشاه غازی صاحب قرآن ثانی در شاه جهان نامه تصنیف محمد کنبو مفصلا ...» که با ذکر احوال پادشاه معزالدین محمد بن شام که او را شهاب الدین غوری نیز گویند و در سنه پانصد و هشتاد و هشت هجری آغاز و با حوادث سال 1131ق و خلافت محمدشاه غازی خاتمه یافت.

آغاز: حقیقت احوال سلاطین خطه طیبه حضرت دهلی از روی تواریخ تصنیف قدوة الفضلاء شیخ نورالحق که از مقربان شیخ فریدالدین بخاری ... مسطور به زبدة التواریخ چون کتاب موصوف...

انجام: ... یوسف از زندان برآمد شاه شد بعون فضل سیتا رامحی نسخه تواریخ پادشاهان حضرت دهلی از عهد تیمورشاه راجه تهوره تا وقت سریر [مهایه] حضرت داور دادگر فریادرس مظلومان دادرس ... انصاف گستر محمد شاه پادشاه غازی باختتام و اتمام رسید.

خط: نستعلیق شکسته؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: ساده، خط کشی بالای برخی عبارات به سیاهی؛ مهرها: ص 1 و 82: مهر خشتی منقوش با سجع «سید مهدی»؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، شکنندگی در لبه های کاغذ پارگی برخی اوراق و آفت زدگی در متن که باعث ناخوانا شدن برخی عبارات متن شده است. کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی مقوایی، تیماج سرخ، اندورن و آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

ص. 1-61 (82 صفحه) 25 سطر حمایلی؛ قطع: 243×170

عنوان های دیگر: تواریخ پادشاهان حضرت دهلی

موضوع: 1. سلاطین دهلی؛ 2. تاریخ هند؛ 3. هند -- تاریخ -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1780232

7437/2

سهای، سیتا رامحی

رساله در دستور زبان عربی/ نگارش سیتا رامحی سهای

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است مختصر در دستور زبان عربی و مباحث نحوی مشتمل بر: تعریف علم نحو، علم احوال کلمات، فاعلیه، مفعولیه، اعراب ثلاثه، فعل لازم و متعدی، عامل جار، تعریف کلمه و لفظ، قید، اسم، صفت، فعل ماضی و حال و مستقبل، انوام دلالت، جنس، عرض، انواع اسم (نکره، معرفه) و ... که به نظر می رسد نگارش ستا رامحی است.

آغاز: انشاء علمی است شریف که انتظام امور مردم دنیا وابسته بدوست فصاحت و بلاغت ... را باید که کلمات فصیحه در کلام خود بیاورد ... تقدم و تاخر نیاید که سخن او پیرانه گوش اصحاب هوش کرد.

انجام: ... چون اکنون صاحب سخنان بهر طرف سر می کنند ... می خواند .... در کردیم افکنده است .... بخاطر ... بموجب...

ص 82- 62 (82 صفحه)، 22 سطر (اکثر صفحات حمایلی)، اندازه سطور: 189×125؛ قطع: 243×170

عنوان های دیگر: رساله در صرف و نحو

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف و نحو -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1787438

7438

شرح نزهة النظر فی توضیح نخبة الفکر/ شارح ناشناخته

زبان: عربی

معرفی کتاب: شرحی است مختصر و ناقص از یک ناشناس بر کتاب «نزهة النظر فی توضیح نخبة الفکر» ابن حجر عسقلانی که خود شرحی است بر کتاب دیگر وی با عنوان «نخبة الفکر فی مصطلح اهل الاثر» نسخه حاضر مشتمل است بر: مقدمه ای با عناوین م، ش (متن و شرح) درباره ابن حجر عسقلانی [ ص.7-1]، سپس شرحی بر عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» با عناوین م، ش. با آغاز «م بسم الله الرحمن الرحیم مقول قال اعلم ان النسخ قد اختلفت بینها اختلافا کثیرا ففی بعضها باثبات بسملتین احدهما فی الاول ...» پایان: «... فیما من الکمال مالیس فیها اذا کانت

مختصة بالمومنین فتامل و بعد الفراغ عن بسملة قرنها بالحمدله تیمنا للعلة التی تقدمت فقال» [ص. 7-14] و در آخر شرح کتاب نزهة النظر آمده که به نظر می رسد بخشی از ابتدای متن کتاب را به صورت ناقص شرح کرده است. آغاز شرح: «م الذی لم یزل عالما قدیرا حیا قیوما سمیعا بصیراش و انماخص هذه الاسماء لانه اراد ذکر الاسماء و فیه ایماء ...» [ص.14-35].

آغاز: بسمله، قال الشیخ الامام ش الشیخ فی اللغة من التبانت منه السن او من خمیسین او احد و خمیسین الی آخر عمره او الی الثمانین کذا فی القاموس وفی عرف المحدثین عبارة عن الاستاذ و عند المتصوفة من یحیی و یمیت الی یحیی البدعة او الهادی الی الطریقة او الحقیقة...

انجام: ... ان لا ینقص الکثیرة المذکورة فی بعض المواضع لا ان لایزید اذا لزیادة هنا مطلوبة من باب الاولی و ثانیهما ان یکون مستند [انبتها آیت] الامر المحسوس اما المشاهد او المسموع او المشموم او المذوق او.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: حروف اختصاری م، ش و خط کشی بالای برخی کلمات با مرکب صورتی و سیاهی؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی، لکه، شکنندگی و پارگی در لبه های اوراق کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش پارچه ای منقوش، گل و بوته قرمز.

35 برگ؛ 18 سطر کامل: 106×185؛ قطع: 170×258

موضوع: 1. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 852-773ق. نخبه الفکر فی مصطلح اهل الاثر -- نقد و تفسیر؛ 2. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 852-773ق. نزهة النظر فی توضیح نخبة الفکر -- نقد و تفسیر؛ 3. احادیث اهل سنت -- نقد و تفسیر

شماره رکورد: 1703627

7439

لکنویی، یوسف علی، قرن 13ق.

تأیید المعین فی تقویة الدین/ یوصف علی لکنوی

زبان: اردو و عربی

معرفی کتاب: رساله ای در عقاید راجع به انبیاء و اولیاء الله مشتمل بر: بیان مرتبه پیامبران از نوح (علیه السلام) تا محمد (صلی الله علیه و آله) بیان علم، عصمت، شفاعت، معجزه، تصرفات و متابعت انبیاء و اولیاء الله، که در این بین به چند تن از متصوفه از جمله عبدالقادر جیلانی، حسن سنجری، بختیار کاکی و پرداخته است. نیز بیان کرامات، نذر و زیارت انبیاء و اولیاء پرداخته که مباحث مطروحه با استناد به آیات قرآن و احادیث اهل سنت با ترجمه اردو و در برخی موارد از شعر نیز بهره برده است. این رساله در چهار مقصد و یک خاتمه تدوین شده است مقصد اول ذکر علو انبیاء و اولیاء (ص 29-74)؛ مقصد دوم ایمان و تصرفات انبیاء و اولیاء و مقصد سوم ذکر متابعت انبیاء و اولیاء (ص 74-132)؛ مقصد چهارم: ذکر شفاعت انبیاء و اولیاء (ص 133- 128)؛ خاتمه در بیان فایده متفرق (ص. 128-144).

تاریخ تالیف: 1243ق.

آغاز: پهلین نعمت و شکر خدا عز و جل کوکه لایق هی الله العالمین شکر تیری جناب پاک کو که تونی هماری تئین اسقدر نعمتین بخشی هین ... اما بعد سنا چاهئی که کسی آیت مین کلام مجید کی و یا حدیث مین رسول ... لیکن عاجز گنه کار یوصف علی نکهلوی کمترین مریدان...

انجام:... میری تجسی پیکی یی آرزو * هنو مجه مین یکذره هستی کی بو الحمد الله اولا و آخرا و الصلوات رسوله...

انجامه: تمت تمام شد * کار من نظام شد تمت تمام شد نسخه تأیید المعین فی التقویت الدین من تصنیف یوسف علی لکنوی بروز سه شنبه تاریخ پنجم شهر جمادی الاول سنه 1245 هجری نبوی برای خاطر خود شیخ الهی بخش تحریر یافت دیگر کسی دعوه کند باطل گردد * بیت * قاریا بر ما مکن چندین عتاب * گر خطائی رفته باشد در کتاب.

خط: نستعلیق؛ کاتب: یوسف علی لکنوی (مؤلف)؛ تاریخ کتابت: جمادی الاول 1245ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ امتیاز: خط مؤلف؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها و خط کشی بالای برخی عبارتها و سطور به سرخی مهرها ص 240 مهر خشتی با سجع «بهرام خان ولد سیف دار ... 1337»؛ کاغذ هندی نخودی جلد: الحاقی، تیماج سبز، جدول با گل و بوته ریسه ای، زرکوب، اندرون و آستر بدرقه کاغذی طرح ابره

144 صفحه، 15 سطر کامل: 107×190؛ قطع: 236×155

موضوع: 1. اهل سنت -- عقاید؛ 2. پیامبران؛ 3. اولیاء -- هند

شماره رکورد: 1801232

7420/1

سعدی، مصلح بن عبدالله، -691ق.

گلستان سعدی/ شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13721 - 5) (3721/3) ف) در فهرست همین کتابخانه

آغاز: افتاده: .... قطعه در میرو وزیر و سلطان را * بوسیلت مکر و پیراهن * سک و دربان چو یافتند غریب * یافتند غریب این گریبان بگیر و آن دامن ...

انجام: گر نباشد بکوش رغبت کس * بر رسولان بلاغ باشد و بس شعر یا ناظرا فیه سل بالله رحمة علی المصنف واستغفر لصاحبه و اطلب ... غفرانا لکاتبه.

انجامه: خاتمت الکتاب بافضال الملک الوهاب کاب گلستان بتاریخ چهارم شهر ذی حجه سنه 1251 هجری النبوی بروز شنبه بوقت نماز ظهر با تمام رسید الراقم الاثم محمد داود عفی الله ذنوبه برای خواندن فرزند ارجمند حضرت غلام علیشاهصاحب نقشبندی ترقیم الرقم پرداخت

خط: نستعلیق، متون عربی به نسخ؛ کاتب: محمد داود؛ تاریخ کتابت: ذی حجه 1251 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: عناوین سرفصل ها، نشان اشعار و خط کشی بالای برخی کلمات به سرخی؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: الحاقی، مقوایی، با روکش تیماج عنابی، جدول ریسه ای زرکوب، اندرون و آستر بدرقه کاغذ طرح ابره

ص. 275 (368 صفحه)، 13 سطر کامل: 83×134؛ قطع: 153×195

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 7ق.

شماره رکورد: 1798690

7440/2

ملتانی، هر کرن بن مهتراداس کنبوه، قرن 11ق.

ارشاد الطالبین / هر کون بن مهترا داس کنبوه ملتانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در نامه نگاری. مولف که از منشیان دربار جهانگیر پادشاه (م 1037 ق.) بوده و این کتاب را بنا به درخواست دوستان خود جهت یادگاری در هفت باب نگاشته است عناوین باب ها این گونه اند: باب اول: نامه ها که سلاطین به سلاطین بنویسند؛ باب دویم در اصدار فرامین؛ باب سیوم: در اصدار پروانجات باب چهارم نوشتن عرایض؛ باب پنجم: مکتوبات که ابنای روزگار به یکدیگر نویسند؛ باب ششم: خط و قباله شرعی؛ باب هفتم: دستک و سرنامه نام کتاب در دیباچه بعضی نسخه ها «ارشاد الطالبین» و در بیشتر موارد بدون نام است و در برخی منابع نیز به نام انشای «هر کرن» معرفی شده است.

آغاز: افتاده: ... بنویس که مردم بخواندن و نوشتن آن بهره تمام حاصل نمایند بحکم اشارت آن عزیزان خطی چند بعبارت شکسته و دلبسته بقید قلم آورده این را ارشاد الطالبین نام نهاده شد که سایر طالبان این فن را در نوشتن روزمره بکار آید...

انجام: ... این صحیفه بدست برادر ارجمند سعادت یار رسانیدن است مکتوب بمطالعه شریف خدام محبت و موت پناه رساند این عریضه بشرف مطالعه مخدومی قبله گاهی مدظله مشرف باد.

انجامه: کاتب الحروف علی فقیر حقیر هیچ مدان ... حوالدار لاله میان تخلص زاهد است این هرکرن نوشته علی غریب * که نصر من الله فتح قریب * این اهتمام کردم سه شنبه روز * عفو کن گناهان این دلفروز ... تمت تمام شد لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین.

منابع: مشترک 5: 93-92؛ موزه ملی کراچی ص.375

خط: نستعلیق شکسته؛ کاتب: علی متخلص به زاهد؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق، محل کتابت: احتمالا هند

ص. 276 - 368 (368 صفحه)، 11 سطر کامل، اندازه سطور: 112×153؛ قطع: 153×195

عنوان های دیگر: انشای هرکرن

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 1799527

7441

رساله در تعبیر خواب/ منسوب به حضرت یوسف (علیه السلام)

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در تعبیر خواب از حضرت یوسف (علیه السلام) مشتمل بر تعبیر خواب در بیان دیدن نور خدای تعالی، دیدن پیغمبران، فرشتگان، قیامت، پل صراط، آفتاب و ماهتاب، ستارگان، خندیدن و گریستن، طهارت کردن، نماز گذاردن، شانه کردن.

آغاز: بسمله بدانکه تعبیر خواب شریف است و در معجزه یوسف علیه السلام حکیمان و ندیمان بر دوازده باب اخر کردند تا خواننده و شنونده را تعبیر خواب آسان شود انجام: .... آهو در خواب بیند فرزند روزی شود خرگوش در خواب بیند در آن خانه دختر شود ... ما در خاب بیند با مراد گردد ما ... در خواب بیند روزی او گشاده گردد

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: احتمالا اواخر قرن 13 ق.، محل کتابت: احتمالا هند؛ مهرها: مهر بیضی با سجع ناخوانا (ص 8)؛ آسیب ها: رطوبت دیدگی و لکه در برخی اوراق؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: مقوایی، روکش کاغذی منقوش قرمز، عطف و لچکی پارچه ای قرمز

8 صفحه 12 سطر کامل: 124×75؛ قطع: 109×160

عنوان های دیگر: تعبیر خواب

موضوع: 1. خوابگزاری؛ 2. تعبیر خواب

شماره رکورد: 1798567

7442/1

شاه ارزانی، محمد اکبر بن محمد، قرن 12ق.

مجربات اکبری/ محمد اکبر بن محمد شاه ارزانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در طب در چندین باب و هر باب در چندین فصل مشتمل بر مطالب فصل در صرع و ام الصبیان (ص.4) باب اندر امراض چشم (ص.10) باب در شبکوری (ص .16)؛ باب زبان و لب (ص.20)؛ ترکیب که بر دندان مالند (ص. 25)؛ اندر امراض دهان (ص.340)؛ باب در بیماری های گردن خنازیر (ص. 35)؛ فصل