مشخصات کتاب

جلسه نهم

رفع اصطکاک اراده ها از طریق آموزش ایثار به دانش آموزان؛ مدل مطلوب تأمین نیازهای تحصیلی

14 تیرماه 1395

نشست تبیین مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی

پیشگفتار

عنوان جلسه نهم و تدوین گران: رفع اصطلاحات اراده ها از طریق آموزش ایثار به دانش آموزان: مدل مطلوب تأمین نیازهای تحصیلی/ابوالفضل آریان پور - سجاد حسن زاده

ارائه دهنده ی جلسه: حجت الاسلام و المسلمین علی کشوری

تاریخ جلسه: 1395/04/14

مکان جلسه: تهران - مدرسه علمیه مروری

حاضرین در جلسه: جمعی از طلاب حوزه علمیه مروری و پژوهشگران اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی

مشخصات اثر: 13 صفحه رنگی (21.9×29.7 س.م)

تاریخ انتشار: مرداد ماه 1395

اجمالی از جلسه: در جلسات گذشته بیان شد که مدیریت شهری مطلوب باید هرم نیازهای خانوار را در محله تأمین کند تا اعضای خانواده بیشتر در کنار یکدیگر باشند. اما بحث اصلی این است که آیا می توان برای تأمین نیازهای خانوار از هر مدلی استفاده کرد؟ پاسخ منفی است؛ زیرا مدل تأمین نیاز انسان ها تأثیر مستقیم و بسیار بالا بر میزان خودپرسشی آنها دارد.

در چراغی این ارتباط می توان گفت: بنابر معارف دینی برای فهم خودپرسشی یک ملت یا یک فرد نباید به نماز و روزه ی او نگاه کنیم، بلکه مالک اصلی خودپرسشی میزان هدایت افراد است و به همین دلیل ما هر روز در نماز از خداوند می خواهیم که ما را به راه است هدایت کند. اما راه فربه کردن هدایت چیست؟ چگونه افراد جامعه را هدایت کنیم؟ راه هدایت افراد تفکر است، فکر شاهد اصلی هدایت انسان ها و خودپرسش کنندگان می باشد. یکی از چیزهایی که بیشترین تأثیر را در حوزه فکر انسان ها دارد و به فکر و سبک زندگی انسان ها جهت می دهد مدل تأمین نیازهای آنها می باشد. به عنوان مثال وقتی در مورد عدالت به صورت نظری صحبت می کنیم ممکن است مخاطبین ما حرف مان را تأیید کرده و بگویند که حتماً باید ابتدا عدالت باشیم؛ اما وقتی مسأله فیش های حقوقی تجمیعی اتفاق می افتند همین مخاطبین به این مسأله فکر می کنند و از تحقق عدالت تأکید می شوند. بنابراین مدل تأمین نیازهای انسان ها شاهد هدایت آنها می باشد.

حالا بحث بر سر این است که مدل تأمین نیازهای تحصیلی باید چه کاری انجام دهد؟ ما در جلسه گذشته یک مالک اصلی را برای مدل تأمین نیازهای چهارگانه خانواده مشخص کردیم؛ مدل تأمین نیازها باید بتواند اصطلاحات این اراده ها را کم کند. بنابراین تعریف مدل تأمین نیازهای تحصیلی نیز باید قادر به رفع اصطلاحات این اراده ها باشد. اما سؤال این است که از چه طریقی؟ مدل تأمین نیازهای تحصیلی باید آموزش مکارم اخلاقی را در دستور کار قرار داده و روابط انسانی افراد با بهبود بخشد تا افراد در برخوردهای خودشان به دلیل دائم االرتباط بودن یکدیگر را به چالش نکنند. اوج مکارم اخلاق نیز ایثار است؛ مدل تأمین نیازهای تحصیلی باید بتواند در طول دوران آموزش مسأله ایثار را در افراد جا بیندازد و سود اجتماعی را جایگزین سود اقتصادی بکند.

اگر مسأله ایثار در دانش آموزان نهادینه شود هم اصطلاحات اراده ها رخ نمی دهد، هم سود اجتماعی ایجاد می شود، هم سود اخروی ایجاد می گردد و هم سود اقتصادی حاصل می شود. بنابراین مدل مطلوب تأمین نیازهای تحصیلی باید اصطلاحات اراده ها را از طریق نهادینه کردن ایثار در دانش آموزان مدیریت کند.

رفع اصطلاحات اراده ها از طریق آموزش ایثار به دانش آموزان: مدل مطلوب تأمین نیازهای تحصیلی

تدوین گران: ابوالفضل آریان پور - سجاد حسن زاده

ویراست اول

فهرست اجمالی مطالب

مدل تأمین نیازها؛ شاهراه هدایت انسان ها به دلیل تفکر دائمی افراد به نیازهای خودشان و تأثیر مستقیم و بسیار بالای تفکر بر هدایت افراد. 1

رفع اصطکاک بین اراده ها از طریق انتقال مفهوم ایثار به دانش آموزان؛ تصویر مطلوب مدل تأمین نیازهای تحصیلی.. 5

تصویر

1. مدل تأمین نیازها؛ شاهراه هدایت انسان ها به دلیل تفکر دائمی افراد به نیازهای خودشان و تأثیر مستقیم و بسیار بالای تفکر بر هدایت افراد

1/1. مدیریت محله محور و تأمین نیاز های خانوار در محل زندگی آنها؛ تصویر مطلوب مدیریت شهری

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمدالله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابی القاسم محمد صلی الله علیه و آله و سلم و علی اهل بیته الطیبین الطاهرین لا سیما بقیه الله فی الأرضین ارواحنا لتراب مقدمه الفداء و عجّل الله تعالی فرجه الشریف.

بحث ما به تعریف هرمِ نیازهای خانوار رسید و عرض کردم که «مدیریت شهری با نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت»، مدیریتی غیر متمرکز و محله محور است و وظیفه اصلیِ این مدیریتِ غیر متمرکز و محله محور آن است که هرم نیازهای خانوار را در محل زندگیِ آنها تأمین کند. بنابراین به صورت طبیعی باید گفت وگو کنیم که خانواده چه نیازهایی دارد.

1/2. عدم امکان فراهم کردن نیاز های انسان ها و لزوم انتخابی روشی مناسب به دلیل محوریت مدل تأمین نیاز ها در خدا پرستی افراد

اشاره

عرض کردیم برای اینکه بتوانیم نیازهای خانواده را تعریف کنیم باید توجه داشته باشیم که مدل تأمین نیازهای خانواده فقط نیازهای خانواده را تأمین نمی کند؛ بلکه مدلِ خداپرستی هم محسوب می شود. به چه دلیل الگوی تأمین نیازهای خانواده الگوی خداپرستی هم محسوب می شود؟ به دلیل اینکه عبادت برای انسان در تمام ابعادِ وجودی قابل فرض است و همه ی نیازهای انسان مسیری برای عبادت محسوب می شوند. فقط بخشی از عبادت از طریق زبان و ذکر و دعا است؛ ولی وقتی شما در حال کار اقتصادی هستید و نیازهای معیشتی خود را مدیریت می کنید نیز در مسیر خداپرستی قرار دارید. سایر نیازهایی که انسان دارد نیز همینطور هستند.

بنده همیشه برای اینکه اثبات کنم مدل تنظیم و تأمین نیازها، مدل خداپرستی است به مسأله مهم خانواده اشاره می کنم. در مسأله خانواده نیازهای انسان - خصوصاً نیازهای عاطفی - برطرف می شود؛ اما برای این امر چارچوبی قرار داده شده تا از طریق تأمین نیازهای عاطفی، توحید و تربیت هم ارتقا پیدا کند. پس الگویی که اسلام راجع به خانواده مطرح کرده هم تأمین نیازهای انسان را تکفّل می کند و هم از طریق چگونگی تأمین نیازها به امورات عالی دیگر می پردازد. بنابراین چگونگی تأمین نیازها، شاهراه خداپرستی هم محسوب می شود.

1/2/1. هدایت؛ ملاک اصلی خدا پرستی در یک جامعه

ما همیشه بحث کرده ایم و گفته ایم مهمترین چیزی که باید به آن توجه شده تا خداپرستی در جامعه گسترش یابد، سطح هدایت جامعه است؛ یعنی خداپرستی در یک جامعه تنها به میزان نماز و روزه ی آن جامعه و انجام مناسک بستگی ندارد؛ بلکه سطحِ خداپرستی به میزان هدایت افرادِ آن جامعه وابسته است. اگر قید هدایت را برای افرادِ جامعه را در نظر نگیرید ممکن است با افرادی روبرو شوید که حتی نماز خوانده و بعضی از این مناسک را نیز انجام می دهند - ما در صدر اول اسلام چنین انسان هایی را داشتیم و در زمانِ ما نیز جمعیت هایی هستند که داعش یکی از آنها محسوب می شود - اما به دلیل اینکه ضالّ و گمراه هستند نمی توانیم بگویم آنها خداپرستی می کنند. سطح هدایت افراد، سطح خداپرستی را معلوم می کند. لذا شما در سوره حمد هر روز از خداوند متعال تقاضای هدایت به صراط مستقیم را می کنید، این اصل است.

1/2/2. فربه کردن تفکر افراد؛ راهکار فربه کردن هدایت

حالا هدایت به چه شکلی فربه می شود؟ همیشه عرض کردیم که طریق فربه کردن هدایت، فربه کردن تفکر است؛ اگر تفکر در یک جامعه فربه شد، سطح هدایتِ آن جامعه نیز از طریقِ فربه شدنِ تفکر ارتقا پیدا می کند. در روایات فرموده اند: «تَفَکُّرُ ساعَةٍ خَیرٌ مِنْ عِبادَةِ سَبعِینَ سَنَةً»⁽¹⁾

فی الحدیث تفکر ساعة خیر من عبادة ستین سنة

در حدیث آمده است که یک ساعت تفکر برتر از 60 سال عبادت است.

مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، انتشارات مؤسسة الوفاء، ج 69، ص 293

یا «سِتّینَ سَنَةً»؛ عبادتِ سبعین و ستین - یعنی عبادت هفتادساله و شصت ساله - در مقابل یک ساعت تفکر ارزش کمتری دارد و تفکر افضل است. چرا؟ به دلیل اینکه تفکر، شاهراه و کلید هدایت است. اگر جامعه ی اسلامی فکر نکند هدایت در او فربه نخواهد شد و حتی وقتی مناسک دینی را انجام می دهد آن مناسک اثر خاصِّ خود را نمی بخشند.

1/2/3. مدل تأمین نیاز ها؛ مؤثر ترین عامل در شکل گیری افکار انسان ها به دلیل شکل گیری سبک زندگی افراد ذیل نظامات اجتماعی

اشاره

حالا تفکر به چه شکلی ایجاد می شود؟ حتماً نباید بگوییم که طریقِ فربه کردنِ تفکر، طریق نظری و بیانی محض است، این یک مغالطه ی یونانی است که در جامعه ی ما جا افتاده است و به محض اینکه کلمه تفکر استفاده می شود انسان احساس می کند که تفکر دارای یک مکانیزمِ نظری می باشد و فوراً نیز بحث را به این سمت می برند که یک قضیه ی اولیه ی غیرقابلِ خدشه را پیدا کنند تا بگویند: این قضیه، پایگاه یقین در مقام ارتسام⁽²⁾است و پس از آن نیز دعوای نظری خیلی ارتقا پیدا می کند.⁽³⁾

انتقال از متن

اگر وعاءِ فکر را مدیریت کنیم این وعاء همه چیز را در حد شصت یا هفتادسال تحت تأثیر

1) . پژوهشگر به این روایت با سلسله سند دست نیافته است اما علامه مجلسی در کتاب شریف بحارالانوار روایت را بدون بیان سلسله سند ذکر کرده است.

2) . مقام ارتسام یعنی ذهن

3) . تازه الآن جمعیت هایی مسأله ی چالش صدق در در اولیات را مطرح می کنند؛ می دانید که در حال حاضر این بحث جزءِ بحث های روز مکاتب فلسفی است؛ اوّلِ اولیات، اصل تناقص است و اگر اصل تناقصِ در مقام ارتسام را نپذیرید، صدقِ سایر قضایا را نمی توانید اثبات کنید، منطق صوری این را می گوید. خُب در حال حاضر جریانی در حوزه علمیه قم وجود دارد که صدقِ اولیات را با چالش مواجه کرده است. چالش آنها هم عبارت از این است که امّ القضایا در مقام ارتسام، اصل تغایر می باشد و شروع فهم، از "این نه آنی است" و نه از "این، همانی". در حالی که اصل تناقص، وابسته ی به این است که شما شروع تفاهم را از "این، همانی" بدانید. آنها می گویند: اگر اینطور است اصلِ تناقض در اینکه پایه ای برای صدقِ خود و سایر قضیا باشد به چالش کشیده می شود. بنده حتی خودم هم نفهمیدم چه گفتم و تازه اگر کسی این معانی را متوجه شود تنها به لایه ای از تفکر دست یافته است؛ ولی آیا باقی مردم هم تفکر می کنند یا نه؟ سؤال بنده این است که آیا حوزه های علمیه باید فکر کردن را مدیریت کنند یا نه؟ اگر بقیه مردم هم فکر می کنند با این ادبیات نمی توان فکر آنها را جهت داد و اصلاً علاقه ای نسبت به این مباحث وجود ندارد. بنده یک مرضی از سابق دارم که درمان هم نمی شود؛ آن هم این است که همیشه دوست دارم بر روی قضایا فکر کنم؛ به عنوان مثال "پایه ی قضایا به چه چیزی بر می گردد؟، شکلِ اول که منتج است شروطِ انتاج آن چیست؟" و ... من به این موارد فکر می کنم؛ اما مردم که این مرض ها را ندارند و با این وجود در حال فکر کردن هستند. حالا آیا باید فکرکردن مردم را مدیریت کنیم یا خیر؟ این سؤال بنده از برادران فاضل طلبه ی خودم می باشد.