جلسه 1394/12/16

بسم الله الرحمن الرحیم



بررسي نقش زنان در زمان پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله

روایت امام صادق علیه السلام بیانگر دو مطلب بود یکی حضور 13 زن در بین یاران امام زمان که نه نفر از آن ها را نام بردند و ما آن ها را بررسی کردیم. مطلب دوم در مورد نقش آن زنان بود که امام صادقعلیه السلام فرمودند که نقش آن ها مداوای مجروحان است؛ همچنان که زمان رسول الله صلی الله علیه و آله چنین بود. ما به بررسی نقش زنان در زمان ظهور با توجه به نقش زنان در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می پردازیم.
موضوع :بررسی نقش زنان در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
1. حضرت فاطمه علیها السلام
محمد بن مسلمه[1]
می گوید: عده ای در جنگ احد به دنبال آب رفتند، 14 زن مأموریت داشتند که بروند آب پیدا کنند و حضرت زهرا علیها السلام هم همراه آن ها بود.[2]

2. ام عطیه
ام عطیه در هفت غزوه شرکت کرده است و یکی از کارهای او معالجه مجروحین بود.[3]
او می گوید: یکی از وظائف من نگهداری وسائل رزمندگان بود[4]

3. ام ابیه
یکی از شش زنی بود که داوطلبانه به خیبر آمدند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از او سؤال کردندکه برای چه آمدید و به اجازه چه کسی آمدید؟ ام ابیه وقتی آثار ناراحتی را در چهره ی پیامبر اکرم دیدصلی الله علیه و آله گفت: ما مقداری دارو از مدینه آوردیم و می خواهیم مجروحین را معالجه کنیم. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آن ها اجازه داد و کار آن ها در جبهه معالجه ی مجروحین و آشپزی بود.[5]

4. ام ایمن
در همه ی جنگ ها شرکت می کرد و کار او معالجه مجروحین بود.
5. حمّنه
ایشان در جبهه ها شرکت می کرد و مسئولیت او رساندن آب به مجروحین و مداوای آن ها بود و شوهر و برادر و دائی او در جنگ شهید شد.[6]

6. ربیعه بنت المعوذ
ایشان معالجه ی مجروهین به عهده اش بود و گاهی هم مجروحان را به نقطه امن جابجا می کرد.[7]

7. ام زیاد
ایشان جزء همان شش زنی بود که به خیبر برای معالجه مجروحین رفتند.
8. امیة بنت قیس
ایشان پس از هجرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مسلمان شد. می گوید: ما با جمعی از زنان قبیله ی غفار نزد پیامبر اکرم آمدیم و گفتیم: می خواهیم همراه شما برای معالجه مجروحین به جبهه بیائیم و آنچه بتوانیم انجام دهیم. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله خوشحال شدند و با شرکت آنان در جبهه موافقت کردند.[8]

9. لیلای غفاریه
می گوید: همیشه با پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای مداوای مجروحین به جبهه می رفتم.
10. ام سلیم
ایشان وظیفه آب رسانی به نیروها را در جنگ احد داشت و در جنگ حنین هم با اینکه حامله بود شرکت کرد.[9]

11. معاذه غفاریه
کار ایشان معالجه ی مجروحین و بیماران بود.[10]

12. ام سنان اسلمیه
زمانی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به طرف خیبر حرکت کردند به ایشان عرض کرد که من دوست دارم برای مداوای مجروحین و بیماران و حفظ وسائل و آب آوردن همراه شما بیایم، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هم موافقت کردند و فرمودند: با همسر من (ام سلمه) باش.[11]

13. ام سلیط
خلیفه دوم می گوید: مشک ها را پر آب می کرد و بر روی دوش خود به جبهه می آورد و ابزار همراه ما را تعمیر می کرد.[12]

14. نسیبه
ایشان به همراه شوهر و دو فرزندش در جنگ احد شرکت کردند و چند مسئولیت داشت: آب رسانی به جبهه، رساندن آب به مجروحین، در جنگ احد وقتی بسیاری فرار کردند او ایستاد و 12 ضربه خورد و فرزندان او به شهادت رسیدند.[13]

نقل شده که ایشان دید مدعیان خلافت فرار می کنند به آن ها گفت: لااقل سلاحتان را بگذارید و بروید. اسلحه ها را می انداختند و فرار می کردند ولی ایشان تا آخر ایستاد.
15. انیسه دختر عدی
ایشان نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد وگفت: پسرم عبدالله در جنگ بدر شرکت داشت و در روز احد کشته شد، به من اجازه می دهید بدن او را نزد خود در مدینه بیاورم؟ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اجازه دادند. ایشان هم فرزندش را به همراه شهید دیگری به نام مجدر بن زیاد به مدینه آورد.
مواردی که ذکر شد نمونه ای از کارها و نقش های زنان در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بود که اختصاص به مداوا نداشت و در زمان امام زمان نیز چنین خواهد بود.
ادامه بررسی اصحاب امام زمان در زمان ظهور
نام بعضی از اصحاب امام زمان در روایات آمده است که بعضی از آن ها شناخته شده اند و در مورد بعضی دیگر شناخت کمتری داریم یا اصلا مطلبی در مورد آن ها نمی باشد. ما در ادامه به بررسی اصحابی که نام آن ها در روایات برده شده است، می پردازیم.
روایت هشتم
جبیر خابور[14]

وَ مِنْهَا: أَنَّ عَبْدَ الْحَمِيدِ بْنَ أَبِي الْعَلَاءِ الْأَزْدِيَ رَوَى عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ إِنَّ جُبَيْرَ الْخَابُورِ كَانَ صَاحِبَ بَيْتِ مَالِ مُعَاوِيَةَ وَ كَانَتْ لَهُ أَمٌّ عَجُوزٌ بِالْكُوفَةِ كَبِيرَةٌ فَقَالَ لِمُعَاوِيَةَ إِنَّ لِي أُمّاً بِالْكُوفَةِ عَجُوزاً اشْتَقْتُ إِلَيْهَا فَأْذَنْ لِي حَتَّى آتِيَهَا فَأَقْضِيَ مِنْ حَقِّهَا مَا يَجِبُ عَلَيَّ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ مَا تَصْنَعُ بِالْكُوفَةِ فَإِنَّ فِيهَا رَجُلًا سَاحِراً كَاهِناً يُقَالُ لَهُ عَلِيُّ بْن أَبِي طَالِبٍ وَ مَا آمَنُ أَنْ يَفْتِنَكَ فَقَالَ جُبَيْرٌ مَا لِي وَ لِعَلِيٍّ إِنَّمَا آتِي أُمِّي فَأَزُورُهَا وَ أَقْضِي حَقَّهَا فَأَذِنَ لَهُ فَقَدِمَ جُبَيْرٌ إِلَى عَيْنِ التَّمْرِ وَ مَعَهُ مَالٌ فَدَفَنَ بَعْضَهُ فِي عَيْنِ التَّمْرِ وَ قَدْ كَانَ لِعَلِيٍّ مَنَاظِرُ فَأَخَذُوا جُبَيْراً بِظَاهِرِ الْكُوفَةِ وَ أَتَوْا بِهِ عَلِيّاً فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهِ قَالَ لَهُ يَا جُبَيْرَ الْخَابُورِ أَمَا إِنَّكَ كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ اللَّهِ زَعَمَ لَكَ مُعَاوِيَةُ أَنِّي كَاهِنٌ سَاحِرٌ قَالَ إِي وَ اللَّهِ قَالَ ذَلِكَ مُعَاوِيَةُ ثُمَّ قَالَ وَ مَعَكَ مَالٌ قَدْ دَفَنْتَ بَعْضَهُ فِي عَيْنِ التَّمْرِ قَالَ صَدَقْتَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ كَانَ ذَلِكَ قَالَ عَلِيٌّ علیه السلام يَا حَسَنُ ضُمَّهُ إِلَيْكَ فَأَنْزَلَهُ وَ أَحْسَنَ إِلَيْهِ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ دَعَاهُ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ إِنَّ هَذَا يَكُونُ فِي جَبَلِ الْأَهْوَازِ فِي أَرْبَعَةِ آلَافٍ مُدَجَّجِينَ فِي السِّلَاحِ فَيَكُونُونَ مَعَهُ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَيُقَاتِلُ مَعَه .[15]

امام صادق علیه السلام می فرماید: شخصى به نام جبير، خزانه دار معاويه بود و مادر پيرى داشت كه در كوفه زندگى مى كرد. روزى به معاويه گفت:مادر پيرم در كوفه است و دلم براى او تنگ شده است، اجازه بدهيد بروم و او را ملاقات كنم و حق مادرى را ادا نمايم.
معاويه گفت: در كوفه چه كار مى كنى؟ چون در آنجا مرد ساحرى است كه به او «على بن ابى طالب» مى گويند و مى ترسم تو را فريب دهد! جبير گفت: من با على چه كار دارم، مى روم و مادرم را زيارت مى كنم و بر مى گردم. معاويه اجازه داد. جبير آمد تا به عين التمر رسيد. و مقدار پولى كه همراه آورده بود در آنجا دفن كرد. مأموران على علیه السلام او را گرفتند و پيش آن حضرت آوردند.
وقتى كه چشم على علیه السلام به او افتاد، فرمود: اى جبير! تو گنجى از گنجهاى خدا هستى معاويه به تو گفته است كه من ساحر هستم. جبير گفت: به خدا سوگند! همين طور است.
امام فرمود: پيش تو مقدارى پول بود كه قسمتى از آن را در عين التمر، مخفى كردى. جبير گفت: «درست مى فرماييد يا امير المؤمنين!».
سپس حضرت على علیه السلام به امام حسن فرمود: يا حسن! او را به خانه خود ببر و به او نيكى كن.
فرداى آن روز، على علیه السلام او را صدا كرد و فرمود: در زمان رجعت او از طرف كوه اهواز با چهار هزار سواره مسلح مى آيد و كنار قائم اهل بيت علیه السلام مى جنگد.
در مورد ایشان غیر از این روایت مطلب دیگری نیست.

[1] ایشان کسی است که حکام مدینه اگر کسی را می خواستند ترور کنند او را یا خالد بن ولید را یا هر دو را می فرستادند.

[2] مغازی واقدی، ج1، ص240.

[3] مسند ابو عوانه، ج4، ص331.

[4] واقدی، ج1، ص270.

[5] اصابه ابن حجر عسقلانی، ج4، ص433.

[6] طبقات ابن سعد.

[7] اسد الغابة ج5، ص451.

[8] اسد الغابة، ج5، ص405.

[9] طبقات ابن سعد، ج8، ص425.

[10] . اعلام النساء، ج5، ص16.

[11] . ریاحین الشریعه، ج3، ص410.

[12] . بخاری، ج12، ص153.

[13] . واقدی، ج.

[14] الخرائج و الجرائح، ج1، ص185.

[15] . الخرایج و الجرائح، ج1، ص185.