جلسه 1394/12/11

بسم الله الرحمن الرحیم



بررسي شخصيت زنان ذكر شده در روايت هفتم

موضوع: بررسی شخصیت زنان ذکر شده در روایت هفتم
ادامه بررسی شخصیت ام ایمن
4. ام ایمن، در کمال معرفت
ذهبی نقل می کند: وقتی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله رحلت کردند، ام ایمن بسیار گریه می کرد، به او گفتند: چرا اینقدر گریه می کنی؟ گفت: من خودم می دانستم که روزی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله رحلت می کنند، گریه می کنم برای اینکه با رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وحی قطع شد.
ایشان در این حد از معرفت است که اعتقاد کامل به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و به اینکه کلام ایشان وحی است، دارد و با رحلت ایشان مردم از این فیض محروم شدند، در مقابل هم کسی که در حضور پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بحث می کند و متعه ی حج را قبول نمی کند، خارج شدن از احرام صلح حدیبیه را قبول نمی کند، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله امر می کنند قلم و دوات بیاورید بی احترامی به ساحت مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می کند و کسانی را که پای منبر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله احادیث حضرت را تقریر می کنند، نهی می کند که چرا هر چه از پیامبرصلی الله علیه و آله می شنوی می نویسی؟! پیامبر هم بشر است و گاهی از روی عصبانیت حرفی می زند.
5. ام ایمن، مدافع رسول الله صلی الله علیه و آله
ام ایمن در جبهه ها حضور فعال داشت و مسلمانان را به جهاد تشویق می کرد. در ادامه ذهبی می گوید: در جنگ حنین وقتی می خواست تشویق کند می گفت: سبت الله اقدامکم یعنی ثبت الله اقدامکم (چون حبشی ها بعضی حروف را نمی توانستند تلفظ کنند). پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: شما نمی خواهد (این جمله را) بگوئی و تشویق کنی! تعبیر کردن آن بر تو سخت است.
6. ام ایمن، پرستار رسول الله صلی الله علیه و آله
در کتاب شریف بحار الانوار در مورد ایشان آمده است[1]
:
و قال عبد المطلب لأم أيمن و كانت تحضن رسول الله ص يا بركة لا تغفلي عن ابني فإن أهل الكتاب يزعمون أن ابني نبي هذه الأمة
عبد المطلب به ام ایمن در حالی که از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سنین کودکی نگهداری می کرد، فرمودند:
ای برکة از فرزندم غفلت نکن پس بدرستی که اهل کتاب اعتقاد دارند که او پیامبر این امت است.
7. ام ایمن، مدافع امیر المؤمنین علیه السلام
ایشان عمری را در دفاع از پیامبر اکرم گذراند و پس از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هم مدافع امیر المؤمنین علیه السلام در برابر غاصبان خلافت بود، در بحار الانوار آمده است[2]
که زمانی که علی علیه السلام را برای بیعت با ابوبکر به مسجد آوردند[3]
(به صورت ملبب: یقه گرفتن و کشاندن را گویند)
وَ أَقْبَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ حَاضِنَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فقال [فَقَالَتْ ] يَا أَبَا بَكْرٍ مَا أَسْرَعَ مَا أَبْدَيْتُمْ حَسَدَكُمْ وَ نِفَاقَكُمْ فَأَمَرَ بِهَا عُمَرُ فَأُخْرِجَتْ مِنَ الْمَسْجِدِ وَ قَالَ مَا لَنَا وَ لِلنِّسَاء
ام ایمن حاضنه ی رسول الله صلی الله علیه و آله به طرف حکام مدینه رو کرد و فرمود: ای ابوبکر چه زود درون خود را، حسادت و نفاق تان را آشکار کردید پس عمر دستور داد که از مسجد او را بیرون کنند و گفت: ما را به زن ها چه کار است.
8. ام ایمن، موثق ترین زن نزد حضرت فاطمه علیها السلام
فَلَمَّا نُعِيَ إِلَى فَاطِمَةَ علیها السلام نَفْسُهَا أَرْسَلَتْ إِلَى أُمِ أَيْمَنَ وَ كَانَتْ أَوْثَقَ نِسَائِهَا عِنْدَهَا وَ فِي نَفْسِهَا فَقَالَتْ يَا أُمَ أَيْمَنَ إِنَّ نَفْسِي نُعِيَتْ إِلَيَّ فَادْعِي لِي عَلِيّاً فَدَعَتْهُ لَهَا
وقتی که لحظات آخر عمر شریف حضرت فاطمه علیها السلام شد، به دنبال ام ایمن که موثق ترین زنان نزد ایشان بود، فرستادند پس حضرت زهرا علیها السلام فرمودند: من احساس می کنم که دیگر لحظات آخر عمر من است، برو علی را به نزد من بخوان پس چنین کردم.
9. ام ایمن، شاهد فاطمه ی اطهرعلیها السلام
مرحوم نمازی نقل می کند[4]
:
هی التی استشهدت بها الصدیق فی امر الفدک امّا ردّوا شهادتها لانّها امرأة اعجمیا
هنگامی که فدک را غصب کردند حضرت زهرای اطهر علیها السلام ایشان را به عنوان شاهد در امر فدک قرار دادند و شهادت ایشان را به خاطر اینکه زنی اعجمی است، نپذیرفتند.
10. ام ایمن، محرم اسرار پیامبر اکرم[5]
صلی الله علیه و آله
كامل الزيارات عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَّامٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيِّ عَنْ عِيسَى بْنِ أَبِي شَيْبَةَ الْقَاضِي عَنْ نُوحِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ قُدَامَةَ بْنِ زَائِدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ععلیهما السلام بَلَغَنِي يَا زَائِدَةُ أَنَّكَ تَزُورُ قَبْرَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَحْيَاناً فَقُلْتُ إِنَّ ذَلِكَ لَكَمَا بَلَغَكَ فَقَالَ لِي فَلِمَا ذَا تَفْعَلُ ذَلِكَ وَ لَكَ مَكَانٌ عِنْدَ سُلْطَانِكَ الَّذِي لَا يَحْتَمِلُ أَحَداً عَلَى مَحَبَّتِنَا وَ تَفْضِيلِنَا وَ ذِكْرِ فَضَائِلِنَا وَ الْوَاجِبِ عَلَى هَذِهِ الْأُمَّةِ مِنْ حَقِّنَا فَقُلْتُ وَ اللَّهِ مَا أُرِيدُ بِذَلِكَ إِلَّا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَا أَحْفِلُ بِسَخَطِ مَنْ سَخِطَ وَ لَا يَكْبُرُ فِي صَدْرِي مَكْرُوهٌ يَنَالُنِي بِسَبَبِهِ فَقَالَ وَ اللَّهِ إِنَّ ذَلِكَ لَكَذَلِكَ فَقُلْتُ وَ اللَّهِ إِنَّ ذَلِكَ لَكَذَلِكَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً وَ أَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَالَ أَبْشِرْ ثُمَّ أَبْشِرْ ثُمَّ أَبْشِرْ فَلَأُخْبِرَنَّكَ بِخَبَرٍ كَانَ عِنْدِي فِي النُّخَبِ الْمَخْزُونِ إِنَّهُ لَمَّا أَصَابَنَا بِالطَّفِّ مَا أَصَابَنَا وَ قُتِلَ أَبِي وَ قُتِلَ مَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ وُلْدِهِ وَ إِخْوَتِهِ وَ سَائِرِ أَهْلِهِ وَ حُمِلَتْ حَرَمُهُ وَ نِسَاؤُهُ عَلَى الْأَقْتَابِ يُرَادُ بِنَا الْكُوفَةُ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ صَرْعَى وَ لَمْ يُوَارَوْا فَيَعْظُمُ ذَلِكَ فِي صَدْرِي وَ يَشْتَدُّ لِمَا أَرَى مِنْهُمْ قَلَقِي فَكَادَتْ نَفْسِي تَخْرُجُ وَ تَبَيَّنَتْ ذَلِكَ مِنِّي عَمَّتِي زَيْنَبُ بِنْتُ عَلِيٍّ الْكُبْرَى فَقَالَتْ مَا لِي أَرَاكَ تَجُودُ بِنَفْسِكَ يَا بَقِيَّةَ جَدِّي وَ أَبِي وَ إِخْوَتِي فَقُلْتُ وَ كَيْفَ لَا أَجْزَعُ وَ أَهْلَعُ وَ قَدْ أَرَى سَيِّدِي وَ إِخْوَتِي وَ عُمُومَتِي وَ وُلْدَ عَمِّي وَ أَهْلِي مُضَرَّجِينَ بِدِمَائِهِمْ مُرَمَّلِينَ بِالْعَرَاءِ مُسَلَّبِينَ- لَا يُكَفَّنُونَ وَ لَا يُوَارَوْنَ وَ لَا يُعَرِّجُ عَلَيْهِمْ أَحَدٌ وَ لَا يَقْرَبُهُمْ بَشَرٌ كَأَنَّهُمْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنَ الدَّيْلَمِ وَ الْخَزَرِ فَقَالَتْ لَا يَجْزَعَنَّكَ مَا تَرَى فَوَ اللَّهِ إِنَّ ذَلِكَ لَعَهْدٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى جَدِّكَ وَ أَبِيكَ وَ عَمِّكَ وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ أُنَاسٍ مِنْ هَذِه الْأُمَّةِ- لَا تَعْرِفُهُمْ فَرَاعِنَةُ هَذِهِ الْأَرْضِ وَ هُمْ مَعْرُوفُونَ فِي أَهْلِ السَّمَاوَاتِ أَنَّهُمْ يَجْمَعُونَ هَذِهِ الْأَعْضَاءَ الْمُتَفَرِّقَةَ فَيُوَارُونَهَا وَ هَذِهِ الْجُسُومَ الْمُضَرَّجَةَ وَ يَنْصِبُونَ لِهَذَا الطَّفِّ عَلَماً لِقَبْرِ أَبِيكَ سَيِّدِ الشُّهَدَاءِ لَا يَدْرُسُ أَثَرُهُ وَ لَا يَعْفُو رَسْمُهُ عَلَى كُرُورِ اللَّيَالِي وَ الْأَيَّامِ وَ لَيَجْتَهِدَنَّ أَئِمَّةُ الْكُفْرِ وَ أَشْيَاعُ الضَّلَالَةِ فِي مَحْوِهِ وَ تَطْمِيسِهِ فَلَا يَزْدَادُ أَثَرُهُ إِلَّا ظُهُوراً وَ أَمْرُهُ إِلَّا عُلُوّاً فَقُلْتُ وَ مَا هَذَا الْعَهْدُ وَ مَا هَذَا الْخَبَرُ فَقَالَتْ حَدَّثَتْنِي أُمُّ أَيْمَن ...
قَالَتْ زَيْنَبُ فَلَمَّا ضَرَبَ ابْنُ مُلْجَمٍ لَعَنَهُ اللَّهُ أَبِي ع وَ رَأَيْتُ أَثَرَ الْمَوْتِ مِنْهُ قُلْتُ لَهُ يَا أَبَهْ حَدَّثَتْنِي أُمُ أَيْمَنَ بِكَذَا وَ كَذَا وَ قَدْ أَحْبَبْتُ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْكَ فَقَالَ يَا بُنَيَّةِ الْحَدِيثُ كَمَا حَدَّثَتْكِ أُمُ أَيْمَنَ وَ كَأَنِّي بِكِ وَ بِبَنَاتِ أَهْلِكِ سَبَايَا بِهَذَا الْبَلَدِ أَذِلَّاءَ خَاشِعِينَ- تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَصَبْراً صَبْراً فَوَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ مَا لِلَّهِ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ يَوْمَئِذٍ وَلِيٌّ غَيْرُكُمْ وَ غَيْرُ مُحِبِّيكُمْ وَ شِيعَتِكُم
نيز در كتاب: كامل الزياره از پدر قدامة بن زائده روايت مي كند كه گفت: حضرت على بن الحسين علیه السلام به من فرمود: اى زائده! اين طور بمن رسيده كه گاه گاهى قبر حضرت ابى عبد اللَّه الحسين علیه السلام را زيارت مي كنى؟ گفتم: همين طور است كه شنيده اى. فرمود: چرا اين عمل را انجام مي دهى، در صورتى كه پيش سلطان خود منزلت و مقامى دارى!؟ همان سلطان تو كه احدى را بر محبت و فضيلت و ذكر فضائل ما و آن حقى كه از ما بر اين امت واجب است وادار نمي كند.
گفتم: بخدا قسم منظور من از زيارت امام حسين علیه السلام غير از خدا و رسول خدا صلی الله علیه و آله چيزى نيست و باكى از سختى ندارم هر امر ناپسندى بدين جهت دچار من شود در نظرم بزرگ نيست. آن حضرت سه مرتبه فرمود: آرى همين طور است من هم سه مرتبه گفتم: آرى همين طور است. سپس آن بزرگوار سه مرتبه فرمود: مژده باد تو را اكنون من بتو خبرى مي دهم كه نزد من است:
هنگامى كه ما در كربلا دچار آن مصائب شديم و پدرم و آن افرادى كه از قبيل: فرزندان و برادران و ساير اهل بيتش شهيد شدند و زنان و اهل و عيالش را بر شتران سوار كردند و ما را بطرف كوفه حركت دادند من نظر كردم و اجساد آنان را روى زمين ديدم كه بخاك سپرده نشده اند اين موضوع بنظرم خيلى بزرگ آمد و آرامش از جانم براى اين جنايتى كه آنان كرده بودند ربود، نزديك بود جان از بدنم خارج شود، وقتى عمه ام زينب كبرا علیها السلام از اين موضوع آگاه شد فرمود:
براى چيست كه مى بينم مي خواهد روح از بدنت خارج شود، اى یادگار جد و پدر و برادرانم! گفتم: چگونه جزع و فزع نكنم در صورتى كه جسد پدر بزرگوارم، برادرانم، عموهايم، عموزادگانم و اهل بيتم غرقه بخون خود شده اند، اجسادشان برهنه، لباسشان به تاراج رفته، بدنشان كفن نشده و بخاك سپرده نشده اند، احدى توجه به ايشان نمى کند، بشرى نزديك آنان نمي رود. گويا: ايشان از اهل ديلم و خزر باشند!؟ حضرت زينب علیها السلام فرمود: مبادا اين منظره دلخراش تو را دچار جزع و فزع نمايد! بخدا قسم اين پيش آمد يك عهد و پيمانى است از پيامبر خدا با جد و پدر و عموى تو. خدا تعهدى از گروهى از اين امت گرفته كه ستمكاران و قلدران زمين آنان را نمى شناسند. ولى ايشان نزد اهل آسمانها معروفند. آنان هستند كه اين اعضاء پراكنده را جمع مي كنند و اين اجساد غرقه بخون را بخاك مى سپارند در اين كنار فرات پرچمى براى قبر مقدس پدرت سيد الشهداء نصب مي كنند كه تا شب و روز برقرار باشند اثر آن كهنه و رسم آن محو نخواهد شد.
حتما پيشوايان كفر و تابعين ضلالت فعاليت هائى مي كنند كه اثر و ساختمان قبر پدرت را محو و نابود كنند. ولى جز بر ظهور و علو اثر و امر آن چيزى افزوده نخواهد شد.
من به عمه ام گفتم: آن تعهد و آن خبر چيست؟ فرمود: ام ايمن براى من گفت:...
زينب كبرا علیها السلام مي فرماید: هنگامى كه ابن ملجم بر فرق پدرم ضربت زد و من اثر موت را بر آن حضرت مشاهده نمودم به آن بزرگوار گفتم: ام ايمن براى من چنين و چنان گفت: من دوست دارم گفته هاى ام ايمن را از تو بشنوم فرمود: اى دختر من! حديثى كه ام ايمن براى تو گفته صحيح است.
گويا: من تو و دختران اهل بيت تو را در اين شهر كوفه اسير و ذليل و خاشع مى بينم. شما مي ترسيد از اينكه مبادا مردم شما را بربايند. صبر كنيد صبر كنيد! بحق آن خدائى كه دانه را مي شكافد و بشر را مى آفريند در آن روز غير از شما و دوستان و شيعيان شما دوستى در روى زمين براى خدا نخواهد بود.
نتیجه:
ام ایمن یک شخصیت معمولی نبود، با ائمه علیهم السلام بزرگ شده است. پرستاری و حضانت رسول الله صلی الله علیه و آله و امام حسین علیه السلام را به عهده داشته است. سوابق درخشان او: جهاد او ، مواضع او، دفاع او از امیر المؤمنین علیه السلام و فاطمه ی زهرا علیها السلام و محرم اسرار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بودن همه نشان از این دارد که این زن شایستگی این را دارد که رجعت کند و در خدمت امام زمان باشد.
 

[1] بحار الانوار، ج15، ص402.

[2] بحار الانوار، ج28، ص276.

[3] در انصاب الاشراف هست که خلیفه گفت: بروید و علی را با خشونت تمام بیاورید.

[4] ج8، ص557.

[5] بحار الانوار، ج45، ص179.