جلسه 1401/09/23

بسم الله الرحمن الرحیم



صحبت کردن انبیاء با مردم به اندازه عقل آن ها/حدیث قدر عقول /احادیث اخلاقی اصول کافی (کتاب عقل و جهل)

محتويات
1- حدیث اخلاقی (عقل)
1.1- تفاوت انسان ها در بهره مندی از عقل
1.2- ارتباط عقل با خُلق
1.3- ارتباط بین غذا و خُلق و عقل
1.4- تحمل خود و دیگران، حتی دشمن با ابزار عقل
1.5- امداد امام عصر (علیه السلام) به علامه حلی (رحمه الله) در دفاع از ولایت



 
 
موضوع: احادیث اخلاقی اصول کافی (کتاب عقل و جهل)/حدیث قدر عقول /صحبت کردن انبیاء با مردم به اندازه عقل آن ها
 
1- حدیث اخلاقی (عقل)
1.1- تفاوت انسان ها در بهره مندی از عقل
در احادیث کافی شریف، کتاب عقل و جهل بودیم. گزیده هایی از حدیث عقل و جهل را گفتیم. امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: «إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُكَلِّمَ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ»؛[1]
ما پیامبران، مأمور به این هستیم که با مردم به قدر عقول شان صحبت کنیم. عقل، باعث دریافت معارف است. انبیا (علیهم السلام)، مظهر علم الهی هستند. پیام حدیث این است که باید بکوشیم که عقول مان، بالاتر بیاید. ظرفیت عقل را بالا ببریم. عقل را در روایات، این طور تعریف کردند: «مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ»؛[2]
یا «الجَنان».
1.2- ارتباط عقل با خُلق
ابراهیم بن عبدالحمید می گوید: امام صادق (علیه السلام) این طور فرمودند: «أَكْمَلُ النَّاسِ عَقْلًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقاً»[3]
.
1.3- ارتباط بین غذا و خُلق و عقل
خُلق، بستر تعقل آدم است. هرچه انسان لطیف تر و ظریف تر باشد، تعقلش بالاتر است. هرچه زمخت تر باشد، تعقلش کمتر است. در خوراک نیز همین طور است. اینکه گفتند مراقب خوراک باشیم، به خاطر آن است که خوراک ما خُلق ما و خلق ما عقل ما را تأمین می کند. مراقبت غذایی هم برای مراقبت های خُلقی است و خُلق برای کمال عقلی است. تقاضا می کنم و خطاب به خود هم مانند شما دارم که در خلقیات خود بکوشیم.
1.4- تحمل خود و دیگران، حتی دشمن با ابزار عقل
اول باید خود را تحمل کنیم. برخی تحمل خودشان را هم ندارند؛ چه برسد به تحمل زن و بچه و چه رسد به دوست و چه رسد به تحمل دشمنان. انسان باید دشمن را تحمل کند و راه برون رفت از دشمنیِ او را عاقلانه به دست بیاورد. این خود، چیز مهمی است. بزرگ ترین دشمن ما درون ماست که جهل ماست. جهل، مخالفت با عقل می کند. باید مدیریت کرد. باید آگاهی و تفکرمان را زیاد کنیم. هرچه تفکر کنیم، عقل را تجهیز کرده ایم. «إِضَاعَةُ الْفُرْصَةِ غُصَّةٌ»؛[4]
از دست دادن فرصت، ناراحتی می آورد.
1.5- امداد امام عصر (علیه السلام) به علامه حلی (رحمه الله) در دفاع از ولایت
برخی از بزرگان ما شبی یک کتاب می نوشتند. در حالات علامه ی حلی (رحمه الله) دارد که یکی از مخالفان، ولایت را زیر سؤال برده است. به زحمت توانست آن کتاب را به دست آورد. می دانستند ایشان یک شب نمی تواند هم آن کتاب را بخواند و هم جواب دهد. مرحوم علامه نشست و کتاب را خواند و شروع کرد به جواب دادن. برخی نظرشان این است که کتاب «منهاج الکرامة» در دفاع از ولایت، نتیجه ی آن شب است. آخرِ شب، روی کاغذ و قلم خوابش برد. صبح هم قرار بود که کتاب را تحویل دهد. وقتی بلند شد، دید که عقل کل به کمک او آمده اند. برخی نوشته اند که حضرت ولی عصر (علیه السلام)، برایش نوشتند و آخرش هم نوشتند: «کتبه المهدی». حضرت برای ما و به اسم ما چیزی بنویسد، [خیلی مهم است]! «اضاعة الفرصة» را نداشته باشیم. فرصت ها را تبدیل به شادمانی کنیم. خیلی کارهای انجام داده نشده داریم. برنامه ریزی کنیم. کارهای خودمان را انجام نداده ایم. انسان، کار خودش را انجام نداده است. باید مرتب برنامه ریزی کنیم.
 

[1] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص23.

[2] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص11.

[3] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص23.

[4] نهج البلاغة، الدشتي، محمد، ج1، ص334، حکمت 118.