جلسه 1396/06/11

بسم الله الرحمن الرحیم



تجديد حكومت عباسيان قبل از ظهورمقدمه

موضوع : تجدید حکومت عباسیان قبل از ظهور
مقدمهیکی از مباحثی که در مورد مهدویت بسیار مطرح می شود، مسئله ی علامیت روی کار آمدن و به حکومت رسیدن مجدد بنی العباس[1]
است، به عبارت دیگر یکی از علامات حتمیه ی ظهور امام زمان را بازگشت حکومت عباسیون مطرح می کنند البته ادعای آنان، ادعائی بعید نمی باشد زیرا روایاتی بر این مطلب دلالت دارد لذا باید آن روایات را از جهت سند و دلالت مورد بررسی قرار داد تا حقیقت مطلب روشن شود.
عباسیون از نسل عبد الله بن عباس هستند که به نظر ما تنها انسان سالم در بین آن ها همین عبد الله بن عباس بود و دیگر عباسیون مورد مناقشه، بحث و رد هستند. عملکرد عباسیون در خونریزی و سفاکی و هتک حرمت اهل بیت علیهم السلام اگر بیشتر و بدتر از بنی امیة نباشد، کمتر از آن ها نیست. در حالی که به نام اهل بیت و با شعار (الرضا لآل محمد) بر سر کار آمدند.
عباسیون تاریخ ننگینی دارند، محمد کامل در مقدمه ی کتاب موطأ مالک می نویسد: اصلا سیاست عباسیون با امویون فرق نمی کرد. در این زمینه روایاتی وارد شده است که باید بررسی کنیم:
 
روایت اول:أخبرنا محمّد بن همام، قال: حدّثنا جعفر بن محمّد بن مالك، قال: حدّثنا الحسن بن علي بن يسار الثوري، قال: حدّثنا الخليل بن راشد، عن عليّ بن أبي حمزة، قال: زاملت[2]
أبا الحسن موسى بن جعفر عليهما السّلام بين مكة و المدينة، فقال لي يوما: يا عليّ، لو أنّ أهل السموات و الأرض خرجوا على بنى العبّاس لسقيت الأرض بدمائهم حتّى يخرج السفياني. قلت له: يا سيدي، أمره من المحتوم؟ قال: نعم، ثمّ أطرق هنيئة، ثمّ رفع رأسه، و قال: ملك بني العبّاس مكر و خدع، و يذهب حتّى يقال: لم يبق منه شي ء، ثمّ يتجدّد حتّى يقال: ما مرّ به شي ء[3]

علىّ بن أبي حمزه گويد: «بین مكّه تا مدينه همراه موسى بن جعفر علیهما السلام بودم، روزى به من فرمود: اى علىّ اگر همه اهل آسمانها و زمين بر بني عبّاس خروج كنند زمين از خون همه آنان سيراب مى شود تا آنگاه كه سفيانى خروج كند، به آن حضرت عرض كردم: اى سرور من امر او از حتميّات است؟ فرمود: آرى، سپس اندكى سر به زير افكند و بعد سر برداشت و فرمود: حكومت بني عبّاس حيله و نيرنگ است، از بين مى رود تا جايى كه گفته شود: ديگر چيزى از آن به جاى نمانده است، سپس دوباره شروع به شكل گيرى مى كند تا جايى كه گفته شود: چيزى بر سر آن نگذشته است».
امام علیه السلام می فرماید: آن ها تا زمان خروج سفیانی هستند. این عبارت امام دلالت دارد بر اینکه عباسیون هنوز هستند چون سفیانی هنوز خروج نکرده مگر اینکه گفته شود چند سفیانی هستند امّا سفیانی که جزء علامات حتمی ظهور امام زمان می باشد، یک نفر است بله چند نفر در تاریخ ادعای سفیانی بودن کردند.
قسمت پایانی این روایت مهم است که آن ها سقوط می کنند به گونه ای که چیزی از آن ها باقی نمی ماند ولی دوباره به حکومت می رسند به گونه ای که گفته می شود اصلا چیزی بر آن ها نبوده است.
 
منابع روایت:1. الغیبة، مرحوم نعمانی، ص302، ب18، ح9
2. اثبات الهداة، مرحوم نعمانی، ج3، ص740 از الغیبة نعمانی
3. بحار الانوار، مرحوم مجلسی، ج52، ص250 از الغیبة نعمانی
4. معجم احادیث الامام المهدی، ج5، ص408
 
بررسی سند روایت:أخبرنا محمّد بن همام، قال: حدّثنا جعفر بن محمّد بن مالك، قال: حدّثنا الحسن بن علي بن يسار الثوري، قال: حدّثنا الخليل بن راشد، عن عليّ بن أبي حمزة، قال:محمد بن همام: در اعتبار ایشان بحثی نمی باشد.
حسن بن علی بن یسار (یا بشار) الثوری:ایشان چه ابن یسار باشد و چه ابن بشار در کتب رجال ذکری از او نشده است.[4]
[5]

خلیل بن راشد: ایشان مهمل است.[6]

علی بن ابی حمزه بطائنی:
ایشان رئیس واقفیه می باشد البته به نظر ما روایات او مورد قبول است.
پس این روایت از جهت سند ضعیف می باشد لذا بیان یک مطلب اعتقادی طبق آن صحیح نمی باشد مگر اینکه روایات آن به حد استفاضه برسد.
 
دلالت روایت:این روایت از جهت دلالت صراحت در بازگشت عباسیان به حکومت دارد.
 
روایت دوم:أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْبَنْدَنِيجِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى الْعَلَوِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا علیه السلام أَصْلَحَكَ اللَّهُ إِنَّهُمْ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ السُّفْيَانِيَّ يَقُومُ وَ قَدْ ذَهَبَ سُلْطَانُ بَنِي الْعَبَّاسِ فَقَالَ كَذَبُوا إِنَّهُ لَيَقُومُ وَ إِنَّ سُلْطَانَهُمْ لَقَائِم [7]

 
حسن بن جهم می گويد: امام رضا علیه السلام را عرض كردم: خداوند امور شما را به صلاح گرداند آنان بازگو مي كنند كه سفيانى در حالى قيام مي كند كه بساط سلطنت بنى عبّاس برچيده شده باشد فرمود: دروغ مي گويند او قيام مي كند و بساط سلطنت آنان هنوز برپا است .
 
منابع روایت:1. الغیبة، مرحوم نعمانی، ص315، ب18، ح11
2. بحار الانوار، مرحوم مجلسی، ج52، ص251، ب25، ح139 از الغیبة نعمانی
3. مرحوم کاظمی، ص156 از الغیبة نعمانی
 
سند روایت:أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْبَنْدَنِيجِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى الْعَلَوِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَعلی بن احمد بندنیجی:
نظر ابن غضائری: سکن الرملة، ضعیف متهافت لایلتفت الیه او در نزدیکی حلب در منطقه ای به نام رمل ساکن بود. او ضعیف و روایات او متناقض است و به کلام او اعتنائی نمی شود. البته منسوب بودن این کتاب به غضائری نامشخص است لذا مرحوم خوئی می فرماید: این کتاب را قبول نداریم و آقا بزرگ تهرانی می فرماید: این کتاب مجعول دشمنان ما است البته نظر مرحوم مامقانی و مرحوم تستری در مورد این کتاب متفاوت است.
علامه ی حلی ایشان را در خلاصة الاقوال در باب دوم (باب ضعفاء) آورده است. البته علامه حلی و ابن داود نقلی که در مورد علی بن احمد بندنیجی کرده اند همان نص ابن غضائری است امّا بیان نکرده اند که از ابن غضائری نقل کرده اند.
پس علی بن احمد بندنیجی از ابن غضائری تضعیف دارد که در صورت پذیرش کتاب ابن غضائری ایشان ضعیف است و در صورت عدم قبول کتاب ابن غضائری، ایشان توثیق ندارد.

[1] بنی العباس حکومت طولانی ( از 132 تا 656 ه) داشتند.

[2] زاملت: کجاوه دو طرف دارد، کسی که ردیف طرف مقابل می نشیند را زاملة گویند یعنی رفیق راه.

[3] الغیبة للنعمانی، ص302، ب18، ح9.

[4] رجوع شود: تنقیح المقال فی علم الرجال، مامقانی، ج20، ص67.

[5] تنقیح المقال فی علم الرجال، مامقانی، ج20، ص275.

[6] رجوع شود: تنقیح المقال فی علم الرجال، مامقانی، ج26، ص25.

[7] الغيبة للنعماني، النعماني، محمد بن إبراهيم، ج1، ص303.