جلسه 1397/09/11

بسم الله الرحمن الرحیم



غيبت انبياء/ حضرت محمد (عليه السلام)


موضوع: غیبت انبیاء/ حضرت محمد (علیه السلام)
اسرار و علل غیبت امام زمان (عج) شباهت غیبت امام زمان(عج) با غیبت انبیاءعلیهم السلام
غیبت حضرت محمدصلی الله علیه و آله
 
ادامه بیان مرحوم والد[1]
در مقدمه غیبت انبیاء:
و إنما أردنا أن نشير إلى أن الامر مُعتَرف به من قبلهم أيضا، و اذا اعتقدنا حدوث ذلك فيما سبق من الزمان فلا مانع من حدوثه فيما بعد أيضا، إذ كما وقع فى السابق يمكن ان يقع في اللاحق و دليلنا عليه قوله صلی الله علیه و آله: (عج)يقع في هذه الامة ما وقع في الامم السالفة حذو النعل بالنعل و القذة بالقذة) أو (عج)كلما كان في بني اسرائيل أو في الامم السالفة) الى غير ذلك من الروايات المختلف لفظها المتحد معناها و مآلها. و هذه صحاح القوم و اصولهم المعتبرة تروي ذلك و ترسله ارسال المسلمات راجع البخاري ج 4 ص 158 و ج 8 ص 127 و صحيح مسلم ج 8 ص 58 و مستدرك الحاكم ج 1 ص 129 فى آخر كتاب العلم في رواية عبد اللّه بن يزيد، ج 4 ص 455 و ص 269، و في ينابيع المودة طبع اسلامبول ج 2 ص 442 و في شرح النهج لابن أبي الحديد طبع مصر ج 9 ص 410 و في الملاحم و الفتن و غيرها.
و أما أسفارنا فهي مترعة بذلك مملوة منه لكن هؤلاء لا يقبلونها و لا يعتدون بها لأنها علم اخذ عن أهل بيت محمد صلی الله علیه و آله الذين أذهب اللّه عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا و أهل بيت محمد صلی الله علیه و آله غير موثقين و لا معتبرين عندهم و شيعتهم قوم لا يؤخذ بكلامهم لأنهم روافض يحبون عليا و آله و حب علي و آله و معاداة أعاديهم بدعة فانا للّه و إنا اليه راجعون. (عج)ربنا احكم بيننا و بين قومنا بالحق و أنت خير الحاكمين) (عج)و لنعم الحكم اللّه و الخصم محمد صلی الله علیه و آله).[2]

«می خواهیم اشاره کنیم که اهل سنت نیز به موضوع غیبت اعتراف دارند و چون حدوث آن را درباره ی گذشتگان باور نمودیم مانعی ندارد که پس از ایشان نیز حادث شود و همان طور که در گذشته واقع شده در آینده نیز واقع شود. دلیل ما بر این مدعا سخن پیامبر صلی الله علیه و آله است که فرمود: "آنچه در امت های گذشته رخ داد در این امت نیز رخ می دهد، مانند گامی که در پی گام دیگر برداشته شود، یا پیکانی که جای پیکان دیگر قرار گیرد." یا اینکه فرمود: "هر چه در بنی اسرائیل یا امت های پیش رخ داد..." و غیر آن از روایاتی که از لحاظ لفظ مختلف و از جهت معنا متحد هستند. (عج)یعنی اتفاق مهمی که در دوران امت های گذشته افتاده، در امت اسلام هم محقق خواهد شد.)
و این صحاح قوم و اصول معتبر آن ها است، آن را روایت می کنند و مفروغ عنه می گیرند: بخاری ج 4 ص 158 و ج 8 ص 127 و صحیح مسلم ج 8 ص 58 و مستدرک الحاکم ج 1 ص 129 در آخر کتاب علم در روایت عبد الله بن یزید، ج 4 ص 455 و ص 269، و ینابیع الموده، چاپ اسلامبول ج 2 ص 442 و در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید طبع مصر ج 9 ص 410 و در ملاحم و فتن ابن طاووس...
و اما کتاب های ما پر از روایاتی است که در مورد غیبت انبیاء علیهم السلام و غیبت امام زمان (علیه السلام) است لکن عامه آن ها را قبول نمی کنند و به آن ها اعتنا نمی کنند[3]
چون آن ها علمی هستند که از اهل بیت محمد علیهم السلام اخذ شده همان کسانی که رجس را از آنان دور ساخته و آنان را تطهیر کرده است و اهل بیت محمد علیهم السلام نزد آن ها معتبر و موثق نیستند و شیعیان آن ها قومی هستند که کلامشان اخذ نمی شود[4]
چون آن ها رافضی هستند و علی (علیه السلام) و خاندان او را دوست دارند و حب علی و خاندان او و دشمنی با دشمنان آنان را بدعت می دانند.»
سپس مرحوم والد به بیان غیبات انبیاء می پردازند و مواردی که مرحوم صدوق ذکر کردند را نام می برند و سه غیبت به آن موارد اضافه می کنند:
1. غیبت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
2. غیبت حضرت اسماعیل صادق الوعد (علیه السلام)
3. غیبت حضرت الیاس (علیه السلام)
 
غیبت حضرت محمدصلی الله علیه و آله
مرحوم والد درباره ی غیبت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید:
ان له صلوات اللّه عليه و آله غيبات (عج)أولها) في أوائل بعثته ثلاثة سنوات و كان يدعو الناس بتوحيد اللّه إذ نزل عليه ﴿فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشركين إنا كفيناك المستهزئين﴾[5]
(عج)ثانيها) اختفاؤه فى غار ثور و حينما خرج صلوات اللّه عليه و آله لما همّ الكفرة بقتله كما اخبر به في التنزيل في سورة الأنفال آية 30: ﴿وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ.﴾[6]

سپس مرحوم والد نظر مرحوم طبرسی را نقل می کند:
قال الشيخ الأجل في المجمع في ج 4 ص 537: في النزول قال المفسرون انها نزلت فى قصة دار الندوة و ذلك ان نفرا من قريش اجتمعوا فيها و هي دار قصي بن كلاب و تآمروا في أمر النبي صلی الله علیه و آله فقال عروة بن هشام: نتربص به ريب المنون. و قال ابو البختري: اخرجوه عنكم تستريحون من أذاه. و قال ابو جهل: ما هذا برأي ولكن اقتلوه بان يجتمعوا عليه، من كل بطن رجل فيضربوه باسيافهم ضربة رجل واحد فيرضى حينئذ بنو هاشم بالدية فصوب ابليس هذا الرأي و كان قد جاءهم في صورة شيخ كبير من أهل نجد و خطأ الأولين فاتفقوا على هذا الرأي و اعدوا الرجل و السلاح و جاء جبرئيل «ع» فاخبر رسول اللّه صلی الله علیه و آله فخرج الى الغار و امر عليا «(علیه السلام)» فبات على فراشه فلما دخلوا وجدوا عليا و قد رد اللّه مكرهم فقالوا: اين محمد؟ فقال: لا ادري. فاقتفوا أثره و ارسلوا في طلبه فلما بلغوا الجبل و مروا بالغار رأوا على بابه نسج العنكبوت. فقالوا: لو كان هاهنا لم ينسج العنكبوت على بابه. فمكث فيه ثلاثا ثم قدم المدينة.[7]

«برای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله چند غیبت بود، اولین ان در اوائل بعثت ایشان به مدت سه سال بود و ایشان مردم را به توحید دعوت می کرد، تا بر او نازل شد "آنچه امر شده ایررا با صدای بلند و آشکار برسان و از مشرکین اعراض کن ما تو را در برابر استهزاء کنندگان کفایت می کنیم."
دومین مورد غیبت پیامبر صلی الله علیه و آله مخفی شدن ایشان در غار ثور بود و آن هنگامی بود که از مکه خارج شد چون مشرکین قصد کشتن او کردند همچنان که خداوند در قرآن به آن خبر داد در سوره انفال آیه 30: و [ياد كن] هنگامى را كه كافران در باره تو نيرنگ مى كردند تا تو را به بند كشند يا بكشند يا [از مكه] اخراج كنند و نيرنگ مى زدند و خدا تدبير مى كرد و خدا بهترين تدبيركنندگان است.
شیخ اجل در مجمع در ج 4 ص 537 در شأن نزول آیه گفت: مفسرین گفتند: این آیه در مورد قصه دار الندوه نازل شد و آن این بود که عده ای از قریش در ان اجتماع کردند و آن خانه قصی بن کلاب بود، تا در مورد امر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مشورت کنند. عروة بن هشام گفت: انتظار بکشیم تا بمیرد. ابو بختری گفت: او را از مکه اخراج کنید تا از اذیت او راحت شوید. ابو جهل گفت: این رأی نیست و لکن او را بکشید به این صورت که بر او جمع شوید، از هر قبیله یک نفر با شمشیرهای شان او را به قتل برسانند پس بنی هاشم به دیه راضی شوند؛ چون نمی توانند همه را قصاص کنند. ابلیس این رأی را تأیید کرد و او در صورت کهنسالی از اهل نجد نزد آنان آمده بود و دو نظر اول را اشتباه خواند پس بر این رأی اتفاق نظر پیدا کردند و افراد و سلاح شان را آماده کردند و جبرئیل (علیه السلام) آمد و به پیامبر صلی الله علیه و آله خبر داد پس پیامبر صلی الله علیه و آله به سوی غار خارج شد و حضرت علی(علیه السلام) را امر کرد در جای او بماند. پس علی در جای او خوابید چون کفار داخل شدند علی را یافتند و خداوند مکر آنان را از بین برد گفتند: محمد کجاست؟ گفت: نمی دانم پس به تعقیب او پرداختند و در جستجوی او افرادی را فرستادند چون به کوه رسیدند و به غار رسیدند دیدند بر ورودی آن تار عنکبوت می باشد. گفتند: اگر اینجا بود عنکبوت تار نبسته بود پس پیامبر صلی الله علیه و آله سه روز در غار بود سپس به مدینه رفتند.»
 

[1] مرحوم آیت الله محمدرضا طبسی نجفیرحمه الله.؛ پدر استاد نجم الدین مروجی طبسی (دامت برکاته)

[2] الشيعة و الرجعة، ج 1، ص327.

[3] ابن جوزی در کتابش به افراد ناشناس حتی در حد رجل و امرأة می پردازد امّا به امام کاظم و امام رضا علیهما السلام که می رسد بسیار مختصر عبور می کند، دیداری در مکه با یکی از نظریه پردازان وهابیت داشتیم و به منزل او رفتیم . سن او 85 سال بود و می گفت: من تا بحال روایات اهل بیت را ندیدم گفت: در ایران می گویند: یا رسول الله گفتم: صحابه هم می گفتند: یا رسول الله گفت: در حال حیات ایشان بود گفتم: پس از رحلت ایشان هم می گفتند گفت: چنین چیزی نیست گفتم: هست جائی که نشسته بودم، کتاب بدایه و نهایه ابن کثیر روبروی ما بود گفتم: جلد ششم کتاب بدایه و نهایه ابن کثیر را به من بدهید و روایتی را برای او خواندم که در زمان ابوبکر در جنگ با مسلمة کذاب شعار مسلمان ها یا محمد بود و پیامبر را صدا می زدند. فرزند او گفت: نه ما کسی که یا رسول الله بگوید تکفیر نمی کنیم گفتم: پدر شما چنین می گوید. گفتم: چرا احادیث اهل بیتعلیهم السلام را نقل نمی کنید گفت: نقل می کنیم. گفتم: بخاری یک حدیث هم از امام صادق علیه السلام نقل نمی کند گفت: طریق به جعفر بن محمد ضعیف بوده گفتم: حالا معاصر امام صادق علیه السلام نبوده اما معاصر ائمه ی بعد که بوده است، او که با سه واسطه از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل می کند نباید بدون واسطه از ائمه علیهم السلام. نقل کند در حالی که هم سامرا بوده و هم به همه جا مسافرت داشته است. چیزی نگفت گفتم: مشکل شما این است که از روایات اهل بیت روی گردان هستید

[4] آقای محبان در کتابش در مورد امام رضا علیه السلام. می نویسد: احادیث امام رضا خوب است اما به شرط اینکه فرزندان و شیعه او نقل نکند

[5] حجر/سوره15، آیه94.

[6] انفال/سوره8، آیه30.

[7] الشيعة و الرجعة، ج 1، ص343.