جلسه 1400/09/10

بسم الله الرحمن الرحیم



عقل، دوست انسان - عقل، مقدمه ی دینداری و رسیدن به بهشت/آثار عقل /حدیث خوانی (شرح احادیث کتاب عقل و جهل)

محتويات
1- حدیث اخلاقی (عقل)
1.1- حدیث اول: عقل، دوست انسان و جهل، دشمن انسان
1.1.1- لزوم دشمن شناسی
1.1.2- هوا و هوس، دشمنِ دوست نما
1.2- حدیث دوم: عقل، سبب عبودیت و راه رسیدن به بهشت
1.3- حدیث سوم: عقل، مقدمه ی دین داری و دینداری، مقدمه ی بهشت
1.3.1- علم، مقدمه ی رسیدن به عقل


 
 
موضوع: حدیث خوانی (شرح احادیث کتاب عقل و جهل)/آثار عقل /عقل، دوست انسان - عقل، مقدمه ی دینداری و رسیدن به بهشت
 
1- حدیث اخلاقی (عقل)
1.1- حدیث اول: عقل، دوست انسان و جهل، دشمن انسان
روز چهارشنبه و آخرین روز تحصیلی این هفته است که مباحث اخلاقی بیشتری را خدمت تان بودیم. حدیث امروز در کافی، کتاب عقل و جهل، حدیث چهارم است:
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ، قَالَ: سَمِعْتُ الرِّضَا (علیه السلام)، يَقُولُ : «صَدِيقُ كُلِّ امْرِئٍ عَقْلُهُ وَ عَدُوُّهُ جَهْلُهُ».[1]

از احادیثی است که قاعده ی کلی است و باید برای آن برنامه ریزی کنیم. دوست هر انسانی، عقل او و دشمن او، جهل اوست. دنیا جای دوستی و دشمنی است.
1.1.1- لزوم دشمن شناسی
معیار و آداب دنیا، دوستی و دشمنی است. جایی است که انسان، دوست انتخاب می کند، یا همراهی با دشمن دارد. در روایات داریم: «الْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لَا تَهْجُمُ عَلَيْهِ اللَّوَابِسُ».[2]
کسی که عالم به زمان باشد، شبهه ی علمی و شهوت عملی به او هجوم نمی آورد. فرمودند: «از کلاغ چند چیز را یاد بگیرید: سحرخیزی و حیا و دشمن شناسی».[3]
وقتی که شما خم می شوید، تا بند کفش تان را ببندید، کلاغ فرار می کند که نکند سنگ به او بزنید. باید در دنیا دوست شناس و دشمن شناس بود.
دشمن دوست نما را نتوان کرد علاجشاخه را مرغ چه داند که قفس خواهد شد[4]

1.1.2- هوا و هوس، دشمنِ دوست نما
یکی از دشمن هایی که در لباس دوستی و بسیار دوست نما می آید، هوا و هوس است. ﴿أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ﴾؛[5]
کسانی که خدای شان؛ هوای شان است. این قدر گرفتار هوا شدند که هوای خود را به جای خدا جا زدند. امان از این جاسازی های کاذب. دنیا، جای دغل بازی برخی سیاسی کارها است. شهرتش، برنامه ی سیاسی است، ولی هر کس می تواند سیّاسِ هوازده باشد. الآن، فصل پاییز است و ائمه (علیهم السلام)، فرمودند: «مراقب تبدل هوای پاییز باشید».[6]
هوازده نباشید. عرض می کنیم مراقب آلودگی های هوای نفس باشید و هوازده نشوید. وقتی رفاقت و صداقت را با عقل همراه کنیم، از هوای نفس ایمن می شویم.
1.2- حدیث دوم: عقل، سبب عبودیت و راه رسیدن به بهشت
روایت سوم اصول کافی – که روایت مرفوعه است – امام صادق (علیه السلام) در جواب از سؤال عقل چیست، فرمودند: «مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ».[7]

عقل ما، ابزار بهشت ما است. اصلا بهشت ما است.
1.3- حدیث سوم: عقل، مقدمه ی دین داری و دینداری، مقدمه ی بهشت
حدیث ششم باب را ملاحظه کنید:
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «مَنْ كَانَ عَاقِلًا كَانَ لَهُ دِينٌ وَ مَنْ كَانَ لَهُ دِينٌ دَخَلَ الْجَنَّةَ».[8]

عقل و دین، بهشت می سازد. این عقل، چه رفیق خوبی است! برنامه ریزی برای این رفاقت داشته باشیم. اگر فردای قیامت می خواهیم جزو سعادتمندان باشیم، باید برای عقل مان برنامه ریزی کنیم. حشر و نشر ما بر اساس کارهای عقلانی ما است. به امید روزی که عاقلانه باشیم، عاقلانه حرکت کنیم و عاقلانه انتخاب کنیم و هزاران عاقلانه از این دنیا کوچ کنیم و عاقلانه کنار سفره عقل بنشینیم. آن روز، روز تجلی حالات عقل است.
1.3.1- علم، مقدمه ی رسیدن به عقل
علم اصطلاحی را کنار می گذاریم. اگر علم به عقل منتهی شد، بردنی است؛ وگرنه گذاشتنی است. غذایی که شبانه روز ما می خوریم، انرژی اش را برای بدن برمی داریم، ولی فضولات را کسی برای مصارفی جمع نمی کند. علم تا مرحله ای برای ما کمک است، ولی خیلی وقت ها جِرم سازی است که جُرم می شود. اصطلاحات ما، حجاب ما شود.
تا توانی در رفع حجب کوش، نه در جمع کتب. اگر با کتاب انسان به جایی می رسید، کتاب دارها باید موفق ترین بودند. رفع حجب، مهم است، نه جمع کتب.
ان شاءالله بتوانیم راه را چنان رویم که بزرگان و رهروان رفتند.

 

[1] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص11.

[2] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص27.

[3] بحار الأنوار - ط دارالاحیاء التراث، العلامة المجلسي، ج100، ص41.

[4] صائب تبریزی.

[5] سوره فرقان، آيه 43.

[6] نهج البلاغة، الدشتي، محمد، ج1، ص336، حکمت 128.

[7] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص11.

[8] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص11.