جلسه 1397/11/13

بسم الله الرحمن الرحیم



ابدال/ ابدال در كلام و روايات شيعه/ سفيان ثوري

موضوع: ابدال/ ابدال در کلام و روایات شیعه/ سفیان ثوری
ادامه بررسی سند روایت نهمسفیان ثوریمرحوم مامقانی می فرماید:
علامه حلی او را در قسمت دوم خلاصة الاقوال ذکر کرده است. مرحوم ابن داود هم در رجالش تصریح می کند: لیس من اصحابنا. در مقابل رجالیون عامه خیلی از او تجلیل می کنند، سمعانی در مورد او می گوید:
و كان سفيان من سادات أهل زمانه فقها، و ورعا، و إتقانا، شمائله في الصلاح و الورع أشهر من أن يحتاج إلى الإغراق في ذكرها، كان مولده سنة خمس و تسعين . إنّه إمام أهل الكوفة، مات بالبصرة.[1]

« سفیان از بزرگان فقه و ورع اهل زمانش بود، شمائل او در صلاح و ورع مشهورتر بود از اینکه محتاج به اغراق در ذکر آن باشد، او سال 95 متولد شد و او امام اهل کوفه بود و در بصره از دنیا رفت.»
فرزند مرحوم مامقانی می فرماید:
إنّ حال المعنون واضح و ضعفه ظاهر لایحتاج إلی البیان، هو أحد الأئمة الضلال و المعاندین للحق و لکن یظهر ممّاذکره المؤلف قدس سره أنّه کان فی اول امره زیدیا منحرفا عن الأئمة المعصومین ثم تمحض فی العامیة و یظهر أنّه کان وضاعا مدلّسا وقحا جریئا علی الأئمة الهدی علیهم السلام و لم یکن طیلة حیاته تابع للحق حتی ایام زیدیته، کان یروی الاحادیث عن رواة العامة و لکن تدلیسه کان عنهم و عن الأئمةعلیهم السلام، فعلیه لابد من عدّه من أضعف الضعفاء و حدیثه ساقط عن الإعتبار.[2]

« به درستی که حال معنون روشن است و صفات او آشکار و احتیاجی به بیان ندارد، او یکی از سران گمراهی و از دشمنان حق بود، و لکن از آنچه مولف ذکر کرد، معلوم می شود که او ابتدا زیدی و منحرف از ائمه علیهم السلام بوده است سپس سنی شده و ظاهر است که او جعل کننده، تدلیس کننده، بی ادب و گستاخ در برابر ائمه ی هدی علیهم السلام بوده است و در طول عمرش هیچ وقت تابع حق نبوده است حتی در زمانی که زیدی بوده است، چنین بود که احادیث را از روات عامه نقل می کرد و لکن تدلیس او در نقل از عامه و ائمه علیهم السلام بود، پس بنابراین هیچ چاره ای نمی باشد جز شمردن او از ضعیف ترین افراد و اینکه حدیث او از اعتبار ساقط است.»
نظر مرحوم مامقانی:
قد نقلنا الخبر الاخیر بطوله لیتبین عندک امران: أحدهما: إنّ سفیان الثوری کذّاب خبیث مدلّس معاند یهودی قد آثر دنیاه علی آخرته علی علم منه بذلک بنص الصادق علیه السلام و الآخر: إنّ مذهب العامة مبنی علی الجعلیات و الاکاذیب من بدایته الی نهایته.[3]

« به تحقیق روایت اخیر (روایت میمون بن عبدالله) با اینکه طولانی بود نقل کردم تا دو چیز نزد تو آشکار شود:
    1. اینکه سفیان ثوری دروغگو، خبیث، حیله گر، دشمن و یهودی است که به نص حضرت صادق علیه السلام او دانسته دنیای خود را بر آخرت ترجیح داده است. 2
    2. . اینکه مذهب عامه مبنی بر جعلیات و دروغ ها است.»
پس روایت احتجاج در مورد ابدال از جهت سند معتبر نمی باشد. مگر اینکه از حیث اقاریر، قوت متن یا به صورت تفکیک صدر و ذیل روایت، آن را بپذیریم.

[1] تنقيح المقال في علم الرجال، المامقاني، الشيخ عبد الله، ج 32، ص9.

[2] تنقيح المقال في علم الرجال، المامقاني، الشيخ عبد الله، ج 32، ص26.

[3] تنقيح المقال في علم الرجال، المامقاني، الشيخ عبد الله، ج 32، ص24.