جلسه 1401/11/19

بسم الله الرحمن الرحیم



ترک گناه درب ورودی تهذیب نفس/تهذیب نفس /توصیه های اخلاقی


 
موضوع: توصیه های اخلاقی/تهذیب نفس /ترک گناه درب ورودی تهذیب نفس
 
گفته شده بود که مهم ترین علم و مؤثر دین علم که برای شخص انسان آرامش بخش است، چون انسان به طور فطری به دنبال آرامش است و بهشت آخرین مرحله ی تکاملی است، ﴿فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّةُ نَعِيمٍ﴾[1]
، علمی که آرامش می دهد و هدف بعثت رسول خدا (ص) بوده و علمی که اگر در جهان پیاده شود، یک مورد در جهان درگیری، جنگ و خون ریزی وجود نخواهد داشت، این علم، علم اخلاق است؛ ولی در عین حال مظلوم ترین علم است. فقط از عنایات الهی است که علوم حوزوی یک پیوند ناگسستنی با علم اخلاق دارد؛ به این معنا که یک عالم علوم حوزوی در عین حالی که عالم فقه و اصول است، یک معلم و مربی اخلاق هم هست.
سؤال: گفته می شود که چرا علماء در زمان قدیم یا در عصر قبلی بسیار از نظر تهذیب و ضعیت خوبی داشته اند والآن ندارند.
یک جواب این است که در آن زمان، یک استاد فقه و اصول، یک استاد اخلاق هم بوده است؛ مثلا در نجف استادی بود به نام شیخ صدرا که استاد علامه جعفری و علامه طباطبایی بوده است، در درسی که با ایشان داشتیم، درس کفایه ی ایشان در نجف آن روز در حد درجه کامل از اجتهاد بود، در ضمن بحث، نکته های اخلاقی هم داشت؛ از جمله می فرمود می گویند شما اصول می خوانید به شما چه می دهد؟ دنیا می دهد؟ جواب این است که کفایه بالاتر از دنیا می دهد، فکر نکیند هدف فقط همین دنیا است، به پیروان و جویندگان علوم آل البیت (ع) روحیه معنوی و روح ولائی میدهد.
اخلاق؛ یعنی تزکیه و تهذیب، اگر تهذیب نباشد کل حوزه ویروسی می شود و خطرناک می گردد، اگر برای شخص تهذیب نباشد خطرناک می شود. یک صاحب نظری گفته است یک عالمی که علم دارد ولی تهذیب ندارد، در حقیقت شیطان بزرگ است و عالمی که علم حوزوی دارد و تهذیب دارد، در شکل یک پیامیر کوچک است. برای یک طلبه اگر تهذیب نباشد صحت سلب دارد و او طلبه نیست.
در جلسات قبل اشارت هایی شد که اصل تهذیب از ترک گناه شروع می شود و با اعمال عبادی ادامه پیدا می کند و در رمضان تقرب حاصل می شود. در ماه رجب اولا اعمال خود را چک کنید. در جامعه شناسی گفته می شود که رشد جامعه برگرفته از رشد فرد است و رشد فرد بستگی به واعظ از خودش دارد که هر کسی واعظ خودش باشد و اعمالش را چک کند. ماه رجب، ماه عملیات استغفار است که هفتاد تا استغفار قبل از ظهر و هفتاد تا بعد از ظهر انجام دهید و هزار تا لا اله الا الله را در هر روز از روزهای ماه رجب بگویید. خوش به حال کسی که وقتش را برای لا اله الا الله صرف کند. در ادامه هر نماز دویست تا لا اله الا الله بگویید هزار لا اله الا الله تکمیل می شود و روزه بیست و هفتم رجب خیلی ثواب دارد و آن روز را حتما روزه داشته باشید.
هر قسمت از عمری که برای دعا و درس هزینه شده است ضایع نشده است، تمام تلاش در جهت اعمال و فراگیری علوم، عبادت به حساب می آید. تا انسان به مرکز اصلی هدایت و ارشاد اتصال برقرار نکند به جایی نمی رسد. مرکز اصلی هدایت و ارشاد، اهل بیت و قرآن است تا دست آدم به اهل بیت بند نشود، هر چند استعداد و زکاوت داشته باشد به جایی نمی رسد. فقهائی که بجایی رسیده اند، به اهل بیت متوسل بوده اند. سیدنا الاستاد آیة الله العظمی خویی (ره) هر روز قبل از درس حرم امیر المؤمنین (ع) می رفت. حضرت امام خمینی (ره) هر شب حرم حضرت مشرف می شد. مدرسه فیضیه وابسطه به حرم است و اگر تقوا می جویید به حرم بروید. کسانی که به جایی رسیده اند از طریق توسل بوده است. روایاتی که از اهل بیت به ما رسیده است آن قدر زیاد است و نکته دارد که برای تربیت روح آدم ساخته شده است. عدد روایات اهل بیت (ع) در کتب اربعه تقریبا43000 روایت است و بعضی از مراجع توصیه داشتند یک دور وسائل را بخوانید که به عنوان یک اثر وضعی، نورانیت می دهد. بحار الانوار نکاتی دارد که یک اخلاق رؤیایی است و اگر آن اخلاق برای یک طلبه تحقق پیدا کند، تمام زندگی اش آرامش است. تلاش کنید اما تلاش بدون ارتباط با اهل بیت نمی شود.
در زمان شیخ انصاری یک طلبه خیلی علاقه به سؤال داشت ولی توانش را نداشت. رفت حرم امیر المؤمنین (ع) توسل کرد یا باب مدینة علم الرسول عنایتی کن که ما هم جزء فضلاء شویم، گفته می شود که حضرت یک بسمله به گوش او خواند، یک مرتبه آمد در جلسه درس ذهنش فرق کرده و شروع کرد به اشکال کردن و شیخ مطلبی می گفت و او اشکال می کرد. بحث که تمام شد، دم درب خروجی شیخ گفت کارت دارم، وقتی نزدیک آمد، فرمود: زیاد بالا و پایین نپر، آن امامی که به گوش شما یک بسمله خوانده، به گوش من سوره حمد را کامل خوانده است.
ما ارباب داریم و بی کس نیستیم و عنایت آقا شامل حال ماست. در باره ی عنایت حضرت بگوییم اهلیم یا نا اهل شما کریم هستید، نااهل و اهل نزد کریمان یکی است. یک مطالعه علمی برای خود داشته باشید.
امیرالمؤمنین (ع) می فرماید: «رحم الله عبدا راقب ذنبه و خاف ربه».[2]
حضرت دعا کرده است که خدا رحمت کند و دعای ایشان رد نمی شود قطعا مورد رحمت خداست کسی که مراقبت کند و گناهش را کنترل و ترصد کند. این فرد مورد رحمت خداست. یک طلبه یا روحانی یا فرد مؤمن، کار اولش مراقبت است و سعی کند که گناه از او سر نزند که این کار توفیق، آرامش و عزت می آورد و موجب موفق شدن به خدمت می گردد. کسی که گناه نکند از تمام خطرات بخصوص خطر آبرو بیمه است. بیمه آبرو این است که گناه نکنید.
امام هادی (ع) می فرماید: «أَشَدُّ النَّاسِ اجْتِهَاداً مَنْ تَرَكَ الذُّنُوبَ».[3]
در قدم اول خود آدم شروع کند به مراقبت و ترک گناه و آن وقت درب تکامل به سوی معنویت باز می شود و یک حالت آمادگی برای رشد معنوی انسان فراهم می شود.
 

[1] سوره واقعه، آيه 89.

[2] ميزان الحكمة، المحمدي الري شهري، الشيخ محمد، ج2، ص1109.

[3] الخصال ، الشيخ الصدوق، ج1، ص16.