جلسه 1400/01/17

بسم الله الرحمن الرحیم



/ امنیت فراگیر/شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان

موضوع: شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان/ امنیت فراگیر/

توصیف امنیت
بحث ما پیرامون شاخصه های حکومت امام عصر علیه السلام بود که یکی از آن شاخصه ها بحث امنیت است و روایات متعددی در ارتباط با امنیت مطرح کردیم، الآن ما وارد جزئیات امنیت شدیم، جزئیات امنیت که به اصطلاح عینیت پیدا کند، مصادیق امنیت یعنی چی و آیا این سنخ مصادیق تا بحال اتفاق افتاده است، روایتی از عبد الرزاق صنعانی نقل کردیم، عبد الرزاق دو روایت نقل می کند که یکی از طاووس یمانی است که به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نسبت نمی دهد و یکی دیگر هم از ابو هریره است که او هم به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نسبت نمی دهد.
از نظر اهل سنت طبق مبانی خودشان روایاتی که صحابه نقل کنند، مرفوعات صحابه قبول است زیرا یا از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله شنیده یا از صحابی شنیده که او از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله شنیده است، این یک حدس و گمان است، لذا آن ها روایت را می پذیرند منتهی در این سند (عن رجل) است که به نظر خود عامه نیز روایت مرسل و ضعیف است ولی ما چون این سنخ روایات بسیار نظیر دارد و به اصطلاح علمی متواتر است نه تواتر لفظی، بلکه تواتر معنوی یا اجمالی است. پس ما این سنخ روایات را می پذیریم مگر فقره هایی که یقین داشته باشیم که در آن دست برده شده و حضرت عیسی علیه السلام را جایگزین حضرت مهدی علیه السلام کرده اند.[1]

آن ها نسبت به بعضی از نصوصی که نقل می کنند دست می برند و یک طوری تنظیم می کنند که با اعتقادات شان تطبیق داشته باشد لذا « لا تقوم الساعة حتی ینزل عیسی بن مریم» قضیه این نیست، حضرت عیسی علیه السلام هستند و می آیند اما محوریت با ایشان نیست خلاصه مضامین این سنخ روایات را منهای فقراتی که در آن وارد کردند، را می پذیریم.
منابع روایت چهاردهم:
المصنّف لعبد الرزّاق: ج 11 ص 399 ح 20840 و ص 400 ح 20843 و ص 401 ح 20844
المسند للحميدي: ج 2 ص 468 ح 1097
الفتن لابن حمّاد: ج 2 ص 574 ح 1604
مسند ابن الجعد: ج 2 ص 1025 ح 2973
المصنّف لابن أبي شيبة: ج 15 ص 144 ح 19341
مسند أحمد: ج 2 ص 240
صحيح البخاري: ج 3 ص 107
صحيح مسلم: ج 1 ص 135 ب 71 ح 242
سنن ابن ماجة: ج 2 ص 1363 ب 33 ح از ابن أبي شيبة
المعجم الأوسط للطبراني: ج 2 ص 203 ح 364
السنن الكبرى للبيهقي: ج 1 ص 244
الجمع بين الصحيحين للحميدي: ج 3 ص 10 ح 2176
شرح السنّة للبغوي: ج 15 ص 80 ح 4275
14. معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام: ج 2 ؛ ص429
این روایت در منابع شیعه نیامده است، آیا علما این روایت را ندیدند، کتاب را ندیدند یا مصنف را نمی شناسند یا به همان ملاحظه ای که عرض کردیم که چون این روایت محوریت را به حضرت عیسی علیه السلام می دهد و چون با اعتقادات ما نمی سازد، آن را رد کردند. مگرنه خود عبد الرزاق جایگاه دارد و شیعه و سنی او را قبول دارند، اگرچه بعضی از سنی ها روی آن تعصباتی که دارند او را تحمل نمی کنند زیرا ایشان نسبت به معاویه و امویون و عثمان نظر منفی دارد و گاهی نسبت به بعضی از خلفا حرف صریح اللهجه می زند و الا غالب اهل سنت او را قبول دارند و از نظر شیعه هم مرحوم خوئی فرمودند: او شیعه و ثقه است لذا علت اینکه علما این روایت را نقل نکردند ممکن است به جهت همان ملاحظه ای باشد که ما عرض کردیم.
روایت پانزدهم
حدثنا أحمد بن عيسى، حدثنا ابن وهب، عن أبي صخر، أنّ سعيدا المقبري أخبره أنّه سمع أبا هريرة يقول: سمعت رسول اللّه صلی الله علیه و آله يقول: «و الذي نفس أبي القاسم بيده لينزلنّ عيسى بن مريم إماما مقسطا، و حكما عدلا، فليكسرنّ الصليب، و ليقتلنّ الخنزير، و ليصلحنّ ذات البين، و ليذهبنّ الشحناء، و ليعرضنّ عليه المال فلا يقبله، ثمّ لئن قام على قبري فقال: يا محمد (أجيبنه)».[2]

ابو هریره گفت: « شنییدم پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمود: قسم به آنکه جانم به دست او است عیسی بن مریم امامی مقسط و حاکمی عادل فرود آید، پس صلیب را بشکند، خوک را بکشد و بین افراد را اصلاح کند و کینه ها را از بین ببرد و اگر بر او مالی عرضه کنند نمی پذیرد، سپس اگر کتاب قبر من بایستد و بگوید: ای محمد جواب او را می دهم.»[3]

این روایات جزئیات امنیت را نقل می کند.
عبد الرزاق نزد عامه
اهل سنت عبد الرزاق را معتبر می دانند، ذهبی[4]
در سیر علام النبلاء بحث مفصلی در مورد عبد الرزاق دارد:
عبد الرزاق بن همام ع ( ع: یعنی متفق علیه، تمام صحاح از او روایت نقل می کنند.) الحافظ الکبیر عالم الیمن الثقة الشیعی. سپس شاگردهای او را نام می برد که از بزرگان رجالیون اهل سنت هستند: یحیی بن معین از رجالیون بزرگ اهل است، علی بن مدینی از رجالیون و محمد بن حماد طهرانی
سپس در مورد شخصیت عبد الرزاق می گوید:
عجلی گفته است: ثقة کان یتشع (یتشع به معنای این است که نسبت به عایشه و طلحه و زبیر و جنگ افروزان جمل و عثمان موضع دارد اما امیر المومنین علیه السلام را بر دو خلیفه اول برتر نمی داند ولی خواهید دید که ایشان بیش از این حرف ها است.)
کنت عند عبد الرزاق فذکر رجل معاویة لعنه الله، فقال لا تقذر مجلسنا بذکر ولد ابی سفیان. « نزد عبد الرزاق بودیم پس شخصی از معاویه یاد کرد، عبد الرزاق گفت: مجالس ما را با بردن نام فرزند ابو سفیان نجس نکنید.»
عبد الله بن احمد بن حنبل می گوید: به پدرم گفتم: أکان عبد الله یفرط فی التشیع؟ (افراط در تشیع یعنی امیر المومنین علیه السلام را بر همه حتی شیخین برتر می داند) گفت: أما أنا فلم أسمع منه فی هذا شیء لکن کان رجلا یعجبه اخبار الناس. من چیزی از او نشنیدم لکن کسی بود که دوست داشت وارد این بحث ها بشود.
مرحوم تستری مطلبی را از خطیب بغدادی نقل می کند:
و روى الخطيب عن أبي زكريّا: أنّ أحمد بن حنبل بعث إلى يحيى بن معين ألّا يروي عن عبيد اللّه بن موسى العبسي، لسماعهما عنه سبّ معاوية؛ فأجابه يحيى بأنّك تروي عن عبد الرزاق و سمعته أنا و أنت يتناول عثمان، و هو أفضل من معاوية.[5]

« ابو زکریا گفت: احمد بن حنبل به یحیی بن معین پیام داد که از عبید الله بن موسی عبسی روایت نکن زیرا هر دو شنیدیم که معاویه را سب می کند. یحیی جواب داد: تو از عبد الرزاق روایت می کنی در حالی که من و تو از او شنیدیم که عثمان را سب می کرد در حالی که عثمان از معاویه برتر است.»[6]

در مورد عبد الرزاق گفتند: صنف الجامع الکبیر.
ذهبی می گوید: و هو خزانة العلم.
ذهبی در میزان از ابن معین نقل می کند:
عن ابن معين، قال: سمعت من عبد الرزاق يوما كلاما فاستدللت به على تشيّعه، فقلت: استاذيك الّذين أخذت عنهم كلّهم أصحاب سنّة: معمّر و مالك و ابن جريج و سفيان و الأوزاعي، فعمّن أخذت هذا المذهب؟ قال: قدم علينا جعفر بن سليمان الضبعي، فرأيته فاضلا حسن الهدي، فأخذت هذا عنه. و صنّف الجامع الكبير، و هو خزانة علم.[7]

« ابن معین گفت: روزی از عبد الرزاق کلامی شنیدم که از آن تشیع او را برداشت کردم، گفتم: اساتیدی که شما از آنان درس گرفتی همه از اصحاب سنت بودند: معمر، مالک، ابن جریج، سفیان و اوزاعی پس از چه کسی این مذهب را گرفتی؟ گفت: جعفر بن سلیمان ضبعی بر ما وارد شد، او را شخصی فاضل و بر روش درستی دیدم، پس این تفکر را از او گرفتم.»
ذهبی نمی تواند از ایشان دست بردارد و نمی تواند حرف های او را قبول بکند، جریان مالک بن اوس را نقل می کند که عبد الرزاق حدیثی را در درس خواند، گفت:
و روى الحموي في بلدانه (في عنوان صنعاء) عن زيد بن المبارك أنّه سئل عن علّة تركه لعبد الرزاق، فقال: إنّه كان عنده، فحدّثه بحديث معمّر عن الزهري عن مالك بن أوس بن الحدثان الطويل، فلمّا قرأ قول عمر لعليّ و العبّاس «فجئت أنت تطلب ميراثك من ابن أخيك، و يطلب هذا ميراث امرأته من أبيها» قال عبد الرزّاق: ألا يقول الأنوك: رسول اللّه صلی الله علیه و آله؟! [8]

عبد الرزاق تعبیر خلیفه ی دوم را نسبت به امیر المومنین علیه السلام و عباس عموی پیامبر نقل می کند که به آن دو گفت: عباس تو آمدی میراث فرزند برادرت را ببری و ای علی تو آمدی میراث همسرت را ببری، و می گوید: نگاه کن به این احمق نمی گوید رسول الله و می گوید فرزند برادرت و نمی گوید فاطمه دختر رسول الله و می گوید همسرت.
ابن مبارک می گوید: من این جمله را که از استاد شنیدم دیگر درس او شرکت نکردم و دیگر از او روایت نکردم.
ذهبی به جای پذیرش اشکال عبد الرزاق می گوید:
هذه عظیمة و ما فهم قول امیر المومنین عمر فإنک یا هذا لو سکت لکان اولی بک فإن عمر إنما کان فی مقام تبیین العمومة و البنوة والا فعمر أعلم بحق المصطفی و بتوقیره و تعظیمه من کل متحذلق متنطع بل الصواب أن نقول عنک: انظروا الی هذا الانوک الفاعل عفا الله عنه کیف یقول عن عمر هذا و لا یقول: قال امیر المومنین الفاروق؟ و بکل حال فنستغفر الله لنا و لعبد الرزاق فانه مأمون علی حدیث رسول الله صادق.
این حرف بزرگی است و او قول عمر لعنت الله علیه را نفهمیده، اگر ساکت شوی برای تو بهتر است، عمر لعنت الله علیه در مقام تبیین جایگاه عمو و بنوت بوده مگرنه او اعلم به حق مصطفی و بزرگداشت و تعظیم او است از هر بدزبان و هتاکی است بلکه صحیح آن است که بگوئیم به این احمق بدکاره نگاه کنید چگونه می گوید از عمر و نمی گوید قال امیر المومنین فاروق؟ به هر حال خداوند ما و عبد الرزاق را ببخشد، او بر احادیث رسول خدا مامون است. خدا تو و مرا ببخشد.
صراری می گوید:
بلغنا و نحن بصنعاء عند عبد الرزاق أنّ أصحابنا یحیی بن معین و احمد بن حنبل و غیرهما ترکوا حدیث عبد الرزاق و کرهوه فدخلنا من ذلک غم شدید و قلنا: قد أنفقنا و رحلنا و تعبنا فلم أزل فی غم من ذلک الی وقت الحج فخرجت الی مکة فلقیت بها یحیی بن معین فقلت له: یا ابا زکریا! ما نزل بنا من شیء بلغنا عنکم فی عبد الرزاق؟ قال: و ما هو؟ قلنا: بلغنا انکم ترکتم حدیثه و رغبتم عنه قال: یا ابا صالح لو ارتد عبد الرزاق عن الاسلام ما ترکنا حدیثه.
« ما در صنعاء نزد عبد الرزاق بودیم که به ما خبر رسید که اصحاب ما یحیی بن معین و احمد بن حنبل و غیر این دو حدیث عبد الرزاق را دیگر نمی گویند و از او کراهت دارند پس بسیار ناراحت شدیم و گفتیم: چقدر خرج کردیم و بار سفر بستیم و به زحمت افتادیم پس از آن ناراحت بودم تا زمان حج که به مکه رفتم، یحیی بن معین را دیدم، به او گفتم: ابو زکریا، شما را چه شده در مورد عبد الرزاق؟ گفت: چی شده؟ گفتیم: به ما خبر رسیده که شما حدیث او را ترک کردید و از او روی گرداندید. گفت: ابو صالح، اگر عبد الرزاق از اسلام هم برگردد ما حدیث او را نقل می کنیم.»
عبد الرزاق شخصیتی است که مقبول الطرفین است و این سنخ احادیث را نقل کرده است و جای تامل دارد که چرا این سنخ روایات او در کتاب های ما لااقل در مباحث مهدویت نقل نشده است.

 

[1] کتاب مقدمات قیمة مجموعه مقدماتی که آقای سید مهدی خرسان از شاگردهای مرحوم خوئی و جزء هیئت استفتائیه مرحوم خوئی بودند و غسل و تکفین مرحوم خوئی نیز با ایشان بود. ایشان بر کتب تراثیه ما مقدمات خوبی نوشتند، در ارتباط با مکارم الاخلاق طبرسی مطلب مهمی دارد، اولین باری که صنعت چاپ به مصر رسید، آنجا مکارم الاخلاق را چاپ کردند، هر چه امیر المومنین علیه السلام بود جلوی آن عمر بن خطاب نوشتند و هر چه روایت استشفاء به تربت بود حذف کردند و هر چه روایت از امام صادق علیه السلام. بود، نوشتند قال بعض الحکماء، دست برده بودند که آقای بهایی به آقای میرزای شیرازی می نویسد که ببینید کتب ما را چگونه چاپ کردند و در آن دست بردند و تحریف کردند، ایشان هم نامه را به ضمیمه نامه ای برای ناصر الدین شاه می فرستد که تو تعهد داده ای که مدافع و حامی مذهب باشی، این ها چنین کردند. او هم نامه را برای عبد الحمید می فرستد، او هم ترتیب اثر می دهد، دستور می دهد همه را از مصر جمع کنند و به سامرا ببرند و تحویل سید بدهند، سید مشغول درس بود که گفتند: کشتی آمده و کتاب ها در آن است. گفت: بریزد در آب. آقای خرسان تمام موارد را خیلی عالی جمع کرده است، به هر حال من به آن ها به دید تردید نگاه می کنم

[2] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام. ؛ ج 2 ؛ ص431

[3] این روایت خیلی نزدیک است به روایاتی که ما در مورد رجعت نبی مکرم صلی الله علیه و آله داریم، وقتی ما رجعت را مطرح می کنیم، عامه قاطع در برابر ما می ایستند و می گویند ما به خاطر اعتقاد به رجعت از دین خارج هستیم و روایات ما را بایکوت می کنند، مقدمه مسلم در مورد جابر جعفی یکجا دارد ده هزار حدیث از امام باقر علیه السلام از رسول الله صلی الله علیه و آله یکجا دارد پنجاه هزار یکجا دارد صد هزار حدیث که جابر می گوید از امام باقر علیه السلام شنیدم، مسلم می گوید: همه را پاره کن دور بریز چون جابر قائل به رجعت است. کسی که میگوید علی علیه السلام برمی گردد می گویند کافر است و احادیثش را کنار می گذارند و کسی که به علی علیه السلام برمی گردد مثل حریث حمصی که روزی 140 مرتبه امیر المومنین علیه السلام. را لعن می کرد می گویند ثقة ثقة ثقة له ثلاث مائة حدیث صحیح

[4] شیعه و سنی می گویند: ذهبی متعصب است، سبکی در طبقات می گوید: ذهبی آدم محققی است اگر تعصب او نبود، خیلی تعصب دارد، در مورد ذهبی گفتند: اگر روایتی در فضیلت علی بن ابی طالب علیه السلام. ببیند رد می کند چه به حق چه به باطل

[5] قاموس الرجال ؛ ج 6 ؛ ص154.

[6] از این جریان مبنای احمد بن حنبل روشن می شود یعنی این عقیده او در تضعیف و توثیق روات انعکاس پیدا می کند اگر کسی به معاویه بد بگوید از نظر احمد بن حنبل ضعیف است.

[7] قاموس الرجال ؛ ج 6 ؛ ص156.

[8] قاموس الرجال ؛ ج 6 ؛ ص155.