جلسه 1395/11/02

بسم الله الرحمن الرحیم



اصحاب امام زمان در دوران غيبت كبري

موضوع : اصحاب امام زمان در دوران غیبت کبری
مقدمه:
بحث ما در مورد اصحاب امام زمان در دوران ظهور به اتمام رسید. بحث را در دو محور یکی اصحاب امام زمان در دوران غیبت کبری و دیگری اصحاب امام زمان در دوران غیبت صغری ادامه می دهیم.
آیا اینگونه که بعضی ترسیم می کنند، صحیح است که امام زمان در یکی از جزائر به تنهائی به سر می برند یا اینکه چنین نیست بلکه ایشان هر لحظه در یک مکان است و تمام دنیا در اختیار ایشان است و یاران و اصحابی هم دارند.
در مورد اصحاب امام زمان در دوران غیبت کبری در سه محور زیر به بررسی می پردازیم:
1. حضرت خضر علیه السلام
2. عدد خاصی (سی نفر) که بیان شده همیشه با حضرت هستند.
3. رجال الغیب، ابدال و اوتاد که چه کسانی هستند و در دوران غیبت چه ارتباطی با امام زمان دارند.
حضرت خضر علیه السلام:
در مورد ایشان از مجموع آنچه که از روایات استفاده می شود این است که ایشان در دوران غیبت کبری مونس و از اصحاب و ملازمین امام علیه السلام می باشد. اما در مورد نقش ایشان در دوران ظهور امام زمان ، در روایات مطلبی بیان نشده است. البته در کتب اهل سنت نقل شده است که ایشان با دجال درگیر می شود و دجال ایشان را اعدام می کند و ایشان دوباره زنده می شود.
در کتب ما در مورد ایشان چنین نقل شده که در دوران هر یک از ائمه علیهم السلام بوده است و با هر کدام از آنان ارتباط داشته است. و گفته شده است که حضرت خضر علیه السلام یک انسان معمولی بود که ریاضت ها داشت و خداوند عز و جل هم در رحمت خود را به روی او باز کرد.
مرحوم مدرس می فرماید:[1]

نامش تاليا بن ملكا بن عامر بن ارفحشد بن سام بن نوح است . ایشان هر جا که می نشست، آنجا سبز و خرم می شد و به هر چوبی تکیه می داد، سبز می شد لذا به او خضر گفتند. بعضی او را همان الیاس نبی دانستند اما اصح آن است که ایشان غیر از الیاس نبی است. کار حضرت خضر این است که کسانی را که راه گم کردند، راهنمائی می کند. او پسر پادشاه بود، پادشاه برای او دختر باکره ای را به زنی گرفت، امّا او پس از چند روز به وظیفه ی زناشویی عمل نکرد، پس از آن برای او زنی غیر باکره گرفتند، بازهم به او نزدیک نشد. پدر او عصبانی شد و خانه را بر سرش آتش زد، او غائب شد و همیشه به سیاحت می گذراند. در ایام اسکندر، یاقوت قیمتی داشت که به نور آن یاقوت لشگر را راه می برد. در ظلمات به چشمه ی آب حیات رسید، از آن آب آشامید لذا تا به حال زنده است و سبز شدن چوب های خشک از رسیدن و تماس با بدن او، از تأثیرات همان آب حیات است. بعضی گفتند این معجزه ی او است. حضرت خضر و حضرت الیاس علیهما السلام همیشه این دعا را می خواندند:
َ بِسْمِ اللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا يَصْرِفُ السُّوءَ إِلَّا اللَّهُ بِسْمِ اللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا يَسُوقُ الْخَيْرَ إِلَّا اللَّهُ بِسْمِ اللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ مَا يَكُونُ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ بِسْمِ اللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ بِسْمِ اللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِين .
سه بار این دعا را خواندن روز و شام برای محفوظ ماندن از حرق و غرق و لقمه در گلو گرفتن است.
حضرت خضر مونس امام زمان
روایت اول
الف) متن روایت
حَدَّثَنَا الْمُظَفَّرُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الْمُظَفَّرِ الْعَلَوِيُّ الْعُمَرِيُّ السَّمَرْقَنْدِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ عَلِيَّ بْنَ مُوسَى الرِّضَا علیهما السلام يَقُولُ إِنَّ الْخَضِرَ علیه السلام شَرِبَ مِنْ مَاءِ الْحَيَاةِ فَهُوَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يُنْفَخَ فِي الصُّورِ وَ إِنَّهُ لَيَأْتِينَا فَيُسَلِّمُ فَنَسْمَعُ صَوْتَهُ وَ لَا نَرَى شَخْصَهُ وَ إِنَّهُ لَيَحْضُرُ حَيْثُ مَا ذُكِرَ فَمَنْ ذَكَرَهُ مِنْكُمْ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْهِ وَ إِنَّهُ لَيَحْضُرُ الْمَوْسِمَ كُلَّ سَنَةٍ فَيَقْضِي جَمِيع الْمَنَاسِكِ وَ يَقِفُ بِعَرَفَةَ فَيُؤَمِّنُ عَلَى دُعَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ سَيُؤْنِسُ اللَّهُ بِهِ وَحْشَةَ قَائِمِنَا فِي غَيْبَتِهِ وَ يَصِلُ بِهِ وَحْدَتَهُ.[2]

حسن بن على بن فضال گويد از امام رضا علیه السلام شنيدم فرمود: به راستى خضر علیه السلام از آب حيات نوشيد و زنده است و نميرد تا دميدن در صور او نزد ما مى آيد و بر ما سلام مى دهد و آوازش را بشنويم و خودش را نبينيم و او هرجا نامبرده شود حاضر گردد و هر كدام شما نام او را برد بر او سلام دهد. او هر سال در موسم حج حاضر گردد و همه مناسك را بجا آرد و در عرفه وقوف كند و بر دعاى مؤمنان آمين گويد و خدا به او وحشت قائم ما را در حال غيبت بزدايد و تنهائى او را مبدل به وصلت كند.
حضرت خضر طبق این روایت جزء اصحاب امام زمان می باشد.
ب) منابع روایت
1. کمال الدین، ج2، ص390، ب38، ح4
2. الدر النظیم از امام حسن عسگری مرسلا متن همان کمال الدین است
3. اثبات الهداة، ج3، ص480 بعض روایت را از کمال الدین نقل می کند.
4. حلیة الابرار، ج2، ص383 از کمال الدین و ص690
5. بحار الانوار، ج52، ص152 از کمال الدین با کمی تفاوت
6. منتخب الاثر، ص262

[1] کتاب جنات الخلود، ص9 (فرغ عن تعلیفه 1128هج).

[2] كمال الدين و تمام النعمه، شیخ صدوق، ج 2، ص390.