جلسه 1397/08/27

بسم الله الرحمن الرحیم



غيبت انبياء



 
موضوع: غیبت انبیاء
اسرار و علل غیبت امام زمان (عج) شباهت غیبت امام زمان(عج) با غیبت انبیاءعلیهم السلام
غیبت اوصیا و حجج الهی بعد از حضرت موسی(علیه السلام)ادامه بررسی سند روایت اول:حسن بن علی سکری:ایشان در سند روایات به دو عنوان نقل شده است: حسن بن علی بن الحسین و در بعضی مصادر حسن بن الحسین. او جزء ادبای عامه است و عامه هم او را توثیق کردند امّا علمای شیعه نسبت به او مطلبی نفرمودند.
فرزند مرحوم مامقانی می فرماید:
فهو موثّق ظاهرا إن جعلنا رواية الصدوق أمارة حسنة، و إلّا يعدّ مجهول الحال، و عليه فتكون روايته حسنة، فتفطن.[1]
«او ظاهرا موثق است اگر روایت کردن مرحوم صدوق از او را نشانه حسن بدانیم . در غیر این صورت او مجهول شمرده می شود، و بنابراین روایت او حسن است.»
محمد بن زکریا بصری: نظر مرحوم نجاشی:
و كان هذا الرجل وجها من وجوه أصحابنا بالبصرة، و كان أخباريا واسع العلم. و صنف كتبا كثيرة. و قال لي أبو العباس بن نوح: إنني أروي عن عشرة رجال عنه. له كتب، منها: الجمل الكبير، و الجمل المختصر، و كتاب صفين الكبير، و كتاب صفين المختصر، مقتل الحسين (علیه السلام)، كتاب النهر، كتاب الأجواد، كتاب الوافدين، مقتل أمير المؤمنين (علیه السلام)، أخبار زيد [عليه السلام ]، أخبار فاطمة علیها السلام و منشؤها و مولدها، كتاب الجبل .[2]

«ایشان از شخصیت های شیعه در بصره بود، و اخباری بود و علم بسیاری داشت و کتب زیاد تصنیف کرد: جمل کبیر، جمل مختصر، صفین کبیر، صفین مختصر، مقتل حسین (علیه السلام)، نهر، اجواد، وافدین، مقتل امیر المؤمنین (علیه السلام)، اخبار زید، اخبار فاطمه علیها السلام و ولادت ایشان، جبل»
مرحوم مامقانی می فرماید:
و على كلّ حال فمفاد ما سمعت كون الرّجل من الحسان لكونه اماميا ممدوحا بمدح معتدّ به سمعته من النّجاشى و لذا جعله فى الوجيزة و البلغة ممدوحا و عدّه فى الحاوى فى فصل الحسان لكنّا نبنى على وثاقته لقول ابن النّديم فى فهرسته فى حقّه انّه كان ثقة صادقة التّميز.[3]

«به هر حال پس مفاد آنچه شنیدیم که ایشان از حسان است به جهت اینکه امامی و ممدوح است به مدحی که مورد اعتماد است از مرحوم نجاشی و به همین جهت او را در وجیزه و بلغه ممدوح قرار دادند و در حاوی در فصل حسان قرار دادند لکن ما بنا را بر وثاقت او می گذاریم به جهت قول ابن ندیم در فهرست در حق او: او ثقه و صادق بود.»
به نظر ما توثیق عامه نمی تواند مستند توثیق باشد و همان کلام نجاشی در مورد ایشان در توثیق ایشان کفایت می کند.
جعفر بن محمد بن عماره: فرزند مرحوم مامقانی می فرماید:
أهمل ذكر المعنون أرباب الجرح و التعديل فهو مهمل، و رواياته سديدة و يستشم منها حسن عقيدته و صلاحه، و لا يبعد عدّه لذلك حسنا، و اللّه العالم.[4]

«ارباب جرح و تعدیل در مورد ایشان هیچ بحثی نکردند لذا ایشان مهمل است، و روایات او سدید است و از روایاتش حسن عقیده و صالح بودن او استفاده می شود لذا بعید نیست به همین جهت او را حسن شمرد.»
محمد بن عماره: از ایشان اصلا نامی برده نشده است.[5]

این روایت از جهت سند دارای اشکال است چون افراد مجهول و مهمل در سند آن می باشد امّا متن شواهد دارد و چون آنچه مورد نظر می باشد اثبات اصل غیبت حجج الهی است لذا این روایت هم می تواند جزء یکی از روایات ثابت کننده غیبت حجج الهی باشد لذا ما متن این روایت را به جهت وجود شواهد دیگر قبول می کنیم.
 

[1] تنقيح المقال في علم الرجال، المامقاني، الشيخ عبد الله، ج20، ص111.

[2] رجال النجاشي، النجاشي، أبو العبّاس، ج، ص346.

[3] تنقيح المقال في علم الرجال، المامقاني، الشيخ عبد الله، ج3، ص117.

[4] تنقيح المقال في علم الرجال، المامقاني، الشيخ عبد الله، ج16، ص30.

[5] مستدرکات علم رجال الحدیث، ج7، ص254.