جلسه 1395/02/06

بسم الله الرحمن الرحیم



اصحاب امام زمان در زمان ظهور

موضوع: اصحاب امام زمان در زمان ظهور
مقدمه
در بعضی از روایات از کسانی نام برده شده است که اصلا در منابع اولیه سابقه ای برای آن ها نیست مانند: خراسانی و حسنی و یمانی البته در مورد حسنی نقل شده که گروه او کلا منحرف هستند و اعتقاد به مهدویت او دارند و خود او هم تا قبل از ملاقات با امام زمان علیه السلام منحرف است و ادعای مهدویت دارد و بعد از دیدن علائم و معجزاتی از امام علیه السلام ایمان می آورد ولی عده ی کثیری از یاران حسنی( قریب چهل هزار نفر) علی رغم ایمان فرمانده ی خود، ایمان نمی آورند و اصحاب مصاحف هستند و نسبت سحر و جادو به امام علیه السلام می دهند و با وجود اینکه اما آنها را مدت سه روز نصیحت می کنند، طغیان شان بیشتر می شود پس امامعلیه السلام دستور قتل شان را صادر می کند و همگی کشته می شوند. امام علیه السلام به اصحاب شان می فرماید: قرآنهای آنان را برندارید و بگذارید همین قرآن برایشان مایه ی حسرت باشد همچنان که آن را تبدیل کردند و تغییر دادند و تحریف کردند و به آنچه در آن بود عمل نکردند.
حال سوال این است که چرا چنین کسانی را زیاد مطرح کنیم البته در حد علامت می باشند، یمانی یکی از علامات قطعیه است اما لزومی به طرح و تطهیر و بزرگ نشان دادن آن ها در حد جایگزین فقها و مراجع در دوران قبل از ظهور نمی باشد با توجه به اینکه ما نسبت به یمانی هیچ روایت و سابقه ای نداریم در صورتی که برای ولایت فقیه و اطاعت از مرجعیت ده ها روایت داریم در حالی که در مورد اطاعت از یمانی ممکن است یک روایت باشد.
روایت چهاردهم
فرماندهی عقیل و حارث
الف) متن روایت
قال امیر المومنین علیه السلام: يفتح له خراسان، و يطيعه أهل اليمن، و تقبل الجيوش أمامه یکون همدان وزرائه و خولان جیوشه، و حمیر اعوانه و مضر قواده و یکثر الله جمعه بالتمیم و یشد ظهره بقیس و یصیر و رایته امامه و علی مقدمته عقیل و علی ساقته الحارث
امیر المومنین علیه السلام فرمودند: خداوند برای او خراسان را فتح می کند، و یمنی ها او را اطاعت کنند و لشکریان به ایشان ملحق می شوند، و طایفه ی همدان وزرای او و خولان لشکریان او و حمیر یاران او و مضر فرماندهان او و خداوند جمع آن ها را به قبیله ی تمیم زیاد کند و پشت او را به قیس محکم و پرچم او پیشاپیش او و فرمانده ی مقدم لشکر او عقیل[1]
و بر ساقه لشکر او حارث است.
ب) منابع روایت
این روایت در هیچ یک از کتب فریقین نیامده است و تنها کتاب عقد الدرر سلمی مقدسی (قرن هشتم هجری) از امیر المومنین علیه السلام در سال 33 هجری در بصره نقل می کند.
1. عقد الدرر، سلمی مقدسی، ص126
2. برهان، متقی هندی، ص78 از عقد الدرر
3. فرائد فوائد الفکر، مرعی،
4. هدیة الندیة
5. العطر الوردی، سیوطی
6. الزام الناصب، حائری، ج2، ص178 ایشان سند ارائه می دهد:
الريحان الأوّل: في الخطبة التي خطبها في البصرة المعروفة بخطبة البيان
حدّثنا محمّد بن أحمد الأنباري قال: حدّثنا محمد بن أحمد الجرجاني قاضي الري قال: حدّثنا طوق بن مالك عن أبيه عن جدّه عن عبد اللّه بن مسعود رفعه إلى عليّ بن أبي طالب عليه السّلام
مرحوم حائری یزدی آن را به عنوان خطبة البیان نقل می کند ولی مرحوم مقدسی به این عنوان نمی آورد. خطبة البیان هم از لحاظ سند و هم از جهت دلالت مورد بحث است.
مرحوم والد ما در کتاب الشیعة و الرجعة[2]
در مورد این خطبه می فرمایند:
اعلم ان هذه الخطبة الشریفة ذکرناها عن بعض اجلاء المحدثین عن محمّد بن أحمد الأنباري عن محمد بن أحمد الجرجاني قاضي الري عن طوق بن مالك عن أبيه عن جدّه عن عبد اللّه بن مسعود رفعه إلى عليّ بن أبي طالب عليه السّلام :
لمّا تولّى الخلافة بعد الثلاثة أتى إلى البصرة فرقي جامعها و خطب الناس خطبة ذهلت منها العقول و قشعرت منها الجلود، فلمّا سمعوا منه ذلك أكثروا البكاء و النحيب و علا الصراخ،
قال: و كان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم قد أسرّ إليه السرّ الخفي الذي بينه و بين اللّه عزّ و جلّ فلأجل ذلك انتقل النور الذي كان في وجه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم إلى وجه علي ابن أبي طالب عليه السّلام قال: و مات النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلم في مرضه الذي أوصى فيه لعلي أمير المؤمنين عليه السّلام و كان قد أوصى أمير المؤمنين عليه السّلام أن يخطب الناس خطبة البيان فيها علم ما كان و ما يكون إلى يوم القيامة
قال: فأقام أمير المؤمنين عليه السّلام بعد موت النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلم صابرا على ظلم الامّة إلى أن قرب أجله و حان وصاية النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلم بالخطبة التي تسمّى خطبة البيان فقام أمير المؤمنين عليه السّلام بالبصرة ورقي المنبر و هي آخر خطبة خطبها فحمد اللّه و أثنى عليه و ذكر النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلم
فقال: أيّها الناس أنا و حبيبي محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلم كهاتين و أشار بسبابته و الوسطى و لو لا آية في كتاب اللّه لنبأتكم بما في السماوات و الأرض و ما في قعر هذا فما يخفى عليّ منه شي ء و لا تعزب كلمة منه و ما اوحي إليّ بل هو علم علمنيه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم، لقد أسرّ لي ألف مسألة في كلّ مسألة ألف باب و في كلّ باب ألف نوع، فاسألوني قبل أن تفقدوني،
اسألوني عمّا دون العرش أخبركم و لو لا أن يقول قائلكم: إنّ علي بن أبي طالب عليه السّلام ساحر كما قيل في ابن عمّي، لأخبرتكم بمواضع أحلامكم و بما في غوامض الخزائن (المسائل) و لأخبرتكم بما في قرار الأرض
قلت الی هنا ذکرت بهذا السند
ابن مسعود گوید: هنگامی که امیر المومنین علیه السلام عهده دار خلافت شدند، به بصره تشریف آوردند و خطبه خواندند[3]
خطبه ای که از آن عقل ها متحیر شد و بدن ها لرزید پس چون آن را شنیدند بسیار گریه کردند و فریادها بلند شد،
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به من سری فرموده بودند آن سری که بین خود و خدای خودش بود، و به خاطر این نور رسول الله صلی الله علیه و آله به علی بن ابی طالب منتقل شد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در آن بیماری که وصیت کردند علی جانشین ایشان باشد، رحلت فرمودند. یکی از وصیت های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به امیر المومنین علیه السلام این بود که شما خطبه ی خطبة البیان را بخوان که در این خطبه علم ما کان و ما یکون تا روز قیامت می باشد.
پس امیر المومنین علیه السلام بعد از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله صابر بر ظلم امت بودند تا اجل امام علیه السلام رسید و زمان وصیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرا رسیده بود که آن خطبه ای بود که به خطبة البیان نامیده شد پس امیر المومنین علیه السلام در بصره به منبر رفته و خطبه خواندند و آن آخرین خطبه ای بود که (به این تفصیل) خواندند پس حمد و ثنای الهی را بجا آوردند و یادی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله کردند
و فرمودند: ای مردم من و حبیبم محمد صلی الله علیه و آله مانند این دو و اشاره به دو انگشت خود کردند و اگر در قرآن آیه ای نبود به شما خبر می دادم که در آسمان ها و قعر زمین چیست پس از آن چیزی بر من مخفی نیست و کلمه ای از آن بر من پوشیده نیست البته به من وحی نمی شود لکن آن علمی است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به من یاد دادند، ایشان به من هزار مساله تعلیم دادند که در هر یک از آن هزار باب و در هر بابی هزار نوع است پس قبل از آنکه مرا از دست بدهید از من سوال کنید از مادون عرش سوال کنید به شما خبر می دهم. اگر نبود در بین شما قائلی که بگوید علی بن ابی طالب ساحر است همچنان که در مورد پسر عمم گفته شد هر آینه به شما در مورد خواب هایتان و آنچه در پیچیده ی از مسائل شما است خبر می دادم.
تا اینجا را مرحوم والد ما به این سند نقل می کند.
ج) سند روایت
ایشان روایت را مرسل نقل می کند.
البته مضامین این روایت در ضمن روایات دیگری از ائمه علیهم السلام نقل شده است البته بخشی از آن هم نمی تواند مورد قبول باشد مثلا در اینکه مدینه افضل از شام است هیچ شکی نیست چون بدن مطهر اشرف مخلوقات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را در بردار دارد و بعضی از اهل سنت نیز در مقایسه مکه و مدینه، مدینه را بر مکه برتری داده اند ( پس برای آن ها برتری کربلا بر مکه نباید شگفتی داشته باشد، چون حسین علیه السلام پاره تن پیامبرصلی الله علیه و آله است) اما در این روایت محوریت و مرکزیت حکومت را به دمشق می دهد و آن را به عنوان بهترین شهر معرفی می کند و دلیل هم می آورد که چون در آن آثار انبیاء و بقایای صالحان است؛ در حالی که در مدینه خود رسول الله صلی الله علیه و آله و خود صالحان همچون امام مجتبی علیه السلام و دیگر ائمه معصومانعلیهم السلام هستند.
همچنین بیان می کند که هیچ جا از فتنه در امان نیست مگر دمشق و بر دشمنانش یاری شده است، اگر می توانی جایی به اندازه یک گوسفند خوابیده زمین در دمشق داشته باشی، داشته باش چون آن بهتر است از ده باغ در مدینه ی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و هر انسان خوبی از عراق به شام می رود و هجرت می کند.
متن این روایت منطبق با روایات ما نیست و نشان می دهد که در این روایت حق و باطل را با هم خلط کردند.
 

[1] مراد عقیل برادر امیر المومنین علیه السلام. نمی باشد

[2] ج1، ص146.

[3] این نقلابن مسعود دچار اشکال است زیرا او سال 32 فوت شده در حالی که خلافت امام 36 بوده چطور می توانسته درک کند مگر اینکه گفته شود این ابن مسعود دیگری است.