جلسه 1395/08/23

بسم الله الرحمن الرحیم



اصحاب امام زمان در زمان ظهور

اصحاب امام زمان در زمان ظهور
شعیب بن صالح (صالح بن شعیب)
یکی دیگر از کسانی که از ایشان تحت عنوان یکی از اصحاب امام زمان در بعضی روایات یاد شده، شعیب بن صالح می باشد. البته در مورد ایشان از طرق اهل بیت علیهم السلام یک روایت است که آن هم از جهت سند مشکل دارد، عمده ی روایات در مورد ایشان از طرق عامه است و بیشتر آن در کتاب فتن ابن حماد است.
روایت 1:
ثم قال: يا جابر إذا صاح الناقوس، و كبس الكابوس، و تكلّم الجاموس، فعند ذلك عجائب و أي عجائب، إذا أنارت النار ببصرى[1]
، و ظهرت الراية العثمانية[2]
بوادي سوداء، و اضطربت البصرة و غلب بعضهم بعضا، و صبا كل قوم إلى قوم، و تحرّكت عساكر خراسان، و تبع شعيب بن صالح التميمي من بطن الطالقان[3]
، و بويع لسعيد السوسي بخوزستان، و عقدت الراية لعماليق كردان، و تغلبت العرب على بلاد الأرمن و السقلاب، و أذعن هرقل بقسطنطينة لبطارقة سينان، فتوقعوا ظهور مكلم موسى من الشجرة على الطور،[4]
[5]
[6]

پس حضرت امیر المومنین علیه السلام فرمودند: ای جابر، هنگامی که...
و نیروها از خراسان حرکت کنند، و شعیب بن صالح تمیمی از بطن طالقان سر در آورد، و...
این روایت را فقط حافظ برسی در مشارق انوار الیقین آن هم به صورت مرسل نقل می کند، می فرماید:
و من خطبة له عليه السّلام تسمّى التطنجية، ظاهرها أنيق، و باطنها عميق، فليحذر قارئها من سوء ظنّه، فإن فيها من تنزيه الخالق ما لا يطيقه أحد من الخلائق، خطبها أمير المؤمنين عليه السّلام بين الكوفة و المدينة
یکی از خطب امیر المومنین علیه السلام که به تطنجیه نامیده شده است، ظاهر آن زیبا، و باطن آن ژرف و عمیق است، پس کسی که آن را قرائت می کند، باید بر حذر باشد از سوء ظن به آن، بدرستی که در آن از تنزیه خالق از آنچه که احدی از خلائق طاقت ندارد، وجود دارد، این خطبه را امیر المومنین علیه السلام بین کوفه و مدینه خواندند.
این روایت را تنها حافظ رجب برسی نقل کرده است و حر عاملی در ایقاظ من الهجعه بخشی از این روایت را از مشارق نقل می کند.
در غالی بودن یا نبودن حافظ اختلاف است، مرحوم امینی از ایشان دفاع می کند و اشکالاتی را که به ایشان وارد کرده اند رد می کند. به هر حال نسبت به ایشان بحث است، البته به نظر ما فرمایشات علامه امینی رحمه الله مورد پذیرش و ایشان مورد قبول است، البته مشکل ارسال روایت باقی می ماند.
الفاظی هم در این روایت است که معنای آن ها مشخص نیست مانند: کابوس، سقلاب و همچنین اسامی نا آشنائی چون سعید سوسی در این روایت می باشد.
روایاتی وجود دارد که ایشان از فرماندهان لشکر خراسانی است که سال ظهور حضرت مهدی ظاهر می شود و زمینه ساز ظهور خواهد بود و شعیب جزء همین لشکر است.
روایت 2:
قال نعيم: حدّثنا ابو عمر صاحب لنا من اهل البصرة عن ابن لهيعة، حدّثني عبد الوهّاب بن حسین عن محمّد بن ثابت عن أبيه عن الحارث عن ابن مسعود عن النبيّ صلّى اللّه عليه و سلّم :
قال رسول الله صلی الله علیه و آله: تكون وقعة بالزوراء ، قالوا : يا رسول الله ، وما الزوراء ؟ قال : مدينة بالمشرق بين أنهار يسكنها شرار خلق الله ، وجبابرة من أمتي ، تقذف بأربعة أصناف من العذاب : بالسيف ، وخسف ، وقذف ، ومسخ ، وقال صلى الله عليه وسلم : إذا خرجت السودان طلبت العرب ينكشفون حتی يلحقوا ببطن الارض أو قال ببطن الاردن فبينما هم كذلك ، إذ خرج السفياني في ستين وثلاثمائة راكب ، حتى يأتي دمشق ، فلا يأتي عليه شهر حتى يبايعه من كلب ثلاثون ألفا ، فيبعث جيشا إلى العراق فيقتل بالزوراء مائة ألف ، وينحدرون إلى الكوفة فينهبونها فعند ذلك تخرج راية من المشرق يقودها رجل من بني تميم يقال له شعيب بن صالح ، فيستنقذ ما في أيديهم من سبي أهل الكوفة ويقتلهم ، و...[7]
[8]

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: درگیری و جنگی در زوراء اتفاق می افتد گفتند: ای پیامبر خدا زوراء کجا است؟ فرمودند: شهری در مشرق است که بین نهرها است، شرار خلق خداوند در آن ساکن هستند، به چهار بلا گرفتار می شوند: جنگ، فرورفتگی، سنگباران و مسخ و فرمودند: سودانی ها اعراب را تعقیب می کنند تا اینکه به بطن اردن ملحق می شوند، در این تعقیب اند که سفیانی همراه 360 سواره نظام خروج می کند تا اینکه به دمشق می آید و قبیله ی کلب که سی هزار نفرند با او بیعت می کنند؛ لشکری را به عراق می فرستد پس در بغداد صد هزار نفر را می کشد بعد به کوفه می آیند، آن را غارت می کنند پس در این موقع پرچمی از مشرق خروج می کند که پرچمدار آن مردی از بنی تمیم است که به او شعیب بن صالح گفته می شود و او هر چه اسیر در دست سفیانی ها است را نجات می دهد و آن ها را می کشد...
بررسی سند روایت:
سند این روایت مشکل دارد:
ابن حماد: از نظر ما معتبر نیست.
ابو عمر: ابن حماد از ابو عمر نقل می کند و می گوید او یکی از دوستان ما در بصره بود؛ آیا همین مقدار کفایت می کند؟ لذا ایشان مجهول است.
ابن لهیعه: ایشان را تأیید نمی کنند؛ ایشان در مصر بود، لیث بن سعد به مصر رفت تا در آنجا شیعه زدائی کند و خیلی ها را عوض کرد تنها سه خانواده از او تأثیر نپذیرفتند که یکی ایشان بود که گاهی لیث او را از مسجد بیرون می کرد اما به هر حال ایشان در مصادر ما به عنوان شخصیت معتبری نیامده است، گفته اند عامی است البته از محدثین عامه افراد بسیاری هستند که به اهل بیت علیهم السلام علاقه مند هستند.
حارث همدانی: مشکلی ندارد.
عبدالله بن مسعود: ایشان با امیر المومنین علیه السلام بیعت نکرد و با دیگران بیعت کرد لذا ایشان مورد اشکال است.

[1] بصری منطقه ای در شام است، مبرک الناقة، آنجائی که جریان ملاقات بحیراء اتفاق افتاد که اشاره به نبوت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله داشت در سفری که پیامبر صلی الله علیه و آله. برای تجارت به شام داشتند

[2] رایت عثمانیه اشاره است به جریان سفیانی.

[3] طالقان: در ایران غرب تهران هست و در افغانستان هم طایقان است.

[4] مشارق انوار الیقین، حافظ رجب البرسی، ج1، ص266.

[5] الایقاظ من الهجعة، ص375.

[6] معجم احادیث الامام المهدی، شیخ علی کورانی عاملی، ج3، ص27.

[7] معجم احادیث الامام المهدی، شیخ علی کورانی عاملی، ج1، ص355.

[8] السنن الواردة فی الفتن و غوائلها، ج5، ص1109 و ص596.