جلسه 1395/11/30

بسم الله الرحمن الرحیم



اصحاب امام زمان در دوران غيبت كبري

موضوع : اصحاب امام زمان در دوران غیبت کبری
ادامه روایات عامه در مورد ابدال:
روایت یازدهم:
الف) متن روایت
قالوا في الخبر: ثمّ تسير خيل السّفيانيّ تريد مكّة، تنتهي إلى موضع يقال له: بيداء، فينادي مناد من السّماء: يا بيداء، بيدي بهم فيخسف بهم، فلا ينجو منهم إلّا رجلان من كلب، يقلب وجوههما في أقفيتهما، يمشيان القهقرى على أعقابهما، حتّى يأتيا السّفيانيّ فيخبرانه، و يأتي البشير المهديّ و هو بمكّة، فيخرج معه اثنا عشر ألفا، فهم الأبدال و الأعلام، حتّى يأتي المباء (المياه خ ل) و يأسر السفيانيّ، و يغير على كلب لأنّهم أتباعه، و يسبي نساءهم، قالوا: فالخائب يومئذ من خاب عن غنائم كلب [1]
[2]

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: لشگر سفیانی به قصد مکه حرکت می کنند، به مکانی می رسند که به آن بیداء گفته می شود، پس منادی از آسمان ندا می دهد: ای بیداء، آن ها را نابود کن پس آن ها را فرو می برد، پس از آن ها کسی نجات پیدا نمی کند مگر دو نفر از قبیله ی کلب، صورت این دو بر می گردد، و به عقب راه می روند، تا اینکه نزد سفیانی می آیند پس او را با خبر می کنند، و بشیر نزد مهدی می آید و او در مکه است، پس همراه او دوازده هزار نفر خروج می کنند[3]
که ابدال و افراد شاخص از آن ها است تا اینکه به منطقه ی میاه می رسند و سفیانی را اسیر می گیرد و به قبیله ی کلب (در شام هستند) حمله می کند چون آن ها پیروان سفیانی هستند و زنان آن ها را اسیر می گیرد، گویند: خائب کسی است که از غنائم کلب محروم بماند.
طبق این روایت ابدال همان دوازده هزار نفری هستند که همراه امام علیه السلام خروج می کنند، و بیانگر این است که ابدال در هنگام ظهور در کنار حضرت هستند امّا این روایت نسبت به اینکه ابدال در دوران غیبت چه نقش و ارتباطی با امام زمان دارند، بیانی ندارد.
شاید موافق روایت ابن رزین خافقی باشد که از امیرالمؤمنینعلیه السلام نقل می کند: «یخرج المهدی فی اثنی عشر الفاً ان قلوا...» یعنی کمترین عددی که امام زمان با این عدد خروج می کند، دوازده هزار نفر است.[4]

ب) منابع روایت
1. البدء و التاريخ، احمد بن سهل بلخی، ج 2 ص 178- 179- و قال: و روي أنّ النبي صلی الله علیه و آله قال:
2. خريدة العجائب، ص 198- مرسلا، عن النبي صلی الله علیه و آله
3. معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام، ج 2، ص387
ج) بررسی سند روایت
احمد بن سهل بلخی (م322ه)
در مورد ایشان گفته اند:[5]
عالم، سلک فی مصنفاته طریق الفلاسفة، کان معلما لصبیان، ثم رفعه العلم الی رتبة علیة، له تألیفات: صور الاقالیم، بیان وجوه الحکمة من الاوامر و النواهی الشرعیة (کتاب العلم و التعلیم) ولی آقای بلخی (احمد بن سهل) بر فرض وثاقت و اعتبار او، روایت را مرسلا نقل می کند و پس از تتبع نامی از او در کتاب های رجالی نیافتم.
مفاد روایت هم این است که ابدال در ابتدای ظهور در کنار حضرت مهدی علیه السلام هستند و حضرت مهدی علیه السلام همراه آنان از مکه خارج می شود و این مطلب در روایات ما هم آمده که امام علیه السلام به تنهائی از مکه خارج نمی شوند تا اینکه حلقه تکمیل شود و حلقه را از ده هزار تا چهارده هزار نفر گفتند.
روایت دوازدهم:
الف) متن روایت
إذا سمع العائذ الّذى بمكّة الخسف خرج مع اثنى عشر ألفا، فيهم الأبدال حتّى ينزلوا إيلياء، فيقول الّذى بعث الجيش حين يبلغه الخبر من إيلياء: لعمر اللّه لقد جعل اللّه فى هذا الرجل عبرة. بعثت إليه ما بعثت، فساخوا فى الأرض. إنّ فى هذا لعبرة و نصرة. فيؤدى إليه السفيانى الطاعة. فيخرج حتّى يلقى كلبا، و هم أخواله، فيعيرونه بما صنع، و يقولون: كساك اللّه قميصا فخلعته! فيقول: ما ترون؟ أستقيله البيعة؟ فيقولون: نعم. فيأتيه إلى ايلياء فيقول: أقلنى فيقول له: أ تحبّ أن أقيلك؟ فيقول: نعم. فيقتله. ثمّ يقول: هذا رجل قد خلع طاعتى. فيأمر به عند ذلك، فيذبح على بلاطة باب ايلياء. ثمّ يسير إلى كلب فينهبهم. فالخائب من خاب يوم نهب كلب.
وقتى آن پناهنده به مكه (يعنى حضرت مهدى علیه السلام) خبر فرو رفتن در زمين بيدا را مى شنود با دوازده هزار نفر كه در ميان آنها ابدال نيز حضور دارند قيام مى كند و از مكه خارج مى شود تا آن كه در ايلياء (بیت المقدس) فرود آيد.
سفيانى كه اين خبر را مى شنود، مى گويد: به خدا سوگند، خداوند در اين مرد عبرتى قرار داده است من سپاهى مقتدر و مجهز را به سوى او فرستادم امّا در زمين فرو رفتند. اين امر مايه عبرت است. از اين رو سفيانى تسليم وى شده، پيروش مى گردد. او از آنجا بيرون مى رود تا آن كه به دايى هايش از طايفه كلب بر مى خورد. آنها او را سرزنش مى كنند و مى گويند: خدا پيراهن [سرورى و فرماندهى ] را بر تنت كرده بود امّا تو خود آن را بيرون آوردى!
مى گويد: نظر شما چيست؟ آيا بيعتش را پس دهم؟ مى گويند: آرى. سپس سفيانى به ايليا به نزد امام علیه السلام رفته و مى گويد: بيعتم را پس بگير. حضرت مى فرمايد: آيا چنين دوست مى دارى؟ مى گويد: آرى. امام بيعتش را از او بر مى دارد و سپس مى گويد: اين مرد از طاعت من خارج شده است. آنگاه دستور مى دهد در دروازه ايليا سرش را جدا كنند. سپس به سوى طايفه كلب رفته و غنايمى بدست مى آورد و محروم كسى است كه از آن غنايم، بى بهره بماند.
از این روایت استفاده می شود که ابدال در دوران ظهور نقش دارند و نقش آنان عمدتا در درگیری با طایفه ی کلب است و آن ها را سرکوب و کارشان را یکسره می کنند.
ب) منابع روایت
1. الفتن لابن حمّاد، ج 1 ص 347 ح 1002- حدثنا الوليد و رشدين، عن ابن لهيعة، قال:
حدثني أبو زرعة، عن محمد بن علي، قال: ... و لم يسنده إلى النبي صلی الله علیه و آله.
2. عقد الدرر، ص 121- أورده مرسلا، عن نعيم بن حمّاد.
3. القول المختصر، ص 97 ح 26- مختصر و با کمی تفاوت
4. عرف السيوطي، الحاوي، ج 2 ص 72- از فتن ابن حمّاد، با کمی تفاوت يسير
5. برهان المتّقي، ص 123 ب 4 ف 2 ح 32- از الفتن.
6. ملحقات إحقاق الحقّ، ج 29 ص 537- از عقد الدرر.
7. معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام، ج 2، ص390
ج) بررسی سند روایت
سند این روایت مشکل دارد و به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله منتهی نمی شود.
نتیجه:
از روایاتی که عامه در مورد ابدال نقل کردند، استفاده می شود که ابدال مثبت هستند و در دوران ظهور امام زمان علیه السلام هم نقش دارند و طبق دو روایت اخیر مسئولیت سنگین مبارزه با اساس ظلم و فساد که سفیانی باشد بر عهده ی آنان است.
ادامه روایات شیعه در مورد ابدال:[6]

روایت سیزدهم:
الطَّالَقَانِيُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْعَدَوِيِّ عَنْ يُوسُفَ بْنِ يَحْيَى الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ صَالِحِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حَفْصٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ حُصَيْبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: أَوْصَى رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام فَقَالَ يَا عَلِي ... وَ إِنْ جَامَعْتَهَا فِي لَيْلَةِ الْجُمُعَةِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ يُرْجَى أَنْ يَكُونُ وَلَداً بَدَلًا مِنَ الْأَبْدَالِ إِنْ شَاءَ اللَّه [7]

اگر در شب جمعه بعد از نماز عشاء با همسرت مقاربت کنی پس امید است که فرزند او بدلی از ابدال شود، اگر خداوند بخواهد.
روایت چهاردهم:
كتاب العتيق الغروي مُنَاجَاةُ مَوْلَانَا زَيْنِ الْعَابِدِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ:.. وَ اجْعَلْنَا بِخِدْمَتِكَ لِلْعِبَادِ وَ الْأَبْدَالِ فِي أَقْطَارِهَا طُلَّاباً وَ لِلْخَاصَّةِ مِنْ أَصْفِيَائِكَ أَصْحَاباً وَ لِلْمُرِيدِينَ الْمُتَعَلِّقِينَ بِبَابِكَ أَحْبَابا[8]

خدایا ما را جزء کسانی قرار بده که دنبال یافتن و شناخت ابدال در اقطار زمین باشند و جزء اصحاب اوصیاء تو باشند و ..
مفاد این روایت هم این است که ابدال چهره ی مثبتی هستند.
روایت پانزدهم:
عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله يَقُولُ: إِذَا كَانَ عِنْدَ خُرُوجِ الْقَائِمِ يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ أَيُّهَا النَّاسُ قُطِعَ عَنْكُمْ مُدَّةُ الْجَبَّارِينَ وَ وَلِيَ الْأَمْرَ خَيْرُ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ فَالْحَقُوا بِمَكَّةَ فَيَخْرُجُ النُّجَبَاءُ مِنْ مِصْرَ وَ الْأَبْدَالُ مِنَ الشَّامِ وَ عَصَائِبُ الْعِرَاقِ رُهْبَانٌ بِاللَّيْلِ لُيُوثٌ بِالنَّهَارِ كَأَنَّ قُلُوبَهُمْ زُبَرُ الْحَدِيدِ فَيُبَايِعُونَهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ ...[9]

 
حذیفه گوید: شنیدم پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می فرماید: هنگام خروج قائم منادی از آسمان ندا می دهد: ای مردم حکومت جبارین تمام شد و امور به دست بهترین امت محمد است پس به مکه ملحق شوید، پس نجباء از مصر و ابدال از شام و عصائب عراق خروج می کنند که شب ها به عبادت و روز مانند شیر می جنگند گویا قلوب آن ها آهن است پس بین رکن و مقام با امام بیعت می کنند.

[1] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام.، ج 2، ص387

[2] معجم أحاديث الإمام المهدي ع، الشيخ علي الكوراني العاملي، ج1، ص503.

[3] این دوازده هزار نفر از نقاط مختلف جهان هستند چون اهل مکه از همان ابتدا با پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام. مشکل داشتند

[4] الملاحم و الفتن، ابن طاووس، ص65.

[5] معجم مولفین، ج1، ص240.

[6] . قبلا سه روایت شیعی در مورد ابدال در جلسات 44 و 45 و 48 مطرح شده است.

[7] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج 100، ص280، ط مؤسسةالوفاء .

[8] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج 91، ص128، ط مؤسسةالوفاء. به نقل از اختصاص شیخ مفید، ص208، فی اثبات الائمة الاثنی عشر

[9] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج 52، ص304، ط مؤسسةالوفاء.