جلسه 1397/11/14

بسم الله الرحمن الرحیم



ابدال/ ابدال در كلام و روايات شيعه

موضوع: ابدال/ ابدال در کلام و روایات شیعه
10. حدیث لوح: وَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ مُحَمَّدٍ الْقُمِّيُّ أَبُو الْقَاسِمِ بِشِيرَازَ سَنَةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِمِائَةٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَبِي لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً فَمَتَى يَخِفُّ عَلَيْكَ أَنْ أَخْلُوَ بِكَ فِيهَا فَأَسْأَلَكَ عَنْهَا قَالَ جَابِرٌ فِي أَيِّ الْأَوْقَاتِ أَحْبَبْتَ فَخَلَا بِهِ أَبِي يَوْماً فَقَالَ لَهُ يَا جَابِرُ أَخْبِرْنِي عَنِ اللَّوْحِ الَّذِي رَأَيْتَهُ بِيَدِ فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ عَمَّا أَخْبَرَتْكَ أُمِّي فَاطِمَةُ بِهِ مِمَّا فِي ذَلِكَ اللَّوْحِ مَكْتُوبٌ فَقَالَ جَابِرٌ أُشْهِدُ اللَّهَ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنِّي دَخَلْتُ عَلَى أُمِّكَ فَاطِمَةَ علیها السلام فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فَهَنَّيْتُهَا بِوِلَادَةِ الْحُسَيْنِ علیه السلام وَ رَأَيْتُ فِي يَدِهَا لَوْحاً أَخْضَرَ ظَنَنْتُ أَنَّهُ مِنْ زُمُرُّدٍ وَ رَأَيْتُ فِيهِ كِتَابَةً بَيْضَاءَ شَبِيهَةً بِنُورِ الشَّمْس.
فَقُلْتُ لَهَا بِأَبِي أَنْتِ وَ أُمِّي مَا هَذَا اللَّوْحُ فَقَالَتْ هَذَا لَوْحٌ أَهْدَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى رَسُولِهِ صلی الله علیه و آله فِيهِ اسْمُ أَبِي وَ اسْمُ بَعْلِي وَ اسْمُ وَلَدَيَّ وَ اسْمُ الْأَوْصِيَاءِ مِنْ وُلْدِي أَعْطَانِيهِ أَبِي لِيُبَشِّرَنِي بِذَلِكَ قَالَ جَابِرٌ فَدَفَعَتْهُ إِلَيَّ أُمُّكَ فَاطِمَةُ علیها السلام فَقَرَأْتُهُ وَ نَسَخْتُهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي علیه السلام يَا جَابِرُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَعْرِضَهُ عَلَيَّ قَالَ نَعَمْ فَمَشَى مَعَهُ أَبِي إِلَى مَنْزِلِهِ فَأَخْرَجَ أَبِي صَحِيفَةً مِنْ رَقٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْظُرْ فِي كِتَابِك حَتَّى أَقْرَأَ أَنَا عَلَيْكَ فَقَرَأَهُ أَبِي عَلَيْهِ فَمَا خَالَفَ حَرْفٌ حَرْفاً فَقَالَ جَابِرٌ فَأُشْهِدُ اللَّهَ أَنِّي هَكَذَا رَأَيْتُهُ فِي اللَّوْحِ مَكْتُوباً- بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ هَذَا كِتَابٌ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ لِمُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ نُورِهِ وَ حِجَابِهِ وَ سَفِيرِهِ وَ دَلِيلِهِ- نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ مِنْ عِنْدِ رَبِّ الْعَالَمِينَ يَا مُحَمَّدُ عَظِّمْ أَسْمَائِي وَ اشْكُرْ نَعْمَائِي وَ لَا تَجْحَدْ آلَائِي إِنِّي أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا قَاصِمُ الْجَبَّارِينَ وَ مُدِيلُ الْمَظْلُومِينَ وَ دَيَّانُ يَوْمِ الدِّينِ وَ إِنِّي أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَمَنْ رَجَا غَيْرَ فَضْلِي أَوْ خَافَ غَيْرَ عَدْلِي عَذَّبْتُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ فَإِيَّايَ فَاعْبُدْ وَ عَلَيَّ فَتَوَكَّلْ إِنِّي لَمْ أَبْعَثْ نَبِيّاً فَأُكْمِلَتْ أَيَّامُهُ وَ انْقَضَتْ مُدَّتُهُ إِلَّا جَعَلْتُ لَهُ وَصِيّاً وَ إِنِّي فَضَّلْتُكَ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ وَ فَضَّلْتُ وَصِيَّك عَلَى الْأَوْصِيَاءِ وَ أَكْرَمْتُكَ بِشِبْلَيْكَ وَ سِبْطَيْكَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ فَجَعَلْتُ الْحَسَنَ مَعْدِنَ عِلْمِي بَعْدَ انْقِضَاءِ مُدَّةِ أَبِيهِ وَ جَعَلْتُ حُسَيْناً مَعْدِنَ وَحْيِي فَأَكْرَمْتُهُ بِالشَّهَادَةِ وَ خَتَمْتُ لَهُ بِالسَّعَادَةِ فَهُوَ أَفْضَلُ مَنِ اسْتُشْهِدَ فِيَّ وَ أَرْفَعُ الشُّهَدَاءِ دَرَجَةً عِنْدِي جَعَلْتُ كَلِمَتِيَ التَّامَّةَ مَعَهُ [1]
وَ حُجَّتِيَ الْبَالِغَةَ عِنْدَهُ بِعِتْرَتِهِ أُثِيبُ وَ أُعَاقِبُ [2]
أَوَّلُهُمْ عَلِيٌّ سَيِّدُ الْعَابِدِينَ وَ زَيْنُ أَوْلِيَائِيَ الْمَاضِينَ وَ ابْنُهُ سَمِيُّ جَدِّهِ الْمَحْمُودِ مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ لِعِلْمِي وَ الْمَعْدِنُ لِحِكْمَتِي سَيَهْلِكُ الْمُرْتَابُونَ فِي جَعْفَرٍ الرَّادُّ عَلَيْهِ كَالرَّادِّ عَلَيَّ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأُكْرِمَنَّ مَثْوَى جَعْفَرٍ وَ لَأَسُرَّنَّهُ فِي أَشْيَاعِهِ وَ أَنْصَارِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ.[3]

« موسى بن محمّد قمّى أبو القاسم [4]
در شيراز سال 313 برایم روایت کرد از سد بن عبد اللَّه اشعرى از بكر بن صالح و او از عبد الرّحمن سالم و او از ابو بصير و او از ابو عبد اللَّه جعفر بن محمّد علیه السلام كه فرمود: پدرم به جابر بن عبد اللَّه انصارىّ فرمود: با تو كارى دارم هر وقت برايت دشوار نيست مي خواهم با تو تنها (خصوصی) باشم و آن را سوال کنم جابر گفت: هر وقت كه دوست داريد، روزى پدرم با جابر خلوت نمود و به او گفت: اى جابر داستان لوحى كه به دست فاطمه دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله ديدى چه بود؟ و مادرم فاطمه از آنچه در آن لوح نوشته شده بود چه گفت؟
جابر گفت: خدا را شاهد مى گيرم كه روزى در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله بر مادرت فاطمه علیها السلام وارد شدم و تولّد حسين علیه السلام را به او تبريك گفتم و ديدم در دستش لوح سبز رنگى است، گمان كردم كه آن زمرّد است، در آن لوح نوشته اى سفيد شبيه نور خورشيد ديدم.
به ایشان عرض کردم: پدر و مادرم فدايت! اين لوح چيست؟ گفت: اين لوحى است كه خداى عزّ و جلّ آن را به رسولش صلی الله علیه و آله هديه داده و نام پدرم و نام شوهرم و نام دو فرزندم و نام آن جانشينان كه از فرزندان من هستند در آن است[5]
، پدرم آن را به من داده تا بدان وسيله به من مژده بدهد[6]
، جابر گفت: بعد مادرت فاطمه علیها السلام آن را به دست من داد، من آن را خواندم و از روى آن يادداشت كردم، سپس پدرم به او گفت: جابر برايت امكان دارد آن را به من نشان دهى، گفت: بله، و بعد پدرم با او به منزلش رفت، آنگاه پدرم صفحه اى از پوست رقیق را در آورد و گفت: اى جابر تو به نوشته خودت نگاه كن تا من (نوشته خود را) بر تو بخوانم، و پدرم آن را براى او خواند و هيچ حرفى با حرف ديگر (از نسخه پدرم با نسخه او) اختلاف نداشت، پس جابر گفت: خدا را شاهد مى گيرم كه من ديدم در آن لوح چنين نوشته شده[7]
:
به نام خداوند بخشنده مهربان، اين نوشته اى است از سوى خداوند عزّ و جلّ عزيز و حكيم به محمّد پيامبر و نور و حجاب او[8]
و واسطه و ميانجى و فرستاده و راهنماى خويش كه آن را جبرئيل از نزد پروردگار جهانيان فرو آورده است، اى محمّد اسماء مرا بزرگ دار و نعمتهاى مرا سپاس گوى و عطاياى مرا انكار مكن، من خود همان خدايى هستم كه هيچ معبودى جز من نيست، درهم شكننده ستمكاران، دولت بخش ستمديدگان و حاكم و حسابخواه روز جزايم، من همان خدايم كه هيچ معبودى جز من نيست هر كس به چيزى جز فضل من اميدوار باشد يا جز از دادگرى من بيمناك باشد او را عذاب خواهم كرد چنان عذابى كه هيچ يك از مردمان را به آن عذاب نكرده ام، پس تنها مرا پرستش كن و تنها توكّل بر من کن، همانا من پيامبرى برنينگيخته ام كه دورانش را به پايان رسانم و زمانش سپرى شود مگر اينكه براى او جانشينى قرار داده باشم، همانا تو را بر همه پيامبران برترى داده ام و جانشين تو را بر همه اوصياء فضيلت بخشيده ام و به تو دو شير و نواده ات حسن و حسين هدیه دادم، و حسن را پس از سر آمدن زمان پدرش معدن علم خويش ساختم، و حسين را سرچشمه وحى خود گردانيدم و او را به شهادت اکرام کردم و سعادت را بر او تمام كردم، او برترين كسى است كه در راه من به شهادت رسيده، و از حيث مقام بلندمرتبه ترين شهدا نزد من است. من كلمه تامّه[9]
خود را با او همراه ساختم و حجّت رساى خود را نزد او قرار دادم، به واسطه عترت او پاداش مى دهم و كيفر مى كنم.
نخستين فرد آنان علىّ است كه سرور عبادت كنندگان و زينت بخش اولياء پيشين من است و فرزند او با جدّش محمود هم نام است، نام او محمّد شكافنده دانش من و معدن حكمت من است، بدگمانان و ناباوران به جعفر هلاك مى شوند، ردّكننده او همچون كسى است كه مرا ردّ كند. اين سخن از سوى من محقّق است كه بدون شكّ جايگاه جعفر را گرامى خواهم داشت و حتما خاطرش را در مورد شيعيان و ياوران و دوستانش خرسند خواهم ساخت.»
 

[1] أي جعلت الإمامة في عقبه كما ورد في قوله تعالى « وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ» عن الرضا عليه السلام أن المراد بها الإمامة. راجع مقدّمة تفسير مرآة الأنوار اواخر باب الكاف.

[2] لان الايمان بهم و بولايتهم هو الركن الأعظم من التوحيد، و شرط لقبول الاعمال و ترك ولايتهم هو أصل الكفر و العصيان.

[3] كتاب الغيبة، النعماني، محمد بن إبراهيم، ج1، ص62.

[4] او فرزند دختر سعد بن عبد اللَّه اشعرى است و در شيراز ساكن بود.

[5] از این بیان حضرت فاطمه علیها السلام علت مخالفت های حکومت ها با حضرت زهرا علیها السلام. دانسته می شود که علت ان بوده که ایشان خط بطلان بر روی تمام حکومت های غاصب کشیده و با همه ی آن ها مخالف بودند و مخالفت ایشان منحصر به سقیفه نبوده است

[6] در كافى (ليسرّنى بذلك) است بجاى (ليبشّرنى بذلك) و توجيه شده به اينكه از اين كلمه استفاده مى شود كه فاطمه علیها السلام پيش از آنكه لوح بدستش برسد اندوهگين بوده است و روايات ابن الزيّات و ابى خديجه سالم بن مكرم از امام صادق علیه السلام. مؤيّد اين معنى است

[7] شبهه ای اینجا مطرح است که چگونه جابر با وجود نابینا بودن در زمان امام باقر علیه السلام لوح را دیدند، جواب این است که ایشان به اشاره امام باقر علیه السلام بینا شد و بینا شدن افراد به اشاره و اعجاز اتفاق افتاده است، عامه داستان ضریر را نقل می کنند که متوسل به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله شد که من بینایی ندارم لذا نمی توانم به نماز بیایم، پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند می توانی به همین نحو بیائی گفت: نمی توانم پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: دو رکعت نماز بخوان و این دعا را بخوان و دعای توسل را به او تعلیم دادند، راوی می گوید ما به صحبتمون با پیامبر صلی الله علیه و آله. ادامه دادیم، هنوز صحبت ما تموم نشده بود که ضریر بینا برگشت

[8] علّامه مجلسىّ فرمايد: أطلق الحجاب عليه صلی الله علیه و آله من حيث أنّه واسطة بين الخلق و بين اللّه سبحانه، أو أن له وجهين وجها إلى اللّه عز و جل، و وجها الى الخلق، و قيل: الحجاب: المتوسط الذي لا يوصل الى السلطان الا به.به پيغمبر صلی الله علیه و آله. حجاب گفته شده است از آن جهت كه آن حضرت واسطه ميان خداى سبحان و خلق است يا از آن جهت كه او را دو وجه است وجهى بسوى خدا و وجهى بسوى خلق و گفته شده است كه حجاب، كسى را گويند كه بدون او كسى را دسترسى بپادشاه نباشد

[9] کلمه تامه همراه او ساختم یعنی ائمه را از نسل او قرار دادم.