مشخصات کتاب
سرشناسه : ذاکری، محمدحسن
عنوان و نام پدیدآور : گوهر ناب در حریم آفتاب [کتاب]= دره اصیله فی حریم الشمس/مولف محمدحسن ذاکری؛ [به سفارش] هیات امنای ساخت ضریح مطهر امام حسین (علیه السلام)؛ خطاط سیدمحمد حسینی موحد؛ مترجم عباس صافی؛ عکاس سید ابراهیمی، امیر حسامی نژاد.
مشخصات نشر : قم: موسسه انتشاراتی امام عصر(عج)، 1391.
مشخصات ظاهری : 44 ص.: مصور (رنگی)22x22س م.
شابک : 978-600-5323-98-6
وضعیت فهرست نویسی : فیپا
یادداشت : فارسی - عربی.
موضوع : حسین بن علی (علیه السلام)، امام سوم، 4 - 61ق -- آرامگاه
موضوع : زیارتگاه های اسلامی -- عراق -- نگهداری و مرمت
موضوع : زیارتگاه های اسلامی -- عراق -- کربلا
شناسه افزوده : حسینی موحد، سیدمحمد، خوشنویس
شناسه افزوده : صافی، عباس، 1337-، مترجم
شناسه افزوده : سید ابراهیمی، جواد، عکاس
شناسه افزوده : حسامی نژاد، امیر، 1360 -، عکاس
شناسه افزوده : هیأت امنای ساخت ضریح مطهر امام حسین(علیه السلام)
رده بندی کنگره : BP263/2/ذ23گ9 1391
رده بندی دیویی : 297/764
شماره کتابشناسی ملی : 2942269
خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان
ویراستار کتاب: عسل بی غم
اشاره
تصویر
حسین علیه السلام کیست؟
امام حسین (علیه السلام) بزرگ مردی که انسانیت را با تمام ابعاد و ویژگی هایش مطرح و بنای رفیع اندیشه های انسانی را پایه گذاری کرد و به ارزش های فردی و اجتماعی عینیت بخشید.
او با نور هدایت تاریکی ها را از مسیر حرکت معنوی و تکاملی بشریت زدود، و طلوع فجر رستگاری را در افق دل های جویندگان حقیقت و پویندگان طریق سعادت، نوید داد.
او معلم راستینی بود که در راستای تحقق رسالت جد بزرگوارش - رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) - با مبارزه و پیکار با مظاهر فساد و بیدادگری و نیز با اقامه مکتب ایمان و عدل، درس های آموزنده و سرنوشت سازی را به انسان ها آموخت.
او در قیام تاریخی خود به دنبال موقعیت های سیاسی یا کسب منافع مادی نبود و تنها هدفی را که دنبال می کرد نجات گمراهان از گرداب ضلالت و فراخواندن آنان به صراط مستقیم بود.
او قیام کرد تا امت اسلامی را به صلاح و فلاح رهنمون گردد و حاکمیت الله را با اجرای فریضه امر به معروف و نهی از منکر در جامعه اسلامی تحقق بخشد.
قداست هدف و نیت خالص آن بزرگوار، جاودانگی یاد و نامش را در میان امت ها و ملت ها در پی داشت و بشریت هرگز او را فراموش نخواهد کرد چرا که او اسوه همه خوبی ها بوده و خواهد بود.
حسین (علیه السلام) در آن مقطع حساس تاریخی نمی توانست شاهد پایمال شدن اصول مسلم اسلامی و جان گرفتن بدعت ها و رواج فساد و تباهی باشد، چرا که به عنوان یک رهبر الهی برای رویاروئی با عناصر ناشایست و خودکامه اموی احساس مسئولیت می کرد و با تمام توان در برابر طغیان و ظلم و شرک، که توسط آل ابی سفیان پدید آمده بود ایستاد، به ویژه که زمینه های این قیام توسط پدر بزرگوارش حضرت علی (علیه السلام) و برادر گرامیش امام حسن (علیه السلام) در سال هایی بسیار سخت و نسبتا طولانی آماده شده بود.
ابن ابی الحدید می گوید: او شخصیتی است که خواری و ذلت را نپذیرفت و جوانمردی و شهادت را در سایه شمشیر بر پستی و مذلت برگزید، او و یارانش را امان دادند ولی او خواری را نپذیرفت.
در این پیشگفتار ضمن پرهیز از ترجمه لفظ به لفظ و با روش نقل محتوی و معنی به برخی از موضوعات پیرامون این شخصیت کم نظیر اشاره خواهیم داشت، شخصیتی که با گذشت قرن ها هنوز یادش بر دل ها و نامش بر زبان ها جاری است، و نهضت افتخار آفرینش الهام بخش ملت ها، و خون نامه شهادتش عنوان برجسته حیات اسلام و قرآن، و نیز اسارت اهل بیتش موجب رسوائی و نابودی دشمنان، و ابعاد فداکاریش موجب حیرت
جهانیان، و توان و شکیبائیش موجب شگفتی فرشتگان خدا گردید.
ام الفضل همسر عباس بن عبدالمطلب - عموی رسول خدا - می گوید: در خواب دیدم گویا قطعه ای از بدن رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) و در دامان من گذاشتند؛ چون از خواب بیدار شدم ترسان از این که تأویل این رؤیا چیست نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) آمدم و رؤیای خود را به آن حضرت عرض کردم. فرمود: چه خوب رؤیایی است! انشاءالله پسری از فاطمه به زودی متولد می شود که در دامان تو بزرگ خواهد شد.
دیری نپایید که از زهرا (سلام الله علیها)، حسین (علیه السلام) متولد گردید و همان گونه که پیامبر خبر داده بود در دامان ام الفضل (لبابه) قرار گرفت و او را پرورش داد.
چرایی تأکید فراوان بر زیارات
چرا برای زیارات ائمّه (علیهم السلام) - به ویژه زیارت امام حسین (علیه السلام) - این همه تأکید شده است؟ چرا باید هر شب جمعه برای زیارت سیّدالشهداء به کربلا رفت و زیارت را تکرار کرد؟
پاسخ این پرسش نیز روشن شد؛ چرا که با یک مرتبه زیارت، به همان اندازه ارتباط و تمایل و عدول از غیر پیدا می شود که اگر این عمل تکرار شود، ناگزیر در نهاد انسان ملکه نفسانی می شود
و جزو واقعیت و حقیقت او می گردد و انسان خواسته و ناخواسته در زمره عدول کنندگان از غیر و قصد کنندگان خداوند متعال و ائمه اطهار (علیهم السلام) می شود.
به سخن دیگر، انسان بر اثر این زیارت و تکرار آن، حالت انقطاع از دیگران پیدا می نماید و ممحّض در زیارت شونده می گردد و به جایی می رسد که هرگز مال، مقام و اغراض دنیوی دیگر نتوانند او را از این شخص جدا کنند و به جاهای دیگر متمایل نمایند.
آری، انسان نیازمند است که به این درجه از ارتباط برسد؛ چرا که او هر لحظه در معرض خطر است و امکان دارد به سبب کم ترین خوف از کسی یا طمع به او و یا به اسباب دیگر، ارتباطش با این جایگاه هدایت کم شود، یا کم ترین ارتباطی با جاهای دیگر پیدا نماید.
بنابراین، تکرار و کثرت بخشیدن به زیارت و ادامه آن و همواره حاضر شدن در بارگاه پیشوایان معصوم (علیهم السلام)، این اثر را در پی خواهد داشت که ناگزیر زایر انقطاع پیدا می کند و اگر انقطاع او حقیقی گردد، دیگر مطمئن خواهد شد و راه عدول و انحراف بسته خواهد شد و به راستی این حالت چه قدر ارزشمند است!
فضیلت زیارت
محمّد بن مسلم از حضرت امام محمّد باقر (علیه
السلام) روایت کرده:
مُرُوا شِیعَتَنَا بِزِیَارَةِ قَبْرِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍ (علیهِما السلام، فإنَّ إتیانَهُ مُفْتَرَضٌ عَلَی کُلِّ مُؤْمِنٍ یُقِرُّ لِلْحُسَیْنِ ، بِالْإِمَامَهِ مِنَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ) «» ()- کامل الزیارات: 121؛ جامع الأخبار: 23، الفصل الحادی عشر؛ بحارالأنوار: 3/98، باب 1، حدیث 8.
شیعیان ما را به زیارت قبر حسین بن علی فرمان دهید زیرا زیارت آن حضرت بر هر مؤمنی که اقرار به امامت او از سوی خدا دارد واجب است.
حضرت امام صادق (علیه السلام) فرمود:
کسی که به زیارت قبر حسین نرود تا بمیرد، از نظر دین و ایمان ناقص است، و اگر وارد بهشت شود، درجه اش از همه اهل ایمان پایین تر است!
از حضرت امام صادق (علیه السلام) روایت شده:
مَن زَارَ قَبْرَ الحُسَیْنِ لِلَّهِ وَ فَی اللَّهُ، أعْتَقَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ، و آمَنَهُ یَوْمَ الْفَزَعِ الأَکْبَرِ، وَ لَمْ یَسْئَلِ اللَّهُ حاجَةً مِن حَوَائِجِ الدُّنیا وَ الآخِرَةِ إِلاَّ أعطاهُ «» ()- کامل الزیارات: 145، باب 57، حدیث 7؛ بحارالأنوار: 20/98، باب 3، حدیث 9.
کسی که قبر حسین را برای خدا و در راه خدا زیارت کند خدا او را از آتش دوزخ آزاد می کند و روز فزع اکبر به او امان می دهد و از خدا حاجتی از حاجات دنیا و آخرت را نخواهد مگر این که خدا
تصویر
تصویر
به او عطا کند.
حضرت امام صادق (علیه السلام) فرمود:
مَنْ لَمْ یَأْتِ قَبْرَ اَلْحُسَیْنِ حَتَّی یَمُوتَ، کَانَ مُنْتَقَصَ الدِّینِ، مُنْتَقَصَ الأَیمانِ، وَ إن أُدخِلَ الجَنَّةَ کانَ دُونَ المُؤمِنِینَ فِی الجَنَّةِ «» ()- کامل الزیارات: 193، باب 78، حدیث 2؛ کتاب المزار: 56، باب 26، حدیث 2؛ بحارالأنوار: 98/ 4، باب 1، حدیث 14.
کسی که به زیارت قبر حسین نرود تا بمیرد، از نظر دین و ایمان ناقص است، و اگر وارد بهشت شود، درجه اش از همه اهل ایمان پایین تر است!
حضرت امام رضا (علیه السلام) فرمود:
مَنْ زَارَ قَبْرَ الحُسَیْن به شَطِّ اَلْفُرَاتِ کَانَ کَمَنْ زَارَ اللهَ فَوْقَ عَرشه «» ()- ثواب الأعمال و عقاب الأعمال: 85؛ مستدرک الوسائل: 10 /250، باب 26، حدیث 11948.
کسی که قبر حسین را در کربلا زیارت کند، مانند کسی است که خدا را بر فراز عرشش زیارت کرده است!
قَالَ أَبُو اَلْحَسَنِ مُوسَی بْنُ جعفر (علیه السلام): أَدْنَی مَا یُثَابُ بِهِ زَائِرُ أَبِی عَبْدِاَللَّهِ (علیه السلام بِشَطِّ فُراتٍ إِذا عَرَفَ حَقَّهُ وَ حُرْمَتَهُ وَ وِلایَتَهُ آنَ یُغفَرُ لَهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ وَ ما تَأَخَّرَ.)
حضرت امام موسی کاظم (علیه السلام) فرمود: کمترین ثوابی که به زائر امام حسین (علیه السلام) در کرانه فرات داده می شود این است که تمام گناهان مقدّم و موخّرش بخشوده می شود. به شرط این که حقّ و حرمت ولایت آن حضرت را شناخته باشد.
توسّل در قرآن
علاوه بر آن چه گذشت، در قرآن مجید آیاتی وجود دارد که صریحاً مسأله توسّل را مطرح نموده است؛ به نمونه هایی از این آیات توجّه کنید:
1- در آیه شریفه 97 سوره یوسف می خوانیم:
قالُوا یا ابانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا انَّا کُنَّا خاطئینَ (برادران یوسف خطاب به پدرشان) گفتند: پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه، که ما خطاکار بودیم.
وقتی که خبر سلامتی حضرت یوسف (علیه السلام) به پدر و برادرانش رسید، آن ها پی به خطا و اشتباهاتشان بردند و در صدد جبران و توبه و استغفار برآمدند، به خدمت پدر رسیدند تا او را بین خود و خدایشان واسطه قرار دهند، به پدر متوسّل شدند تا او از خداوند بخواهد که گناهانشان را ببخشاید، پدر در جواب فرزندانش گفت:
سَوْفَ اسْتَغْفِرُ لَکُمْ رَبَی أَنَّهُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِیمُ به زودی برای شما از پروردگارم آمرزش می طلبم، که او آمرزنده و مهربان است.
طبق این آیه شریفه فرزندان خطاکار حضرت یعقوب (علیه السلام) به آن پیامبر عالی قدر متوسّل شدند و از او خواستند که در درگاه الهی برای آن ها استغفار و طلب آمرزش کند. بنابراین، چه اشکالی دارد که ما هم به پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) یا ائمّه معصومین (علیهم السلام) یا قرآن مجید یا چیزهای محترم دیگرّ متوِسّل شویم و از آن ها بخواهیم که از خداوند حل مشکل ما را بخواهند؟!
2- در آیه شریفه 64 سوره نساء می خوانیم:
وَ مَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولِ إِلَّا لِیُطَاعَ بإِذْنِ اللهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ جَاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُول لَوَجَدُوا اللهَ تَوَّابًا رَحِیمًا ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای این که به فرمان خدا، از وی اطاعت شود. و اگر این مخالفان، هنگامی که به خود ستم می کردند (و فرمان های خدا را زیر پا می گذاردند) به نزد تو می آمدند، و از خدا طلب آمرزش می کردند، و پیامبر هم برای آن ها استغفار می کرد، خدا را توبه پذیر و مهربان می یافتند.
توسّل در روایات
توسّل در روایات شیعه و اهل سنّت نیز به طور گسترده مطرح شده است. به برخی از این روایات، که در منابع عامّه آمده، اشاره می شود:
«در حال حیات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) عربی به خدمت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) رسید و با این اشعار حاجت خویش را به عرض مبارک آن حضرت رساند:
اتَیْنَاکَ وَ الْعَذْرَاءُ یَدْمَی لَبَانُهَا وَ قَدْ شَغَلْتِ اَمَّ الصَّبِیِّ عَنِ الطِّفْلِ وَ لَیْسَ لَنا اِلاّ اِلَیْکَ فرارناو این فِرارَ اَلْخَلْقِ الا الی اَلرُّسُل ...
ای پیامبر خدا! از بیابان آمده ایم در حالی که خشکسالی ما را بیچاره نموده است.
از فرط خشک سالی به جای شیر در پستان زنان شیرده خون جاری شده است. نه در پستان زنان شیر است و نه در زراعت ها آب. به تو پناه آورده ایم و پناهی جز پیامبر خدا برای ما نیست.
وقتی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) عرض حال سوزناک این مرد عرب را شنید، بسیار متأثّر شد و به سوی مسجد حرکت کرد. از شدّت تأثّر و ناراحتی، عبای حضرت بر روی زمین کشیده می شد؛ حضرت بر فراز منبر قرار گرفت و دست به دعا برداشت؛ آن قدر دعا کرد که بارش باران رحمت شروع شد و بدین وسیله مردم از خشک سالی و قحطی آب، نجات یافتند.»
طبق این روایت، مرد عرب در زمان حیات پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به آن حضرت متوسّل شد و رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) او را از این کار نهی نکرد.
مردم در عصر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) مبتلا به خشک سالی شدند، برای رفع این مشکل به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) متوسّل شدند، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) دعا کرد و باران رحمت نازل شد، وقتی باران آمد، پیامبر فرمود: لَوْ کانَ أبو طالب حَیّا لقَرَّتْ عَیْناهُ
اگر ابو طالب زنده بود، چشمانش به خاطر این دعا و نزول باران روشن می شد.
این جمله پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) اشاره به دعای بارانی دارد که قبل از بعثت پیامبر توسّط حضرت ابوطالب انجام شد و باران رحمت بر مردم نازل شد. ابو طالب در آن زمان قنداقه پیامبر را به دست می گیرد و او را واسطه قرار می دهد و خدا را به قنداقه آن حضرت قسم می دهد تا باران بر مردم نازل شود و دعای او مستجاب می شود و مردم از خشک سالی نجات می یابند. سپس ابوطالب در این باره شعری می گوید، که بیت اوّل آن به شرح زیر است:
وَ ابْیَضُ یُسْتَسْقَی الْغَمامُ بِوَجْهه ثَمالُ الْیَتامی عِصْمَةً لِلأرامِلِ
پیامبر سفید چهره ای است که به نور جمالش باران می طلبند، پناهگاه یتیمان و حمایت کننده بیوه زنان است.
خلاصه این که، طبق این روایت مردم قبل از بعثت و پس از بعثت به آن حضرت متوسّل شدند و نتیجه گرفتند و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نه تنها آن ها را از این کار منع نکرد، بلکه به نیکی از آن یاد نمود، حتّی از دیگران خواست که ادامه اشعار ابوطالب را که به مناسبت داستان باران سروده بود، بخوانند و حضرت علی (علیه السلام) این کار را بر عهده گرفت.
آلِ اَلنَّبِیِّ ذَرِیعَتِی وَ هُمُ اِلَیْه وَ سِیلَتِی اُرْجُوا بِهِمْ أَعْطَی عَدَابِیدُ اَلْیَمَنِیُّ صَحِیفَتِی
آل پیامبر واسطه من در پیشگاه خداوند و وسیله توسّلم برای حلّ مشکلات هستند. امیدوارم به واسطه توسّل به آن بزرگواران، در روز قیامت نامه اعمالم را به دست راستم بدهند.
نتیجه این که، توسّل به بزرگان دین و چیزهای مقدّس مانند قرآن کریم هیچ منافاتی با توحید افعالی ندارد و در آیات قرآن و روایات به طور روشن مطرح شده مسلمانان نسبت به آن ترغیب و تشویق شده اند.
تصویر
تصویر
عتبه بوسی
امام خمینی در آرزوی زیارت ثامن الحجج (علیه السلام)
عتبه بوسی مولا علی بن موسی از آرزوهای من است. کراراً هم از خراسان اظهار لطف کردند آقایان و دعوت کردند. و من اگر فرصتی پیدا بکنم آرزو دارم که بیایم خدمت ایشان و خدمت همه ملت خراسان، لکن شما می دانید که الآن من گرفتاری هایی دارم و در یک اجتماعات بزرگی هم برای من میسور نیست که رفت و آمد کنم، از این جهت، عجالتاً، موقتاً، معذور هستم. امیدوارم که دعا بفرمایید من موفق بشوم به هم چو توفیق بزرگ. (صحیفه امام، ج 10، ص: 459)
برخی روایات عتبه بوسی
امام رضا (علیه السلام) از امام باقر (علیه السلام) نقل فرمودند که: به خدا قسم ما ائمه باب حطِه شما مردم می باشیم.
تفسیر عیاشی ج 1 ص 45 ح 47)
خدای تعالی در قرآن می فرمایند: که چون به فرشتگان فرمان دادیم که بر آدم سجده کنند. همه سجده کردند جز شیطان که ابا و تکبر ورزید و از فرقه کافران گردید. (سوره بقره آیه 34)
در تفسیر آیه فوق امام رضا (علیه السلام) از پدران بزرگوار خود از آقا امیرالمومنین (علیه السلام) روایت کردند که رسول خدا فرمودند: خدای تبارک و تعالی آدم را خلق کرد و ما را در صلب او قرار داد و ملائکه را دستور فرمود تا برای تعظیم و احترام ما به آدم سجده کنند ... (عیون اخبار الرضاج 1 ص 538 ح 22)
و نیز از ارباب و مولای ما حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) در حدیثی طولانی فرمودند: که خدا زمانی که حضرت آدم را خلق کرد ملائکه را امر به سجده نمود و آن فقط بخاطر انوار مقدس محمد (صلی الله علیه و آله) بود. (حیوه القلوب مجلسی ج 1 ص 123)
صفوان ابن یحیی روایت کرد جاثلیق از من خواست او را به مجلس امام رضا (علیه السلام) ببرم وقتی وارد شد فرش زیر پای حضرت را بوسید و گفت در دین ما بر ما لازمست که نسبت به بزرگان عصر خود این گونه رفتار کنیم. و امام رضا او را منع نکردند. (طبیعی است که امام معصوم در برابر امر منکر سکوت نخواهد کرد)
عیون الاخبار ج 2 ص 557
روایتی زیبا از کرامت امام هادی (علیه السلام)
از ابو هاشم جعفری روایت شده که زمانی که واثق عباسی لشکری به مدینه حمله کرد امام هادی (علیه السلام) فرمودند برویم من این سپاه را ببینم. وقتی روبروی فرمانده ترک سپاه شدند امام هادی (علیه السلام) با زبان ترکی با او سخنانی فرمودند. ناگهان فرمانده از اسب پیاده شد و سم مرکب و اسب امام هادی را به نشان احترام بوسید. (و امام هیچ اعتراضی نکردند) (بحارالانوار ج 50 باب 3)