مشخصات کتاب

جلسه سوم

فهم معنای نمونه سازی با نگاه الگوی پیشرفت اسلامی و بررسی نمونه سازی های انجام شده بر اساس نگاه الگو؛ لازمه دوم فهم مباحث الگوی پیشرفت و مدیریت شهری

7 تیر ماه 1395

نشست تبیین مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی

پیشگفتار

عنوان جلسه دوم و تدوین گران: فهم معنای نمونه سازی با نگاه الگوی پیشرفت اسلامی و بررسی نمونه سازی های انجام شده بر اساس نگاه الگو؛ لازمه دوم فهم مباحث الگوی پیشرفت و مدیریت شهری / ابوالفضل آرین پور و سجاد حسن زاده

ارائه دهنده ی جلسه: حجت السلام و المسلمین علی کشوری

تاریخ جلسه: 1395/04/07

مکان جلسه: تهران - مدرسه علمیه مروری

حاضرین در جلسه: جمعی از طلاب حوزه علمیه مروری و پژوهشگران اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی

مشخصات اثر: 29 صفحه رنگی (21×29.7 س.م)

تاریخ انتشار: مردادماه 1395

اجتماعی از جلسه: در جلسه گذشته بیان گردید که برای فهم مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت و به طور کلی فهم مباحث الگوی پیشرفت باید به دو مقدمه و لازمه توجه کنیم. لازمه اول، روش تفکر بر روی موضوعات الهی بود که در جلسه گذشته این روش تبیین و مراحل پنج گانه ی آن شرح داده شد.

در جلسه دوم به دومین مقدمه و لازمه ی فهم مباحث مدیریت شهری خواهیم پرداخت. در توضیح مقدمه دوم باید گفت که تحلیل های ارائه شده برای موضوعات مختلف همانند مدیریت شهری، اقتصاد مقاومتی، پیشگیری از جرم و ... همواره متکی بر مجموعه ای از مفاهیم و مبانی نظری هستند که باید فهمیده شوند و شنود بر آنها تسلط یابد؛ اما از آنجا که مفاهیم پایه و مبانی، مفاهیمی ذهنی هستند و فهم آنها نیازمند دقت زیادی می باشد و ملموس نیستند، شنوندگان، نخبگان و محققین می توانند به پیشگیری از راه های تبیین مبانی حاکم بر تحلیل ها این است که این مبانی را برای مردم تبیین کنیم که این روش باید علم القه و علم مردم مواجه خواهد شد.

روش دیگر این است که ما این مفاهیم را به کار برده و در تحلیل موضوعات از آنها استفاده کنیم تا افراد در اثر کارآمدی ایجاد شده توسط تحلیل ما به مبانی حاکم بر این تحلیل نیز علاقه مند شوند؛ به عبارت واضح تر اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی معتقد است که نباید در نشست ها و همایش ها به تبیین نظری مبانی بپردازیم؛ بلکه باید این مبانی را در تحلیل موضوعات به کار برده و این موضوعات را به صورت موفق تحقیق کنیم تا افراد با مشاهده ی کارآمدی حاصل به این نتیجه برسند که حتماً مبانی نظری حاکم بر تحلیل نیز مبانی استوار و محکمی بوده اند که کارآمدی به دست آمده است. بدین ترتیب مخاطبین به مطالعه و تحقیق بر روی مبانی نظری نیز تشویق می شوند.

شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی تا به حال با استفاده از این روش به سه نمونه سازی پرداخته است؛ نمونه سازی اول پیوست الگوی پیشرفت اسلامی برای برنامه ششم توسعه نام دارد. در این پیوست ما یک حرف سلیبی و انتقادی و یک حرف اثباتی داریم. نقد ما این است که چرا نظام برنامه ریزی موجود نتوانسته است حتی اهداف توسعه را محقق کند؟ حرف اثباتی ما نیز این است که نظم حاکم بر نظام برنامه ریزی باید تغییر پیدا کند؛ چرا که این نظم نمی تواند برای موضوعات جهت ساز افراد برنامه بهبود بنویسد.

نمونه سازی دوم شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی بحث مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت است. حرف اصلی ما در این نمونه سازی این است که مدیریت شهری باید بتواند موضوعات جهت ساز افراد را بهبود بخشیده و نیازهای چهارگانه آنها را در محله تأمین کند تا افراد خانواده مدام مجبور به جداشدن از یکدیگر نباشند.

فهم معنای نمونه سازی با نگاه الگوی پیشرفت و بررسی نمونه سازی های انجام شده بر اساس نگاه الگو: لازمه دوم فهم مباحث الگوی پیشرفت و مدیریت شهری

تدوین گران: ابوالفضل آرین پور و سجاد حسن زاده

تاریخ انتشار: مردادماه 1395

ویراست اول

فهرست اجمالی مطالب

استفاده از مدیریت تحقیقات مبتنی بر الگوی پیشرفت اسلامی، نمونه سازی با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت؛ دو لازمه مورد نیاز برای ورود به بحث تبیین مفهوم مدیرت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی...1

ضرورت تبیین فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی و ترسیم فلسفه ای از مدیریت شهری برای مدیران شهرها؛ پیش نیاز تبیین مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی... 6

ارتقا امر تربیت؛ فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی... 7

پرسش و پاسخ... 14

تبلیغ و تبیین؛ یکی از اجزاء مهم پروژه ی اقامه حق و لزوم نظام سازی اجتماعی برای تحقق تام حقّ... 14

سؤال خوب؛ محور طبقه بندی و ارائه مباحث و محور تفاهم با افراد در اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی... 18

شهر؛ محل پردازش موضوعات جهت سازِ ظرفیت ساز (موضوعات جهت ساز دسته اول)... 21

حفظ وضعیت فعلیِ تأمین هرم نیازهای خانوار در محله، نوشتن برنامه بهبود برای تأمین نیازهای خانوار در محله؛ دو اقدام نخستین برای پیگیری مسأله مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی... 22

پیوست شماره 1... 24

پیوست شماره 2... 28

تصویر

ارتقا مسأله تربیت فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت

1. استفاده از مدل تحقیقات مبتنی بر مفاهیم الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفتاستفاده از مدیریت تحقیقات مبتنی بر الگوی پیشرفت اسلامی،، نمونه سازی با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت؛ دو لازمه 2 مقدمه مورد نیاز برای ورود به بحث تبیین مفهوم مدیرت شهری از نگاه

1/1. تفکر بر روی مباحث الگوی پیشرفت اسلامی با استفاده از مدیریت تحقیقات مبتنی بر الگوی پیشرفت اسلامی؛ لازمه اول ورود به مباحث مدیریت شهری

اشاره

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمدالله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابی القاسم محمد صلی الله علیه و آله و سلم و علی اهل بیته الطیبین الطاهرین لا سیما بقیه الله فی الأرضین ارواحنا لتراب مقدمه الفداء و عجّل الله تعالی فرجه الشریف.

در جلسه اول و دومِ دوره تبیین «مدیریت شهری با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» دو مقدمه ی حیاتی را خدمت شما عرض کردم که اگر به این دو مقدمه توجه نشود مسأله الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت فهم و هضم نخواهد شد. بیان شد که برای فهم الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت باید از مدل های فعلیِ دانش و مدیریت تحقیقات پرهیز کرده و به سمت استفاده از مدیریت تحقیقات با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت رفت؛ یعنی در واقع مسأله مدیریتِ تحقیقات با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت یک نظریه بخشی در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت است که این نظریه ی بخشی به ما توضیح می دهد که چطور مسأله ی تحقیقات بر روی الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت را مدیریت کنیم. درست است که الگوی مدیریتِ تحقیقاتِ الگوی اسلامی – ایرانی

پیشرفت یک نظریه بخشی و یکی از بسته های صدگانه ی⁽¹⁾

گفت وگوی دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با برنامه بحثِ روز رادیو ایران 1394/12/26

اولین نقشه راه تولید الگوی اسلامی – ایرانی

ایرانی پیشرفت⁽²⁾

پایگاه اطلاع رسانی نقشه راه http://nro-di.blog.ir/1392/04/30

می باشد؛ اما برای فهم کلِّ الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت باید به این نظریه بخشی توجه کرد.

1/1/1. ایجاد تحول در حوزه فکر؛ ثمره ی استفاده از مدیریت تحقیقات مبتنی بر الگوی پیشرفت اسلامی

در جلسه اول متذکر شدم که این نوع از مدیریت تحقیقات یک خاصیت دارد و آن هم این است که مسأله فکرکردن بر روی یک موضوع را در مراحل و سطوح مختلف تئوریزه می کند. اگر در جامعه بر روی هر مسأله ای فکر کندراه افتاد، به صورت طبیعی آن مسأله در جامعه به پذیرش خواهد رسید؛ در واقع مدیریت تحقیقات با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت چگونگی ایجاد تحول در حوزه فکر را تئوریزه کرده است. لذا اگر ما از این الگو استفاده نکنیم، ذهن جامعه درگیرِ مسأله الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت نخواهد شد و به تبع آن این مسأله ی الگو را نیز هضم نخواهد کرد. این نکته ای بود که در جلسه اول عرض کردم.

1/2. لزوم نمونه سازی با نگاه الگوی پیشرفت به منظور ایجاد شوق در افراد برای پیگیری مباحث الگوی پیشرفت و به منظور جلوگیری از کلی گویی و طرح مباحث انتزاعی؛ لازمه دوم ورود به مباحث مدیریت شهری

اشاره

همچنین در جلسه دوم محضر دوستانِ محترم گزارش دادم که؛ برای اینکه به عاقبت کلی گویی و انتزاع⁽³⁾دچار نشویم و برای اینکه مخاطبِ الگو انگیزه جدی برای پیگیری این مسألهمباحث الگو پیدا کند، بهتر است تفاهم بر روی مسأله الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت را از نمونه سازی با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت شروع کنیم؛ روز گذشته گزارش دادم که به صورت طبیعی یک انسانِ کارآمد، یک تئوریِ کارآمد و یک حرف مشکل گشا در دیگران این شوق را ایجاد می کند برای اینکهکه آن حرف را بررسی کنند. این موضوع برخلاف زمانی است که یک سخنرانیِ فلسفیِ کلی زده می شود و معدودی از آدم ها ممکن است علاقه خاصی داشته باشند تا آنبه پیگیری آن سخنرانی را پیگیری کنند داشته باشند. وقتی یک ماشین نو و یک تکنولوژی جدید به بازار می آید، عوامِ مردم از آن تکنولوژی و ماشین استفاده می کنند، زیرا دارای کارآمدی است؛ اما خواص جامعه بر روی آن فکر کرده و بیان می دارند که چند صد محاسبه انجام شده تا این ماشین به وجود آمده است. بنابراین وقتی یک نمونه سازی انجام می دهیم با کارآمدی ِای این نمونه سازی به جامعه - خصوصاً خواص جامعه - – می فهمانیم که ما محاسبات پیچیده ای داشته ایم و اگر شما می خواهید بر این محاسبات مسلط شوید باید وقتِ بیشتری بگذارید. این مطلب را دیروز بیان کردم و به دلیل اینکه مسأله ی بسیار پراهمیت است در حال تکرار آن هستیم.

1/2/1. نمونه سازی و ارائه مباحث نظری در قالب کاربرد و تحلیل مسائل؛ راهکار رفع آفت کلی گویی و انتزاع از همایش های علمی کشور

آفتِ همایش ها، نشست ها و دوره هایی که با مسائل انقلاب اسلامی مرتبط هستند این است که در آنها زیاد کلی گویی اتفاق می افتد. بنده چند سال قبل یادداشتی نوشتم که این یادداشت پیشنهاداتی را درباره ضرورت بازمهندسی مدل همایش هایی که در حوزه فکر اسلامی براگزار می شود ارائه می داد.⁽⁴⁾روشی که ما دوره ها و نشست ها را بر اساس آن برگزار می کنیم، باعث فراگیرشدن مراحل

1) . مجموعه دوستان ما از اواسط دهه هفتاد شمسی، پژوهش های خود درباره اداره کشور و الگوهای اداره کشور را با یک سؤال آغاز کردند. اواسط دهه هفتاد شمسی سؤالی برای ما پیش آمده بود مبنی بر اینکه انقلاب اسلامی در آینده با چه آسیب هایی روبرو خواهد شد. پس بنابراین اگر دوستان می خواهند نقطه آغاز پژوهش های منتهی به تدوین اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی را بدانند؛ باید بگوییم که ما بحث های علمی خود را از اواسط دهه هفتاد با سؤال آسیب شناسی انقلاب آغاز کردیم. حدوداً 15 سال بعد -یعنی در پایان سال 1390- ذیل نظریه پردازش موضوعات جهت ساز -که نظریه مادر الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت است- اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی تدوین شد. این نقشه راه، حاوی 100 بسته ی بحثی است که حدود 20 بسته از این مباحث، مربوط به حوزه مبانی نظری است. این مباحث به صورت تئوریک توضیح می دهند که الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت چیست. یعنی با توجه به اینکه ما بر اساس مفاهیم الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت اداره جامعه را هدایت بنیان می دانیم؛ در این 20 بسته بحث در مورد ابعاد هدایت بنیان بودن اداره جامعه بحث کرده ایم. 80 بسته باقی مانده نیز بر اساس مبنای هدایت نظامات ذهنی - یعنی همان اصلی که در حوزه نظری اثبات کردیم- برای بخش های مختلف نظریه پردازی کرده اند. بنابراین ما در اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی، با نظریات بخشیِ الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت نیز روبرو می شویم.

2) . «اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی» سندی علمی و کاربردی است که بر اساس مفاهیم آن می توان "چرائی، چیستی و چگونگی" تولید «الگوی پیشرفت اسلامی» را تبیین کرد.

3) . مباحث ذهنی و به دور از کاربرد

4) . برای مطالعه این یادداشت به این آدرس مراجعه کنید: http://nro-di.blog.ir/1392/06/24

انقلاب نخواهد شد. همان طور که بیان کردم حداقل بخش قابلِ توجهی از نشست ها باید به محوریت یک سؤال کاربردی برگزار شود. در آن زمان هر دستگاه فکری ای که توانست به آن سؤال جواب دهد باید دعوت شود تا مطالب خود را در آن همایش ارائه دهد. در حال حاضر تقریباً همه افراد می توانند به اندازه بیست دقیقه یا یک ساعت و گاهی اوقات نصف روز راجع به مفاهیم اسلامی سخنرانی کنند اما وقتی مسأله به کاربرد می رسد و موضوع به سمت نمونه سازی ها می رود، در آن زمان عیارِ مدعیان آن فکر هم بیشتر واضح خواهد شدمی شود. بنده واقعاً این مطلب را از سر راه حل عرض می کنم و می خواهم برای این مسأله یک راه حل ارائه بدهم.

1/2/2. نمونه سازی؛ تنها راه حل گسترش سبک زندگی اسلامی به دلیل وابستگی سبک زندگی به نظام سازی اسلامی و ارائه تصویری اجمالی از نظام سازی توسط نمونه سازی

اشاره

مثلاً در جامعه ی ما یک دعوایی وجود دارد؛ آن دعوا بین فلاسفه ی صدرایی⁽¹⁾

جمعی از نویسندگان؛ تاریخ فلسفه اسلامی، قم، نشر مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی (صلی الله علیه وآله) ، 1390ش، ص 305-307

و دوستان حکمت متعالیه⁽²⁾

ر.ک: مطهری، مرتضی؛ آشنایی با علوم اسلامی، منطق، فلسفه، (قم، صدرا، بیتا)، ص157-158

و برخی از مخالفین آنهاست. برخی از مخالفینِ فلسفه صدرایی همیشه یک سؤال را مطرح می کنند که چرا فلسفه صدرایی نمی تواند نظام سازیِ اجتماعی کند؟ چرا نمی تواند کارآمدی عینی داشته باشد؟⁽³⁾

مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم گفت: فلسفه اسلامی برای حضور در گزاره های علوم فرودستی و پشتیبانی تئوریک از علومی مانند علوم انسانی، نیازمند بهره گیری از لوازمی است که حکمت صدرایی از آن لوازم به دلیل منطق و روش حاکم برآن، برخوردار نیست.

وی با بیان اینکه حکمت صدرایی، مجموعه ای از گزاره ها و مسائل هستی شناختی است که تحت عنوان احکام موجود بماهو موجود گردآوری شده است، گفت: این گزاره ها که در حکم مواد و محتوا هستند از یک منطق و روش حاکم پیروی می کنند که از آن به روش تفکر یاد می شود که در «منطق ارسطویی» متجلی است. این روش از ابتداء فلسفه، موضوع فلسفه را تحت الشعاع خود قرار داده و با انتزاعی نمودن موضوع فلسفه که همانا موجود بماهو موجود است، رشته اتصال دانش فلسفه را از عینیت قطع می کند.

حجت الاسلام و المسلمین میرباقری در نشست نقد و بررسی کارآمدی فلسفه اسلامی به نقل از پایگاه اطلاع رسانی فرهنگستان علوم اسلامی قم http://isaq.ir/vdcfivdtaw6dy.giw.html

معمولاً عده ای از دوستان که از حوزه تفکر فلسفی به بحث ورود پیدا می کنند، بیان می کنند که خیر؛ این فسلفه، فلسفه توانمندی است. در اینصورت باید مسیر جدیدی را ترسیم کنند و به جای اینکه از توانمندی خود فقط به صورت نظری دفاع کنند، مواردی را که فلسفه ی آنها

1) . صدرالدین محمد فرزند ابراهیم، فرزند یحیی قوامی شیرازی، معروف به ملاصدرا و صدرالمتألهین در سال 979ق در شیراز متولد شد. پدرش از صاحب منصبان و دارای مقام وزارت بود و با استفاده از اساتید خصوصی، علوم رایج زمان را به فرزند خود آموخت. صدرالدین تا 21 سالگی در شیراز ماند و با وش وافری که داشت، دوره کاملی از علوم ادبی، عقلی و شرعی را نزد اساتید برجسته شیراز فراگرفت و آن گاه برای تکمیل تحصیل در سال 1000ق به سوی قزوین پایخت وقت حرکت نمود؛ اما در میان راه در کاشان اقامت گزید، به مدت دو سال از محضر شاه مرتضی پدر ملاحسین فیض کاشانی، و ضیاءالعرفای رازی استفاده کرده و سپس راهی قزوین گردید. ملاصدا هفت بار پیاده به سفر حج رفت و در سفر هفتم، در سال 1050ق چشم از جهان فروبست و در بصره یا نجف به خاک سپرده شد.

2) . پایهگذرا حکمت متعالیه محمد بن ابراهیم معروف به صدرالدین شیرازی یا همان ملاصدرا (متوفای 1050) است. حکمت متعالیه به یک معنا اوج فلسفه اسلامی است که از حیث مبانی، مسائل، دغدغهها بسیار شبیه سایر فلسفههای رایج در جهان اسلام به خصوص شیعه است. در عین حال تفاوت های قابل توجهی هم با حکمت مشّاء و اشراق دارد. صدرالمتألهین شیرازی از فلاسفه دوران صفویه و متعلق به مکتب اصفهان است. شیخ بهاءالدین عاملی، میرفندرسکی، میرداماد ملقب به معلم ثالث و شاگردش ملاصدرا از بزرگان فلسفی این مکتب هستند. ملاصدرا با تسلط بر فلسفههای عصر خود و آشنایی با کلام اسلامی و نیز گرایشهای عرفانی موجود توانست مکتبی را پایهگذاری کند که به عنصر اصلی فلسفه که همان اقامه برهان و استدلال است پایبند باشد و هم بتواند مسائلی را که تا آن موقع هیچ یک از گرایشهای عقلی همانند: مکتب مشاء، اشراق، عرفان نظری و کلام نتوانسته بودند به نحو رضایتمندی سامان دهند حل نماید. به تعبیر استاد شهید مرتضی مطهری در مکتب ملاصدرا بسیاری از مسائل مورد اختلاف مشاء و اشراق، یا مورد اختلاف فلسفه وعرفان، و یا مورد اختلاف فلسفه وکلام برای همیشه حل شده است. البته به تصریح ایشان فلسفه صدرالمتألهین نه یک فلسفه التقاطی، بلکه یک نظام خاص فلسفی است.

3) . رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه فلسفه اسلامی، دوران مختلفی را گذرانیده است و در هر دورانی به تناسب خود وظیفه اصلی خویش را که درک واقعیت از غیر واقعیت بوده است، انجام داده است؛ به طرح پرسش هایی در این باره پرداخت و گفت: در دوران کنونی، پرسش از نحوه حضور فلسفه اسلامی در مهندسی تمدن اسلامی است. به عبارتی؛ فلسفه اسلامی در برپایی تمدن اسلامی چه نقشی را برعهده دارد؟ آیا می توان بین فلسفه اسلامی با تولیدات سایر علوم و نیز توسعه علوم دیگر ارتباط و نسبتی برقرار نمود؟ آیا می توان از حضور فلسفه اسلامی در سایر علوم در مهندسی تمدن اسلامی سخن گفت؟ آیا فلسفه اسلامی، برای پاسخگویی به نیازمندی های عینی اجتماعی که از طریق تولید نرم ُافزار اداره جامعه صورت می گیرد، می تواند نقش و وظیفه ای تحت عنوان پشتیبانی مبانی علوم برعهده گیرد یا خیر؟

توانسته تحلیل کند به مردم نشان دهند. با این کار بخش قابل توجهی از این دعواها هم ختم به خیر خواهد شد. یا مثلاً دوستان مکتب تفکیک⁽¹⁾همیشه از دوستان مکتب صدرایی یک سؤال پرسیده و می گویند: شما [طرفدارانِ مکتب صدرایی] حجیت ندارید و مسائل روایی و آیات را در تحلیل های خود استفاده نکرده و در تحلیل ها، خودبنیاد⁽²⁾

[1] بیات، عبدالرسول و دیگران؛ فرهنگ واژه ها، قم، مؤسسه اندیشه و فرهنگ دینی، چاپ اول، 1381، ص 379

[2] جی.ایچ.آر. پارکینسن؛ عقل و تجربه از نظر اسپینوزا، ترجمه محمدعلی عبدالهی، قم، انتشارات بوستان کتاب، چاپ اول، 1381، ص11

[3] فولکیه، پل؛ ما بعدالطبیعه، ترجمه یحیی مهدوی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، 1370، ص

هستید و مسائل را با یک نوع خودبنیادیِ عقلیِ خاص تحلیل می کنید. این سؤال شاید سرجای خود مطرح باشد و حتی یک مقدار بیشتر از شاید هم مطرح باشد، زیرا برخی از ادله ای که دوستانِ تفکیکی مطرح می کنند واقعاً قابل دفاع است؛ اما سؤال ما از دوستان تفکیکی این است که بالآخره اسلام می تواند نظم اجتماعیِ جدید تعریف کند یا خیر؟ اگر اسلامی که شما از آن دفاع می کنید قدرت نظام سازی اجتماعی نداشته باشد، یعنی اگر قرائت شما قدرت نظام سازی اجتماعی نداشته باشد، به این معناست که همین افکارِ خودبنیاد و یا افکار سکولار نظام سازی را بر عهده می گیرند و اگر نظامات اجتماعی به دست فکری افتاد بیفتد آن فکر به دلیل اینکه نظم زندگی را برای مردم تعریف می کند بیشترین تأثیر را در زندگی آنها خواهد گذاشت. پس اگر دوستان به سمت نظام سازی نروند منزوی خواهند شد. لذا ما همیشه از مکاتب مختلف یک سؤال پرسیده ایم. چون همانطور که می دانید دعوای بین مکاتبِ مختلف در حوزه نظری، دعوای پردامنه ای است. حالا این دعوا را باید به چه شکلی مدیریت کرد؟ راه مدیریت این دعوا این است که همه را به نمونه سازی دعوت کنیم، این دعوت ما از همه مکاتب است؛ بالآخره دوستان توانمندی های فکری داشته و کتاب های مفصلی نوشته اند. ولی سؤال ما این است که چرا با وجود این ظرفیت های فکری، در حوزه نظام سازی اجتماعی حضور پیدا نمی کنند؟

حالا بنده دو مکتب را در درون جامعه اسلامی مثال زدم؛ هم مکتب تفکیک جزء جریانات اصیل محسوب می شود و هم مکتب صدرایی به این شکل است. این دو جریان با یکدیگر اختلاف جدی ای دارند، البته جریان سومی نیز حتماً وجود دارد که آن هم با این دو جریان اختلاف دارد. مکاتب با همدیگر اختلافاتی دارند، اما ما یک سؤالِ مشترک از همه آنها داریم؛ چرا به حوزه نظام سازی اجتماعی ورود پیدا نمی کنید؟ چرا نظم اجتماعی را در اختیار تفکر سکولار قرار می دهید؟ با اینکه همه می دانیم سبک زندگی اسلامی محصول آن نظمی است که انسان ها در آن زندگی می کنند.⁽³⁾

ابن شعبة الحرّانی؛ تحف العقول، چ دوم، قم، انتشارات اسلامی، 1367، ص 208

سبک زندگی را نمی توان با توصیه بهینه کرد، باید کار را ذیل یک جامعه اسلامی - که مهمترین ویژگی جامعه اسلامی این است که نظامات اجتماعی آن حول امام معصوم بازتعریف شده اند⁽⁴⁾

امام رضا(علیه السلام) فرمودند: امام، زمام و عنان دین است و نظام مسلمین و صلاح دنیا و عزت مؤمنین به آن وابسته است.

ابن شعبة الحرّانی؛ تحف العقول، چ دوم، قم، انتشارات اسلامی، 1367، ص 438

- –جلو

1) . مکتب تفکیک، مکتبی در علوم مذهبی شیعی است که پیروانش بر تفکیک آموزه های فلسفی از روش های دین شناسی تأکید دارند.

2) . Rationalism از ریشه ratio واژه ی لاتینی گرفته شده که در لغت به معنای عقل و راسیونالیسم به معنای عقلگرایی است.[1] سراسر تاریخ فلسفه، بحث و بررسی مسأله عقل و تجربه است چون همواره فیلسوفان و متفکران بر آن بودهاند تا به تجزیه و تحلیل ابزارهای شناخت آدمی و تعیین حدود آنها، به حل مسائل بنیادین، بیشتر کمک کنند. مثل مسأله اختیار، نفس و بدن و ... که هر گونه کمکی در باب هر یک از این مسائل مستلزم بررسی مسأله عقل و تجربه است. به همین دلیل اغلب مورخان فلسفه، فیلسوفان را به ویژه فیلسوفان قرن های هفدهم و هجدهم را در دو گروه عقلی مسلک و تجربی مسلک جای دادهاند. دکارت، اسپینوزا و لایب نیتس را مصداق های قطعی عقل گرایی. لاک، بارکلی و هیوم را نمونه های بارز تجربه گرایی دانسته اند.[2] خصوصیت بارز مذهت اصالت عقل در این است که صاحبان این مذهب قائلند به اینکه انسان، علاوه بر قوای حسّی که مانند حیوانات دیگر دارد، دارای قوُهای مخصوص به خویش است به نام عقل، که کار شناسایی را نیز بر عهده دارد.[3]

3) . به همین دلیل روایت شریف می فرماید: الناسُ بأُمرائهم اَشبهُ مِنهم بِآبائهم؛ شباهت مردم به امراء و حاکمان خودشان از شباهتشان نسبت به پدرانشان بیشتر است.

4) . قال الرضا(علیه السلام): إن الامام زمام الدین ونظام المسلمین وصلاح الدنیا وعز المؤمنین.

برد. وقتی سبک زندگی و عمل صالح و اعتقادات و اخلاق انسان ها ذیل نظامات اجتماعی شکل می گیرد، پس چرا دوستان وارد حوزه نظام سازی اجتماعی نمی شوند؟ این سؤالی جدی است. بنابراین اگر کسی وارد حوزه نظام سازی اجتماعی نشد، به این معناست که تأثیرپذیریِ تفکر خود را بر دیگران محدود کرده و خود او این کار را انجام داده است و دیگری در این امر مقصر نیست. نباید انتظار داشته باشیم برای فهم معارفی که ادعا می شود در فلسفه صدرایی راجع به آنها بحث جدی شده است، همه مردم بروند اسفار⁽¹⁾

بخوانند تا متوجه شوند،. مگر چند نفر حوصله این کار را دارند؟ بالآخره اگر این مطالب معارف است هستند باید طریق انتقال آنها را هم بحث شودکنید. به نظر ما هر مکتب فکری و هر معرفتی اگر می خواهد گسترش پیدا کند باید به سمت نظام سازی اجتماعی حرکت کند.

حالا ، در این نقطه داستان حیاتی نمونه سازی ها جای خود را نشان خواهد داد؛ نمونه سازی یعنی تحلیل یک مسأله از سطح مبنایی تا سطح کاربردِ آن. اولین خاصیت این نوع از تحلیل ها این است که از نظم اجتماعیِ مطلوبِ یک مکتب تصویر می سازد، این خاصیت نمونه سازی است. بنده دیروز سعی کردم مفصل راجع به نمونه سازی صحبت کنم ولی این بخش از حرف بنده باقی ماند. اینطور نیست که شما بگویید مجموعه ای وارد نمونه سازی شده است و حالا ما نمونه سازی های آنها در برنامه ششم یا در مدل محرومیت زدایی یا در مدیریت شهری را شنیده و بعد تشکری هم از آنها می کنیم که بحث خوب یا بدی را مطرح کرده اند، دعوای نمونه سازی ها در این حد نیست. البته اگر کسی نمونه سازی کرد حتماً باید جامعه ارزیابی کند که آیا نمونه سازی ِ او کامل بوده و یا اشکالاتی بر آن وارد است، این حقّ محققین است که راجع به آن اظهار نظر کنند. لکن سخن در این است که اگر اصل نمونه سازی را فراموش کردیم، دیگر نه می توانیم اختلافات فکری بین مکاتب را حل کنیم و نه می توانیم تغییر در سبک زندگی را مدیریت کنیم. این، جایگاه رفیع نمونه سازی است.

روضه بنده در مورد نمونه سازی ها روضه ی مفصلی است منتهی این روضه را با رعایت اصل مُکث می خوانم.⁽²⁾

مُکث (بر وزن قفل) بمعنی تدریج، انتظار و تأنّی است؛ یعنی قرآن را بتدریج نازل کردیم تا آن را بر مردم بتدریج و تأنّی بخوانی و بر حسب احتیاج و مقتضی آنرا نازل کردیم.

قرشی، علی اکبر؛ قاموس قرآن، تاریخ وفات مؤلف: معاصر، ناشر، تهران،: دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1371،، نوبت چاپ: ششم، ج 6، ص: 265

هم در ادامه این جلسات و هم در دوره های دیگر به صورت مفصل در مورد این نمونه سازی ها و جایگاه آنها صحبت خواهم کرد. در یک جمله به نظر من نمونه سازی ها با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت می توانند جامعه ما را از این بن بست توسعه گرایی که در حال حاضر به آن مبتلاً شده است خارج کنند. بن بست یعنی اینکه مثلاً در شهر تهران 38 درصد طلاق رخ داده است اما نظام برنامه ریزی این امر را معضل نمی داند و در عمل آن را انکار می کند و یا آن را به مسائل دیگری وابسته می کند. مثلاً بیان می کند: «ما می خواهیم مشکل اشتغال را حل کنیم و در واقع با این کار می خواهیم مشکل نهاد خانواده را حل کنیم.» آنها بسیار عوام فریبانه وارد بحث می شوند و بیان می کنند: «وقتی شما در جامعه ی خود شغل ندارید، چطور می خواهید خانواده را احیا کنید؟ لذا بگذارید اول با ادبیات توسعه شغل ایجاد کنیم.»⁽³⁾

دکتر حسن روحانی در برنامه "با دوربین" به نقل از خبرگزاری تسنیم http://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/03/07/65595

این حرف را مکرر در جلسات خود

1) . اسفار اربعه مشهورترین کتاب ملاصدرای شیرازی است که سفرهای چهارگانه یا در اصطلاح مسافرت های معنوی عرفا برای رسیدن به خدا است.

2) . کلمه مکث برگرفته از آیه 106 سوره مبارکه اسراء است که می فرماید: وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَی النَّاسِ عَلی مُکْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِیلًا

3) . مشکل بیکاری باعث شده است از هر 5 ازدواج یکی به طلاق منجر شود. با رونق اقتصادی این کار به راحتی امکان پذیر است که بیکاری را حذف کنیم.

بیان می کنند. ما هم همیشه راجع به این ادعا دو سؤال مطرح کرده ایم؛ گفتیم اولاً بگویید در کدام کشور توسعه یافته که در آن شغل ایجاد شده مسأله خانواده حل شده است؟ پیداست شما حتی وقتی برای برخی از اقشار جامعه هم شغل ایجاد می کنید، مسأله خانواده با این کار حل نمی شود؛ یعنی رابطه مستقیمی بین ایجاد شغل و احیای نهاد خانواده وجود ندارد و در حقیقت این یک مغالطه است که جریان توسعه گرا انجام می دهد. سؤال دوم ما هم بر روی اصلِ مسأله شغل است؛ در هیچ کشورِ توسعه یافته ای برای همه مردم شغل ایجاد نشده است و نمونه بارز آن کشور آمریکا است؛ آمریکا توسعه یافته ترین کشور دنیا محسوب می شود، اما مردم در این کشور حدود 50 میلیون کوپن غذا دریافت می کنند.⁽¹⁾

47 میلیون آمریکایی کوپن غذا دریافت می کنند.

وبسایت واشینگتن تایمز http://www.washingtontimes.com/news/2014/jan/7/obamas-rhetoric-on-fighting-poverty-doesnt-match-h/?page=all

پیداست آنها شغلی ندارند در غیر اینصورت باید بتوانند با یک شغل معمولی دو برابر یا سه برابر از قیمتِ کوپنی که قیمت آن یک و نیم دلار است غذا تأمین کنند تا نیازی به کوپن غذای یک و نیم دلاری نداشته باشند.⁽²⁾

انتقال از متن

2. ضرورت تبیین فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی و ترسیم فلسفه ای از مدیریت شهری برای مدیران شهرها؛ پیش نی از تبیین مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی

2/1. عدم تبیین فلسفه علوم مختلف مانند طب؛ یکی از ضعف های آموزش های دانشگاهی در کشور ایران

بحث نمونه سازی ها را خدمت شما عرض کردم، امروز می خواهم باب یک بحث در مورد مدیریت شهری را باز کنم. این موضوع قبلاً در جاهای دیگر و با نگاه های دیگر نیز مورد بحث قرار گرفته بود اما در ایران کمتر بحث شده است. آن بحث هم این است که اساساً فلسفه ی مدیریت شهری چیست؟ ببینید یک اشکال اساسی در آموزش و پرورش و آموزش های دانشگاهیِ ایران وجود دارد که به نظر بنده تعمّدی است. آن اشکال این است که وقتی یک دانشجو به عنوان مثال وارد حوزه پزشکی می شود و می خواهد در آینده تبدیل به یک طبیبِ حاذق شود، در سرفصل های آموزشی این دانش در ایران، راجع به فلسفه ی طب با او صحبت نمی کنند.

2/2. لزوم تبیین فلسفه مدیریت شهری (ارائه تصویری اجمالی از آرمان های یک شهر) پیش از تبیین مدیریت شهری

البته بنده از کلمه فلسفه با اکراه استفاده می کنم؛ وقتی راجع به موضوعی از کلمه فلسفه استفاده می شود، در گام اول و قبل از اینکه وارد جزئیاتِ آن موضوع شوید باید کلیات و وحدتِ موضوع برای شما شرح داده شود.⁽³⁾

انتقال از متن

مراد ما از کلمه فلسفه این است که می خواهیم کلیتی از مسأله را برای شما

1) . A record 47 million Americans receive food stamps

2) . برخی فکر می کند که این کوپن غذایی همان یارانه است. در حالی که یارانه ای که در ایران داده می شود، به کسانی که درآمد هم داشته باشند داده می شود؛ اما کوپن غذا معنای یارانه نمی دهد؛ . [مقدار آن] یک و نیم دلار است که بر روی آن هم نوشته شده: که با آن این کوپن تنقلات و شراب و سیگار هم نمی توان خرید. و این کوپن فقط به اندازه میزان دو وعده غذایی برای جلوگیری از مرگ و میر آنها استآمریکایی هاست. داستان کوپن غذا در آمریکا داستانی است که اگر بررسی شود فقر مطلق را در حدود 50 میلون نفر در آمریکا به ما یادآوری می کند.

3) . بنده نمی خواهم از کلمه فلسفه ی طب به سمت بحث فلسفه های مضاف که امروزه مطرح است برومرا قصد کنم. بالآآخره در حوزه ی تحول در علوم انسانی مدلی وجود دارد تحت این عنوان که یک فلسفه ی مادر داریم و از آن فلسفه ی مادر باید به سمت فلسفه های بخشی برویم. به عنوان مثال اگر مفاهیم فلسفه صدرایی کارآمد باشد بعدها باید فلسفه تکنولوژی بدهد. البته حضرت آیت الله جوادی آملی در یک سخنرانی اعلام کردند که اساساً این موارد جزء وظیفه فلسفه نیست،. ایشان هم که آدم ملّایی در فلسفه هستند فرمودند: «فلسفه به حوزه ی کاربرد ورود پیدا نمی کند و آن حکمتِ عملیِ متعالیه است که باید وظیفه دارد ورود پیدا کند، حکمت نظری چنین کارکردی ندارد.» اما برخی از محققین در این رأی با حضرت آیت الله جوادی آملی اختلاف نظر دارند و بیان می کنند که ما در حوزه های مختلف به سمت فلسفه های مضاف خواهیم رفت. بنده می خواهم تأکید کنم که - اکراه بنده هم به دلیل ایجاد یکسان انگاری است - وقتی کلمه فلسفه را استفاده می کنم، مراد ما این نیست که بحث فلسفه ی مضاف به معنایی که دوستان بیان می کنند را بگوییم.

گزارش داده و روح مسأله را با مخاطب خود در میان بگذاریم. به عنوان مثال باید بحث کنیم که فلسفه مدیریت شهری چیست. اما در دورهای تحصیلی ایران به این شکل نیست؛ به عنوان مثال مدیریت تکنولوژی⁽¹⁾را می خوانند اما راجع به فلسفه تکنولوژی بحثی نمی کنند، یا خیلی کم رنگ بحث می شود. به همین دلیل برای افراد افقی ایجاد نمی شود نمی گردد تا بتوانند آن رشته را متحول کنند. در واقع همواره در رشته های علمیِ مختلف یک تصویر کلی به تکنیک ها تبدیل می شود ولی وقتی ما از فلسفهفلسفه – به این معنایی که بنده عرض کردم -م – صحبت نمی کنیم شخص تصویری کلی از رشته ای که در آن متخصص است ندارد و لذا دیگران آن رشته علمی را مدیریت می کنند. به نظر بنده در ایران این کار به عمد اتفاق افتاده است؛ به عنوان مثال طبیب ما شاید اصلاً درباره فلسفه طب بحث نکرده باشد، یا اینکه اصلاً نمی داند و یا اینکه به اندازه دو واحد درسی اطلاع دارد. کسی که تکنولوژی را مطالعه می کند ذهنش بیشتر در مسائل تکنیک و مفاهیم تکنولوژی درگیر است؛ اما راجع به کلیت این مسأله که جایگاه تکنولوژی در زندگی چیست، بحث نمی کند.⁽²⁾

انتقال از متن

لذا ما نه به سمت مسأله ی فلسفه ی مضاف حرکت می کنیم و نه می خواهیم مسأله را فربه خیلی فربه کنیم؛ بلکه می خواهیم تصویری اجمالی ارائه دهیم تا وقتی کلمه فلسفه مدیریت شهری را استفاده می کنیم مقداری راجع به وحدت آرمان های یک شهر و مدیر شهری صحبت کرده باشیم.⁽³⁾

انتقال از متن

3. ارتقا امر تربیت؛ فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی

3/1. معرفی پردازش موضوعات غیر قابل حذف از شخصیتِ بشر مانند مسأله رفق به عنوان هدف اصلی الگوی اداره ی جامعه با نگاه دینی؛ مقدمه تبیین فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت

اشاره

حالا با توجه به توضیحات مختصری که عرض کردم سؤال بنده این است که مدیران شهریِ ما شهر را چه چیزی تعریف می کنند؟ هدف از مدیریت شهری و فلسفه مدیریت شهری چیست؟ این بحثی است که باید به آن بپردازیم. برای فهم این بحث ابتدا باید به مقدمه ای توجه کنید. اساساً از منظر مفاهیم الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت، هدفِ اداره کردن -ن – اداره به مفهوم عامّ خود - این

1) . مدیریت تکنولوژی (Management Of Technology; MOT) تخصصی میان رشته ای است که علوم پایه، مهندسی، علوم انسانی و دانش و روش های مدیریت را یکپارچه می کند و بر تکنولوژی به عنوان عامل خلق ثروت توجه می شود. در تعریفی دیگر مدیریت تکنولوژی به مفهوم مدیریت سیستم هایی است که به ایجاد، کسب و استفاده از تکنولوژی کمک می کنند.د.

2) . منتهی همین جریانی که اجازه نمی دهد در ایران مباحث مرتبط با فلسفه طب، فلسفه تکنولوژی و فلسفه مدیریت فربه شود وقتی به علم دینی می رسد بیان می کند که ابتدا باید بحث کنیم که فلسفه ی دین چیست. بحث های زیادی را راجع به فلسفه دین مطرح می کنند و در نهایت نیز به موضوع انتظار بشر از دین می رسند. بنده به خاطر دارم که در سال های دوران پژوهش و دوران طلبگی بسیار سعی می کردند که این مسائل را در ذهن ما جابیندازند؛ مثلاً وقتی یک جمع روشنفکری یا کسی که دو ساعت یا دو روز قبل در یک جمعِ روشنفکری شرکت کرده بود به ما می رسید می گفت: حاج آقا! انتظار بشر از دین چیست؟ این سؤال را در حالی می پرسند که دین آمده است تا انتظارات بشر را بازتعریف کرده و بگوید: انتظاراتِ شما نباید محدود باشد، این اصلِ دین است؛ وقتی کسی با مکانیزمِ دینی ارتباط برقرار می کند اولین اتفاقی که در او رخ می دهد این است که انتظارات او ارتقا پیدا می کند؛ انتظارات او از حیات 60 یا 70 ساله ی دنیا به انتظارات ابدی ارتقا می یابد. کارکرد دین، تغییر انتظارات است؛ اما آنها دست پیش گرفته و در مباحثِ فلسفه ی دین می گفتند: انتظار بشر از دین چیست؟ یعنی دقیقاً می خواستند هدف اصلی دین را با این عنوانِ بحثی بازتعریف کنند. الآن در حوزه های علمیه نیز بابی تحت عنوان فلسفه ی اصول فقه باز شده است. یکی از حضرات آقایان نیز کتابی نوشته و چندده جلد راجع به فلسفه اصول فقه بحث کرده است. بنده عرض کردم که با طرح این مباحث می خواهم در ذهن شما حاضرین مایز ایجاد کنم؛ وقتی شما 30 جلد راجع به فلسفه ی اصول فقه کتاب می نویسید، چند جلد راجع به خود اصول فقه بحث می کنید؟! گاهی اوقات بحث از فلسفه ی یک موضوع جای خود آن موضوع را می گیرد. به نظر بنده اینها اشکالاتی است که در مسأله وجود دارد.

3) . البته خوب است که این مطلب را در مجامعِ بحثی پیگیری کنید؛ ما در بخش صنعت یک الگوی تخصیصِ صنعت ارائه داده یم که شامل سه محور می شود. یکی از این محورها، بحث مدیریت تکنولوژی است. اولین بحث ما در مدیریت تکنولوژی این است که مسأله فلسفه صنعت و تکنولوژی را بر سایر مباحث، حاکم کرده ایم و لذا به اصطلاحِ رکیک TRL و مدل دیگری برای پردازش تکنولوژی و تخصیص صنعت به دست آمده است. مسأله فلسفه، مسأله بسیار مهمی است و شما با همین نگاه می توانید همه چیز را بازتعریف کنید.