جلسه 1395/02/12

بسم الله الرحمن الرحیم



اصحاب امام زمان در زمان ظهور / ادامه بررسي روايات مربوط به سيد حسني

موضوع: اصحاب امام زمان در زمان ظهور / ادامه بررسی روایات مربوط به سید حسنی
بحث در مورد اصحاب امام زمان علیه السلام بود که در مورد سید حسنی دو روایت بیان شد که دلالت بر فرماندهی او در زمان ظهور داشت که هر دوی آن ها ضعیف بودند، و به استناد این دو روایت نمی توان ثابت کرد که ایشان جزء فرماندهان امام علیه السلام می باشد و حال آنکه بعضی چنین گمان کرده اند که نه تنها ایشان در زمان ظهور مقرب و جزء فرماندهان است، بلکه در دوران غیبت هم ما باید از او تبعیت کنیم در حالی که یک روایت و حتی یک سطر و کمتر آن در لزوم تبعیت از سید حسنی در دوران غیبت نداریم حتی بر فرض آنکه ایشان در دوران غیبت شخصیتی مثبت باشد.
روایت 3
أَخْبَرَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ الْمُحَمَّدِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَالِكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ بُنَانٍ الْخَثْعَمِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى بْنِ الْمُعْتَمِرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ
أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ قَالَ يَدْخُلُ الْمَهْدِيُّ الْكُوفَةَ وَ بِهَا ثَلَاثُ رَايَات
قَدِ اضْطَرَبَتْ بَيْنَهَا فَتَصْفُو لَهُ فَيَدْخُلُ حَتَّى يَأْتِيَ الْمِنْبَرَ وَ يَخْطُبُ وَ لَا يَدْرِي النَّاسُ مَا يَقُولُ مِنَ الْبُكَاءِ وَ هُوَ قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله كَأَنِّي بِالْحَسَنِيِّ وَ الْحُسَيْنِيِّ وَ قَدْ قَادَاهَا فَيُسَلِّمُهَا إِلَى الْحُسَيْنِيِّ فَيُبَايِعُونَهُ فَإِذَا كَانَتِ الْجُمُعَةُ الثَّانِيَةُ قَالَ النَّاسُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ الصَّلَاةُ خَلْفَكَ تُضَاهِي الصَّلَاةَ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ الْمَسْجِدُ لَا يَسَعُنَا فَيَقُولُ أَنَا مُرْتَادٌ لَكُمْ فَيَخْرُجُ إِلَى الْغَرِيِّ فَيَخُطُّ مَسْجِداً لَهُ أَلْفُ بَابٍ يَسَعُ النَّاسَ عَلَيْهِ أَصِيصٌ وَ يَبْعَثُ فَيَحْفِرُ مِنْ خَلْفِ قَبْرِ الْحُسَيْنِ علیه السلام لَهُمْ نَهَراً يَجْرِي إِلَى الْغَرِيَّيْنِ حَتَّى يُنْبَذَ فِي النَّجَفِ وَ يَعْمَلُ عَلَى فُوَّهَتِهِ قَنَاطِرَ وَ أَرْحَاءَ فِي السَّبِيلِ وَ كَأَنِّي بِالْعَجُوزِ وَ عَلَى رَأْسِهَا مِكْتَلٌ فِيهِ بُرٌّ حَتَّى تَطْحَنَهُ بِكَرْبَلَاءَ
امام باقر علیه السلام فرموده است: حضرت مهدىعلیه السلام وارد كوفه مى شود، در حالى كه در آن شهر سه پرچم برقرار است که بین آن ها اختلاف است و كوفه به تصرف او در مى آيد و وارد آن شهر مى شود و بر فراز منبر كوفه خطبه مى خواند و مردم از كثرت صداى گريه نمى فهمند كه چه مى گويد.
و آن قول رسول الله صلی الله علیه و آله است که گویا حسنی و حسینی با هم پرچمی را افراشته اند و حسنی پرچم را به حسینی می دهد و با او بیعت می کند.
پس چون جمعه دوم فرا رسد، مردم به ایشان گویند: نماز جماعت به امامت شما همچون نماز به امامت رسول الله صلی الله علیه و آله می باشد و در مسجد جا نمی باشد پس می فرماید: در فکر برای شما هستم پس به سمت نجف اشرف خارج می شود و نقشه ی مسجدی که دارای هزار درب باشد را می کشند که وسعت تمامی مردم را دارد، نورانیت و ابهت خاصی دارد و سپس فرمان مى دهد از پشت حرم حسينى نهرى تا نجف حفر كنند، آنچنان كه آب به نجف برسد و بر آن نهر پلها بسته و كنار آن آسيابها احداث مى شود و گويى زنانى فرتوت را مى بينم كه زنبيلهاى گندم بر سر گرفته و به آسيابها مى آورند و بدون دريافت مزد براى آنان آرد مى شود.
منابع روایت
1. الغیبة، شیخ طوسی، ص468
2. صراط المستقیم، عاملی نباطی، ج2، ص264
3. منتخب الانوار المضیئه، نیلی نجفی، ص391
4. اثبات الهدات، شیخ حر عاملی، ج3، ص513
5. بحار الانوار، ج52، ص330
6. بشارت الاسلام، ص225
7. معجم الاحادیث المهدی علیه السلام، ج4، ص469
سند روایت
از جهت سند ابراهیم بن بنان خثعمی مهمل است البته روایاتی که نقل می کند، روایات محکم و سدیدی است.
دلالت روایت
از این روایت فرمانده بودن حسنی استفاده نمی شود و دارای ابهام است که حسنی و حسینی مطرح در روایت با هم چگونه اند، با هم هستند یا بر علیه هم می باشند و دارای چه سابقه ای می باشند.
پس این روایت اولا ضعف سندی دارد و ثانیا دلالت آن روشن نیست و با روایات دیگر معارض است؛ چون در روایت دیگر محل ملاقات را وادی القری (حجاز) بیان می کند اما در این روایت کوفه را بیان می کند و همچنین با روایت زیر نیز معارض است:
روایت 4
عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ يَعْقُوبَ السَّرَّاجِ قَالَ:
قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام مَتَى فَرَجُ شِيعَتِكُمْ قَالَ فَقَالَ إِذَا اخْتَلَفَ وُلْدُ الْعَبَّاسِ وَ وَهَى سُلْطَانُهُم وَ طَمِعَ فِيهِمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَطْمَعُ فِيهِمْ وَ خَلَعَتِ الْعَرَبُ أَعِنَّتَهَا وَ رَفَعَ كُلُّ ذِي صِيصِيَةٍ صِيصِيَتَهُ وَ ظَهَرَ الشَّامِيُّ وَ أَقْبَلَ الْيَمَانِيُّ وَ تَحَرَّكَ الْحَسَنِيُّ وَ خَرَجَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ بِتُرَاثِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فَقُلْتُ مَا تُرَاثُ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله قَالَ سَيْفُ رَسُولِ اللَّهِ وَ دِرْعُهُ وَ عِمَامَتُهُ وَ بُرْدُهُ وَ قَضِيبُهُ وَ رَايَتُهُ وَ لَامَتُهُ وَ سَرْجُهُ حَتَّى يَنْزِلَ مَكَّةَ فَيُخْرِجَ السَّيْفَ مِنْ غِمْدِهِ وَ يَلْبَسَ الدِّرْعَ وَ يَنْشُرَ الرَّايَةَ وَ الْبُرْدَةَ وَ الْعِمَامَةَ وَ يَتَنَاوَلَ الْقَضِيبَ بِيَدِهِ وَ يَسْتَأْذِنَ اللَّهَ فِي ظُهُورِهِ
فَيَطَّلِعُ عَلَى ذَلِكَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَيَأْتِي الْحَسَنِيَّ فَيُخْبِرُهُ الْخَبَرَ فَيَبْتَدِرُ الْحَسَنِيُّ إِلَى الْخُرُوجِ فَيَثِبُ عَلَيْهِ أَهْلُ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ وَ يَبْعَثُونَ بِرَأْسِهِ إِلَى الشَّامِيِّ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ فَيُبَايِعُهُ النَّاسُ وَ يَتَّبِعُونَهُ وَ يَبْعَثُ الشَّامِيُّ عِنْدَ ذَلِكَ جَيْشاً إِلَى الْمَدِينَةِ فَيُهْلِكُهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ دُونَهَا وَ يَهْرُبُ يَوْمَئِذٍ مَنْ كَانَ بِالْمَدِينَةِ مِنْ وُلْدِ عَلِيٍّ علیه السلام إِلَى مَكَّةَ فَيَلْحَقُونَ بِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ وَ يُقْبِلُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ نَحْوَ الْعِرَاقِ وَ يَبْعَثُ جَيْشاً إِلَى الْمَدِينَةِ فَيَأْمَنُ أَهْلُهَا وَ يَرْجِعُونَ إِلَيْهَا[1]

يعقوب سراج گويد: بامام صادق علیه السلام عرض كردم: فَرَج شيعيان شما چه وقت است؟ فرمود:
هنگامى كه ميان فرزندان عباس اختلاف افتد و پايه هاى سلطنتشان سست شود، و طمع بندد در سلطنت آنان كسى كه طمع در آنها نداشت و عرب زنجيرهاى اسارت خود را پاره كند (و از زير بار سلطه سلاطين بيرون رود) و هر نيرومندى قدرت خود را آشكار سازد، و آن شامى ( مقصود سفيانى است) ظهور كند، و يمانى بيايد، و حسنى جنبش كند، و صاحب الامر علیه السلام آنچه را از رسول خدا صلی الله علیه و آله باو ارث رسيده بردارد و از مدينه بمكه رود.
عرض كردم: آنچه از رسول خدا صلی الله علیه و آله به او ارث رسيده چيست؟ فرمود: شمشير رسول خدا و زره و عمامه و برد و چوب دستى و پرچم و سلاح و زين مخصوص او است.
آنها را بردارد تا به مكه درآيد پس شمشير را از غلاف بيرون كشد و زره را بپوشد، و پرچم را برافرازد و بُرد و عمامه را در بر كند و چوب دستى مخصوص را به دست گيرد، و از خداوند براى ظهور خويش اذن طلبد، اين جريان را برخى از نزديكانش مطلع گردند و به نزد حسنى روند و او را مطلع سازند[2]
حسنى قيام كند، اهل مكه[3]
بر او بشورند و او را بكشند و سرش را براى شامى بفرستند، در اين وقت صاحب الامر ظاهر گردد و مردم با او بيعت كنند و از او پيروى كنند.
در اين وقت شامى لشكرى به مدينه فرستد و خداى عز و جل لشكر مزبور را پيش از رسيدن به مدينه (بیداء الآن داخل شهر است) نابود كند، در آن هنگام هر كه از فرزندان على علیه السلام كه در مدينه سكونت دارد به مكه فرار كند و به صاحب الامر بپيوندد.
حضرت صاحب الامر بسوى عراق حركت كند و لشكرى بمدينه فرستد تا مردم مدينه امنيت يابند و بدان جا باز گردند.
طبق این روایت که روایت صحیحی هم می باشد، حسنی در همان ابتدای ظهور کشته می شود و امام زمان علیه السلام را هم نمی بیند.
منابع روایت
1. الکافی، ج8، ص224
2. الغیبه، مرحوم نعمانی، ص278 با کمی اختلاف در سند
3. بحار الانوار، ج52، ص301 از کافی
4. بشارة الاسلام، ص133
5. معجم الاحادیث المهدی علیه السلام، ج5، ص234 از کافی
دلالت روایت
این روایت دلالت دارد بر اینکه اولا حسنی بر امام علیه السلام سبقت می گیرد، ثانیا اصلا بیعتی با امام ندارد و ثالثا کشته می شود و منافات داشت با روایات دیگر مانند روایتی که بیان می دارد که او با امام ملاقات می کند و از ایشان درخواست نشانه کرده و تسلیم حضرت می شود، قائل شدن به تعدد حسنی هم مشکلی را حل نمی کند چون به هر حال حسنی اثبات نمی شود و این روایات ثابت کننده ی شخصی که از زمینه سازان ظهور و از فرماندهان حضرت به نام حسنی، نمی باشد.

[1] الکافی، ج8، ص224.

[2] این مورد قبول نمی تواند باشد که خواص حضرت که از امر ظهور او با خبر شوند عناصر نفوذی باشند.

[3] اهل مکه از ابتدا با رسول الله صلی الله علیه و آله و اهل بیت ایشان دشمنی داشته و تا زمان ظهور هم بر آن دشمنی باقی هستند. هنگامی که امیر المومنین علیه السلام از مکه به طرف عراق خارج شد، پنج نفر با ایشان همراه بودند که سه نفر آن از خاندان ایشان بود و زمانی هم که امام حسین علیه السلام. ار آن به طرف کربلا خارج شدند یک نفر همراه ایشان نشدند بلکه ایشان را تعقیب کردند و درگیری به وجود آوردند در حالی که در جنگ جمل همگی آنان همراه آن زن شدند