مشخصات کتاب

سرشناسه: خامنه ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران، 1318 -.

عنوان و نام پدید اور: چهار گفتار (در تبیین زمینه ها، علل، و آثار حادثه ی عاشورا) | گرد آورنده | مؤسسه ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی)

مشخصات نشر: تهران: انتشارات انقلاب اسلامی (وابسته به مؤسسه ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی)، 1391

مشخصات ظاهری: 132 ص

قیمت: 65000 ریال شابک: 0-55-2951-964-978

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: خامنه ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران 1318 - - نظریه درباره ی عاشورا

موضوع: خامنه ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران 1318 - - پیام ها و سخنرانی ها

موضوع: عاشورا

شناسه افزوده: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت ایت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی)

شناسه افزوده: مؤسسه ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی

رده بنادی کنگره: 1390 109 چ 2 ع 1692 DSR

رده بندی دیویی: 9550844

شماره کتابشناسی ملی: 2936153

چهار گفتار

در تبیین زمینه ها، علل و آثار حادثه ی عاشورا

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی)

رهبر معظم انقلاب اسلامی

ناشر: انتشارات انقلاب اسلامی

(وابسته به مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی)

شمارگان: 10000

چاپ اول: پاییز 1391

65000 ریال

شابک 0-55-2951-964-978

نشانی: تهران، خیابان جمهوری اسلامی، خیابان دانشگاه جنوبی، کوچه ی عطارد، شماره ی 7

تلفن: 66410649 -- تلفن مرکز پخش 09195593732 -- 66483975

تهران، صندوق پستی: 613 - 13185 - پست الکترونیکی: Book@khamenei.ir

خیراندیش دیجیتالی: انجمن مددکاری امام زمان (عج) اصفهان

ویراستار کتاب: خانم مرضیه محمدی سر پیری

اشاره

چهار گفتار

در تبیین زمینه ها، علل، و آثار حادثه عاشورا

حضرت آیت الله العظمی سیّد علی خامنه ای (مدّ ظلّه العالی)

رهبر معظّم انقلاب اسلامی

سرشناسه: خامنه ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران، 1318 -.

عنوان و نام پدید اور: چهار گفتار (در تبیین زمینه ها، علل، و آثار حادثه ی عاشورا) | گرد آورنده | مؤسسه ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی)

مشخصات نشر: تهران: انتشارات انقلاب اسلامی (وابسته به مؤسسه ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی)، 1391

مشخصات ظاهری: 132 ص

قیمت: 65000 ریال شابک: 0-55-2951-964-978

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: خامنه ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران 1318 - - نظریه درباره ی عاشورا

موضوع: خامنه ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران 1318 - - پیام ها و سخنرانی ها

موضوع: عاشورا

شناسه افزوده: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت ایت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی)

شناسه افزوده: مؤسسه ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی

رده بنادی کنگره: 1390 109 چ 2 ع 1692 DSR

رده بندی دیویی: 9550844

شماره کتابشناسی ملی: 2936153

چهار گفتار

در تبیین زمینه ها، علل و آثار حادثه ی عاشورا

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی)

رهبر معظم انقلاب اسلامی

ناشر: انتشارات انقلاب اسلامی

(وابسته به مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی)

شمارگان: 10000

چاپ اول: پاییز 1391

65000 ریال

شابک 0-55-2951-964-978

نشانی: تهران، خیابان جمهوری اسلامی، خیابان دانشگاه جنوبی، کوچه ی عطارد، شماره ی 7

تلفن: 66410649 -- تلفن مرکز پخش 09195593732 -- 66483975

تهران، صندوق پستی: 613 - 13185 - پست الکترونیکی: Book@khamenei.ir

درباره ی کتاب

کتابی که پیش رو دارید شامل چهار سخنرانی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، رهبر معظّم انقلاب اسلامی است که با توجّه به موضوع مشترک تمامی آن ها یعنی تبیین و تحلیل زمینه ها و عوامل مؤثّر در بروز حادثه ی زمینه ها عاشورای سال شصت و یک هجری قمری در کربلا اینک به صورت مجموعه منتشر می گردد.

گفتار اوّل در 1371/4/22 مصادف با سالروز شهادت امام سجّاد علیه السّلام و در جمع فرماندهان گردان ها و گروهان ها و دسته های عاشورایی نیرو های مقاومت بسیج سراسر کشور ایران ایراد شده و با توجه به موضوع درس ها و عبرت های عاشورا، مسئله ی عبرت های عاشورا مورد تشریح قرار گرفته است.

گفتار دوّم در 1374/3/19 مصادف با سالروز عاشورای حسینی در قالب خطبه ی اوّل نماز جمعه تهران ایراد شده و هدف اصلی قیام امام حسین علیه السّلام مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.

گفتار سوّم در 1375/3/20 در دیدار فرماندهان لشکر 27 حضرت محمّد رسول الله صلی الله علیه و آله بیان شده و با توجّه به تأکید قرآن کریم بر لزوم عبرت گیری از تاریخ، موضوع دلایل انحراف جامعه ی اسلامی پس از پنجاه سال از بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مورد بحث قرار گرفته است.

گفتار چهارم در محرّم 1377/2/18 در قالب خطبه ی اوّل نماز جمعه ی تهران ایراد شده و با اشاره به گفتار اوّل، موضوع عبرت های عاشورا مجدداً با وسعت بیشتر مورد بررسی قرار گرفته است.

در تمامی گفتار های چهارگانه هدف از این مباحث توجّه دادن جامعه ی اسلامی به عوامل بروز انحراف جامعه صدر اسلام به منظور جلوگیری از تکرار فاجعه ی عاشورا در دوران معاصر است.

مؤسّسه ی فرهنگی پژوهشی انقلاب اسلامی به دلیل اهمیّت موضوع و محتوای این چهار سخنرانی، اینک متن کامل آن ها را در قالب کتاب حاضر در اختیار محقّقین و پژوهشگران و عموم مردم انقلابی قرار می دهد.

همچنین توجّه خوانندگان محترم را به این نکته جلب می کند که در دو گفتار از کتاب حاضر اشاره ای به مسایل روز مشاهده می شود که دلیل آن اوّلاً زمان، مکان و ترکیب حاضران در سخنرانی بوده، خصوصاً در خطبه های نماز جمعه که معمولا به مسایل روز اشاره می شود. ثانیاً علاوه بر سیره ی عملی معظّم له - که عیناً مورد عنایت و عمل امام خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی نیز بوده - در حمایت از عموم دستگاه ها و نهاد های دولتی و انقلابی کشور خصوصاً قوّه مجریّه که وظیفه ی سنگین امور اجرایی کشور را بر عهده دارد، جلوگیری از تحریف و استفاده های خاصّ برخی جریانات سیاسی برای تقلیل دادن محتوا و اهداف این بیانات به مسایل روز و رقابت های سیاسی رایج در هر دوره را می توان جهت اصلی اشارات مختصر به شخصیت ها و مسئولین مملکتی در این بیانات دانست.

مؤسّسه ی پژوهشی انقلاب اسلامی

مقدّمه

در آستانه ی محرّم انقلاب و محرّم امام حسین علیه السلام که یکی از محصولات آن نهضت، نظام جمهوری اسلامی است، قرار داریم. محرّم دوران انقلاب، با محرم های قبل از انقلاب متفاوت است. این محرّم ها، محرّم هایی است که در آن معنا و روح و جهت گیری، واضح و محسوس است. ما نتایج محرم را در زندگی خود می بینیم. حکومت و حاکمیت و اعلای کلمه ی اسلام و ایجاد امید به برکت اسلام در دل مستضعفان، عالم آثار محرّم است.

وجود مقدّس سیّدالشهداء علیه السّلام، اگر چه بیشتر با بُعد جهاد و شهادت معروف شده، لیکن آن بزرگوار در حقیقت مظهر انسان کامل و عبد خالص و مخلِص و مخلَص برای خداست. اساساً جهاد واقعی و شهادت در راه خدا، جز با مقدّمه ای از همین اخلاص ها و توجّه ها و جز با حرکت به سمت «انقطاع الی الله» حاصل نمی شود.

برجستگی وجود اباعبدالله علیه السّلام دارای ابعاد است که هر کدام از این ابعاد هم بحث و توضیح و تبیین فراوانی به دنبال دارد؛ ولی اگر دو، سه صفت برجسته را در میان همه ی این برجستگی ها اسم بیاوریم یکی از آن ها «اخلاص» است؛ یعنی رعایت کردن وظیفه ی خدایی و دخالت ندادن منافع شخصی و گروهی و انگیزه های مادّی در کار. صفت برجسته ی دیگر

«اعتماد به خدا»ست.

خصوصیت سوّم، شناختن «موقع» است. امام حسین علیه السّلام در فهم «موقع» اشتباه نکرد. در قبل از حادثه کربلا، ده سال امامت و مسؤولیّت با او بود. آن حضرت در مدینه مشغول کارهای دیگری بود و کار کربلایی نمی کرد؛ امّا به مجرّد این که فرصت به او اجازه داد که آن کار مهم را انجام دهد فرصت را شناخت و آن را چسبید؛ موقع را شناخت و آن را از دست نداد. این سه خصوصیت، تعیین کننده است. در تمام ادوار نیز همین طور است.

ماجرای حسین بن علی علیه السّلام حقیقتاً موتور حرکت قرون اسلامی در جهت تفکّرات صحیح اسلامی بوده است. هر آزادیخواه و هر مجاهد فی سبیل الله و هر کس که می خواسته است در میدان خطر وارد بشود از آن ماجرا مایه گرفته و آن را پشتوانه ی روحی و معنوی خود قرار داده است.

امام حسین را فقط به جنگ روز عاشورا نباید شناخت؛ آن یک بخش از جهاد امام حسین است. به تبیین او، امر به معروف او، نهی از منکر او، توضیح مسائل گوناگون در همان مِنی و عرفات، خطاب به علما، خطاب به نخبگان - حضرت بیانات عجیبی دارد که در کتاب ها ثبت و ضبط است - بعد هم در راه به سمت کربلا، هم در خود عرصه ی کربلا و میدان کربلا، باید شناخت. در خود عرصه ی کربلا حضرت اهل تبیین بودند، می رفتند، صحبت می کردند. حالا میدان جنگ است منتظرند خون هم را بریزند اما از هر فرصتی این بزرگوار استفاده می کردند که بروند با آن ها صحبت بکنند بلکه بتوانند آن ها را بیدار کنند. البته بعضی خواب بودند، بیدار شدند؛ بعضی خودشان را به خواب زده بودند و آخر هم بیدار نشدند آن هائی که خودشان را به خواب می زنند بیدار کردن آن ها مشکل است. گاهی اوقات غیر ممکن است.

در زندگی حسین بن علی علیه السّلام، یک نقطه ی برجسته، مثل قلّه ای که همه ی دامنه ها را تحت الشّعاع خود قرار می دهد، وجود دارد و آن عاشوراست.

این حادثه ی عظیم یعنی حادثه عاشورا از دو جهت قابل تامّل و تدبّر است. غالباً یکی از این دو جهت، مورد توجه قرار می گیرد.

جهت اوّل، درس های عاشوراست. عاشورا پیام ها و درس هایی دارد. عاشورا درس می دهد که برای حفظ دین باید فداکاری کرد. درس می دهد که در راه قرآن، از همه چیز باید گذشت. درس می دهد که در میدان نبرد حق و باطل، کوچک و بزرگ، زن و مرد، پیر و جوان، شریف و وضیع و امام و رعیّت، با هم در یک صف قرار می گیرند. درس می دهد که جبهه ی دشمن با همه توانایی های ظاهری بسیار آسیب پذیر است؛ همچنان که جبهه ی بنی امیه به وسیله ی کاروان اسیران عاشورا در کوفه آسیب دید در شام آسیب دید در مدینه آسیب دید و بالاخره هم این ماجرا به فنای جبهه ی سفیانی منتهی شد. درس می دهد که در ماجرای دفاع از دین، از همه چیز بیشتر، برای انسان، بصیرت لازم است. بی بصیرت ها فریب می خورند. بی بصیرت ها در جبهه باطل قرار می گیرند بدون این که خود بدانند همچنان که در جبهه ی ابن زیاد، کسانی بودند که از فسّاق و فجّار نبودند، ولی از بی بصیرت ها بودند.

این ها درس های عاشوراست. البته همین درس ها کافی است که یک ملّت را از ذلت به عزّت برساند. همین درس ها می تواند جبهه ی کفر و استکبار را شکست دهد. درس های زندگی سازی است.

جهت دوّم عبرت های عاشوراست. غیر از درس، عاشورا یک صحنه ی عبرت است. انسان باید به این صحنه نگاه کند تا عبرت بگیرد. یعنی خود را با آن وضعیّت مقایسه کند و بفهمد در چه حال و در چه وضعیّتی است؛ چه چیزی او را تهدید می کند؛ چه چیزی برای او لازم است؟ این را می گویند «عبرت».

عبرت آن است که انسان نگاه کند و ببیند چطور شد حسین بن علی علیه السّلام - همان کودکی که جلو چشم مردم، آن همه مورد تجلیل پیغمبر بود و پیغمبر درباره ی او فرموده بود: «سَیّدِ شَبَابِ أَهْلِ الجَنَّة»؛ سرور جوانان بهشت - بعد از گذشت نیم قرن از زمان پیغمبر با آن وضع فجیع کشته شد؟! چطور شد که این امّت، حسین بن علی را جلو چشم کسانی از همان نسلی که دیده بودند که او بر دوش پیغمبر سوار می شد و این حرف ها را از زبان پیغمبر درباره ی او شنیده بودند با آن وضع فجیع کشتند؟!

اگر چه در باب محرّم و عاشورا و آثار این پدیده ی عظیم صحبت ها و افادات ارزشمندی شده است لکن هر چه زمان می گذرد احساس می شود که چهره ی بی زوال این خورشید منوّر - که می شود آن را به «خورشید شهادت»، «خورشید جهاد مظلومانه و غریبانه» تعبیر کرد که به وسیله ی حسین بن علی علیه السّلام و یارانش برافروخته شد - بیشتر آشکار می گردد و برکات عاشورا بیشتر معلوم می شود.

نام حسین بن علی علیه الصّلاة و السّلام، نام عجیبی است. خصوصیّت اسم آن امام در بین مسلمین با معرفت، این است که دل ها را مثل مغناطیس و کهربا به خود جذب می کند. البته در بین مسلمین کسانی هستند که این حالت را ندارند و در حقیقت از معرفت به امام حسین بی بهره اند. از طرفی کسانی هم هستند که جزو شیعیان این خانواده محسوب نمی شوند؛ اما در میان آن ها بسیاری هستند که اسم حسین علیه السّلام اشک شان را جاری می سازد و دلشان را منقلب می کند. خدای متعال در نام امام حسین اثری قرار داده است که وقتی اسم او آورده شود، بر دل و جان ما ملت ایران و دیگر ملّت های شیعه یک حالت معنوی حاکم می شود. این، آن معنای عاطفی آن ذات و وجود مقدّس است.

از جنبه ی معارف نیز، آن بزرگوار و این اسم شریف - که اشاره به آن مسمّای عظیم القدر است - همین گونه است عزیزترین معارف و راقی ترین مطالب معرفتی در کلمات این بزرگوار است دعای امام حسین در روز عرفه حقیقتا مثل زبور اهل بیت پر از نغمه های شیوا و عشق و شور معرفتی است. دعای عجیب و شریف عرفه و کلمات این بزرگوار در حول و حوش عاشورا و خطبه هایش در غیر عاشورا، معنا و روح عجیبی دارد و بحر زخّاری از معارف عالی و رقیق و حقایق ملکوتی است که در آثار اهل بیت علیهم السلام کم نظیر است.

از جنبه تاریخی هم، این نام و خصوصیت و شخصیت یک مقطع تاریخی و یک کتاب تاریخ است. البته به معنای تاریخ ساده و گزاره ی ماوقع نیست؛ بلکه به معنای تفسیر و تبیین تاریخ و درس حقایق تاریخی است.

امروز بیش از پنج قرن و ده قرن پیش، حسین بن علی در دنیا شناخته شده است. امروز وضع به گونه ای است که متفکّران و روشنفکران و آن هایی که بی غرضند، وقتی به تاریخ اسلام بر می خورند و ماجرای امام حسین را می بینند احساس خضوع می کنند. آن هایی که از اسلام سر در نمی آورند اما مفاهیم آزادی، عدالت، عزّت، اعتلاء و ارزش های والای انسانی را می فهمند با این دید نگاه می کنند و امام حسین امام آن ها در آزاد خواهی، در عدالت طلبی، در مبارزه با بدی ها و زشتی ها و در مبارزه با جهل و زبونی انسان است.

این ها درس است؛ همان درس های ماندگار تاریخ، همان چیز هایی که امروز و فردا بشریّت به آن ها نیازمند است. تا وقتی که خودخواهی های انسان بر او حاکم است، هر چه قدرت اجراییش بالاتر باشد خطرناک تر است؛ تا وقتی که هوا های نفسانی بر انسان غالب است و تا وقتی انسان همه چیز را برای خود می خواهد هر چه قدرتش بیشتر اسب، خطرناک تر و سَبُع تر و درنده تر است. نمونه هایش را در دنیا می بینید هنر سلام همین است که به کسانی اجازه می دهد از نردبان قدرت بالا روند که توانسته باشند لااقل در بعضی از این مراحل امتحان داده و قبول شده باشند. شرطی که اسلام برای مسؤولیت ها می گذارد خارج شدن از بسیاری از این هوا ها و هوس هاست. وقتی بی تقوایی بر انسانی حاکم شد هر چه قدرت او بیستر باشد، خطرش برای بشریت بیشتر است. وقتی اختیار فشردن دکمه ی بمب اتم در دست شخصی باشد که نه جان انسان ها و نه حقوق ملّت ها برایش مهم است و نه اجتناب از شهوات نفسانی برای او یک امتیاز و ارزش محسوب می شود برای بشریّت خطرناک است. این کسانی که امروز در دنیا از نیروی اتم و سلاح های مرگبار برخوردارند باید بر نفس و احساسات خود غلبه داشته و مسلّط باشند که متأسفانه این طور نیست. اسلام این مسائل را تبلیغ می کند و علّت دشمنی قدرتمندان با اسلام هم همین است.

ماجرای عاشورا هم درس است؛ درس اقدام و نهراسیدن از خطرات و وارد شدن در میدان های بزرگ آن تجربه با آن خصوصیات و با آن دشواری، از عهده ی حسین بن علی علیه السّلام بر می آمد از عهده ی دیگری برنمی آمد و

بر نمی آید؛ لیکن در دامنه ی آن قله ی بلند و رفیع، کار های زیاد و نقش های گوناگونی هست که من و شما می توانیم انجام بدهیم.

گذر زمان، حوادث را لحظه به لحظه از انسان دورتر می کند. بعضی از حوادث فراموش می شوند مثل یک موج ضعیفی که از انداختن یک سنگی در یک استخر آبی به وجود می آید - موجی هست، اما هر چه می گذرد لحظه به لحظه ضعیف تر می شود و دقیقه ای نمی گذرد که دیگر خبری از موج نیست - لکن بعضی از حوادث نقطه ی عکسند و گذر زمان آن ها را ضعیف و کمرنگ نمی کند بلکه برجسته تر می کند. یک نمونه ی آن، حادثه ی عاشوراست.

در روز عاشورا کسی نفهمید چه اتفاق افتاد. عظمت آن حادثه عظمت جهاد جگرگوشه ی پیغمبر و یاران و نزدیکانش و همچنین عظمت فاجعه ی کشته شدن فرزندان و نور دیدگان پیغمبر بر کسی روشن نبود اکثر کسانی که آن جا بودند هم نفهمیدند آن هایی که در جبهه دشمن بودند، آن قدر مست و آن قدر غافل و آن قدر از خود بیگانه بودند که نفهمیدند چه اتفاقی افتاد! مستان عالم، مستان غرور و شهوت و غضب و مستان حیوانیّت نمی فهمند در عالم انسانیت چه دارد اتفاق می افتد؛ اما هر روزی که از روز عاشورا جلوتر رفتیم - روز دوازدهم در کوفه چند هفته بعد در شام چند هفته بعد در مدینه و اندکی بعد در همه ی دنیای اسلام این حادثه به سرعت برق عظمت و اهمیت خودش را نشان داد هنوز دو سال از این حادثه نگذشته بود که آن طغیانگر فرعونی که عامل این حادثه بود از روی زمین بر افتاد و نابود شد و چند سالی بیش نگذشته بود که آن خانواده نابود شدند. خانواده ی دیگری از بنی امیه کار آمدند؛ چند ده سالی نگذشت که آن خانواده هم مضمحل و نابود شدند دنیای اسلام روز به روز به مکتب اهل بیت نزدیک تر دل بسته تر و مشتاق تر شد و این حادثه توانست پایه های عقیده ی اسلامی و مکتب اسلام را در طول تاریخ استوار کند اگر حادثه ی کربلا نبود، ما امروز از مبانی و اصول اسلام هم چندان خبری نمی داشتیم و شاید فقط نامی از اسلام به گوش ما می خورد این خون مقدس و این حادثه ی بزرگ، نه فقط

کوچک نشد، کمرنگ نشد، ضعیف نشد، بلکه رو به روز قوی تر و برجسته تر و اثر گذارتر شد؛ این یک نمونه ی برجسته است.

اگر این حقیقت، به وسیله ی کسانی که امروز در قبال شهیدان مسؤولیت دارند، زنده بماند، حفظ و تقدیس گردد و بزرگ نگاه داشته شود، همیشه تاریخ آینده ی ما از این ایثار بزرگی که آنان کردند بهره خواهد برد. همچنان که تاریخ بشریت هنوز از خون به ناحق ریخته ی سرور شهیدان تاریخ، حضرت ابی عبدالله الحسین علیه السّلام بهره می برد؛ چون کسانی که وارث ان خون بردند مدبّرانه ترین و شیواترین روش ها را برای زنده نگهداشتن این خون به کار بردند.

گاهی رنج و زحمت زنده نگهداشتن خون شهید، از خود شهادت کمتر نیست.

و من الله التوفیق

فهرست مطالب

گفتار اوّل ... 19

درس های عاشورا: فداکاری، آسیب پذیری جبهه ی ... 19

عبرت های عاشورا: انحطاط جامعه ی اسلامی در طول پنجاه سال ...20

عامل انحطاط جامعه ی اسلامی: دور شدن از ذکر و دعا ... 23

دنیای امروز؛ دنیای ترجیح مادّیات بر معنویات ...25

هشدار نسبت به عواقب از دست دادن روحیه ی بسیجی و ... 26

تفاوت سازندگی و مادّیگری ... 26

تهاجم، شبیخون و قتل عام فرهنگی دشمن علیه جوانان ایرانی ...29

برتری امر به معروف و نهی از منکر نسبت به جهاد ... 30

هدف دشمن از شایعه پراکنی ... 31

گفتار دوّم ...33

وجود بیش از یکصد درس در بیانات و مجاهدت امام حسین علیه السلام ... 34

درس اصلی در حرکت و قیام امام حسین علیه السلام ... 34

بررسی دیدگاه های مختلف در تبیین فلسفه حرکت و قیام امام حسین علیه السلام ... 35

خلط هدف و نتیجه؛ عامل خطای تحلیل های یک جانبه در معرفی ...37

هدف امام حسین علیه السلام: انجام یک واجب عظیم دینی ...37

دو نوع انحراف محتمل در جامعه ی اسلامی ... 40

شدّت انحراف جامعه و حکومت اسلامی ...40

تفاوت موقعیّت امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام از نظر امکان گسترش پیام ... 43

تکرار ماجرای قیام امام حسین علیه السلام در ابعاد کوچک تر ...44

قیام امام حسین علیه السلام؛ مصداق بزرگ فریضه امر به معروف و نهی از منکر ... 46

مبانی و شواهد تحلیل هدف امام حسین علیه السلام از بیانات آن حضرت ...46

روش امام حسین علیه السلام؛ راه زنده برای همه ی ملت ها در همه ی عصر ها ...52

استفاده ی امام خمینی (رحمه الله علیه) از درس های نهضت حسینی ...52

بررسی داستان تمثیلی از مثنوی مولوی در نشان دادن راه نجات ... 52

بی نظیر بودن حادثه عاشورا در تمام تاریخ بشر ...55

ذکر مصیبت حضرت علی اکبر علیه السلام از کتاب لهوف سیّد بن طاووس ...55

گفتار سوّم ...63

اهمیت فرهنگ جهاد در اسلام ...63

لزوم عبرت گیری از تاریخ صدر اسلام ...65

هشدار درباره ی لزوم جلوگیری از تکرار فاجعه ی عاشورا در آینده ...66

نقش خواص در جبهه های حق و باطل ... 70

دنیا دوستی خواص، زمینه ساز به مسلخ رفتن حسین بن علی ها در تاریخ ...73

دو گروه خواصّ طرفدار حق ...73

خداوند متعال صاحب و خونخواه خون امام علی علیه السلام و امام حسین علیه السلام ...77

شرایط و انتخاب دشوار امام حسن علیه السلام ...78

برتری ارزش زنده ماندن نسبت به کشته شدن در دوران امام حسن علیه السلام ...79

مقایسه ی وضعیّت و عملکرد امام حسین علیه السلام و عبدالله بن زبیر ...79

کثرت دل سپردگان به دنیا در میان خواص دعوت کننده از امام حسین علیه السلام ...81

عملکرد منفی شریح قاضی در شهادت هانی ...84

تصمیم و تشخیص دیرهنگام؛ علت تأثیر اندک قیام توّابین ...85

نمونه ای از نقش خواص در تاریخ معاصر ...86

گفتار چهارم ...93

سه بحث عمده پیرامون عاشورا ...94

سخنرانی حضرت زینب (سلام الله علیها) در بازار کوفه درباره ی ارتجاع و عقبگرد امّت ...95

درک عظمت حادثه عاشورا با تحلیل سه دوره از زندگی امام حسین علیه السلام ...96

امام حسین علیه السلام در دوران حیات پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم ...97

امام حسین علیه السلام در دوران بعد از وفات پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم تا ...98

امام حسین علیه السلام در دوران پس از شهادت حضرت علی علیه السلام ...99

چهار محور اصلی نظام تأسیسی پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم ...100

تحلیل تغییرات فردی و اجتماعی با بررسی آیه ی مبارکه ی سوره ی فاتحه ...103

وضعیّت و عملکرد نمونه هایی از خواص در ماجرای عاشورا ... 105

ماجرای خرید خمس غنائم توسط مروان بن حکم ...110

ماجرای تبدیل خلافت به پادشاهی در دوران ولید بن عقبه ...110

به مقام عالم دینی رسیدن کعب الاحبار ها در جامعه ی منحط شده ...112

نمونه ای از انحراف عوام بر اثر بی بصیرتی و غفلت و دنیا دوستی خواص ... 113

تفاوت دنیا طلبی و سازندگی ...114

جهاد و حماسه ی عاشقانه دو روی سکه ی عاشورا ... 116

ذکر مصیبت حضرت قاسم بن الحسن علیه السلام بر اساس کتاب لهوف سیّد بن طاووس ...117

ذکر مصیبت علی اکبر علیه السلام ... 120

شباهت به پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم؛ راز محبّت خاص امام حسین علیه السلام به علی اکبر علیه السلام ...121

نجات تاریخ توسط امام حسین علیه السلام حضرت زینب سلام الله علیها و اصحاب عاشورا ...122

نمایه ها ...125

گفتار اوّل

*گفتار اوّل ⁽¹⁾

بسم الله الرّحمن الرّحیم

دیداری بسیار مناسب در وقتی مناسب است. ایّام عاشورای حسینی است و شما برادران و خواهران هم از عاشورایی ها و حسینی ها هستید. بسیج بیست میلیونی انقلاب اسلامی ثابت کرده است که در صراط حسین بن علی علیه السّلام و صراط عاشورا قدم بر می دارد.

آن چه که من امروز عرض خواهم کرد، مربوط به همین قضیّه ی عاشور است که با وجود آن همه سخنی که درباره ی این حادثه گفته اند و گفته ایم و شنیده ایم، باز هم جای سخن و تامل و تدبّر و عبرت گیری نسبت به این حادثه باقی است. این حادثه ی عظیم؛ یعنی حادثه عاشورا از دو جهت قابل تامّل و تدّبر است. غالباً یکی از این دو جهت مورد توجّه قرار می گیرد. بنده امروز می خواهم در این جا آن جهت دوّم را، بیشتر مورد توجه قرار دهم.

جهت اوّل، درس های عاشوراست. عاشورا پیام ها و درس هایی دارد. عاشورا درس می دهد که برای حفظ دین، باید فداکاری

کرد. درس می دهد که در راه قرآن، از همه چیز باید گذشت. درس می دهد که در میدان نبرد حقّ و باطل، کوچک و بزرگ، زن و مرد، پیر و جوان، شریف و وضیع و امام و رعیّت، با هم در یک صف قرار می گیرند. درس می دهد که جبهه ی دشمن با همه ی توانایی های ظاهری بسیار آسیب پذیر است؛ همچنان که جبهه ی بنی امیه، به وسیله ی کاروان اسیران عاشورا، در کوفه آسیب دید، در شام آسیب دید، در مدینه آسیب دید، و بالأخره هم این ماجرا، به فنای جبهه ی سفیانی منتهی شد. درس می دهد که در ماجرای دفاع از دین، از همه چیز بیشتر، برای انسان، بصیرت لازم است. بی بصیرت ها فریب می خورند. بی بصیرت ها در جبهه ی باطل قرار می گیرند؛ بدون این که خود بدانند. همچنان که در جبهه ی ابن زیاد، کسانی بودند که از فسّاق و فجّار نبودند، ولی از بی بصیرت ها بودند.

این ها درس های عاشوراست. البتّه همین درس ها کافی است که یک ملّت را، از ذلّت به عزّت برساند. همین درس ها می تواند جبهه ی کفر و استکبار را شکست دهد. درس های زندگی سازی است. این، آن جهت اوّل.

جهت دوّم از آن دو جهتی که عرض کردم، «عبرت های عاشورا»ست. غیر از درس، عاشورا یک صحنه ی عبرت است. انسان باید به این صحنه نگاه کند، تا عبرت بگیرد. یعنی چه عبرت بگیرد؟ یعنی خود را با آن وضعیت مقایسه کند و بفهمد در چه حال و در چه وضعیتی است؛ چه چیزی او را تهدید می کند؛ چه چیزی برای او لازم است؟ این را می گویند عبرت. شما اگر از جاده ای عبور کردید و اتومبیلی را دیدید که واژگون شده یا تصادف کرده و آسیب دیده مچاله شده و سرنشینانش نابود شده اند، می ایستید و نگاه می کنید برای این که عبرت بگیرید. معلوم شود که چطور سرعتی، چطور حرکتی و چگونه

رانندگی ای، به این وضعیّت منتهی می شود. این هم نوع دیگری از درس است اما درس از راه عبرت گیری است. این را قدری بررسی کنیم.

اوّلین عبرتی که در قضیه ی عاشورا ما را به خود متوجه می کند، این است که ببینیم چه شد که پنجاه سال بعد از درگذشت پیغمبر صلوات الله و سلامه علیه، جامعه ی اسلامی به آن حدّی رسید که کسی مثل امام حسین علیه السّلام ناچار شد برای نجات جامعه ی اسلامی چنین فداکاری ای بکند؟ این فداکاری حسین بن علی علیه السّلام، یک وقت بعد از هزار سال از صدر اسلام است؛ یک وقت در قلب کشور ها و ملت های مخالف و معاند با اسلام است؛ این یک حرفی است. اما حسین بن علی علیه السلام در مرکز اسلام در مدینه و مکه - مرکز وحی نبوی - وضعیتی دید که هر چه نگاه کرد چاره ای جز فداکاری نداشت؛ آن هم چنین فداکاری خونین با عظمتی! مگر چه وضعی بود که حسین بن علی علیه السّلام، احساس کرد که اسلام فقط با فداکاری او زنده خواهد ماند والا از دست رفته است؟! عبرت این جاست. روزگاری رهبر و پیغمبر جامعه ی اسلامی، از همان مکه و مدینه پرچم ها را می بست به دست مسلمان ها می داد و آن ها تا اقصی نقاط جزیزة العرب و تا مرز های شام می رفتند؛ امپراتوری روم را تهدید می کردند؛ آن ها از مقابل شان گریختند و لشکریان اسلام پیروزمندانه بر می گشتند؛ که در این خصوص می توان به ماجرای «تبوک» اشاره کرد. روزگاری در مسجد و معبر جامعه اسلامی صوت و تلاوت قرآن بلند بود و پیغمبر با آن لحن و آن نَفَس، آیات خدا را بر مردم می خواند و مردم را موعظه می کرد و آن ها را در جاده ی هدایت با سرعت پیش می برد ولی چه شد که همین جامعه همین کشور و همین شهر ها، کارشان به جایی رسد و آن قدر از اسلام دور شدند که کسی مثل یزید بر آن ها حکومت می کرد؟! وضعی پیش آمد که کسی مثل حسین بن علی علیه السّلام دید که چاره ای جز این

فداکاری عظیم ندارد! این فداکاری، در تاریخ بی نظیر است. چه شد که به چنین مرحله ای رسیدند؟ این، آن عبرت است. ما باید این را امروز مورد توجّه دقیق قرار دهیم.

ما امروز یک جامعه ی اسلامی هستیم. باید ببینیم آن جامعه ی اسلامی، چه آفتی پیدا کرد که کارش به یزید رسید؟ چه شد که بیست سال بعد از شهادت امیر المؤمنین علیه الصلاة و السّلام، در همان شهری که او حکومت می کرد سر های پسرانش را بر نیزه کردند و در آن شهر گرداندند؟! کوفه یک نقطه ی بیگانه از دین نبود! کوفه همان جایی بود که امیر المؤمنین علیه السّلام در بازار های آن راه می رفت تازیانه بر دوش می انداخت؛ مردم را امر به معروف و نهی از منکر می کرد فریاد تلاوت قرآن در آنَاءِ اللَّیْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهَارِ ⁽¹⁾از آن مسجد و آن تشکیلات بلند بود. این، همان شهر بود که پس از گذشت سال هایی نه چندان طولانی در بازارش دختران و حرم امیر المؤمنین علیه السّلام را با اسارت می گرداندند در ظرف بیست سال چه شد که به آن جا رسیدند؟ اگر بیماری ای وجود دارد که می تواند جامعه ای را که در رأسش کسانی مثل پیغمبر اسلام و امیر المؤمنین علیهما السّلام بوده اند، در ظرف چند ده سال به آن وضعیت برساند. این بیماری، بیماری خطرناکی است و ما هم باید از آن بترسیم. امام بزرگوار ما اگر خود را شاگردی از شاگردان پیغمبر اکرم صلوات الله و سلامه علیه محسوب می کرد، سرِ فخر به آسمان می شود؛ امام، افتخارش به این بود که بتواند احکام پیغمبر را درک عمل و تبلیغ کند امام ما کجا، پیغمبر کجا؟! آن جامعه را پیغمبر ساخته بود و بعد از چند سال به آن وضع دچار شد این جامعه ما خیلی باید مواظب باشد که به آن بیماری دچار نشود. عبرت، این جاست! ما باید آن بیماری را بشناسیم؛ آن را یک خطر بزرگ بدانیم و از آن اجتناب کنیم.

به نظر من این پیام عاشورا، از درس ها و پیام های دیگر عاشورا برای ما امروز فوری تر است. ما باید بفهمیم چه بلایی بر سر جامعه آمد که حسین بن علی علیه السّلام آقازاده اوّل دنیای اسلام و پسر خلیفه ی مسلمین، پسر علیّ بن ابی طالب علیه الصلاة و السلام، در همان شهری که پدر بزرگوارش بر مسند خلافت می نشست. سر بریده اش گردانده شد و آب از آب تکان نخورد! از همان شهر آدم هایی به کربلا آمدند، او و اصحاب او را با لب تشنه به شهادت رسانند و حرم امیر المؤمنین علیه السّلام را به اسارت گرفتند!

حرف در این زمینه، زیاد است. من یک آیه از قرآن را در پاسخ به این سؤال مطرح می کنم قرآن جواب ما را داده است. قرآن. آن درد را به مسلمین معرفی می کند. آن آیه این است که می فرماید: فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ یَلْقَوْنَ غَیًّا ⁽¹⁾. دو عامل، عامل اصلی این گمراهی و انحراف عمومی است: یکی دور شدن از ذکر خدا که مظهر آن نماز است. فراموش کردن خدا و معنویّت؛ حساب معنویّت را از زندگی جدا کردن و توجّه و ذکر و دعا و توسّل و طلب از خدای متعال و توکّل به خدا و محاسبات خدایی را از زندگی کنار گذاشتن. دوّم «و اتّبعوا الشّهوات»؛ دنبال شهوت رانی ها رفتن: دنبال هوس ها رفتن و در یک جمله: دنیاطلبی. به فکر جمع آوری ثروت، جمع آوری مال، و التذاذ به شهوات دنیا افتادن این ها را اصل دانستن و آرمان ها را فراموش کردن. این درد اساسی و بزرگ است. ما هم ممکن است به این درد دچار شویم. اگر در جامعه ی اسلامی آن حالت آرمانخواهی از بین برود یا ضعیف شود؛ هر کس به فکر این باشد که کلاهش را از معرکه در ببرد و از دیگران در دنیا عقب نیفتد؛ این که «دیگری جمع کرده است. ما هم برویم جمع کنیم و خلاصه خود و مصالح خود را بر مصالح جامعه ترجیح دهیم»،

معلوم است که به این درد دچار خواهیم شد.

نظام اسلامی، با ایمان ها، با همّت های بلند، با مطرح شدن آرمان ها و با اهمیّت دادن و زنده نگه داشتن شعار ها به وجود می آید و حفظ می شود و پیش می رود. شعار ها را کم رنگ کردن اصول اسلام و انقلاب را مورد بی اعتنایی قرار دادن و همه چیز را با محاسبات مادّی مطرح کردن و فهمیدن، جامعه را به آن جا خواهد برد که به چنان وضعی برسد.

آن ها به آن وضع دچار شدند. روزگاری برای مسلمین، پیشرفت اسلام مطرح بود؛ رضای خدا مطرح بود؛ تعلیم دین و معارف اسلامی مطرح بود؛ آشنایی با قرآن و معارف قرآن مطرح بود؛ دستگاه حکومت، دستگاه اداره کشور، دستگاه زهد و تقوا و بی اعتنایی به زخارف دنیا و شهوات شخصی بود، و نتیجه اش آن حرکت عظیمی شد که مردم به سمت خدا کردند. در چنان وضعیّتی شخصیّتی مثل علی بن ابیطالب علیه السّلام خلیفه شد. کسی مثل حسین بن علی علیه السّلام شخصیت برجسته شد معیار ها در این ها، بیش از همه هست وقتی معیار خدا باشد تقوا باشد بی اعتنایی به دنیا باشد مجاهدت در راه خدا باشد؛ آدم هایی که این معیار ها را دارند در صحنه ی عمل می آیند و سررشته ی کار ها را به دست می گیرند و جامعه جامعه ی اسلامی می شود. اما وقتی که معیار های خدایی عوض شود، هر کس که دنیا طلب تر است، هر کس که شهوت ران تر است هر کس که برای به دست آوردن منافع شخصی زرنگ تر است، هر کس که با صدق و راستی بیگانه تر است بر سر کار می آید. آن وقت نتیجه این می شود که امثال عمر بن سعد و شمر و عبیدالله بن زیاد به ریاست می رسند و کسی مثل حسین بن علی علیه السّلام به مذبح می رود و در کربلا به شهادت می رسد! این، یک حساب دو دو تا چهارتاست. باید کسانی که دلسوزند، نگذارند معیار های الهی در جامعه عوض شود اگر

معیار تقوا در جامعه عوض شد، معلوم است که انسان با تقوایی مثل حسین بن علی علیه السلام باید خونش ریخته شود. اگر زرنگی و دست و پاداری در کار دنیا و پشت هم اندازی و دروغگویی و بی اعتنایی به ارزش های اسلامی ملاک قرار گرفت، معلوم است که کسی مثل یزید باید در رأس کار قرار گیرد و کسی مثل عبدالله، شخص اوّل کشور عراق شود. همه ی کار اسلام این بود که این معیار های باطل را عوض کند. همه ی کار انقلاب ما هم این بود که در مقابل معیار های باطل و غلط مادی جهانی بایستد و آن ها را عوض کند.

دنیای امروز، دنیای دروغ، دنیای زور، دنیای شهوت رانی و دنیای ترجیح ارزش های مادی بر ارزش های معنوی است دنیاست! مخصوص امروز هم نیست. قرن هاست که معنویت در دنیا رو به افول و ضعف بوده است. پول پرست ها و سرمایه دار ها تلاش کرده اند که معنویت را از بین ببرند صاحبان قدرت یک نظام و بساط مادی ای در دنیا چیده اند که در رأسش قدری از همه دروغگوتر، فریبکارتر، بی اعتناتر به فضایل انسانی و نسبت به انسان ها بی رحم تر مثل قدرت امریکاست. این می آید در راس و همین طور می آیند تا مراتب پایین تر این وضع دنیاست. انقلاب اسلامی یعنی زنده کردن دوباره ی اسلام زنده کردن إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ ⁽¹⁾این انقلاب آمد تا این بساط جهانی را این ترتیب غلط جهانی را بشکند و ترتیب جدیدی درست کند اگر آن ترتیب مادّی جهانی باشد. معلوم است که شهوت ران های فاسد روسیاه و گمراهی مثل محمدرضا باید در رأس کار باشند و انسان با فضیلت منوّری مثل امام باید در زندان یا در تبعید باشد! در چنان وضعیتی، جای امام در جامعه نیست. وقتی زور حاکم است، وقتی فساد حاکم است، وقتی دروغ حاکم است

و وقتی بی فضیلتی حاکم است، کسی که دارای فضیلت است، دارای صدق است، دارای نور است، دارای عرفان است و دارای توجّه به خداست، جایش در زندان ها یا در مقتل و مذبح یا در گودال قتلگاه هاست. وقتی مثل امامی بر سر کار آمد، یعنی ورق برگشت؛ شهوت رانی و دنیاطلبی به انزوا رفت، وابستگی و فساد به انزوا رفت، تقوی بالای کار آمد، زهد روی کار آمد، صفا و نورانیت آمد، جهاد آمد، دلسوزی برای انسان ها آمد، رحم و مروّت و برادری و ایثار و از خودگذشتگی آمد.

امام که بر سر کار می آید، یعنی این خصلت ها می آید؛ یعنی این فضیلت ها می آید؛ یعنی این ارزش ها مطرح می شود. اگر این ارزش ها را نگه داشتید، نظام امامت باقی می ماند. آن وقت امثال حسین بن علی علیه الصلاة و السلام، دیگر به مذبح برده نمی شوند. اما اگر این ها را از دست دادیم چه؟ اگر روحیه ی بسیجی را از دست افزون خواه بی معنویت دادیم چه؟ اگر به جای توجه به تکلیف و وظیفه و آرمان الهی، به فکر تجملات شخصی خودمان افتادیم چه؟ اگر جوان بسیجی را، جوان مؤمن را، جوان با اخلاص را - که هیچ چیز نمی خواهد جز این که میدانی باشد که در راه خدا مجاهدت کند - در انزوا انداختیم و آن آدم پرروی افزون خواه پرتوقع بی صفای بی معنویت را مسلّط کردیم چه؟ آن وقت همه چیز دگرگون خواهد شد. اگر در صدر اسلام فاصله بین رحلت نبی اکرم صلوات الله و سلامه علیه و شهادت جگر گوشه اش پنجاه سال شد، در روزگار ما این فاصله خیلی کوتاه تر ممکن است بشود و زودتر از این حرف ها، فضیلت ها و صاحبان فضایل ما به مذبح بروند باید نگذاریم. باید در مقابل انحرافی که ممکن است دشمن بر ما تحمیل کند بایستیم.

پس، عبرت گیری از عاشورا این است که نگذاریم روح انقلاب در جامعه منزوی و فرزند انقلاب گوشه گیر شود. عده ای مسائل را اشتباه گرفته اند. امروز بحمدالله مسؤولین دلسوز و

علاقه مند و رئیس جمهور انقلابی و مؤمن بر سر کارند و کشور را می خواهند بسازند. اما عده ای، سازندگی را با مادی گرایی، اشتباه گرفته اند. سازندگی چیزی است، مادیّ گری چیز دیگری است. سازندگی یعنی کشور آباد شود، و طبقات محروم به نوایی برسند.

سال های سال، این کشور را ویران کرده اند. بعد از انقلاب هم، به وسیله ی مهاجمین خارجی، هشت سال، همان کار را ادامه دادند. این کشور، باید ساخته شود. این سازندگی تلاش لازم دارد. از پایان جنگ تا امروز هنوز سه سال و اندی می گذرد. زمان زیادی از پایان جنگ تا امروز نگذشته است. یک بمب در یک جا بیفتد یک لحظه ویرانگری است؛ اما ساختن همان ویرانه چقدر طول می کشد؟ فرض کنید ساختمانی، خانه ای، عمارت دو، سه طبقه ای، در یک لحظه منفجر می شود؛ اما در یک لحظه ساخته نمی شود یک کشور را هشت سال ویران کردند. مگر شوخی است؟! قبل از این، خاندان منحوس پهلوی - که لعنت خدا بر آن ها و بر کارگزاران و دستیاران شان، و لعنت خدا بر خانواده ی قاجار و دستیاران شان باد - این مملکت را ویران کردند. بعد که انقلاب شد تا آن را بسازد مگر دشمنان توانستند تحمّل کنند!؟ امروز اسناد همکاری آمریکا با عراق در جنگ تحمیلی علیه ما، در حال رو شدن است. ما آن روز می گفتیم؛ ما آن روز قاطعانه می گفتیم که شرق و غرب از عراق حمایت می کنند. اما یک عده کو نه فکر های داخلی انکار می کردند و می گفتند به چه دلیل؟ بفرمایی؛ این دلیل امروز اسناد خود امریکایی ها را آمریکایی ها رو می کنند و معلوم می شود که در این چند سال چه کمک های عظیمی به عراق کردند شرق و غرب با یکدیگر همدست شدند؛ این جنگ را به راه انداختند و مملکت را ویران کردند. بعد از سال ها ویرانگری

حکّام فاسد پهلوی و قاجار، و بعد از چند سال ویرانگری جنگ، اکنون دولت جمهوری اسلامی به کمک مردم و کارگزاران و متخصصین و کاردان هایش، می خواهد این کشور را بسازد ،این کار یک روز و دو روز نیست؛ کار یک سال و دو سال هم نیست این همه مراکز مادّی از بین رفته این همه امکان اشتغال نابود شده...! این ها چیزی نیست که ظرف مدت کوتاهی برگردد این را می گویند «سازندگی». این یک مجاهدت است یک جهاد فی سبیل الله است. هر کس که در این مجاهدت شرکت کند، جهاد کرده است. کسی که در راه اداره و حفظ جامعه ی اسلامی - که یک واجب بزرگ است - گامی برداشته، خیلی با ارزش است. امّا آن طرف قضیّه، مادّیگری است، مادّه پرستی است، دنیاطلبی است. آن، یک حرف دیگر است.

سازندگی، کاری بود که علی بن ابی طالب علیه السّلام داشت؛ که حتی شاید در دوران خلافت هم - که حالا من این را تردید دارم، اما تا قبل از خلافت قطعی است - با دست خود نخلستان آباد می کرد، زمین احیا می کرد؛ درخت می کاشت؛ چاه می کند و آبیاری می کرد. این، سازندگی است دنیاطلبی و مادی طلبی کاری است که عبیدالله زیاد و یزید می کردند. آن ها چه وقت چیزی را به وجود می آوردند و می ساختند؟ آن ها فانی می کردند؛ آن ها می خوردند آن ها تجملات را زیاد می کردند این دو را با هم اشتباه نباید کرد امروز عده ای به اسم سازندگی خودشان را غرق در پول و دنیا و ماده پرستی می کنند. این سازندگی است؟ آن چه که جامعه ما را فاسد می کند، غرق شدن در شهوات است؛ از دست دادن روح تقوا تقوا و فداکاری است؛ یعنی همان روحیه ای که در بسیجی هاست. بسیجی باید در وسط میدان باشد تا فضیلت های اصلی انقلاب زنده بماند.

دشمن از راه اشاعه فرهنگ غلط - فرهنگ فساد و فحشا -

سعی می کند جوان های ما را از ما بگیرد. کاری که دشمن از لحاظ فرهنگی می کند. یک «تهاجم فرهنگی» بلکه باید گفت یک «شبیخون فرهنگی» یک «غارت فرهنگی» و یک «قتل عام فرهنگی» است. امروز دشمن این کار را با ما می کند. چه کسی می تواند از این فضیلت ها دفاع کند؟ آن جوان مؤمنی که دل به دنیا نبسته دل به منافع شخصی نبسته و می تواند بایستد و از فضیلت ها دفاع کند. کسی که خودش آلوده و گرفتار است که نمی تواند از فضلیت ها دفاع کند! این جوان با اخلاص می تواند دفاع کند. این جوان از انقلاب، از اسلام از فضایل و ارزش های اسلامی می تواند دفاع کند. لذا، چندی پیش گفتم:«همه امر به معروف و نهی از منکر کنند.» الآن هم عرض می کنم نهی از منکر کنید این واجب است. ابن مسؤولیت شرعی شماست امروز مسؤولیت انقلابی و سیاسی شما هم هست. به من می نویسند؛ بعضی بعضی هم تلفن می کنند و می گویند:«ما نهی از منکر می کنیم. امّا مامورین رسمی، طرف ما را نمی گیرند، طرف مقابل را می گیرند!» من عرض می کنم که مأمورین رسمی - چه مأمورین انتظامی و چه مأمورین قضایی - حق ندارند از مجرم دفاع کنند. باید از آمر و ناهی شرعی دفاع کنند. همه دستگاه حکومت ما باید از آمر به معروف و ناهی از منکر دفاع کند این وظیفه است اگر کسی نماز بخواند و کس دیگری به نمازگزار حمله کند، دستگاه های ما از کدام یک بید دفاع کنند؟ از نمازگزار یا از آن کسی که سجاده را از زیر پی نمازگزار می کشد؟ امر به معروف و نهی از منکر نیز همین طور است. امر به معروف هم مثل نماز واجب است.

در نهج البلاغه می فرماید:وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ کُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ إِلَّا کَنَفْثَهٍ فِی بَحْرٍ لُجِّیٍّ. ⁽¹⁾یعنی امر به معروف و نهی از منکر در مقیاس وسیع و عمومی خود.

حتّی از جهاد بالاتر است؛ چون پایه ی دین را محکم می کند. اساس جهاد را امر به معروف و نهی از منکر استوار می کند. مگر مأمورین و مسؤولین ما می توانند آمر به معروف و ناهی از منکر را با دیگران مساوی قرار دهند؛ چه رسد به این که نقطه ی مقابل او را تأیید کنند!؟ البتّه جوان حزب اللّهی هم باید باهوش باشد. باید چشم هایش را باز کند و نگذارد کسی در صفوف او رخنه کند و به نام امر به معروف و نهی از منکر فسادی ایجاد نماید که چهره ی حزب الله را خراب کند باید مواظب باشید این، به عهده ی خودتان است. من یقین دارم - و تجربه های این چند سال نشان داده - تا نیرو های مؤمن و حزب اللهی برای انجام کاری به میدان می آیند، یک عدّه عناصر بدلی و دروغین، با نام این ها در گوش های فسادی ایجاد می کنند تا ذهن مسؤولین را نسبت به نیرو های مؤمن و حزب اللهی و مردمی چرکین کنند. مواظب باشید. مسئله ی امر به معروف و نهی از منکر، مثل مسئله ی نماز است. یادگرفتنی است. باید بروید یاد بگیرید. مسئله دارد که کجا و چگونه باید امر به معروف و نهی از منکر کرد؟ البته من عرض می کنم - قبلا هم گفته ام - در جامعه ی اسلامی، تکلیف عامه ی مردم، امر به معروف و نهی از منکر با لسان است؛ با زبان اگر کار به برخورد بکشد آن دیگر تکلیف مسؤولین است. آن ها باید وارد شوند اما امر به معروف و نهی از منکر زبانی، مهمتر است. عاملی که جامعه را اصلاح می کند، همین نهی از منکر زبانی است. به آن آدم بدکار، به آن آدم خلافکار، به آن آدمی که اشاعه ی فحشا می کند، به آن آدمی که می خواهد قبح گناه را از جامعه ببرد، مردم باید بگویند. ده نفر، صدنفر، هزار نفر! افکار عمومی روی وجود و ذهن او باید سنگینی کند. این، شکننده ترین چیز هاست. همین نیرو های مؤمن و بسیجی و حزب اللهی؛ یعنی همین عامّه ی مردم مؤمن؛ یعنی همین اکثریّت عظیم کشور عزیز

ما؛ همین هایی که جنگ را اداره کردند؛ همین هایی که از اول انقلاب تا به حال با همه حوادث مقابله کردند. در این مورد مهمترین نقش را می توانند داشته باشند. همین نیرو های مردمی که اگر نبودند - این بسیج اگر نبود این نیروی عظیم حزب الله اگر نبود - شکست می خوردیم؛ در مقابل دشمنان گوناگون هم در این چند سال شکست می خوردیم و آسیب پذیر بودیم. کارخانه ما را می خواستند به تعطیلی بکشند؛ نیروی حزب اللهی از داخل کارخانه می رود به سینه شان. مزرعه ی ما را در اوایل انقلاب می خواستند اتش بزنند؛ نیروی حزب اللهی از همان وسط بیابان ها و روستا ها و مزارع می زد توی دهان شان خیابان ها را می خواستند به اغتشاش بکشند؛ نیروی حزب اللهی می آمد سینه سپر می کرد و در مقابل شان می ایستاد جنگ هم که معلوم است! این، آن نیروی اصلی کشور است. نظام اسلامی متّکی به این نیروست. اگر مردم؛ یعنی همین نیرو های مؤمن و حزب اللهی با نظام باشند، با دولت باشند - که هستند بحمدالله - اگر این نیروی عظیم و این نیروی بزرگ شکست ناپذیر مردمی در کنار مسؤولین و پشت سر مسؤولین باشد - که بحمدالله هست هیچ قدرتی نمی تواند با جمهوری اسلامی مقابله کند.

دشمنان ما از این می ترسند. در تبلیغات جهانی، بلندگو های امریکایی و صهیونیستی، الان مدتی است که جمهوری اسلامی شایعه پراکنی ایران را به نظامی گری و افزایش سلاح متهم می کنند! می گویند:«ایران سلاح های کشتار جمعی دارد این ها سلاح های اتمی درست می کنند! از فلان جا کلاهک اتمی آورده اند!» حرف هایی که هر عاقلی در دنیا اگر تأمل کند، می فهمد دروغ است. بمب اتم چیزی است که است که بشود بشود بی سر و صدا از یک کشور به کشوری منتقلش کرد؟! می فهمند دروغ است؛ می دانند دروغ است؛ شایعه درست می کنند. برای این که از نظام اسلامی چهره ای بسازند

که گویی با صلح و استقرار صلح در دنیا مخالف است. یکی از تلاش های خباثت آمیز امریکا و صهیونیست ها علیه جمهوری اسلامی این است. من می گویم شما اشتباه کرده اید. شما اشتباه کرده اید که خیال کرده اید قدرت جمهوری اسلامی در این است که در داخل، بمب اتمی فراهم کند یا بسازد این ها نیست. اگر این بود که جمهوری اسلامی حالا بخواهد مثلا یک بمب اتمی درست کند. صد هایش را کشور های بزرگ دارند. اگر کسی با بمب اتم می توانست بر کسی پیروز شود، آمریکا و شوروی سابق و بقیه ی قدرت های خبیث دنیا، تا به حال صد بار جمهوری اسلامی را از بین برده بودند. چیزی که به یک نظام قدرت می دهد، بمب اتم نیست. قدرت نظام اسلامی - که امریکا و شوروی سابق و بقیه ی قدرت های ریز و درشت عالم تا امروز نتوانسته اند و نخواهند توانست با آن مقابله کنند - قدرت ایمان نیرو های حزب الله است.

جمهوری اسلامی باید این نیرو را حفظ کند. این قدرت عظیم را باید حفظ کند. شما جوان ها باید دائم در صحنه باشید. باید دائم نشان دهید که جمهوری اسلامی آسیب ناپذیر است. نیروی مؤمن بسیج و نیرو های حزب اللهی در سر تا سر کشور و آحاد مؤمن در این کشور باید کاری کنند که امید آمریکا و صهیونیست ها و بقیه ی قدرت های دشمن از جمهوری اسلامی به کلی قطع شود.

امیدواریم خداوند متعال، شما جوان های مؤمن و فداکار و با تقوا را محفوظ بدارد و ان شاء الله قلب مقدّس ولی عصر ارواحنافداه از همه ی شما خشنود باشد. ان شاء الله با قدرت ایمان و حضور شما، همه ی کید و توطئه های دشمن خنثی شود.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

گفتار دوّم

*گفتار دوّم ⁽¹⁾

بسم الله الرّحمن الرّحیم

«الحمد لله ربّ العالمین نحمده و نستعینه و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نصلی و نسلم علی حبیبه و نجیبه و خیرته فی خلقه، حافظ سره و مبلغ ،رسالاته بشیر رحمته و نذیر نقمته سیّدنا و نبینا ابی القاسم محمد و علی آله الأطیبین الأطهرین المنتجبین المعصومین المطهرین، الهداة المهدیین. سیّما بقیّة الله فی الارضین وصل علی ائمّة المسلمین و حماة المستضعفین و هداة المؤمنین. عن رسول الله صلی الله علیه و آله انه قال:««حُسَیْنٌ مِنِّی وَ أَنَا مِنْ حُسَیْنٍ» ⁽²⁾(علیه و علی آله السلام) انه قال: «اِنَّ الحُسین مِصباح الهُدی وَ سَفینَهُ النِّجاهِ» ⁽³⁾.

همه ی برادران و خواهران نمازگزار عزیز و نفس خود را به ترس از خدا و رعایت پرهیزکاری و اجتناب از گناهان و پرداختن به طلب رضای خالق متعال جلّت عظمته توصیه می کنم. این روح و هدف زندگی است و همین است که برای ما در آن روزی که لَا یَنْفَعُ مَالٌ وَ لَا بَنُونَ ⁽⁴⁾؛ همچنین در حیات دنیا مایی سعادت و سپیدرویی خواهد شد.

امروز به مناسبت روز عاشورا نیت کردم که درباره ی نهضت

حسینی علیہ الصلاة و السّلام سخن بگویم. چیز عجیبی است؛ که همه ی زندگی ما از یاد حسین علیه السّلام لبریز است؛ خدا را شکر درباره ی نهضت این بزرگوار هم زیاد حرف زده شده است؛ اما در عین حال انسان هر چه در این باره می اندیشد میدان فکر و بحث و تحقیق و مطالعه گسترده است هنوز خیلی حرف ها درباره ی این حادثه ی عظیم و عجیب و بی نظیر وجود دارد که ما باید درباره ی آن فکر کنیم و برای هم بگوییم.

اگر این حادثه را دقیق در نظر بگیرید، شاید بشود گفت انسان می تواند در حرکت چند ماهه حضرت ابی عبدالله علیه السّلام - از آن روزی که از مدینه خارج شد و به طرف مکه آمد، تا آن در طول حرکت از مدینه روزی که در کربلا شربت گوارای شهادت نوشید - بیش از صد درس مهم بشمارد. نخواستم بگویم هزار ها درس می شود گفت هزار ها درس هست. ممکن است هر اشاره ی آن بزرگوار، یک درس باشد؛ اما این که می گویم بیش از صد درس، یعنی اگر ما بخواهیم این کار ها را مورد مداقّه قرار دهیم، از آن می شود صد عنوان و سرفصل به دست آورد که هر کدام برای یک امت، برای یک تاریخ و یک کشور برای تربیت خود و اداره ی جامعه و قرب به خدا درس است.

به خاطر این است که حسین بن علی اروحنا فداه و فدا اسمه و ذکره، در دنیا مثل خورشیدی در میان مقدّسین عالم، این گونه می درخشد. انبیا و اولیا و ائمه و شهدا و صالحین را در نظر بگیرید! اگر آن ها مثل ماه و ستارگان باشند، این بزرگوار مثل خورشید می درخشد.

و اما، آن صد درس مورد اشاره به کنار ؛ یک درس اصلی در حرکت و قیام امام حسین علیه السّلام وجود دارد که من امروز سعی خواهم کرد آن را به شما عرض کنم. همه ی آن ها حاشیه است و این متن است. چرا قیام کرد؟ این درس است.

به امام حسین علیه السّلام می گفتند: شما در مدینه و مکه و مکه، محترمید

و در یَمَن، آن همه شیعه هست. به گوشه ای بروید که با یزید کاری نداشته باشید، یزید هم با شما کاری نداشته باشد! این هم مرید، این همه شیعیان زندگی کنید، عبادت و تبلیغ کنید چرا قیام کردید؟ قضیّه چیست؟

این، آن سؤال اصلی است. این، آن درس اصلی است. نمی گوییم کسی این مطلب را نگفته است چرا انصافا در این زمینه، خیلی هم کار و تلاش کردند، حرف هم زیاد زدند حال این مطلبی را هم که ما امروز عرض می کنیم، به نظر خودمان یک برداشت و دید تازه ای در این قضیه است.

دوست دارند چنین بگویند که حضرت خواست حکومت فاسد یزید را کنار بزند و خود یک حکومت تشکیل دهد. این هدف قیام ابی عبدالله علیه السّلام بود. این حرف نیمه درست است نمی گویم غلط است. اگر مقصود از این حرف، این است که آن بزرگوار برای تشکیل حکومت قیام کرد؛ به این نحو که اگر ببیند نمی شود انسان به نتیجه برسد بگوید نشد دیگر، برگردیم؛ این غلط است.

بله کسی که به قصد حکومت حرکت، می کند، تا آن جا پیش می رود که ببیند این کار، شدنی است تا دید احتمال شدن این کار، یا احتمال عقلایی وجود ندارد وظیفه اش این است که برگردد. اگر هدف، تشکیل حکومت است، تا آن جا جایز است انسان برود که بشود رفت. آن جا که نشود رفت باید برگشت اگر آن کسی که می گوید هدف حضرت از این قیام تشکیل حکومت حَقَّه ی علوی است مرادش این است این درست نیست برای این که مجموع حرکت امام، این را نشان نمی دهد.

در نقطه ی مقابل گفته می شود: نه آقا، حکومت چیست؛ حضرت می دانست که نمی تواند حکومت تشکیل دهد؛ بلکه اصلاً آمد تا کشته و شهید شود! این حرف هم مدّتی بر سر زبان ها

خیلی شایع بود! بعضی با تعبیرات زیبای شاعرانه ای هم این را بیان می کردند. حتی من دیدم بعضی از علمای بزرگ ما هم این را فرموده اند. این حرف که اصلا حضرت قیام کرد برای این که شهید شود حرف جدیدی نبوده است. گفت: چون با ماندن نمی شود کاری کرد، پس برویم با شهید شدن کاری بکنیم!

این حرف را هم، ما در اسناد و مدارک اسلامی نداریم که برو خودت را به کام کشته شدن بینداز ما چنین چیزی نداریم شهادتی را که ما در شرع مقدس می شناسیم و در روایات و آیات قرآن از آن نشان می بینیم معنایش این است که انسان به دنبال هدف مقدسی که واجب یا راجح است، برود و در آن راه، تن به کشتن هم بدهد. این آن شهادت صحیح اسلامی است. اما این که آدم اصلا راه بیفتد برای این که «من بروم کشته شوم» یا یک تعبیر شاعرانه ی چنینی که «خون من پای ظالم را بلغزاند و او را به زمین بزند» این ها آن چیزی نیست که مربوط بدان حادثه ی به آن عظمت است در این هم بخشی از حقیقت هست؛ اما هدف حضرت این نیست.

پس به طور خلاصه نه می توانیم بگوییم که حضرت قیام کرد برای تشکیل حکومت و هدفش تشکیل حکومت بود و نه می توانیم بگوییم حضرت برای شهید شدن قیام کرد. چیز دیگری است که من سعی می کنم در خطبه ی اوّل - که عمده صحبت من هم امروز در خطبه ی اوّل و همین قضیه است - ان شاء الله این را بیان کنم.

بنده به نظرم این طور می رسد کسانی که گفته اند «هدف، حکومت بود» یا «هدف، شهادت بود» میان هدف و نتیجه خَلط کرده اند. نخیر؛ هدف این ها نبود. امام حسین علیه السّلام هدف دیگری داشت؛ منتها رسیدن به آن هدف دیگر، حرکتی را می طلبید که این حرکت یکی از دو نتیجه را داشت: «حکومت» یا «شهادت».

البته حضرت برای هر دو هم آمادگی داشت. هم حکومت را آماده کرد و می کرد؛ هم مقدمات شهادت را آماده کرد و می کرد. هم برای این توطین نفس می کرد هم برای آن. هر کدام هم می شد درست بود و ایرادی نداشت اما هیچ کدام هدف نبود، بلکه دو نتیجه بود. هدف، چیز دیگری است.

هدف چیست؟ اوّل آن هدف را به طور خلاصه در یک جمله عرض می کنم؛ بعد مقداری توضیح می دهم.

اگر بخواهیم هدف امام حسین علیه السّلام را بیان کنیم، باید این طور بگوییم که هدف آن بزرگوار عبارت بود از انجام دادن یک واجب عظیم از واجبات دین که آن واجب عظیم را هیچ کس قبل از امام حسین - حتی خود پیغمبر انجام نداده بود، نه پیغمبر این واجب را انجام داده بود، نه امیر المؤمنین، نه امام حسن مجتبی.

واجبی بود که در بنای کلی نظام فکری و ارزشی و عملی اسلام، جای مهمی دارد. با وجود این که این واجب، خیلی مهم و بسیار اساسی است، تا زمان امام حسین به این واجب عمل نشده بود - عرض می کنم که چرا عمل نشده بود - امام حسین باید این واجب را عمل می کرد تا درسی برای همه ی تاریخ باشد. مثل این که پیغمبر حکومت تشکیل داد؛ تشکیل حکومت درسی برای همه ی تاریخ اسلام شد و فقط حکمش را نیاورد. یا پیغمبر، جهاد فی سبیل الله کرد و این درسی برای همه ی تاریخ مسمین و تاریخ بشر - تا ابد - شد. این واجب هم شد. این واجب هم باید به وسیله ی امام حسین علیه السّلام انجام می گرفت تا درسی عملی برای مسلمانان و برای طول تاریخ باشد.

حالا چرا امام حسین این کار را بکند؟ چون زمینه ی انجام این واجب در زمان امام حسین پیش آمد. اگر این زمینه در زمان امام حسین پیش نمی آمد؛ مثلاً در زمان امام علیّ النّقی علی السلام

پیش می آمد همین کار را امام علیّ النّقی می کرد و حادثه ی عظیم و ذبح عظیم تاریخ اسلام امام علی النقی علیه الصلاة والسلام می شد. اگر در زمان امام حسن مجتبی یا در زمان امام صادق علیهما السلام هم پیش می آمد آن بزرگواران عمل می کردند. در زمان قبل از امام حسین پیش نیامد؛ بعد از امام حسین هم در تمام طول حضور ائمّه تا دوران غیبت پیش نیامد.

پس هدف، عبارت شد از انجام این واجب، که حالا شرح می دهم. این واجب چیست. آن وقت به طور طبیعی انجام این واجب به یکی از دو نتیجه می رسد یا نتیجه اش این است که به قدرت و حکومت می رسد اهلاً و سهلاً ⁽¹⁾، امام حسین حاضر بود. اگر حضرت به قدرت هم می رسید قدرت را محکم می گرفت و جامعه را مثل زمان پیغمبر و امیر المؤمنین اداره می کرد. یک وقت هم انجام این واجب به حکومت نمی رسد به شهادت می رسد.

برای آن هم امام حسین حاضر بود.

خداوند امام حسین و دیگر ائمه بزرگوار را طوری آفریده بود که بتوانند بار سنگین آن چنان شهادتی را هم که برای این امر پیش می آمد، تحمّل کنند و تحمّل هم کردند. البته داستان مصائب کربلا داستان عظیم دیگری است. حال اندکی قضیه را توضیح دهم. برادران و خواهران نمازگزار عزیز! پیغمبر اکرم و هر پیغمبری وقتی که می آید یک مجموعه احکام می آورد. این احکامی را که پیغمبر می آورد بعضی فردی است و برای این است که انسان خودش را اصلاح کند بعضی اجتماعی است و برای این است که دنیای بشر را آباد و اداره کند و اجتماعات بشر را به پا بدارد؛ مجموعه احکامی است که به آن نظام اسلامی می گویند.

خُب؛ اسلام بر قلب مقدّس پیغمبر اکرم نازل شد؛ نماز را

آورد، روزه، زکات، انفاقات، حج، احکام خانواده، ارتباطات شخصی، جهاد فی سبیل الله، تشکیل حکومت، اقتصاد اسلامی، روابط حاکم و مردم و وظایف مردم در مقابل حکومت را آورد. اسلام همه ی این مجموعه را بر بشریت عرضه کرد؛ همه را هم پیغمبر اکرم بیان فرمود.

مَا مِنْ شَیْءٍ یُقَرِّبُکُمْ مِنَ اَلْجَنَّهِ ، وَ یُبَاعِدُکُمْ مِنَ اَلنَّارِ إِلاَّ وَ قَدْ أَمَرْتُکُمْ بِهِ ⁽¹⁾پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله همه ی آن چیز هایی را که می تواند انسان و یک جامعه ی انسانی را به سعادت برساند بیان فرمود. نه فقط بیان بلکه آن ها را عمل و پیاده کرد خُب؛ در زمان پیغمبر حکومت اسلامی و جامعه ی اسلامی تشکیل شد اقتصاد اسلامی پیاده شد جهاد اسلامی برپا و زکات اسلامی گرفته شد؛ یک کشور و یک نظام اسلامی شد. مهندس این نظام و راهبر این قطار در این خط، نبیّ اکرم و آن کسی است که به جای او می نشیند. خط هم روشن و مشخص است. باید جامعه ی اسلامی و فرد اسلامی از این خط بر روی این خط و در این جهت و از این راه حرکت کند؛ که اگر چنین حرکتی هم انجام گیرد، آن وقت انسان ها به کمال می رسند؛ انسان ها صالح و فرشته گون می شوند، ظلم در میان مردم از بین می رود بدی فساد اختلاف فقر و جهل از بین می رود. بشر به خوشبختی کامل می رسد و بنده ی کامل خدا می شود.

اسلام این نظام را به وسیله ی نبیّ اکرم آورد و در جامعه ی آن روز بشر پیاده کرد در کجا؟ در گوشه ای که اسمش مدینه بود و بعد هم به به مکه و و چند شهر دیگر توسعه داد.

سؤالی در این جا باقی می ماند و آن این که: اگر این قطاری را که پیغمبر اکرم بر روی این خط به راه انداخته است، دستی، یا حادثه ای آمد و را از خط خارج کرد، تکلیف چیست؟ اگر

جامعه اسلامی منحرف شد؛ اگر این انحراف به جایی رسید که خوف انحراف کلّ اسلام و معارف اسلام بود، تکلیف چیست؟

دو نوع انحراف داریم. یک وقت مردم فاسد می شوند خیلی وقت ها چنین چیزی پیش می آید - امّا احکام اسلامی از بین نمی رود؛ لیکن یک وقت مردم که فاسد می شوند، حکومت ها هم فاسد می شوند علما و گویندگان دین هم فاسد می شوند! از آدم های فاسد اصلاً دین صحیح صادر نمی شود. قرآن و حقایق را تحریف می کنند؛ خوب ها را بد، بد ها را خوب منکر را معروف و معروف را منکر می کنند! خطی را که اسلام - مثلاً - به این سمت کشیده است، صد و هشتاد درجه به سمت دیگر عوض می کنند! اگر جامعه و نظام اسلامی به چنین چیزی دچار شد تکلیف چیست؟

البته پیغمبر فرموده بود که تکلیف چیست؛ قرآن هم فرموده است: مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ ⁽¹⁾تا آخر - و آیات زیاد و روایات فراوان دیگر و همین روایتی که از قول امام حسین برایتان نقل می کنم

امام حسین علیه السلام این روایت پیغمبر ⁽²⁾را برای مردم خواند. پیغمبر فرموده بود؛ اما آیا پیغمبر می توانست به این حکم الهی عمل کند؟ نه؛ چون این حکم الهی وقتی قابل عمل است که جامعه منحرف شده باشد. اگر جامعه منحرف شد باید کاری کرد. خدا حکمی در این جا دارد در جوامعی که انحراف به حدّی پیش می آید که خطر انحراف اصل اسلام است، خدا تکلیفی دارد. خدا انسان را در هیچ قضیه ای بی تکلیف نمی گذارد.

پیغمبر، این تکلیف را فرموده است - قرآن و حدیث گفته اند -

اما پیغمبر که نمی تواند به این تکلیف عمل کند.

چرا نمی تواند؟ چون این تکلیف را آن وقتی می شود عمل کرد که جامعه منحرف شده باشد جامعه در زمان پیغمبر و زمان امیر المؤمنین که به آن شکل منحرف نشده است. در زمان امام حسن که معاویه در رأس حکومت است، اگرچه خیلی از نشانه های آن انحراف پدید آمده است اما هنوز به آن حدّی نرسیده است که خوف تبدیل کلی اسلام وجود داشته باشد.

شاید بشود گفت در برهه ای از زمان چنین وضعیتی هم پیش آمد؛ اما در آن وقت فرصتی نبود که این کار انجام گیرد - موقعیت مناسبی نبود - این حکمی که جزو مجموعه ی احکام اسلامی است، اهمیتش از خود حکومت کمتر نیست؛ چون حکومت، یعنی اداره جامعه اگر جامعه به تدریج از خط، خارج و خراب و فاسد شد و حکم خدا تبدیل شد؛ اگر ما آن حکم تغییر وضع و تجدید حیات - یا به تعبیر امروز انقلاب - اگر آن حکم انقلاب را نداشته باشیم. این حکومت به چه دردی می خورد؟

پس اهمیت آن حکمی که مربوط به برگرداندن جامعه ی منحرف به خط اصلی است از اهمیت خود حکم حکومت کمتر نیست. شاید بشود گفت که اهمیتش از جهاد با کفار بیشتر است. شاید بشود گفت اهمیتش از امر به معروف و نهی از منکر معمولی در یک جامعه ی اسلامی بیشتر است حتی شاید بشود گفت اهمیت این حکم از عبادات بزرگ الهی و از حج شتر است چرا؟ به خاطر این که در حقیقت این حکم تضمین کننده ی زنده شدن اسلام است؛ بعد از آن که مشرف به مردن است یا مرده و از بین رفته است.

خُب چه کسی باید این حکم را انجام دهد؟ چه کسی باید این تکلیف را به جا بیاورد؟ یکی از جانشینان پیغمبر، وقتی در

زمانی واقع شود که آن انحراف به وجود آمده است. البته به شرط این که موقعیت مناسب باشد؛ چون خدای متعال به چیزی که فایده ندارد تکلیف نکرده است اگر موقعیت مناسب نباشد هر کاری بکنند فایده ای ندارد و اثر نمی بخشد باید موقعیت مناسب باشد.

البته موقعیت مناسب بودن هم معنای دیگری دارد؛ نه این که بگوییم چون خطر دارد پس موقعیت مناسب نیست؛ مراد این نیست باید موقعیت مناسب باشد؛ یعنی انسان بداند این کار را که کرد، نتیجه ای بر آن مترتب می شود؛ یعنی ابلاغ پیام به مردم خواهد شد مردم خواهند فهمید و در اشتباه نخواهند ماند. این، آن تکلیفی است که باید یک نفر انجام می داد.

در زمان امام حسین علیه السّلام هم آن انحراف به وجود آمده، هم آن فرصت پیدا شده است. پس امام حسین باید قیام کند؛ زیرا انحراف پیدا شده است برای این که بعد از معاویه کسی به حکومت رسیده است که حتی ظواهر اسلام را هم رعایت نمی کند! شُرب خمر و کار های خلاف می کند. تعرضات و فساد های جنسی را واضح انجام می دهد. علیه قرآن حرف می زند علنا شعر برخلاف قرآن و بر رد دین می گوید و علنا مخالف با اسلام است منتها چون اسمش رئیس مسلمان هاست نمی خواهد اسم اسلام را براندازد او عامل به اسلام علاقه مند و دلسوز به اسلام نیست؛ بلکه با عمل خود مثل چشمه ای که از آن مرتب آب گندیده تراوش می کند و بیرون می ریزد و همه ی دامنه را پر می کند از وجود او آب گندیده می ریزد و همه ی جامعه ی اسلامی را پُر خواهد کرد! حاکم فاسد، این گونه است دیگر؛ چون حاکم در رأس قله است و آن چه از او تراوش کند، در همان جا نمی ماند - برخلاف مردم عادی - بلکه می ریزد و همه ی قله را فرا می گیرد!

مردم عادی هر کدام جای خودشان را دارند. البته هر کس که بالاتر است؛ هر کس که موقعیت بالاتری در جامعه دارد فساد و ضررش بیشتر است. فساد آدم های عادی ممکن است برای خودشان یا برای عده ای دور و برشان باشد؛ اما آن کسی که در رأس قرار گرفته است اگر فاسد شد فساد او می ریزد و همه ی فضا را می کند؛ پر می کند؛ همچنان که اگر صالح شد صلاح او می ریزد و همه ی دامنه را فرا می گیرد.

چنین کسی با آن فساد بعد از معاویه خلیفه ی مسلمین شده است! خلیفه ی پیغمبر! از این انحراف بالاتر؟! زمینه هم آماده است یعنی چه؟ یعنی خطر نیست؟ چرا خطر که هست. مگر ممکن است کسی که در رأس قدرت است در مقابل انسان های معارض برای آن ها خطر نیافریند؟ جنگ است دیگر. شما می خواهی او را از تخت قدرت پایین بکشی و او بنشیند تماشا کند! بدیهی است که او هم به شما ضربه می زند. پس خطر هست.

این که می گوییم موقعیت مناسب است یعنی فضای جامعه ی اسلامی طوری است که ممکن است پیام امام حسین به گوش انسان ها در همان زمان و در طول تاریخ برسد. اگر در زمان معاویه امام حسین می خواست قیام کند پیام او دفن می شد. این به خاطر وضع حکومت در زمان معاویه است. سیاست ها به گونه ای بود که مردم نمی توانستند حقانیت سخن حق را بشنوند. لذا همین بزرگوار ده سال در زمان خلافت معاویه امام بود ولی چیزی نگفت کاری اقدامی و قیامی نکرد؛ چون موقعیت آن جا مناسب نبود.

قبلش هم امام حسن علیه السّلام بود ایشان هم قیام نکرد: چون موقعیت مناسب نبود. نه این که امام حسین و امام حسن، اهل این کار نبودند. امام حسن و امام حسین، فرقی ندارند. امام حسین

و امام سجاد، فرقی ندارند. امام حسین و امام علی النّقی و امام حسن عسکری علیهم السّلام فرقی ندارند. البته وقتی که این بزرگوار این مجاهدت را کرده است مقامش بالاتر از کسانی است که نکردند؛ اما این ها از لحاظ مقام امامت یکسانند. برای هر یک از آن بزرگواران هم که پیش می آمد همین کار را می کردند و به همین مقام می رسیدند.

خب امام حسین هم در مقابل چنین انحرافی قرار گرفته است. پس باید آن تکلیف را انجام دهد. موقعیت هم مناسب است؛ پس دیگر عذری وجود ندارد. لذا عبدالله بن جعفر و محمد بن حنفیه و عبدالله بن عبّاس - این ها که عامی نبودند، همه دین شناس، آدم های عارف، عالم و چیز فهم بودند - وقتی به حضرت می گفتند که «آقا! خطر دارد، نروید» می خواستند بگویند وقتی خطری در سر راه تکلیف است، تکلیف برداشته است. آن ها نمی فهمیدند که این تکلیف، تکلیفی نیست که با خطر برداشته شود.

این تکلیف، همیشه خطر دارد. آیا ممکن است انسان علیه قدرتی آن چنان مقتدر - به حسب ظاهر - قیام کند و خطر نداشته باشد؟ مگر چنین چیزی می شود؟ این تکلیف همیشه خطر دارد. همان تکلیفی که امام بزرگوار انجام داد به امام هم می گفتند «آقا! شما که با شاه در افتاده اید خطر دارد.» امام نمی دانست خطر دارد؟ امام نمی دانست که دستگاه امنیتی رژیم پهلوی انسان را می گیرد می کشد شکنجه می کند دوستان انسان را می کشد و تبعید می کند؟ امام این ها را نمی دانست؟!

کاری که در زمان امام حسین انجام گرفت، نسخه ی کوچکش هم در زمان امام ما انجام گرفت؛ منتها آن جا به نتیجه ی شهادت رسید این جا به نتیجه ی حکومت این همان است؛ فرقی نمی کند. هدف امام حسین با هدف امام بزرگوار ما یکی بود. این مطلب اساس معارف حسین است. معارف حسینی، بخش