جلسه 1400/10/01

بسم الله الرحمن الرحیم



گزینش سخنان و انتخاب بهترین سخن توسط صاحبان عقول/نشانه های صاحبان عقول /احادیث اخلاقی اصول کافی (کتاب عقل و جهل)

محتويات
1- حدیث اخلاقی (حدیث امام کاظم علیه السلام به هشام در مورد عقل)
1.1- بشارت به اهل عقل در قرآن
1.2- فرق عقل با فهم
1.3- گزینش سخنان توسط اولواالألباب و صاحبان عقل
1.4- ارتباط با صاحبان عقول و ولیّ خدا برای بهره گرفتن از عقل و فهم
1.5- لزوم دعا برای امام زمان (علیه السلام)
1.6- اقتدا به حضرت فاطمه (سلام الله علیها) در دعا کردن
1.7- منحصر نبودن مخاطبین این حدیث به هشام بن حکم


 
 
موضوع: احادیث اخلاقی اصول کافی (کتاب عقل و جهل)/نشانه های صاحبان عقول /گزینش سخنان و انتخاب بهترین سخن توسط صاحبان عقول
 
1- حدیث اخلاقی (حدیث امام کاظم علیه السلام به هشام در مورد عقل)
1.1- بشارت به اهل عقل در قرآن
روز چهارشنبه است و حدیث اخلاقی از کافی شریف، کتاب عقل و جهل است. یکی از احادیثی است که حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) به هشام بن حکم، فرمایش هایی دارند. حدیث، طولانی است. به قول اهل علم، عبارت «یا هشام ... یا هشام» در این حدیث، تجلی دارد. خوشا به حال هشام که مورد خطاب حضرت امام موسی بن جعفر (صلوات الله علیهما) قرار گرفته است. اولین فرمایش حضرت که قابل تأمل است، این است:
أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ (علیه السلام): «يَا هِشَامُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى بَشَّرَ أَهْلَ الْعَقْلِ وَ الْفَهْمِ فِي كِتَابِهِ فَقَالَ فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ ».[1]

1.2- فرق عقل با فهم
در این روایت، حضرت فرمودند: «جناب هشام! خداوند تبارک وتعالی، اهل عقل و فهم را در کتابش بشارت داده است». هم تعبیر عقل و هم فهم آوردند. فرق عقل با فهم این است که عقل، اندیشه است و فهم، پیاده کردن اندیشه است. و به عبارت بهتر فهم، اندیشه ای است که با انگیزه تداوم یابد. اهل عقل، یعنی اهل اندیشه و اهل فهم، یعنی اهل انگیزه، این ها مورد خطاب حضرت حق و بشارت او هستند.
1.3- گزینش سخنان توسط اولواالألباب و صاحبان عقل
حضرت حق می فرماید: «ای پیغمبر! بشارت بده به بندگانی که گفته را می شنوند و بهترین قول را دنبال می کنند». قول در اصطلاح قرآن، فقط گفته نیست. قول، اعم از سخن و گفته و عمل است. به همین جهت اولواالألباب، قول ما را می شناسند و بهترین آن را انتخاب می کنند. «أولئک الذین هداهم الله و أولئک هم أولواالألباب»؛ این ها کسانی هستند که در هدایت قرار گرفتند و صاحبان لبّ و عقل هستند.
1.4- ارتباط با صاحبان عقول و ولیّ خدا برای بهره گرفتن از عقل و فهم
اعزه ی من! اهل عقل و فهم هستید. ان شاءالله طوری باشد که ما برای این فهم و عقل و برای تفکرمان، برنامه ریزی کنیم. چقدر زیبا است که انسان، دعاهایی را پیش چشمش بگذارد و هم دعا کند و هم تفکر کند. اگر عقل مان به صاحبان عقول متصل شد، عقل مان امین است و از گزند حوادث شبهات علمی و شهوات عملی، محفوظ می ماند، ولی اگر این تفکرات را نداشتیم، خیر. باید خود را در اختیار ولیّ خدا بگذاریم.
1.5- لزوم دعا برای امام زمان (علیه السلام)
نکند صبحی و شبی بر ما بگذرد، ولی به فکر ولی الله الأعظم (روحی له الفداء) نباشیم. دعا و یاد حضرت را نهادینه کنیم. پیشنهاد حقیر این است که در نماز صبح، یا شب در قنوت، چند دعا کنیم؛ یکی از دعاها برای حضرت، باشد. سربازها معمولا اول صبح به فرمانده سلام می دهند و یاد فرمانده می کنند.
1.6- اقتدا به حضرت فاطمه (سلام الله علیها) در دعا کردن
ما هم ان شاءالله نهادینه کنیم؛ به خصوص در این ایام فاطمیه که متعلق به ام ابیها (علیهاالسلام) است. حضرت مهدی (علیه السلام) فرمودند: «وَ فِي ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص لِي أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ».[2]
اقتدای ایشان به فاطمه زهرا (سلام الله علیها) است. چون چنین است، عقل و فهم اقتضاء می کند که سیره ی مادری مادر حضرت ولی عصر (علیه السلام) را سرلوحه خود قرار دهیم. یکی از این سیره ها، نجوای ایشان است؛ حتی دعاهای روزانه ی ایشان. روز به روز درخواست های حضرت، چه بود؟ ارتباط ایشان با حضرت حق، چگونه بود؟ ان شاءالله این دعا را نهادینه کنیم.
1.7- منحصر نبودن مخاطبین این حدیث به هشام بن حکم
به تعبیر حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام)، جناب هشام! عقلت را دریاب که عقل و فهم، مورد بشارت حضرت حق است. این حدیث گرچه خطاب به هشام است، ولی حصر در هشام نیست؛ یعنی حضرت، به هشام های تمام دوره ها خطاب کرده اند. ان شاءالله که من و شما هم در این خطاب شریک باشیم و برنامه ریزی کنیم.

 

[1] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص13.

[2] الإحتجاج، الطبرسي، أبو منصور، ج2، ص467.