جلسه 1402/02/13

بسم الله الرحمن الرحیم



توکل، توسل و عمل/آرامش فردی و اجتماعی در گروه پیاده شدن اخلاق /آثار فردی و اجتماعی پیاده شدن اخلاق



 
موضوع: آثار فردی و اجتماعی پیاده شدن اخلاق/آرامش فردی و اجتماعی در گروه پیاده شدن اخلاق /توکل، توسل و عمل
 
قال الکریم فی القرآن العظیم: ﴿ يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ﴾.[1]

گفته بودم بهترین علم و مؤثرین علم و پرفایده ترین دانش در زندگی انسان علم اخلاق است. از طرفی مظلوم ترین علم و علمی که حقش اصلا در جامعه ی انسانی ادا نشده است، همین علم اخلاق است. شنیده اید که پیامبر اعظم (ص) هدف بعثتش را اقامه ی اخلاق، تطبیق و پیاده سازی اخلاق اعلام کرده است؛ معنایش واقعیت انسانی و یک آرامش عمومی است؛ از فرد بگیر تا جامعه. اگر اخلاق حاکم باشد، انسان اگر بحث اخلاق را بیاموزد، در قدم اول خودش از یک آرامش برخوردار است و بعد خانواده اش از دست او در آرامش و آسایش هستند و جامعه ی که اخلاق در آن حاکم است در یک آرامش رؤیایی است
خوش آن روزی آزاری نباشد کسی را با کسی کاری نباشد
در کل دنیا اگر اخلاق حاکم باشد، یک مورد درگیری به وجود نمی آید. تمام نگرانی ها و درگیری ها در اثر سوء اخلاق است. امیر المؤمنین علی (ع) می فرماید: «من ساء خلقه عذب نفسه»[2]
کسی که اخلاقش بد است اولش خودش را عذاب می دهد و یک ناراحتی و بی قراری و شکنجه ی درونی برای خودش است و اگر اخلاق حاکم شود در آرامش است و آن فرد از لحاظ اخلاقی ورزیده باشد و می گوید خدا یا دستورات را به اندازه ی توانم انجام دادم و نشسته ام زاویه ی کرم تو را پیدا کنم؛ چون اخلاق می گوید برو درب کرم را پیدا کن. اگر به سمت عدالت بروی از اول افتاده ای. فردی چهل سال مکه پیاده رفته بود، در یک مکاشفه برایش آمد الآن یوم الحساب است از شما حساب بگیریم یا از کرم استفاده می کنی، گفت حساب بگیر چهل بار پیاده به مکه رفته ام. جواب آمد اگر حساب در کار است، قدم اول چهل بار حجی که رفته ای به مشکل برخورد؛ چون بعد از اتمام آن چهل بار، در خانه ی یکی از دوستان رفتی و دق الباب کردی، او گفت کیستی؟ تو در جواب گفتی حاج فلانی که یک مقدار غرور و تفاخر داشت. عبودیت باید خالصا لله باشد. کرم معنایش بخشش بزرگوارانه از سر بزگواری است بدون در نظر گرفتن قابلیت و لیاقت
کریم در به روی بی نوا نمی بند گشای در به روی بی نوای در بدرم
درب گشوده است به روی کسانی که زاویه ی کرم را پیدا کند. در یک عالم مکاشفه کسی را مورد سؤال قرار می داد و هر گناهی اعلام می شد او بی خیال بود، هر چه گناهان او را بر می شمرد، ترتیب اثر نمی داد، در آخر ملک مقرب آمد و او را گرفت که ببرد جهنم، او گفت خدا یا من دل به کرمت بسته بودم، آیا کرمت اجازه می دهد که مرا به جهنم ببرد، دستور آمد که برگردانید.
در انجام وظیفه تقصیر نمی کند و زاویه ی کرم را پیدا می کند. در یک جا امید درش بسته نمی شود و آن جایی است که از زاویه کرم وارد شویم نه از زاویه ی عدالت و حساب.
کرم از طریق کریم و کریمه آل البیت پیدا می شود و با توسل و تمسک به ذیل عصمت اهل کرم، درب کرم باز می شود و هیچگاه یأس و ناامیدی رخ نمی دهد.
در اهداف زندگی، بهترین هدف برای زندگی و رهاورد در این دنیا و آخرت به دست آوردن یک آرامش است، انسان به طور غریزی و به طور فطری تلاشش بر این است که آرامش به دست آورد. بهشت آخرین مرحله ی آرامش است ﴿فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّةُ نَعِيمٍ﴾.[3]

از راه زور آرامش به دست نمی آید. افراد زورر گو و مال دار، آرامش ندارند. طلبه ها تحت یک مدیریت بالا زندگی می کند و کسی که به مشکل مسکن بر بخورد، با دست غیبی حل می شود و معادلاتی نیست. کسی که این مشکلات را دارد، فکر نکند که اگر مال داشت چقدر آرامش داشت. کسانی بوده که از ثروت بالایی برخوردار بوده اند، برخی گفته حساب بانکی ام وقتی پایین آمد، از غصه خوابم نمی برد. پول و ثروت و زور و زر و نیرنگ، آرامش نمی آورد. غریزه اقتضا می کند رسیدن به آرامش را و آن در پرتو اخلاق امکان پذیر است و اخلاق اگر حاکم شود از اول آرامش است.
اخلاق یک تعریف کاملی دارد اولا یک معرفت می طلبد تا معرفت کامل نشود پایه و اساس برای آن آماده نیست. توصیه های اخلاقی بعد از چند روز فراموش می شود و اگر معرفت بود، فرد می بیند که در محضر خدا هست و در محضر ولی الله الاعظم هست. امام زمان (ع) می فرماید: ما به احوال شما احاطه داریم. اهل حال می گوید عذاب روحی گناه سخت تر و بزرگ تر است از عذاب جسمی. اگر معرفت بود تخلف سر نمی زند.
رضایت امام زمان گره خورده به توکل و توسل و عمل. توکل بر خدا، جلوه ی ایمان و اعتقاد است و اگر ایمان کامل شود توکل قهرا می آید. چون می دانیم خدا ارحم الراحمین است و بر او باید توکل کنیم. در صورت ارحم الراحمین بودن، تکیه گاه ماست. در یک مکاشفه آمده به این مضمون که بین خدا و خرقانی یک مکالمه صورت گرفت و گفته شد که اگر من اسرار تو را فاش کنم مریدهایت به تو احترام قائل نمی شوند، باید خود را کنترل کنی. هر موقعیتی داشتید به خود نسبت ندهید که شرک خفی است. خرقانی در جواب عرض کرد خدایا بر من سخت نگیر، اگر من ارحم الراحمین بودن تو را برای بندگانت فاش کنم، دیگر کسی برایت سجده نمی کند. اخلاق اول معرفت است که خدا را درست بشناسد و بعد بشناسد که ما الآن در محضر خدا هستیم و در محضر مولی هستیم و کار ها طوری انجام شود که مورد رضایت خدا و ولیش باشد. بعد از آن توکل خواهد آمد و بعد از آن ولایت اهل بیت (ع) است که ما را به معرفت حق هدایت می کند. ولایت یعنی معرفت حق. از رهاوردهای اخلاق یکی آرامش است و دیگر این که مشکلات و زندگی دنیا هر قدر زیاد باشد تأثیر گذار نیست. مشکلات آمده است که برود و نیامده است که بماند. ﴿فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا﴾.[4]
پس از شب سیاه، صبح سفید است.
«من عظم صغار المصائب ابتلاه الله بكبارها»[5]
اگر کسی گرفتاری های کوچک دنیا را بزرگ بشمارد، خداونداو را به بلاهای بزرگتری مبتلا می کند. گرفتاری های دنیا کوچک است؛ چون دنیا کوچک است .
نتیجه: اخلاق اولا برای آدم آرامش میدهد و ثانیا گرفتاری را کوچک جلوه می دهد. ذهن آدم مشکل ساز است.
مشکلی نیست که آسان نشود مرد باید که هراسان نشود.
 

[1] سوره مجادله، آيه 11.

[2] ميزان الحكمة، المحمدي الري شهري، الشيخ محمد، ج1، ص807.

[3] سوره واقعه، آيه 89.

[4] سوره شرح، آيه 5.

[5] ميزان الحكمة، المحمدي الري شهري، الشيخ محمد، ج2، ص1677.