جلسه 1395/10/05

بسم الله الرحمن الرحیم



خلاصه بحث گذشته

خلاصه بحث گذشته
بحث در بیان روایات مربوط به گناهان کبیره بود که بیان شد این روایات، سه قسم است؛ یک قسم ضابطه را ذکر کرده (مثل «کل ما اوعد علیه النار»)، یک قسم تعداد کبائر را ذکر کرده، یک قسم هم جمع بین عدد و ضابطه کرده است.
ائمهعلیهم السلام تنها بیان گر ضابطه و تعداد کبائر
در زمان ائمه معصومینعلیهم السلام علما و فقهای اهل سنت آن زمان یک چیزهایی را می گفتند کبیره است، عبارت روایت ذیل، دلیل بر این است که فقط ائمهعلیهم السلام باید کبیره بودن گناه یا ضابطه را بیان کنند.
این روایت در کتاب من لایحضره الفقیه آمده: «مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ: إِنَّ الْكَبَائِرَ سَبْعٌ فِينَا أُنْزِلَتْ وَ مِنَّا اسْتُحِلَّتْ»[1]
[2]
، آیا این تعبیر «فِينَا أُنْزِلَتْ وَ مِنَّا اسْتُحِلَّتْ»، کنایه از این نیست که فقط ائمهعلیهم السلام باید ملاک یا تعداد کبائر را بیان کنند؟ فقط ائمهعلیهم السلام باید از قرآن یا متن دین بگویند کدام گناه کبیره است و کدام گناه کبیره؟!
بدین سان، از این روایت استفاده می کنیم که اصلاً نمی توانیم بگوئیم کبیره یعنی آنچه عرف می گوید کبیره است! نه، کبیره محدودیت دارد و این محدودیتش؛ یا من حیث العدد است یا من حیث الضابطه و این تنها باید از خود روایات استفاده شود و منبع دیگری در اینجا حقّ دخالت ندارد.
توسعه در کبائر در کلمات معصومینعلیهم السلام
برخی از کبائر هست که ریشه قرآنی دارد مثل «افتراء علی الله» که در خود آیات قرآن فراوان داریم مثل این آیات سوره انعام: ﴿وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ﴾[3]
، یا آیه دیگر سوره انعام که می فرماید: ﴿وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً... الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَ كُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ﴾[4]
. بنابراین، در قرآن افتراء علی الله به عنوان گناه کبیره شمرده شده، اما در روایات ائمهعلیهم السلام این افتراء، توسعه پیدا کرده و موارد دیگری نیز بدان اضافه شده است که به دو روایت اشاره می شود؛
روایت اول: روایت ابی خدیجه از امام صادقعلیه السلام می باشد: «وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ سَالِمِ بْنِ مُكْرَمٍ الْجَمَّالِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ: الْكَذِبُ عَلَى اللَّهِ وَ عَلَى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْأَوْصِيَاءِعلیهم السلام مِنَ الْكَبَائِرِ»[5]
[6]
، در این روایت، خود ائمهعلیهم السلام دائره کبائر را توسعه داده و کذب بر رسول و کذب بر اوصیاء و اولیاء و افتراء بر ایشان را نیز، جزء گناهان کبیره قرار دادند.
نکته: در بحث تفویض می گوئیم آنچه خدای تبارک و تعالی به پیامبرصلی الله علیه و آله در امر تشریع تفویض فرموده، بر حسب روایات به ائمهعلیهم السلام نیز تفویض شده است یعنی ائمهعلیهم السلام نیز می توانند در مسئله تشریع دخالت کنند، البته این بدین معنا نیست که ما معتقدیم ائمهعلیهم السلام، اراده ای غیر از اراده خداوند دارند، بلکه ایشان نیز، «لا یریدون إلا ما أراده الله». اما به حسب ظاهر برای مردم عوام در قرآن این بیان نشده است، بلکه در روایات آمده است.
روایت دوم: روایتی است از پیامبرصلی الله علیه و آله که فرمود: «مَنْ قَالَ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ»[7]
[8]
؛ اگر کسی نسبتی به من بدهد که من نگفتم، این شخص باید خودش را برای آتش جهنم آماده کند. در قرآن فقط افتراء بر خدا آمده و افتراء بر پیامبرصلی الله علیه و آله نداریم.
مانند این آیات: ﴿وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ إِنَّهُ لاَ يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ﴾ (که مراد از آیات یعنی آیات قرآن نه رسولان)، یا آیه18 سوره هود: ﴿وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أُولئِكَ يُعْرَضُونَ عَلَى رَبِّهِمْ﴾[9]
، در این آیات، همه افتراء بر خداست، اما افتراء بر رسول و اوصیاء نیامده است.
خلاصه آنکه؛ برای پیدا کردن ضابطه کبیره، غیر از روایات جای دیگری نباید رفت و باید ببینیم در دایره روایات، ضابطه کبیره چیست؟
ادامه روایات تعداد کبائر؛ روایت سوم
روایتی دیگری که تعداد کبائر را بیان کرده است (و روایت معتبری می باشد) عبارت است از: «وَ [محمد بن یعقوب] عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام عَنِ الْكَبَائِرِ فَقَالَ هُنَّ فِي كِتَابِ عَلِيٍّ ع سَبْعٌ»؛ این کبائر در کتاب علی هفت تاست که آن ها را ذکر می کند: «الْكُفْرُ بِاللَّهِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ وَ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَ أَكْلُ الرِّبَا بَعْدَ الْبَيِّنَةِ وَ أَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ الْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ وَ التَّعَرُّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ»، روایات دیگری داریم که گاهی اوقات نُه کبیره ذکر کرده، گاهی اوقات نوزده تا و در برخی دیگر از روایات 34 مورد و یا 35 مورد ذکر شده است.
ذیل این روایت، سبب جمع بین این روایات عدد می شود. از امامعلیه السلام سؤال می کند: «هذا اکبر المعاصی؟»؛ این هفت تایی که شما فرمودید اکبر المعاصی است؟ حضرت فرمود بله یعنی در این روایات اکبر المعاصی هفت تاست و بعد از آن، معاصی دیگری است. راوی به امامعلیه السلام اعتراض می کند که چرا شما ترک نماز را از جمله کبائر قرار ندادید؟ امامعلیه السلام در پاسخ می فرماید: «قَالَ أَيُّ شَيْ ءٍ أَوَّلُ مَا قُلْتُ لَكَ قُلْتُ الْكُفْرُ قَالَ فَإِنَّ تَارِكَ الصَّلَاةِ كَافِرٌ يَعْنِي مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ»[10]
[11]
؛ اول چیزی که به تو گفتم چی بود؟ راوی می گوید کفر، امامعلیه السلام می فرماید: اگر کسی بدون علت و مجوز، صلاة را ترک کند این خودش کفر است.
روایت چهارم: روایت محمد بن مسلم
روایت بعدی، روایت محمد بن مسلم است (که معتبره می باشد): «وَ عَنْهُ [یعنی محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ: الْكَبَائِرُ سَبْعٌ قَتْلُ الْمُؤْمِنِ مُتَعَمِّداً وَ قَذْفُ الْمُحْصَنَةِ وَ الْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ وَ التَّعَرُّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ وَ أَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ أَكْلُ الرِّبَا بَعْدَ الْبَيِّنَةِ»[12]
[13]
، امامعلیه السلام در پایان می فرماید: «وَ كُلُّ مَا أَوْجَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ» یعنی در این روایت شش مورد ذکر شده و یکی دیگر از این موارد را، «کل ما اوجب الله علیه النار» قرار داده شده است. نظیر این روایت، روایت سی ام همین باب (یعنی باب46) می باشد که ذکر خواهد شد.
در این حدیث چهارم، امامعلیه السلام شش مورد را شمرده و یکی از آن ها را، «کل ما اوجب علیه النار» قرار داده است. در اینجا باید دید آیا فقه الحدیث اقتضا می کند در این روایت بگوئیم امامعلیه السلام شش مورد را شمرده و بعد می گوید بقیه نیز از این قبیل است (که «ما اوجب الله علیه النار»، از گناهان کبیره است)؟
یعنی بگوییم مقصود این است که آن شش مورد دیگر، از مواردی است که «اوجب الله علیه النار» و در پایان امامعلیه السلام ضابطه را بیان فرموده است (مثل اینکه بگوئیم از این مدرسه آقای زید، عمرو و بکر برای مسابقه علمی بیایند و هر کسی که پنج سال درس خارج خوانده که معنای این جمله آن است که آن هایی هم که ذکر کردیم مصداق همین کلی هستند)؟
روایت پنجم: روایت شیخ صدوققدس سره
این روایت را شیخ صدوققدس سره در ثواب الاعمال آورد که معتبر می باشد:«وَ فِي ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ وَهْبٍ الْبَغْدَادِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُمَرَ الْحَلَبِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ»؛ از امامعلیه السلام درباره این آیه پرسید.[14]

امامعلیه السلام می فرماید: «مَنِ اجْتَنَبَ مَا أَوْعَدَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ إِذَا كَانَ مُؤْمِناً كَفَّرَ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَ أَدْخَلَهُ مُدْخَلًا كَرِيماً»، بعد می فرماید: «وَ الْكَبَائِرُ السَّبْعُ الْمُوجِبَاتُ»[15]
[16]
[17]
، بنابراین، در این روایت امامعلیه السلام ابتدا ضابطه را ذکر کرده و بعد این هفت مورد کبیره را در اینجا مطرح می کنند.
خلاصه آنکه؛ در اینجا دو روایت، در یک روایت شش مورد را ذکر کرده و بعد ضابطه را گفته، در روایت دیگر ابتدا ضابطه را بیان کرده و بعد هفت مورد را گفته است. نتیجه این دو روایت آن است که در اینجا نباید به این قاعده ادبی تمسک کرد که «و» اقتضای تغایر می کند؛ زیرا در روایت پنجم، امامعلیه السلام ابتدا قاعده کلی را فرموده و بعد مصادیق را، اما در روایت اول، ابتدا مصادیق را بیان کرده و بعد ضابطه کلی را و نباید گفت عبارت :«و کل ما اوجب الله علیه النار» در روایت چهارم، چون بعد از واو آمده، با ماقبل خود متغایر است. بنابراین، معلوم می شود که ریشه در هر دو همان ضابطه است و ذکر برخی کبائر؛ چه قبل و چه بعد از این ضابطه، از قبیل ذکر مصادیق است.
در بحث مکاسب محرمه درباره آیه شریفه: ﴿وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ﴾[18]
، بیان کردیم که «لهو الحدیث»، خودش تحت عنوان مافوقی قرار می گیرد که آن عنوان فساد است و باید همه بحث ها را روی عنوان مافوق ببریم. در بحث کبائر نیز، مثلاً «إیاس عن روح الله» انسان را تحت یک عنوان دیگر می برد که عبارت است از عنوان کافرون و ظالمون.
راه های جمع میان روایات
چند راه در جمع بین این روایات وجود دارد؛ راه نخست: اختلاف درجه است یعنی هفت گناه، اکبر الکبائر است و بقیه (حتی در بعضی از روایات بعد از ذکر هفت تا، می گوید: «و بعد ذلک») درجه شان در کبیره بودن نسبت به این هفت مورد پائین تر است.
راه دوم: این هفت مورد خودش عنوان مستقل دارد و بقیه گناهان ممکن است تحت عنوان دیگری قرار گیرند. مثلاً؛ ترک الصلاة به عنوان مستقل کبیره نیست و خود امامعلیه السلام، در روایت عبید بن زرارة، تارک صلاة را تحت عنوان کافر برده و کبیره می شود یا ترک جمیع ما فرضه الله، انسان را تحت عنوان «کافرٌ» می برد، لذا می شود کبیره.
راه سوم: جمعی است که شیخ صدوققدس سره ذکر کرده که فرموده: «کل ذنبٍ کبیر» و بعد می گوید هر گناهی نسبت به مافوقش صغیر است و نسبت به مادونش کبیر است که این دیدگاه را رد کردیم؛ زیرا هر چه در روایات گشتیم، بیشتر از سی و شش گناه کبیره پیدا نکردیم (البته برخی در کتابشان، صد گناه کبیره ذکر کرده اند که در روایات نداریم).
بنابراین، عدد کبائر محدود است و از 36 مورد تجاوز نمی کند، اما لازمه این راه شیخ صدوققدس سره (که می گوید هر گناهی، نسبت به مادونش کبیره و نسبت به مافوقش صغیره است)، آن است که پانصد گناه کبیره داشته باشد و تمام گناهان کبیره باشد در حالی که روایات، گناهان را محدود کرده است.
به بیان دیگر؛ این بحثی که در اصول است که اگر دلالت مطابقی از حجّیت ساقط شد، آیا دلالت التزامی نیز از حجّیت ساقط می شود یا نه؟ در آنجا جمعی از محققین قائل اند که اگر دلالت مطابقی در تعارض از بین رفت، دلالت التزامی باقی می ماند. در اینجا نیز، این روایات به دلالت التزامی می گوید: «الکبائر محدودةٌ معدودةٌ» و شماره دارد. حال دلالت مطابقی اش با هم تعارض می کند؛ یا قابل جمع هست یا نیست.
روایت ششم: موثقه مسعده بن صدقه
روایت بعدی، موثقه مسعدة بن صدقه است که امامعلیه السلام ده مورد از کبائر را ذکر می کند: «قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام يَقُولُ الْكَبَائِرُ الْقُنُوطُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ وَ الْيَأْسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ وَ الْأَمْنُ مِنْ مَكْرِ اللَّهِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ وَ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَ أَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ أَكْلُ الرِّبَا بَعْدَ الْبَيِّنَةِ وَ التَّعَرُّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ وَ قَذْفُ الْمُحْصَنَةِ وَ الْفِرَارُ بَعْدَ الزَّحْفِ الْحَدِيثَ»[19]
[20]
؛ نکته این است که در این روایت، شرک بالله که از اکبر کبائر است نیامده است.
روایت هفتم: روایت ابی الصامت
این روایت، عبارت «سبعٌ اکبر الکبائر» آمده (البته روایت ضعیف است): «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ عُقْدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُفَضَّلِ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ عَمْرٍو [قبلاً امامی بوده و بعداً واقفی شده] عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ وَ مُعَلَّى بْنِ خُنَيْسٍ عَنْ أَبِي الصَّامِتِ [که مجهول است] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: أَكْبَرُ الْكَبَائِرِ سَبْعٌ»[21]
[22]
، روایات سبع در یک مورد، کم و زیاد می شود. غالباً در روایات، این هفت مورد ذکر می شود.
سایر روایات تعداد کبائر
روایت هشتم: «كُلُّ مَا أَوْعَدَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ»[23]
تنها ضابطه ذکر شده است.
روایت نهم: «الْكَذِبُ عَلَى اللَّهِ وَ عَلَى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْأَوْصِيَاءِعلیهم السلام مِنَ الْكَبَائِرِ»[24]
[25]
، کذب علی الله و علی الرسول و علی الاوصیاء است.
روایت دهم: کذب بر پیامبرصلی الله علیه و آله است که در بالا ذکر شد.
روایت یازدهم: در این روایت، گناهان کبیره پنج مورد شمرده شده است: «وَجَدْنَا فِي كِتَابِ عَلِيٍّ ع الْكَبَائِرُ خَمْسَةٌ»[26]
، اشکالی که در اینجا هست آنکه؛ در برخی روایات آمده: «فی کتاب علیٍّعلیه السلام سبعٌ» و در برخی دیگر آمده: «فی کتاب علیٍّعلیه السلام خمسٌ»[27]
(که پنج مورد را ذکر می کند: «الشِّرْكُ وَ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَ أَكْلُ الرِّبَا بَعْدَ الْبَيِّنَةِ وَ الْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ وَ التَّعَرُّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ»)، در اینجا باید دید این روایات چگونه با هم جمع می شوند؟
 
واژگان کلیدی: ضابطه کبائر، تعداد کبائر، اکبر الکبائر، مصحف علیعلیه السلام.

[1] من لا يحضره الفقيه، الشيخ الصدوق، ج 3، ص562 ، ح4931.

[2] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص326 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20649، ط آل البیت.

[3] انعام/سوره6، آیه21.

[4] انعام/سوره6، آیه93.

[5] من لا يحضره الفقيه، الشيخ الصدوق، ج 3، ص568 ، ح4941.

[6] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص327 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20652، ط آل البیت.

[7] من لا يحضره الفقيه، الشيخ الصدوق، ج 3، ص569 ، ح4942.

[8] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص327 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20653، ط آل البیت.

[9] هود/سوره11، آیه18.

[10] الكافي، الشيخ الكليني، ج2، ص278، ح8، ط الاسلامية.

[11] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص322 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20631-2، ط آل البیت.

[12] الكافي، الشيخ الكليني، ج2، ص277، ح3، ط الاسلامية.

[13] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص322 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20633-4، ط آل البیت.

[14] نکته: آیا روایاتی که از ائمهعلیهم السلام به دست ما رسیده، نقل به معناست یا نقل به لفظ؟ چند سال پیش در بحثی به همین مناسبت، اثبات کردیم که نقل به لفظ است. البته یک نظری وجود دارد که (نادر است و برخی از اساتید که به رحمت خدا رفتند، قائل بودند) اکثر روایات نقل به معنا شده و می گویند سرّ اختلاف این روایات، این است که نقل به معنا شده است. آن گاه نتیجه می گیرند اگر روایات نقل به معناست، دیگر این همه دقت برای چیست که مثلاً این واو است یا أو است، این اول است یا دوم است یا ضابطه؟ بله؛ اگر نقل به لفظ شده باشد ما باید این دقت ها را بکنیم، اما حال که نقل به معنا شده، این دقت ها را نباید کرد. در آن بحث، اثبات کردیم بنای اولیه رُواة و صاحبین این کتب روایی، این بوده که عین الفاظی که ائمه علیهم السلام فرمودند یادداشت کنند، حتی روایت را می نوشتند و بعد می رفتند در اصل خودشان ثبت می کردند و باز خدمت امامعلیه السلام. می خواندند که اینطور نوشتیم. به همین دلیل، باید در روایات دقت کرد یعنی همان گونه که در آیات قرآن دقت می کنیم، در این روایات نیز باید دقت کنیم

[15] «وَ فِي ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ وَهْبٍ الْبَغْدَادِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُمَرَ الْحَلَبِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام. عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ قَالَ مَنِ اجْتَنَبَ مَا أَوْعَدَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ إِذَا كَانَ مُؤْمِناً كَفَّرَ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَ أَدْخَلَهُ مُدْخَلًا كَرِيماً وَ الْكَبَائِرُ السَّبْعُ الْمُوجِبَاتُ قَتْلُ النَّفْسِ الْحَرَامِ وَ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَ أَكْلُ الرِّبَا وَ التَّعَرُّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ وَ قَذْفُ الْمُحْصَنَةِ وَ أَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ وَ الْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ.» ثواب الأعمال- 158- 1؛

[16] ثواب الأعمال، الشيخ الصدوق، ص130.

[17] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص329 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20659-30، ط آل البیت.

[18] لقمان/سوره31، آیه6.

[19] الكافي، الشيخ الكليني، ج2، ص280، ح10، ط الاسلامية.

[20] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص324 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20640-11، ط آل البیت.

[21] التهذيب الأحكام، شيخ الطائفة، ج4، ص149، ح417.

[22] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص326 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20647-18، ط آل البیت.

[23] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي، ج 15، ص327 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20651-22، ط آل البیت .

[24] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي ج 15، ص327 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20652، ط آل البیت .

[25] من لا يحضره الفقيه، الشيخ الصدوق، ج 3، ص568 ، ح4941.

[26] وسائل الشيعة، العلامة الشيخ حرّ العاملي ج 15، ص327 ، أبواب جهاد النفس وما يناسبه، باب46، ح20654-25، ط آل البیت.

[27] نکته: مصحف امیرالمؤمنینعلیه السلام همان مصحفی است که هر وقت آیه ای نازل می شده، پیامبر اکرمصلی الله علیه و آله شأن نزول آیه، توضیحات و خصوصیات آیه را برای امیرالمؤمنینعلیه السلام بیان می کردند و حضرت در آن کتاب می نوشتند. اینکه شیعه متهم شده به اینکه قرآنی غیر از قرآن متعارف دارد، به این دلیل است. ما قرآن امیرالمؤمنینعلیه السلام داریم، اما متنش همان قرآن است ولی خصوصیات آیات و شأن نزول آیات نیز در آن نوشته شده است. این مصحف بعد از امیرالمؤمنینعلیه السلام در اختیار همه امام ها قرار گرفته و الآن نیز در اختیار وجود مبارک حضرت ولی عصرعلیه السلام. است