مشخصات کتاب

سرشناسه : عصاریان، محمدمهدی، 1362 -

عنوان و نام پدیدآور : جنس دوم : کارکردهای اجتماعی خانواده/ محمدمهدی عصاریان.

مشخصات نشر : تهران: محمدمهدی عصاریان، 1401.

مشخصات ظاهری : 156 ص.

شابک : 978-622-00-2216-9

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

عنوان دیگر : کارکردهای اجتماعی خانواده.

موضوع : خانواده ها

Families

روابط زن و مرد

Man-woman relationships

زناشویی

Marriage

رده بندی کنگره : HQ743

رده بندی دیویی : 306/85

شماره کتابشناسی ملی : 8850354

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فیپا

عنوان: جنس دوم(کارکردهای اجتماعی خانواده)

نویسنده: محمد مهدی عصاریان

ناشر: نگارنده

چاپ اول:1401

شمارگان: 100

شابک: 9-2216-00-622-978

اشاره

جنس دوم

(کارکردهای اجتماعی خانواده)

محمدمهدی عصاریان

فهرست

مقدمه ---------------------------------------------------------

کارکرد آرامش بخشی خانواده------------------------------------

اصل گذشت----------------------------------------------------

ابعاد و آثار محیطی خانواده ------------------------------------

ویژگی های جنس متفاوت--------------------------------------

اشتغال و حضور اجتماعی زنان-----------------------------------

چهره و نمای بیرونی زن ----------------------------------------

خانواده و نقش زن----------------------------------------------

نیازهای زنان---------------------------------------------------

ساختار قدرت در خانواده----------------------------------------

سازگاری با نقش ها---------------------------------------------

نگرش مردان به جنس زن---------------------------------------

نیازهای جنسی خانواده-----------------------------------------

عشق و محبت؛ مولفه سازنده خانواده-----------------------------

خانواده سالم---------------------------------------------------

تفاوت جنس --------------------------------------------------

انتقال فرهنگی در زن و مرد-------------------------------------

سازگاری زناشویی----------------------------------------------

جایگاه زن-----------------------------------------------------

مبانی روابط زن و مرد-------------------------------------------

تقدم مرد بر زن در خواستن-------------------------------------

چرائی ازدواج---------------------------------------------------

دو جنس، تکامل یا تقابل----------------------------------------

زن و مرد، مالیکت یا شراکت-------------------------------------

تنوع طلبی مردان-----------------------------------------------

فیزیولوژی زن و مرد--------------------------------------------

ملاک های گزینش همسر---------------------------------------

انتظارات دوجنس-----------------------------------------------

نتیجه گیری---------------------------------------------------

منابع -----------------------------------------------------------

مقدمه:

بشر از دو جنس مرد و زن است. نرینه ومادینه.

از گذشته تا کنون زندگی بشر همواره به صورت مرد سالاری و مرد شاهی بوده است.

البته در پاره ای از مقاطع زمانی دوره های مادر شاهی و ریاست زنان بر قبائل نیز وجود داشته است.

اما به طور کلی مردان به خاطر شرایط فیزیکی و جسمانی قوی تر به عنوان مدیر و سرپرست در یک خانواده یا حتی اجتماع انسانی مطرح بوده اند.

اساس مرد یک موجود خشن، قوی دارای اندام درشت و تنومند، با قدرت تحمل بالا، و دارای حس عاطفی معمولی می باشد.

و بر عکس زن موجودی است لطیف با احساسات قوی و عاطفه زیاد، ضعیف از لحاظ جسمی و دارای اندام نه چندان درشت وتنومند وتحملی کمتر از مردان که البته این قاعده عام و کلی نیست و حتی این قاعده گاهی بر عکس هم می شود.

به طور کلی در جامعه زن فرمانبر مرد تعریف شده و عرف اجتماع این گونه می گوید که این مرد است که برای زن تعیین تکلیف می نماید.

اما آیا به واقع چنین است ؟

زن جنس پست تر و مردجنسی برتر دارد.

عنوان انتخابی ما نیز دقیقا به همین دلیل است که زن می تواند جنس دوم باشد اما نه جنس پست تر.

کدامین قانون یا منطق می گوید که مرد اول است و زن دوم یعنی مرد بالاتر و زن در رتبه بندی پائین تر قرار می گیرد.

مرد و زن نسبت به هم برتری ندارند و نمی توان هیچ یک را رتبه بندی کرد.

و این که ما می گوئیم جنس دوم یعنی یک جنس مرد است و یک جنس زن. و این دو یکی نیستند. اما این که بگوئیم مرد جنس بهتر و زن پست تر، کاملا غلط و نادرست است.

اساساً تقسیم این دو به بهتر و بدتر خلاف طبیعت انسانی است.

چرا که این دو به خاطر فیزیک متفاوت و روان گوناگون اصلا با هم مقایسه نمی شوند.

و اینکه ایندو درتزویج مکمل یکدیگر می شوند حرفی است که در آینده به آن می پردازیم.

در این نوشته بنا داریم تا به سوالاتی پاسخ دهیم؛

1- چرا زن و مرد بایدبا هم ازدواج کنند و تنها زیستی چه اشکالی دارد؟

2- چرا مردان همواره به دنبال به دست آوردن زنانند؟

3- عشوه و ناز در هردو طرف چه بازه ای دارد؟

4- چرا زنان بیشتر به عاطفه و محبت مشهورند؟

5- مرد و زن چگونه به راحتی درکنار هم می زیند؟

6- عوامل تنش زای مرد و زن درتعامل و تقابل دو طرفه کدام است؟

7- مرز غریزه، عاطفه، عرف، منطق، شرع، اخلاق و فطرت چگونه از هم تفکیک می گردد؟

8-عشق، علاقه و محبت بین زن و مرد چگونه تعریف می شود؟

9-شهوت و عقل چه تناسبی دارد و چه تعادلی در تعاملشان وجود دارد؟

10-مبنای عشق و مبنای زندگی کدام است؟

11-جایگاه حقیقی زن و مرد در اجتماع چگونه باید باشد و کجاست؟

12-حضور زن ومرد در کنار یکدیگر در اجتماع چگونه باید باشد؟

و ....

اما در خصوص چرایی ازدواج زن و مرد به نقد تنها زیستی می پردازیم؛

زن و مرد در هر شکل نمی توانند تنها زندگی کنند، چرا که مشکلات جنسی و پاسخ به غریزه آنها را از زندگی فردی باز می دارد؛ اما نحوه نگاه به زندگی غیر فردی برای افراد متفاوت است.

برخی در چارچوب خانواده، برخی در چارچوب هم خانگی، برخی به دید ارضاء تفریحی غرایز و ..... به هر روی از تنها زیستی گریزانند.

اما در عین حال برخی افراد اعم از زن و یا مرد را می بینیم که تنها زندگی می کنند.

این افراد ممکن است در شرایط جسمی متعادل بوده و به لحاظ جنسی نیز در سلامت به سر ببرند، اما با سرکوب نیازهای جنسی و یا عدم توجه به آنها، به زندگی انفرادی خود ادامه می دهند.

حتی در این شرایط نیز انسانی که تنها به زندگی خود ادامه می دهد و یا درون خانواده اولیه خود به زندگی ادامه می دهد، نمی تواند نقش یک انسان طبیعی و بر مبنای معیارهای سلامت اجتماعی را ایفا کند، چرا که انسان زوج آفریده شده و زندگی تک بعدی ممکن است به خود او و جامعه پیرامونی او آسیب وارد کند.

اینکه چرا مردان همواره به دنبال زنان هستند و اینکه می کوشند آنها را به دست آوردند نیز در همین راستا توجیه می پذیرد.

مرد در راستای تشکیل یک محیط دو نفره به دنبال کسب رضایت جنس مخالف است.

این محیط دونفره طبیعتاً تأمین کننده نیازهای جنسی و عاطفی- روانی جنس مرد خواهد بود.

در ذیل همین بحث باید به چند نکته توجه داشت؛

نخست آنکه زن نیز می تواند در راستای نیازهای گوناگون و طبیعی خود به دنبال تشکیل این محیط باشد.

دوم آنکه این تقاضای مرد تنها در شرایطی محقق می شود که دو دید ارضاء تفریحی غرایز را در خود نپرورانده و یا تنها به دنابل هم خانه ای برای تنها نبودن نباشد.

ابراز ناز از سوی زنان و ابراز نیاز از سوی مردان، ریشه در ارتباط دو جنس و نیاز به تشکیل محیط پیوند دو طرفه است.

زنان به واسطه ویژگی های عاطفی و عشق و محبتی که در وجودشان موج می زند، خاستگاه روان سالم جامعه خواهند بود.

در حقیقت می توان گفت که جامعه آرامش خود را از دامان پر مهر زن می گیرد.

کارکرد آرامش بخشی خانواده:

خانوده محلی امن و آرام برای تامین آسایش اعضای آن است.

و نمی توان کانون تلاطم و تنش را خانواده نامید، چه افراد پس از حضور اجتماعیشان به خانواده باز می گردند و نه به خانه.به کانون خانواده می آیند تا انرژی از دست رفته خود در طول روز را باز یافته و برای تلاشی دوباره انرژی ذخیره سازند.

خانواده در حقیقت یک ژنراتور و موتور تقویت کننده برای اعضای خود به حساب می آید که هر یک از اعضای خانواده با حضور در آن و تعامل و همزیستی با دیگر اعضای آن به انسانی عادی و در اصطلاح NORMAL برای حضور دراجتماع مبدل می گردند.

عواملی زیادی در بر هم زدن این فضای آرام و ایمن موثر است که ما تنها به پاره ای از آن ها اشاره خواهیم داشت:

1- عدم اطمینان از ایفای نقش در خانواده؛ اعضای خانواده هنگامی که به یکدیگر در ایفای نقش هر شخص اعتماد لازم را نداشته باشند فضای درونی خانواده بر هم خواهد ریخت.

جنس اول و دوم بشر هنگامی که زیر یک سقف برای یک عمر زندگی جمع می شوند معیارهایی برای انتخاب خود داشته اند.

و برای هر یک نقشی در زندگی تعریف می نمایند و آنگاه که زن و مرد (پدر و مادر در صورت وجود فرزندان احساس کنند که طرف مقابل (شریکشان) نقش خود را به خوبی ایفا نمی کند و انتظاراتش را در فضایخانه برآورده نمی سازد لاجرم فضای امن خانه وارد تنش می شود و طرف ناراضی با واکنش های رفتاری⁽¹⁾سعی می کند این نارضایتی را ابراز کند.

البته در مورد فرزندان نیز مسئله ایفای نقش (در تقابل والدین و آن ها) به خوبی اثر گذار است.

عدم نگاهی صحیح به زندگی مشترک از سوی هر یک از زوجین و برآورده نکردن احتیاجات گوناگون همسران توسط همدیگر (از قبیل احتیاجات عاطفی، غریزی، اقتصادی، اجتماعی و...) می تواند مسائل زیادی را تحت تأثیر قرار دهد.

این فاکتور به نوعی زیر مجموعه فاکتور پیشین قرار می گیرد که از آن درعلوم اجتماعی به نقش پذیری افراد تعبیر می شود.

وقتی شخصی پذیرفت که دیگر یک مرد یا یک زن نیست و به او نام شوهر و نام همسر می نهند دیگر نمی تواند خود را مبرا از درخواست ها،

نیازها، توقعات و مسئولیت هایی بداند که همسر بودن و شراکت در ازدواج با یک شریک از جنس مخالف متضمن آن هاست.

2- عدم وجود اصل صداقت در طرفین:

هنگامی که زن و مرد از ناراستی طرف مقابل خود با اطلاع می گردند، دیگر نمی توانند نسبت به این موضوع بی تفاوت باشند.

البته برخی سعی دارند تا درجه اهمیت این موضوع را مهم دانسته و اهمیت اصل صداقت را نسبی ارزیابی کنند.

اما به واقع این چنین نیست. کسانی که بی صداقتی و در اصل دروغ گویی را کاری ناشایست می دانند. اساسا برای آن درجه و رتبه ای قائل نیستند.

3- عدم وجود درک صحیح از یکدیگر:

هنگامی که زن و شوهر یکدیگر را درک نمی نمایند و به عبارت بهتر سخن همدیگر را متوجه نمی شوند نمی توانند در کنار هم فضای آرامی را تجربه نمایند، مگر این که وجودشان برای یکدیگر اهمیتی نداشته باشد.

زن و شوهر نمی توانند در محیط زندگی خانوادگی زناشویی برای هم مهم باشند و سخن همدیگر را نفهمند.

حتی آن هائی که به دنبال زندگی خوشبخت هستند سعی می کنند فضای زندگی خود را درک پذیر کنند.اگر مرد و زن یا یکی از آن دو سخن همدیگر را نفهمند، پس نمی توانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

و عدم برقراری ارتباط دقیقاً به معنی عدم خوشبختی است.

آن چه به زن و مرد در زندگی مشترکشان خوشبختی هدیه می کند، لذت بردن از دقایقی است که در کنار هم سپری می کنند و این میسر نیست مگر آن که این دو سخن هم را بفهمند.

حتی گاهی می شود که زن و مرد بدون سخن گفتن منظور همدیگر را می فهمند، زیرا که برایشان کاملا دیدگاه ها، رفتارها و تفکرات شریک زندگی جا افتاده است.

4- عدم برخورداری از یک زندگی با مبنای صحیح :

هنگامی که دو تن بر مبنای ایده آل ها و اصول درستی زندگیشان را آغاز می نمایند قطعاً نباید از به مخاطره افتادن خوشبختیشان در طول زندگی بهراسند. آن ها می دانندکه همسری درکنار آن ها شریک در زندگیشان است، می فهمد که او چه می گوید، چه می خواهد و چه کرده ای را می پسندد.

چرا که در ابتدا با مبنای درست و نه صرفا یک سخن عاشقانه و از روی محبت (که منشا آن شخص نیست) نسبت به این شراکت اقدام نموده اند.

خانواده از آن رو اهمیت دارد که نخستین نهاد اجتماعی است که با آن روبرو می شویم و از درونش حیات اجتماعی را تجربه و آغاز می کنیم.

در طول تاریخ مشخص شده است که هر زمان خانواده دچار آسیب شده است هرگز نمی توان انتظار جامعه ای سالم را داشت.⁽¹⁾

اصل گذشت:

گذشت در زندگی به معنای چشم پوشی از حقایق و اصول و مبانی غیر قابل انفکاک زندگی نیست. بلکه گذشت اساس در جایی معنا پیدا می کند که زن و شوهر با موضعی از طرف مقابل روبرو می شوند که در مقیاس ها و ملاک های دیدگاهشان قابل قبول نیست، در این جا کدام راه را باید انتخاب کرد؟

فریاد زدن، بحث و جدل بیهوده، کشمکش و ایجاد تنش در فضای خانه، برخورد سطحی و جزئی با این مورد و گارد گرفتن سریع در برابر موضع طرف مقابل.

و یا برخورد منطقی و آرام و مباحثه مفید که منجر به نتیجه شود و راه ساده ای برای برون رفت از کج فهمی و عدم درک به وجود آورد؟

اصل گذشت را نمی توان اصلی عام و کلی و بدون حد و مرز دانست چرا که طرفین شراکت در زندگی نمی توانند در عین حال که اصل گذشت و درک موقعیت طرف مقابل را در نظر دارند از همه اصول و مواضع به حق و دیدگاه های درست خود چشم پوشی نموده و هر چه می بینند و هر چه می شنوند به باد فراموشی سپرده و نادیده انگارند.

در حقیقت این عدم توجه زن و مرد به یکدیگر و عدم اهمیت دادن ایشان به زندگی مشترک است که آن ها را نسبت به هم بی تفاوت می سازد و از آن ها دو موجود آرام پدید می آورد که هیچ گاه با هم بر سر میز بحث و مذاکره نمی نشینند و از همدیگر انتقاد نمی کنند.

اصل گذشت در زندگی نیز این جا متجلی می گردد که زن و شوهر پس از انتقاد و بحث منطقی و سودمند و استحصال نتیجه، از ریزه کاری ها و ظرافت هایی که چندان اهمیت ندارند به آرامی گذرکنند و به بخش هایی از گفتگو ها و مناظرات اهمیت دهند که تشکیل دهنده ارکان و مبانی زندگی است.

ابعاد و آثار محیط خانواده:

محیط خانه اولین و بادوامترین عاملیت که در رشد شخصیت افراد تأثیر می کند.⁽¹⁾

گاهی والدین آگاهانه چیزهایی به کودک می آموزند و لی در موقعیت های متعدد کودک از طرز کار و رفتار والدین چیزهایی فرا می گیرد که خود آنها متوجه نیستند.⁽²⁾

تعلیم و تربیتی که پدر و مادر و سایر نزدیکان کودک در خانه نسبت به او اعمال می کنند یا در خارج خانه برای او فراهم می کنند، سنگ زیرین بنای شخصیت کودک است.⁽³⁾

پدر و مادر را می توان معماران شخصیت فرزندان دانست.

کودک از بدو تولد در معرض تربیت و یا به عبارتی دریافت علائم راهنما⁽⁴⁾

از سوی پدر و مادر قرار می گیرد.یکی از مبانی ازدواج و تشکیل خانواده در هر ملیت و فرهنگ و آئین و عقیده ای تربیت نسل و رشد فرزندانی است که خود در آینده جامعه انسانی آن اقلیم و بوم را خواهند ساخت.

اکثر تحلیل گران این گزاره را پذیرفته اند که مخاطبان بر اساس تجربه های ذهنی، شناخت فرهنگی و ویژگی های اجتماعی خود، داده های پیرامونی را تجزیه و تحلیل و سپس دریافت می کنند.⁽¹⁾

ویژگی های جنس متفاوت:

تفاوت های ظاهری و فیزیکی زن و مرد امری طبیعی و بدیهی است.

برخی تحقیقات نشان می دهد ظاهر زن و مرد تفاوت زیست شناختی دارد که لازمه کارکردهای فردی و اجتماعی آنان می باشد.

به طور متوسط طرح کلی صورت در مردان بزرگتر از زنان است.

لازم به ذکر است که زنان فرم اصلی و بالغ صورت را زودتر از مردان به دست می آورند.⁽²⁾

زنان نه تنها موضوع و هدف هر توسعه ای بلکه اهرمی مؤثر در پیشبرد اهداف توسعه اقتصادی و اجتماعی هستند. تجهیز این منبع مهم و بکار گرفتن صحیح و مطلوب آنها نه تنها میل به اهداف توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی را آسان تر می کند بلکه از نظر پژوهش هدف های

مربوط به توزیع عادلانه در آمدها و کاهش رشد جمعیت و سطح رفاه خانواده ها تاثیرات زیادی بر جای خواهد گذاشت.⁽¹⁾

تفاوت های زن و مرد و جذب متمایز زن در بازار کار با نقش های متمایز زن در جامعه نیز همراه است.

این تفاوت در جوامعی که سنت اشتغال زن در بازار کار با نقش های متمایز زن در جامعه نیز همراه است.⁽²⁾

دختران با توجه به وضعیت فیزیولوژیکی خاص و شرایط ساختاری و بستر موجود، با استفاده از فعالیت های جسمانی و ورزشی، سبک زندگی خاصی را برای خود انتخاب نموده و از این راه خود را متمایز می کنند.⁽³⁾

میزان عقل زنان تابع رفتارهای ارادی و اختیاری آنهاست.نگاهی گذرا بر صفحات تاریخ نمایان می سازد که این کتاب مملو از نام مردان ستم پیشه است، در حالیکه بندرت به نام زنی برجسته در جنایت و ستم بر می خوریم.⁽⁴⁾

اشتغال و حضور اجتماعی زنان:

اشتغال از دیدگاه کلان اقتصادی از جنبه های گوناگون همچون درآمد زایی، تولید و کارآفرینی، توسعه دانش و فناوری و غیره اهمیت دارد و از دیدگاه اجتماعی نیز به انسان منزلت، جایگاه و موقعیت اجتماعی و حتی اعتماد به نفس می بخشد.

مردان و زنان در یک جامعه می توانند با موقعیت های کاری ای که برای آنان فراهم می شود و یا خود خلق می کنند، به اشتغال بپردازند و با این حال آن را تحت تاثیر قرار دهند.⁽¹⁾

بهتر است اشتغال زن متناسب با شئونات زنانه طراحی گردد، به گونه ای که به روح و جان و جسم او آسیبی نرسد. البته این حرف به معنای دور کردن زن از اجتماع نیست؛ چون در آن صورت، دیگر نباید به تسهیلات برای اشتغال زنان بیاندیشیم.⁽²⁾عامل اقتصادی یا توسعه اقتصادی، تاثیراتی مهم بر مجموعه ارزش ها، معیارها و زمینه های فرهنگی در خانواده به جای می گذارد.

توسعه اقتصادی بسیاری از ارزش ها دیرینه، آداب و رسوم و سنن خانواده را تحت تاثیر قرار داده و می دهد.

این جریان باعث می گردد تا نهاد خانواده و ازدواج نیز به شکلی اجتناب ناپذیر تحت تاثیر قرار می گیرد.⁽¹⁾

تمرکز زنان شاغل ایرانی در بخش های آموزش و بهداشت مؤید نظریه های جنسیتی است که بر گرایش زنان به جذب در مشاغل زنانه، که انعکاسی از نقش خانگی آنان است، تاکید دارند.⁽²⁾

در برخی جوامع به دلیل وابستگی موقعیت اقتصادی زنان به موقعیت همسر و پدر، سنجش تحرک اجتماعی زنان کار دشوار و پیچیده ای است.

لازم است در این جوامع تعاریف جدیدتری از تحرک اجتماعی ارائه گردد.⁽³⁾

ما بین تحرک اجتماعی زنان با پایگاه اقتصادی و اجتماعی والدین آنها رابطه وجود دارد.⁽⁴⁾

تحصیلات عالی و اشتغال زنان، از سویی موجب کسب ارزش ها و نگرش ها و برداشت های جدید می شود و از سوی دیگر، با ایجاد دشواری در هماهنگ کردن نقش های قدیم و سنتی با نقش های جدید، به بحران هویت اجتماعی زنان، به ویژه در بخش هایی از جامعه که بیشتر در معرض این تغییرات نهادی و فرهنگی قرار گرفته اند، منتهی می گردد.⁽¹⁾

نتایج تحقیقات نشان می دهد که تحصیلات بیشترین تاثیر را در باز تعریف هویت اجتماعی زنان داشته، پس از آن ارزش ها و نگرش ها، سبک زندگی و هویت نقشی مسلط، به ترتیب تاثیر بیشتری در باز تعریف هویت اجتماعی زنان داشته اند.⁽²⁾

در اثر دگرگونی هایی که در سطح جهانی و ملی رخ داده نقش زنان در نهاد خانواده و نهادهای شغلی تغییرات قابل توجهی داشته است و در اثر پیدایش نگرش ها و ارزش ها جدید و آگاهی زنان به جایگاه واقعی شان، مقاومت هایی از جانب آنها چه در عرصه خانواده و چه در عرصه هایمختلف اجتماعی به صورت مبارزات فرهنگی شکل گرفته که اگر چه هسته اصلی آن حاصل جایگاه و هویت های اجتماعی جدید زنان است،

اما تثبیت این هویت ها را از طریق شناسایی و تائید دیگران هدف خود قرار داده است.⁽¹⁾

عامل مهم و اثر گذار برای پایبندی زنان به خانواده و نقش های مهم خانوادگی، اهمیتی است که این زنان برای نقش های مادری و همسری قائل شده اند.

بدون شک جوهر اصلی فمنیسم را می توان باز تعریف هویت اجتماعی زنان دانست.⁽²⁾

نباید از نظر دور داشت که حضور اجتماعی به شخصیت اصیل عاطفی زن آسیب نمی رساند، بلکه تلاش برای رقابت با مردان و پذیرفتن نقش های سنگین اجتماعی آن هم صرفاً برای رسیدن به یک جایگاه مردانه اجتماعی می تواند هم خطرناک و هم آسیب زا باشد.از سویی دیگر نباید فراموش کرد که بسیاری از جوامع و حتی ریز جوامع شرایط مساعدی برای کار زنان فراهم نمی کنند و این تفکر ناشی از نگاه جنسیتی به زن است.

در این نوع نگاه طبیعتاً محدودیت هایی برای زنان در نظر گرفته می شود و زن صرفاً به خاطر آنکه زن است نسبت به مرد از امکانات و شرایط کاری پائین تری برخوردار می شود.

بدیهی است تا زمانی که دیدگاه محدودیت شغلی برای زنان وجود داشته باشد؛ پرداخت دستمزدهای پائین برای کارهای نیمه وقت و در نتیجه نگاه ناقص و ناتمام به زن به عنوان یک عنصر اجتماعی ناکار آمد به قوت خود باقی خواهد بود.

این تفکر از آن جا ناشی می شود که شغل اصلی زن را خانه داری و بچه داری می دانند و معتقدند این کسب در آمد فراتر از احتیاجات اولیه او خواهد بود.⁽¹⁾

زنان می توانند با عرضه نیروی کار خود، نقش موثرتری در فرآیند توسعه ایفا کنند و کنار گذاشتن آنان به معنای بهره گیری نکردن از تمامیامکانت تولیدی جامعه و کارایی نداشتن در تخصیصی بهینه منابع است که در رشد اقتصادی و تولید کشور موثر واقع می شود.⁽²⁾

مردان و زنان ممکن است به طور یکسان در خصوصی شدن شخصیت، گمنامی و کنار رفتن از زندگی عمومی سهیم باشند، اما خطی که به طور فزاینده و به گونه ای دقیق بین عمومی و خصوصی ترسیم شده است خطی است که زنان را به حوزه خصوصی محدود ساخته است.

زنان علاوه بر این که مکان های اجتماعی زیادی را دراختیار گرفته اند، در مشاغل رسمی و مزد بگیر نیز حضور دارند و فرآیندهای هویت بخشی مدرنیته را تجربه کرده اند.⁽¹⁾

اشتغال زنان در بیرون از خانه، شرایط جدیدی برای آنان ایجاد کرده، از یک طرف استقلال مالی ناشی از آن، موقعیت های بالاتری را به او عطا کرده و از طرف دیگر، بار سنگین وظایف را که به مضاعف بر عهده دارد، برای او به ارمغان آورده است.⁽²⁾

چهره و نمای بیرونی زن:

با وجود آن که در فرهنگ زیبایی و مصرف، زیبایی قسمت های گوناگون بدن مورد تاکید قرار می گیرد، اما در این میان چهره، از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.

چهره یا صورت افراد «نمادی رسمی از خود» و منبع ارتباطات شفاهی و نیز روابط غیر کلامی بوده و از تاثیر گذارترین قسمت های بدن در ارتباطات متقابل چهره به چهره به شمار می رود.

با توجه به اهمیت پرداختن به چهره، مدیریت چهره برای انسان مدرن، اهمیت زیادی یافته و تبدیل به یکی از مهم ترین دغدغه هایش گردیده است.

در این میان به دلیل وجود ایدئولوژی های جنسیتی حاکم بر جوامع و اهمیت بیش تر زیبائی و متعلقات آن برای زنان، به نظر می رسد دغدغه این قشر بیشتر از مردان است.⁽¹⁾

نویسنده به چهار فرضیه در خصوص میزان پذیرش اجتماعی افراد و ابعاد آن (پذیرش سازمانی، پذیرش عام، پدیرش در گروه همسالان و پذیرش در خانواده) و رابطه معنادار آن با میزان مدیریت چهره پرداخته است.

1- بین احساس طبقاتی پاسخگویان و میزان مدیریت چهره تفاوت معنا داری وجود دارد.

2- بین میزان مصرف رسانه ای پاسخگویان و میزان مدیریت چهره رابطه معنا داری وجود دارد.

3- بین نگرش دختران نسبت به تبلیغات و میزان مدیریت چهره رابطه معناداری وجود دارد.

4- بین میزان دینداری پاسخگویان و مدیریت چهره رابطه معناداری وجود دارد.⁽¹⁾

خانواده و نقش زن:

در واقع هر خانواده را باید سنگ زیر بنای جامعه و کانون اصلی سنت، رسوم و ارزش های والا و مورد احترام و شالوده مستحکم مناسبات پایدار اجتماعی و روابط خویشاوندی، مبدأ بروز و ظهور عواطف انسانی و کانون صمیمانه ترین روابط میان افراد و مهد پرورش فکر، اندیشه ،اخلاق و تعالی روح انسانی به حساب آورد.⁽²⁾وجود روابط عاطفی سالم در بین والدین و میان آنان با فرزندانشان موجب ایجاد شخصیتی سالم و کامل در فرزندان می گردد.⁽³⁾

ارتباط با همسر جنبه مرکزی زندگی عاطفی و اجتماعی یک شخص است و عدم رضامندی زناشویی می تواند به توانایی زن و شهر برای برقراری روابط رضایتمندانه با فرزندان و سایر اشخاص از خانواده آسیب برساند.⁽¹⁾

بین تامین انتظارات زنان از سوی همسر و رضایت از زندگی زناشویی رابطه معنادار مثبتی وجود دارد؛ یا بین فاصله میزان اهمیت و میزان تحقق انتظارات زنان از سوی همسر و رضایت زناشویی رابطه معنادار منفی وجود دارد؛یعنی هر چه فاصله بین میزان اهمیت و تحقق انتظارات زنان از سوی همسر کمتر باشد، رضایت زناشویی بیشتر است و بالعکس.⁽²⁾

هیچ برتری از لحاظ هویت انسانی میان زن و مرد و حقوق آنها وجود ندارد.

چرا که ویژگی های متفاوت زن و مرد، نقش ها، وظایف و انتظارات خاصی برای هرکدام ایجاد کرد،که در راستای تحقق این امور حقوقی خاص برای هر کدام از آنها در نظر گرفته شده است، ولی هیچگاه نمیتوان گفت که کدامیک از این دو حقوق خاص، بر دیگری برتری دارد تا الگوی عمل دیگری شود.⁽³⁾

در جوامع سنتی، نقش های زنان عمدتاً محدود به خانواده است و معمولا درونی می شود و محور اصلی هویت آنها را تشکیل می دهد. آنان تفاوت جنسیتی و تبعیض ها و هویت های فرو دست را می پذیرند و در مقابل آن کمتر چون وچرا و مقاومت می کنند.⁽¹⁾

از یک سو مرد در ابتدا زن را جنس لطیفی تصور می کند و با التماس و در خواست و نیاز به دنبال تصاحب اوست.

و از سویی دیگر وقتی خود را مالک او دید، دیگر آن ارزش بالا و متعالی را برای او قائل نیست و این شاید بدان جهت باشد که دیگر او برای زن جایگاه دست نیافتنی و دور از دسترس را متصور نیست.

آنچه خلأ یک جامعه مترقی انسانی است، وجود یک نگاه جدید و مترقی فراجنسی به زن است.

یعنی هرگاه اعضای یک جامعه توانستند به زن چه در جایگاه یک دختر دانش آموز، یا یک دختر دانشجو، یا یک تازه عروس، یا یک بیوه مطلقه یاشوهر مرده، یا یک زن مسن و... نگاهی همسان با آنچه در نگاه به جایگاه مردان اتفاق می افتد، داشته باشند، آنگاه جامعه به سمت تعالی اجتماعی حرکت کرده و پیش خواهد رفت.

یکی از علت های عدم مشارکت و یا کاهش مشارکت زنان در اجتماع نگاه ناقص و نارسایی است که جامعه به آنان دارد.

در جوامعی که فرهنگ غالب زن زدا و کاهنده اثر حضور زن در اجتماع را با خود دارند، شاهد هستیم که زنان یا اساساً وارد هر شغلی نمی شوند و یا اگر هم در مشاغلی چون طبابت، مدیریت، صنعت و... ورودی دارند، جامعه اجازه حضور صد درصدی و پررنگ را به آنها نمی دهند.

این پس زدگی اجتماع ناشی از همان تفکری است که از آن سخن به میان آوردیم.

در جوامع غربی که به اصطلاح تفکر آزاد حاکم است و هیچ قید و بندی برای زن قائل نیستند، نیز حضور زن نتوانسته تعریفی متساوی و یا حتی متقارن با مرد در جامعه پیدا کند.

به عبارت دیگر در چنین جوامعی در واقع در پاسخ به جوامع بسته تر، زن را در مقابل مرد قرار داده و سعی کرده اند با طرح قوانینی حضور زن را در جامعه حتی پررنگ تر از مردان جلوه دهند.چند نکته در خصوص شرایط حضور زن در اجتماع تعیین کننده هستند؛

1- نگاه حاکم بر جامعه

2- نگاه پدر و مادر در هنگام رشد کودک

3- دریافت های اجتماعی پیرامونی

4- باورهای اعتقادی پس زمینه

5- شرایط تاریخی

6- لایه های ذهنی پیش ساخته

در خصوص لایه های ذهنی پیش ساخته می توان گفت که ذهن انسان تحت تاثیر اعتقادات و باورهای مختلفی که از زوایای گوناگون و اطراف خود، دریافت می کند قرار می گیرد.

لایه های ذهنی گاه در جریان وقایع مختلف، فراموش می شوند و گاه خود را در برخی موارد نشان می دهند.

لایه های ذهنی را از آنجا پیش ساخته می گوئیم که گاه بیرون از جریان خود آگاه ذهنی شکل می گیرند و گاه به گونه ای نا محسوس ساخته می شوند که در زمان بروز انسان را شگفت زده می کنند.دریافت های اجتماعی پیرامونی یکی از عمده ترین ورودی های ذهنی هستند که باورهای اعتقادی پس زمینه را شکل می دهند و لایه های ذهنی پیش ساخته را می سازند.

حضور زن در جامعه لزوماً به این معنا نیست که او باید در جایگاه مردان قرار گرفته و شغل های مربوط به مردان را بر عهده گیرد.

زن می تواند با حضور فرا جنسیتی و پر تلاش خود، مشاغلی را در جامعه بر عهده بگیرد که انجام آنها توسط این قشر از جامعه خللی به وظایف عاطفی و مادران و از سویی دیگر همسری او وارد نمی کند.

وقتی سخن از نگاه فراجنسیتی به زن می شود، مقصود این است که زن و مرد به عنوان دو عضو از جامعه در تمامی زمینه ها اعم از تحصیل، اشتغال، مسائل اقتصادی و... تفاوتی ندارند.

در این نگاه زن به عنوان یک عضو همسان با مرد به عنوان یک نیروی کار دیده نمی شود، بلکه در نگاه شغلی و اجتماعی، این جنسیت او نیست که در نظر گرفته و بر اساس آن با او رفتار شود.

از سویی دیگر نگاه فراجنسیتی، وظایف زن به عنوان همسر و مادر مغفول بماند و اینجاست که زن به عنوان موجودی که توانمندی خاص ویژه ای فراتر از مردان دارد، مطرح می شود.در نگاه فراجنسیتی، زن بواسطه زن بودنش مورد ترحم قرار نمی گیرد و همچنین نگاه جامعه به او به عنوان جنسی متفاوت و در اختیار مردان، آزارش نمی دهد.

وقتی گفته می شود که زن به عنوان جنس مخالف باید سرنوشت خود را به دست تصمیم گیری مردان بسپارد، و او را ضعیف و احساساتی بخوانیم، اینجا دچار نگاه جنسیتی شده ایم.

این انسان چون از جنس زن است قدرت تعقل و تصمیم گیری ندارد و صرفاً باید به کارهایی نظیر خانه داری و بچه داری بپردازد.

حتماً در جوامع غربی نیز که زن و مرد را به اعتباری، یکسان در نظر گرفته اند از برخی مسائل غفلت کرده اند، آنها به این نکته دقت نداشته اند که زن به لحاظ ویژیگی های خلقت، برای نهادی مهم و اثرگذار به نام مادری باید وقت و آرامش کافی داشته باشد و حضور اجتماعی پررنگ و همسان با مردان، او را قدری از مسیر عاطفی زندگی خارج خواهد شاخت.

زن اگر به این عنوان و با این تفکر به عرصه فعالیت های اجتماعی قدم بگذارد که با مردان پیرامونش رقابت کند و خود را موفق تر از آنها جلوه دهد، قطعاً خود دچار تفکر جنسیتی شده و چون خود را زن می بیند وجامعه هم به او به عنوان یک زن کمبودهایی را القا می کند، پس در صدد جبران برآمده است.

و اینجا دقیقاً محل شکل گیری و خود نمایی باورهای اعتقادی پس زمینه و لایه های ذهنی پیش ساخته است.

وقتی سخن از جایگاه زن در خانواده به میان می آید، باید این نکته را در نظر گرفت که او نیز مانند جنس مرد نیاز به حضور اجتماعی دارد و اینگونه نیست که خلقت زن را مختص کار، در درون خانه و محیط بسته درون خانواده بدانیم و مرد را مختص جامعه و کارهای بیرون از خانه.

این مسئله زمانی انسان ها را دچار مشکل می سازد و آنها مرز این حضور را گم می کنند.

از سویی برخی جوامع حضور زن بیرون از محیط خانه را تابو می دانند و آن را ممنوع به شمار می آورند.

از سویی دیگر برخی می پندارند لطافت و عواطف زن تا بدانجاست که او امکان حضور اجتماعی را ندارد.دیدگاه متقابل دیگری، زن را ملزم به حضور اجتماعی دانسته و معتقد است کارهای خانه و حتی وظایف مربوط به بچه داری باید به طور مساوی بین دو طرف تقسیم شود.

برخی نیز براحتی امور داخلی منزل و مسائل مربوط به تربیت بچه ها را به خدمه سپرده و خود براحتی سرگرم فعالیت های اجتماعی خویش می شوند.

تمام این تفکرات مردود و هرکدام به نوعی مخدوش هستند.

مرد و زن در حالی در کنار یکدیگر قرار میگیرند و همدیگر را به تکامل می رسانند، که همه وظایف خود را تلفیق کرده و از عهده همه آنها به وجه احسن بر آیند.

مادران در فضای امروزی علاوه بر نقش های تاریخی و سنتی خود نقش های دیگری را برعهده گرفته اند که از جهاتی فرصت هایشان برای ایفای نقش مادری کمتر می شود و حتی دید و نگرش آنها نسبت به این موضوع منفی و دست و پا گیر شده است.⁽¹⁾به راستی وقتی امکانات جهانی شدن بتواند این تفکر را به زنان القا کند که می توان کودکان را درون ظروف آزمایشگاه پرورش داد، مفهوم «مادر شدن» چه تغییرات عظیمی خواهد کرد؟

زنان در صورتی که قرار باشد کودکان آزمایشگاهی بخرند و بزرگ نمایند، از هاله افتخار و ستایشی که گرداگرد زن آبستن و مادر را فرا میگیرد، بی بهره خواهند شد.⁽²⁾

زن در نظام آفرینش تنها کارکرد زایش و پرورش نسل را برعهده ندارد.

همانطور مرد نیز تنها برای تامین مخارج زندگی و در اصطلاح امورات اقتصادی خانواده و جامعه آفریده نشده.

خانواده زمانی شکل و ساختار خود را باز می یابد و زمانی به قوام و پایداری می رسد که همه ظرفیت های موجود در مرد و زن در درون آن متجلی شده و هر کدام از دو جنس سهم کاملی از ظرفیت های خود را به اشتراک بگذراند.

این اشتراک ظرفیت هاست که خانواده را شکل می دهد.

نیازهای زنان:

به گونه کلی، زنان دارای دو نوع نیاز می باشند، نیازهای علمی و نیازهای جنسیتی استراتژیک نیازهای عملی، به شرایط زندگی زنان در جامعه بستگی دارد.⁽¹⁾

مهم ترین دلیل حجاب زن، حضور عفیفانه او در اجتماع است تا سلامت خود و جامعه را پی ریزی نموده و از حرکت بیمار گونه اجتماع به سمت روان پریشی و نابهنجاری جلوگیری نماید.⁽²⁾

می توان افرادی را تصور کرد که عفت در پوشش داشته باشند، اما حجاب شرعی را رعایت نکنند؛ برای مثال می توان از زنانی یاد کرد که در کشورهای غیر اسلامی زندگی می کنند و با پاسخ دادن به ندای فطرت از عفت در پوشش برخوردارند، اما حجاب اسلامی ندارند یا افرادی را فرض کرد که حجاب شرعی را رعایت می کنند ، یعنی در مقابل نامحرم خود را می پوشانند، اما عفت در پوشش ندارند، یعنی از لباس شهرت و مانند آن استفاده می کنند.⁽¹⁾فرهنگ غرب از سویی با پای فشردن بر انسانیت زن و مرد، بدون آنکه هدفمندی خلقت را مورد نظر قرار دهد، از تناسب تکوین و تشریع و حکیمانه بودن تفاوتهای دو جنس و در نتیجه نقش ها و جایگاه آنها غفلت می ورزد و از سویی دیگر، بر مبنای فردگرایی، آزادی و حقوق فردی را اصل قرار داده و حیات بشری را مقید به اخلاق انسانی و مصالح اجتماعی نمی داند.⁽²⁾

شعار تساوی، زنان را از محیط خانه به صحنه اجتماع کشانده و درموقعیت به ظاهر برابر با مردان، در محیط اشتغال و تحصیل قرار داده است.

این امر در حقیقت به هویت معنوی زن و نقش عاطفی اصیل او ضربه و خسارت وارد آورده است. ⁽¹⁾

برابری از جلوه های ظاهری اومانیسم است و ارتباط برابری و عدالت، مقیاس های برابری، محدودیت های برابری ، جایگاه برابری محیط و نظریه عدالت (ارزش برابری) از قلمروهای بحث برانگیز مباحث «برابری»است که پردامنه ترین بحث های مربوط به زنان، به خصوص مباحث فمنیستی را در برگرفته.⁽²⁾

معمولا زنان نمی پذیرند که زن بایستی فرمان بر و مطیع و مرد آمر و حاکم باشد.

این مسئله تضاد بین عرف و باورهای سنتی اجتماعی، به معنای فرمان بری مطلق زن از یک سو و مخالفت زنان با این تصور را از سوی دیگر نشان می دهد.⁽³⁾

ساختار قدرت در خانواده:

نویسنده ساختار توزیع قدرت در خانواده را در سه وجه مورد توجه قرار می دهد:

1- ساختار قدرت درخانواده (میزان تقارن روابط)

2- حوزه و قلمرو قدرت زن و شوهر در خانواده( میزان شوهر محوری)

3- شیوه اعمال قدرت در خانواده (میزان مجاب سازی از سوی شوهر)⁽¹⁾پیشرفت و سربلندی هر جامعه ای به اصلی ترین هسته آن یعنی خانواده بستگی دارد.

حال اگر در خانواده ای همسران از کیفیت رابطه با هم رضایت کافی داشته باشند، می توانند فرزندانی سالم از لحاظ جسمی و روانی به جامعه تحویل بدهند.⁽²⁾

از مهمترین دلایل کمتر بودن میزان رضایت مندی زناشویی در ازوداج های مختلط، وجود تفاوت بین زوجین بین زوجین از لحاظ فرهنگی، اجتماعی، نژادی و مذهبی است.

همچنین مشکلاتی است که این زوجها از لحاظ اشتغال، سطح درآمد و تامین نیازهای اولیه زندگی، عدم پذیرش اجتماعی، عدم وجود حمایتهای قانونی از این خانواده ها و از سوی دیگر، احساس ترس از متلاشی شدن خانواده به دلیل امکان مهاجرت همسر به کشور خود و... باشد.⁽¹⁾

گافمن بر این باور است که تفاوت در رفتار و اعمال زنان و مردان بر اساس تفاوت های بیولوژیک بنیادی میان آنان به وجود نمی آید؛ بلکه بسیاری از اعمال اجتماعی که همیشه به عنوان پیامد طبیعی تفاوت هایمیان دو جنس ارائه و تلقی می شود، دو عمل ابزاری هستند که آن تفاوت ها را محترم شمرده و تولید میکنند.⁽²⁾

در تعریف از جامعه و ارتباطات که روابط انسانی و ارتباط توسعه یافته زن و مرد بر اساس آن طبقه بندی و بررسی می شود، جامعه به منزله ظرفی ملاحظه می شود که نیازهای اجتماعی درآن شکل می گیرد و تغییر و تکامل می یابد.⁽³⁾

نهاد خانواده اولین واحد اجتماعی است، که تمامی افراد جامعه را تحت پوشش قرار می دهد.

به عبارت دیگر، هر یک از افراد جامعه حتماً عضو یک خانواده به شمار می آید؛ لذا خانواده به نوعی به عنوان گسترده ترین نهاد اجتماعی نیز شناخته می شود.⁽¹⁾

مقایسه دو شاخص توسعه انسانی و توسعه جنسیتی، بیانگر رتبه پائین تر توسعه جنسیتی است.این بدان معنا است که عوامل رشد و توسعه انسانی، به گونه ای نابرابر بین زنان و مردن توزیع شده است، توزیعی که برای مردان مطلوب تر از زنان بوده است.

شاخص توانمند سازی جنسیتی، رشد زنان یک کشور را از نظر سیاسی، اقتصادی و حرفه ای، مد نظر دارد.

به صورت روشن تر، شاخص توانمند سازی جنسیتی بر این مسئله تاکید دارد که زنان قادر به شرکت در تصمیم گیری های سیاسی و اقتصادی هستند و اینکه می توانند از فرصت های کشور بهره مند شوند.⁽²⁾

در تعریف ارائه شده از کلیشه های جنسیتی، هدف از توجه سازمان های بین المللی به جنسیت و تحلیلی جنسیتی، فقط برای توجه به مسائل زنان نیست؛ بلکه هدف آنان توجه به ساخت اجتماعی جنسیت و در حقیقت طرح این موضوع بر اساس قالبی جدید و بر مبنای این ساخت اجتماعی است که می توان از آن به عنوان کلیشه ای مدرن نام برد که هماهنگ با جامعه مدرن طراحی شده است.⁽¹⁾در کاوش های تحقیقاتی اخیر مشخص شده است که اولویت های اول انتخاب زنان در نیازهای فردی و گروهی موارد اخلاقی و معنوی و مردان نیازهای اجتماعی و رفاهی بوده است.

در انتخاب اولویت نیازهای اجتماعی، زنان با تاکید بر روی جامعه معنوی و مردان بر جامعه همراه با عدالت، آْزادی و خالی از فساد و ظلم داشتند.⁽²⁾

امکان آموزش، ورود به دانشگاه و اشتغال در مشاغلی که قبلاً خاص مردان بودند، به دست آوردن حق رأی و کسب حق شرکت در امور اجتماعی سیاسی کشور از جلوه های جدید فعالیت زنان هستند.⁽³⁾

هنر مادر این است که همگام با رشد کودک، پیش از ورود و به هر مرحله، آن گونه که ضروری تأمین نیاز اوست، زیر بازوی او را بگیرد و در هر جامعه که زمینه را مناسب، بذر تربیت را بپاشد.⁽¹⁾

زن، خواه به عنوان مادر و خواه به عنوان معلم، و عضو جامعه، در انتقال فرهنگ به کودکان نقش بسزایی دارد.مادر از یک سو، خود برای کودک الگوست و از سوی دیگر، الگوهای مناسب برای همانند سازی کودک را برای او فراهم می آورد.⁽²⁾

بجای اینکه سهم زن را در زندگی مشترک افزایش دهیم و خواستار کم کردن کنترل مردان باشیم، عاقلانه تر این است که کنترل، جای خود را به توانمندی بدهد و هر کسی در خانواده مسئول سلامت و رشد شخصی خود باشد.

این نگاه در حوزه تعاملات درونی خانواده، می تواند نگاه متعادلی باشد.

یعنی از یک سو، زن را محدود نکنیم و او را موجودی نبینیم که تنها برای انجام امور داخلی منزل و تربیت فرزندان قرار داده شده، و از یک سو

نیز با حذف نقش درونی او، زن را تنها موجودی اجتماعی و با کارکردهای شغلی در حد و اندازه مردان در نظر بگیریم.

کلیشه سازی در حقیقت نوعی برچسب اجتماعی است و کلیشه، انتظارات و رفتارهای خاصی را از گروه می طلبد.

کلیشه های جنسیتی می گویند زنان منفعل، وابسته، احساساتی و ناتوانند و مردان مدیریتی، توانمند، منطقی و مستقل اند.این کلیشه مردان را در اوج و زنان را در جایگاه ضعف قرار می دهند.⁽¹⁾

زن و مرد گرچه هر دو مصداق کامل بشریتند، ولی به اقتضای تقسیم کار و مسئولیت و تنظیم عملکرد طبیعی آنها که از اهداف مهم خلقت است، در بعد بشری در موارد قابل ذکری اختلاف و تفاوت است.

این تفاوت باید همیشه مورد نظر قانون گذار بوده و منشأ تفاوت هایی در قانون شود، بی آنکه موجب کاهش حرمت هر یک یا تبعیض شود.⁽²⁾

سازگاری زن با نقش ها:

سازگاری در خانواده به این معنی است که هر یک از افراد خانواده که در اینجا زن و شوهر بیشتر مراد است، این آمادگی را داشته باشند که در برخی زمینه ها خود را تغییر دهند.⁽¹⁾

یکی از واقعیت هایی که علوم تربیتی برآن تاکید اساسی دارد، وجود تفاوت های فردی است.

هر انسان شرایطی متفاوت با شرایط انسان های دیگر دارد و ظرفیت ها، قابلیت ها و توانایی یکسان نیست، از این رو نمی توانیم از همگان انتظارات یکسان داشته باشیم.⁽²⁾یکی از وظایف شوهر این است که با مجموعه گفتار و کردار خود این اطمینان قلبی را در همسر خود به وجود آورد که دل در گرو محبت او دارد و عشق و علاقه کسی را جایگزین محبت وی نمی کند تادل او آرام گیرد و با آرامش و سلامت و انرژی بیشتری به زندگی مشترک ادامه دهد.⁽³⁾

باید اذعان کرد که همواره وجود هنجارها و ارزش های حاکم در طول تاریخ و و جود محدودیت ها و مشکلات، گزینش همسر را به یک مسئله اجتماعی – فرهنگی تبدیل کرده است.⁽¹⁾

زن بنا بر فطرت رقیق و زلال خود آمادگی دارد تا خود را با شرایط مختلفی که بر فضای خانواده حاکم است تطبیق دهد؛

در این بین مواردی هستند که می توانند به این حس سازگاری زن آسیب وارد سازند:

1- زورگویی مرد و خواسته های نامتعارف

2- عدم وجود اطمینان بین همسران

3- عدم درک صحیح و متقابل1- از بین رفتن حس عاطفی در زن

5- تحریک حس انقام در زن به دلایل متعدد

6- تفاوت هنجارها و ارزش ها بین همسران

و....

پژوهش ها نشان می دهد سطح سازگاری زناشویی زنان در سبک های مختلف همسرگزینی به طور معناداری از یکدیگر متفاوت می باشند.⁽¹⁾

خشونت خانگی یکی دیگر از مصادیق و ابزارهای سلطه و کنترل بر زنان است. زنی که تحت خشونت مستمر قرار می گیرد، رفته رفته اعتمادبه نفس، استقلال و کرامت انسانی خود را از دست می دهد.⁽²⁾

راه برابری جنسیتی از درون خانواده آغاز می شود و زن و شهر به عنوان شرکای یکدیگر، برابر با تمرین آن و انتقال آن به فرزندان خود، ادامه مسیر را در جامعه هموار می کنند.⁽³⁾

ارتقای برابری جنسیتی مسئله محوری توسعه و به نوبه خود یکی از اهداف مهم آن در تمامی جوامع بشری است.⁽⁴⁾

نگرش مردان به جنس زن:

عوامل موثر بر تغییر نگرش مردان نسبت به سهم زن در توسعه را می توان در سه گروه عمده طبقه بندی کرد:

نخست اصلاح نگرش به زن به عنوان جنس دوم است، این یک اصل کلی است که نشان می دهد سایر ملاک های برتری رایج در زمانه ما، مانند ملاک هایی چون قدرت و ثروت، ملاک هایی اجتماعی و ناشی از شرایط خاص هستند و بنابر این امکان دارد تغییر کند.

دوم تاکید بر نقش مرد در تربیت فرزند است.

و سوم افزایش میزان همکاری علمی مردان در حمایت از زن است.⁽¹⁾

اگر زن اطمینان داشته باشد که بدون آنکه از محیط خانه و خانواده قدم بیرون بگذارد، به حقوق مشروع و ارزش حقیق خود می رسد، آنگاه با دید متفاوتی به جایگاه اجتماعی خود خواهد نگریست.⁽²⁾

اکنون کار خانگی بی ارزش به شمار می آید؛ به چشم نمی آید و محصولات آن به سرعت مصرف می شود، محصولات آن در بازار به فروش نمی رسد و در نتیجه، مزدی برای زنان در نظر گرفته نمی شود.

اما اگر قرار باشد مجموعه فعالیت های که به نام «کار خانگی» انجام می گیرد، از بازار خریداری شود، هزینه های بالایی بر خانواده تحمیل می شود.⁽³⁾

با وجود تمام دگرگونی های گسترده نهادی و فرهنگی در عصر جدید، خانواده هنوز از قدرت بالایی در اجتماعی کردن کودکان برخوردار است.

این قدرت در سطوح مختلف جامعه پذیری جنسیتی نمود بیشتری می یابد.

چرا که خانواده با محدود کردن نقش های جنسیتی دختران نه تنها باعث پذیرش جنس دوم بودن دختران می شود بلکه با محدود کردن خلاقیت ها، عرصه ها و ابعاد زندگی، عملاً شکل گیری شخصیت دختران را مطاق با الگوهای مورد نظر طراحی می کند.⁽¹⁾در خصوص پایبندی به کلیشه های جنسیتی، یافته های پژوهشی حاکی از تاثیر این متغیر بر تضاد نقش است ؛ چنان که با افزایش پایبندی به کلیشه ها، میزان تضاد نقش کاهش می یابد، زنان پایبند به کلیشه های جنسیتی مصمم اند تا الزامات نقش های سنتی خود را از جمله نقش های خانه داری و مادری را مطابق با هنجاری های جامعه و عرف با همان شدت و حدت انجام دهند که در نتیجه در مواجهه با چند نقش به

خصوص نقش های جدید، آنها را در حاشیه قرار می دهند و تاکید بیشتری بر نقش های سنتی می کنند.⁽¹⁾

فرهنگ تائید شده رسمی هم که از سوی قدرتمندان حمایت می شود، زنان را به ساحت قدرت سیاسی راه نمی دهد و نیمی از جامعه به بهانه زن بودن حذف می شود.

در چنین فضایی نقشی زیر دستانه بازی می کنند و بسیاری از زنان فعال به ناچار از رفتارهای مرد سالار برای ماندن در صحنه فعالیت های اجتماعی پیروی می کنند و زیر سایه مردان و در پیروی از نگرش های مردانه نسبت به مسائل پیرامونی فعالیت می کنند.⁽²⁾نیاز طبیعی و شوق همدلی و گریز از انزوا و اندیشه ابدیت بخشیدن به هستی خود و احساس سازندگی و خلاقیت، به همسر گزینی و تشکیل خانواده و داشتن فرزند و آموزش و پروش آنها منجر می شود.⁽³⁾

حسن معاشرت، جلب توجه همسر، تامین نیازهای جنسی، تربیت فرزندان، احترام متقابل، کوشش متقابل برای حل مشکلات زندگی،

پایبندی به اصول ارزشی و اخلاق مدار و ... از جمله مهم ترین وظایف همسران نسبت به یکدیگر و نسبت به نهاد خانواده می باشد.⁽¹⁾

در تحلیل های جامعه شناختی کلاسیک تا معاصر، مردان به عنوان کنشگران، محرکان و دگرگون کنندگان زندگی اجتماعی مطرح شده اند، در حالیکه زنان از رویکردهای کلیدی این حوزه محروم بوده اند و سهم آنان را در ساختن جامعه نادیده گرفته اند.⁽²⁾

با افزایش نقش های همسان در خانواده، محتوای روابط خانوادگی متأثر می شود به طوری که هر عضو برای کسب مشروعیت، منزلت و قدرت بیشتر به رقابت با دیگر اعضای خانواده می پردازد؛ بنابر این روابطخانوادگی متاثر از ساختار خانواده و موقعیت فرد درون سیستم تغییر شکل پیدا می کند.⁽³⁾

تحلیل های استنباطی نشان می دهد که هر چو شوهر در اعمال قدرت و روند تصمیم گیری در خانواده بیشتر سعی در مجاب کردن همسر خود داشته باشد و سعی کند در اقدامات انجام شده در امور خانوادگی به سوی

توافق گام بردارد، انواع مقاومت ها از طرف زن کمتر می شود و جوی آرام تر بر خانواده و روابط زناشویی حاکم خواهد بود.⁽¹⁾

نیازهای جنسی خانواده:

امیال و نیازهای جنسی در زندگی زناشویی نقش اساسی دارند. لذت جنسی موجب می شود بسیاری از مشکلات روزمره زندگی و اختلافات زناشویی نادیده گرفته شود و وابستگی عاطفی بین زن و شوهر افزایش می یابد.⁽²⁾

آخرین یافته های پژوهشی نشانگر آن است که رابطه بین دو متغیر رضایت مندی جنسی زنان و تعارضات میان همسران رابطه ای معکوس دارد.بنا بر این هر چه میزان رضایت مندی جنسی زنان بالاتر باشد، تعارضات زوجین کاهش می یابد.

باید ابتدا دید که مرد و و زن و در اصطلاح دختر و پسر چه انتظاراتی از یک رابطه جنسی دارند و رابطه جنسی موفق از دید آنها دارای چه خصوصیاتی است؟