جلسه 1396/08/01

بسم الله الرحمن الرحیم



تجديد حكومت عباسيان قبل از ظهور بررسي دلالت روايت سيزدهم قرقيسيا

موضوع: تجدید حکومت عباسیان قبل از ظهور
بررسی دلالت روایت سیزدهم: قرقیسیا:بعضى از علما معتقدند كه: يكى از علائم ظهور امام زمان رخداد واقعه «قرقيسيا» يا «آرمگدون» است.
«قرقيسيا» در تورات ذكر شده و يهود و نصارى از آن به يك جنگ خطرناك و سيل بنيان كن تعبير كرده اند، كه در پايان تاريخ بشريّت واقع خواهد شد.
«آرمگدون» مركب از دو كلمه «آر» و «مگدون» است. «آر» به معناى «كوه» است. «مگدون» يا به معناى «وادى، درّه» است. يا به معناى «كوه كوچك» است. كه در شمال فلسطين واقع شده است.
توهّم اهل كتاب اين است كه دامنه اين جنگ، تمام منطقه شمال فلسطين را كه آرمگدون نام دارد، شامل مى شود. و همچنان اين جنگ تا جنوب فلسطين نيز كشيده مى شود، به گونه اى كه در اين جنگ، بالغ بر چهار صد ميليون نفر شركت مى كنند و عمدتا اهل عراق، ايران، ليبى، قفقاز و سودان هستند. به تصور اهل كتاب ريشه اين حركت از جنوب روسيه (ايران) سرچشمه مى گيرد.
نظريه «زبيدى» پيرامون «قرقيسيا»:وى طى مقاله اى در مجله الفكر الجديد مى گويد: اين حادثه عظيم، پيش از ظهور واقع مى شود و در روايات ما از آن به جنگ «قرقيسيا» تعبير شده است و در اين جنگ ميليونها آمريكائى، اروپائى، روسى، ترك، مصرى و مغرب عربى شركت مى كنند. ارتش شام نيز در اين جريان شركت مى كند و سپس سفيانى ظاهر مى شود.
محورهاى اصلى بحث:1) محدوده جغرافيائى قرقيسيا؛
2) قرقيسيا در احاديث خاصه؛
3) قرقيسيا در احاديث عامه؛
1. محدوده جغرافيائى «قرقيسيا»:با بررسى كتب معاجم، اين نتيجه به دست مى آيد كه در مورد موقعيت جغرافيائى «قرقيسيا» دو ديدگاه وجود دارد:
الف) در شمال غربى عراق برخى از جغرافى دانان بر اين باورند كه «قرقيسيا» در شمال غربى عراق در كنار فرات واقع شده است. و ما به بعضى از گفته هاى آنان اشاره مى كنيم.
1. سخن «ابن بشّار» متوفّاى 380 ه. ق
وى در آنجا كه اسامى شهرهاى فرات را نام مى برد، چنين مى گويد: «مدن الفراتية، أكبرهن: دالية، حديثة، عانة، قرقيسيا»[1]
.
2. گفته «ابن خردابه» متوفّاى 300 ه. ق
او نيز در مورد «قرقيسيا» چنين مى گويد: «و هى على الفرات و الرحبة و الدالية و عانات وهيت و حديثة».
3. سخن صاحب مراصد الاطلاع: علّامه مجلسى در بحار الانوار، در توضيح «قرقيسيا» مطلبى را از مراصد الاطلاع نقل كرده و مى گويد:
«قرقيسياء بلد على الخابور عند مصبّه و هى على الفرات، جانب منها على الخابور و جانب على الفرات فوق رحبه مالك بن طوق»[2]
[3]
[4]
.
4. ابن ابى الحديد- مطلبى را از كميل بن زياد نقل نموده و مى گويد: كميل كه خود يكى از اصحاب خاص على علیه السلام بود، تلاش مى كرد با حمله به نقاط تحت نفوذ معاويه، ضعف خود را جبران كند.
«... و كان كميل عامل على علیه السلام على هيت و كان ضعيفا يمّر عليه سرايا معاوية ينهب أطراف العراق فلا يردّها و يحاول أن يجبرها عنده من الضعف بان يغير على اطراف أعمال معاوية مثل قرقيسيا و ما يجرى مجراها من القرى التى على الفرات، فانكر امير المؤمنين علیه السلام ذلك من فعله و قال: إنّ من العجز الحاضر أن يهمل العامل ما وليه و يتكلّف ما ليس من تكليفه»[5]
. [6]

ب) در شمال فلسطين برخلاف سخن نخست، برخى تلاش مى كنند قرقيسيا را به منطقه اى نزديك حيفا تطبيق دهند. ظاهرا آنجا درّه ايست كه هم اكنون نيز بازديدكننده هايى دارد.
«گريس هارسل» نويسنده آمريكائى است كه در سال 1989 م، كتابى در مورد تدارك جنگ بزرگ نوشته و در آن به اتحاد اسرائيل- مسيحى اشاره مى كند. شاهد اين است كه نويسنده تلاش مى كند محل وقوع اين جنگ (جنگ آرمگدون) را در درّه اى در شمال تل آويو، تطبيق دهد. عدّه اى نيز «قرقيسيا» را بر همين مكان تطبيق مى دهند.
2. «قرقيسيا» در روايات شيعه[7]
:
در منابعى چون كافى، غيبت طوسى و غيبت نعمانى حدود 5 روايت در مورد «قرقيسيا» مطرح شده است که بعضی از آن ها صحیح السند یا لااقل معتبر می باشد.
روایت اول قرقیسیا در منابع شیعه:«محمد بن يحيى، عن احمد بن محمد، عن ابن فضال، عن على بن عقبة، عن ابيه عن ميسر، عن ابى جعفر علیه السلام قال: يا ميسر! كم بينكم و بين قرقيسيا؟ قلت: هى قريب على شاطى ء الفرات فقال: أما إنّه سيكون بها وقعة لم يكن مثلها منذ خلق اللّه تبارك و تعالى السموات و الأرض و لا يكون مثلها ما دامت السموات و الأرض مأدبة للطير تشبع منها سباع الأرض و طيور السماء يهلك فيها قيس و لا يدعى لها داعية؛
میسر از امام باقر علیه السلام نقل می کند که فرمود: اى ميسر! مسافت ميان شما و منطقه قرقيسيا چه اندازه است؟ عرض كردم: فاصله چندانى نيست آن در كرانه فرات واقع است. فرمود: در آن جا رويدادى رخ خواهد داد كه از آغاز آفرينش آسمان و زمين به اراده خداى متعال، نظير نداشته و تا آسمان ها و زمين برقرارند چنين واقعه اى رخ نخواهد داد. آن ديار، عرصه ميهمانى پرندگان است كه درندگان زمين و پرندگان آسمان، از گوشت كشتگان؛ سير خواهند شد و در آن درگيرى، قبيله قيس نابود مى شوند و فريادخواهى نخواهند داشت.»
علّامه مجلسى با اين كه در رجال بسيار مسلّط است و خيلى سخت گير نيز هست، در مورد اين روايت مى گويد: «حسن على الأظهر»
بررسى دلالت روايت: از نظر دلالت روشن است كه كشتارى بى سابقه و بى نظيرى رخ مى دهد به گونه اى كه مانند آن وجود نداشته و نخواهد داشت.
علّامه مجلسى در ذيل همين روايت توضيحاتى مى دهد: قوله علیه السلام «و بين قرقيسيا» «كذا فى اكثر النسخ و الظاهر قرقيسيا بياء واحدة، قال الفيروزآبادى: قرقيسا- بالكسر- و يقصر: بلد على الفرات سمّى بقرقيسا بن طهمورث».
فیروز آبادی گوید: قرقیسیا شهری بر فرات است که ابن طهمورث آن را قرقیسیا نامید.
قوله علیه السلام «مأدبة الطير» «المأدبة- بضم الدال و كسرها- الطعام الذى يدعى إليه القوم. أى تكون هذه البلدة لكثرة لحوم القتلى فيها مأدبة للطيور».
مأدبه طعامی که قوم به سوی آن دعوت می شوند یعنی این شهر به جهت کثرت گوشت کشته شدگان، در آن طعام برای پرندگانی است که به آن دعوت شوند.
قوله علیه السلام «يهلك فيها قيس» «اى قبيلة بنى قيس و هى بطن من أسد»
مراد از قیس قبیله ی بنی قیس است.
قوله علیه السلام: «و لا تدعى لها داعية» «اى من لا يدعو أحد لنصر تلك القبيلة نفسا أو فئة تدعوا الناس إلى نصرهم أو تشفّع عند القاتلين و تدعوهم إلى رفع القتل عنهم و يمكن أن يقرء بتشديد الدال على بناء المعلوم. اى لا تدعى بعد قتلهم فئة تقوم و تطلب ثارهم و تدعوا الناس إلى ذلك؛
يعنى كسى جهت يارى آن قبيله، فرد يا گروهى را فرانخواند تا آنان مردم را براى يارى آن قبيله، فرابخوانند يا نزد كشندگان واسطه شوند تا دست از كشتار آن ها بردارند.- يا منظور اين باشد كه- پس از كشته شدن آنان، گروهى دست به قيام نزنند و مدعى خونخواهى آن ها گردند و مردم را نيز به آن قيام فراخوانند».
قوله علیه السلام: «هلّموا» «نداء للطيور و السباع [8]
؛
يعنى پرندگان و درندگان براى خوردن لاشه آنان فراخوانده مى شوند.»
اصل قرقيسيا، كركيسا است كه به معناى اعزام سواره نظام است. مأدبه نيز معنايى غير از سفره دارد و به طعامى مى گويند كه افراد به سوى آن دعوت مى شوند.
 

[1] احسن التقاسيم، المقدسي البشاري، ج1، ص122.

[2] مراصد الاطلاع علي اسماء الامكنه والبقاع، ابن عَبْد الْحَقّ، ج3، ص1080.

[3] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج42، ص163، ط دارالاحیاء التراث.

[4] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج41، ص173، ط دارالاحیاء التراث.

[5] شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، ج17، ص150.

[6] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج42، ص163، ط دارالاحیاء التراث.

[7] . روایات عامی قرقیسیا در جلسه نوزدهم مطرح می شود.

[8] مرآة العقول، العلامة المجلسی، ج26، ص324.