مشخصات کتاب

سرشناسه: کتابخانه ملی ایران

عنوان و نام پدیدآور: فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی ایران/ فراهم آورنده پروین متواری سورکی، زهره معیری...[و دیگران].

مشخصات نشر: تهران: کتابخانه ملی ایران، 1365 -

مشخصات ظاهری: ج.: نمونه.

شابک: دوره: 978-964-446-047-0؛ 1000 ریال: ج.1: 978-964-446-094-4؛ 1800 ریال: ج.2، چاپ دوم: 978-964-446-095-1؛ 63000ریال: ج. 2، چاپ سوم: 964-446-095-2؛ 65000ریال: ج. 3، چاپ سوم: 964-446-096-0؛ 145000 ریال: ج.3: 978-964-446-096-8؛ 140000 ریال: ج.4: 978-964-446-097-5؛ 3200ریال ( ج.٬4چاپ دوم)؛ 1000ریال ( ج. 5، چاپ دوم)؛ 165000 ریال: ج.5: 978-964-446-082-2؛ 250000 ریال: ج. 6: 978-964-446-048-7؛ 23000ریال: ج. 7، چاپ دوم: 964-446-049-9؛ 170000 ریال: ج.7: 978-964-446-049-4؛ 125000 ریال: ج.8: 978-964-446-047-0؛ 140000 ریال: ج.9: 978-964-446-266-5؛ 200000 ریال (ج.9: چاپ سوم)؛ 170000 ریال: ج.10: 978-964-446-052-4؛ 250000 ریال (ج.10، چاپ سوم)؛ 195000 ریال: ج.11: 978-964-446-000-5؛ 280000 ریال (ج.11، چاپ سوم)؛ 150000 ریال: ج.12: 978-964-446-267-2؛ 180000 ریال (ج.12، چاپ سوم)؛ 115000 ریال: ج.13: 978-964-446-268-9؛ 180000 ریال (ج.13، چاپ سوم)؛ 31000 ریال ( ج.9، چاپ دوم)؛ 37000 ریال: ج.10، چاپ دوم 964-446-052-9: ؛ 18000 ریال (ج.11)؛ 5000 ریال ( ج.12)؛ 85000 ریال (ج.13)؛ 8000 ریال (ج. 14)؛ 22000 ریال: ج. 15 964-446-071-5: ؛ 25000 ریال: ج. 16 964-446-044 -8: ؛ 25000 ریال: ج. 17 964-469-450-5: ؛ 25000 ریال: ج.18: 964-446-080-4؛ 23000 ریال (ج.19)؛ 470000 ریال: ج.20: 978-964-446-451-5؛ 25000 ریال: ج. 21 964-446-164-9: ؛ 27000 ریال: ج. 22: 964-446-121-5؛ ج.23، ق.1 978-964-446-489-8: ؛ 420000 ریال: ج.23، ق.2 978-964-446-490-4: ؛ ج.25: 978-964-446-608-3؛ 77000 ریال: ج. 25: 978-622-971626-7؛ 250000 ریال: ج.26 978-964-446-326-6: ؛ 440000 ریال: ج.27: 978-964-446-453-9؛ 300000ریال: ج. 28 978-964-446-423-2: ؛ 370000 ریال: ج.29 978-964-446-536-9: ؛ 420000 ریال: ج.31 978-964-446-492-8: ؛ 900000 ریال: ج.32 978-964-446-624-3: ؛ 400000 ریال: ج.35: 978-964-446-476-8؛ ج.37: 978-964-446-495-9؛ ج.38 978-964-446-554-3: ؛ 340000 ریال: ج.39 978-964-446-461-4: ؛ 560000 ریال: ج.40 978-964-446-531-4: ؛ 780000 ریال: ج.41 978-964-446-606-9: ؛ 420000 ریال: ج.44: 978-964-446-452-2؛ ج.45 978-964-446-366-2: ؛ 600000 ریال: ج.46 978-964-446-544-4: ؛ ج.49 978-964-446-530-7: ؛ 330000 ریال: ج.50 978-964-446-472-0: ؛ ج. 51 978-964-446609-0: ؛ ج. 2/51 978-964-446610-6: ؛ 530000 ریال: ج.52 978-964-446-496-6: ؛ ج.54 978-964-446-552-9: ؛ ج.62 978-964-446-555-0: ؛ ج.63 978-964-446-551-2: ؛ ج.65 978-964-446-584-0: ؛ ج.66 978-964-446-665-6: ؛ ج.67 978-964-446-546-8: ؛ ج. 68 978-964-446607-6: ؛ 600000 ریال: ج.69 978-964-446-585-7: ؛ ج.73 978-964-446-650-2: ؛ 700000 ﷼: ج. 74: 978-964-446-615-1؛ ج.77 978-964-446-666-3: ؛ 780000 ﷼: ج.78: 978-964-446616-8؛ 1200000 ﷼: ج.79: 978-964-446-661-8؛ ج. 89 978-964-446611-3:

یادداشت: ص. ع. به انگلیسی: National Library of Iran. A catalogue of the manuscripts in the national library of Iran.

یادداشت: جلدهایی از کتاب حاضر با عنوان « فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» و «فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» و «فهرست نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» نیز منتشر شده است.

یادداشت: چاپ اول جلد نخست از کتاب حاضر در سال 1343 تحت عنوان "فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی" توسط وزارت فرهنگ و هنر منتشر شده است.

یادداشت: ج. 1(چاپ دوم: 1365).

یادداشت: ج. 2 و 3 (چاپ دوم: 1369).

یادداشت: ج.2و 3 (چاپ سوم: 1382).

یادداشت: ج.4 (چاپ دوم: 1371).

یادداشت: ج.5 (چاپ دوم: 1365).

یادداشت: ج.6 (چاپ دوم: 1369).

یادداشت: ج.7 (چاپ دوم: 1379).

یادداشت: ج.6 و 7 (چاپ سوم: 1392).

یادداشت: ج.8 (چاپ دوم: 1379).

یادداشت: ج. 9 و 10 (چاپ دوم: 1379).

یادداشت: ج.9 - 13 (چاپ سوم: 1393).

یادداشت: ج. 12 (چاپ اول: 1372).

یادداشت: ج.11 و 13 و 14( چاپ اول: 1375 ).

یادداشت: ج. 15 (چاپ اول: 1380).

یادداشت: ج. 16 و 17 (چاپ اول: 1379).

یادداشت: ج. 18 و 19(چاپ اول: 1381).

یادداشت: ج. 21 (چاپ اول: 1384).

یادداشت: ج.22 (چاپ اول: تابستان 1383).

یادداشت: ج.23، ق.1و ق.2 (چاپ اول: 1396) (فیپا).

یادداشت: ج.26 (چاپ اول: 1394).

یادداشت: ج. 39، 35، 27 و 50(چاپ اول: 1395).

یادداشت: ج. 28 (چاپ اول: 1394).

یادداشت: ج.29 (چاپ اول: 1397).

یادداشت: ج.31، 52 (چاپ اول: 1396) (فیپا).

یادداشت: ج.37 (چاپ اول: 1396).

یادداشت: ج.38 (چاپ اول: 1397).

یادداشت: ج.41 (چاپ اول: 1398).

یادداشت: ج. 45 (چاپ اول: 1393) (فیپا).

یادداشت: ج.20، 27 و 44 (چاپ اول: 1395) (فیپا).

یادداشت: ج.46 (چاپ اول: 1397).

یادداشت: ج. 51 (چاپ اول: 1399) (فیپا)

یادداشت: ج. 2/51 (چاپ اول: 1399) (فیپا).

یادداشت: ج. 38، 62، 63 و 67 (چاپ اول: 1397) (فیپا).

یادداشت: ج.65 (چاپ اول: 1398) (فیپا).

یادداشت: ج. 68 - 69 (چاپ اول: 1398).

یادداشت: ج. 25 و 68 و 89 (چاپ اول: 1399) (فیپا).

یادداشت: ج. 74 و 78(چاپ اول: 1399 ).

یادداشت: جلد 41 و 63 و 65 و 69 این کتاب در سال 1398 تجدید چاپ شده است.

یادداشت: جلد 32 این کتاب در سال 1400 تجدید چاپ شده است.

یادداشت: ج.32 و 73 (چاپ اول: 1400) (فیپا).

یادداشت: ج. 66 و 79 (چاپ اول: 1401).

یادداشت: ج. 77 (چاپ اول: 1401) (فیپا).

یادداشت: کتابخانه ملی ایران از سال 1369 به کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و از سال 1381 به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران تغییر نام یافته است.

مندرجات: ج. 1. کتب فارسی از شماره 1 تا 500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.2. کتب فارسی از شماره 501 - 1000 / فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج. 3. کتب فارسی از شماره 1001-1500/فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.4. کتب فارسی از شماره 1501 - 2000/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.5. کتب فارسی از شماره 2001 -2500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.6.کتب فارسی از شماره 2501-3063/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج. 7. کتب عربی از شماره 1- 500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.8. کتب عربی از شماره 501 - 1000/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج.9. کتب عربی از شماره1001-1500/ فراهم آورنده عبدالله انوار.- ج. 10. کتب عربی از شماره 1501 تا 1975 و ضمیمه از ف 3064 تا 3083.- ج.11. کتب عربی از شماره 1976- 2300 /فراهم آورنده علینقی منزوی.- ج.12. کتب عربی از شماره 2301 - 2600/ فراهم آورنده حبیب الله عظیمی.-ج. 13. کتب عربی از شماره 2601 - 2900/فراهم آورنده حبیب الله عظیمی.-ج.14.کتب عربی از شماره2901-3200/ فراهم آورنده امیره ضمیری.-ج.15.کتب عربی از شماره 3201 - 3500/ تحقیق و تدوین امیره ضمیری.- ج.16.کتب عربی از شماره3501-3800/ فراهم آورنده حبیب الله عظیمی.-ج. 17. کتب عربی از شماره 3801 - 4100/ علینقی منزوی، حبیب الله عظیمی.- ج.18.کتب عربی از شماره 4101 - 4400/ تحقیق و تدوین زهره معیری.- ج. 19. کتب عربی از شماره 4401- 4700ع/ تحقیق و تدوین زهره معیری، امیره ضمیری.-ج.20. از شماره 4071 تا 5000/ تالیف صدیقه سلطانی فر.-ج. 21. کتب عربی (ادعیه) از شماره 5001 - 5500 ع/ رضا خانی پور، با همکاری حبیب الله عظیمی.- ج.22. کتب عربی(قرآن) از شماره 5501 - 6050ع/ گردآورنده رضا خانی پور با نظارت حبیب الله عظیمی.- ج.23، ق.1. از شماره 6051 - 6292/ تالیف مریم تفضلی شادپور.- ج.23، ق.2. از شماره 6293 - 6440 / تالیف مریم تفضلی شادپورج. 25. از شماره 6701 تا 7000/ تالیف زهره معیری، معصومه فرشچی.-ج.26. از شماره 7000 تا 7300/ تحقیق و تدوین صدیقه سلطانی فر.-ج.27. از شماره 7301 تا 7600/ تالیف پروین متواری سورکی.- ج.28. از شماره 7601 تا 7900/ تحقیق و تدوین ناهید باقری خرمدشتی/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.29. ازشماره 7901 تا 8200/ تالیف ناهید باقری خرمدشتی.- ج.31. از شماره 8501 تا 8800 / تالیف مریم شکوه آذین / با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.32. از شماره 8801 تا 9100 / تالیف ناهید باقری خرمدشتی با همکاری مریم شکوه آ ذین.-ج.35. از شماره 9701 تا 10000/ تالیف اکبر شریف زاده/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.-ج.37- از شماره 13501 تا 13800 /تالیف زهره معیری، معصومه فرشچی، امیره ضمیری/ بانظارت معاونت کتابخانه ملی اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.38. از شماره 13801 تا 14100 / تالیف پروین متواری سورکی، زهره معیری.- ج. 39. از شماره 14101 تا 14400/ تالیف هایده چیذری.- ج.40. از شماره 14401 تا 12800 / تالیف هایده چیذری.- ج.41. از شماره 14801 تا 15100 / تالیف هایده چیذری.-ج.44. از شماره 15701 تا 16000/ تالیف هایده چیذری.- ج.45. از شماره 16300 تا 16001/ تحقیق و تدوین هایده چیذری.- ج.46. از شماره 16301تا 16600/ جعفر طباطبایی یزدی.- ج.49. از شماره 17201 تا 17500 / تالیف اکرم مسعودی.-ج.50. از شماره 17501 تا 17800/ تالیف صدیقه سلطانی فر/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.1/51 ز شماره 17801 تا 17999/ مریم تفضلی شادپور/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.-ج 2/51 از شماره 18000 تا 18100/ مریم تفضلی شادپور/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی، اداره کل کتاب های خطی و نادر.- ج.52. از شماره 18101 تا 18400 / تالیف پروین متواری سورکی.- ج.54. از شماره 18701 تا 19000 / تالیف ناهید باقری خرمدشتی.- ج.62. از شماره 21101 تا 21400 / تالیف فرزانه آب پرور.- ج.63. از شماره 21401 تا 21700 / صدیقه سلطانی فر.- ج.65. از شماره 22001 تا 22300 / سفانه زمان زاده، شهرام سعیدی مهر.- ج.66. از شماره 22301 تا 22600/ تالیف فرزانه آب پرور، سفانه زمانزاده.- ج.67. از شماره 22601 تا 22900 / تالیف سیدعلی معظمی کندی، شهرام سعیدی مهر، حمزه مرادی بهرام.- ج 68. از شماره 229001 تا 23200 / تالیف حمزه مرادی بهرام.- ج.69. از شماره 23201 تا 23500 / تالیف حمزه مرادی بهرام، سیدعلی معظمی کندی.- ج.73. از شماره 24401 تا 24700 / تالیف حمزه مرادی بهرام.- ج.74. از شماره 24701 تا 25000 / تالیف سفانه زمان زاده.- ج.77. ازشماره 25801 تا 26100 / تالیف سفانه زمان زاده.- ج.78. از شماره 26101 تا 26400/ تالیف حمزه مرادی بهرام.- ج.79. از شماره 27601 تا 27900/ تالیف ناهید باقری خرمدشتی.- ج. 89. از شماره 30601 تا 30900/ تالیف پروین متواری سورکی/ با نظارت معاونت کتابخانه ملی اداره کل کتاب های خطی و نادر

عنوان دیگر: فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی.

عنوان دیگر: فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

عنوان دیگر: فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

موضوع: نسخه های خطی فارسی -- فهرست ها

Manuscripts, Persian -- Catalogs

نسخه های خطی عربی -- فهرست ها

Manuscripts, Arabic -- Catalogs

نسخه های خطی -- ایران -- تهران-- فهرست ها

Manuscripts -- Iran -- Tehran -- Catalogs

شناسه افزوده: انوار، سیدعبدالله، 1303 -، گردآورنده

شناسه افزوده: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره: Z6621 /م72ف9 1365

رده بندی دیویی: 011/31

شماره کتابشناسی ملی: 498146

دسترسی و محل الکترونیکی: آدرس الکترونیکی منبع

اطلاعات رکورد کتابشناسی: فهرست بنیادی

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: شهناز محققیان

اشاره

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

فهرست نسخ خطی

سازمان استاد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

جلد 38

از شماره 13801 تا 14100

تألیف:

پروین متواری سورکی

زهره معیری

با نظارت

معاونت کتابخانه ملی

اداره کل کتاب های خطی و نادر

سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران

1397

فهرستنویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

سرشناسه: کتابخانه ملی ایران

عنوان و نام پدیدآور: فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی ایران فراهم آورنده، عبدالله انوار... [و دیگران]

مشخصات نشر: تهران: کتابخانه ملی ایران - 1365

مشخصات ظاهری: ج

شایک: دوره: 0-047-446-964-978 جلد 38 978-964-446-554-3

یادداشت: .ص.ع. به انگلیسی: National Library of Iran. A catalogue of the manuscripts in the national library of Iran

یادداشت: جلدهایی از کتاب حاضر تحت عنوان «فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» و «فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» نیز منتشر شده است.

یادداشت: چاپ اول جلد نخست از کتاب حاضر در سال 1343 تحت عنوان «فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی» توسط وزارت فرهنگ و هنر منتشر شده است.

یادداشت: کتابخانه ملی ایران از سال 1369 به کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و از سال 1381 به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران تغییر نام یافته است.

یاد داشت: ج 38 (چاپ اول 1397) (فیپا)

مندرجات: ج 38، از شماره 13801 تا 14100/ تألیف پروین متواری سورکی

موضوع: نسخه های خطی فارسی - فهرست ها

موضوع: نسخه های خطی عربی - فهرست ها

موضوع: نسخه های خطی - ایران - تهران - فهرست ها

شناسه افزوده: انوار، سید عبد الله، 1303 -، گردآورنده

شناسه افزوده: کتابخانه ملی ایران

شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره: 1365 2 ک 72م/ 6621 z

رده بندی دیویی: 011/31

شماره کتابشناسی ملی: 11-65م

شابک: 3-554-446-964-978

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

فهرست نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران (جلد 38)

تألیف: پروین متواری سورکی و زهره معیری

ناشر: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شمارگان: 500 نسخه / چاپ اول 1397

چاپ و صحافی: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

مهدی ادیبی

نمایه ساز: خانم صالحه سادات میر محمّد حسینی

صفحه آرایی: پروین دالوند

ناظر فنی: پرویز بختیاری

بها: 800,000 ریال

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی

دفتر فروشگاه: 81623315 دورنگار: 81623301

وبگاه: www.nlai.ir پست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir

ص: 3

فهرست نسخ خطی

سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران

ص: 4

سخن نخست

به نام آن که جان را فکرت آموخت

الحمد لله الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا

نسخه های خطی آینه تمام نمای پیشینه فرهنگی یک ملت است دست نوشت های برجای مانده از پیشینیان ایران اسلامی خود دلیل محکمی بر برخورداری این مرز و بوم زرخیز از هویت درخشان و غنی فرهنگی است. بزرگانی چون فارابی ابن سینا، خوارزمی خیام ابوریحان بیرونی، رازی و صدها اندیشمند دیگر ایرانی که چون ستارگانی در آسمان دانش بشری می درخشند و از افتخارات جامعه ما به شمار می آیند. نادره هایی که گنجینه های ستبری از معارف بشری را در دست نوشت های خود برای همگان به یادگار گذاشتند. اما بدیهی است که نخستین گام در مسیر بهره برداری از این ذخایر گران بها شناسایی آن ها در قالب فهرست های نسخ خطی است.

فهرست نویسان نسخه های خطی در ایران از سال 1305 ش گام در مسیر تدوین فهرست ها گذارده اند. هر فهرست نویس با تکیه بر تجربه و دانش خود در زمینه نسخه شناسی و کتاب شناسی، به تدوین فهرست خود پرداخته است. به همین دلیل چگونگی و شیوه تدوین در این فهرست ها یکسان نیست.

کتابخانه ملی در مقام کتابخانه مادر از جمله نخستین کتابخانه هایی بود که اقدام به انتشار فهرست مدون و استانداردی از مجموعه نسخ دستنویس خود کرد. این اقدام ارزشمند با رهنمودهای زنده یادان ایرج افشار مجتبی مینوی محمّد معین و همت دکتر مهدی محقق آغاز شد و با پشتکار عالمانه استاد سید عبدالله انوار در نگارش نخستین فهارس نسخ خطی لباس نشر پوشید و با تلاش دیگر فهرست نگاران ادامه یافت.

با بازنگری شیوه های پیشین و با رویکرد جدی به روش های نوین ارائه اطلاعات و فهرست نگاری کاربرگه جدیدی طراحی شد و فهرست نسخه های این کتابخانه از جلد پانزده به بعد بر اساس آن تدوین گردید که به طور طبیعی با شیوه معمول تفاوت داشت و از این رو با نگاه انتقادی شماری از فهرست نگاران روبرو شد.

امید است با استفاده از نظرات و انتقادات مفید و سازنده استادان و با همفکری و تبادل نظر متخصصان حوزه های فهرست نویسی و اطلاع رسانی بتوان در یافتن شیوه علمی در فهرست نویسی نسخه های خطی گام های مؤثرتری برداشت.

والحمد لله الذی ارسل الینا رسولا حامل کتاب و کتابه ام الکتاب و السلام علی من اتبع سبیله و کتابه

سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

اداره کل کتاب های خطی و نادر

ص: 5

به نام خداوند لوح و قلم

فهرست پیش رو جلد 38 فهرست نسخه های خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی است که به شناسایی 300 نسخه مشتمل بر 556 عنوان از شماره بازیابی 13801 - 14100 (3801ف - 4100ف) به زبان های فارسی و عربی پرداخته است. پراکندگی موضوعی نسخه ها در زمینه های دینی، عرفانی، ادبی، نجوم، ریاضیات، طب، ادعیه و علوم غریبه است. جلد 38 توسط خانم زهره معیری و با همکاری این جانب به سرانجام رسید.

فهرست حاضر همچون فهرست های پیشین در دو بخش کتاب شناسی و نسخه شناسی تدوین شده که بخش کتابشناسی نیز شامل دو قسمت توصیفی و تحلیلی است. ترتیب تنظیم فهرست به ترتیب شماره بازیابی مندرج بر عطف نسخه که برابر با شماره ردیف نسخه در قفسه مخزن نسخ خطی است.

ترتیب معرفی نسخه ها بدین گونه است:

کتاب شناسی: سرشناسه، مؤلف، عنوان، تکرار نام مؤلف و سایر پدیدآورندگان، زبان، معرفی کتاب، آغاز، انجام و انجامه، منابع مورد استفاده در شناسایی و معرفی نسخه.

بخش نسخه شناسی: با تو رفتگی و فونت کوچکتر مشتمل است: بر: خط، کاتب، محل، کتابت، تاریخ کتابت، آرایه ها، مهرها، حواشی، یادداشت های متفرقه نوشته شده بر اوراق نسخه، امتیاز، آسیب ها، نوع کاغذ و جلد، تعداد اوراق، اندازه سطر و قطع نسخه. از جمله روش های مورد استفاده در این فهرست حذف اطلاعات تکراری در بخش نسخه شناسی مجموعه هاست. طبیعی است اطلاعات کامل در مدخل نخست مجموعه آمده و علاقمندان می توانند به رساله نخست هر مجموعه مراجعه کنند.

در ادامه، عنوان های دیگر و بخش تحلیلی شامل موضوع و شناسه های سایر پدیدآورندگان نسخه غیر مؤلف آمده است. آخرین مورد نیز شماره رکورد ثبت شده در برنامه رسا (نرم افزار جامع کتابخانه ملی) است.

نام مؤلف و سایر پدیدآورندگان نسخه با فراخوان از بانک مستندات مشاهیر، در صورت عدم نام اشخاص در بانک، نام مورد نظر به صورت پیشنهادی توسط فهرست نویس نوشته شده است.

عنوان نسخه با استناد به عنوان منتخب مؤلف و یا عنوان ذکر شده در متن نسخه و در صورت داشتن عناوین متعدد عنوان اشهر و در صورت عدم وجود عنوان، موضوع کتاب با افزودن «رساله در، الرسالة فی» در صدر موضوع انتخاب شده است.

مستندات موضوع بر اساس فراخوان از بانک مستندات موضوع و در صورت عدم موضوع مناسب در بانک، با استناد به شیوه استاندارد شبیه سازی و پیشنهاد شده است.

در استفاده از منابع در شناسایی و معرفی کتاب و ذکر وجود آن در کتابخانه های دیگر، بیشتر از کتاب های الذریعه، کشف الظنون، ریحانة الادب، نسخه ها فهرست مشترک، فهرست

ص: 6

مشار، فنخا، سایت آقابزرگ، نشریه دانشگاه تهران و فهرست های سایر کتابخانه های بزرگ مطرح مانند آستان قدس رضوی، مرعشی، ملک، مجلس و در صورت نیاز از سایر فهرست های نسخ خطی استفاده شده است.

در معرفی برخی کتب به شماره های پیشین نسخه مشابه در فهرست های کتابخانه ملی ارجاع داده شده است. بعضی از این ارجاعات دارای دو شماره است: شماره جدید، و بعد از آن داخل پرانتز شماره قدیم نسخه.

در تعداد اوراق نسخه حرف «ر» مخفف برگ رو و حرف «پ» مخفف برگ پشت است. برخی از نسخه ها با توجه به رسم الخط، نوع کاغذ، تذهیب و جلد، تالیف و کتابت شبه قاره است؛ از آن جایی که در انجامه آن ها محل کتابت ذکر نشده، با عبارت «احتمالا هند» به این معنا اشاره شده است.

برخود فرض می دانم مراتب سپاس و امتنان قلبی خویش را از مسئولان معزز خانم دکتر اشرف بروجردی ریاست محترم سازمان اسناد و کتابخانه ملی دکتر غلامرضا امیرخانی معاونت محترم کتابخانه ملی، جناب آقای علی اوجبی مدیر کل محترم اداره کل کتاب های خطی و نادر و سرکار خانم زهرا مدرسی معاون محترم اداره کل کتاب های خطی و نادر سرکار خانم چیذری رئیس گروه محترم سازماندهی و سرکار خانم پروین دالوند ویراستاری فنی و صفحه آرایی و خانم صالحه سادات میرحسینی تنظیم نمایه ها و جناب آقای یوسف امیری مدیر محترم انتشارات ابراز دارم و به جهت پیگیری و اهتمام جدی در ادامه چاپ فهارس نسخ خطی کتابخانه ملی تشکر و قدردانی نمایم

موجب افتخار و خرسندی است که فرصتی دست داد تا در کنار دوست و همکار بسیار عزیزم خانم زهره معیری فهرست نویس پیش کسوت نسخ خطی مجلدی از فهرست نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی را جهت چاپ آماده نمائیم برای این بزرگوار که چند سالی هست بازنشسته شده اند آرزوی طول عمر، سلامتی و موفقیت دارم.

امید است که به این سیاهه به دیده اغماض بنگرید و کاستی ها را به بزرگی و سعه صدر خویش بر نگارندگان ببخشایید.

با احترام

پروین متواری سورکی

آذر 1397

ص: 7

13801/1

استرآبادی، محمّدامین بن محمّد شریف - 1033ق.

دانشنامه شاهی/ ملا محمّد امین بن محمّد شریف اخباری استرآبادی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 1035ق. (مکه)

اهداء به: محمّد قطب شاه هندی (1020 ق - 1035ق)

معرفی کتاب: چهل فائده در مسائل کلامی، فلسفی، منطقی، علوم حدیث، اصول فقه، ادب و در بیان بعضی ادعیه است که مولف آن را بنام سلطان محمّد قطبشاه (م 1035ق) و به روش الاربعین امام فخر رازی و دایرة المعارف گونه به فارسی در مکه میان سال های 1020ق - 1035 ق نگاشته است. در دیباچه این کتاب گوید: «چون این رساله در طریقه خاصه بمنزله کتاب اربعین فخر رازی است در طریقه عامه مرتب بر چهل فائده شد». در فائده اول دانشمندان را به شش فرقه تقسیم کرده، اشراقیان، صوفیان متشرع، مشائیان، کلامیان، پیروان معصومین و تنها فرقه آخر را بر صواب دانسته است. در ذیل این فائده تاریخچه آغاز رواج علم اصول فقه و روش فلسفی و نظری را در اصول عقائد پس از کلینی، و تحولات آن را تا زمان علامه حلی و پس از علامه تا زمان استاد خود میرزا محمّد استرآبادی (البته براساس معتقدات خود) شرح داده است. وی علامه را پایه گذار و مروج طریقه مرکبه (خلط بین طریقه عقلی و نقلی در کلام و در اصول فقه) شناسد و روشی را که او در باب تقسیم احادیث به چهار قسم و شیوه ای را که در تصحیح و جرح و تعدیل اخبار و اجماعات اتخاذ کرده و بعدها مورد پسند شهید ثانی و شیخ علی کرکی و دیگران قرار گرفت به غفلت منسوب می دارد و در بیان آغاز پیکار خود با مجتهدان می گوید: «پس ایشان (یعنی میرزا محمّد استرآبادی) بعد از آن که جمیع فنون احادیث را بفقیر تعلیم کردند بفقیر اشاره کردند که - احیاء طریقه اخباریان بکن و شبهات که معارضه با آن طریقه، دارد رفع آن شبهات کن مرا این معنی بر خاطر می گذشت لیکن رب العزة تقدیر کرده بود که این معنی بر قلم تو جاری شود- پس فقیر بعد از آن که جمیع علوم متعارفه را از اعظم علماء آن

فنون اخذ کرده بودم در مدینه منوره سر به گریبان فکر فرو می بردم... تا آن که بتوفیق رب العزه... باشاره لازم الاطاعه امتثال نمودم و بتالیف فوائد مدنیه موفق شدم - و بمطالعه شریف ایشان رسید». استرآبادی در این کتاب از قطب رازی، قوشچی و گرگانی به خوبی یاد کرده و بر دوانی و صدر دشتکی تاخته و هرجا مناسبتی پیش آمده از تعرض و طعن بر دوانی و صدرالدین شیرازی دریغ نداشته و به تکرار آن دو را مخرب دانش ها متظاهر و مرائی و افکار آنان را نادرست و واهی و خیالات فاسد خوانده است. وی در یک جا گوید: «منطق و حکمت و کلام.... به برکت افکار صحیحه سلطان المحققین نصیر الملة و الدین و انظار مستقیمه قطب المله والدین و در نتیجه تنقیح سید المحققین... جرجانی و مولانا علی قوشجی تنقیح تمام یافته بود و چون نوبت.... به این دو مشکک مستعجل متخاصم حریص در تخریب کلام قوم بقصد تحصیل جاه شهرت در میانه عوام رسید، طرفی از منطق و اکثر حکمت و کلام را حرکت قهقرائی به خلاف صواب دادند و فاضل دوانی می خواست بوسیله رد کلام محققین رئیس محققین شود و در واقع همگی افکار او واهیست چنان که در این رساله و در فوائد مدنیه بیان کرده ایم». در دنباله سخنان بالا، عقیده ای که درباره چند کتاب اظهار داشته جالب است: «چند چیز که نزد اهل تحقیق، تحصیل آن شبیه است به این که شخص تفحص کند گاه دانی بقصد آن که سوزن گم شده، یابد یکی از آن فن معمی، دیگری کافیه ابن حاجب در نحو دیگری شرح جامی دیگر حواشی دنیه دوانیه بر شرح جدید تجرید و بر حواشی مطالع و تهذیب منطق و فقیر بقصد هدایت خلق اظهار این معنی کرد فائده دوم در بیان تحقیق نفس الامر و ذهن و خارج و وجود و ثبوت است. در ذیل فائده شانزدهم سخن دیگر مانند این سخن دارد که جالب است: «دو کتاب است که در بلاد عجم تعلیم و تعلم آن شایع شده یکی شرح جامی بر کافیه ابن حاجب و یکی حواشی دوانی بر شرح تجرید و با آن که اکثر فضلای عجم ادراکات عالیه دارند عایق ایشان از تحصیل حق، این دو کتاب است». پس از این برنامه خاصی برای تحصیل علوم پیشنهاد کرده است. در فائده، 24، حدیث معروف منقول از حضرت سجاد را که (سوره توحید نازل شد برای مردم آخر زمان که افکار عمیق دارند) چنین معنی کرده است: مردم آخر زمان در اثبات توحید به دلیل نقل مانند سوره توحید اکتفا خواهند کرد در فائده 38 تمام دعاء کمیل را نقل کرده (به مناسبت سخن درباره خلود کفار) و فائده 40 نیز در ادعیه و عبادات است. استرآبادی در دانشنامه از فوائد مدنیه و حواشی خود بر کافی به تکرار یاد کرده است. آن چه در الذریعة (16: 6) به نام فواید دقایق العلوم

العربیة و حقایقها الخفیة به نقل از الفوائد المدنیة او آمده است شاید جز این یکی باشد. ولی آن چه در آشنایی با چند نسخه خطی (دفتر1: 114) به نام فوائد الدقایق آمده است همین دانشنامه است. دیگر آثار بر جای مانده مؤلف عبارتند از حاشیه بر انموذج العلوم دوانی؛ المسائل الثلاث الکلامیه؛ رساله ای در بداء؛ حاشیه بر معارج الاصول محقق حلی.

آغاز: الحمد لله الذی عرفنا نفسه بعنوان انه خالق السماوات و الارضین و ما فیهن و ان له رضا و سخط و ان اللایق به تعالی ان یخلق لنا معلما یدلنا علی المصالح و و المضار ما فیه لسخطه و رضاه... پس می گوید فقیر کثیر القصور و التقصیر مولف این رساله شریفه که چون به توفیق رب العزه...

انجام:... و اهدنی سبیلک الاقوم وقنی حر جهنم و احطط علی المغرم و الماثم و اجعلنی من خیار الامم الهی تو این شاه درویش دوست * که آسایش خلق در ظل اوست * بسی بر سر خلق پاینده دار * به توفیق طاعت دلش زنده دار

منابع: الذریعة 8: 46؛ روضات الجنات 1: 114؛ کشف الحجب 210؛ مجلس 10/2: 621؛ آستان قدس 4: 99 نسخه ها 1: 664 و 2: 941؛ سپهسالار 4: 404؛ فهرستواره منزوی 9: 285؛ گلپایگانی 4: 1786؛ فنخا 14: 285

خط: شکسته نستعلیق؛ تحریری: آرایه ها: محل عناوین نانوشته؛ حواشی: سرفصل ها در حواشی اوراق، نسخه در حاشیه تصحیح شده؛ یادداشت ها: گ 30 پ: فوائد و مطالب متفرقه کوتاه با نشان «فتحعلی»؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوائی، تیماج تریاکی گ آپ 30 (123 برگ)، 23 سطر: 140 × 90؛ قطع: 210×150

موضوع: 1. اخباریه -- دفاعیه ها و ردیه ها؛ 2. کلام-- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. اسلام- مسائل متفرقه

شماره رکورد: 815713

13801/2

منشات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منشات، مکتوبات، صورت عرایض و تعلیقات جهت مراسلات دیوانی و ادبی همراه با صورت دعا برای اشخاص، مختلف تمسکات صورت بیع، قباله جات و برات های دیوانی به سال 1203ق به سبک ترسل نویسی نگاشته شده است.

آغاز: حمد و سپاس و ستایش مرخدای را که آفریننده جهان و دارنده زمین و آسمان است و روزی دهنده انس و جان است سلام و صلوات و تحف تحیات بر روضه مقدس و قلب مطهر و مهتر معطر بر خواجه کائنات و مفتخر موجودات... بعد اسعدک الله تعالی فی الدارین...

انجام:... و حقوق مودت سابقه را منظور انظار فرمود بانواع.... لایقه... آن حسرت کس دادی حیرت را برین... باقی دوام دولت لایحصی... العاده قد فرق [فرغ] التسوید هذا کتاب ترسل بعون لطف حضرت الهی فی یوم چهارشنبه در ششم شهر جمادی الاخر سنه 1219

تاریخ کتابت: 1203ق، جمادی الثانی 1219ق؛ یادداشت ها: گ 31 ر 66 پ: یادداشت ولادت به سال های 1220، 1222، 1223، 1191ق و 1232؛ گ 64 پ- 66 پ: مطالب کوتاه و متفرقه و اشعار از جمله چند بیت معمای شعری: چندای معلم از روز تا شب * باشد غزالم محبوس مکتب، شم ثلاثه طلبیدم لا پش [ماهش] * به پدر وجه بیان کرد که ممکن نشود؛ مهرها: حاشیه گ 37: مهر بیضی با سجع «ز بعد محمّد علی اکبر است» حاشیه گ 47: مهر بیضی با سجع «پیرو دین نبی محمّد ملک احمد»

گ -31 پ 64 (123 برگ)، 9 سطر: 140 × 90؛ قطع 210×150

عنوان های دیگر: کتاب ترسل

موضوع: 1. نامه نگاری

شماره رکورد: 815714

13801/3

حسینی، محمّد بن قاسم، قرن 13ق.

صراط المسترشدین/ سید محمّدبن سیدقاسم حسینی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مولف به درخواست دیگر برادران، دینی از احکام فرعیه از واجبات و محرمات و مندوبات و مکروهات و مباحات با عبارتی که مناسب فهم عامه مردم باشد را در رساله وجیزه حاضر مشتمل بر مسائل فروعیه به رشته تحریر درآوره و آن را به نام فتحعلی شاه قاجار 1185 - 1250 ق نگاشت. مطالب رساله در دو مقدمه، دو کتاب و خاتمه مرتب شده، و نسخه حاضر فقط مقدمه اول رساله را در اثبات صانع و بیان

صفات ثبوتیه و سلبیه دربر دارد و بقیه رساله در نسخه نانوشته است. ابوالقاسم خلیل بن محمّد صالح بابل کناری مازندرانی نیز کتابی با عنوان صراط المسترشدین در اصول دین به فارسی در یک مقدمه و پنج مقام و خاتمه نگاشته است. (گلپایگانی:250).

آغاز: شکر سپاس بیقیاس تحفه خالق بنده نوازی جل جلاله و عم احسانه که دعای ما خاک ران را به دربار کبریائی خود شرف قبول داده معروض می دارد کمینه چاکر اهل بیت خاتم انبیا علیهم صلواة الرحمن و احقر اولاد ایشان... سید محمّد ابن سید قاسم الحسینی علی الله عنه...

انجام: افتاده:... و محتاج نیست به غیر نه در ذاتش و نه در صفات اما دلیل پس معلوم شود هر محتاج ممکن الوجود است و حال این که مفهوم..

منابع: نشریه 7: 228

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: قرن 13ق؛ آرایه ها: آیات و روایات به خط جلی و ممتاز از متن؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: در اوراق 90 تا 96 مطالب متفرقه ای همچون مطلبی در خواص اوقات و روزهای هر ماه نوشته شده به سال 1234ق، در احکام غالب و مغلوب به وضع ارسطو نوشته شده به سال 1235ق و اشعار متعدد و مختلف و مکتوباتی نوشته شده به سال 1227ق و 1234ق که در مطلع این اوراق عبارت «جنگ زندیه» توسط یکی از مالکین نسخه درج شده است. مهرها: حاشیه گ 89: مهرهای خشتی و بیضی ناخوانا.

گی 68 - 89 (123 برگ)، 14 سطر: 140×80؛ قطع: 210×150

موضوع:1. فقه جعفری؛ 2. کلام شیعه امامیه

شماره رکورد: 815715

13801/4

منشات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مکتوبات کوتاه متعددی جهت مراسلات دیوانی به سبک ترسل نویسی با عنوان ایضا همراه با مکتوباتی در جواب خوش نویسان، در تهنیت تزویج، صورت احکام و تعلیقه جاتی که به قوانین سرحد می نویسند و مکتوبی که حسب الامر الاعلی

به میرزای شیروانی جهت معادوت ایشان از کربلا به اصفهان نوشته بودند در رساله حاضر جمع آوری و نگاشته شده است.

آغاز: بسمله، همواره ابواب بهجت و شادکامی و اسباب مسرت و کامرانی بر چهره آمال و امانی بمفاتح عنایات بلانهایات سبحانی گشاده و مفتوح بوده دایما مشمول الطاف گوناگون خسروانی باشند.

انجام:... امید که گلبن احوال خیر قرین و دوحه آمال مودت آیین نیز بالوان گل های خرمی برومند و باثمار کامروایی و حصول موصول پیوند بوده از حوادث روزگار مصون و محفوظ باشند.

انجامه: تمة الکتاب بعون الملک الوهاب روز شنبه فی هجدهم شهر ربیع الاولی قریب الظهر سنه 1234 هر که خواند دعا طمع دارم... که کاتبرا به الحمدی کند شاد.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول 1234ق. آرایه ها: عناوین به سرخی؛ یادداشت ها: در برگ 97 مکتوبه ای نگاشته شده و بر مطلع این برگ عبارت «فرمان زمان شاه طهماسب دوم» توسط یکی از مالکان نسخه نگاشته شده است.

گ 97 پ - 110 (123 برگ)، 15-23 سطر: 130×90؛ قطع؛ 210×150

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی

شماره رکورد: 815716

13801/5

منشات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: صورت های ضمانت، نامچه، وکالت نامچه، اجاره نامچه، التزام نامچه، تمسک نامچه، صورت اشهاد، سند نامچه، طلاق نامچه، شراکت نامچه و مصالحه مربوط به افرادی خاص به سال های، 1222، 1211، 1215، 1212ق. همراه با صورت هایی از توبه نامچه، وصیت نامچه، عقد نامچه، آزاد نامچه و مراسلاتی به شعرا، طبیبان، طالبان علم و در جواب برادر در رساله نگاشته شده همچنین سرخط نامچه کاتب رساله به معلم خود ملا محمّدمهدی به سال 1233ق. درج شده است.

آغاز: بسمله، ضمانت نامچه ضامن دامن درک شرعی کرده عالی حضرت رفیع منزلت نیکو خصلت آقا محمّد ابراهیم خراسانی بر این که در خصوص چهارصد...

انجام:... دعوی نماید باطل او عاطل است و از درجه اعتبار ساقط و هابت [هابط] خواهد شد این چند کلمه بر سبیل صلحنامه قلمی شد و کان ذلک... فی شهر رجب المرجب.

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین و خط کشی بالای برخی عناوین و کلمات به سرخی حواشی: اشعار متفرقه در حاشیه یکی از اوراق؛ یادداشت ها: در برگ پایانی مکتوبی از جانب اهالی قریه ای طارم [زنجان] در بیان درخواستی از والاحضرت نگاشته شده است.

گ 111 پ 121 - (123 برگ)، 14 سطر: 130×80، قطع: 210×150

عنوان های دیگر: مکاتیب

موضوع: 1 نامه نگاری

شماره رکورد: 815717

13802/1

نصیرالدین طوسی، محمّدبن محمّد، 597-672ق.

سی فصل / خواجه نصیر الدین محمّد بن محمّد بن الحسن طوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 12110 (1/2110 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: این مختصری است در معرفت تقویم مشتمل بر سی فصل فصل 1، در حساب جمل و آن بدین ترتیب است ابجد هوز حطی کلمن...

انجام:... و بر این قیاس و ما در این مختصر بدین اختصار کردیم و اگر کسی زیادت خواهد به کتب این علم رجوع کند.

منابع: الذریعة 12: 291؛ ملی 12؛ مرعشی 1: 55؛ کشف الظنون: 2: 1010؛ مشترک 1: 282؛ نسخه ها 1: 309

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها و جداول به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ1-3: مطالب متفرقه همچون اشعاری به فارسی و ابیاتی از قصیده نونیه به عربی در مدح امام حسین (علیه السلام) و مطالبی در نجوم ممهور به مهر بیضی با سجع «شهر الرمضان» همراه با یادداشت مالکیت محمّد بن اسماعیل تاجر تبریزی

به سال 1285ق، 24: مطالبی در نجوم با آغاز: «فصل فی بیان حقیقة الحرکة و هی عبارة....»؛ آسیب ها: جدا شدن برخی اوراق از شیرازه نسخه و فرسودگی لبه های برخی اوراق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی سوخته، ضربی، ترنج و سرترنج با گل و بوته، سجاف لبهها با تیماج سیاه، مقوایی، اندرون میشن تریاکی

گ 3 پ - 23پ (158، برگ)، 16 سطر: 150×45؛ قطع: 210×100

موضوع: 1 نجوم -اسلامی-- قرن 7ق؛ 2. گاهشماری اسلامی-- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815719

13802/2

قوشچی، علی بن محمّد - 879 ق.

رساله در هیئت/ علاءالدین علی بن محمّد قوشچی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در علم هیئت مشتمل و دو مقاله بر مقدمه و دو مقدمه در آن چه پیش از شروع در این علم دانستنی است در دو قسم هندسیات و طبیعیات مقاله اول: در بیان احوال اجرام علومی در شش باب، مقاله دوم: در بیان هیات زمینی و قسمت او به اقالیم در یازده باب. خاتمه: در بیان ابعاد و اجرام اهل رصد و حساب. رساله ای نیز در علم هیئت از قوشچی با نام الفتحیه در کشف الظنون 2 236: ثبت شده است.

آغاز: الحمدلله رب العالمین حمد الشاکرین... اما بعد این کتابیست مشتمل بر مقدمه و دو مقاله مقدمه در بیان آن چه پیش از شروع این علم دانستنی است و آن دو قسم است...

انجام:... و اعظم ثوابت و مرصوده دویست و بیست و دو برابر زمین است و اصغر ثوابت مرصوده بیست و سه برابر زمین است

منابع: مرعشی 1: 55؛ نسخه ها 1: 370؛ کشف الظنون 1: 900؛ مجلس 21: 342

آرایه ها: عناوین و اشکال هندسی به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مطالب حواشی اوراق در شرح متن با نشان «م، 12، شرح، زبدة الهیئة»؛ یادداشت ها: گ 25ر: تریاق جهت دفع سموم حیوانی و نباتی با آغاز: تریاق برء الساعة از مولانا ظهیرالدین

فارس شاگرد ابوالبرکات که مرموز نوشته و از اسرار است...، گ 72 پ و 73 ر: فواید طبی، چند بیت شعر و مطالب متفرقه دیگر.

گ 25 پ - 71 پ (158 برگ)، 16 سطر: 160×45؛ قطع: 210×100

عنوان های دیگر: هیئت فارسی؛ هیئت قوشچی؛ فتحیه

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 9 ق. 2.هندسه-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815720

13802/3

نصیر الدین طوسی، محمّدبن محمّد، 597-672 ق.

بیست باب/ خواجه نصیرالدین محمّدبن محمّد بن الحسن طوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بیست باب مختصر در معرفت اسطرلاب و بیان قواعد آن است خواجه نصیر الدین این رساله مختصر را از کتاب کبیر خود در اسطرلاب معروف به صد باب اخذ نموده است ترتیب ابواب در رساله حاضر 23 باب است و پس از تحقیق با نسخه های دیگر مشخص گردید که شماره های ابواب 19 و 20 و 21 در نسخه حاضر زائد بوده و در واقع مطالب مندرج ذیل شماره های مذکور مباحث باب 18 از رساله سی فصل است.

آغاز: این مختصری است در معرفت اسطرلاب از تصانیف استاد الدنیا علامة العالم نصیرالدین الطوسی نورالله... مشتمل بر بیست و دو باب باب 1 در القاب آلات خطوط و دوایر اسطرلاب

انجام:... اسطرلاب این کواکب را نقش کنند هر که آن را بشناسد چنان که در اشتباه نیفتد او را در این باب کفایت باشد این است تمامی سخن در معرفت اسطرلاب

منابع: الذریعة 3: 187؛ مرعشی 2: 291

حواشی: با نشان «برجندی، برجندی رحمه الله» حاشیه نویسی نسبتا مفصل دارد.

گ 73 پ - 100 پ (158 برگ)، 16 سطر: 160×45؛ قطع: 210×100

موضوع: 1. اسطرلاب -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815721

13802/4

قوشچی، علی بن محمّد، -879 ق.

حساب/ علاء الدین علی بن محمّد قوشچی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: متن مختصر و مفیدی در حساب و مساحت مشتمل بر سه مقاله است. مقاله اول: در حساب اهل هند مشتمل بر دو باب؛ مقاله دوم: در حساب اهل تنجیم مشتمل بر مقدمه و شش باب؛ مقاله سوم: در مساحت مشتمل بر مقدمه و سه باب در بعضی از فهرست ها (مرعشی 6: 272 و 11: 272، مجلس 6 : 110، نوربخش 2: 157) این کتاب به میرزا محمّد طاهر بن میرزا حسین خان قزوینی متخلص به وحید (م 1112ق) و در برخی دیگر به شیخ بهائی نسبت داده شده و در الذریعة 7: 5 با عنوان کتاب الحساب بدون معرفی مولف آن درج و ضبط شده است.

آغاز: افتاده: از برای عشرات و سیم را از برای مآت باز سه مرتبه دیگر را که بعد از این آید اولین را از برای آحاد الوف و دوم را از برای عشرات الوف و سیم را از برای مآت الوف تعیین کرده اند...

انجام: افتاده: ... و مساحت کره حاصل ضرب نصف قطر اوست در ثلث بسیط قطعه و مساحت مجسم متوازی الاضلاع حاصل ضرب ارتفاع اوست...

منابع: الذریعة 7: 5 کتاب الحساب بدون ذکر مؤلف و 23: 308 میزان الحساب؛ ریحانة الادب 4: 496؛ مرعشی 17: 147 و 1: 171

آرایه ها: عناوین و رموز به سرخی، جای برخی رموز خالی و نانوشته؛ مهرها: گ: 111 مهر بیضی با «سجع... علی اصغر 1130»

گ 101-142 پ (158 برگ) 16 سطر: 160 × 45؛ قطع: 210×100

عنوان های دیگر: میزان الحساب؛ زبدة الحساب؛ رساله ای در علم حساب

موضوع: 1. حساب-- قرن 9 ق.

شماره رکورد: 815722

13802/5

شیخ بهائی، محمّد بن حسین، 953-1031ق.

تشریح الافلاک/ بهاءالدین محمّد عاملی معروف به شیخ بهائی

زبان: عربی

معرفی کتاب: متن مختصر و مشهوری در علم هیئت است از شیخ بهائی که به نام شاه عباس صفوی در مقدمه و 5 فصل و خاتمه بدین ترتیب نگاشته است: المقدمة فی بعض المصطلحات الفنیة؛ الفصل الأول فی الدوائر العظام و الصغار والقسی؛ الفصل الثانی فی صور الافلاک السبع السیارة؛ الفصل الثالث فی الحرکات وما یتبعها؛ الفصل الرابع فیما یتعلق بالارض و اختلاف اوضاع بقاعها؛ الفصل الخامس فی الصبح والشفق بین فی الاجرام؛ الخاتمه فی استخراج خط: نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندیة. این کتاب مورد توجه علمای این فن قرار گرفته و شروح چندی بر آن نوشته شده است.

آغاز: بسمله،، بنا ما خلقت هذا باطلا سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفکرین فی خلق السموات والارض... و بعد فیقول الفقیر بهاء الدین محمّد العاملی علی الله عنه هذه دره یتیمه احتوت من فن الهیئه...

انجام:... من الساعات والدقایق ان زاد طول البلد او بقی له بقدره ان نقص فظل المقیاس ح [حینئذ] خط سمت القبله و هی الی خلاف جهه الظل هذا ما غفلت عنه عوائق الزمان و لم یتنبه [ینبه] له طوارق الحدثان، و الحمدلله رب العالمین و الصلاه و السلام علی خیر خلقه محمّد و آله الطاهرین

منابع: الذریعة 4: 185؛ ملی 3: 60؛ مرعشی 1: 49؛ التراث العربی 3: 257

آرایه ها: عناوین و اشکال هندسی به سرخی؛ حواشی: با نشان «منه رحمه الله» حاشیه نویسی نسبتا مفصل دارد. یادداشت ها: گ 154 - 157 مطالب کوتاه در نجوم و مطالبی در معرفت بلاد.

گ 143 - 153 پ( 158 برگ)، 16 سطر: 160×45؛ قطع: 210×100

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 11ق.

شماره رکورد: 815723

13803

مجلسی، محمّد باقر بن محمّدتقی، 1037-1110ق.

حیات القلوب (جلد اول)/ محمّد باقر بن محمّدتقی مجلسی

زبان: فارسی

معرفی: کتاب کتابی مشتمل بر تاریخ زندگانی و احوال پیامبران، گذشته حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) حضرت فاطمه زهرا س ائمه اطهار (علیهم السلام) و مباحثی در امامت است. این اثر که به سلطان سلیمان صفوی تقدیم شده در سه جلد: به ترتیب ذیل تدوین شده است جلد: اول در داستان، پیامبران دوم در حالات معصومین (علیهم السلام) و سوم در مباحث، امامت که هر کدام نیز دارای چند باب و فصل می.باشد این کتاب بارها در ایران به چاپ سنگی رسیده است

آغاز: بسمله، حیات قلوب مرده دلان بوادی ضلالت و حرمان بحمد خداوند بی پایان که مقربان درگاه احدیتش به زبان بی زبانی ادای شکر... اما بعد خامه تراب اقدام طالبان شاه راه هدایت...

انجام:... و سایر احوال ملائکه و بیان ایشان را در کتاب روح الارواح بیان خواهیم کرد انشاء الله تعالی و برین موضع ختم کردیم جلد اول حیات القلوب را در وسط ماه شوال سال هزار و هشتاد و پنجم از هجرت مقدسه منوره عرشیه ملکوتیه رضیه رضویه صلوات الله علی شرفها والحمد لله اولا... علی اعدائهم اجمعین

انجامه: تمت هذا الکتاب مسمی بحیات القلوب بعون الملک الوهاب فی التاریخ شهر شعبان المعظم سنه 1157 کتبه محمّد اعظم اللهم اغفرلی والوالدی و لجمیع المومنین والمومنات بحرمت النبی و آله الطاهرین

منابع: الذریعة 7: 121؛ ریحانة الادب 5: 132 - 129؛ مشترک 10: 284 مرعشی 8: 86؛ مجلس 12: 114؛ مشار فارسی 2: 1827

خط: نسخ خوش: کاتب: محمّد اعظم؛ تاریخ کتابت: شعبان 1157ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: دارای یک سرلوح با نقش گل و بوته به زرد و مشکی و نیلی و شنگرف و صورتی، جداول به رنگ زرد و مشکی، عناوین و سرفصل ها به سرخی (سبک هندی)، خط کشی بالای آیات قرآن، احادیث و بعضی کلمات به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ 1: مهر بیضی با سجع «محمّد علی»؛ آسیب ها: اندکی لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی و ترمه؛ جلد: تیماج زرشکی، مقوایی، ترنج و سر ترنج با نقش گل و بوته به شیوه سوخت ضربی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، عطف تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

517، برگ 23 سطر: 215 × 110؛ قطع: 280×165

موضوع: 1. پیامبران -- سرگذشتنامه

شماره رکورد: 815725

13804/1

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370-428 ق

دانشنامه علائی/ حسین بن عبدالله ابن سینا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی است در مباحث، الهیات طبیعات منطق و ریاضیات که ابوعلی سینا آن را به خواهش علاء الدوله کاکویه به فارسی تالیف کرده است ولی بخش ریاضیات آن را شامل هندسه هیات حساب و موسیقی بوده در همان روزگار از بین رفته و بعد از وفات وی شاگردش ابو عبید جوزجانی آن ها را از روی مصنفات دیگر شیخ تلخیص و ترجمه کرده و به سه بخش باقی مانده ضمیمه کرده است. این اثر بارها در هند و ایران به چاپ رسیده است. نسخه حاضر تنها سه بخش اول را که از خود ابن سیناست در بردارد.

آغاز: بسمله،، الحمد لله رب العالمین.... علم برین و علم پیشین فصل در اقسام حکمت هر علمی را چیزی هست که اندر آن علم از حال وی آگاهی جویند و...

انجام:... و وجود وی اندر عقل جائز است و اندر بقاء نوع مردم واجب است و بیان این را جایگاهی دیگر است تا این جا بس بود سخن گفتن اندر علم طبیعی والصلوة والحمد لله رب العالمین والصلوة علی خیر خلقه محمّد و آله اجمعین

منابع: ملی 3: 470؛ الذریعة 8: 47؛ مجلس 5: 256؛ مشار فارسی 2: 2028 دایره المعارف بزرگ اسلامی 4: 48

خط: نسخ و نستعلیق؛، کاتب: سعد الله جیلانی (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1050 ق (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ محل کتابت: بنگال (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها و عناوین به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ 1: مهر چهارگوش با سجع «عبده جعفر آل، محمّد»، گ 137 پ: مهر بیضی با سجع «محمّد الحسینی»؛ آسیب ها: نسخه فاقد لت رو است، در تطبیق با نسخه شماره 1414ف فهرست ملی از آغاز: بخش منطقیات حدودا 6-7 برگ و یک برگ هم بین برگ های 94 و 95 همان بخش افتادگی دارد، بین بخش الهیات و دو بخش دیگر مجموعه ای دیگر این نسخه قرار گرفته است. آثار لک زدگی، آب افتادگی و وصالی در نسخه

دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، مشکی، مقوایی ساده، عطف با جلد: یکی است اندرون جلد: روکش کاغذی آبی

گ اپ - 53، 86-137 پ (137) برگ 19 سطر (205×95؛ قطع 260×150

عنوان های دیگر: حکمت علائی

موضوع: 1. فلسفه اسلامی--- قرن 5 ق؛ 2. علوم طبیعی--- قرن 5 ق؛ 3 منطق -- قرن 5 ق؛ 4 نثر فارسی --- قرن 5 ق

شماره رکورد: 815727

13804/2

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370-428 ق

الحکمه الموت / شیخ الرئیس ابو علی بن سینا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله نسبتا مفصل و استدلالی در شناخت مرگ و فوائد آن و برخی مباحث مربوط به روح و مفارقت آن از بدن در چندین فصل است.

آغاز: بسمله، حمدله اما بعد بباید دانست که اول چیزی که بر بندگان واجب آمد شناخت خداست که واحد حق و قدیم مطلق اوست و واجب الوجود بحقیقت او را گویند دوم ایمان آوردن به انبیاء و باور داشتن ایشان...

انجام:... تا از آن ثمره یابی و به درجات نجات و حیات ابدی برسی ان شاء الله تعالی والحمد لله علی الاتمام و الرسول علیه افضل السلام

انجامه: تمت الرسالة الموسومة بالحکمة الموت من تصنیفات شیخ الرئیس ابو علی بن سینا قدس الله روحه

منابع: نسخه ها 1: 783؛ عکسی مرکز احیاء قم 5: 240؛ ملک 7: 311 تصوف (رساله ...) بدون ذکر نام مؤلف

خط: نستعلیق؛ کاتب سعدالله جیلانی (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1050 ق (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ محل کتابت: بنگال (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ یادداشت ها: حاشیه گ 62؛ قصیده معروف میرفندرسکی با مطلع چرخ با این اختران نغز و خوش و زیباستی

گ 54 پ- 63 (137 برگ)، 21 سطر: 190×85؛ قطع: 260×150

موضوع: 1. مرگ؛ 2 معاد

شماره رکورد: 815728

13804/3

همدانی، علی بن شهاب الدین، قرن 8 ق.

عقلیه/ علی بن شهاب همدانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان فضیلت، عقل اسامی و صفات آن است مشتمل بر سه باب بدین ترتیب: باب اول: در فضیلت عقل و آن چه در این معنی وارد است از آیات قرآن و اخبار نبوی و آثار صحابه و تابعین باب دوم: در ذکر اسامی و صفات عقل از اقوال متکلمان و حکما و اهل کشف و، تحقیق باب سوم: در تفاوت درجات خلق در اکتساب انوار حقایق عقلی.

آغاز: بسمله،، حمد و ثنای نامتناهی آن فاطر حکیم را که اشعه انوار مصباح عقول را جناج هم سائران غیب و شهادت گردانید کریمی که بمقتضای...

انجام: ... و جعل لباسه التقوی و حذاره غوائل الدنیا و ما به الدرجات العلی بمنه و کرمه انه قریب مجیب و الحمد لله وحده العزیز والسلام علی من اتبع الهدی

انجامه: تمت بعون الملک المنان فی رابع عشر شهر رمضان فیض رسان سنه 1050 فی بلدة راح [راج] بنگاله خجل من اعمال من ید اضعف خلق الله سعدالله الجیلانی غفر الله له و لوالدیه

منابع: ملک 6: 13 نشریه دفتر 8: 63؛ عکسی مرکز احیاء 3: 208

خط: نستعلیق؛ کاتب: سعدالله جیلانی؛ تاریخ کتابت: رمضان 1050ق؛ محل کتابت: بنگال

گ 63 پ - 70 پ (137 برگ)، 21 سطر: 190 × 85؛ قطع: 260×150

موضوع: 1. فلسفه اسلامی--- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815729

13804/4

جرجانی، علی بن محمّد، 740- 816 ق.

اسکندریه/ میر سید شریف جرجانی؛ پرسش ها از: میرزا اسکندر بن عمر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر میرسید شریف جرجانی به نه پرسش امیرزاده اسکندر خان گورکانی در سال 815 ق (در برخی نسخه ها 818 ق که به تاریخ وفات جرجانی مطابقت ندارد) که از اصفهان برای سید شریف به شیراز فرستاده بود در یک مقدمه هشت فصل و یک خاتمه پاسخ گفته است. مقدمه در تمهید معذرت جهت قصور ادراک عبارت؛ 1. مقصود آفرینش؛ 2. آفریده اول؛ 3. چگونگی ترکیب روح و جسد؛ 4. ثواب و عقاب؛ 5، فرشته؛ 6. حقیقت شیطان؛ 7. صراط و سؤال و میزان؛ 8. معراج؛ خاتمه: در وصیت مشایخ. میر سید شریف در این، رساله اصول دین و مسائل اعتقادی را با اختصار به روش اهل ظاهر و متشرعین بیان کرده سپس به روش حکما و اهل معنی به تأویل آن پرداخته است در برخی نسخه ها آمده است که وی این رساله را برای «سلطان سعید طغرل» نگاشته است، که ممکن است تعبیر دیگری از اسکندر بن عمر باشد، چرا که در برخی نسخه ها از وی با عنوان «سلطان سعید میرزا اسکندر» نام برده شده است. دیباچه ها و تعداد سؤالات در نسخ مختلف است. متن «رساله اسکندریه» نخستین بار در 1342ش به کوشش غلامرضا ریاضی در نشریه فرهنگ خراسان (س 4، ش 10-9) و پس از آن در 1349ش در نامه آستان قدس (س 8، شم 4) به چاپ رسیده است. چاپ دیگری از آن نیز به کوشش محمود یزدی مطلق فاضل در محقق نامه (ج 2، ص 1447 - 1432) آمده است. نسخه حاضر به علت افتادگی از انجام: تنها سه سوال اول (تا بخشی از ترکیب روح با جسد) و پاسخ های آن را در بردارد.

آغاز: رساله جواب سوالات میرزا اسکندر که از جناب زبده المحققین میر سید شریف نموده بودند جواب بر مقتضی فرمان بندگی حضرت سلطانی خلد الله ملکه و خلافته کلمه چند از اقوال اصحاب ظاهر و تاویل بر آن وجه که مسموع بود....

انجام: افتاده:... و خاک و آب درو غالب است و ازینجهة این دو عنصر در قرآن مصرحست آن دو دیگر به لفظ حماء مسنون و کالفخار مرموز است و روح آدمی لامکانیست

منابع: الذریعة 24: 101 نخستین آفریده؛ نسخه ها 1/2: 732 دانشگاه 3: 265 رساله، فلسفی، 14: 3593؛ ملک 5: 262 اسکندریه یا پاسخ میرسید شریف علی گرگانی به پرسش های میرزا اسکندر؛ مجلس 5: 496؛ مرعشی 1: 314، 14: 68، 15: 98، 17: ، 270، 29: 376؛ آستان قدس 1: 44 رساله در اصول دین: [در ج 4: 21 به غلط بودن

عنوان «اصول دین» اذعان شده عنوان نادرست به نسخه های منزوی و از آن جا به دیگر

فهرستها راه یافته است.] ملی 5: 130 فنخا 3: 507 مرعشی 14: 68 و 17 270: 15: 98 ملک 5: 261 اسکندریه یا پاسخ میر سید شریف علی گرگانی به پرسش های میرزا اسکندر؛ نسخه ها 1/2: 732؛ ملی 5: 130 مجلس 5: 496؛ دانشگاه 14: 3593

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1050 ق. (به قرینه شماره 3 مجموعه)؛ محل کتابت: بنگال (به قرینه شماره 3 مجموعه)

گ 70 پ- 73 (137 برگ)، 21 سطر: 190×85؛ قطع: 260×150

عنوان های: دیگر پاسخ پرسش های اسکندر؛ جواب سؤالات اسکندر؛ رساله اسکندریه، اصول دین؛ سوال و جواب؛ پرسش و پاسخ؛ مبدأ و معاد؛ نخستین آفریده؛ اسکندریه؛ پاسخ میر سید شریف علی گرگانی به پرسش های میرزا اسکندر

موضوع: 1. اسلام -- عقاید -- پرسش ها و پاسخ ها؛ 2. کلام--- پرسش ها و پاسخ ها؛ 3.

فلسفه -- پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 815730

13804/5

همدانی، علی بن شهاب الدین، قرن 8 ق.

الرسالة القدسیة فی اسرار النقطة الحسیة/ علی بن شهاب الدین همدانی

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای به عربی در بیان توحید حضرت باری تعالی و شرح اسرار حروف خاصه اسرار نقطه، است نه با ادله فلسفی و عقلی که به زعم مولف به شناخت حق و حقیقت منتهی نمی، شود بلکه به مشرب اهل کشف و شهود و کشف اسرار نقطه لاهوت به لسان ذوق و اشاره این رساله به علی بن شهاب همدانی و ملاصدرای شیرازی منسوب است.

آغاز: بسمله،، الحمد لله الذی اظهر بما شاء لمن شاء بمشیه الازلیه و استتر عمن شاء باستار عزته السرمدیة و جعل خصائص النقطة بقدرته آیة دالة علی حقائق احدیة اما بعد فلما شاع بین اهل العلم ان ارفع العلوم و اشرفها علم التوحید...

انجام: افتاده:... انوار الوجود من نفحات الانس الرحمانیة و صاحب هذا الشهور یحول بسیر سره فی جنة عرضها کعرض السموات و الارض اعدت للمتقین الذین

منابع: کشف الظنون 882؛ الذریعة 11: 221 الرسالة القدسیه فی اسرار النقطه از علی بن محمّد الحسینی الهمدانی و 2: 56 اسرار النقطه از علی بن محمّد الحسینی الهمدانی الصفوی و 12: 170 سر النقطه صدرالمتألهین شیرازی؛ مجلس 10/4: 2066 الرسالة القدسیه از میر سید علی همدانی مرعشی 12: 223 الرسالة القدسیه فی اسرار النقطة الحسیه بدون ذکر مؤلف، آستان قدس 4: 314 رسالة القدسیه فی اسرار النقطة الحسیه ملاصدرا که در حاشیه مبدأ و معاد وی آمده آمده است. مشار عربی ص 481 از علی بن شهاب الدین حسینی همدانی ملقب به سیاه پوش در هامش مبدأ و معاد ملاصدرا شیرازی در طهران به سال 1314ق. چاپ سنگی و ضمن مجموعه انهار جاریه در شیراز به سال 1343 - 1346ق. چاپ سنگی، نشریه

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی

گ 74 پ - 85 پ (137 برگ)، 19 سطر: 205×100؛ قطع: 260×150

عنوان های دیگر: اسرار النقطه؛ اسرار النقط؛ الرسالة القدسیة فی اسرار النقطة الحسیة المشیرة الی اسرار الهویة الغیبیة

موضوع: 1. عرفان اسلامی--- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815731

13805/1

سیفی بخارایی، قرن 9 ق

عروض سیفی / سیفی بخارایی عروضی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در بیان قواعد علم عروض و شناخت بحور با شواهد، شعری ادله و علل هر قاعده را در چند فصل نگاشته است. این کتاب در سال 896 ق. مطابق با بیت اهل دل از وجود «فیضها» می یابند * بنویس که هست «فیضها» تاریخش نسخه حاضر به علت افتادگی از، انجام، تا اوایل بحث اوزان رباعی را در بردارد مؤلف از سرایندگان روزگار میر علی شیر (844 - 906 ق) به هرات آمده سپس به بخارا بازگشته و در آن جا درگذشته است.

آغاز: بسمله، الحمدلله الذی جعل علم العروض میزان الاشعار والصلوة علی صاحب دیوان الرسالة و اهل بیته الاطهار اما بعد بدان که باعث برین تالیف آن بود که گاهی با اصحاب از کتب عروض بحث می کردند...

انجام: افتاده:... و از اجتمع این دوازده وزن با یکدیگر رباعی ناموزون نشود و شجره اخرم نیز بر...

منابع: الذریعة 15: 244 و 258؛ ملی 6: 692؛ مرعشی 3: 230؛ مجلس 2/10: 653؛ مشار 3: 3509؛ نسخه ها 3: 2162

خط: نستعلیق؛ خوش؛ آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و وزن اشعار به سرخی جداول عروضی به سرخی و سیاهی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی: با نشان «منه، 12»؛ آسیب ها: از انجام: افتادگی دارد، آثار آب افتادگی، لک زدگی، پارگی و وصالی در نسخه دیده می شود. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی، نازک، نخودی

گ 1پ- 29 پ (35 برگ) 19 سطر: 180×80؛ قطع: 148× 250

عنوان های: دیگر میزان الاشعار

موضوع: 1. عروض فارسی

شماره رکورد: 815733

13805/2

قوامی، گنجوی قرن 6 ق.

بدایع الاسحار فی صنایع الاشعار/ جمال الدین محمّد بن ابی بکر قوامی مطرزی گنجی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: قصیده ای در صد بیت مشتمل بر هشتاد و سه صنعت از صنایع بدیع که مؤلف هر صنعت شعری را در یک بیت بیان نموده است از مدح قزل ارسلان (571- 587) مدح شده است. محمود بن نجاتی نیشابوری (کشف الظنون 1: 229) و بدایع نگار (الذریعة 3: 62) و عماد باغنوی با عنوان شرح صنایع الاسحار شرحی بر آن نوشته اند. این اثر همراه با شرح آن بدایع الاشعار فی شرح صنایع الاسحار به سال 1336ق. در مشهد به چاپ رسیده است.

آغاز: بسمله،، حسن مطلع و ترصیعای فلک را هوای قدر تو بار * وی ملک را ثنای صدر توکار * تیر چرخت ز مهر دیده سپر * تیر چرخت ز مهر دیده سپار...

انجام:... روز و شب جز سخا مبادت شغل * سال و مه جز طرب مبادت کار...

منابع: مرعشی 14: 155؛ الذریعة 3: 62 بدائع الاشعار فی شرح صنایع الاسحار از فضل الله بدایع نگار و 15: 89 صنایع الاسحار فی بدایع الاشعار من العروض والقوافی از قوامی گنجی مطرزی خباز؛ مشار فارسی 1: 703؛ نشریه دفتر 11 و 12: 827؛ مجلس 3: 383 و 36: 317؛ کشف الظنون 1: 229؛ دانشگاه 11: 2341 و 12: 2787؛ نسخه ها 3: 2126

حواشی: گ 34 حاشیه ای در رابطه با متن دارد.

گ 30 پ 35 (35 برگ)، 19 سطر: 180×65؛ قطع: 250×148

موضوع: 1. بدیع

شماره رکورد: 815734

13806

واعظ، قزوینی، محمّد رفیع، 1027 - 1089 ق.

ابواب الجنان (جلد اول) محمّد رفیع واعظ

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی در موعظه و اخلاق اسلامی که در عصر شاه عباس صفوی 1077ق تالیف شده است. مولف چنان که در آغاز: این کتاب آورده، در نظر داشته کتاب مفصلی در هشت باب به تعداد درهای بهشت تالیف کند که هر بابی نیز در یک جلد باشد لیکن پس از تالیف باب اول و دوم درگذشته و جلد سوم به دست فرزندش محمّد شفیع نگارش یافته است. نسخه حاضر جلد اول این اثر می باشد که در یک مقدمه در سه مطلب سه فصل و چهارده مجلس تالیف شده است. این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده است.

آغاز: بسمله،، بهترین مقالی که سرخیل کاروان فنون محاورات تواند بود و خوش ترین کلامی که پیر خرد را در طریق سخن گذاری عصاکشی خامه بیان تواند نمود...

انجام:... آثار مذکوره را بر امزجه قلوب دردمندان سازگار و گوارا گردانیده توفیق اتمام باقی ابواب را بروجه صواب کرامت فرماید بمنه و کرمه وجوده

انجامه: قد فرغ من تسوید هذه الاوراق المجلد: فی یوم الخمیس شهر رمضان المبارک سنه عشرین و مأتان بعد الالف 1220

منابع: الذریعة 1: 76؛ مرعشی 2: 170؛ مجلس 2: 332 و 16: 417؛ نسخه ها: 2: 1518؛ سپهسالار 3: 28؛ ملک 2: 7؛ دانشگاه 9: 125؛ گلپایگانی 1: 44؛ مشترک 4: 2210؛ مرعشی 31: 696؛ ملی 1: 33؛ مشار فارسی 1: 145

خط: نستعلیق؛ و نسخ؛ تاریخ کتابت: رمضان 1220ق. آرایه ها: مجدول به زر و مشکی و نیلی، کمنداندازی نیلی، عناوین و سرفصل ها به سرخی، بالای بعضی آیات قرآن و عبارات عربی طلااندازی، بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی خط کشیده شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ479ر: مطلبی درباره لطفعلی خان زند به تاریخ ربیع الثانی سنه [1226] و فایده طبی؛ مهرها: گ 1 پ: مهر چهارگوش با سجع «افوض امری الی الله عبده عباسعلی»، گ 478ر: مهر بیضی با سجع «... عبده عباسعلی»؛ آسیب ها: عطف از شیرازه جدا و شیرازه اوراق از هم باز، است اوراق الحاقی و نونویس زیادی دارد، آثار لک زدگی، وصالی و موریانه خوردگی زیاد به چشم می خورد؛ کاغذ: فرنگی، اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، دارای ترنج و سرترنج و لچک به شیوه سوخت ضربی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد: روکش کاغذی آبی 479 برگ، 17 سطر: 195 × 70؛ قطع: 245×125

موضوع: 1. خط:به ها-- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اخلاق اسلامی-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815736

13807/1

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259ق

اصول دین/ کاظم بن محمّد قاسم حسینی رشتی جیلانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر اصول پنجگانه دین اسلام به طور مختصر در پنج باب بشرح ذیل تدوین شده است: باب اول در، توحید، دوم در عدل، سوم در نبوت، چهارم در، امامت، و پنجم در معاد. این اثر در سال 1259ق. در تبریز با عنوان اصول عقاید حقه و در سال 1274ق. در تبریز با عنوان اصول العقائد به چاپ رسیده است.

آغاز: افتاده: [بسمله، سپاس و ستایش بی قیاس پروردگاری است که شاهباز بلندپرواز] عقل هر چند در هوای [پارگی دارد].... بکامکاری آن کامکاران از اشعه نور وجودش کامکار شاهنشاهی که سکان عوالم علویه و سفلیه بر آستانه عظمت و جلالش...

انجام:... بنده گان شکر حق تعالی بر نعمت هایش و حمداش بر کرم و آلایش و رضاء در هر حالی بقدرش و قضایش پس بدرستی که او تعالی ولی هر چیز است و صلی الله علی محمّد و اله الطاهرین والسلام علی من اتبع الهدی و لعنة الله علی اعدائهم و مخالفیهم ... و دهر الداهرین الی یوم الدین

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی 27 شهر جمادی الاولی فی وقت العصر علی ید العبد العاصی ابن ملا بابا عبدالوهاب اللهم اغفر لی ولوالدین... آمین یا رب العالمین سنه 1260

منابع: مرعشی 3: 132 و 21: 234؛ مرکز احیا قم 5: 156؛ الذریعة 2: 192؛ ملک 2: 31 و 6: 179؛ نسخه ها 2: 882 و 889 اعتقادات؛ مشار فارسی 1: 114

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ کاتب: عبدالرحمن بن ملا بابا؛ تاریخ کتابت: جمادی الاول 1260ق. آرایه ها: عناوین سرفصل ها و خط کشی بالای عبارات قرآنی و بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ امتیاز: در زمانی نزدیک به حیات مولف کتابت شده است. حواشی: عنوان و موضوع: مباحث در حاشیه به سرخی؛ آسیب ها: نسخه فاقد جلد است، نیمه بیشتر برگ 1 در اثر پارگی از بین رفته، اندکی لک زدگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: فاقد جلد. داخل پاکت قرار دارد.

گ 1 پ- 77 ر (372 برگ)، 18 سطر: 170×90؛ قطع: 210×152

عنوان های دیگر: اصول الدین؛ اصول العقائد؛ اعتقادات؛ اصول عقاید حقه

موضوع: 1. اصول دین؛ 2 کلام شیخیه

شماره رکورد: 815738

13807/2

رشتی، کاظم بن، قاسم، 1212 - 1259ق

اثبات النبوة الخاصة والولایة الخاصة/ کاظم بن قاسم رشتی

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله مختصری در پاسخ به سوالی درباره نبوت و ولایت خاصه که مولف آن را در جواب یکی از فضلا نوشته است. در برخی فهرست ها به شیخ احمد احسایی منسوب شده و در فهرست کتب مشایخ عظام و جوامع الکلم از این رساله نامی برده نشده است. این اثر به سال 1277ق همراه با رسائل دیگر مولف تحت عنوان مجموعه رسائل در تبریز به چاپ سنگی رسیده و به فارسی نیز ترجمه شده است.

آغاز: بسمله،، قال سلمه الله تعالی سوال کیف یدل العقل القاطع المطبوع علی النبوة الخاصة و الولایه الخاصة بل ما تجد لا یدل علی...

انجام:... انما هو لغموض المطلب و علو المسئلة ومع ذلک فلو تدبرت فیما ذکرت با الفطرة المستقیمة... تبین لک الحق والله خلیفتی علیک و قد قال للشاعر ع و من حضر السماع بغیر قلب * ولم یطرب فلایلم المغنی تمت الرساله بنبوة الخاصه

منابع: فیضیه قم 2: 120 رساله نبوت خاصه مولفین کتب چاپی مشار 5: 38 مرکز مطالعات قم 1: 528 رساله در نبوت و ولایت خاصه؛ مجلس 16: 348 کیفیة دلالة العقل القاطع المطبوع علی النبوة الخاصة والولایة الخاصة؛ ملی 7: 49 مجلس 7: 2 اثبات نبوة خاصه (ترجمه فارسی)؛ نشریه دفتر 3: 415 نبوت خاصه (ترجمه)؛ الهیات تهران 1: 327 ترجمه کتاب نبوت

خط: نسخ: کاتب: عبدالرحمن بن ملا بابا (به قرینه شماره یک مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1260 ق. (به قرینه شماره یک مجموعه)؛ حواشی: عنوان و موضوع: مباحث در حاشیه به سرخی و سیاهی

گ 78 ر - 95 ر (237 برگ)، 18 سطر: 170×90؛ قطع: 210×152

عنوان های دیگر: النبوة الخاصة و الولایة الخاصة؛ در بیان نبوت خاصه

موضوع: 1. نبوت خاصه؛ 2 کلام شیخیه

شماره رکورد: 815739

13807/3

رشتی، کاظم بن، قاسم، 1212 - 1259ق

سوال و جواب/ کاظم بن قاسم رشتی

زبان: عربی

معرفی کتاب: در این به سوالاتی که از طرف یکی از فضلا (عبدالله بیک) مطرح شده، با عناوین «قال ایده الله تعالی، قال وفقه الله تعالی قال سلمه الله تعالی» پاسخ داده شده است: 1. هل کان رسول الله صلی الله علیه و آله عالما بما یضع بالحسین ع قبل ان یخبر به جبرئیل علیه السلام ام لا فان کان عالما فما الفائدة فی اخبار جبرئیل: اگر رسول خدا صلی الله علیه و آله عالم به تفاصیل کربلا بود فایده اخبار جبرئیل چه بود 2. ما معنی خلق الله الاشیاء بالمشیة و خلق المشیة بنفسها معنی آیه مذکور چیست 3. هل صفات الحادثه الفعلیة خلقت قبل المشیة ام بعدها صفات حادثه فعلیه قبل از مشیت خلق شده اند یا بعد 4. هل الصادر الاول هو المشیة ام الحقیقة المحمّدیة صلی الله علیه و آله صادر اول مشیت است یا حقیقت محمّدیه صلوات الله علی صاحبها 5. و علی ای التقادیر هل خلق الله سبحانه بذاته او با مر آخر و ان کان الثانی فای شیئ هو والمفروض انه له یکن هناک شیئ غیر الذات: صادر اول مخلوق بذات خداست یا به امر دیگر

آغاز: قال ایده الله تعالی هل کان رسول الله صلی الله علیه و آله عالما بما یضع بالحسین علیه السلام قبل ان یخبر به جبرئیل علیه السلام ام لا فان کان عالما فما الفائدة فی اخبار جبرئیل علیه السلام اقول ان الله عز و جل...

انجام:... لیس لها مع غیرها ربط و لا نسبة و لا وصل ولا فصل و لا تباین و لا تخالف لما ذکرنا سابقا فلایفید و السلم علی تابع الهدی وخشی مراتب الردی

انجامه: وصلی الله علی محمّد و آله... قوة الا بالله العلی العظیم 1260

منابع: مشایخ عظام 2: 297

خط: نسخ: کاتب: عبدالرحمن بن ملا بابا (به قرینه شماره یک مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1260ق. امتیاز: در زمانی نزدیک به حیات مولف کتابت شده و نایاب است.

گ 95 پ - 98 پ (237 برگ)، 18 سطر: 170 × 90؛ قطع: 210×152

عنوان های دیگر: رساله جواب عبدالله بیک؛ اجوبه المسائل

موضوع: 1. کلام شیخیه؛ 2. شیخیه -- عقاید

شماره رکورد: 815740

13807/4

رشتی، کاظم بن، قاسم، 1212 - 1259ق.

رسالة البهبهانیه/ کاظم بن قاسم حسینی رشتی

زبان: عربی

معرفی کتاب: مؤلف در این رساله به سه سؤال میرزا محمّد باقر طبیب بهبهانی پاسخ داده است: 1. از مراتب توحید و مقام وحدت و تفرید 2. از مراتب ائمه اطهار علیهم السلام و مقامات ایشان و ولایت ایشان 3. از معاد که آیا جسمانی است یا روحانی و بیان حقیقت آن است. رشتی این رساله را در 12 ربیع الاول 1238 به اتمام رسانده است. احتمالا این اثر همان است که در کتاب مولفین کتب چاپی در ذیل مجموعه رسائل مولف تحت عنوان رساله میرزا باقر الطبیب فی مراتب التوحید آمده است.

آغاز: بسمله،، حمدله اما بعد فیقول العبد الجانی والاسیر الفانی کاظم بن قاسم الحسینی الرشتی ان الدر الفاخر والنور الزاهر والبحر... میرزا محمّد باقر الطبیب البهبهانی.... قد و اجهنی فی مشهد مولینا و سیدنا الحسین علیه الصلوة والسلام و سئلنی عن مسئلتین عظیمتین حللتنی فی یوم مسافرته...

انجام:... هذا مجمل الامر فی الکشف عن مراتبهم الظاهریه علیهم السلام و اذا طلبت ازید من ذلک فارجع الی ما ذکرنا فی شرح خطبه الطتنجیه [التطنجیه ] فان فیه امور غریبه لا تکاد تحملها القلوب و الافکار

منابع: الذریعة 11: 133 و 5: 187 جواب مسائل المیرزا باقر طبیب نشریه دفتر 5: 223 و دفتر 7: 540؛ مولفین مشار 5: 39؛ گلپایگانی 1: 99 اجوبة مسائل البهبهانی؛ فهرست کتب مشایخ عظام 310؛ مرعشی 22: 321

خط: نسخ؛ کاتب: عبدالرحمن بن ملا بابا (به قرینه شماره یک (مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1260ق (به قرینه شماره یک و دو مجموعه)، امتیاز: در زمانی نزدیک به حیات مولف کتابت شده است.

گ 99 - 122پ (237 برگ)، 18 سطر: 170 × 90؛ قطع: 210×150

عنوان های دیگر: رساله جواب میرزا محمّد باقر طبیب؛ اجوبة المسائل البهبهانیه؛ جواب مسائل المیرزا باقر طبیب

موضوع: 1. توحید؛ 2. شیخیه -- عقاید

شماره رکورد: 815741

13807/5

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259ق

سوال و جواب/ کاظم بن قاسم حسینی رشتی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این رساله به سوالات ذیل که از طرف بعضی از اصحاب معرفت مطرح شده پاسخ داده شده است: 1. این پنج آب که از ممر بول می آید کدام نجس است و کدام پاک و نجس بودن چیست 2. معرفت حضرت علی علیه السلام به نورانیت کدام است و معنی نورانیت چیست 3. این روح بهایم و چرنده و پرنده از کجا آمدند و به کجا می روند 4. آیا در میان دو، نماز نماز وحشت را می توان کرد یا نه 5. در نماز در حال اختیار تسبیحات اربعه یک دفعه جایز است یا نه

آغاز: بسمله،، حمدله اما بعد چنین گوید فقیر خاکسار و ذره بیمقدار کاظم بن قاسم الحسینی الرشتی که این کلماتیست قلیله و مشتمله بر معانی جلیله در جواب مسائل بعضی از اصحاب معرفت و ایقان

انجام:... که مجرد ذکر کافیست ولیکن احتیاط را ترک نبایست کرد سه مرتبه را چه در فریضه چه در نافله و حقیر را در مسئله توقف است و احتیاط را در این امور ترک نبایست کرد و السلام علی تابع الهدی

انجامه: تم فی شهر صفر المظفر من شهور سنه 1241

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: صفر 1241ق. امتیاز: در زمان حیات مولف کتابت شده و نایاب است. آرایه ها: عناوین و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی

گ 124- 130 پ (237 برگ) 15 سطر: 170×90؛ قطع: 210×150

عنوان های دیگر: اجوبة المسائل

موضوع: 1. شیخیه -- عقاید

شماره رکورد: 815742

13807/6

احسائی، احمدبن زین الدین، 1166-1241ق.

دفاعیه شیخ احمد احسائی / حمدبن زین الدین

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله حاضر دفاعیه ای که احسایی از عقاید خویش کرده است. گروهی که کتاب های احسائی را خوانده، اعتراضاتی بر عقاید وی داشتند که احسائی این

اعتراضات را حمل بر این کرده که در نوشته های خود اصطلاحات مخصوصی بکار برده و گروه معترض اصطلاحات را نفهمیده اند، لذا در این رساله پیرامون آن اعتقادات بطور صریح گفتگو کرده و تاکید می کند که آن چه حقیقت اعتقادی وی است با صراحت خواهد نوشت این رساله روز هشتم ذی القعده 1240 پایان یافته است. در فهرست مرعشی 13: 310 تحت عنوان جواب ایرادات علی الاحسایی، آغاز رساله حاضر و انجام رساله بعدی ثبت شده است. ظاهرا رساله بعدی نیز ادامه رساله حاضر است.

آغاز: بسمله،، حمدله [اما بعد] فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین انه قد اشتبه علی بعض الناظرین فی کتبی حتی ظنو الظنون التی لا یجوز احتمالها لعدم معرفتهم بالفن و عدم انسهم بما جری علیهم الاصطلاح و لاسباب.

انجام:... اعتقادی سابقا ولاحقاد الله ما اقول وکیل و کتب احمد بن زین الدین البحر و الاحسائی ثامن ذالقعده سنه 1240 اقول هذا اعتقادی الذین دین الله به یوم العرض علیه و قد خاب من افتری او کتب احمد بن زین الدین محل مهر اطال الله بقاه

منابع: مرعشی 13: 310

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمّد بن عبدالمجید آقاجانی قزوینی (به قرینه شماره 8 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1245ق (به قرینه شماره 8 مجموعه)؛ امتیاز: در زمان حیات مولف نوشته شده و نایاب است. آسیب ها: جای عناوین و سرفصل ها نانوشته است.

گ 130 پ- 132 (237 برگ)، 15 سطر: 170×90؛ قطع: 210×150

عنوان های دیگر: جواب ایرادات علی الاحسایی

موضوع: 1. شیخیه -- عقاید -- دفاعیه ها و ردیه ها

شماره رکورد: 815743

13807/7

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166-1241ق.

دفاعیه شیخ احمد احسانی/ احمد بن زین الدین

زبان: عربی

معرفی کتاب: متن مختصری که شیخ احمد احسانی در دفاع از عقایدش راجع به معاد به سال 1240ق نوشته است.

آغاز: بسمله،، اما بعد فیقول احمدبن زین الدین اعلم ایها الناظر فی کتبی و رسائلی انی بعون الله وتوفیقه ما کتبت فیها الا ما فهمته علی نحو الیقین انه مذهب اهل العصمة علیهم السلام.

انجام: و کفی به شهیدا و هو حسبنا ونعم الوکیل ان افتریته فعلی اجرامی و انا بریء مما تجرمون و حسبی الله و کفی و کتب العبد المسکین احمد بن زین الدین البحری الاحسائی فی ثامن ذی القعده سنه 1240 مستغرا مصلیا مسلما اقول ما کتبت فی هذه الاوراق هو اعتقادی الذی ادین الله به یوم العرض علیه و قد خاب من افتری و کتب احمد بن زین الدین البحری محل مهر مولانا شیخ احمد احسائی

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمّد بن عبدالمجید آقاجانی قزوینی (به قرینه شماره 8 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1245ق. (به قرینه شماره 8 مجموعه)؛ امتیاز: در زمان حیات مولف نوشته شده و نایاب است.

گ 132 - 133 (237 برگ)، 15 سطر: 170×90؛ قطع: 210×150

موضوع: 1 شیخیه -- عقاید -- دفاعیه ها و ردیه ها

شماره رکورد: 815744

13807/8

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259ق

شرح المعاد/ کاظم بن قاسم حسینی رشتی

زبان: عربی

معرفی کتاب: مولف که از شاگردان برجسته و جانشین شیخ احمد احسائی بوده می گوید چون دیدم راجع به عقاید استادم در مورد، معاد عده ای به دلیل عدم آشنایی با اصطلاحات خاص وی سخنانی گفته و شبهاتی را مطرح نموده که غیر از نظر و عقیده وی بوده است تصمیم گرفتم به شرح آن عقاید پرداخته و غش و سمین آن را روشن نمایم. در مقدمه این اثر از رساله مستقلی تحت عنوان معاد منسوب به احسائی نامی برده نشده و در منابع موجود هم در ذیل آثار احسائی تحت عنوان فوق اثری نیافتیم بجز یک مورد در فهرست مرعشی که تحت عنوان معاد با این توضیح که پاسخ پرسشی است راجع به چگونگی معاد معرفی شده است. (در نشریه دفتر 11 و 12: 841) نامی از رسالة النفس شیخ احسائی برده شده که سید کاظم رشتی بر کسانی

که بر این رساله ایراداتی وارد کردند ردیه ای نوشته است به نظر می رسد که رساله حاضر باشد.

آغاز: بسمله،، حمدله فیقول العبد الجانی و الاسیر الفانی کاظم بن قاسم الحسینی انی قد وقفت علی کلمات لبعض الاصحاب وفقه الله فی کل باب و هداه الی سبیل السداد الصواب کتبتها علی بعض عیارات شیخنا و مولینا و استادنا.... احمد بن زین الدین و فی مسئله المعاد و عود الارواح الی الاجساد و رایته قد تکلم

انجام:... توزع البال و اختلال الاحوال و عدم الکتب والاسباب عسی الله أن ینفع بها المومنین و ینبهم الی الحق القدیم وصلی الله علی محمّد و اله الطاهرین

انجامه: قد فرغ من تسویدها یوم السبت خمس من شهر ذالحجه الحرام سنه 1245 علی ید اقل العباد الله محمّد بن عبدالمجید الشهیر باقاجانی القزوینی الاصل غفر الله لنا ولوالدین.... بحمد واله الامجاد

منابع: مرعشی 2: 219؛ عکسی مرکز احیاء قم 1: 310 شرح رسالة المعاد و 3: 70 المعاد؛ مرکز مطالعات قم 1: 414 رساله در معاد نشریه دفتر 11 و 12: 841 رساله رد بر کسی که از رساله النفس شیخ احساؤی خرده گیری کرده بود در مساله علم خدا و معاد از سید کاظم، رشتی مشایخ عظام: 316 رساله در رد بر کسی که بر شیخ مرحوم اعلی الله مقامه در مسأله معاد و علم رد کرده است؛ مجلس: 14: 259 رسالة فی معرفة النفس از شیخ احمد احسائی

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمّد بن عبدالمجید آقاجانی قزوینی؛ تاریخ کتابت: 1245ق. آسیب ها: جای عناوین و سرفصل ها نانوشته است.

گ 133 - 179ر (237 برگ)، 15 سطر: 170×90؛ قطع 210×150

عنوان های دیگر: المعاد

موضوع: 1. معاد؛ 2. شیخیه-- عقاید -- دفاعیه ها و ردیه ها

شماره رکورد: 815745

13807/9

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212-1259

السیر والسلوک/ کاظم بن قاسم حسینی رشتی

زبان: عربی

معرفی: کتاب در کیفیت سلوک راه حق و چگونگی احوال و اخلاق سالکان و معاشرت ایشان با اهل زمان که به درخواست ملا امین نوشته شده و به سال 1238ق تالیف آن به پایان رسیده است.

آغاز: بسمله، حمدله اما بعد فیقول العبد الجانی والاسیر الفانیی کاظم بن قاسم الحسینی الرشتی ان جماعة من الاحباب و خالص الاصحاب الذین میز و الماء من السراب قد طلبوا من الفقیر الحقیر ان اکتب کلمات فی کیفیة السلوک الی الله تعالی و طلب قربه و رضاه

انجام:... لک امر فضاعهم و مثالهم ما یکون تذکرة لا ولی الابصار لکنک خدا الحق و اعرض عن الباطل و احسن فان الله یحب المحسنین وصلی الله علی محمّد و اله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین

انجامه: الخط یبقی بعد کاتبه زمانا * کاتب الخط تحت التراب مدفونا

منابع: ملی 49: مرعشی 19: 341؛ مجلس 9/1: 233 مشار فارسی 3: 3129

خط: نسخ؛ آرایه ها: عناوین و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی، حواشی: موضوع مباحث به سرخی و سیاهی که بالای آن به سرخی خط کشی شده در حاشیه نوشته شده؛ آسیب ها: بین برگ های 187 و 189 افتادگی دارد، برگ 187 پ بدون نوشته است. نوع قلم برگ 188- 206پ متفاوت است.

گ 180 پ- 206 پ (237 برگ)، 18 سطر: 170×90؛ قطع: 210×150

موضوع: 1. آداب طریقت؛ 2. شیخیه -- عقاید

شماره رکورد: 815746

13807/10

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166-1241ق.

العصمة و الرجعة/ احمد بن زین الدین الاحسائی

زبان: عربی

معرفی کتاب: این اثر در جواب شاهزاده محمّد علی میرزا دولتشاه قاجار در اثبات محمّد علی عصمت انبیاء و اثبات رجعت و حقیقت آن و ذکر علامات ظهور با استناد به اخبار و احادیث، هر کدام از عصمت و رجعت در یک مقدمه چند فصل و یک خاتمه است و در 21 ربیع الاول 1231ق. تألیف آن به پایان رسیده است.

آغاز: بسمله، الحمد لله جزیل النعم و الالاء و جمیل الأفضال والعطاء و حسن البلاء و جلیل العظمه والکبریاء... اما بعد فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین الاحسائی ان حامی حوزه المسلمین و ناصر الدین و معز المؤمنین...

انجام: افتاده... اشارة الی کلمات ینکشف بها لاولی الالباب صریح الجواب فاقول و من الله الهام الصواب و الیه المرجع والمآب اعلم ان الله سبحانه لما کان کنهه تفریقا بینه و بین خلقه و غیوره تحدیدا لما سواه کان لا یعلم احمد کیف هو فی سر و لاعلانیه الا بما...

منابع: مرعشی 5: 202- 204؛ مشایخ عظام 242 عصمت و رجعت؛ الهیات تهران 1: 785 العصمة و الرجعه

خط: نستعلیق؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی آسیب ها: از انجام: افتادگی دارد.

گ 207 پ - 237 پ (237 برگ)، 17 سطر: 150×85؛ قطع: 210×152

عنوان های دیگر: عصمت و رجعت

موضوع: 1. عصمت؛ 2. رجعت؛ 3. شیخیه -- عقاید

شماره رکورد: 815747

13808/1

شریف سمرقندی، محمّد بن، محمود، قرن 8؟ق

عین الترتیل فی بیان حروف التنزیل / محمّد بن محمود بن محمّد شریف سمرقندی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 7548 در فهرست همین کتابخانه

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی زین صدور اهل الایمان و الاحسان بنور الحکم و العرفان و رتب ظروف حروف اهل الکلام ببیان تبیان لسان اهل الایمان... و بعد فالعبد الضعیف الحافظ بکلام الله اللطیف محمّد بن محمود بن محمّد الشریف السمرقندی... بدان و فقه الله لمراضیه و جعل مستقبله خیرا من عافیه می گوید اول چیزی که حق سبحانه و تعالی بر بنده مکلف واجب گردانید

انجام: اول اصح است از برای انک در روم و اشمام کلفتی حاصل حاصل است یعنی دشوار است اما در مثل علیه ولدیه و شروه و ابوه روم و اشمام آسان است و الله اعلم بالصواب و الیه المرجع والمآب اللهم اغفر لصاحب هذا الکتاب

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: برگ اول مجدول با خط:وط و سرعنوان شنگرف محل عنوان در بقیه اوراق نانوشته؛ حواشی: سرفصل ها در حاشیه به سیاهی؛ یادداشت ها: سه برگ ابتدای نسخه: مطالب متفرقه همچون خط به نکاح و شرح احادیثی به نقل از مشارق ابن ملک و اشعاری ترکی در مرثیه امام حسین (علیه السلام) سنه 964 و علائم دهگانه اسم و معنی خرافات گی 21 - 22 ر: وقف و علائم آن به نقل از سجاوندی با آغاز: و امیرالمؤمنین علی بن أبی طالب کرم الله وجهه در معنی قوله تعالی و رتل القرآن ترتیلا فرموده است که ترتیل حفظ وقوف است و ادای حروف و آثار و اخبار درین باب... و جمیع عدد حروف القرآن کلمة القرآن و عدد آیات القرآن؛ آسیب ها: آب افتادگی و لک در لبه های اوراق پاشیدگی مرکب، وصالی و مرمت برخی، اوراق برگ بین برگ 3 و 4 افتادگی دارد. کاغذ: فرنگی نخودی و شکری؛ جلد: میشن خردلی، مقوایی

گ 3 پ 20 پ (94 برگ)، 22 سطر: 145×55؛ قطع: 205×115

موضوع: 1. شریف سمرقندی، محمّد بن محمود ترتیل -- نقد و تفسیر؛ 2. قرآن -- تجوید؛ 3. ترتیل 4. منظومه های علمی و آموزشی

شماره رکورد: 815748

13808/2

سمرقندی، جمال الدین

تجوید القرآن/ جمال الدین السمرقندی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مولف بنا به درخواست عده ای از طالبان حفظ آیات قرآن مبنی بر ثبت احکام تجوید به، فارسی آن چه ایشان در کتب عربی تجوید دیده و آن چه از استاد خود شمس الدین خالدی جنبذی شنیده را در ده باب نقل نموده است. ابواب کتاب چنین است باب اول: در تجوید فاتحه، باب دوم: در رعایت حروف، باب سوم: در بیان روم و اشمام، باب چهارم: در بیان کیفیت وقوف، باب پنجم: در ادغام حروف ساکن، باب ششم: در بیان مدات قرآن، باب هفتم: در بیان مخارج حروف، باب هشتم: در بیان

حالات نون ساکن و تنوین، باب نهم: در بیان حدر و، تحقیق، باب دهم: در هجاء مصحف به ترتیب سوره ها و نوشتن مصاحف

آغاز: بسمله، حمدله اعلم هداک الله و ارشدک که اهل قرآن که اهل الله و خاصه اند بر سه قسماند یک طایفه عالمانند به قرآن و عاملان

انجام:... گفت الهی به چه نزدیکی به تو نزدیکی جویند طالبان از حضرت خطاب آمده سه بار که بکلام من بکلام من بکلام من تم الکتاب بعون الملک الوهاب بالخطا والثواب والله اعلم بالصواب فاعتبروا یا اولی الالباب

انجامه: اللهم اغفر لکاتبه ولوادیه و لصاحبه و لمن نظر فیه و لجمیع المؤمنین برحمته فهو ارحم الراحمین

منابع: دانشگاه 15: 4067 رساله در تجوید و 16: 74 رساله تجوید تالیف سمرقندی شاگرد شمس الدین خالدی مرعشی 8: 416 ارشاد المبتدئین تألیف محمود سمرقندی

آرایه ها: عناوین به سرخی؛ یادداشت ها: حاشیه گ63 ر: در شرح لفظ «اللهم» به نقل از شرح مقامات و شرح ابیات

گ 22پ 63 (94 برگ)، 22 سطر: 145×55؛ قطع: 205×115

عنوان های دیگر: ده، باب، رساله در تجوید، رساله تجوید

موضوع: 1. قرآن -- تجوید

شماره رکورد: 815750

13808/3

حسینی، محمّدبن مهدی، - 1264ق.

مختار القواعد/ محمّد بن مهدی حسینی قاری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در بیان ضوابط معموله علم قرائت و کیفیت آداب تلاوت مشتمل بر مقدمه و دوازده فصل و خاتمه سال تالیف کتاب مطابق با گفته مولف در مقدمه منطبق با محاسبه ابجدی کلمه مختار یعنی سال 1241ق می باشد.

آغاز: الحمد لله الذی نزل علی عبده الفرقان و بین فیه ما یحتاج الی البیان... اما بعد ذره بی مقدار و خادم طلبه علوم ائمه اطهار محمّد بن مهدی الحسینی حشرهما الله مع موالیهما

انجام:... بسند معتبر از حضرت امیرالمومنین ع منقولست که هر گاه یکی از مستحبات را بخواند بگوید سبحان الله و مستحبات سوره چند است که در اول ایشان سبح یا یسبح باشد.

منابع: الذریعة 20: 172 مرعشی 17: 216 نشریه 7: 522

خط: نسخ و نستعلیق؛، آرایه ها: خط کشی بالای عناوین به سیاهی

گ 22 پ - 30 ر حاشیه (94 برگ)؛ تعداد و اندازه سطرها: متغیر؛ قطع: 205×115

موضوع: 1. قرآن-- قرائت؛ 2. قرآن-- تجوید

شماره رکورد: 815752

13808/4

اختیارات من القرائات و احکام التجوید/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله حاضر مشتمل بر فوائدی در قرائت و تجوید به این قرار است اختیارات من قرائات ابو حنیفه، در بیان تحقیق همزه، هاء، در بیان ترتیل، در شرح معایب، در بیان وقوفی که اگر وقف کند کافر شود.

آغاز: بسمله، قال ابوالفضل الخزاعی حدثنی ابوالحسین احمد بن الحسن بن محمّد بن هارون قال حدثنی ابوجعفر محمّد بن حمادبن ماهان... قال حدثنی محمّد بن الحسن الفقیه قال صلی بنا ابوحنیفه رح فی شهر رمضان فقرأ حروفا اختیارنا لنفسه عن الحروف

انجام:... اگر وقف کند برو عجبوا ان جاءهم منذر منهم و قال الکافرون و ابتدا کند هذا ساحر کذاب آن چه باشد آن بمنزله وحی باشد والله اعلم

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین به سرخی یادداشت ها: در اوراق 69 و 70 مطلبی در بیان پاسخ نبیص در سوال از خط رمل به نقل از شرح مشارق ابن ملک و مطلبی در بیان تفال به نقل از الحیوه و ماده تاریخ وفات سعدی و حافظ و بوعلی همراه با اشعار و مطالب متفرقه دیگر

گ 63 پ -69 ر (94 برگ)، 22 سطر: 145×60 قطع: 205×115

عنوان های دیگر: احکام التجوید

موضوع: 1. قرآن-- قرائت؛ 2. قرآن-- تجوید

شماره رکورد: 815753

13808/5

قاری، مصطفی بن، ابراهیم، 1007-1080 ق.

تحفه الابرار/ ملامصطفی بن ابراهیم قاری تبریزی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مولف در ابتدا رساله کبیر خود در قرائت عاصم را در حرمین شریفین با نام تحفه القراء نگاشت و سپس رساله صغیر خود در واجباب و مستحبات قرائت را با نام تحفه الابرار در مقدمه و دو باب و خاتمه مرتب نمود مقدمه: در بیان فضیلت تلاوت قرآن مجید و آداب تعلیم، آن باب: اول در بیان واجبات قرائت باب دوم در بیان مستحسنات، قرائت خاتمه در بیان چند فائده

آغاز: بسمله، شکر و سپاس و ستایش بیقیاس مرقادری و حکیمی را سزد و شاید که به مقتضای قدرت کامله و حکمت بالغه ارسال رسل و انزال کتب... اما بعد چنین گوید فقیر حقیر کثیر التقصیر المذنب المحتاج الی عفو ربه الباری ابن ابراهیم مصطفی القاری

انجام: ... بر ضمایر ارباب دانش و اصحاب منش پوشیده و مخفی نماناد که اصلاح کارمؤمنان و رعایت خاطر ایشان نزد اهل عرفان اعظم ارکان ایمانست و بر قبایح پرده پوشی و بر فضایح خموشی اداب صلحا و متقیان است فلهذا التماس این فقیر و حقیر ذلیل کثیر التقصیر آنست که اگر سهوی و یا باملائی در الفاظ یا غلطی در قواعد تجوید واقه شده باشد و بر آن مطلع شوند به دلیل دیده] عفو پوشند و در اصلاح به قدر وسع کوشند و الحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا

انجامه: تم التجوید فی باب قرآن المجید بعون الملک الحمید فی شهر صفر المظفر سنه 1241

منابع: الذریعة 3: 407؛ مرعشی 5: 334؛ ف الفبایی آستان قدس: 110

تاریخ کتابت: صفر 1241ق. آرایه ها: مجدول خطوط جداول، عناوین و خط کشی بالای برخی از کلمات و عبارات به سرخی

گ 71 پ- 90 پ (94 برگ)، 17 سطر: 150×65؛ قطع: 205×115

موضوع: 1 قرآن قرائت؛ 2. قرآن-- تجوید

شماره رکورد: 815754

13808/6

اصفهانی، مختار

درج مضامین/ ملامختار قاری اعمی اصفهانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 3744 (6/ 3744 ع) در فهرست همین.کتابخانه در دنباله این منظومه برگ 93 پ و 94 فوائدی در اوصاف حروف، اسامی قراء سبعه، قراء ثلاثه و راویان آن ها آمده است که با توجه به عبارت «در اوصاف حروف گوید... » آغاز شده، احتمال دارد از همین ناظم باشد.

آغاز: ای کلام از اعظم اسم تو زیور یافته * وز صفات وز سیاست زیب دیگر یافته * بر روان مصطفی و آل او بادا سلام....

انجام:... عصر اثنین از صفر عاشر ابیات آن * لؤلؤ درج مضامین نام سالش را بدان * استدعای ناضم [ناظم] دعا از خواندن رساله * قاریا زین نظم موجز بهر چون یابی نما * در حق مختار اعمای صفهانی دعا

منابع: الذریعة 8 59 و 18 382 مرعشی 6 362؛ نسخه ها 1 87

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: مجدول، خطوط جداول و عناوین با شنگرف؛ حواشی: ادامه متن در حاشیه: کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: میشن خردلی، مقوایی

گ 91 - 93 ر (94 برگ) 16 سطر: 105×65؛ قطع: 205×115

عنوان های دیگر: لؤلؤ درج مضامین؛ تجوید ملامختار؛ منظومه در تجوید؛ مثنوی درج مضامین

موضوع: 1 قرآن-- تجوید؛ 2. شعر فارسی -- قرن 10ق؛ 3. منظومه های علمی و آموزشی

شماره رکورد: 815755

13809

جامی، عبدالرحمان بن احمد، 817- 898 ق.

بهارستان/ عبدالرحمان بن احمد جامی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی مشتمل بر داستان های عرفانی و پند و اندرزهای صوفیان و احوال شعرای معروف فارسی زبان: به نظم و نثر که مولف آن را به جهت فرزندش ضیاءالدین به سال 892 ق به تقلید از گلستان سعدی تالیف کرده و به سلطان حسین بایقرا تقدیم نموده است این اثر در هشت روضه بشرح ذیل تدوین شده است روضه نخستین در نشر ریاحین جیده از بساطین دوربینان راه، هدایت دوم در ترشیح شقایق دقایق، حکم سوم در شکفتن شکوفه های باغستان حکومت و ایالت چهارم در وصف میوه بخشی درختان باغستان جود و کرم پنجم در تقریر رقت حال بلبان چمن عشق و، محبت ششم در وزیدن نسایم ملاطفت و روایح، مطایبات هفتم در داستان مرغان قافیه سنج سرابستان سخن، هشتم در حکایتی چند از زبان: احوال بی زبانان

آغاز: بسمله، چو مرغ امردی بالی به آغاز * نه از نیروی حمد آید به پرواز * بمقصد نارسیده پر بریزد * فتد زان سان که دیگر برنخیزد...

انجام:.... تک... تک و پوی خامه درین طرفه نامه * که جامی بدو کرد طبع آزمایی * بوقتی شد آخر که تاریخ هجرت * شود نهصد از هشت بر وی فزایی * شد بتوفیق خدای لاینام * این کتابت روز یکشنبه تمام والمسئول من الله ذی الجلال والاکرام الظفر بنیل المرام والفوز بحسن الاختتام والصلوة والسلام... تسلیما کثیرا کثیرا

انجامه: قد تمت کتاب بهارستان جامی رحمه الله علیه به دست حاجی حلیم ابن احمد غفر الله ذنوبه غریق رحمت ایزد کسی باد که کاتب را به الحمدی کند یاد سته و سبعین و تسعمائه که مرا گردش ایام بهم بر زده است.... هر که مرا کند به نیکی یاد نام او در جهان نیکی باد تحریرا فی اوائل رمضان المبارک سنه 976

خط: نستعلیق؛ ناخوانا کاتب حاجی حلیم بن احمد تاریخ کتابت: رمضان 976 ق. آرایه ها: عناوین و علامات به سرخی و گاه سبز؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: آثار آب افتادگی، لک زدگی، پاشیدگی مرکب و وصالی، گسستگی بخش هایی از شیرازه، جدا شدن جلد از شیرازه؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، تریاکی، مقوایی، ضربی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد لت رو روکش کاغذی ابری الوان، لت پشت روکش با آخرین برگ نسخه

71 برگ، 19-15 سطر: 140-150 × 80؛ قطع 138 ×210

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 9 ق؛ 2. شعر فارسی -- قرن 9 ق.

شماره رکورد: 815757

13810/1

منظومه در نجوم/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه ای در برشمردن افلاک و عدد نجوم و بیان این که انجام: امور، مختلف هر کدام در چه شرایط نجومی مناسب تر است.

آغاز: اول از هیات فلک گویم * پس به احکام اختران پویم * آفریننده پری و ملک * وانکه نه آفرید چرخ و فلک...

انجام:... نیک باید که اعتقادش ازین * چون بداند نگردد از ره دین * نتوان شناخت در دو سرای * هیچ کس علم غیب غیر خدای...

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب یده الله

خط: نسخ تاریخ: کتابت قرن 13 ق یادداشت ها: گ 1 ر: یادداشتی از جعفر زاهدی در معرفی نسخه همراه با یادداشت مالکیت؛ آسیب ها: آثار آب افتادگی، لک زدگی، پاشیدگی مرکب، جدا شدن اوراق از شیرازه؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، ترنج و سرترنج با گل و بوته

گ 1پ- 6 پ (163 برگ)، 18 و 20 سطر: 145×70؛ قطع: 215×30

عنوان های دیگر: مدخل منظوم

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815759

13810/2

نصیرالدین طوسی، محمّد بن محمّد، 597-672 ق.

سی فصل/ خواجه نصیر الدین محمّد بن محمّد بن حسن طوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 12110 (1/ 2110 ف) در فهرست همین کتابخانه

آغاز: بسمله حمدله، اما بعد این مختصریست در معرفت تقویم مشتمل بر سی فصل، فصل اول در حساب...

انجام: افتاده:... بکوکب ناظر خواهد شدن چون بحد جرم رسد گویند متصل است...

منابع: الذریعة 12: 291؛ ملی 12؛ مرعشی 1: 55؛ کشف الظنون 2: 1010؛ مشترک 1: 282؛ نسخه ها 1: 309

آرایه ها: عناوین، سرفصل ها، جداول و اشکال نجومی و هندسی به سرخی، جای برخی عناوین و اشکال نجومی نانوشته است یادداشت ها: گ 22 پ - 23ر: غزلی با خط: ناخوانا با آغاز:... می را برای می کشان بر جام مینا ریخته * چهره زهی افروخته گیسو بمشک اندوخته...

گ 7 ر- 22 (163 برگ)، 23 سطر: 150×70؛ قطع: 215×130

موضوع: گاهشماری اسلامی--- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815760

13810/3

نیشابوری، علی محمّدبن محمّد صالح، قرن 13ق.

مفتاح النجوم / علی محمّد بن محمّد صالح نیشابوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه فارسی کتابی از کتب احکام نجوم مشتمل بر مسائل و مقاصد این علم، است، مولف کتاب حاضر را به نام محمّدولی میرزا بن فتحعلیشاه در مقدمه دوازده مفتاح و خاتمه مرتب نموده است.

تاریخ: تألیف پنج شنبه 14 2ع / 1231ق.

آغاز: افتتاح کتاب و آغاز خطاب و کلامی که از مطالع طبایع متکلمان آفتاب ضمیر طالع و عالم جان را مستنیر از انوار و لوامع گرداند حمد قدیم و مبدعی را سزد...

انجام:... و همچنین از گوهر هفت کوکب حکم کن و از اقلیم وی و از آن موضع که نسبت به ایشان دارد والعلم عند الله تعالی والحمد لله اولا و آخرا والصلاه علی النبی المصطفی و آله باطنا و ظاهرا تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی سنه 1231

منابع: الذریعة 21: 356؛ نشریه دفتر 7: 242

آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای برخی از کلمات و عبارات به سرخی؛ مهرها: گ: 95 ر: مهر چهارگوش بزرگ با سجع کمی ناخوانا «لا اله الا الله الملک الحق المبین عبده الکریم»؛ یادداشت ها: گ 163: چند بیت شعر، اندرون جلد: غزلی با امضای «ارادتمند مهدی اسکندری»

گ 23 پ - 163ر (163 برگ)، 23 سطر: 150×70؛ قطع: 215×130

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 13ق.

شماره رکورد: 815761

13811

شریف نائینی، محمّدهادی بن ابوالحسن، قرن 13ق.

یوسفیه / محمّد هادی بن ابوالحسن الشریف النائینی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجالسی مناسب اهل منبر و سخنگویان در تفسیر سوره یوسف با ذکر فضائل و مصائب حضرت امام حسین علیه السلام آمیخته با اشعاری از مؤلف مناسب مطالباست. مؤلف در هر مجلس خط:به ای انشاء نموده سپس آیه ای از سوره یوسف را آورده و تفسیر می نماید و در پایان به داستان کربلا اشاره می کند. این کتاب به سال 1243ق. هنگام سفر مؤلف به حج، تالیف شده و توسط میرزا عبدالوهاب وزیر به فتحعلیشاه قاجار تقدیم گردیده است. این کتاب در سالهای 1269ق، 1288ق. و 1354ق. در تهران به همراه چهارده بند صباحی به چاپ سنگی رسیده است.آغاز: گپ، بسمله، یاد روزی که به دل غیر غم یار نبود * کوی دل جز حرم یار

وفادار نبود * مدعی هیچ ببزم دل ما راه نداشت * جز غم یار بدل محرم اسرار نبود...

انجام:... ای خوشا آن کس که او صدیق وار * بزم او آید بساط قرب یار تمت الکتاب بعون الملک الوهاب

منابع: الذریعة 25: 301؛ نسخه ها 1: 67؛ نشریه دفتر 4: 478؛ مرعشی 13: 3؛ مشار فارسی 5: 5608 و 5611

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین و نشان اشعار و خط کشی بالای آیات قرآنی به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ 3: یک مهر چهارگوش ناخوانا؛ یادداشت ها: اندرون لت رو: یادداشت تملک نجفعلی ابن مرحوم آقا محمّد علی به تاریخ

1294ق. آسیب ها: جلد کهنه و فرسوده و گسستگی اوراق از شیرازه و جلد، شیرازه اوراق از هم باز است، آثار لک زدگی و آب افتادگی و پاشیدگی مرکب در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی آبی رنگ و رورفته، عطف و سجاف تیماج تریاکی، اندرون جلد روکش با برگ اول و آخر نسخه

162 برگ، 16 سطر: 150 × 90؛ قطع: 210×145

موضوع: 1. تفاسیر سوره یوسف؛ 2. یوسف، پیامبر -- سرگذشتنامه؛ 3. واقعه کربلا؛ 4. حسین بن علی علیه السلام، امام سوم، 4-61 ق -- سوگواری ها

شماره رکورد: 815763

13812

جنگ اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این جنگ گزیده هایی از اشعار تعداد زیادی از شاعران معروف و گمنام بدون ترتیب خاصی نوشته شده است: گ 2 پ - 30 پ: معراج نامه منظوم بختیاری، فغانی، محتشم، امیدی، سید حسن، نظیری، مخمس، رفیق، نیازی، صباحی، خواجه حافظ، عالمی نشابوری، فرد، مجید اصفهانی، پورنبی ساوجی، ظهیر فاریابی، مشهور اصفهانی، ملا محتشم، امیر خسرو، عماد، عبدالواسع، لامعی، ادیب، صابر، سنانی، ابوالحسن، سید حسن، رباعی حکیم، رباعی منور، خواجه حافظ، طوفان، شیخ سعدی، آقا میرزا باجی، ساقی نامه با آغاز: «سر فتنه دارد دگر روزگار * من و مستی و فتنه چشم یار»، مخمس، حکیم قاآنی، رباعی یغما، بدیهه، عاشق بمعشوق، رفتن عابد در خانه گبر، سلام، عریضه، حکیم، سعدی؛ گ 31 ر - 70 پ: جامی، فرد، محتاج کندی، حافظ، حکیم، عاشق، یغما، مکتوب، صافی، حقانی، مجد، رفیق اصفهانی، رشید، صفی نیشابوری، وصال، اوجدی، معزی سمرقندی، میرزا شرف چهان، سلطان، مجمر نشابوری، میرزا کوچک وصال، مسرور، ناصح، ظهیری، فروغی، رضی، عرفی، مشتاق، جوهری، نظری، رشید شاه طاهر سید، ابوالفرج؛ حکیم شفائی، اهلی، صباحی، حافظ، ضیاء، صائب، نوعی، کاظمی، اوحدی، اثیر، فیضی، خسرو، مسیح علینقی، سلمان، قاضی، رضائی میرزا، طاهر، شرف، راهب، اصفی، نوری، املائی، شیخ کاشانی، واله، عبدالرحمن، طوقی، میرزا باجی، یوسف، کاظم، ضمیری، کلیم، فغانی، سعدی، صائب، میرزا عنایت الله اصفهانی، جامی، رضی، عشقی؛ گ 71 ر - 90 پ: اسماعیل، جامی، میرزا

حسن، رضا، اهلی، هلالی، شهیدی، ضمیری، مشرب، سعدی، فریدون، صهبایی، راهب اصفهانی، مشتاق اصفهانی، حکیم شفائی، حقیری؛ گ 91 ر- 120 پ، ملاعرفی، لطیفی، اهلی شیرازی، مجنون بیابانی، رشکی، ناظم یحیی کشمری، حسن، سید رضی، قمی، میر شهیدی، حافظ، خواجه امانی، مجمر، رفیق اصفهانی، محبی لادوری، شامل، کاشی، ابن حسام، خیرابی، یغما، قصاب بختیاری، برقی؛ گ 121ر - 140 پ: طالب، قاآنی، غزل میرزا نادر، میرزا نادر بروجردی، یغما ملا حسن نخود بریز، هاشم خان سرطیپ بختیاری، میر شهید، محروم، محتشم، شریف، محسن؛ گ 141ر 164ر: گلچین صراف، جامی، محتشم، کلیم، نظیری، مشتاق حکیم، رفیق، اسماعیل علاف، شمس تبریزی، میرداماد، میرزا مهدی، خان، فیاض، امیر همایون، مشرب، طوفان، مشتاق، هلالی، اشعاری از کنوز الرموز میر حسین هروی با آغاز: پرتو عشق آید این افسانه نیست * آشنا داند که این بیگانه، نیست، حکیم المولوی، سعدی

آغاز: معراج نامه بختیاری کریمی را کنم شکر ثنا بسیار تحمیدی * شبان تار آفریدی از ضع روزان اسپیدی...

انجام:... پیداست که امر و نهی ها کی ماند * ناچار زمانه داد خود بستاند * نیکویی کن که مردم نیک اندیش از دولت بختش همه نیک آید پیش.

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: نشان اشعار به سرخی، خط کشی بالای نام شاعران به سرخی و سیاهی آسیب ها: سه برگ آغاز از نسخه جداست، اندک لک زدگی دارد کاغذ: فرنگی نخودی: جلد: تیماج تریاکی، یک لایی، ضربی، مجدول، عطف تیماج تریاکی، روشن، اندرون جلد روکش کاغذی

164 برگ، هر صفحه 18 بیت، 195×105؛ قطع: 118×125

موضوع: 1. شعر فارسی-- مجموعه ها

شماره رکورد: 815765

13813/1

بافقی سرایانی، حسین بن عبدالوهاب

برگزیده شجره طوبی/ محمّد مدعو به حسین بن عبدالوهاب بافقی سرایانی خراسانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ابوجعفر ملامحمّد حسین بن عبدالوهاب بافقی سرایانی خراسانی منجم، محدث و نویسنده و ادیب قرن 13ق. است شجره طوبی (فرعی از فروع) در علم هیأت و نجوم در شناخت سعد و نحس ساعات و ایام و شهور و بروج دوازده گانه برای انجام: دادن مقاصد مختلف که جهت سهولت و آسانی در چهل و سه ورقه و هر ورقه چندین ثمره به جدول درآورده و فهرستی مقدم بر جداول اوراق ترتیب داده است از دیگر آثار وی اجوبة المسائل یا سؤال و جواب است که محمّد حسین بن عبدالوهاب، سرایانی سؤالات فقهی را که استادش وحید بهبهانی آقا محمّدباقر بن محمّد اکمل (1118 - 1205ق) به آن ها جواب داده بود را گردآوری و تنظیم کرده است.

آغاز: بسمله، حمدله و بعد لوحه نگار قلوب مختاران ساعات مسعودة و اوقات محموده می گردد که در این اوراق میمنت انطباق که بجهة ضبط ایام و ساعات و حالات مجدول گردیده فرعی است از فروع رساله مسمات به شجره طوبی که غریق بحر جهالت و نادانی و سفیر...

انجام:... وقتی که خواهد داخل خانه شود بخواند... دو رکعت نماز کند و سجده رود و صد مرتبه بگوید شکر الهی بگوید... [جدول] اتفاقات البروج...

منابع: الهیات تهران 1: 79 و 335؛ مرکز احیاء قم 5: 400 - 402

خط: نسخ؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: جداول، سرفصل ها و اعداد به سرخی؛ آسیب ها: اندک لک زدگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: ساغری، مشکی، یک لایی، ضربی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

گ 1 پ- 61 ر (100 برگ)، تعداد و اندازه سطرها: متغیر؛ قطع: 157×105

عنوان های دیگر: شجره طوبی؛ جداول اختیارات ایام

موضوع: 1. اخترگویی

شماره رکورد: 815767

13813/2

جداول صرفی

زبان: فارسی عربی

معرفی: کتاب در این اثر بعضی از مباحث صرفی و تجویدی از قبیل اسماء حروف هجائیه و لغویه و اصطلاحیه، اسامی قراء سبعه و بلاد ایشان و اسامی هر یک از دو

راوی ایشان، مواضع تفحیم امثله اظهار نون ساکنه و نوین، وجوه وقف، اسباب اماله، مخارج حروف تهجی و صفات هر یک از آن ها معانی صفات حروف تهجی و در قالب جداول مختلف بیان شده است.

آغاز: جدول اسماء الحروف الهجائیة و اللغویة والاصطلاحیة...

انجام:... جدول معرفت صفات حروف تهجی... صلی الوصل اولی من الوقف

گ 61 پ 72 ر (100 برگ)، تعداد و اندازه سطرها: متغیر؛ قطع 157×105

موضوع: 1. زبان: عربی -- صرف؛ 2. قرآن-- تجوید

شماره رکورد: 815768

13813/3

اوتاجی طبیب، امین الدوله بن رشیدالدین

نزهة الملوک/ امین الدوله بن رشیدالدین او تاجی طبیب

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در خواص اغذیه مشتمل بر طبایع، منفعت، مضرت و دفع مضرت میوه ها، نبات ها، تخم ها، گوشت های حیوانات و طیور، جامه ها و پوست ها، از قول حکمای پیشین است که به اختصار پس از مقدمه در قالب جداول پنج ستونی به روش تقویم با عناوین «نام ها، طبیعت، منفعت، مضرت، دفع مضرت» نگاشته شده است. امین الدوله طبیب این کتاب را که به جهت ارغنون خان نوشته است.

آغاز: بسمله، چون حکم جهان مطاع پادشاه روی زمین ارغیون خان خلد الله ملکه بر این جمله نفاذ یافت که بنده کم ترین امین الدوله والدین اتاجی یعنی طبیب از هر گونه انواع حکمت کتب می سازد.

انجام:... جامه زرین دل را قوت دهد قوت پشت بیفزاید و زیادت کند در او هیچ مضرت نیست در هر وقت موافق بود

منابع: الذریعة 24: 125؛ فهرستواره 5: 3930؛ عکسی مرکز احیاء قم 5: 386 نزهة الملوک (تقویم الصحة)؛ الهیات مشهد 1: 427؛ مرکز احیاء 2: 138

آرایه ها: جداول و سرفصل ها به سرخی؛ یادداشت ها: گ89 پ-92: زائیجه ها و تاریخ فوت و زفاف به تاریخ های 1264 - 1285 و جدول سوره الحمد و دعا و طلسمات جهت برآوردن حاجات، چند بیت شعر عربی

گ 72 پ- 89 (100 برگ)، تعداد و اندازه سطرها: متغیر؛ قطع: 157×105

عنوان های دیگر: تقویم الصحة

موضوع: 1. پزشکی سنتی؛ 2. گیاهان دارویی؛ مواد غذایی-- خواص درمانی

شماره رکورد: 815769

13813/4

ضعف باه و علاج آن

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان دلایل ضعف باه و علامت و علاج آن است.

آغاز: در بیان ضعف باه و سبب و علامت و چاره آن باه سبب قلت اگر ضعف قلبی و دماغ باشد علامتش وجود ضعف و ناخوشی در قلب و دماغست و شدت ضعف با شدت ناخوشی حال قلب علاج اول باید تقویت قلب و دماغ بنحوی...

انجام:... و یک رطل زعفران با هم بیامیزند و بر آن ریزند پس خشخاش و مغز فستقدر آن ریزند و... تمام شد

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ آرایه ها: خط کشی الای داروها و معاجین به سیاهی

گ 93 - 100 (100 برگ)، 12 سطر: 115×60؛ قطع: 157×105

موضوع: 1. پزشکی سنتی؛ 2. ناتوانی جنسی -- درمان

شماره رکورد: 815770

13814/1

قزوینی، ابراهیم بن محمّد باقر، 1214-1262ق.

زینة المتقین فی احکام فروع الدین/ سید محمّد ابراهیم بن محمّد باقر موسوی قزوینی

زبان: فارسی

معرفی کتاب رساله عملیه مؤلف مشتمل بر احکام طهارت و صلات و صوم که توسط ملا محمّد تقی یزدی به فارسی ترجمه شده و موؤلف نمازهای واجب غیر یومیه و بعضی از نمازهای مستحبه را بر آن افزوده است این رساله شامل سه کتاب: 1. کتاب طهارت؛ 2. کتاب صلاة؛ 3. کتاب صوم و هر کتاب در چند فصل است.

آغاز: بسمله، فصل واجب است وضو بجهة نماز واجب چه نمازی که از اصل واجب باشد چون نماز شبانه روزی و بخوان و چه نمازی که و جوبش عارضی باشد چون نمازی که به نذر یا اجاره واجب شده باشد

انجام:... و در رکعت دویم بعد از حمد ده مرتبه سوره تکاثر بخواند و نمازهای بسیار هست که در این رساله ایراد نکردیم تمت

منابع: الذریعة 12: 94؛ معصومیه قم 2: 215؛ طبقات اعلام الشیعه 13: ص 10

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: قرن 13 ق؛ امتیاز یادداشت مولف و تقریظ رساله ممهور به مهر ایشان در برگ اول نسخه آرایه ها: عناوین با شنگرف، بالای عناوین با شنگرف خط کشی شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح و با نسخه اصلی مقابله شده است؛ مهرها: گ 1ر: یادداشت تقریظ مولف مبنی بر تصحیح شدن رساله و مورد اعتماد بودن آن توسط ایشان ممهور به مهر بیضی مولف با سجع «عبده الراجی ابراهیم الموسوی» کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج حنایی، ضربی، ترنج و سرترنج با گل و بوته و مرغ، جداول حاشیه ای با بوته های ریسه ای، مقوایی، اندرون با روکش کاغذی

گ 1 پ- 161 (225 برگ)، 17 سطر: 145 × 90؛ قطع: 210×150

موضوع: 1 . قه جعفری -- رساله عملیه

شماره رکورد: 815772

13814/2

قزوینی، ابراهیم بن محمّد باقر، 1214-1262ق

الرسالة المختصرة فی احکام الغیبة/ سید ابراهیم بن محمّد باقر موسوی قزوینی

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان احکام غیبت و قباحت ذکر عیوب دیگران است.

آغاز: الحمد لله رب العالمین والصلاه والسلام علی اشرف خلقه محمّد آله الطاهرین اما بعد فاعلم ان الغیبة محرمة بالکتاب والسنه والاجماع و العقل و هی ذکر معایب الشخص مع الرضا او بدونه او ذکر...

انجام:... اذ کانوا من اهل الایمان والا فاشکال عصمنا الله بمحمّد و آله اشرف الملل تمت الرساله المختصرة فی احکام الغیبة اجابة لالتماس بعض اخوان الدین و فلان الیقین

انجامه: علی ید الفقیر الی الله محمّد باقر بن محمّد علی محمّد باقر

منابع: مجلس 29: 604؛ طبقات اعلام الشیعه قرن 13: ص 11

تاریخ کتابت: قرن 13ق.

گ 161 پ- 164 (225 برگ)، 17 سطر: 145×90؛ قطع: 210×150

عنوان های دیگر: رساله فی الغیبة؛ رساله در غیبت

موضوع: 1. غیبت فقه

شماره رکورد: 815773

13814/3

رساله فی الصوم

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصر فتوایی در احکام روزهاست. احتمال دارد رساله حاضر از رسائل سید محمّد ابراهیم بن محمّدباقر قزوینی (م 1262ق) باشد.

آغاز: بسمله، فصل بدانکه روزه از فروع دین اسلام است و از ضروریات شرع سید الانام پس منکر از کافر است و شرط است در او نیت تقرب به خدا چنان چه شرط است در نماز و کفایت می کند...

انجام:... فصل در مستحق قطره است جایز است دادن آن به فقیر شرعی هر چند عادل نباشد بنا بر اصح و احوط عدالت است

تاریخ کتابت: قرن 13ق؛ یادداشت ها: گ 198 پ: یادداشت بلاغ «بلغ قبالا کمالا»؛ برگ 199 - 200 نانوشته و بیاض است.

گ 165 - 198 پ (225 برگ)، 17 سطر: 145×90؛ قطع: 210×150

عنوان های دیگر: صوم؛ رساله در روزه

موضوع: 1. روزه

شماره رکورد: 815774

13814/4

قزوینی، ابراهیم بن محمّد باقر، 1214-1262ق.

المناسک الخلیلیه/ سید محمّد ابراهیم بن محمّدباقر موسوی قزوینی

زبان: عربی

معرفی کتاب: مولف، مسائل مهم حج و احکام مناسک مکه مکرمه را در سه باب و یک خاتمه نوشته است: باب اول: در شرایط استطاعت مشتمل بر چند فصل؛ باب دوم: در افعال عمره حج تمتع مشتمل بر چند فصل، خاتمه: در اعمال حج مشتمل بر چند فصل؛ خاتمه در کفارات احرام

آغاز: الحمد لله الذنی هدینا [هدانا] سواء السبیل و أرشدنا الی طواف بیته الذی رفع قواعده حضرة الخلیل و جعل نبینا لبیان احکامه... اما بعد پس اما بعد پس چنین گوید خادم شریعت نبوی و چاکر طریقت مصطفوی و احقر مروجین...

انجام:... و هر حیوانی موذی که بخواهد دفع اذیت او از خود کند والحمدلله اولا و خرا و ظاهرا و باطنا

انجامه: وقع الفراغ فی شهر رمضان المبارک مشهور سنه 1261

منابع: الذریعة 22: 253؛ میبدی مشهد 2: 118

تاریخ کتابت: رمضان 1261ق؛ یادداشت ها: گ 225 ر: یادداشت بلاغ «بلغ قبالا»

گ 201 پ 225 (225 برگ)، 19 سطر: 140 × 80 قطع: 210×150

عنوان های دیگر: رساله فی الحج؛ مناسک الحج

موضوع: 1. حج

شماره رکورد: 815775

13815/1

استرآبادی، ابراهیم بن ولی الله، قرن 10ق.

ترجمة الحسنیة/ ملا ابراهیم بن ولی الله استرآبادی معروف به گرگین

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 958 ق.

اهداء: به شاه طهماسب صفوی

معرفی کتاب: حسنیه رساله عربی معروفی است در امامت و اثبات حقانیت شیعه منسوب به یکی از کنیزان شیعه بنام، حسنیه که سال ها خدمت امام صادق علیه السلام بوده و از محضر ایشان فایده برده است. این رساله نتیجه مناظره این کنیز دانشمند با ابراهیم بن سیار معروف به نظام و سایر علمای اهل سنت در دربار هارون الرشید (170 ق- 193ق) است. ابراهیم گرگین استرآبادی در سال 958 ق هنگام بازگشت از حج به نسخه ای از آن نزد بعضی سادات در دمشق آگاه شد و پس از مطالعه و استنساخ را به بلاد عجم آورده و به خواهش بعضی دوستان به فارسی ترجمه نموده و خطبه ای در مدح شاه طهماسب صفوی (930 ق - 984 ق) به آن افزود. در انتساب رساله به مؤلف اختلاف است. صاحب ریاض العلما گوید اصل رساله تالیف ابوالفتوح رازی مفسر است که نام مستعار الحسنیه را بر آن گذارده است در نسخه ای مترجم امیر ضیاءالدین دانسته شده و او بود که آن را به ایران آورد و میان مردم مشهور شد و شاه طهماسب شنید و دستور داد که بنام او سازند و خطبه ای هم بنام او در آغاز آن گذارده شده است. (الذریعه 7: 20).

آغاز: بسمله، روایت کرد محقق فاضل و مدقق کامل عالم عامل جامع معانی معلم ثانی شیخ ابوالفتوح رازی رحمه الله به اسانید صحیحه که در زمان هارون الرشید که از خلفای بنی عباس بود و پیوسته طریق عداوت اهل بیت..

انجام: (گ 73 ر).... واضح و لایح باشد که چون مترجم این رساله شریف حسنیه فقیر حقیر بی بضاعت.... یادآوری کنند احبائی اذکرونی فی دعائی فان دعاءکم اقصی الصلاح و مفاتیح الامانی و مصباح المسرت والنجاح والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمّد و آله اجمعین

منابع: الذریعة 7: 20 الحسنیة و 4: 97 ترجمة الحسنیة؛ مجلس: 13: 153 الحسنیه نیز منسوب به شیخ ابوالفتوح رازی؛ دانشگاه 8: 223 و 538، مشترک 1: 1088؛ نسخه ها 2: 936؛ مشار فارسی 1: 1290؛ مجلس 24: 21- 123 و 6: 57، نوربخش 1: 101؛ مجلس 24: 121 ترجمه رساله حسنیه؛ ادبیات تهران مجموعه اصلی: 208

خط: نسخ: آرایه ها: خط کشی بالای احادیث و آیات به سرخی: حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: در دو برگ اول نسخه مطالب متفرقه؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: تیماج تریاکی، ضربی، یک لا

گ 2پ- 73 پ (77 برگ) 16 سطر: 110 × 70؛ قطع 130×90

عنوان های دیگر: الحسنیه (فارسی)؛ ترجمه حسنیه؛ مکالمات حسنیه؛ حسنیه ابراهیم

موضوع: 1. امامت-- دفاعیه ها - متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. شیعه -- دفاعیه ها و ردیه ها؛ 3- اسلام-- پرسش ها و پاسخ ها

شناسه های افزوده: ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، قرن 6 ق.

شماره رکورد: 815777

13815/2

نامه دانشمندان ماراء النهر و پاسخ ملا محمّد مشکک رستمداری خراسانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نامه عقاید فقیهان سنی لشکر عبدالله ازبک هنگامی که مشهد را محاصره کرده بود (996 - 997 ق) در دفاع از معتقدات خود و توجیه یورش خود به مشهد و پاسخ ملامحمّد بن فخرالدین علی مشکک رستمداری به آنان است ملامحمّد از مردم رستمدار مازندران و ساکن مشهد یکی از دانشمندان حکمت و ریاضی روزگار شاه طهماسب صفوی (930-984ق) بود. این نامه در مطلع الشمس محمّد حسن خان مراغه ای چاپ شده است. نیز بنگرید به شماره بازیابی 1615 (8/1615ع و 9/ 1615ع) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: نامه اول: کتابتی که علمای ماوراءالنهر به علمای مشهد مقدس نوشته اند: پوشیده نیست بر هیچ مومن و مومنه که تعرض به اموال و نفوس کسانی که گوینده کلمه لا اله الا الله و محمّد رسول الله اند مادامی که از ایشان افعال و اقوالی که موجب کفر است صادر نشود و عمل بطریقه مرضیه سلف...

آغاز: نامه دوم: افکار رشحات اقلام در دربار افاضل ماوراء النهر هدیهم الله و ایانا سبیل الرشاد و حفظهم الله و ابانا عن التعصب والعناد بوقوف پیوسته در آن باب آن چه صواب و موجب اجر و ثواب است معروض می شود بر رای

انجام: نامه اول: افتاده... آن نیز حکم سایر باغات و زراعات دارد و بر تقدیری که تعیین و امتیاز داشته باشد مصرف آن ها...

انجام: نامه دوم: افتاده... بنا بر دلیل شما لازم است که ابوبکر و عثمان نیز خلیفه نباشند تا خلاف اجماع مرکب نشود چه به مذهب اهل جمهور هر سه ایشان خلیفه اند و به مذهب شیعه هیچ کدام خلیفه نیستند...

منابع: ملی 10: 163 جواب نامه اهل مشهد که عالمان ماوراءالنهر نوشته اند و جواب عالمان ماوراءالنهر بوسیله ملامحمّد، الذریعة 5: 175 جواب اعتراضات علماء ماوراءالنهر و 8: 282 دو نامه و 22: 163 مکتوب الرستمداری، نسخه ها 2: 1000، ملی 10: 163؛ مجلس 10: 278؛ دانشگاه: 12: 2889؛ آستان قدس 17: 104؛ الهیات تهران 1: 317 پاسخ نامه دانشمندان، ورارود، دایرة المعارف بزرگ اسلامی 1: 255 نامه ازبکان و پاسخ رستمداری؛ مشترک 2: 1195؛ ملک 9: 99 نامه دانشمندان شیعی مشهد پاسخ محمّد مشکک رستمداری به دانشمندان و رارود و 8: 337؛ نشریه 5: 125 نامه علمای ماوراء النهر به علمای مشهد و 5: 589 و 8: 181 پاسخ های محمّد مشکک رستمداری به سنیان و 4: 426 و 8: 181، مجلس 38: 225 نامه علمای ماوراءالنهر به سادات مشهد و جواب آن 23/1: 221 و 22: 229 نامه در پاسخ اوزبک و علماء ماوراء النهر، 37، 317 نامه اوزبکان و پاسخ رستمداری و 10/1: 278 نامه علماء دربار اوزبک به خراسان

گ 74 ر - 77 پ (77 برگ)، 16 سطر، 110×70؛ قطع: 130×90

عنوان های دیگر: دو نامه؛ کتابتی که علمای ماوراء النهر به علمای مشهد مقدس نوشته اند؛ جواب اعتراضات علمای ماوراءالنهر که به علمای مشهد مقدس نوشته اند؛ نامه از بکان و پاسخ رستمداری؛ مکتوب الرستمداری؛ جواب اعتراضات علمای ماوراءالنهر

موضوع: 1. نامه نگاری؛ 2. اهل سنت-- عقاید؛ 3. شیعه -- عقاید

شماره رکورد: 815778

13816

حسینی اصفهانی، غیاث الدین علی، قرن 9 ق.

دانشنامه جهان/ غیاث الدین محمّد علی بن علی امیران حسینی اصفهانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر فلسفه طبیعی آفرینش آثار علومی و اندکی از مباحث عامه و طب و تشریح در ده فصل، بیست اصل، چهار نتیجه و یک خاتمه در بدخشان به

سال 879 ق به رشته تحریر درآمده است. این اثر به سال های 1291ق در بمبئی و به سال 1880م در لکهنو به چاپ سنگی رسیده است.

آغاز: بسمله، سزاوار ستایش و سپاس مبدعیست که به اقتضای ذاتی او که لسان صاحب نوامیس الهی به امر کن معبر گشته جوهر شریف مدرک بالذات و منشأ مکونات که بلسان...

انجام:... ازالت بکارت آن پرده ها تنگ می باشد می ماند و دریده می شود و آن پرده ها منتج باشند از عروق صقاری که نابتند؟ از غصون رحم تمام شد تشریحات تمام اعضای ظاهری و باطنی آدمی که خاتمه کتاب دانشنامه جهان مشتمل بود بدان امید که ناظران را کمال فایده حاصل گردد

انجامه: و قد فرغ من تسوید هذه النسخه الشریفه فی شهر رمضان سنه 1046 کتبه العبد محمّد زمان ابن عبدالرزاق رشتی عفی عنه تم

منابع: الذریعة 8: 46؛ نشریه 7: 150 و 3: 17؛ مرعشی 14: 82 و 20: 198؛ مجلس 5: 249؛ مشار فارسی 2: 2027؛ نوربخش 2: 127 ملک 2: 241

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمّد زمان بن عبد الرزاق رشتی، تاریخ کتابت: رمضان 1046ق. آرایه ها: سرفصل ها و عناوین و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: اندرون لت رو، گ 1 و 154 پ: اشعار متفرقه از جمله از روزبهان بقلی شیرازی، مطلبی درباره کتاب جواهر العقول، حدیثی در باب افضل اعمال انتظار فرج و... و چند فایده طبی؛ یادداشت تملک: گ 2 ر: یادداشت تملک «قد انتقل بالبیه الصحیح الشرعی و انا المذنب 1279» با مهر «عبده الراجی علی اکبر» و «هو العلی الاکبر» در ذیل؛ مهرها: گ 2، 53، 85، 114 پ و 115 پ: 5 مهر بیضی با سجع «عبده الراجی علی اکبر»، گ 2 و 153: سه مهر بیضی با سجع «هو العلی الاکبر 1274»؛ آسیب ها: آثار لک زدگی، آب افتادگی و وصالی، دو برگ آغاز نسخه و میان برگ 139 و 40 نونویس؛ کاغذ: فرنگی الوان: جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، دامن دار، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، عطف تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد روکش کاغذی

154 برگ، 15 سطر: 75165؛ قطع: 113 200

موضوع: 1. مابعد الطبیعه--- قرن 9 ق؛ 2. علوم طبیعی-- قرن 9 ق؛ 3. کالبدشناسی-- قرن 9 ق

شماره رکورد: 815779

13817

کاشفی، حسین بن علی، 910- 840 ق.

اخلاق /محسنی حسین بن علی کاشفی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف 907 ق.

اهداء به: سلطان حسین بایقرا (873 ق -911 ق) و به نام پسرش محسن میرزا

معرفی کتاب: کتابی در اخلاق شهریاران و با انشایی ادیبانه و نثری شیوا و اشعاری نیکو در سه مبحث تهذیب، اخلاق کشورداری و تدبیر منزل در چهل باب نگاشته و موافق نام کتاب «اخلاق محسنی» به سال 907 به اتمام رسید عناوین ابواب چنین: است باب اول: در عبادات؛ باب دوم: در اخلاص؛ باب سوم: در دعا؛ باب چهارم: در شکر؛ باب پنجم: در صبر؛ باب ششم: در رضا؛ باب هفتم: در توکل؛ باب هشتم: در حیا؛ باب نهم: در عفت؛ باب دهم: در ادب؛ باب یازدهم: در علو همت باب دوازدهم: در عزم؛ باب سیزدهم: در جد و جهد؛ باب چهاردهم: در ثبات و استقامت؛ باب پانزدهم: در عدالت؛ باب شانزدهم: در عفو؛ باب هفدهم: در حلم؛ باب هجدهم: در خلق و رفق؛ باب نوزدهم: در شفقت و مرحمت؛ باب بیستم: در خیرات و مبرات؛ باب بیست و یکم: در سخاوت و احسان؛ باب بیست و دوم: در تواضع و احترام؛ باب بیست و سوم: در امانت و دیانت؛ باب بیست و چهارم: در وفا بعهد؛ باب بیست و پنجم: در صدق؛ باب بیست و ششم: در انجاح حاجات؛ باب بیست و هفتم: در تانی و تامل؛ باب بیست و هشتم: در مشاورت و تدبیر؛ باب بیست و نهم: در حزم و دوراندیشی؛ باب سی ام: در شجاعت؛ باب سی و یکم: در غیرت؛ باب سی و دوم: در سیاست؛ باب سی و سوم: در تیقظ و خبرت؛ باب سی و چهارم: در فراست؛ باب سی و پنجم: در کتمان اسرار؛ باب سی و ششم: در اغتنام فرصت؛ باب سی و هفتم: در رعایت حقوق؛ باب سی و هشتم: در صحبت اخیار؛ باب سی و نهم: در دفع اشرار؛ باب چهلم: در تربیت خدم و حشم و سایر ملازمان و خدمتکاران. این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده است.

آغاز: بسمله، حضرت پادشاه علی الاطلاق عزت کلمته جلت عظمته منشور دولت سلطان المرسلین متمم اخلاق المحسنین محمّد النبی الأمی الامین

انجام:... با خامه گفتم ای که ز سر ساختی قدم * وز مقدم تو چشم جهان یافت روشنی * اخلاق محسنی به تمامی نوشته شد * تاریخ هم نویس از اخلاق محسنی

انجامه: قد وفقنی الله باتمام تحریر هذا الکتاب... من السداد فی اوایل شهور رجب المرجب سنه سبع و خمسین و تسمائة الهجرة النبویة علیه الصلوة والسلام

منابع: الذریعة 1: 377؛ مجلس: 1/ 10: 455؛ نسخه ها 2: 1591- 1593؛ ملی 2: 44؛ مشار فارسی 1: 197

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: رجب 957 ق. آرایه ها: مجدول به زر و، مشکی، عناوین، سرفصل ها و علامات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. گ 170 پ- 171 ر: اطلاعات علی گروسی بابت مستأجرین تلوار... بقرار تفصیل به مأمورین عثمانی؛ مهرها: گ 81 و 82: سه مهر هشت گوش با سجع «اللهم صل علی محمّد و آل محمّد»، گ 106 پ: یک مهر چهارگوش با سجع «الراجی امامقلی» گ 122: یک مهر بیضی با سجع «عبده علی اکبر الحسینی»؛ آسیب ها: آثار آب افتادگی، لک زدگی، پاشیدگی مرکب و وصالی در برخی اوراق نسخه. دنباله برگ 1 پ در برگ 9 پ- 14 و دنباله برگ های 2- 8 در برگ های 15 به بعد می باشد. صفحات مربوط به باب های 5 و 6 و 7 و اوایل 8 افتاده است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج سرخ، مقوایی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل بوته، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، عطف تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

173 برگ، 15 سطر: 165×90؛ قطع: 220×150

عنوان های دیگر: جواهر الاسرار

موضوع: 1. اخلاق اسلامی

شماره رکورد: 815780

13818/1

شبستری، محمود بن عبدالکریم - 720ق.

گلشن راز/ شیخ شبستری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه ای عرفانی که شیخ محمود شبستری در پاسخ به هفده سوال منظوم عرفانی امیرحسین هروی- که به سال 718 ق نزد شبستری به تبریز فرستاده- سروده است. این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به طبع رسیده است.

آغاز: بسمله، به نام آن که جان را فکرت آموخت * چراغ دل به نور جان برافروخت * ز فضلش هر دو عالم گشت روشن * ز فیضش خاک آدم گشت گلشن

انجام:... به نام خویش کردم ختم و پایان * الهی عاقبت محمود گردان

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب در دارالخلافه الباهره در خانه میرزا اسمعیل شرف که بیرون دروازه ناصریه بود ملحق بمحله بربری ها در عرض دو روز فی یوم شهر ذیحجة الحرام سنه یکهزار و دویست و هشتاد و دو هجری علیه آلاف التحیه سنه 1282 فی ید اقل الخلایق نعمت الله مسکین با حالت مسکین مسود گردید.... اگر سهوی و نسیانی واقع شد بران قلم عفوی کشند نسخه اش صحیح نبود

منابع: الذریعة 18: 226؛ ملی: 2: 221 مرعشی 4: 368؛ مشار فارسی 4: 4298

خط: نستعلیق؛ کاتب: نعمت الله مسکین؛ تاریخ کتابت: ذی حجه 1282ق. محل کتابت: طهران؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: اشعاری از قاآنی، فروغی، معتمد، نواب جلال الدین میرزا و مطالب متفرقه دیگر، گ 11 ر، 27پ، 43ر، 44ر، 45ر: برخی یادداشت ها ی روزمره کاتب در سال 1282؛ آسیب ها: اندکی آثار لک زدگی و آب افتادگی؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، یک لایی، ضربی، مجدول

گ 2پ 50 (112 برگ)، 11 سطر: 155×95؛ قطع: 218×170

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 8 ق؛ 2. شعر عرفانی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815781

13818/2

جنگ اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: جنگی حاوی رباعیات خیام (گ 51- 76 پ) به ترتیب الفبایی حروف آخر قافیه از الف تا، یا رباعیات، باباطاهر، رباعیات شیخ عطار، ترجیع بند شمس تبریزی، ترجیع بند ناصر خسرو، اشعاری از یغما جندقی، غزلیاتی از مولوی و در متن و حاشیه است. پنج صفحه آخر نیز منشاتی از یغما جندقی آورده شده است.

آغاز: بسمله، آمد سحری ندا زمیخانه ما * کای رند خراباتی دیوانه ما * برخیز که پر کنیم پیمانه ز می * زان پیش که پر کنند پیمانه ما...

انجام:... هر دم از سروش نوشانوش ساکنان صوامع ملکوت را بیخود و مدهوش می نمودند و ابواب سرخوشی بر چهره مستمندان چون در رحمت تمت المجموعه

انجامه: تمت المجموعه در هفتم شهر ربیع الثانی در دارالخلافه طهران در محله سرچشمه در عمارت نواب امیر تیمور میرزا با حالت افسرده سنه 1283

خط: شکسته نستعلیق؛ کاتب: نعمت الله مسکین (به قرینه شماره یک مجموعه)؛ تاریخ کتابت: ربیع الثانی 1283ق. محل کتابت: طهران: محله سرچشمه؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: در حاشیه اشعاری از فروغی، آقاکریم، کلیم، قاآنی و قطعاتی از منشآت یغما جندقی نوشته شده است. گ 51 ر، 88، 90ر، 91ر، 94ر، 97ر، 103 پ، 105ر 106، 108: برخی یادداشت های روزمره کاتب در سال 1283.

گ 51 - 112 (1112 برگ)، تعداد و اندازه سطرها: متغیر؛ قطع: 218×170

موضوع: 1. شعر فارسی -- مجموعه ها

شماره رکورد: 815782

13819

گنابادی، مظفربن محمّد قاسم، -1031ق.

تنبیهات المنجمین / مظفربن محمّد قاسم منجم

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13654 (3654/1 ف) در فهرست همین کتابخانه

آغاز: بسمله، سپاس و ستایش مالک الملکی را سزد که بنظر شفقت و مرحمت سیاحان عالم خاک را به سیاحان افلاک آشنا و مربوط ساخت و اتصالات اجرام علویرا باعث امتزاجات اجسام سفلی کرد و قالب وجود

انجام:... مولای محقق عبدالعلی البرجندی سید محمّد لاهجی احمد بن محمّد ملقب باختیار

انجامه: کتبت هذا الکتاب التنبیهات المنجمان الذکر المأثوره من القدماء عالیشان تذکرة لمن... القلیل المحتاج الی الله الخالق محمّد صادق بن ابراهیم بن محمّد علی

ناجر مراغی الاصل من شهور سنه یکهزار و سیصد و ده هجری من الهجرة النبویة قاریان بر من مکن جرم عتاب * گر خطائی رفته باشد در کتاب * بخطایی رفته را تصحیح ده * از کرم والله اعلم بالصواب تمت فی یوم الخمیس سابع شهر رجب المرجب بعون الله وقوته

منابع: الذریعة 4: 452؛ نسخه ها 1: 276؛ مرعشی 15: 85؛ ملی 6: 164؛ مجلس 19: 103 و 405؛ سپهسالار: 3: 511؛ نشریه 7: 535؛ مشار 1: 1433

خط: نستعلیق ناخوانا؛ کاتب: محمّد صادق بن ابراهیم بن محمّد علی تاجر مراغی؛ تاریخ کتابت: رجب 1310ق. آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج عنابی، یک لایی، مجدول، ضربی، اندرون جلد: روکش کاغذی نخودی

193برگ، 18 سطر: 170 × 100؛ قطع: 223×175

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 11ق.

شماره رکورد: 815783

13820/1

علم حروف

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در علم حروف مشتمل بر سه باب و هفت کلام است بدین شرح اول باب کبیر مبنی بر بیست و نه حرف دوم باب صغیر مبنی بر بیست و دو باب، سوم باب متصل مبنی بر بیست و دو باب

آغاز: بسمله، ابتداء صدر کتاب خافیه جعفر امام جعفر صادق علیه السلام و او کتاب محقق مصدق منسوق است و ایشان از سفر آدم ع یافته اند و ابومنصور المظفر بن محمّد الفرج گردآورده بعون و توفیق خدای عز وجل فصل بباید دانست که حروف معجم...

انجام:... درجه منصوبة و مقبولة اسم اسم فی التکسیر قیاس لوح آدم علیه السلام بنقل ذالک الی اخره الناس و هی حربه لک یخرج فی عشره از متنه تمت

خط: نستعلیق و نسخ؛ آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و حروف به سرخی؛ یادداشت ها: گ 3 ر «جهان ای برادر نماند بکس * دل اندر جهان آفرین بند و بس * حرره تراب اقدام فقرا الفقیر الحقیر الجانی ابن اسکندر زین العابدین شیروانی در سعادت خانه اصدق اصدقایی حلقه اهل وفا میرزا علی خادم حضرت سید احمد بن حضرت امام موسی الکاظم علیهما السلام بتاریخ شهر ذی حجة الحرام سنه هزار و دویست و چهل و یک در محروسه شیراز... طراز اتفاق افتاد فیسنه 1241»؛ آسیب ها: برگ های 1 و 2 بدون نوشته. اندکی آب افتادگی، لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، قرمز، یک لایی

گ 3پ 24پ (155 برگ)، 14 سطر: 150×100؛ قطع: 202×155

موضوع: 1. جفر

شماره رکورد: 815784

13820/2

علم حروف

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در علم جفر که با استفاده از کتب اکابر این علم در یک مقدمه و چهار فصل نوشته شده است: فصل اول در بیان مداخل و مخارج حروف و کلمات، فصل دوم تصرف در جمیع اسماء از خیر و شر برای مقدمه و فصل سوم و چهارم عنوانی ذکر نشده است.

آغاز: بسمله، بدانکه این تالیف است در علم حروف که از کیفیت اکابر سلف استنباط رفته و مشتمل است بر مقدمه و چهار، فصل فصل اول در بیان مداخل و مخارج حروف و کلمات بدانکه مدخل عبارت است از

انجام: افتاده... ترکیب کردیم بدین صورت عقمط شد بعد از آن از استنطاق پنجاه یک عدد که یک لام یک الف و یکی زیاد کردیم...

آسیب ها: از انجام افتادگی دارد.

گ 25 - 35 پ (155 برگ)، 14 سطر: 150×100؛ قطع: 202×155

موضوع: 1. جفر

شماره رکورد: 815785

13820/3

علم حروف

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر مباحث ذیل مورد بحث قرار گرفته است: دعای هفت سیاره، منسوبات طوایف، عمل تکسیر، تکسیر از قول امام صادق علیه السلام، کسورات، موافق بر آمدن سطر زمام استاد هادی، اختیارات ساعات روز شب سیارات، دانستن موافقت و مخالفت و محبت و عدوات عناصر اربعه با یکدیگر، طالع حروف و اعراب ایشان و منسوبات کواکب و...

آغاز: افتاده... روز دوشنبه سازد و آب خورد ایشان پنج و یک بود والله اعلم بالصواب ایاک نعبد و ایاک نستعین در بیان دعای هفت سیاره اسرار دعوت هر کوکب بساعتش بر قدر تعداد صغیر با کبیر مطلوبش

انجام:... که حق سبحانه و تعالی شفاعت مقربان درگاه خود قبول کند و یمحوالله من یشاء و یثبت عنده ام الکتاب والله اعلم بالصواب

آرایه ها: سرفصل های، عناوین و حروف به سرخی، جداول با مرکب مشکی، اعداد و حروف داخل جداول به سرخی و مشکی؛ آسیب ها: آغاز و میان برگ های 50 و 51 افتادگی دارد، اندکی آب افتادگی و لک زدگی دیده می شود

گ 36 - 54 پ (155 برگ)، 14 سطر: 150×100؛ قطع: 202×155

موضوع: 1. جفر

شماره رکورد: 815786

13820/4

ابوسعید ابوالخیر، 357-440 ق

خواص رباعیات ابوسعید ابوالخیر/ رباعیات از ابوسعید ابوالخیر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: به عقیده مولف ابوسعید ابوالخیر در رباعیاتش استخراج اسماء اعظم کرده و هر یک از این ابیات را جهت مهمی و مدعایی خاص تربیت داده بنابراین با خواندن این رباعیات در شرایطی خاص می توان شاهد مطلب و مقصود را بدست آورد. گ 57- 58 پ دعای اعتصام فاتحه الکتاب منقول از حضرت علی علیه السلام نوشته شده است.

آغاز: بسمله، حمدله بدانکه این رباعیات حضرت سلطان سالکین و مرشد العارفین قطب الدین و شیخ الشیوخ شیخ ابوسعید ابوالخیر خراسانی قدس سره گوگرد احمر است و بسیار عزیز است و او صواب بسعادت...

انجام:.... مرغان هوا ز آشیان دگرند * منگر تو بدین [ازین] چشم پریشان [بدیشان] کایشان * فارغ از دوکون در جهان [مکان] دگرند بحق محمّد و اله الطاهرین تمت

منابع: ملی 2: 511 مرعشی 16: 193

خط: شکسته نستعلیق؛ و نسخ، گ 58 پ: دعایی جهت کسی که چیزی از وی دزدیده باشند.

گ 54 پ- 56 پ (155برگ)، 14 سطر: 150 × 100؛ قطع: 202×155

موضوع: 1. شعر فارسی-- مسائل متفرقه

شماره رکورد: 815787

13820/5

جداول جفری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: هشت جدول است در استفاده عملی از جفر جهت رسیدن به مقاصدی که در بالای جداول ذکر شده است.

آغاز: جهت نور قلب و کشف حقایق و عزت و جاه نزد سلاطین و فرمان برداری اعدا خلاص محبوس و آمدن مقاصد شرعیه

انجام:... جهت جهت آفات دولت و سعادت و ثبات قدم و تزلزل در کار اعدا و روا شدن حاجات و حصول مرادات...

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: جداول به سرخی؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، جداول صفحات 64-67 پ بدون نوشته، اندکی لک زدگی و آب افتادگی دارد.

گ 60- 63 پ (155 برگ)، 14 سطر: 135 × 80؛ قطع: 202×155

موضوع: 1. جفر

شماره رکورد: 815788

13820/6

اخلاطی، حسین

رموز الغرائب / حسین اخلاطی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در قواعد علم جفر و اعداد حروف که مولف به درخواست فرزندش در یک، مقدمه چند فصل و یک خاتمه بشرح ذیل تدوین کردهاست.. مقدمه در بیان معنی جفر و اصطلاحات، آن فصول در بیان اعمالی که بر حصول

مراد، است و خاتمه در بیان استخراجات احوال آینده و استکشاف رموز محفیه.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی کشف علینا رموز الغرایب بفیضه المعین و شرعنا طریق الشک بروح الیقین... اما بعد چنین گوید بنده خاکی حسین اخلاطی که مدت مدید و عهد بعید فرزند ارجمند طول الله عمره و رزقه من حلاوة التحقیق و نهایة التدقیق استدعای...

انجام:... و عارف را این قدر استبصار درین فن کافیست فلیطلبه الباقی بالریاضه و المجاهدت و المشاهدت الاوراق العارفین والاصول باصول المنقول من الانبیاء و الائمه الدین و اهل الیقین والاجتهاد ذلک فی هذه الکلام فی استکشفها و استرشفها و فعلیه من السلام و الحمد لله رب العالمین والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمّد و آله اجمعین طیبین الطاهرین

انجامه: تمت هذه الرسالة شریف علی ید عبد الضعیف محمّد حسین بن غلام علی غفر لهما فی الدارین

منابع: ملی 2: 204؛ مرعشی 5: 200

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمّد حسین بن غلام علی؛ آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و حروف به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: اندکی لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج قرمز، یک لایی

گ 68 - 79 (155برگ)، سطر 12-14: 110 × 165 - 185: قطع 202×155

موضوع: 1. جفر

شماره رکورد: 815789

13820/7

دوانی، محمّدبن اسعد، 830-908 ؟ ق

تحفه روحانی/ جلال الدین محمّد بن اسعد الصدیقی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این رساله در علم، حروف، احکام، خواص و اسرار آن ها با استناد به آیات قرآن چنانکه از حکما و اکابر اولیا رسیده، در یک مقدمه، چند فصل و یک خاتمه تدوین شده است. این اثر به نام غیاث الدین عنان شده نوشته شده به جمال الدین نصر الله تقدیم شده است. نام مولف به صورتهای مختلف ابن اسعد، ابن سعد سعدالدین اسعد کازرونی دوانی، صدیقی، آمده ولی شهرت وی همه جا به علامه دوانی است نسب او به ابوبکر خلیفه می رسد و از احفاد محمّدبن ابوبکر است علامه دوانی حکیمی کامل، متکلم، محقق، شاعر و منطقی بود که در تمام علوم متداول زمان خود خصوصا در عقلیات وارد و مرجع استفاده افاضل روم و خراسان و ترکستان بود وی در عهد سلطان ابوسعید تیموری مدتی قضاوت فارس را به عهده داشت وی در ابتدا شافعی مذهب بوده و عاقبت به شیعه گرویده است وفات او را به اختلاف بین سال های 902 و 928ق ذکر کرده اند که 907 یا 908ق به یقین نزدیک تر است. برخی از دیگر آثار مولف چنین است: اثبات الواجب الجدید، اثبات الواجب القدیم، اخلاق جلالی، استکاکات الحروف و طبایعها و اعدادها و ما یتعلق باعداد الحروف من المسائل الموسومة «ارثما طیقی»، افعال العباد، افعال الله تعالی، انموذج العلوم، الانوار الشافیة، التصوف و العرفان، تفسیر آیه (کلوا و اشربوا و لا تسرفوا)، تفسیر سوره اخلاص، تفسیر سوره جحد (قل یا أیها الکافرون)، تنویر المطالع جدید، التوحید، الجبر و الاختیار، حاشیه تحریر القواعد المنطقیة فی شرح الشمسیة، حاشیه أجد بر شرح تجرید قوشچی، حاشیه جدید بر شرح تجرید قوشچی، حاشیه قدیم بر شرح تجرید قوشچی، زوراء در، حکمت، شرح تهذیب المنطق، شرح العقائد العضدیة، شرح هیاکل النور شهاب الدین یحیی سهروردی، نور الهدایة

آغاز: افتاده: (گ 83ر)... مختلفه و اعتماد بران بر کیفیات متفاوته و صمت تکثیر یافت و دورد بر حضرت کاملی که کلام اکمل از اسماء سو ذاتی بر قلب... و بعدا چون صیت فضیلت و عدالت گستری پادشاه جهان پناه سلطان گردون انتباه وارث کیان

انجام: افتاده:.... الشین هم عداوت را شاید در وقت طلوع دلو سیزده درجه و سی دقیقه نود بار بر شیشه...

منابع: الذریعة 3: 437؛ دانشگاه 7: 2671 و 8: 543؛ ملک 2: 107 و 9: 237؛ مجلس 15: 339 - 341 و 23/2: 809؛ مرعشی 20: 57 اسرار حروف؛ نشریه 9: 219

خط: نستعلیق ناخوانا؛ آرایه ها: سرفصل ها و عناوین به سرخی؛ آسیب ها: از آغاز و انجام افتادگی دارد، برگ 80 دنباله برگ 85 پ است که جابه جا صحافی شده، برگ های 81 و 82 و 94 - 97 بدون نوشته است.

گ 80 و 83 - 93 پ (155 برگ)، 12 سطر: 175× 100؛ قطع 202×155

عنوان های دیگر: اسرار حروف

موضوع: 1. جفر

شماره رکورد: 815790

13820/8

علم اعداد

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر اعداد و چگونگی ترکیب آن ها و تاثیر آن ها و اوضاع و احوال مورد بحث قرار گرفته است.

آغاز: افتاده... از سوی دست چپ ابتدا باید کرد و باز پس می باید نوشت و در هر خانه که از علامت خالی باشد بحساب رقم بنهد تا

انجام: افتاده:.... اما طریق تعریف به جای آوردن و خطاب با رواح و ملائکه و اعوان بدین نوع باید کردن تا مراد حاصل شود ابتداء بابسم الله تعالی واقسمت لکم بحق محلکم و

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: سرفصل ها، حروف و اعداد به سرخی، خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ آسیب ها: از آغاز و انجام و مابین اوراق افتادگی دارد، برگ های 104 و 105، 113-119 و 129-132 بدون نوشته، اندکی لک زدگی و وصالی دارد.

گ 98- 138پ (155 برگ) سطر 175×12؛ قطع: 202×155

عنوان های دیگر: خواص اعداد

موضوع: 1. اعداد علوم غریبه

شماره رکورد: 815791

13820/9

نصیرالدین طوسی، محمّدبن محمّد، 597-672 ق.

سی فصل / محمّد بن محمّد نصیرالدین طوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 12110 (1/ 2110 ف) در فهرست همین کتابخانه. نسخه حاضر به علت افتادگی از آغاز، فاقد فصل های اول تا چهارم و هفتم تا اوایل دهم است.

آغاز: افتاده:.... و ماهرا مداری دیگر باشد که با مدار آفتاب در دو جانب در مقابل یکدیگر تقاطع کنند و آن دو تقاطع را عقدین

انجام:... و بر این قیاس و ما در این مختصر بدین قدر اختصار کردیم پس اگر کسی زیاده از این خواهد به کتب مطول این قلم رجوع کند...

انجامه: تحریرا فی شهر محرم الحرام سنه 1265

منابع: الذریعة 12: 291؛ ملی 12؛ مرعشی 1: 55؛ کشف الظنون 2: 1010؛ مشترک 1: 282؛ نسخه ها 1: 309؛ ملی 8: 275 و 12: 510

خط: نستعلیق ناخوانا؛ تاریخ کتابت: محرم 1265ق. آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و جداول و اشکال نجومی به سرخی، آسیب ها: از آغاز: افتادگی دارد برگ 144 که مربوط به فصل چهارم تا ششم این اثر می باشد جابه جا صحافی، شده لک زدگی زیاد و پاشیدگی مرکب و اندکی وصالی در نسخه دیده می شود.

گ 141 - 153 (155 برگ)، 19 سطر: 155 × 100؛ قطع: 202×155

عنوان های دیگر: سی فصل در معرفت تقویم؛ مختصر در معرفت تقویم؛ سی فصل در تقویم

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815792

13821

مفتی الملک، محمّدبن معین الدین

مفرح القلوب / تاج الدین محمّد بن معین الدین مفتی ملکی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی است مشتمل بر حکایات اخلاقی و عرفانی که مفتی الملک به درخواست شیخ بهاءالدین ندیم الله آن را از هندی به فارسی ترجمه کرده است. چهار داستان از زبان پرندگان که از زبان سانسکریت گرفته برای همایون پادشاه (937- 963 ق) ساخته شده است. داستان هایی از آن در کلیله و دمنه (پنجا تنترا) نیز دیده می شود. دست کم سه بار چاپ شده است. در دیباچه چاپ نولکشور 1330ق. آمده است: چون این کتاب لاجواب پیش ملک ملوک الشرق والغرب «نصیر الدین شاه» احسن الله مآله رسید... فرمود که این کتاب را فارسی کنند... در فارسی آورده بنام مفرح القلوب عرف گتیک دسنگ موسوم ساختم. این مجموعه داستان دست کم سه بار به زبان: اردو ترجمه شده است. نخستین بار از میربهادر علی منشی دانشکده فورت ولیم کلکته، 1217ق. است.

آغاز: افتاده: محمّد مصطفی صلی الله علیه و سلم بدان که این کتاب را به زبان هندی... نام گویند و در آن چهار حکایت آورده اند بدین تفصیل...

انجام:... و بعیش عشرت بعد از مدت به مقام دل آرام خود رسید صلح و صلاح انجامید خدای تعالی جمله مسلمانان را روزی گرداند بمنه و کمال کرمه

انجامه: تمت تمام شد نسخه مفرح القلوب بتاریخ سیوم ماه ذی قعده سنه 1195 هجری راقم این کتاب فقیر و حقیر علیخان ولد بولی خان برای مطالعه خود نوشته است یادگار این نسخه از عنایت حضرت استادی... ابوالحسن صاحب زاد الله تعالی الطافه و ضاعف اجره این عاصی را رسید حرز دل و جان خود ساختم... نوشته بماند بخط غریب * که نصر من الله فتح قریب آن خطای رفته را تفسیر کن زودتر والله اعلم بالصواب بنده کثیر العصیان علی خان سنه 1196 هجری

منابع: الذریعة 21: 361؛ مشترک 6: 978-977 مفرح: القلوب: گپتک دسنگ، دانشگاه 11 و 12: 83

خط: نستعلیق؛ کاتب: علیخان ولد بولی خان؛ تاریخ کتابت: ذیقعده 1195ق- 1196ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. گ 147 پ: چند بیت شعر؛ کاغذ: هندی؛ جلد: گالینگور با روکش کاغذی نقشدار در زمینه سبز سیر، عطف و گوشه ها مشکی، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی سیر 147 برگ، 12 سطر: 175 × 95؛ قطع: 225×135

موضوع: 1. داستان های اخلاقی؛ 2. داستان های عرفانی

شماره رکورد: 815793

13822

بیرجندی، عبدالعلی بن محمّد، - 934 ق.

شرح بیست باب/ عبدالعلی بن محمّد بیرجندی

زبان: فارسی

تاریخ تالیف: جمادی الاخر 889 ق.

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 9743 و 13700 (3700 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، فاتحه خطاب در هر باب و خاتمه مقال در همه حال سپاس و ستایش حکیمی سزد که درجات ارتفاع آفتاب عرت و کبریایش بعلاقه اسطرلاب عقول و مقیاس...

انجام: افتاده:... چنان که در اکثر اسطرلاب جنوبی است بعضی کواکب که مخصوص بیک اسطرلاب بود در آن اسطرلاب...

آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی، بالای عبارات متن و بعضی از کلمات و عبارات به سرخی خط کشیده شده جداول و اشکال هندسی به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. سرفصل ها به سرخی در حاشیه هم نوشته شده؛ یادداشت ها: گ 1ر: یادداشت تملک «کیف اقول هذا ملکی و انا العبد سید احمد» و در ذیل آن مهر چهارگوش متوسط با سجع ناخوانا، «قد استکتبه لنفسی و أنا العبد الخاطی الراجی علی عفو ربه الغنی ابن محمّد حسین الحسینی محمّد» با مهر بیضی در ذیل یادداشت با سجع «الواثق ربه الغنی عبده محمّد الحسینی»؛ آسیب ها: چند برگ از انجام افتادگی دارد، برگ 2 بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، عنابی، مقوایی، اندرون جلد: ساغری تریاکی تیره 162 برگ، 16 و 17 سطر: 130×65؛ قطع: 185×120

عنوان های دیگر: شرح برجندی بر بیست باب؛ بیست باب در معرفت تقویم؛ شرح بیست باب در معرفت تقویم؛ بیست باب در معرفت اسطرلاب؛ بیست باب بیرجندی

موضوع: 1. نصیرالدین طوسی، محمّد بن محمّد، 597-672 ق. بیست باب-- نقد و تفسیر؛ 2. اسطرلاب-- قرن 10 ق؛ 3. نجوم اسلامی-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815794

13823

دهلوی، محمّد بن لاد، قرن 9 ق.

موید الفضلا/ محمّد بن لاد دهلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: واژه نامه ای حاوی لغات فارسی و عربی، رومی سمرقندی ماوراءالنهر، هندی، ترکی و مستعمل در فارسی، که به ترتیب حروف الفبایی آغاز لغات در چند کتاب و هر کتاب نیز براساس حروف آخر لغات در چند باب، و هر باب نیز به سه یا دو فصل در صورتی که لغتی به یکی از زبان های سه گانه در این کتاب نباشد تنظیم شده است: فصل اول در لغات عربی مستعمل در فارسی، دوم در لغات فارسی و پهلوی و امثال آن، و سوم در لغات ترکی و در پایان نیز تتمه ای در بیان، اعداد، حساب و بعضی از قواعد زبان فارسی آمده است چنان که در دیباچه برگ 1 پ- 2 پ آمده است: «... کتاب مشتمل است از لغات عربی علی قدر ما یحتاج من الصراح و التاج و از لغات فارس و روم و سمرقند و ماوراءالنهر و هند و ترک و جز آن آن چه از لسان الشعراء و آداب الفضلا و دستور الافاضل و زفانگویا و موائد الفواید و شرح مخزن اسرار و طب حقایق الاشیاء مذکورست و آن چه در شرفنامه و قنیه الطالبین و در فرهنگ علمی و علی نیک پی و فخر قواس و دیگر فرهنگ نام ها و نسخه های متعارف و متداول مسطور است و از مصطلحات شاعران و حکیمان و منجمان و رمالان و طبیبان و فقیهان و مغنیان و میخواران و سالکان آن چه میان ایشان معروف و مشهور است و آن چه از استادان و اهل لسان مسموع و منقول است و آن چه از ینبوع فکر استنباط نموده و استخراج کرده شاید که این را شامل نامند و ازین که فضلا را بینایی در علم و فضل ازین کتاب حاصل می شود باید که این را عین الافاضل خوانند لیکن هر چه این کتاب موید فضلاست درحل مشکلات و فتح مغلقات و مقوی شعرا است در سخندانی و فهم معانی اولی اینست که این را موید الفضلا نام دارند و باعث بر تالیف این کتاب آن شد که شرفنامه اگرچه فرهنگ متاخر و جامع است و شرف دارد از فرهنگ نام های دیگر با آن بهم برای تتبع لغة حاجت بفتح دیگر می افتد خصوصا باقنیه الطالبین که جامع استاد عالم این باب ماضیه این خطابست و آن در لغت موازی شرفنامه خواهد بود بلک زیادت بالتزام آن چه در شرفنامه آمده است در این ترک افتادم مگر بمعنی دیگر بنا بر آن مولف

بتائید موید العباد بتالیف این نسخه بنیاد نهاد که مجموعه جامع جمیع نسخه است و ناسخ همه نسخ و اسامی آن نسخ در حیز لغات مسطور است مگر آن چه معروف و مشهورست معلم بدین آداب ص صراحت تاجش شرفنامهق قنیه الطالبین مف مواید الفواید شم شرح مخزن ل لسان الشعرا ادادات الفضلا دس دستور الافاضل ز زفانگویا طب حقایق الاشیاء وجز أن علی علمی عن علی نیک پی فخ فخر قواس بجای فی الصراح فص و بجای کذا الصراح کص و علیهذا فقس و این نسخه کافی و شافیست برای خواندن و سبق گفتن شاهنامه فردوسی طوسی و خمسه نظامی و سته ثنائی و دواوین خاقانی و انوری و ظهیر و عبهری و حافظ و سلمان و سعدی و خسرو و جز آن و این نسخه بترتیب حروف تهجی مرتب آمد تا جوینده زود یابد حرف اول را کتاب ساختم و حرف آخر را باب و در هر بابی سه فصل پرداختم مگر در بابی که هر سه لغت نیافتیم یکم در لغت عربی که در فارسی مستعمل است و دوم در لغات فارسی و پهلوی و مانند آن و سیوم در لغات ترکی ملتمس آن که اگر بسهو و یا نسیان عربی یا ترکی در فصل فارسی یا برعکس آن یابند باید که بعد تحقیق باصلاح قلم رانند و همچنین در ترتیب میانه اگر فرو و یا بالا افتاده باشد بجای آن آرند و تتمه الکتاب در بیان اعداد و حساب و قواعد و بعضی تصرفات فرس بدان ملحق کردم که درین فواید بسیار است...» تاریخ انجام: به قولی 925 ق و به قولی برابر نام کتاب موید الفضلا 1021ق. است در برگ های 368 -377 پ تعداد زیادی لغت عربی بدون ترتیب خاصی همراه با معنی فارسی، آن به نسخه ضمیمه شده است.

آغاز: محامد متوافره و مدایح متکاثره مر دادار دانا و تنگری توانا را که بتالیف چندی حروف معدوده و چندین لغات نامحصوره و کلمات غیر محدوده پرداخت...

انجام:... در عربی با فارسی و جیم فارسی و زاء فارسی نمی آید در ترکی هم می آید مگر یا فارسی و کاف فارسی و زاء فارسی والله اعلم باصواب

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی التاریخ چهاردهم شهر جمادی الاول سنه 1019 بخط شمس الدین ابن نعمت الله لاهوری

منابع: الذریعة 23 285 دانشگاه 12: 2775؛ نشریه 3: 247 و 7: 584 و 9: 21؛ نسخه ها 3: 1958؛ دایرة المعارف 1: 251- 253؛ مجلس (شماره 2) 1: 245 و 3: 109؛ آصفیه 2: 1462

خط: نستعلیق؛ کاتب: شمس الدین بن نعمت الله لاهوری، تاریخ کتابت: جمادی الاول 1019ق. آرایه ها: سرفصل ها و لغات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده

است. مهرها: گ 1 و 367: دو مهر هشت گوش با سجع «میر حفیظ الدین 1297[1297]»؛ کاغذ: فرنگی نخودی تیره؛ جلد: تیماج عنابی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول، ضربی، عطف و سجاف تیماج تریاکی، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

377 برگ، 21 سطر: 185×95؛ قطع: 255×162

موضوع: 1. زبان عربی -- واژه نامه ها -- فارسی؛ .2. فارسی -- واژه نامه ها؛ 3. زبان ترکی -- واژه نامه ها -- فارسی

شماره رکورد: 815795

13824/1

انصاری، عبدالله بن محمّد، 396-481 ق.

مناجات نامه/ خواجه عبدالله انصاری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13644 (3644 ف) در فهرست همین کتابخانه. مناجات های عارفانه خواجه عبدالله انصاری به نثر مسجع

آغاز: بسمله، بسمک القدوس قدسی منی الهی این چه فضلست که با دوستان خود کرده هر که ترا یافت انسان را شناخت و هر که انسان را شناخت ترا یافت الهی اگر کار بدعا فرمانست

انجام: افتاده:... زیرا که حق داند که بنده بچه محتاج است قصه دوستی دانی چرا درازست از آن که...

منابع: الذریعة، 2: 421، 22: 240؛ ملی 2: 387؛ مرعشی 2: 128 و 14: 360 و 29: 296؛ دانشگاه 16: 71

خط: نستعلیق؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، آثار آب افتادگی، لک زدگی، موریانه خوردگی و وصالی در نسخه دیده می شود: کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج مشکی، مقوایی، ضربی، مجدول، بوته های ریسه ای در حاشیه به زر، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی تیره

1 پ- 3 پ (64 برگ)، 9 سطر: 130 × 260؛ قطع: 285×175

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 5 ق؛ 2. نثر فارسی -- قرن 5 ق؛ 2. عرفان در ادبیات

شماره رکورد: 815796

13824/2

سعدی، مصلح بن عبدالله، 691 ؟ ق

گلستان / مصلح بن عبدالله سعدی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13721 (3721/3 ف) در فهرست همین کتابخانه. نسخه حاضر به علت افتادگی از انجام: تا اواسط حکایت بیستم از باب دوم را در بردارد.

آغاز: بسمله، منت مر خدای را عز و جل که طاعتش موجب قربت اسیت و بشکر اندرش مزید نعمت هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است و چون بر می آید مفرح ذات پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب...

انجام: افتاده:... موذن بانگ بی هنگام برداشت * نمی داند که چند از شب گذاشته است...

منابع: الذریعة 18: 220؛ کشف الظنون: 2: 1504؛ مرعشی 3: 7؛ نسخه ها 5: 3602؛ مشترک 7: 255؛ ملی 3: 208؛ مشار فارسی 4: 4283

خط: نستعلیق؛ درشت؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، جای عناوین بدون نوشته، آثار آب افتادگی، لک زدگی، موریانه خوردگی و وصالی در نسخه دیده می شود.

گ 4 پ- 64 پ (64 برگ)، 9 سطر: 260×130؛ قطع: 285×175

موضوع: 1 نثر فارسی -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815797

13825

بیهقی، محمّد بن حسین، 385-470 ق.

تاریخ بیهقی / ابوالفضل البیهقی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این اثر به تاریخ مسعودی نیز معروف است، در واقع قسمت به جامانده از تاریخ مفصلی است که بیهقی در مورد خاندان سبکتکین نوشته است. این قسمت

که شامل احوال سلطان مسعود از آغاز: سلطنت وی تا فرار او به هندوستان می باشد بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ سنگی رسیده است.

آغاز: بسمله، جمع کننده این کتاب ابوالفضل البیهقی قدس الله سره چنین گوید که چون سلطان ماضی محمود غازی غزنوی رضی الله عنه در غزنین تاج و تخت را بدرود نمود از این سرای فانی بسرای جاویدانی شتافت امیر مسعود پسر بزرگ و ولیعهد وی در اصفهان...

انجام:... که همه نوادر است و عجایب این باب خوارزم بپایان آمد و در این بسیار فواید است از هر جنس و اگر گویم علیحده کتابی است و خردمندان را در این باب عبرت بسیار است و چون از این فارغ شدیم بابی دیگر پیشگیریم تا آن چه وعده کرده ایم تمام کنیم انشاء لله تعالی و السلام خیر ختام

انجامه: بتاریخ شهر ربیع الاول سنه 1272 در دارالسلطنه اصفهان هنگام حکمرانی و صاحب اختیاری سرکار اشرف والا حشمة الدوله حمزه میرزا استکتاب شد تحریر شد [مهر بیضی با سجع محو شده]

منابع: ملی 3: 139؛ مرعشی 19: 371؛ مشار فارسی 1: 1049

خط: نستعلیق؛ خفی؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول 1272 ق. محل کتابت: اصفهان؛ امتیاز: نفیس بودن، آرایه ها: دارای یک سر لوح و کتیبه با نقش گل و بوته به زر مشکی و لاجورد و شنگرف، مجدول به زر و مشکی و لاجورد و شنگرف، کمنداندازی با مشکی، سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از عبارات و کلمات به سرخی؛ کاغذ: فرنگی نخودی (آهار مهره)؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، مقوایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی 206 برگ، 21 سطر: 195×100؛ قطع: 275×170

عنوان های دیگر: تاریخ مسعودی

موضوع: 1. ایران -- تاریخ -- غزنویان؛ 2. نثر فارسی -- قرن 5 ق

شماره رکورد: 815798

13826

میرخواند، محمّد بن خاوندشاه، 837 - 903 ق.

روضه الصفا (جلد اول)/ محمّد بن خداوند شاه بن محمود

زبان: فارسی

معرفی کتاب: تاریخ عمومی مفصلی در یک مقدمه و هفت جلد (قسم) و خاتمه است که میرخواند موفق به نگارش جلد هفتم و خاتمه نشد و نوه اش دختری اش غیاث الدین بن همام الدین حسینی «خواندمیر» آن را به اتمام رساند. عناوین مطالب کتاب به تفصیل بدین ترتیب است: جلد اول از آفرینش جهان تا یزدجرد مشتمل بر دو بخش: بخش اول از ظهور خلقت تا شلوم بن داود، بخش دوم از سلیمان بن داود تا افول ساسانیان؛ جلد دوم: حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و چهار خلیفه نخستین مشتمل بر دو بخش: بخش اول در شرح حال پیامبر (صلی الله علیه و آله) تا سال هفتم هجرت، بخش دوم در وقایع سال هشتم تا سال چهلم هجرت؛ جلد سوم: شرح حال دوازده امام و خلفای خاندان اموی و عباسی؛ جلد چهارم: دودمان های شهریاران هم عصر خاندان عباسی مشتمل بر دو بخش: بخش اول از طاهریان تا سلجوقیان، بخش دوم از خوارزمشاهیان تا آل کرت؛ جلد پنجم: مغول، چوپانیان، ایلکانیان، سربداران؛ جلد ششم: تیمور و بازماندگان او تا مرگ سلطان ابوسعید به سال 873 ق مشتمل بر دو بخش: بخش اول امیر تیمور گورکان، بخش دوم در جانشینان امیر تیمور؛ جلد هفتم: سلطان حسین بایقرا و فرزندان او تا سال 929 ق؛ خاتمه در بیان حکایات متفرقه و حالات مختصه ربع مسکون و شمه ای از غرائب آثار. این کتاب به سال 1261ق در بمبئی و 1270ق در تهران به چاپ رسیده است. از جلد هشتم به بعد با ملحقات (آغاز حکومت صفویه تا سال 1270 ق) توسط «رضا قلی خان هدایت» تحت عنوان تاریخ روضه الصفای ناصری نوشته شده است.

آغاز: بسمله، زیب فهرست نسخه [مفاخر] انبیاء عالی مکان و زینت دیباچه مجموعه ماثر سلاطین گردون توان شکر منعمی است که مبدعات عالم نبات بر خوان احسان او نواله ایست و رشحات سرچشمه حیات از بحر امتنانش...

انجام: ... دعا را ز همه خلق جهان آمین باد رجا واثق وثوق صادق که مستعدان.... علیا با مضمون کلمه الانسان مرکب من السهو والنسیان را ملاحظه فرموده اگر درین اوراق بر خطا و ذلل این بنده دعا گوی دیرینه مطلع گردند در اصلاح آن کوشیده و خط کان لم یکن بر آن کشیده ذیل عفو و امن تجاوز بر آن پوشند بعد ازین در قسم دوم از کتاب و ایراد بندی از حکایات رسول و آل و اصحاب شروع خواهد شد

انجامه: قد تم من فرغ المجلد الاول المشهور بروضة الصفا بتاریخ بیست و یکم شهر جمادی الثانی سنه نهصد و نود و سه بحمد الله و حسن توفیقه آمین یا رب العالمین 993

منابع: الذریعة 11: 296 و 297؛ کشف الظنون: 1: 926؛ ریحانة الادب 6: 54 و 55؛ مشترک پاکستان 10: 98؛ نسخه ها 6: 4153؛ فهرستواره منزوی 1: 619؛ مشار فارسی ص 859؛ مرعشی 7: 22؛ دانشگاه: 16: 717؛ مجلس 51: 110

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: جمادی الثانی 993 ق. آرایه ها: دو صفحه اول دارای جدول و ترنج و سرترنج و لچک با نقش گل و بوته مذهب مرصع، حواشی جداول نیز دارای نقش گل و بوته مذهب مرصع، آغاز متن در ترنج داخل جدول در زمینه لاجوردی با سفیداب نوشته شده جداول متن به زر و مشکی و نیلی و شنگرف و نارنجی و سبز، عناوین و سرفصل ها و نشان ابیات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 1ر: یادداشت تملک «... محمّد معصوم سنه سبع عشرین و الف...» و یادداشت محو شده به تاریخ 1316؛ گ 237 پ: یادداشت تملک در خوانسار سنه 1267 و مهر بیضی با سجع محو شده «... عبده جلال؟ الدین»، نیز تملک «.... الموسوی الحسینی»، یادداشت ولادت به تاریخ 1274 و 1325 گ 238: یک بیت شعر خوشنویسی علیقلی قاجار به تاریخ 1309 و مطالب متفرقه دیگر؛ آسیب ها: گ 165 نونویس است. جلد فرسوده و رنگ و رورفته، برگ اول پارگی داشته و از نسخه جدا شده است. آثار آب افتادگی، لک زدگی، و وصالی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: ساغری سیاه، مقوایی، مجدول، میان جداول بوته های، ریسه ای، ضربی، اندرون جلد: تیماج اناری، دارای ترنج و سرترنج و لچک با نقش گل و بوته مذهب

238 برگ، 21 سطر: 210 × 115؛ قطع: 220 × 340

عنوان های دیگر: تاریخ روضة الصفا فی سیرة الانبیاء و الملوک و الخلفاء

موضوع: 1. ایران -- تاریخ -- پیش از اسلام؛ 2. نثر فارسی -- قرن 9 ق.

شماره رکورد: 815799

13827/1

رساله در تسخیر روحانیت سوره توحید

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر کیفیت تسخیر روحانیت سوره توحید بطور کامل بیان شده است.

آغاز: بسمله باب در تسخیر روحانیت قل هو الله احد روز پنجشنبه اول هرگاه که باشد وقت طلوع صبح عسل کند و....

انجام:... واجب یا عزرائیل بحق یا رحمن یا رحیم

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ آسیب ها: با توجه به راده، برخی اوراق افتادگی دارد. قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت ها اندکی از هم باز است؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نخودی، عطف پارچه نخودی، اندرون جلد لت رو تیماج گل بهی، لت پشت روکش کاغذی نخودی

گ 2پ- 4 (116 برگ)، 10 سطر: 120×70؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. علوم غریبه اسلامی

شماره رکورد: 815800

13827/2

منظومه در کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دو منظومه است در بیان بعضی از اعمال کیمیا یکی در قالب مثنوی در هجده بیت و دیگری در قالب قصیده در بیست و یک بیت

آغاز: گفت زیبق با فلزات دگر * کای ز در عشق جمله بی خبر * هر که گرد کشته عشق بتان * همچو من باید حیات جاودان...

انجام:... چون باخر رسید این هر دو * رنج توبه شود چه میم و چه نان * چند ریزم ... آب حیات * همچو تخم کرفس...

خط: شکسته نستعلیق؛ ناخوانا؛ آسیب ها: برگ های 6-10 بدون نوشته است.

گ 5 -5 پ (116 برگ)، سطر 13: 125×80؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815801

13827/3

منظومه در کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: هشت قطعه شعر در بیان بعضی از اعمال کیمیا و سه قطعه معما در همین زمینه است.

آغاز:، بسمله، کان و حیوان کیمیای اعظم است * عارف این سر درین عالم کمست * علم باید اولا آن گه عمل * گر تو را در سر هوای این دم است...

انجام: افتاده.... گرچه شب اندر چراغم نیست یاغ * افتاده همچو شمس الحق تو دیدی و اصلی * بازگون ها درین فرخنده چاغ

خط: نستعلیق؛ یادداشت ها: گ14 پ- 20 پ: مطالبی در عمل کهربا، اجزای مرکب به جهت نوشتن بر عقیق، چند ضماد و طریق ساختن برخی داروها نوشته شده است. آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، برگ های 18 و 19 بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نخودی، عطف پارچه نخودی، اندرون جلد: لت رو تیماج گل بهی، لت پشت روکش کاغذی نخودی

گ 10 پ - 14ر (116 برگ)، 10 سطر: 120×70؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815802

13827/4

اخلاطی، حسین

منتخب رساله کیمیا/ سید حسین اخلاطی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله حاضر منتخبی از رساله حسین اخلاطی در کیمیا است. بنگرید به شماره بازیابی 13595 (3595/1 ف) در فهرست همین کتابخانه. مولف دو رساله دیگر نیز با عناوین کفایة الصنعة یا خلاصة الصنعة (نسخه ها 1: 626) و برهنه (نسخه ها 1: 618) به فارسی دارد.

آغاز: من رساله سید حسینی اخلاطی در چکانیدن عسل بستاند عسل چند کلمه خواند و بچکاند اما باید که در ابتدا عسل را حل کند چنان که...

انجام: افتاده... باید دانست که آتش محم آتش قشر برنج است با انگشت قشر بلوط...

خط: شکسته نستعلیق؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ یادداشت ها: گ 24 پ- 25 ر: حرز من کل المخوف، دعای درمانی

گ 21ر- 24 ر (116 برگ)، 13 سطر: 115×65؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815803

13827/5

تصعید العروس

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری به عربی در بیان یکی از اعمال کیمیا تحت عنوان تصعید العروس است. تصعید در علم کیمیا آن است که اجزا را در ظرفی کرده و ظرف دیگر دمر روی آن قرار دهند و درب هر دو را با خمیر یک پارچه بند کرده و ظرف را روی آتش گذارند تا جوهر اجزا پریده به ضرف بالایی بچسبد و مقصود از عروس نیز گوگرد است.

آغاز: خذ من الماء الرس الذی قطرت الحجر و العلقه سبع مرات فی کل مره حددت القلعی و النوره حتی یصیر کالیسف فی حدته ثم خذ من العروس فاسحق الماء...

انجام:... و ان اردت تصلیب القلعی فینعکس ذلک و یفهم کلها من کان من ابناء الحکمة الحمد لله رب العالمین... سفید می نماید.

خط: نستعلیق ناخوانا

گ 25 پ - 27 (116 برگ)، 13 سطر: 130 70؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815804

1387/6

رساله در کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در مبحث حجر مکرم (حجر الفلاسفه) از کیمیاگری است.

آغاز: افتاده:.... در ذکر حجر از آن چه ذکر کرده است فلاسفه به رمز حذر کن ای عزیز مالیدن و مس کردن پناه می گیرم بالله تعالی ازین سر عظیم و کشف او اما حجر مکرم این حجر مثلث الکیان مربع الکیفیة باشد...

انجام:... نگهدار... پس نگه دار این تحفه درا و بدان ای فرزند و اگر عقد... درو نباشد روح و نفس عمل باطلست و مفید فایده نیست.

خط: شکسته نستعلیق ناخوانا: آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ آسیب ها: از آغاز و بین برگ های 27 و 28 و 29 افتادگی دارد.

گ 27پ - 32 (116 برگ)، 16 سطر: 115×85؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815805

13827/7

رساله کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در مبحث اوزان اکسیر در کیمیاگری است.

آغاز: من اوزان درم عبارتست از چهل و شش جو میانه و هر رطل نود و یک مثقال است...

انجام:... ای حکیم و پرسیده شد که دو رطل یک منست طریق تیزاب حل و همه اجسام را حل کند بدین نوع بچکاند زاغ سفید... تمام است

خط: نستعلیق ناخوانا؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد.

گ 32 پ- 33 (16 برگ)، 14 سطر: 120×65؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815806

13827/8

ترجمه سر الاسرار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: سر الأسرار از کتاب های محمّد بن زکریای رازی در زمینه کیمیاست رازی این کتاب و کتاب «الأسرار» را برای یکی از شاگردانش «محمّد بن یونس بخاری» به رشته تحریر درآورد. الأسرار و سر الأسرار هرچند که دو کتاب منفصل هستند. اما در حقیقت مکمل هم بوده و رازی در لابه لای صفحات کتاب «سر الأسرار» بارها به مندرجات کتاب الأسرار اشاره می کند. رازی کتاب سرالاسرار را پس از کتاب الأسرار به رشته تحریر درآورده و در کتاب سرالاسرار به وفور با جمله «فی کتابنا الاول» به الأسرار ارجاع می دهد. رازی در کتاب الاسرار به شناخت داروها و ابزار آن ها اشاره کرده است که به باور دانشمندان با اصول امروزی علم شیمی مطابقت دارد. اما در کتاب سرالاسرار بیشتر مطالبی پیرامون کیمیا یا اکسیر و ساختن زر و سیم از این راه را مورد بحث قرار داده است در الذریعه آمده که در سه باب است: 1. معرفه العقاقیر، 2. معرفه الالات، 3. معرفه التدابیر؛ ولی نسخه حاضر چنین بخش بندیی ندارد، جز آن که در دیباچه آمده است: این سه معرفت را گزارش می کنم معرفت، عقاقیر، معرفت آلات، معرفت تدابیر با عنوان های، باب، فصل، کتاب. سر الاسرار شامل باب های منفصلی است که رازی در هر باب مطالبی را درباره یکی از اصول عملی کیمیا مطرح کرده است. البته باب ها ترتیب و نظم خاصی ندارند و رازی بنا به اولویت مطالب را تقدم و تأخر داده است. نسخه حاضر ترجمه تحت اللفظی کتاب سرالاسرار رازی به فارسیاست. به نظر می رسد نسخه ناتمام و یا دارای افتادگی هایی است گ 71 پ- 73ر: بابت مهر آنی از نسخه معتبر نوشته شد.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی تفرد بالبقاء و بالبهاء رب الارباب و مسبب الاسباب...

انجام:... بدان آن چه صفت کردم ترا و عمل کن بدان تا راه یابی انشاء الله تعالی

تمام شد ترجمه دفتر سر الاسرار در دارالعلم شیراز بتاریخ روز شنبه سیم ماه رجب المرجب سنه 1204 صاحبه کاتبه

منابع: مجلس: 6: 125، مرعشی 11: 253 و 20: 134 و 21: 263، کتاب الاسرار و سرالاسرار لابی بکر محمّد بن زکریا بن یحیی الرازی با تجارب شهریاری / شهریار بهمنیار پارسی؛ بکوشش محمّد تقی دانش پژوه، [تهران]: کمیسیون ملی یونسکو در ایران، 1343؛ سر الاسرار / تالیف محمّد بن زکریای رازی؛ به اهتمام احسان، مقدس، تهران: نیلو برگ، 1394.

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ تاریخ کتابت: رجب 1240ق. محل کتابت: شیراز؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نخودی، عطف پارچه، نخودی اندرون جلد: لت رو تیماج گل بهی، لت پشت روکش کاغذی نخودی

گ 36 ر 71 پ (116 برگ)، 15 سطر: 120×70؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815807

13827/9

منظومه در کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر بعضی از اعمال کیمیا در قالب قصیده، مثنوی و قطعه بیان شده است. گ 79 پ- 80 ر: مطلبی در باب تشمیع در علم کیمیا.

آغاز: افتاده: ..... جهد زمفتاح کن تا مگر آری بچنگ * جز که به مفتاح نیست علم لدن را مدار * چون بتو مفتاح ملک سر صناعت سپرد... ببند آن باب و بآتش گشا * جز این نیست این صنعت کیمیا * جز این هر که داند یقین گفتمت * اگر جابر است اوفتد در خطا...

انجام: ... سرخیس هیچ گونه ننماید * بر محک باشد او تمام عیار

خط: نستعلیق ناخوانا

گ 74- 80 (116 برگ)، 13 سطر: 120×60 قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815578

13827/10

میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ، - 1050 ق.

رساله در کیمیا/ میرابوالقاسم فندرسکی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله کوتاهی در کیمیاگری در علم کیمیا درباره حجر، زیبق و کبریت که با زبان رمز و اشاره بیان شده است. چند رساله مختصر در علم کیمیا با عنوان های مختلف به میرفندرسکی نسبت داده شده است. به نظر می رسد رساله حاضر بخش هایی از رساله حقایق الصنایع (ملی ش 15822 (5822/1 ف) وی باشد.

آغاز: نسخه حجر کریم از مرحوم میر ابوالقاسم فندرسکی بسمله، حمدله اما بعد بدان که کبریت آتشی است بسته و زیبق آبی است بسته و مقصد مزاج این هر دو است تا با هم آمیخته گردد و غذا گردند پس تا هر دو گشوده نشود امتزاج میانه ایشان محال باشد...

انجام:... پس از تشمیع پس از تشمیع است یعنی خشک را تر کردن و تر را خشک کردن است... قنطار بلکه بیشتر افتد و شمس و قمر آید از اراده کردگار... تمت و خاتمت

منابع: الذریعه 18: 196؛ ملی 6: 581 ارکان اربعه صناعت؛ مرعشی 19: 318؛ مجلس 36: 29-31 رساله در کیمیا = زیبق و 9: 230 رساله در زیبق و کبریت؛ نسخه ها 1: 612 ارکان اربعه در صناعت و 1: 629 کیمیا، دایرة المعارف بزرگ اسلامی 6: 169 حقایق الصنایع مرعشی 19: 318 کیمیا و 2: 203 تخمیریه، دانشگاه دفتر 5: 157 کیمیا، نشریه دفتر 2: 81 رساله در کیمیا، ملک 9: 421 کیمیا

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ یادداشت ها گ: 81 ر: منظومه ای هفت بیتی به جهت سکنی گردن در بلدی چون خواهد نیک و بد را مشخص کند با آغاز: بکشکول بهائی است مسطور * برای مسکنهر شهر مشهور.....

گ 81 پ- 85 پ (116 برگ)، 14 سطر: 120×75؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815808

13827/11

سید ابراهیم شعشع

رسالة فی الکیمیا/ السید ابراهیم الشعشع

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله مختصری در کیمیا گری به عربی در مبحث حجر مکرم است.

آغاز: بسمله، و الذی ظهر لنا بالتجربه و العیان هو ان یؤخذ الحجر المبارک فیحل ماء رایقا ثم یقطر بالحجاب...

انجام:... فالاول یسمی و التکلیس والتهییه و الثانی یسمی التکلیس والتهییه والثانی یسمی التحلیل و التمشیه...

خط: نستعلیق ناخوانا

گ 85 پ - 86 پ (116 برگ)، 14 سطر: 120×75؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815573

13827/12

رساله در کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای کوتاه و مختصر در کیمیاگری درباره مباحث: ضابطه کلی در اوزان ادویه، تفصیل حجر اعلی و اسفل، بیان تدابیر ارض، ترکیب درجه قمر، اکسیر بیاض، اقسام اربعه از روح مطهر است.

آغاز: بسمله، ضابطه کلیه در اوزان ادویه لاقسم لاقسم راز قاسمی بستان...

انجام: و اگر چشمی سیل یا بیاض داشته باشد میلی از آن بکشد البته روشن شود و الله الموفق و المعین

خط: نستعلیق ناخوانا؛ آرایه ها: عناوین به سرخی

گ 86 پ - 91 پ، 15 سطر: 125 × 80؛ قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815809

13827/13

رساله در کیمیا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر مبحث مبادی زرچین از کیمیاگری مورد بحث قرار گرفته است.

آغاز: بسمله، هذا مبادی زر چنین من یتدبر فیها و فی اعمالها یمکن ینتقل الی ما هو اکمل منها فتامل فیها فانها مبادی بقول الله تعالی بدانکه تفصیل اسامی رنگ است بدانکه آن چه اصل زر چین است اگر نباشد ساقط خواهد شد

انجام:... خاتمت الخاتمه وزن در اشیاء مناسب طبیعت است و این میزان بعقل نه به سنگ و مثقال و مدت رسیدن بانتها بر کار است چنان چه بآن رسیده یا نشان داده الحمد لله اولا و اخرا و طاهر و باطن

خط: نستعلیق؛ ناخوانا: آرایه ها: سرفصل ها به سرخی

گ 92 - 93 پ (116 برگ)، سطر: 13 و 18: 120×65 قطع: 155×105

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815810

13827/14

حاکم بامرالله، منصور بن نزار، خلیفه فاطمی، 375-411ق.

تحفه ملک شاهیه/ ابوعلی منصور الحاکم بالله؛ مترجم: محمّد بن محمّد الحاکم

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 12579 (2/2579ف) و 13595 (3595/8ف) در فهرست همین کتابخانه حسن بن وقوف تحفه شاهیه را به ترکی ترجمه کرده است. ملی 10: 465-463). گ 111: ملب کوتاهی در کیمیا با آغاز: بگیر سه من نمک و هر بار یک چار یک آن را بچکان و هر مرتبه آن را دو حصه کن و نصفی... و انجام: تشنه ماند و هلاک شود و سوخته گردد تمت و خاتمت

آغاز: بسمله، الحمد لله الحق المبین والسلام علی عباده المصطفین خصوصا علی محمّد و اله اجمعین اما بعد چنین گوید محمّد بن محمّد الحاکم بالله که چون فرمان ملک مؤید... بدین بنده کمترین رسیده در ترجمه کردن رساله... مقبول در علم اکسیر که رساله را تعویذ حاکم بالله گویند...

انجام:... انشاء الله از دریای حکمت های لایتناهی الهی بهره مند خواهی بود... بوصیت من عمل نمائی والسلام علی من اتبع الهدی واضح تر از این نسخه ندیدم که از حکما بیان کرده باشد و بر تو واضح کردم تا تو را این علم عظیم مکشوف شود و هو الرزاق للعباد تمت و خاتمت

منابع: الذریعة 3: 445 التحفة الشاهیة؛ ملی 6: 101

خط: نستعلیق ناخوانا؛ آرایه ها: عناوین به سرخی؛ یادداشت ها: گ 112: مجربات طبی در جهت قوه باه، مطلبی به قول حکیمان صاحب خرد که در حمل شش چیز مانع بود

گ 93 پ - 111 (116 برگ)، 17 - 19 سطر: 120×65؛ قطع: 155×105

عنوان های دیگر: ترجمه تعویذ الحاکم؛ تعویذ الحاکم (فارسی)

موضوع: 1. کیمیا و کیمیاگری

شماره رکورد: 815811

13828

صابر شیرازی محمّد مهدی، - 1280؟ ق، گردآورنده

جنگ اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: گزیده ای از اشعار سعدی، شیرازی وصال شیرازی (1197-1262ق)، فتحعلی خوشنویس شیرازی متخلص به حجاب (م 1269ق)، میرزا محرم یزدی (م 1277 ق) و محمّد مهدی صابر شیرازی (م 1280؟ق)

آغاز: پاره از غزلیات شیخ سعدی شیرازی علیه الرحمه و منتخب اشعار مرحوم وصال شیرازی رحمه الله علیه و چند غزلی از مرحوم آقا فتحعلی خوش نویس متخلص بحجاب و چند غزلی از مرحوم میرزا محرم و چند غزلی از مرحوم صابر شیرازی... بامدادان تا به شب رویش مپوش * تا بپوشانی جمان آفتاب * سعدیا گر در برش خواهی چو چنگ * گوشمالت خورد باید چون رباب...

انجام:... چو تو نشنوی چه سودم ز حدیث عشق گفتن * که برای زیب گوش تو من این گهر بسفتم * بپذیر عذر محرم ز تو کرد گر شکایت * که ز درد عشق آمد سخنی و من بگفتم

انجامه: گ116پ حسب التمنای استاد... میرزا احمد الوقار ابن الوصال سلمه الله تعالی عن الزوال فی غره رمضان المبارک فی سنه 1252 در سلک تحریر کشید عفی عنه

خط: نستلعیق شکسته؛ کاتب: مهدی بن محمّد شیرازی المتخلص به صابر، تاریخ کتابت: 1252ق. امتیاز: نسخه به خط: صابر شیرازی، به درخواست وقار پسر وصال شیرازی، و در زمان حیات کلیه شعرایی که اشعارشان در این مجموعه آمده بجز سعدی کتابت شده است.

گ 101 ر: «پرداخت بتحریر این چند غزل حسب الامر مطاع لازم للاتباع.... وقار ابن وصال... ید حقیر کثیر التقصیر مهدی بن محمّد شیرازی المتخلص بصابر غفر الله ذنوبه و ستر عیوبه .. فی یوم الاثنین عشر اخر شهر شعبان المعظم سنه 1252» آرایه ها: مجدول به زر و نیلی و مشکی، دو خط وسط جداول به سرخی؛ مهرها: گ 1 و 14: دو مهر بیضی با سجع «شعاع السلطنه» گ 106 پ و 170 و 118 پ- 119 پ: تصاویری از انسان به زر و مشکی و نیلی و شنگرف و لاجورد کشیده شده است. آسیب ها: گ2 - 3پ، 73 پ- 75، 85- 86، 87 پ- 90، 91 - 94، 101 پ- 106، 120 پ- 122 پ بدون نوشته است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج اناری، یک لایی

122 برگ، 12 سطر: 100×40؛ قطع: 70×140

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 7 ق؛ 2. شعر فارسی -- قرن 13ق؛ 3 شعر فارسی -- مجموعه ها

شماره رکورد: 815812

13829

محتشم، علی بن احمد، - 996 ق.

برگزیده اشعار محتشم کاشانی/ محتشم کاشانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: برگزیده ایی از اشعار محتشم کاشانی است.

آغاز: افتاده می پرورد می فرح انجام محتشم * خمخانه غمش که منم جرعه خوار از آن...

انجام:... رود بر باد اگر کشت حیات محتشم زان مه... که گرد خوشه چینت را بگرد خرمنت بیند

انجامه:... 24 جمادی الاولی 1078 قلمی گردید بیده فقیر کثیر التقصیر عبدالرحیم الانصاری

خط: نستعلیق؛ شکسته خوش؛ کاتب: عبدالرحیم انصاری؛ آرایه ها: مجدول به زر و مشکی، صفحات زرافشان؛ آسیب ها: اندکی وصالی دارد؛ یادداشت ها: تاریخ کتابت سنه 1028 نونویس و اشتباه است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج قهوای مذهب با نقش گل و بوته، یک لا، عطف و سجاف تیماج مشکی

19 برگ، 10 سطر (دو ستونی): 130×155؛ قطع: 80×160

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 10 ق.

شماره رکورد: 815813

13830

حسینی، آملی، رکن الدین بن شرف الدین، قرن 9 ق.

پنجاه باب سلطانی/ رکن الدین بن شرف الدین الحسینی الاملی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای است در اسطرلاب و نجوم، دارای دو مقاله در پنجاه باب، که به نام سلطان ابوالقاسم بابر خان بهادر به تاریخ 860 ق در هرات تالیف شده است.

آغاز: حمد بی حد و ثنای بیعد حضرت واجب التعظیمی را جل جلاله که آسمان دل عارفان را به انوار کواکب معانی قرین کرد و آفتاب توحید را از قلوب اصحاب حکمت...

انجام: گ 112 پ:... و ارتفاع هر یک به اسطرلاب چنان چه ذکر رفت هم توان شناخت اگر در اشتباه نیفتند و الله اعلم بحقایق الامور و جدول تقویم کواکب در ورق این کتاب نوشته شده حکما خواهند رجوع نمایند.

منابع: الذریعة 3: 198؛ مرعشی 4: 168؛ مجلس 19: 33؛ ملک 6: 389 و 9: 309؛ نسخه ها 1: 250-249؛ مشترک 1: 251؛ دانشگاه 4: 843-841

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ آرایه ها: عناوین به سرخی، جداول نجومی به سرخی و مشکی؛ حواشی: در برگ های 112 پ 15 پ، مطالبی در مورد اسطرلاب در چند قاعده نوشته شده به تاریخ شهر ربیع المولود سنه 1180؟؛ آسیب ها: اندکی لک زدگی دارد، آب افتادگی و وصالی دارد: کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: گالینگور مشکی با نقش های طلایی، عطف تیماج اناری، اندرون جلد روکش کاغذی قرمز

115 برگ، 11 سطر: 135×70؛ قطع: 163×105

موضوع: 1. اسطرلاب

شماره رکورد: 815814

13831/1

لاهیجی، محمّد باقر بن محمّد تقی، قرن 11ق.

تعبیر الرویا / ملا محمّد باقر بن محمّدتقی لاهیجی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای در تعبیر خواب مشتمل بر شصت باب است: باب اول در بیان دانستن فصل سال و غیره و باب دوم در بیان دانستن خواب که به چند نوعست باب سیم در بیان خواب دیدن فرشتگان و کروبیان و ملایک مقرب و بهشت و دوزخ و عرش و کرسی و غیره؛ باب چهارم در بیان دیدن آسمان و آفتاب و ستارگان... باب شصتم در پیان دیدن غواص و غیره این اثر متعلق به محمّد باقر بن محمّد تقی لاهیجی معاصر علامه مجلسی است که وحدت نام و نام پدر و زمان حیات آن دو باعث شده که این اثر و نیز اثر دیگر مولف تذکر الائمه به مرور به نام علامه مجلسی شهرت پیدا کند این کتاب به نام علامه مجلسی بارها در تهران به چاپ رسیده است. فهرست مطالب: گ 4 ر- 6 ر

آغاز: بسمله، حمد له بدانکه این چند کلمه ایست در بیان معرفت تعبیر خواب آن چه از آیات و احادیث معتبر ظاهر می شود و خواب زنان را اصلی نباشد مگر این که مؤمنه باشد و پارسای...

انجام: ... بیست و نهم و سی ام ماه صحیح است و زود تاثیر می کند انشاء الله تعالی برحمتک یا ارحم الراحمین

انجامه: سنه 1274

منابع: الذریعة 4: 207 ریحانه الادب 5: 123 و 195؛ ملی 5: 301 مشار فارسی 2: 1924

خط: نستعلیق ناخوانا؛ تاریخ کتابت: 1274 ق. آرایه ها: سرفصل ها و عناوین خواب ها به سرخی که روی آن نیز به سرخی خط کشیده شده؛ آسیب ها: اندکی لک زدگی دارد؛ کاغذ: فرنگی؛ نخودی: جلد: تیماج مشکی، یک لایی

گ 1 پ- 44 ر (157 برگ)، 16 سطر: 140×80، قطع: 180×113

عنوان های دیگر: تعبیر خواب؛ تعبیر المنام؛ خوابنامه

موضوع: 1. خوابگزاری

شماره رکورد: 815815

13831/2

تعبیر خواب هندی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله بسیار مختصری در تعبیر خواب که حکمای هند جمع آوری کرده و به تحفه برای انوشیروان آورده اند. اساس این تعبیر بر بیست و نه حرف است بدین صورت که با توجه به حرف اول هر آن چه در خواب بینند آن خواب را تعبیر نمایند مثلا اگر خواب نماز گزاردن بیند به حرف نون و خواب اسب به حرف الف رجوع کنند.

آغاز: بسمله، بدانکه تعبیریست که حکمای هندوستان جمع کرده اند به تحفه جهت انوشیروان آورده اند تا هر چه بخواب دیدی

انجام:... دلیل بر عمارت بنای خیر لا دلیل برانکه اقربای دوستان خود شاد شودی دلیل بر طول حیات و زاری [زیادی] عمر تمام شد... بیست ششم بعد از چند روز تا یکسال چنان شود بیست هشتم بیست نهم و سیام تعبیر ندارد

آرایه ها: مدخل حروف به سرخی که روی آن نیز به سرخی خط کشیده شده است.

گ 44 پ - 45 ر (157 برگ)، 17 سطر: 130 ×85 قطع: 113×180

موضوع: 1. خوابگزاری

شماره رکورد: 815816

13831/3

طالع بینی ترکی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در احکام سال های دوازده گانه ترکان که برای آن ها نام های دوازده حیوان گذاشته و برای هر یک احکام خاصی تامل شده اند و نیز احکام سنه نوروز در ایام هفته بدین صورت که اگر نوروز روز شنبه باشد چه احکامی خواهد داشت.

آغاز: احکام متعلقه به سنه ترکی سیچقان، ئیل چون سال موش درآید آب بقدر کفایت باشد و در بعضی ولایت ها قحط شود و غله نیکو باشد و باران بسیار بارد..

انجام:... و سرما سخت باشد و حال.... خوب باشد و در این سال غله را باید نگاه داشت

آرایه ها: بالای سرفصل ها با مرکب مشکی خط کشیده شده است.

گ 45 پ- 47 پ (157 برگ) 25 سطر: 145×80؛ قطع: 180×113

موضوع: 1. اخترگویی

شماره رکورد: 815817

13831/4

ابن محمّد کاظم اصفهانی

رساله در احکام نجوم و طالع بینی/ ابن محمّد کاظم اصفهانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در احکام نجوم و طالع بینی با عنوان «عزیزا- عزیزا» مشتمل بر یک مقدمه در بیان مسائلی که دانستن آن پیش از شروع به احکام واجب است مشمل بر هفت فصل دوازده باب در دلیل های بیوت دوازده گانه و خاتمه در بیان مسائل متفرقه ای که حکم کننده بدان محتاج است این اثر به خواهش فردی به نام میرزا محمّد اسماعیل در زمان سلطنت محمّد کریم خان نوشته شده است.

آغاز: بسمله، حمد بیحد و ثنای بیعدد بران پادشاهی سزاست که احوال این عالم کون و فساد را بحرکت افلاک و سیر انجم بسته گردانید

انجام:... معلوم می شود و بطریق جدول ایراد شد که بر طالبان آسان باشد والله اعلم بالصواب

آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: موضوع:ات مورد بحث در حاشیه نوشته شده؛ یادداشت ها: در برگ های 111پ: 114: مطالبی در علوم غریبه نجوم و اخترگویی مشتمل بر: گ 11 1 پ مطالبی در احکام دفینه با آغاز در احکام دفین اگر کسی سوال کند که در طالع من دفینه هست یا نه اول طالع... انجام: روز شنبه باید آغاز: جستجوی دفین کند تمام شد ان چه حکمای اهل نجوم گفته اند در باب دفین بطریق مذکور است بی خلاف؛ گ 1: 12 پ جدول ساعت نامه 1: 13ر مطلبی در نجوم بدانکه ستاره سکیز یلدوز هشتمین ستاره حرکت او از ماه های ترکیه است از قواعد نجوم است در هر روز آخر ماه ترکی در جهتی از عالم می باشند و اول ماه عربی دوم ماه ترکی است باید که... بایدها و نبایدها و مطلبی در احوال رجال الغیب که در هر روز از ماه های قمری در کدام جهت هستند را آورده است.

گ 48 پ- 111 ر (157 برگ)، 18 سطر: 75 ×145؛ قطع: 180×113

موضوع: 1. اخترگویی

شماره رکورد: 815818

13831/5

نصیرالدین طوسی، محمّد بن محمّد 597-672 ق.

مدخل منظوم / خواجه نصیر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13707 (7/3707 ف) در فهرست همین کتابخانه این رساله را به خواجه نصیرالدین طوسی عبدالجبار خجندی و مبارکشاه غوری نسبت داده اند. عناوین اشعار چنین است: در هیأت فلک، در عدد بروج، در خان های کواکب، در ارقام بروج، در ارقام کواکب، در طبایع بروج، در طبایع کواکب سبعه، در رقوم هفته، در روقم ماه، در شرق کواکب، در وبال کواکب، بیان درجات شرق، درجات افلاک، در نظرهای کواکب، احتراق کواکب، ارباب نهاری، ارباب لیلی، ارباب، ساعات، ارباب مثلثه ناری و بادی و آبی، درجات بروج، اندر طالع، در فرح کواکب، در حدود کواکب، حدود نور، حدود سرطان، حدود اسد، حدود سنبله... حدود حوت، وجوه کواکب، در منازل، قمر، فصد و حجامت کردن، زراعت کردن، دارو خوردن، درخت نشاندن، فرزند بتعلیمی دادن، سفر کردن، بشهر درآمدن، عهد و بیعت کردن، ستور خریدن، شکار کردن، منسوبات کواکب، اتصال ماه به آفتاب و زهره و عطارد و مشتری و مریخ، در فتح الباب، در خاتمه، خان های کواکب، در وبال کواکب.

آغاز: بسمله، مرد دانا سخن ادا نکند * تا به نام حق ابتدا نکند * مالک لم یزل کریم و قدیم * صانع بی بدل حکیم و علیم...

انجام:... کس نداند شناخت در دو سرای * هیچ کس علم غیب جز که خدای... ماه را جدی قوس حوت دگر * از برای عطارد ای سرور

منابع: نشریه 5: 139 و ملی 5: 357 و مجلس شورای اسلامی 2: 183 و الهیات تهران 2: 191 و دایرة المعارف 1: 225 و مشترک 1: 298 و مشار فارسی 4: 4660 منسوب به خواجه نصیر الدین طوسی؛ ملک 9: 373 و حقوق تهران 1: 185 و نشریه 11: و12: 731؛ مرعشی 28: 342 و 2: 242 و مرکز احیاء 1: 290 و مجلس 38: 271 و نسخه ها

1: 347 و 4: 3192 و دانشگاه 8: 719 المدخل المنظوم فی احکام النجوم منسوب به عبدالجبار خجندی؛ عکسی مرکز احیاء قم 1: 164 منسوب به مبارکشاه غوری

آرایه ها: سرفصل ها به سرخی

گ 115 - 125 (157 برگ)، 19 سطر: 150×80؛ قطع: 180×113

موضوع: 1. نجوم اسلامی -- قرن 7 ق؛ 2. اخترگویی

شماره رکورد: 815819

13831/6

منازل قمر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در منازل بیست و هشت گانه قمر و منازل سعد و نحس آن است. در توضیح منازل قمر به نقل از منابع: پیش رو چنین آمده است منازل قمر بیست و هشت منزل است که کره ماه در مدت گردش بر دوره کره زمین آن ها را طی می کند. (ناظم الاطباء). ابوریحان آرد: منازل قمر کدامند؟ چنان که منطقة البروج قسمت کرده شد به دوازده بخش راست، نام هر یکی برج، همچنان نیز قسمت کرده آمد به اندازه رفتن ماه هر روزی چنان که هر روزی به منزلی از آن فرود آید و عدد این منزل ها به نزدیک هندوان بیست و هفت است و نزدیک تازیان بیست و هشت و چنان که برج ها را از ستارگان ثابته صورت ها کردند، همچنان از کواکب ثابته مر منازل قمر را نشان ها کردند و چنان که از پس نقطه اعتدال ربیعی نخستین برج حمل است همچنان نخستین منزل شرطین است... نام منزل دوم بطین... نام سوم منزل ثریا، ای پروین منزل چهارم دبران... نام پنجم منزل هقعه.... نام منزل ششم هنعه... منزل هفتم ذراع... نام هشتم منزل نثره... نام منزل نهم طرف... نام منزل دهم جبهه... نام منزل یازدهم زبره و نیز خراتین خوانند... منزل دوازدهم صرفه... نام سیزدهم منزل عوا... نام چهاردهم منزل سماک اعزل.... نام پانزدهم منزل غفر... منزل شانزدهم زبانی... نام منزل هفدهم اکلیل... نام منزل هژدهم قلب... منزل نوزدهم شوله... بیستم منزل نعایم... نام منزل بیست و یکم بلده... نام بیست و دوم منزل سعد ذابح... نام بیست و سیم منزل سعد بلع... منزل بیست و چهارم سعد السعود... منزل بیست و پنجم سعد الأخبیه... منزل بیست و ششم فرغ نخستین. نام منزل بیست و هفتم فرغ دوم...

نام منزل بیست و هشتم بطن الحوت.... و گروهی این منزل بیست و هشتم را رشا نام کردند... (بنگرید به التفهیم ص 112 - 113 و 106 و 115). گ 131ر: جدول موضع ار خورشید با آغاز: هر روز ز ماه سیزده تخمین کن* پس بیست و شش اضافه و تعیین کن * هر برجی را ز موضع خور سی گیر * می دان درجات مه مرا تحسین کن. موضع خور یا خورشید، مکان خورشید با توجه به موقع آن با دیگر اجرام سماوی است.

آغاز: هنعه از آخر هقعه است تا هفده درجه و هشت دقیقه و سی و چهار ثانیه و این منزلیست سعد هرمس گوید که محبت را نیکوست شاید خدمت بزرگان و ملوک و اشراق و تزویج.....

انجام:... رشا از آخر مؤخر است تا آخر بروج و سعد است هرمس گوید... طلب حاجت از ایشان... ستور خریدن شکار کردن چوگان زدن حصارها گشادن نیک است تمة

آرایه ها: سرفصل ها و خط کشی روی آن به سرخی؛ حواشی: حاشیه هایی در رابطه با متن دارد؛ یادداشت ها: در برگ 131 پ مطالبی با عنوان: اختیارات هر عمل بدین گونه بود، گ 132 - 134ر: اشعاری در زمینه سعد و نحس منازل ماه در بروج دوازده گانه آمده است: از جمله بدست آوردن موضع قمر از بروج اثنا عشر که در قالب شعر سروده شده است. این قاعده از خواجه نصیر الدین طوسی است: آن چه از ماه می رود بشمار * هر یکی را دوازده انگار * پس از آن جمله طرح کن سی سی * تا به آن جا که مقصد است برسی * بعد از آن ببین که آفتاب کجاست * از دوم برجش ابتدا کن راست...

گ 125 پ- 130 پ (157برگ)، 18 سطر: 145×85؛ قطع: 180×113

عنوان های دیگر: منازل القمر

موضوع: 1. نجوم اسلامی؛ 2. اخترگویی

شماره رکورد: 815820

1383/7

نصیرالدین طوسی، محمّد بن، 597-672 ق.

سی فصل / محمّد بن محمّد نصیرالدین طوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 12110 (1/ 2110 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: این مختصری است در معرفت تقویم مشتمل بر سی فصل فصل اول در حساب جمل و آن بر ترتیب ابجد بدینوع است یکی ب دوج سه چهار...

انجام:... و بر این قیاس و ما در این مختصر بدین اختصار کردیم و اگر کسی زیادت خواهد به کتب این علم رجوع کند

منابع: الذریعة 12: 291؛ ملی 12؛ مرعشی 1: 55؛ کشف الظنون 2: 1010؛ مشترک 1: 282؛ نسخه ها 1: 309

خط: نسخ و نستعلیق ناخوانا؛ آرایه ها: بالای بعضی از کلمات با مرکب مشکی خط کشیده شده، جداول نجومی با مرکب مشکی؛ حواشی: حاشیه هایی در رابطه با متن دارد؛ یادداشت ها: گ: 154 پ- 157: مطلبی در تعیین جهت قبله، مطالب و جداولی در نجوم و موقعیت ستارگان و اختیارات دارد. کاغذ: فرنگی آبی

گ 134 پ- 154 پ (157 برگ)، سطر 12-15: 140 × 80-125؛ قطع: 180×113

عنوان های دیگر: سی فصل در معرفت تقویم؛ مختصر در معرفت تقویم؛ سی فصل در تقویم

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815821

13832/1

منشات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منشات و رقعه هایی ادبی که بدون ترتیب خاصی مناسب اشخاص و مقام های گوناگون نوشته شده است. در نیمه دوم کتاب به نام پاره ای از منشیان رقعه ها از ملاطغرای مشهدی، میرزا محمّد طاهر، محمّدتقی خراسانی، ملامحمّدتقی استرآبادی، ملانصیرای همدانی، ملاعرفی، شاهزاده سلیم و اورنگ زیب تصریح شده است. همچنین در اواخر کتاب دو قطعه ادبی در بحر طویل، نصایح بزرگمهر و نصایح امام رضا علیه السلام به مامون نیز آورده شده است.

آغاز: [بسمله،] الحمد لله رب العا [لمین] والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمّد و اله اجمعین اما بعد این رساله ایست مشتمل بر سواد دیباچه جات مراسلات...

انجام:... نه روز... نه روز آسایش می کنی و نه شب آرامش فرمودند که اگر در روز بیاسایم رعیت ضایع ماند و اگر در شب بیاسایم من ضایع مانم در روز قیامت

خط: نستعلیق؛ و شکسته نستعلیق؛ آرایه ها: جدول دور، سطرها عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ 3 پ: یک مهر بیضی با سجع «عبده الراجی یحیی»؛ یادداشت ها: گ 3 ر: یادداشت ولادت به تاریخ 1246، 1248 سه بیت شعر؛ گ 3 پ: کتاب منشآت گفته مرحمت و غفران پناه میرزا محمّد طاهر وحید و میرزا محمّد اسمعیل و میرزا محمّد مهدی غفر لله 151 ورق است. آسیب ها: تعدادی از اوراق از نسخه جداست، آثار آب افتادگی، لک زدگی و اندکی وصالی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: ساغری سیاه، دولایی، مجدول، ضربی، عطف و اندرون جلد تیماج تریاکی روشن

گ 3 پ - 149پ (156 برگ) سطر 15-21: متغیر میان 150×90، 170×80؛ قطع: 125×195

موضوع: 1 نامه نگاری فارسی

شماره رکورد: 815822

13832/2

نصر آبادی، محمّد طاهر، - 1027ق.

گلشن خیال/ میرزا طاهر نصرآبادی اصفهانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: گلشن خیال یا خواب و خیال گفتگویی عاشقانه و عارفانه با نثری منشیانه و نظمی زیبا با دلبری است که او را در خواب می بیند و در حین صحبت با او صدای اذان او را از خواب بیدار می کند. گ 53-54 پ چند نسخه داروی گیاهی جهت امراض مختلف و گ 155-156 و 156 پ دو قطعه نامه ادبی نوشته شده است.

آغاز: به نام گلشن از آن [آرای] خیالات * که او نقش [نفیش] برون می آیند [اثبات] شعر چنان از وادی وحدت [حیرت] فزاید [خرامد] * که در خواب کسی هرگز نیاید معروض می دارد که شبی از شب ها سپاه محنت

انجام: گ 153 ر:.... از آن دلبر نشان نیافتم امید که هر کس مرا بکاشانه آن یار گمشده رهبر شود در بیداری چنین عیشی نصیبش شود و اگر داند و نگوید به خواب هم نبیند و السلام علی من اتبع الهدی

منابع: الذریعة 9: 643 و 18: 226؛ مرعشی 30: 603 گلشن خیال= گلشن راز؛ دانشگاه 9: 1215 و 1489 و 13: 3437 گلشن خیال و 14: 3614 گلشن آرا؛ نسخه ها 5: 3617 گلشن آرا و 5: 3738 گلشن خیال؛ مجلس 8: 425 و 36: 381 گلشن آرا= گلشن خیال= خواب و خیال، تاریخ ادبیات در ایران ج 5، بخش 3: 1521

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: جدول دور سطرها و نشان اشعار به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ3: مهر بیضی با سجع «عبده الراجی یحیی»

گ 49 پ - 153 (156 برگ)، 16 سطر: 150×85؛ قطع: 125×195

عنوان های دیگر: گلشن خیالات؛ گلشن آرا؛ خواب و خیال

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 815823

13833

رساله در اصول عقاید

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله در اصول عقاید و کلام با عناوین مبحث، مسلک، مطلب، وجه، صغی، کبری و... که با استفاده از کتب معتبر در این زمینه نوشته شده است. بعضی مباحث این اثر چنین است، واجبات اعتقادات و معرفت الله توحید شامل چند مبحث مبحث اول در دلیل بر وجوب، واجب دوم در دلیل بر وحدت واجب الوجود در دو مسلک سوم در دلیل بر علم واجب، تعالی مطلب دوم در بیان این که واجب الوجود قابل قسمت به اجزاء نیست و فرق میان وحدانیت و احدیت مطلب سیوم در تعریف و تقسیم علم در دو مقصد مقصد اول در استدلال بر علم واجب تعالی بطریقه متکلمین مقصد دوم در استدلال بطریه حکماء متألهین در دو وجه پرسش و پاسخ با عناوین، قال، اقول، اجاب، الجواب، اجیب. به دلیل افتادگی در آغاز و احتمالا انجام نسخه نشانی از نویسنده کتاب یافت نشد.

آغاز: افتاده:... به موجب احادیث و نص قرآن واجب و لازم است و استحضارش ضروری و محتحتم است و چون حفظ این امور بطریق حساب و ضبط در فصول و ابواب اسهل بود...

انجام: افتاده... عن التحصیل بل الشجرة یحصل منها و من امور اخر فالاولی ان یقال فی الجواب کما ان بالصورة.

خط: نستعلیق ناخوانا: آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. سرفصل ها گاه به سرخی در حاشیه تصحیح شده است. گ 71 پ: شعر بلندی با آغاز: مرا صد بار غم بنشسته بر دل چو میر کاروان بربست محمل آسیب ها: یک برگ از آغاز: و تعداد نامشخص از انجام: افتادگی، دارد اندکی آب افتادگی، لک زدگی و موریانه خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، عنابی، یک لایی، مجدول، ضربی، اندرون جلد روکش کاغذی ابری الوان

71 برگ، 20 سطر: 140×65؛ قطع: 210×125

موضوع: 1. کلام شیعه امامیه؛ 2. شیعه -- عقاید

شماره رکورد: 815825

13834

جنگ اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: جنگ شعری بیشتر در قالب قصیده مشتمل بر اشعار 11-1: قطران: تبریزی؛ گ 12 پ: استاد جوهری زرگر؛ گ 15 ر: امیر معزی: 17ر: عبدالواسع جبلی؛ 29 پ: حکیم قطران بن منصور ترمدی؛ 33 پ- 80: سلسله نسب، شرح حال مختصر و بخشی از دیوان قصاید حکیم ناصر خسرو قبادیانی است.

آغاز: افتاده:... نسیم باد بماند همی به عنبر ناب * سرشک ابر بماند به درخوشاب * گرفته باز کنون برگ لاله جای ترنج * گرفته باز کنون عندلیب جای غراب

انجام:... آهوی محالات و آرزو را * اندر دل من معدن چرا نیست * ای خواجه ریا ضد پارسایی است * آن را که ریا هست پارسا نیست

خط: شکسته نستعلیق؛ حواشی: در بعضی اوراق دنباله اشعار هر صفحه در حاشیه همان صفحه نوشته شده است؛ مهرها: گ 3 ر: یک مهر بیضی با سجع «عبده احمدبن وصال»؛ آسیب ها: گ 9، 10، 21-19 نانوشته است. از آغاز افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج سرمه ای، مقوایی، اندرون جلد آستر کاغذی شکری

80 برگ، سطر متغیر: متغیر؛ قطع: 207×140

موضوع: 1. شعر فارسی-- مجموعه ها

شماره رکورد: 815826

13835

قاآنی، حبیب الله بن محمّد علی، 1223-1270؟ق

پریشان/ حبیب الله بن محمّد علی قاآنی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13113 (3113 ف) در فهرست همین کتابخانه. آغاز: بسمله، توانا خدایی که بیخودان بزم محبت گاهی مست قدرت اویند و گاهی مست رحمت او چه هر چشمی که بیخود بر هم زنند برهان قدرت اوست و چون باز کنند دلیل رحمت او پس در هر نظری دو شکر...

انجام:... با قدحی باده به بالین علوی زاده رفتم و ساق و ساعدش مالش دادم تا سر از بالش برداشت

منابع: الذریعة 3: 197 و 9: 857؛ مجلس 8: 346 مجلس 13: 85؛ دانشگاه 6: 2154؛ مشار فارسی 1: 928

خط: شکسته نستعلیق؛ یادداشت ها: گ 1ر: رباعیات ابوسعید ابوالخیر؛ مهرها: گ 1ر، 45 پ: مهر بیضی با سجع «شعاع [1315]»؛ آسیب ها: برگ آخر از نسخه جدا شده اندکی لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، زنگاری، یک لایی، ساده ،عطف با جلد یکی است، اندرون جلد: روکش کاغذی ابری الوان

46 برگ، 14 سطر: 145× 75 قطع: 135× 220

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 13ق؛ 2. شعر فارسی -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 815827

13836

زنگنه، علی بن عبدالباقی، قرن 13ق

مجالس الشهدا فی ذکر مصائب آل عبا/ حاج علی بن عبدالباقی خان زنگنه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منتخبی است از کتاب جلاء العیون علامه محمّدباقر مجلسی در تاریخ زندگانی و مصائب پنج تن آل عبا (علیهم السلام)، که مؤلف در بیست مجلس به جهت دهه عاشورا تنظیم و تحریر نموده است.

آغاز: بسمله، الحمدالله الذی جعل جلاء عیون المؤمنین بمتابعة محمّد خاتم النبیین... زیب مجالس شهدای عالیمقام... و بعد چون کتاب مستطاب کثیر الثواب سراسر صواب... جلاء العیون من مؤلفات... ملا محمّد باقر مجلسی... مشتمل بر احوال ائمه اطهار و محتوی بر آثار و اخبار مصایب آل منتخبان حضرت پروردگار... آنست که در ایام عاشورا که اوقات ایام تعزیه جناب سید الشهدا... که منتخبی از احادیث آن کتاب در مسلک تسطیر و مختصری مفید در حیز تحریر درآورده.... و موسوم گردانیدم این کتاب را بمجالس الشهدا فی ذکر مصائب آل عبا و مرتب نمودم به بیست مجلس...

انجام:... قاتل عترت پیغمبر خدا و بآن خاری او را بهمان موضع بردند و سر نحس را از بدن نجسش جدا ساخته و بر نیزه کردند و مردم بر آن سنگ می زدند تا به نزد ابن زیاد آوردند ذالک خزی فی الدنیا و له فی الآخرة عذاب الیم

انجامه: اللهم اغفر لکاتبه و لوالدیه بحرمته محمّد و آله الطاهرین و آله المعصومین سنه 1234 تم

منابع: الذریعة 19: 361؛ فهرستواره منزوی 3: 1754؛ مرعشی 11: 162

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1234ق؛ آرایه ها: سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ یادداشت ها: 1ر: تملک محمّد شفیع «این کتاب مستطاب خط مرحوم مبروز خلد آشیان طوبی مکان حاج میرزا سید حسین طاب ثراه و جعل مثواه است که بمرحوم مبروز آقا میرزا سید محمّد فرزند ارجمند ایشان رسیده و از آن مرحوم باقل الفقیر محمّد شفیع رسیده است 9 شهر ربیع الثانی سنه: 1285»؛ کاغذ: فرنگی نخودی: جلد: تیماج زرشکی، یک لایی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، عطف با جلد یکی است

186 برگ، 15 سطر: 155 × 80؛ قطع: 205×145

عنوان های دیگر: جلاء العیون (برگزیده)؛ منتخب جلاء العیون

موضوع: 1. خاندان نبوت -- سرگذشتنامه

شماره رکورد: 815828

13837

فخرالدین، صفی علی بن حسین، 868 - 939 ق.

حرز الامان من فتن الزمان/ علی بن حسین واعظ کاشفی مشهور به صفی الله

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای مشتمل بر خواص و آثار حروف مقطعه و سور و آیات قرآنی و اسماء حسنی که با استفاده از کتب معتبر در پنج مقاله نوشته شده که مقاله هر دارای پنج باب و هر باب حاوی دوازده فصل به عدد ائمه اثنی عشر است: مقاله اول در بیان صفات و خواص حروف، دوم در خواص و آثار حروف ثمانیه و عشرون، سوم در خواص اسماء حسنی الهی، چهارم در خواص آیات قرآنی و پنجم در خواص سور قرآنی. این اثر در هند به چاپ سنگی رسیده است.

آغاز: بسمله، الحمد الله الذی انزل الکتاب مشتملا علی غرایب الخواص حروفه و کلماته محتویا علی عجایب الاثار سورة و آیة... اما بعد چنین گوید... علی ابن الحسین الواعظ الکاشفی المشتهر بالمصطفی الله بلطف الخفی که این رساله ایست کثیر الفواید مشتمل بر خواص و آثار حروف مقطعه قرآنی و اسماء الحسنی ربانی...

انجام:... آن شب حضرت رسالت صدر خواب مشاهده کند و به حال آن حضرت مشرف شود و دیدار مبارک ویرا به بیند البته

انجامه: قد فرغت من تحریر الکتاب بعون اله و حسن توفیقه فی یوم چهارشنبه سیم شهر شوال المکرم بجهة مستعجلا قلمی گردید فی سنه یکهزار و دویست و شصت هشت هجری 1268

منابع: الذریعة 6: 392؛ ملی 5: 584؛ مرعشی1: 166؛ مشار فارسی 2: 1736؛ مجلس 12: 11 دانشگاه 16: 411

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: شوال 1268 ق آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حاشیه هایی در رابطه با متن دارد یادداشت ها: گ 1-2 ر: مطلبی در فواید استفاده از کتاب حرز الامان، چند دعا جهت گشایش کارها و رسیدن به مراد و برآوردن حاجات؛ مهرها: گ

2 پ: یک مهر چهارگوش با سجع محمّد بن محمّد حسین الحسینی 1235» و گ 156ر: یک مهر بیضی کوچک با سجع «سیدمحمّد الحسینی 1199»؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج سیاه یک لایی

157، برگ، 15 سطر: 160 × 80؛ قطع: 210×140

موضوع: 1. دعاها؛ 2. علوم غریبه اسلامی؛ طلسم ها و تعویذها -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815829

13838/1

افلاطون شیروانی، عبداللطیف

حل ما ینحل / شارح: عبداللطیف شیروانی مشهور به افلاطون؛ نویسنده متن: امام فخرالدین رازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرحی عرفانی بر قصیده نونیه فخرالدین رازی با مطع: «بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن * اشک زلیخا بریخت یوسف گل پیرهن» و ابیاتی از حافظ، ظهیر فاریابی، امیر خسرو دهلوی، کمال خجندی و سلمان ساوجی.

آغاز: بسمله، آن خالق اشیاء که جهان مجمل از اوست * در هر ره و رسم آخر و اول ازوست... پوشیده نماند که پنج سطری که مرقوم شد در مناجات و در دو سطر اول را حروفش مقطع است و سطر دویم دو حرف دو حرف بهم متصل.... اما بعد نموده می آید که مدت مدید و عید بعید بود که در اینه ضمیر نقش این خیال می بست که پرده از چهره شاهد زیبای بعضی ابیات که معنی آن پوشیده است بگشاید... بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن * اشک زلیخا بریخت یوسف گل پیرهن...

انجام: افتاده: و طیور در آن کشتی نهاده تا نسل اینان بجای ماند و منقطع نگردد و بقوم خود اشارت نمود که در کشتی درآیند همه متابعت نمودند الا پسرش که باب منازعت گشود و حضرت نوع علیه السلام مناجات فرمود...

منابع: مرعشی 41: 244 و 2: 217 و 25: 60؛ دانشگاه 16: 141؛ ملک 2: 217؛ نشریه دفتر 11 و 12: 973

خط: نستعلیق؛ کاتب: میرزا محمّد، میرزا تقی؛ یادداشت ها: گ 1 پ: با استناد به یادداشتی برگ مذکور کتابت این مجموعه به آقامیرزا سید تقی و میرزا محمّد نسبت داده شده است.

«این کتاب خط: مرحوم مبروز آقا میرزا تقی دائی اقل... که بطریق یادگاری نزد حقیر ضبط است و تقریبا یک ثلث از آن بخط: مرحوم مغفور آقای والد [میرزا محمّد] طاب اله ثراه است جهت اطلاع ناظرین قلمی گردید حرره محمّد شفیع ابن مرحوم میرزا محمّد رحمه الله فی شهر رجب المرجب سنه 1291»؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، جای ابیات مورد شرح بدون نوشته، برگ های 32-35 الحاقی و بدون، نوشته، اندکی لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی و آبی؛ جلد: تیماج عنایی، مقوایی، مجدول، ضربی، اندرون جلد کاغذی آبی

گ 3پ- 31 پ (147 برگ)، 51 سطر: 165×80؛ قطع: 220×145

موضوع: 1. فخررازی، محمّد بن عمر، 544؟-606 ق. قصیده نونیه -- نقد و تفسیر؛ 2. عرفان اسلامی

شماره رکورد: 815830

13838/2

احسایی، احمدبن زین الدین، 1166-1241ق.

ترجمه حیاة النفس فی حظیرة القدس / احمد بن زین الدین احسایی؛ مترجم: محمود بن محمّد ناظم العلما تبریزی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه ای تحت اللفظی از رساله حیاة النفس فی حظیرة القدس شیخ احمد احسایی که در آن اصول پنجگانه دین در یک مقدمه پنج باب و یک خاتمه تدوین شده است. این ترجمه به دستور شاهزاده محمّد تقی میرزا انجام شده است. کتاب حیاة النفس احسایی را میرزا حسن عظیم آبادی و سید کاظم رشتی حائری نیز ترجمه کرده اند. (الذریعة 4: 98)

آغاز: افتاده:... و ارضین و آثاری که درینها مودع می باشد که خالق خود را بدانند و شرک به او نیارند و احتیاج به ارسال رسل و انزال کتب نباشد... فذکر ان الذکر ینفع المؤمنین و اگر نه این بود که نفوس بشر بدنیا و شهوات...

انجام:... و رضا و رضا و خشنودی است در هر حال به قضا و قدر او زیرا که اوست صاحب هر چیز و صلی الله علی محمّد و آله الطاهرین و باین کلام رساله را ختم می کنیم و از الطاف شمیمه واهب العطایا امیدوارم که فیض این رساله بعوام و خواص جمع و نفع بهمگی بخشد

تمه الکتاب بعون الملک الوهاب تمام شد کتاب رساله شهر ربیع الاول سنه 1272

منابع: مرعشی 19: 41؛ گلپایگانی: 2-1: 868، سپهسالار3: 409؛ حضرت معصومه 2: 179؛ ملک: 5: 376؛ دایرة المعارف 1: 52؛ مشار فارسی 1: 1287

خط: نستعلیق؛ تاریخ: کتابت ربیع الاول 1272ق آرایه هاخط کشی بالای عبارات عربی به سیاهی؛ آسیب ها: چند برگ از آغاز و میان برگ های 46 و 47 افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی

گ 36 66 پ (147 برگ) 15 سطر: 160 × 80؛ قطع: 220×145

عنوان های دیگر: حیاة النفس فی حظیرة القدس (فارسی)

موضوع: 1. کلام

شناسه: افزوده: تبریزی، محمود بن محمّد، - 1272ق، مترجم

شماره رکورد: 815831

13838/3

سعدی، مصلح بن عبدالله، -691؟ق.

گلستان سعدی / مصلح بن عبدالله سعدی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13721 (3/ 3721 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، منت خدایرا عز و جل که طاعتش موجب قربت است و بشکر اندرش مزید نعمت...

انجام:... گر نیاید به گوش رغبت کس * بر رسولان بلاغ باشد و بس

انجامه: ما ناظر فیه سبیل الله رحمته علی المصنف و استغفر لکاتبه و طلب لنفسک من خیر ترید بها من بعد ذالک سلخ هشتم ذیحجه الحرام مطابق سنه 1271 در قریه فم و تفرش صمت [سمت] تحریر و اتمام پذیرفت العبد الفقیر تقی... محنت ایام بهم بر زده است.

منابع: الذریعة 18: 220، کشف الظنون 2: 150؛ مرعشی 3: 7؛ نسخه ها 5: 3602؛ مشترک 7: 255؛ ملی 3: 208؛ مشار فارسی 4: 4283

کاتب: تقی؛ تاریخ کتابت: ذیحجه 1271ق. محل کتابت: فم و تفرش؛ آرایه ها: عناوین به خط: نسخ و کمی درشت تر؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی

گ 67 - 146ر (147 برگ)، 15 سطر: 165×80؛ قطع: 220×145

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815832

13838/2

ترسل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نمونه هایی از چند نامه در تعلیقه جات خوانین و حکام ولایات، جهت مطالب رعیت بزرگی از برای بزرگی نویسد و... که به مناسبت های گوناگون نوشته شده است.

آغاز: بسمله، مشتمل بر چند فصل است فصل اول در تعلیقه جات خوانین و حکام ولایات خطاب بمیر هاشم خان مقرب الخاقان مخدوم مکرم...

انجام:... تا طی دعوی نمایند

آرایه ها: عناوین به خط نسخ و کمی درشت تر؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی

گ 146 ر- 147 پ (147 برگ)، 15 سطر: 165×80؛ قطع: 220×145

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی

شماره رکورد: 815833

13839/1

سروری، محمّد قاسم بن حاجی محمّد، قرن 11ق.

مجمع الفرس / محمّد قاسم بن حاجی محمّد کاشانی متخلص به سروری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتاب فرهنگ لغت فارسی به فارسی که به سال 1008ق با استفاده از شانزده کتاب لغت فارسی که نام آن ها در مقدمه آمده نوشته و به شاه عباس (995ق- 1038ق) اهداء کرده است. مجمع الفرس دارای دیباچه، بیست و چهار باب، فصلی در آخر بنام باب استعارات و خاتم هاست. ترتیب این فرهنگ این است که حرف اول هر

کلمه را باب قرار داده و حرف آخر را فصل، بنابراین چون کلمه «کوداب» را بخواهیم بایستی در باب کاف و فصل باء بجوئیم و جز حرف اول و آخر ملاحظه سائر حروف نشده است. چنان که مؤلف در دیباچه چنین آورده است: «در سنه ثمان و الف شانزده نسخه که تفصیل ایشان اینست اول شرفنامه احمد منیری تالیف ابراهیم قوام فاروقی دوم معیار جمالی افصح المتکلمین شمس فخریی سیوم تحفة الاحباب حافظ اوبهی.... و دیگر هشت حرفست که در فارسی نمی باشد مگر به نادر چنان که شاعر گوید: هشت حرفست آن که اند فارسی ناید همی * تا نیامزی نباشی اندرین معنی معاف * بشنو از من تا کدامست این حروف یاد گیر * ثا و حا و صاد و ضاد و عین و قاف... لغات معتبره فرس این شانزده نسخه را به اتمام جمع مکررات و لغات عربی و لغات مشهوره سهل را که در نوشتن آن ها نفعی نباشد حذف کند و از روی تتبع بسیار آن چه بصحت رسیده به ترتیب حروف درج نماید و بعضی اختلافات که در نسخ واقع شده به قدر احتیاج قید کند و بر اکثر لغات مستشهدات از اشعار اکابر که در رسایل فرس به نظر رسیده و آن چه در تتبع اشعار ایشان دیده بنویسد تا باعث اعتماد باشد.... که چون این کتاب مجمع جمیع لغات فرس است، کرد توفیق چو داد اتمامش * مجمع الفرس سروری نامش....». نویسنده سه بار در نگارش خود دست برده و آن را تصحیح تکمیل و تلخیص کرده است.. بار اول به سال 1018ق. آن را گزیده و خلاصة المجمع نام نهاد بار دوم پس از مطالعه کتاب فرهنگ جهانگیری تألیف جمال الدین حسین بن حسن انجو شیرازی به سال 1028ق. و بار سوم در لاهور به سال 1036ق. این اثر در تهران به سال 1338ش. در سه جلد: به کوشش محمّد دبیرسیاقی به چاپ رسیده است جهت توضیحات مبسوط نیز بنگرید به سپهسالار 2: 219- 223).

آغاز: بسمله، ابتدای کلام هر دانشمند سخنور و انتهای سخن هر خردمند هنر پرور شایسته و سزاوارست که مزین و محلی بسپاس بی حد و قیاس متکلمی باشد... اما بعد بر رای معنی آرای ارباب فطرت... محمّد قاسم بن حاجی محمّد کاشانی المتخلص بسروری در تتبع اشعار بلاغت آثار اکابر بسیار کوشیده بوده...

انجام:... بنابر تمهید این مقدمات مأمول و مطموع از لطف عمیم و کرم جسیم جمعی که کتابت این نسخه کنند آن است که تقصیر و تهاون در نوشتن دیباچه این نسخه نکنند که در ننوشتن آن نه همین بر این ضعیف ستم می کنند بلکه بر خود نیز جور کرده چه خود را محروم ساخته از کتاب توحید و نعت و منقبت و از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت چنان چه عارف اسرار حقیقی و مجازی شیخ مصلح الدین سعدی

شیرازی فرموده که من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم توخواه از سخنم پند گیر خواه میگر [ملال]

انجامه: تمت الرساله الشریفه بتاریخ روز سه شنبه دوازدهم شهر محرم الحرام سنه 1007

منابع: الذریعة 16: 201 فرهنگ سروری و 20: 37 مجمع الفرس؛ سپهسالار 2: 219؛ ریحانة الادب 3: 19؛ دایرة المعارف فارسی 3: 2663؛ نسخه ها 3: 1953؛ مجلس 26: 306 و 2: 281 و 6: 154؛ ملی 4: 491 و 5: 33 - 35؛ مشار فارسی 4: 4537؛ مرکز احیاء 5: 82-80

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1007؟ق. آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و لغات مورد بحث به سرخی، بالای بعضی از کلمات به سرخی خط کشیده شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ: 308 پ: تاریخ کتابت یا تألیف نسخ را 1007 ثبت کرده است که این تاریخ با توجه تاریخ تالیف 1008ق. یا اشتباه کاتب در ثبت تاریخ است یا این که چنان چه دو نقطه بعد از یک را یک فرض کنیم تاریخ 1107 و 1017 صحیح تر به نظر می رسد؛ گ 2 ر: زائیجه به تاریخ ذیحجة الحرام سنه 1171 و رجب المرجب سنه 1217؛ یادداشت ابتیاع به تاریخ رجب المرجب 1309 و 12 شهر ذیحجة الحرام 1288 به مبلغ پنج تومان و در ذیل یادداشت مهر چهارگوش با سجع «معز الدوله»؛ مهرها: گر 3 ر: یک مهر چهارگوش با سجع «معزالدوله»؛ آسیب ها: جلد کهنه و فرسوده قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت ها از هم باز است اندکی آثار آب افتادگی دارد لک زدگی و وصالی دیده می شود: کاغذ: اصفهانی نخودی: جلد: تیماج تریاکی روشن، مقوایی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، اندرون جلد کاغذی نخودی

گ 2پ- 308 پ (354 برگ)، 25 سطر: ب 175 × 70؛ قطع: 233×125

عنوان های دیگر: فرهنگ مجمع الفرس؛ فرهنگ سروری؛ فرهنگ مولانا سروری؛ لغت سروری؛ فرهنگ فرس سروری؛ لغت فارسی

موضوع: 1. واژه نامه ها؛ 2. فارسی -- واژه نامه ها

شماره رکورد: 815834

13839/2

امثله در مدح شیخ ابوالحق

زبان: فارسی

معرفی کتاب: قصیده ای است در سی و چهار بیت در مدح شیخ ابواسحاق که در آن تمام کلمات قافیه بطور مختصر در حاشیه معنی شده است.

آغاز: چو گشت کام من از اهتمام بخت روا * چو گشت اخترم از اوج خرمی رخشا * از آن سپس که کشیدم بسی تب و لرزه * ز فرط خواب ملالت زدم بسی آسا...

انجام:... چو نسل آدمیان باد دولت باقی * چو شخص از اهرمنان باد دشمنت ویدا

تاریخ کتابت: 1007؟ق. (به قرینه شماره یک مجموعه) حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. کاغذ: فرنگی نخودی

گ 309 (354 برگ)، 19 سطر: 180×80؛ قطع: 233×125

موضوع: 1. فارسی -- واژه نامه ها؛ 2. شعر فارسی

شماره رکورد: 815835

13839/3

وحیدی، تبریزی، - 942 ق

جمع مختصر/ وحید تبریزی (قمی)

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در علم عروض و قافیه که مولف به جهت برادرزاده خود تدوین کرده است. این رساله به سال 1959م در مسکو به چاپ رسیده است. از دیگر آثار وی دیوان اشعار و رساله ای در لغت بنام مفتاح البدایع است.

آغاز: بسمله، شکر و سپاس واجب التعظیمی را که به تشریف نطق انسان را مشرف ساخت و کلام موزون و علم اوزان موهبت فرمود و درود فراوان بر محمّد مصطفی صلی الله... اما بعد این مختصریست از منشآت وحید تبریزی در علم عروض و قافیه و صنایع شعری که از برای برادرزاده خود تالیف کرده تا بدین مقدمه در اوزان مدخل کند و حدود قافیه و صنایع شعر بداند و این را جمع مختصر نام نهاد و بالله التوفیق اکنون بدانکه شعر کلامیست موزون...

انجام:... و دال متحرک و میان دال و فا آید و هر کس را علم قافیه این مقدار بداند کفایت باشد و الله اعلم بالصواب و الیه المرجع والمآب

انجامه: تمام شد رساله ثالث از رساله که فصاحت و بلغت شعار وحید الدورانی شرف رامی غرف الله که در زمان دولت شاه اویس در عروض قاغیه نوشته بودم رساله اول در باب نوزده باب حسن و دویم در باب انواع شعر و سیم رساله مرقوم بتاریخ 17 شهر محرم الحرام سنه 1007؟

منابع: الذریعة 5: 139 الجمع المختصر؛ ملی 6: 167؛ مرعشی 12: 208 و 30: 313 جمع مختصر= مختصر وحیدی؛ سپهسالار: 2: 440 عروض و قافیه وحیدی تبریزی؛ ریحانة الادب: 6: 310؛ کشف الظنون 2: 479؛ مجلس 10: 391، دانشمندان آذربایجان/ محمّد علی تربیت، ص 393- 394

تاریخ کتابت: 1007؟ق، آرایه ها: سرفصل ها و نشان اشعار به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. کاغذ: فرنگی نخودی

گ 310 - 328 پ (354 برگ)، 19 سطر: 180×80 قطع: 233×125

عنوان های دیگر: مختصر وحیدی

موضوع: 1. عروض فارسی؛ 2. قافیه

شماره رکورد: 815836

13839/4

مجمل فی اللغة العربیة

زبان: عربی فارسی

معرفی کتاب: واژه نامه ای است از عربی به فارسی که به تعداد حروف تهجی در بیست و هشت کتاب و هر کتاب نیز بر حسب حرکت حرف اول لغات به سه باب، مفتوحه مسکوره و مضمومه تنظیم شده است بعد از حرف اول لغات به ترتیب حرف دوم که به سرخی نوشته شده، آمده اند. نسخه حاضر به علت افتادگی از انجام تا باب یاء از کتاب غین را در بر دارد.

آغاز: کتاب الهمزه باب الهمزة المفتوحة آبق گریزنده * آثم بزه کار * آجن آب متغیر * آخذ فراگیرنده * آدم مردم گندم گون...

انجام: افتاده... غیدا زن نازک اندام * غیضه: پیشه * غناص... فیلم کنیزک نیکو * غین شتر مست و میغ...

منابع: مرعشی 22: 74 فرهنگ عربی فارسی؛ مجلس 29/1: 579 فرهنگ لغت

تاریخ کتابت: 1007 ؟ق. (به قرینه شماره 1 و 3 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها و علامات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: جلد: کهنه و فرسوده، قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت ها از هم باز است، اندکی لک زدگی، آب افتادگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی

گ 329 - 354 پ (354 برگ)، 24 - 26 سطر (حمایلی): 190×80-21090؛ قطع: 233×125

عنوان های دیگر: فرهنگ لغت عربی فارسی؛ فرهنگ لغت؛ فرهنگ عربی فارسی

موضوع: 1. زبان: عربی-- واژه نامه ها -- فارسی

شماره رکورد: 815837

13840

کاشفی، حسین بن علی، - 910 ق.

انوار سهیلی/ کمال الدین ملاحسین بیهقی واعظ کاشفی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 11122 (1122ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، حضرت حکیم علی الاطلاق جلت حکمته که وظایف لطایف حمد و ثنای او بحکم و ان من شئ الا یسبح بحمده بر زبان جمیع موجودات علوی و سفلی جاری و دایر است و فوائد...

انجام:... در که درین سینه نهان داشتم * یک بیک از دل بزبان داشتم * گر بد و گر نیک فکندم به پیش * بوش بد من به نکو [یی خویش] * چون که بدین پایه رساندم کلام * به که کنم ختم سخن و السلام

انجامه: نونویس: این حقیر سراپا تقصیر میرزا حسن ابن محمّدتقی تفرشی العراقی کسری این کتاب را مستعجلا نگاشت با کاغذ: خیلی نامناسب فیسنه 1250

منابع: الذریعة 2: 430؛ نسخه ها 5: 3523؛ مشترک 6: 970؛ آستان قدس 17: 23؛ ملی 3: 141؛ مشار فارسی 1: 581

خط: نستعلیق؛ کاتب: نونویس: حسن بن محمّدتقی تفرشی عراقی؛ تاریخ کتابت: 1250ق. (نونویس)؛ آرایه ها: مجدول به زر و مشکی و لاجورد، عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: نسخه حاضر در سه قلم کتابت در زمان های مختلف کتابت شده سپس کاتب سوم میرزا حسن ابن محمّدتقی تفرشی عراقی،

بخش های کسری را کنار هم قرار داده و چند برگ کسری باقیمانده را در کاغذ نامناسب تکمیل و کتابت کرد بخش های کتابت شده هر قلم به این ترتیب است: کاتب اول که قدیمی ترین خط است و احتمال می رود مربوط به اواسط قرن 11ق. باشد: گ 3 ر-8 پ، 13 ر - 87 پ، 100 ر- 154 پ، 165ر - 266پ، 287 ر - 319 (جدول دور سطرها به زر، سیاهی و لاجورد)؛ کاتب دوم گ 9 ر - 12 پ، 88 ر - 99 پ، 155ر- 164پ، 267 ر- 277پ؛ کاتب سوم به تاریخ 1250ق: گ1 - 2پ، بخشی از برگ 318؛ اندرون جلد لت رویه: متنی در باب فوت عالیجناب... به تاریخ شعبان المعظم سنه 1302؟؛ آسیب ها: بخش هایی از نسخه الحاقی است، آثار لک زدگی، آب افتادگی و وصالی و پاشیدگی مرکب در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: اصفهانی، فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی تیره، مقوایی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، ضربی، عطف و سجاف نیز تیماج تریاکی تیره، اندرون جلد تیماج تریاکی روشن

319 برگ، 18 سطر: 160×110؛ قطع: 235×165

عنوان های دیگر: کلیله و دمنه فارسی؛ کلیله و دمنه کاشفی

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 9 ق. 2. داستان های اخلاقی -- قرن 9 ق؛ 3 حیوان ها-- افسانه ها و قصه ها

شماره رکورد: 815838

13841

شرف الدین، قزوینی، فضل الله، 660-740 ق

المعجم فی آثار ملوک العجم/ فضل الله شرف الدین قزوینی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13733 (3733 ف) در فهرست همین کتابخانه. آغاز: بسمله، ان احق ما یفتح به الکلام و ینجح به المرام حمد الملک العلام القدوس السلام الذی اشرقت بانوار قدسه خواطر اولی الفکر و اضاءت بمصابیح...

انجام: بآب زرنبشت این داستان را * که خود قومی که برگردون رئیس اند * بزر بر لوح گردون می نویسند والله تعالی یثبت اقدامنا باصابة الآراء و یعصم نفوسنا عن تصرف الاهواء و هو المستعان فی المشهد والمعیب علیه توکلت و الیه انیب

انجامه: نمقه العبد المذنب عماد الحسنی فی سنه 1201

منابع: الذریعة 3: 287؛ مجلس 21: 320؛ مشار فارسی 4: 4812

خط: نستعلیق خوش؛ کاتب: عماد الحسنی؛ تاریخ کتابت: 1021ق. امتیاز: خط میر عماد الحسنی (961 ق - 1024)؛ آرایه ها: مجدول به زر و مشکی، سرفصل ها، عناوین و نشان اشعار به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. بعضی لغات در حاشیه با استفاده از کنز اللغه و صحاح معنی شده؛ یادداشت ها: گ 1 ر: «کاغذ: سمرقندی تالیف و کتابت در عهد یوسف شاه جلد: کار سوخت با سایر اوصاف خط میرعماد غلامرضا، یک بیت شعر از حافظ، دعا؛ آسیب ها: برگ اول از نسخه جداست، آثار موریانه خوردگی در لبه های اوراق و اندکی آب افتادگی و وصالی به چشم می خورد؛ کاغذ: سمرقندی نخودی؛ جلد: تیماج عنابی، ضربی، مجدول به زر، جداول بوته های ریسه ای به زر، عطف تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد: نیز تیماج عنابی و مجدول به زر

183 برگ، 15 سطر: 170×85؛ قطع: 256×152

عنوان های دیگر: تاریخ معجم در احوال سلاطین عجم؛ تاریخ معجم فی آثار الملوک العجم

موضوع: 1. ایران -- تاریخ -- پیش از اسلام؛ 2. نثر فارسی -- قرن 8 ق؛ 3. ایران -- شاهان و فرمانروایان -- تاریخ

شناسه افزوده: میرعماد، 961 - 1024ق. کاتب

شماره رکورد: 815839

13842

خاتون آبادی، محمّد بن علی، قرن 11ق.

ترجمه قطبشاهی/ شارح و مترجم: محمّد بن علی بن احمد بن نعمة الله ملقب به ابن خاتون؛ نویسنده متن: محمّدبن حسین شیخ بهایی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مولف این کتاب ابن خاتون عاملی است (شمس الدین محمّد بن علی بن خاتون عاملی عیناثی) که از فضلاء و علماء قرن یازدهم هجری و از شاگردان حضرت شیخ بهائی ره بوده و شیخ عبدالعالی کرکی (محقق ثانی) و احمد بن محمّد بن خاتون پسر مولف که از مشاهیر فضلا و دانشمندان اسلامی می باشند، شاگرد ایشان بوده اند. این کتاب ترجمه و شرح اربعین شیخ بهائی است که با بهترین اسلوب و طرزی تالیف شده و چون برحسب امر سلطان محمّد قطب شاه بن قطبشاه که از سلاطین قطبشاهیه هند بوده اند تالیف گردیده و در دیباچه آن را ترجمه قطب شاهی نام نهاده است. نخست «حدیث» را به عربی آورده است، سپس با

سربندهای «شرح، آغاز، انجام، بینش، نمایش، بحث، طراز، وجه و سؤال» به فارسی ترجمه و گزارش می کند. سربندهای «مترجم گوید» نیز افزوده های خود او است. اقوال مترجمین دیگر را هم نقل و شرح حال روات و علما را به مناسبت ذکر و در ضمن بیان مطلب تحقیقاتی که مناسب مقام بوده شده و در بین مطالب استشهاد به حکایات و اشعار نغز و دلنشین کردهاند تالیف این کتاب در حیات شیخ بهائی ره بوده و ایشان هم تقریظی در سال 1029ق. بر آن مرقوم داشته اند که حدود تاریخ نگارش را می رساند. مولف خود فهرست مفصل مطالب کتاب را بر اصل کتاب مقدم داشته اند نیز بنگرید به شماره بازیابی 11992 (1992ف) در فهرست همین کتابخانه. نسخه حاضر به علت افتادگی از آغاز و انجام، از آغاز بینش دوم از حدیث اول تا اواخر بینش دوم از حدیث سی و نهم را در بر دارد.

آغاز: افتاده:... من به آن در امر دین خود برمی انگیزد و حشر می نماید خدای که عزیز است و بزرگ روز قیامت او را فقیه و عالم بینش دوم ظاهر اینست که مراد به حفظ حدیث درین مقام از برکردن و در خاطر گرفتن باشد چنان چه...

انجام: افتاده:.... و حاصل معنی آن و الله اعلم آنست که روزی که به بینند کافران فرشتگان را هیچ مژده نیست آن روز مر کافران را یعنی از دو چیز که طلب کرده اند ملایکه را به بینند و در دیدن خدای تعالی حدیث..

منابع: الذریعة 4: 76 ترجمه اربعین الشیخ البهایی و 17: 156 قطبشاهی، کاخ گلستان- دینی: 117 ترجمه چهل حدیث (ترجمه قطبشاهی)؛ سپهسالار: 3: 423 و 1: 226؛ مرعشی 29: 450 و 16: 244 و 18: 216 مجلس 2: 11- 13 و 17: 382 ترجمه اربعین: ترجمه، قطبشاهی، نسخه ها 2: 1587 توضیح الاخلاق قطبشاهی؛ مشترک 4: 2277 ترجمه اربعین بهایی: ترجمه قطبشاهی؛ مشار 3: 3208؛ ملی 9: 359؛ مؤلفین مشار 5: 609؛ نشریه 1: 218 توضیح الاخلاق عبدالله شاهی

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها و خط کشی بالای احادیث به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: در برخی اوراق کلمه «وقف» نوشته شده، مهرها: گ 2 ر- 27ر: مهر بیضی با سجع «متوکل علی الله عبده عبدالحسین»، مهر چهارگوش متوسط با سجع «منظر لطف الهی رحیم»، مهر چهارگوش با سجع «پیرو دین محمّد علی» مهر چهارگوش با سجع «رب نجنی بمحمّد و علی»، «... محمّد علی» و «...عبده محمّد...»؛ گ246ر: چند مهر بیضی کوچک با سجع کمی ناخوانا «الراجی حسن [حسنی]»؛ مهر بیضی متوسط با سجع «ح س ن ی 1349»؛ مهر چهارگوش متوسط با

سجع «الراجی محمّد»؛ آسیب ها: جلد کهنه و فرسوده، از آغاز: و انجام: افتادگی دارد، قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمتها از هم باز است، اندکی لک زدگی، آب افتادگی و وصالی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: ساغری تریاکی تیره، مقوایی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول، میان جداول، بوته های ریسه ای، عطف نیز ساغری تریاکی تیره، اندرون جلد روکش کاغذی آبی

246 برگ، 19 سطر: 165 × 90؛ قطع: 252×170

عنوان های دیگر: شرح اربعین؛ شرح اربعین خاتون آبادی؛ ترجمه و شرح اربعین شیخ بهایی؛ شرح الاربعین

موضوع: 1. شیخ بهائی، محمّدبن حسین، 1031 - 953 ق. اربعین حدیثا -- نقد و تفسیر؛ 2. احادیث شیعه -- قرن 11ق؛ 3. اربعینات -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 815840

13843

مجلسی، محمّدباقر بن محمّد تقی، 1037-1110ق.

عین الحیوه/ محمّد باقر بن محمّدتقی مجلسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13758 (3758 ف) در فهرست همین کتابخانه. آغاز: بسمله، لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه کبریای حکیمی که الواح ارواح قابله نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضاء و قدر است بصیقل موعظه دلپذیر و حکمت های بی نظیر جلا داده.... اما بعد مستمد فیوض ازلی محمّد باقر بن محمّد تقی علی الله عنه جرائهما بموقف عرض برادران...

انجام: نونویس:... از کتب مبسوط علما طلب باید نمود باین جا ختم می کنم کتاب عین الحیات را و از الطاف عمیمه واهب العطایا امیدوارم که این بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیوة جاودانی برادران ایمانی... از این خان نعمت های روحانی بهره و از این شراب حقایق معانی جرعه بگیرند در حیات و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار این المرحوم محمّد تقی محمّد باقر مؤلفه از دعا و طلب مغفرت را از دعای طلب مغفرت [سیئات] و رفع درجات محروم نگردانند اللهم اغفر لمؤلفه لکاتبه و لسامعه و لمن نظر الیه یا غفار یا ستار سنه [محو شده]

خط: نستعلیق و نسخ؛ آرایه ها: سرفصل ها، عناوین و خط کشی بالای عبارات عربی به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ 2پ و 297ر: سه مهر بیضی با سجع «المتوکل علی الله عبده محمّد جعفر» گ 297: چهار مهر بیضی «یا سجع یا امام حسین 1267»؛ آسیب ها: برگ 297 فرنگی آبی و الحاقی، آثار آب افتادگی، لک زدگی و وصالی در نسخه به چشم می خورد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: میشن زیتونی سیر، مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول اندرون جلد روکش کاغذی بنفش

297 برگ، 20 سطر: 220 × 110؛ قطع: 280×175

موضوع: 1. احادیث اخلاقی؛ 2. احادیث شیعه

شماره رکورد: 815841

13844/1

طبرسی، حسن بن علی، قرن 7 ق.

کامل البهایی/ حسن بن علی طبرسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مولف پس از تالیف دو کتاب مناقب الطاهرین و اربعین بهائی در تولی، طی دوازده سال به تدوین این اثر که در تبری می باشد پرداخته و آن را به بهاءالدین محمّد بن شمس الدین محمّد جوینی اهدا نموده است این اثر در دو مجلد تدوین شده است جلد اول که متداول است و به چاپ نیز رسیده در احوال حضرت علی علیه السلام و اثبات امام وی تا حالات حضرت سیدالشهدا علیه السلام می باشد و جلد دوم از حالات حضرت سجاد علیه السلام تا حالات حضرت حجت عج را در بر دارد نسخه حاضر جلد اول این اثر می باشد.

آغاز: بسمله، سبحان پادشاهی که بساط عظمت او در اوهام انس و جن نکنجد و لا یحیطون به علما و کیفیت و کمیت در عتبه جلال او موهوم و ممکن نباشد لیس کمثله شئ و هو السمیع البصیر و غبار و نقصان... اما بعد بدان که قائلان اخبار..

انجام:... دمع ذلک در اثنای این سعی چند در کتاب دیگر توفیق مساعدت کرد و از آن جمله نقض معالم فخرالدین رازی هم درین روز بآخر یکی مجلد تمام شد بترتیب با سعی بلیغ و جهد تمام و ارادت کلمه فکلمه رحمکم الله و ایانا و جمیع المومنین و المومنات

انجامه: تمام شد کتاب مسمی بکامل البهائی روز جمعه بیست و هشتم شعبان المعظم العبد الضعیف محمّدرضا ابن ملا آقا پازاوری سنه 1084

منابع: ملی 5: 363 مرعشی 3: 8؛ الذریعة 17: 525؛ مشار عربی: 4009

خط: نستعلیق و نسخ؛ کاتب: محمّدرضا بن ملا آقا پازواری؛ تاریخ کتابت: شعبان 1084ق. آرایه ها: چند برگ آغاز: مجدول با زرد و مشکی، عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای آیات قرآنی و احادیث به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 8 پ: تکرار آغاز کتاب که کمی اختلاف در کلمات دارد: «سبحان الله یکی پادشاهی که بساط عظمت او در اوهام انس و جان نگنجد و لا یحیطون به علما احاطه نمی کنند او را از روی علم یعنی فرا نمی گیرد او را علم و دانش کسی و کیفیت و کمیة...»؛ مهرها: گ62: مهر چهارگوش با سجع «امام محمّد باقر»؛ آسیب ها: گ1-11: الحاقی و نونویس، مطالب برگ های 1- 4 پ، 8- 11 پ افتادگی های آغاز: است که عینا تکرار شده است. آثار افتادگی، لک زدگی و وصالی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج عنابی، مقوایی، مجدول، ضربی، عطف تیماج تریاکی، اندرون جلد: لت رو آستر کاغذی نخودی، لت پشت آستر کاغذی سبز

گ 8 پ- 366 (373 برگ)، 18 سطر: 210×105؛ قطع: 307×180

موضوع: 1. امامت؛ 2. تولی و تبری

شماره رکورد: 815842

13844/2

طبری، آملی، محمّد بن جریر، قرن 5 ق.

برگزیده دلائل الامامة (جلد دوم)/ ابی جعفر محمّد بن جریر بن رستم طبری آملی مازندرانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این اثر صورت نامه خلیفه دوم عمربن خطاب به معاویه است که یزید آن را بعد از واقعه کربلا به عبدالله بن عمر داد که در جزء دوم کتاب دلائل الامامة تالیف ابی جعفر محمّد طبری آمده است. مولف غیر و متأخر از محمّد بن جریر طبری کبیر است. و یکی از روات وی «محمّد بن هارون بن موسی التلعکبری» است. صاحب الذریعه (8: 247) به نقل از گروهی در صحت این حدیث تردید کرده و آن را مجعول

دانسته است. جلد دوم دلایل الامامة یا دلائل الائمة در ادله امامت دوازده امام علیه السلام و بعضی از معجزات، کرامات و فضائل آن حضرات نوشته شده است. این متن به نقل از جلد دوم دلایل الامامة در جلد 30: 287 کتاب بحار الانوار علامه مجلسی مبحث «الفتن و فیه ما جری بعد النبی (صلی الله علیه و آله) من غصب الخلافة و غزوات امیرالمومنین (علیه السلام)» نیز آمده است.

آغاز: بسمله، حمدله و بعد فهذا صورة عهد کتبة عمر بن الخطاب العدوی الی معاویه بن ابی اسفیان الاموی و کان عامله علی الشامو هو من لجزع الثانی من کتاب دلائل الامامة حدثنا ابوالحسین محمّد بن هرون بن موسی التلعکبری قال حدثنا ابی رضی الله عنه... قال لما قتل الحسین بن علی صلوات الله...

انجام:... احدا من رهط محمّد و اهله و شیعته بعد یومی هذا غیر منطوی لهم خیر ابدا فقال یزید أفیه شرح الخفا یا ابن عمرو الحمد لله وحده و صلی الله علی محمّد و آله قال ابن عباس اظهروا الایمان و اسروا الکفر فلما وجدوا علیه اعوانا اظهروه تمة کتابه العهد

منابع: الذریعة 8: 241 - 247 دلائل الامامة: دلایل الأئمة؛ مرعشی 8: 153؛ مجلس 15: 209 دلائل الائمة؛ مرکز احیاء 7: 238 عهد عمر بن الخطاب

خط: نسخ؛ آرایه ها: خط کشی بالای بعضی از کلمات به سرخی

گ 366- 373 (373 برگ)، 18 سطر: 120×105؛ قطع: 307×180

عنوان های دیگر: برگزیده جلد دوم دلائل الامامة؛ نامه عمر بن خطاب به معاویه؛ صورة عهد کتبه عمر بن الخطاب الی معاویة بن ابی اسفیان الاموی؛ کتاب العهد

موضوع: 1. امامت -- دفاعیه ها و ردیه ها

شماره رکورد: 815843

13845

سروری، محمّد قاسم بن حاجی محمّد، قرن 11ق

مجمع الفرس / محمّد قاسم بن حاجی محمّد سروری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13839 (1/3839ف) در فهرست همین کتابخانه. در تطبیق با نسخه مذکور، نسخه حاضر فاقد باب استعارات آخر کتاب بوده و

گاهی نیز معنی لغات به صورت مختصر آورده شده و بعضی لغات نیز حذف گردیده است. جهت توضیحات مبسوط نیز بنگرید به (سپهسالار 2: 219 -223)

آغاز: یا فتاح، باب الالف مع الالف افدستا به فتح همزه و دال مهمله و سکون فا و سین مهمله حمد خدای عزوجل باشد و ستایش و شگفت و نیکوچه این کلمه مرکبست از افد که بمعنی شگفت است و ستا که ستایش باشد مثالش استاد دقیقی فرماید جز ز ایزد توام خداوندی * زان کنم بر تو از دل افدستا و صاحب معیار جمالی شمس فخری نیز فرماید برین کتاب اعانت نمود طبع مرا...

انجام:... یاری معروف و زمان دو برادر یکدیگر گویند شمس فخری فرماید شعر اگر چه خصم بودند از وفاتش * دم یاری زند یاری بیاری پروازی [یزدادی] قیمت [قیمه] و تخم مرغ که پزند.

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی تاریخ یوم الاحد 22 شهر صفر المظفر سنه 1091 کتب العبد الاقل مقصود علی ابن محمّدامین سینگی من توابع لواسان در قلعه مبارکه ... سمت تحریر یافت هر که خواند دعا طمع دارم... پیشتر از عمر بپایان رسید.

منابع: الذریعة 16: 201 فرهنگ سروری و 20: 37 مجمع الفرس؛ سپهسالار 2: 219 فرهنگ سروری= مجمع الفرس؛ ریحانة الادب 3: 19؛ دایرة المعارف فارسی 3: 2663؛ نسخه ها 3: 1953؛ مجلس 26: 306 و 2: 281 و 6: 154؛ ملی 4: 491 و 5: 33- 35 مشار فارسی 4: 4537؛ مرکز احیاء 5: 8280

خط: نستعلیق؛ کاتب: مقصود علی بن محمّد امین، سینکی؛ تاریخ کتابت: صفر 1091ق. آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و مدخل لغات و نشان اشعار به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 293 پ: اسامی غلام و کنیزی که مرتضی قلی بیگ... بتاریخ چهاردهم شهر صفر سنه 1098 آزاد نموده بدین موجب است...»؛ آسیب ها: آب افتادگی زیاد در گوشه بالای نسخه و اندکی وصالی به چشم می خورد؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: تیماج فیروزه ای، مقوایی، مجدول، ضربی، اندرون جلد: روکش کاغذی گل بهی 293 برگ، 17 و 18 سطر: 18×110-19× 110؛ قطع: 275×185

عنوان های دیگر: فرهنگ مجمع الفرس فرهنگ سروری؛ فرهنگ مولانا سروری؛ لغت سروری؛ فرهنگ فرس سروری؛ لغت فارسی

موضوع: 1. واژه نامه ها؛ 2. فارسی -- واژه نامه ها

شماره رکورد: 815844

13846

مجلسی، محمّدباقر بن محمّدتقی، 1037 - 1110ق.

جلاء العیون/ محمّد باقر بن محمّد تقی مجلسی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: محرم 1089ق (مشهد رضوی)

اهداء به: شاه سلیمان صفوی (1077ق - 1105ق)

معرفی کتاب: در زندگانی حضرت پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم السلام را از کتاب ها و روایت های معتبر در یک مقدمه در ثواب گریستن در مصائب معصومین و چهارده باب هر کدام در احوال یکی از آن بزرگواران آورده و باب پنجم را که در احوال حضرت سید الشهدا می باشد مفصل نگاشته است علامه مجلسی آن چه در این اثر می آورد مصائب آن حضرات و ثواب گریه و تاکید بر بخش تاریخ شهادت آنان است. از این رو ذکر می کند که چون اشک ریختن در مصائب پیشوایان دین موجب جلای دیده های ظاهر و باطن مؤمنین می گردد، آن را جلاء العیون نامیده است این کتاب در واقع ترجمه برخی از احادیث مجلدات: 5 و 6 و 7 بحار الانوار است و جلد: اول آن در نیمه شوال 1085ق در مشهد رضوی به اتمام رسیده است فهرست تفصیلی مطالب کتاب عبارتند از: مقدمه ثواب گریستن بر مصائب؛ باب اول: در بیان ولادت و وفات ابوالقاسم محمّد مصطفی (صلی الله علیه و آله) و بعضی از اموال کریمه و مناقب آن حضرت این باب مشتمل بر شش فصل است فصل اول نام و نسب حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)، فصل دوم ابتدای نور رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فصل سوم ولادت با سعادت آن حضرت فصل چهارم وصایای حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) فصل پنجم وفات حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) فصل ششم غرائب بعد از دفن آن حضرت باب دوم در بیان تاریخ ولادت با سعادت و وفات و بعضی از اموال کریمه و مناقب فاطمه زهرا (سلام الله علیها) شامل هشت فصل است فصل اول: ولادت حضرت فاطمه (سلام الله علیها) فصل دوم: فضائل حضرت فاطمه (سلام الله علیها)، فصل سوم: فضائل و مناقب و معجزات فاطمه (سلام الله علیها) فصل چهارم: در سیره و مکارم اخلاق فاطمه (سلام الله علیها) فصل پنجم: در تزویج امیر المومنین (علیه السلام) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) فصل ششم: در معاشرت امیرالمومنین (علیه السلام) و زهرا (سلام الله علیها)، فاطمه (سلام الله علیها) فصل هفتم: در شهادت و ستم هائی که به فاطمه (سلام الله علیها) شد فصل هشتم: در تظلم حضرت فاطمه (سلام الله علیها) باب سوم: در بیان تاریخ ولادت و شهادت علی بن ابی

طالب (علیه السلام) این فصل شامل پنج فصل است فصل: اول در ولادت حضرت علی (علیه السلام)، فصل دوم: در خبر دادن شهادت امیرالمومنین (علیه السلام)، فصل سوم: در کیفیت شهادت حضرت حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) فصل چهارم در کیفیت کفن و دفن و غسل امیرالمومنین (علیه السلام) فصل پنجم: در احوال قاتل امیرالمومنین (علیه السلام)؛ باب چهارم: در بیان تاریخ ولادت و شهادت امام حسن مجتبی (علیه السلام) شامل شش فصل است: فصل اول: ولادت و اسم و لقب آن، حضرت فصل دوم فضایل آن، حضرت فصل سوم: در مکارم اخلاق آن، حضرت فصل: چهارم در معجزات آن، حضرت فصل پنجم: در احوالات بعد از شهادت امام حسن (علیه السلام) و علت صلح، امام فصل ششم: در کیفیت شهادت؛ باب پنجم: در بیان تاریخ ولادت و شهادت حضرت سید الشهدا و خامس آل عبا ابا عبدالله الحسین(علیه السلام) و بعضی از احوال و مناقب و معجزات آن حضرت، این فصل شامل بیست و سه فصل است و برخی از آن ها عبارتند از فصل اول: در ولادت آن، حضرت فصل دوم: در فضایل و مناقب آن، حضرت فصل سوم در مکارم اخلاق آن، حضرت فصل چهارم در نص خلافت و امامت و معجزات سیدالشهدا (علیه السلام) فصل پنجم: بیان ثواب گریستن بر مصائب حضرت سید الشهدا (علیه السلام)، فصل ششم: ذکر مصائب امام حسین (علیه السلام) فصل هفتم وقایع بعد از شهادت و باب ششم در بیان ولادت و شهادت امام چهارم علی بن الحسین زین العابدین (علیه السلام) شامل سه فصل است فصل اول: ولادت و شهادت امام زین العابدین (علیه السلام) فصل دوم: شداید و احزانی که به آن حضرت وارد شد فصل سوم: جوری که بر شیعیان آن حضرت وارد شد؛ باب هفتم: در بیان تاریخ ولادت و وفات و بعضی از حالات امام پنجم ابی جعفر محمّد بن علی باقر(علیه السلام) علوم الأولین والآخرین این باب شامل دو فصل است فصل اول احوالات امام محمّد باقر (علیه السلام)، فصل دوم: اتفاقات میان آن حضرت و مخالفان باب هشتم: در بیان تاریخ ولادت و وفات و بعضی از حالات امام ششم حضرت ابو عبدالله جعفر بن محمّد الصادق (علیه السلام) این باب شامل چهار فصل است: فصل اول: احوالات امام جعفر صادق (علیه السلام) فصل دوم: جوری که از جابران آن حضرت وارد، شد فصل سوم: تاریخ شهادت آن بزرگوار فصل چهارم: ستم هایی که در زمان آن حضرت به شیعیان واقع شد؛ باب نهم در بیان تاریخ احوال امام هفتم ابوالحسن موسی بن جعفر (علیه السلام) این باب شامل سه فصل است: فصل اول: احوالات امام موسی کاظم (علیه السلام)، فصل دوم تاریخ شهادت آن، حضرت فصل سوم ستم هایی که در زمان آن حضرت بر خویشان و شیعیان واقع شد؛ باب دهم در بیان تاریخ احوال امام هشتم حضرت ابو الحسن علی بن موسی الرضا (علیه السلام) این باب شامل دو فصل است فصل اول: احوالات حضرت رضا (علیه السلام)، فصل دوم: خبر دادن

باقر(علیه السلام)،

اجدادشان از شهادت ایشان باب یازدهم: در بیان تاریخ ولادت و وفات امام نهم حضرت ابی جعفر محمّد بن علی الجواد (علیه السلام) و بیان اسم و لقب و کیفیت آن جناب، این باب شامل دو فصل است فصل اول: احوالات امام محمّد تقی (علیه السلام) فصل دوم: شهادت و بعضی احوال آن حضرت باب دوازدهم: در بیان تاریخ ولادت امام علی بن محمّد النقی (علیه السلام) ابن باب شامل یک فصل است احوالات امام علی النقی (علیه السلام)؛ باب سیزدهم: در بیان تاریخ ولادت و اسم و لقب و کیفیت امام حسن عسکری (علیه السلام) این باب شامل دو فصل است: فصل اول: احوالات امام حسن عسکری (علیه السلام)، فصل دوم: تاریخ شهادت آن حضرت باب چهاردهم: در بیان تاریخ ولادت حجة بن الحسن (علیه السلام) است جلاء العیون به زبان اردو با عنوان الدمع الهتون ترجمه شده و ترجمه دیگری نیز به زبان اردو توسط سید محمّد باقر هندی صورت گرفته نیز توسط سید عبدالله شبر با عنوان منتخب جلاء العیون به عربی ترجمه شدها ست. کتاب مختصر جلاء العیون توسط آغا علی اکبر خواهرزاده علامه مجلسی در تلخیص جلاء العیون است این کتاب در ایران دارای چاپ های متعددی است و در نجف و هند نیز تجدید چاپ شده است.

آغاز: بسمله، ستایش بیمثل و انباز سزاوار خداوند پاک بی نیازیست که تذکره مصائب و استماع نوایب سربازان مسالک قرب و وصال و جان فشانان معارک اطاعت و امتثال خود را موجب جلاء العیون ارباب ایمان و یقین گردانید... اما بعد تشنه لب زلال فیوض ربانی و آرزومند ادراک سعادات جاودانی

انجام:... سرنگون سازم و دین حق برای من خالص باشد باین جا ختم کردم این عجاله کثیر الفایده را و از حق تعالی امیدوارم که در روز جزا وسیله نجات این غریق بحر خطا گردد و کان ختامها فی سادس شهر مرم الحرام من شهور سنه تسع و ثمانین بعد الف هجری و قد فرغ من تسوید هذا التالیف الشریف السعید الحمید فی خامس شهر رمضان المبارک فی شهور سنه سبع و ثلاثین مأته بعد الف هجری فی الهجره النبویة صلی الل-ه علیه و اله و سلم علی هاجرها در اثر وصالی متن موجود نیست... المذنب المحتاج الی العفو الباری ابن محمّد رضی... و ستر عیوبهما مع والدی... الطاهرین فی بلدة سورة... [هندو]ستان

منابع: الذریعة 5: 124 نسخه ها 6: 4445 مشترک پاکستان 10: 282 ملی 1: 83 مرعشی 20: 56 مشار 2: 1567 ملک 2: 185؛ کتابشناسی مجلسی ص 202- 205؛ ویکی شیعه ذیل مدخل جلاء العیون

خط: نستعلیق؛ کاتب: ابن محمّد رضی؛ محل کتابت: بلده سورت (احتمالا هندوستان)؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی و گاه سبز، سیر بالای بعضی از عبارات و جملات به سرخی خط کشیده شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ1ر، 247ر، 275ر: مهر تملک خشتی بزرگ با سجع «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر ر فضل الله النوریست 1311» آسیب ها: برگ اول از نسخه جداست، گ 211ر- 214پ نونویس و الحاقی است آثار آب افتادگی، لک زدگی و وصالی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: ساغری، سیاه، مقوایی، اندرون جلد: روکش کاغذی نقشه دار الوان

275 برگ، 23 سطر: 185×95؛ قطع: 240×145

موضوع: 1. چهارده معصوم -- سر گذشتنامه؛ 2. ائمه اثناعشر-- سرگذشتنامه؛ 3. روضه خوانی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815845

13847

منشی، محمّدرضا

تاسیس القوافی/ محمّدرضا منشی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان قواعد علم قافیه است.

آغاز: بسمله، پس از حمد کردگار و نعت احمد مختار صلوات الله و سلامه علیه و آله الاطهار چنین گوید بنده خاکسار محمّدرضا منشی دولت جاوید مدار که اندک ممارستی در انشاء و انشاد اشعار است در قواعد قوافی تتبعی در کار است چه تمیز قافیه صحیح از علیل و شناختن.

انجام:... و اگر فاصله کبری باشد که چهار حرف متحرک و یک حرف ساکن باشد متکاوس گویند چون ضربنی در عربی و در فارسی نباشد تمه بالخیر 1296

منابع: نشریه 7: 112

خط: نستعلیق خوش؛ تاریخ کتابت 1296ق. امتیاز نایاب بودن آرایه ها: مجدول به زر و سیاهی و لاجورد نشان اشعار و خط کشی بالای بعضی از کلمات به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 1ر: با مداد کمرنگ نوشته شده «خط میرزا رضای کلهر» آسیب ها: سه برگ آخر بدون نوشته: کاغذ: ترمه؛ جلد: تیماج عنابی،

مقوایی، مجدول به زر، میان جداول بوته های ریسه ای ضربی، اندرون جلد روکش کاغذی ابری الوان

16 برگ، 10 سطر: 130×72؛ قطع: 137198

موضوع: 1. قافیه

شماره رکورد: 815846

13848

چلبی، حسن بن محمّد، 840 -886 ق، شارح

کاشف الاسرار و مطلع الانوار/ شارح: حسن ظریفی چلبی بن محمّد بن محمّدشاه فناری معروف به ملاحسن فناری (بدرالدین)؛ نویسنده: متن مولانا جلال الدین محمّد بن محمّد رومی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرحی بر بعضی از ابیات دفتر نخست مثنوی معنوی مولوی که به نام سلطان سلیمان خان عثمانی (974 ق - 982 ق) با مقدمه ای به عربی نوشته شده است. صاحب الذریعه انتساب این کتاب را به ظریفی چلبی محتمل می داند ولی صاحب کشف الظنون آن را از حسن ظریفی چلبی دانسته و تصریح نموده است که بعضی از ابیات جلد نخست مثنوی را شرح نموده است.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی انعم علینا و هدانا للاسلام و جعلنا من امة حبیبه محمّد علیه افضل الصلوات واکمل التحیات و علی آله اطیبین الطیبات و بعد لما اعطانی الله تعالی مکنة علی اطلاع کتب اولیائه و قدره علی ادراک علوم اصفیائه فانی نظرت کتب اهل الباطن و طالعتها و رأیت المثنوی المولی بینها مملوا بانواع اسرار آیات الکریمة و مشح نا ببیان اصناف مکنونات احادیث النبویة وتمثیلات الارشادیة... فشرحت شرحا واضحا لیکون عاما لفائدة الطالبین... قال الفاضل الکامل والعارفین مولانا جلال الملة والدین بشنو از نی چون حکایت می کند

انجام:...پس مجملات این ابیات تفصیل کردیم و مفصلاتش را به بیان آوردیم و استار اسرار همه را کشف کردیم از این سبب نام این رساله را کاشف الاسرار و مطلع الانوار نهادیم و ما شرحت هذه الابیات الا امتثالا لأمر الله تعالی و اما بنعمت ربک فحدث و ابتغاء لمرضاته یوم لا ینفع مال و بنون الا من أتی الله بقلب سلیم و وسیلة

لذکری بالخیر بعد انتقالی من الدار الدنیة الفانیه الی دار الشریفه و لنختم بالصلوة علی خیر البریة

انجامه: تمت قد وقع الفراق من تنمیق هذه النسخة الشریفه فی حادی عشر شهر محرم الحرام من شهور سنه خمس و ثمانین و سبعمایه سنه 985 کتبتک یا کتاب و سوف افنی و تبقی برهة فی کف غیری.... یری خطی فیدعونی بخیر

منابع: الذریعة 9/3: 1122 و 17: 234 احتمل تالیف حسن الطریفی الچلبی؛ نشریه 7: 204 و 11 و 12: 963، مجلس 11: 105 گویا از حسن طریفی چلبی و مجلس شماره دو 2: 239، کشف الظنون 2: 1587؛ مرعشی 29: 342، دانشگاه 13: 3019 شرح مثنوی از مولانا بدلیسی؛ کاشف الاسرار و مطلع الانوار (شرح ابیاتی از مثنوی معنوی) / تالیف حسن ظریفی چلبی، تحقیق و تصحیح علیرضا قوجه زاده. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین الملل، 1389

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: محرم 985ق. امتیاز: کمیاب بودن آرایه ها: دارای یک سرلوح با نقش گل و بوته ساده و یک کتیبه به زر، تنها دو صفحه آغاز: مجدول به زر و مشکی، عناوین ابیات مورد شرح، نشان اشعار و خط کشی بالای متون عربی به سرخی؛ یادداشت ها: گ 1ر «من... المولی الی عبده یحیی سنه 1176» و ذیل یادداشت مهر گرد با سجع «درویش یحیی محی الدین 1174»، «قد انتقل بنویت الفقیر حافظ الوحید الموسوی حسین المتاستری لسنه 1207 من عواری الدهر لدی» تاریخ وفات: شیخ عمر دوشنی، شیخ ابراهیم گلشنی، شیخ حسن ظریفی گ 2ر: چند بیت شعر از مثنوی، رباعی، چند حدیث کوتاه «صاحبه محمّد الامام المغنیاوی» گ 116پ: «عدد اوراق... 125 ورق»، گ 117 پ: یادداشتی به تاریخ 1230 که در آن از محمّد علی بیگ قوچانی، محمّد صادق قوچانی و میر ابراهیم بیگ در کاروان سرای حاجی صادق در 27 ذی قعده و حاکم طبس و محمّد حسن قبس... نام برده شده است. حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ3ر: دو مهر محو شده و ناخوانا. گ 1ر: مهر گرد با سجع «درویش یحیی محی الدین 1174»؛ آسیب ها: لت پشت از نسخه جداست، آثار آب افتادگی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، مقوایی، ضربی، دارای ترنج با نقش گل و بوته، مجدول، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

117 برگ، 17 سطر: 130 × 60؛ قطع: 175×110

عنوان های دیگر: شرح مثنوی؛ شرح فناری زاده بر مثنوی؛ شرح نی نامه مثنوی

موضوع: 1. مولوی جلال الدین محمّد بن محمّد، 604-672 ق مثنوی معنوی -- نقد تفسیر 2. شعر فارسی -- قرن 7 ق -- تاریخ و نقد

شماره رکورد: 815847

13849/1

دشت بیاضی، محمّد کریم بن فصیح الدین، قرن 10ق.

شرح نصاب الصبیان/ محمّدکریم بن محمّد فصیح بن محمّد مدعو بکریم دشت بیاضی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: فرهنگنامه عربی به فارسی و شرحی بر نصاب الصبیان ابونصر فراهی است. پدر شارح (فصیح الدین) بندهائی بر نصاب الصبیان فراهی افزوده بود و پسر وی چون شرح آن ها را علی حده مناسب ندید، این شرح را بر اصل نصاب و الحاقی پدرش نگاشت تا محتوی بر تصحیح لغات سابقه و لاحقه به زبان فارسی گویان تا فایده اش اتم و عایدش اعم باشد. شاید پدر شارح همان فصیح الدین هروی باشد که میر علیشیر نوایی در مجالس النفایس ص 106 و 281 از وی یاد کرده است.

آغاز: حمد و ثناء نامعدود شکر و سپاس نامحدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب الصبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاد و بر سر تعلیم

انجام:... جمع... جمع علایق فعیله بمعنی مفعول از علق از باب علم یعنی در آویختن [توبره]

انجامه: تمت الحمد لله الکریم علی الاتمام واستغفر الله العلیم من الاثام قد وقع الفراغ من تسوید هذه النسخة الشریفة من ید العبد... سدهن بن کداسی بن راجو عثمانی فی الثانی عشر... یوم الثلثاء سنه احدی و ستین و تسعمایه مالکه کاتبه بیت هر که بیند یا نویس این کتاب * کاتبی زیاد آرد با دعا مستجاب

منابع: الذریعة 14: 106 مرعشی 30: 371 مجلس :26 199 نسخه ها 3: 1994 دانشگاه 15: 4109؛ دایرة المعارف 1: 155 - 157؛ نوربخش 2: 17؛ مرکز مطالعات قم 1: 462 آستان حضرت معصومه 2: 219 مشار فارسی 3: 3257

خط: نستلعیق ناخوانا؛ کاتب: سدهن بن کداسی بن راجو عثمانی؛ تاریخ کتابت: 961 ق. محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سر فصل ها به سرخی خط کشی بالای بعضی از کلمات و ابیات مورد شرح به سرخی و سیاهی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ2 و 69 پ: دو مهر بیضی با سجع «عبده هدایت الله»؛ آسیب ها: نسخه فاقد لت

رو است، قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت ها اندکی از هم باز است فاقد لت رویه است. آثار آب افتادگی، لک زدگی موریانه خوردگی، پارگی و وصالی در نسخه به چشم می خورد؛ کاغذ: هندی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، مقوایی، ضربی، مجدول، دارای ترنج و گوشه با نقش گل و بوته، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

گ آپ 69 پ (110 برگ)، 21 سطر: 190×85؛ قطع: 230×145

موضوع: 1. بونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر، - 640 ق. نصاب الصبیان -- نقد و تفسیر؛ 2. زبان: عربی -- واژه نامه ها-- فارسی

شماره رکورد: 815848

1384/2

ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر 640 ق.

نصاب الصبیان/ ابونصر فراهی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13764 (3764 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، همی گوید ابونصر فراهی * بعون و نصرت و فضل الهی حسد حافده و حفد حاسده ما حرکت الشمال النخل الدقیق و تحرکت الشمال

انجام:... ناس و انس و اناس آدمیان پدر و مادر آدم و حوا

انجامه: تمت هذه النسخة المسمی بنصاب الصبیان من تصنیف امام... ابونصر جعل الله تعالی عاقبته خیرا علیه بخط اضعف عباد الله الصمد نصر الله ابن شیخ احمد فاروقی غفر اله له ولوادیه بتاریخ آخر ربیع الاول سنه 1067 هجری مطابق 30 جلوس شاه جهان هر که خواند دعای طمع دارم * زان که من بنده گنه کارم

منابع: الذریعة 24: 165 ملی 1: 397 و 2: 33 مرعشی 7: 54 و 8: 329 و 29: 196؛ نسخه ها 3: 2039؛ مجلس 10/1: 52

خط: نستلعیق ناخوانا، کاتب: نصرالله بن شیخ احمد فاروقی؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول 1067ق. آرایه ها: گاهی معنی لغات و ابیات به سرخی در زیر سطور نوشته شده است. حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حاشیه هایی در رابطه با متن دارد.

گ 74 پ - 110 (110 برگ) 7 سطر: 135×80؛ قطع: 230×145

موضوع: 1. زبان عربی واژه نامه های منظوم-- فارسی؛ 2. منظومه های علمی آموزشی -- قرن 7 ق؛ شعر عربی -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815849

13850

علامی، ابوالفضل بن مبارک، 958؟ - 1011 ق.

عیار دانش/ ابوالفضل بن مبارک ناگوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دومین اثر بازنویسی شده از مجموعه داستان های کلیه و دمنه است. علامی این اثر را بر اساس انوار سهیلی حسین کاشفی و کلیله و دمنه نصرالله منشی گردآوردی کرده است و در مقایسه با دو کتاب مذکور نزدیک ترین واژگان را به زبان: فارسی امروز دارد. مولف پس از مقدمه مفصلی که در مورد اصل کلیله و دمنه و ترجمه های آن آورده می گوید که اگر چه انوار سهیلی (حسین کاشفی) نسبت به کلیله و دمنه مشهور به زبان اهل روزگار نزدیک تر است اما هنوز از عبارات عرب و استعارات عجم خالی نیست باید که بعضی لغات انداخته به عبارتی دیگر واضح به همان ترتیب نگاشته.آید لذا به تهذیب آن پرداخته و در ضمن دو باب آخر را که مولف انوار سهیلی انداخته بود بدان افزوده است این اثر به سال 1787م در پاریس و به سال های 1871، 1879 و 1894م در گانپور به چاپ سنگی رسیده است.

آغاز: بسمله، سپاس ازل و ابد خداوندی را که کران تا کران از آشکارا و نهان همه از پرتو آفتاب عالمتاب جمال اوست و زبان جمیع درات هستی و موجودات بلندی و پستی گویا بذکر جلال

انجام:... که گوهر دانشی که درین زمان حقیقت نشان است آن را این افشا و افسون کجا عیاری تواند بود ایزد تبارک تعالی این شهنشاه عالم را که دانش و بینش را عالمی دیگر است بقای بخشد امین یا رب العالمین

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب کتاب عیار دانش بتاریخ 19 شوال المعظم یکهزار و دو صد و هفتاد و هفت هجری تمام شد.

منابع: الذریعة 15: 363؛ مجلس 26: 148؛ عیار دانش = مذهب انوار سهیلی؛ نسخه ها 5: 3732؛ ملک 3: 562؛ نشریه دفتر 11 و 12: 983؛ مشار فارسی 3: 3598

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: شوال 1277 ق محل کتابت: احتمالا هند؛ آرایه ها: سرفصل ها، عناوین و خط کشی بالای برخی کلمات و عبارات به سرخی؛ آسیب ها: نسخه فاقد لت رو است، قسمت هایی از عطف در اثر موریانه خوردگی از بین رفته، هشت برگ اول و شش برگ آخر از نسخه جداست اندکی آثار موریانه خوردگی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج، عنابی، مقوایی، دارای ترنج و سرترنج و لچک با نقش گل و بوته، مجدول، اندرون جلدروکش کاغذی نخودی

232 برگ، 15 سطر: 180×105؛ قطع: 262×170

عنوان های دیگر: کلیله و دمنه فارسی؛ مذهب انوار سهیلی

موضوع: 1 نثر فارسی -- قرن 10ق؛ 2. نصرالله منشی، نصرالله بن محمّد، قرن 6 ق، کلیله و دمنه 3. کاشفی، حسین بن علی، 840-910 ق. انوار سهیلی

شماره رکورد: 815850

13851

کاشفی، حسین بن علی، - 910 ق.

روضة الشهدا /حسین بن علی کاشفی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی در بیان وقایع کربلا و شهادت امام حسین (علیه السلام) با مختصری از حالات پنج تن آل عبا (علیه السلام) که به نام مرشد الدین عبدالله مشهور به سید میرزا در ده باب و یک خاتمه بدین شرح تدوین شده است باب اول در ابتلای بعضی از انبیاء دوم در جفای قریش با پیامبر ص سوم در وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) چهارم در حالات حضرت فاطمه (سلام الله علیها)، پنجم در حالات امیرالمومنین (علیه السلام) ششم در فضائل امام حسن (علیه السلام) هفتم در مناقب امام حسین (علیه السلام) هشتم در شهادت مسلم بن عقیل، نهم در وقایع بعد از حرب، کربلا و خاتمه در ذکر اولاد سبطین این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده است.

آغاز: افتاده:... بیت الاحزان و بلیه یوسف در چاه و زندان و شبانی و سرگردانی موسی کلیم و بیماری و بیتیماری ایوب سقیم

انجام: افتاده: و و اگر در دفع اعدا سعی کنی ثواب عظیم یابی و اگر ترا بکشند درجه شهادت یابی عبدالله گفت من از میان اهل کوفه...

منابع: الذریعة 11: 249؛ کشف الظنون 1: 926؛ نسخه ها 6: 4473؛ ملی 5: 284؛ مرعشی 10: 148؛ مجلس 6: 257؛ مشار فارسی 2: 2705؛ فهرستواره 3: 1661؛ ملی 5: 284

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: سرفصل ها عناوین علامات، آیات قرآنی و عبارات عربی به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: یکی دو برگ از آغاز، و از انجام: و بین برگ های 79 و 80 افتادگی دارد، آثار لک زدگی آب افتادگی و وصالی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ی نقشدار الوان در زمینه زرشکی، اندرون جلد: روکش کاغذی نخودی

110 برگ، 21 سطر: 160×105؛ قطع: 233×160

موضوع: 1. روضه خوانی -- قرن 9 ق؛ 2. واقعه کربلا، 61 ق 3. چهارده معصوم -- سرگذشتنامه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره: رکورد 815851

13852

حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم، -723 ق.

شرح نزهة الارواح / حسین بن عالم ابی الحسن حسینی هروی غوری

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 711ق.

معرفی کتاب: رساله ای در بیان کیفیت سلوک راه عرفان و اخلاق و آداب صوفیان که در یک مقدمه و بیست و هشت فصل تدوین شده است در مورد نزهت الارواح بنگرید به شماره بازیابی 13863 (3863 ف) در فهرست همین کتابخانه. چندین شرح از این کتاب در منابع آمده است که عبارتند از شرح عبدالواحد ابراهیم بلگرامی، بهاءالدین بد، شرحی از ناشناس شاید حسن محمّد، علی بن سید عثمان همدانی با عنوان فسحت الاواح: شرح نزهت الارواح (مشترک 3: 2063). نسخه حاضر فاقد خطبه آغازین است.

آغاز: بسمله، به توفیقش چو روشن دیدم آواز * سخن را هم به نامش کردم آغازش فاقول و ما توفیقی الا بالله التوفیق گردانیدن حق و سبحانه و تعالی قول و فعل بنده موافق... سپاس بیقیاس و منتهای بی منتهی مر ملکی را که ملکش بی نیاز است ش معنی ترکیبی ظاهر است لیکن باید دانست که هر سپاس و هر منتی که هر که گوید...

انجام:... از صفت ایشان بیان می کند قبولیت و محرومیت یابند و از نادیده ناپسندیده هر حفاظ که یحرفون الکلم عن مواضعه و یرامون ولا یذکرون الا قلیل از حال ایشان خبر می دهد محفوظ و مصون ماند انشاءلله تعالی

انجامه: تمت هذه النسخه الشریفه المیمونة المبارکة فی قریة الکتاب کنتی من ولایة الکش دلکش فی شهر ربیع الاول فی تاریخ سنه 1231 علی ید الضعیف النحیف الراجی الی رحمة الله الباری ترسون محمّد ولد ندر محمّد غفر الله ذنوبهما و ستر عیوبهما تم ایها الناظرون اعینونی * بالدعا و لا یعیبونی

منابع: مشترک 3: 2063؛ گلپایگانی 5 و 6: 2684؛ نشریه دفتر 5: 99 گویا از نویسنده نسخه

خط: نستعلیق؛ کاتب: ترسون محمّد بن ندر محمّد؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول 1231ق. محل کتابت: ولایت کش: قریه کنتی؛ آرایه ها: دو برگ سرآغاز: نسخه دارای سرلوح و کتیبه و حاشیه با نقش گل و بوته به زر و مشکی و شنگرف و سفیداب و زر و لاجورد و سبز در پشت برگ دوم آن حاشیه با گل و بوته به شنگرف و مشکی و زرد و سبز و سفیداب جداول به زر و مشکی و شنگرف و نیلی، کمنداندازی به زر و، مشکی، سرفصل ها، عناوین و علامات به سرخی، تا برگ 119 کاغذ: متن زرافشان؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: لت رو و پشت از نسخه جداست پنج برگ اول و شش برگ آخر و برگ های 120 و 121 بدون نوشته است با توجه به راده به نظر می رسد که متن این قسمت ناقص و جا افتاده است. کاغذ: ترمه هندی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی سبز، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، ضربی، عطف تیماج تریاکی، اندرون جلد روکش کاغذی قرمز، مذهب و مجدول به زر

187 برگ، 17 سطر: 13565؛ قطع: 240×145

موضوع: 1. عرفان -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815852

13853/1

داراشکوه بابری، شاهزاده، هند، 1024 1069ق.

حق نما /محمّد داراشکوه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: دارا شکوه یکی از بزرگان معروف سلسله قادریه در هند است. محمّد دارا شکوه فرزند شاه جهان (1037ق - 1068ق) در روز دوشنبه سلخ ماه صفر 1024ق. در شهر اجمیر دیده به جهان گشود. وی مرید ملاشاه قادری بود و از طرف وی اجازه ارشاد یافت. به زبان سانسکریت مسلط بود و اوپانیشاد کتاب مقدس هندوان را با همکاری پنجاه تن از برهمنان به فارسی برگردانده است. اورنگ زیب برادر داراشکوه برای بدست آوردن تاج و تخت هند آثار دارا شکوه را دست آویز قرار داده از علما فتوی به تکفیر برادر گرفت و حکم قتل وی را به دست آورد و در چند جنگ برادر را شکست فاحش داده و دارا شکوه را در شب پنجشنبه بیست و دوم ذی الحجه 1069 ق. در گذر خواجه خضر در دهلی به قتل رساندند دارا شکوه در آثار خود بسیار تلاش کرد که میان تصوف هند و تصوف اسلامی سازش ایجاد نماید وی رساله حق نما را به دستور مرشدش ملا شاه قادری در شب آدینه 7 رجب 1055ق شروع به نگارش نموده و در1056ق به اتمام رسانده است در این اثر مراحل سیر و سلوک عرفانی در چهار فصل که بهر هر فصلی بیان عالمی از عالم اربعه [مشترک 3: 1415 در شش فصل دو فصل: هویت رب الارباب در بیان وحدت وجود را اضافه بر نسخه حاضر دارد] با سر بندهای «ای یار» است بدین ترتیب: فصل اول در بیان عالم ناسوت دوم در بیان عالم ملکوت سوم در بیان عالم، جبروت و چهارم در بیان عالم لاهوت. این اثر به سال 1355 ش در تهران به کوشش محمّدرضا جلالی نایینی به همراه مجمع البحرین وی و چند بار در هند به چاپ رسیده است. سفینة الاولیا، سکینة الاولیا، سر، اکبر دیوان قادری با اکسیر اعظم رساله معارف حسنات العارفین مکالمه بابا لال و داراشکوه نامه های عرفانی مجمع البحرین از دیگر آثار مولف است.

آغاز: یا فتاح، هو الاول هو الاخر والظاهر والباطن حمد ذاتی راست که اوست موجود مطلق و نعت نبی را که اوست مظهر کل و خلیفه حق و رحمت فراوان بر آل او.... اما بعده بدان ای یار که سبب تنزل حقیقت انسانی درین هیکل جسمانی آنست که ودیعتی دران نهان است بکمال رسیده... و این نیازمند محمّد داراشکوه قادری... کتابی مشتمل بر اسامی و احوال آن عزیزان در سلک تحریر درآرد که شب جمعه بیستم شهر رجب المرجب سنه 1055... این رساله شریف را به حق نما موسوم ساختم...

انجام:... از قطره دریا و از ذره آفتاب و ازینست هست رباعی این رساله حق نما باشد بنام * در هزار و پنج و و پنجه [شش] شد تمام هست از قادر بدان از قادری * آن چه ما گفتیم فافهم والسلام

انجامه: تمام شد نسخه موسومه بحق نما از مولفات حضرت داراشکوه راقم اوراق هذا حقیر هیچ مدان بهوانی پرشاد علی الله عنه و بتاریخ غره ماه مبارک بهاگن سنه 1911 یوم شنبه بمقام دارالسلطنت لاهور در علمداری سرکار کمینی...

منابع: الذریعة 7: 39 بدون، مولف مشترک 3: 1415؛ نشریه دفتر 8: 247؛ دانشگاه 14: 3621؛ مشار فارسی 2: 1763؛ انجمن ترقی اردو دهلی نو: ص 44

خط: نستعلیق؛ کاتب بهوانی پرشاد تاریخ کتابت 1911م محل کتابت لاهور؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است آسیب ها: جلد الحاقی، آثار وصالی و مرمت و موریانه خوردگی در نسخه دیده می شود. کاغذ: هندی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و مرغ ضربی، مجدول، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

گ 2 پ - 18 پ (119 برگ)، 15 سطر: 165×85؛ قطع: 235×152

موضوع: 1. عرفان اسلامی

شماره رکورد: 815853

13853/2

داراشکوه، بابری، شاهزاده هند، 1024-1069ق.

سوال و جواب/ سوال از محمّد داراشکوه؛ جواب از بابا لال؛ منشی: جادونداس چهتری میهره

زبان: فارسی

معرفی کتاب: پرسش ها و پاسخ هایی عرفانی آمیخته با واژه های هندی است. که در هفت مجلس میان داراشکوه و لال بیراک هندو (بابا لال بیراگی مهروف به لال دریائی) صورت گرفته و فردی به نام جادونداس چهتره میهره منشی داراشکوه این گفتگوها را به سلک عبارت کشیده است سوال از داراشکوه جواب از بابا لال که بدین شرح است: مجلس اول سوال که اول و آخر فقیر چیست گفتا که اول فنا و آخر بقا... مجلس دوم در باغ و عمارت پادشاهی سرای نور پور که متصل لاهور است سوال که خوش طبعی فقیر چیست گفتا که بر هر سوال جواب تصوف... مجلس سیوم در باغ روضه دهنا خواص که متصل شاد گنج دارالسلطنت لاهور است سوال که محبت فقیر چیست گفتا که عاقبت بخیر و ایمان سلامت.... مجلس چهارم در دولتخانه دارالسلطنت لاهور سوال که فراست فقیر چیست گفتا که در هر حال مطلب خود از دست ندهد... مجلس پنجم

در شکارگاه که واقعه کالی واهن که متصل به کلا نور است سوال که پادشاهی فقیر چیست گفتا که بی پروایی و خود آگاهی جهان پناهی است... مجلس ششم در باغ روضه دهنا خواص که متصل شاه گنج واقعه دارالسلطنت لاهور است سوال فقیر را دوستی با کدام خوبست گفتا که با خدا و دوستان خدا... بیان مجلس هفتم آخر بعد از تشرف آوردن از قندهار که در منزل دولتخانه دار السلنت لاهور مذکور شد سوال عزیز آن که خلق از خالق است و گویند که خلق با خدا و خدا با خلق چه فرق توان گفت و بعضی می نمائید که چنان چه درخت و تخم درخت جواب کامل آن که تخم درخت مساوات که لازم و ملزوم اعتبار دارد... دارا شکوه رساله سوال و جواب دیگری دارد با احمد صوفی شطاری که مجموعه دوازده پرسش عرفانی است با آغاز: سوال اندین راه بدایت کار و نهایت کار چیست... (موزه ملی پاکستان 235 و مشترک 3: 1568)

آغاز: هو آغاز رساله جواب و سوال پادشاه دوست در معنی و دستور العمل و عمل دستور عاملان خدا پرست حقیقه اساس که چون شاه در خدمت سراپا برکت انوار عبادت منور ریاضت... واقف رمز خدایگانی سوامی لال دیال دهیان پور آستانی حقایق پژوه محمّد داراشکوه عرف شاه بلند اقبال.... کمترین بنده های عقیدت اساس جادونداس چهتری... در باغ نواب جعفرخان تشریف داشتند شاه بلند اقبال از دولتخانه عمارات آصفخانی در آن چمنزار تشریف ارزانی می فرمودند کمترین را در آنمکان داشت سوال سلطانی با عارف ربانی که می شد به سلک علارت منسلک می گردانید.

انجام:... جواب کامل آن که پادشاه با لوازم سلطنت بر مسند کامرانی می نشیند و بر عالمیان حکم او جاری می باشد... باز پرس نیست محض پاک است و الا از دولت صحبت وجود با این همه ناشناسی وجود بجنم چوراسی گرفتار خواهد شد فقط.

منابع: موزه ملی پاکستان: 235 سوال و جواب دارا شکوه و لال بیراس بیراگی. آغاز به نسخه حاضر مطابقت ندارد حمد و ثنای ایزد بی همتا را سرد مه عالم را بیک امر کن مشترک 3: 1568 و 4: 2173؛ دانشگاه 16: 691 هفت مجلس بابا لال دیال پراکی با شاهزاده داراشکوه

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ تاریخ کتابت: 1911م (به قرینه شماره 1 مجموعه)؛ محل کتابت: لاهور (به قرینه شماره 1 مجموعه)؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: عناوین به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. گ22ر، 27پ، 33 پ، 37 ر، 47پ: یادداشت بلاغ با نشان «بلغ»

گ 19 پ- 47 پ (119 برگ)، 17 سطر: 170×90؛ قطع: 235×152

عنوان های دیگر: گوشت شاهزاده دارا شکوه با بابالال؛ سوال و جواب دارا شکوه و لال داس بیراگی؛ مکالمه بابا لال و داراشکوه هفت مجلس بابا لال دیال پراکی با شاهزاده داراشکوه

موضوع: 1. عرفان -- پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 806739

13853/3

ترجمه اتماسینا موسوم به کشف الانوار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه ای است از رساله اتماسینا در بیان اسرار معرفت و مشتمل بر سوال و جواب هایی که میان پاربیتی جی (پاربتی) و مهاد دیو صاحب صورت گرفته است. این اثر به زبان فارسی به کشف الانوار موسوم گردیده است.

آغاز: هو العزیز این رساله ترجمه اتماسینا از رموزات معرفت مشتمل بر سوال و جواب پاربتنی جی و مهادیو صاحب که بزبان پارسی موسوم بکش الانوار گردیده سوال عالم از و از که پیدا شده و برای چه موجود گشته و این عالم که وجود گرفته همه رو بفنا می آرد یا ازین چیزی باقیماندند و هر که بمعرفت آن می رسد باقی می باشد یا فانی می شود جواب عالم از صانع پاک بی چون که اول اولی ابتداست و آخر اولی انتها پیدا شده و برای معرفت او موجود گشته...

انجام:.... شغل دریافت ذات پاک مستغرق گردد چون ماتا پاربتی جی این تمام ارشاد از مهاد یوجی مهاراج بگوش دل شنیدند و مراقبه بحضور خاطر آن چنان مستغرق شدند که لوز بانور مهادیوجی پیوست تمام شد ترجمه اتماسینا که این نسخه را بشوق دل برای دریافت طریق معرفت بخواند بکرم بابا مهادیو صاحب و ماتا پاربتی جی بمرتبه حق شناسی و صفائی دل رسیده و از قید خلاص گردد فقط

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ کاتب: مرزا امیر بیگ (به قرینه شماره 5 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1271ق. (به قرینه شماره 5 مجموعه)؛ محل کتابت: لاهور (به قرینه شماره 5 مجموعه)؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی، بالای بعضی از کلمات به سرخی خط کشیده شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. گ 54 ر: «مقابله شد»

گ 49 ر - 54 پ (119 برگ)، 15 سطر: 190× 95؛ قطع: 235×152

عنوان های دیگر: کشف الانوار؛ اتماسینا فارسی

موضوع: 1. عرفان هندی -- پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 815854

13853/4

ترجمه هری هر سمواد

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه پرسش ها و پاسخ هایی است که میان سری کرشن جی و سری مهادیو جی در زمینه مسائل عرفانی صورت گرفته است.

آغاز: اوم سری گنیشائی نمه، روزی سری کرشن جی در مقام کوه کیلاس پیش سری مهاد یوجی تعظیم و تکریم با همدگر نمودند سری کرشن جی گفت مطلب من دریافت معرفت ذات پاک الوهیت است که بر وجه کمال روی دهد...

انجام:... کرشت جی گفت ای مهاد یوجی غم چیست و شادی چیست مهادیوجی جوابداد که غم محتاج بدیگری بودن و شادی بی احتاج زیستن که بزرگان گفته اند مصره این دست را مباد بآن دست احتیاج

انجامه: تمام شد ترجمه هری هر سمواد مرقومه بقلم مرزا امیر بیگ عفی عنه فقط

خط: نستعلیق ناخوانا، کاتب: مرزا امیر بیگ؛ تاریخ کتابت: 1271 ق. (به قرینه شماره 5 مجموعه) محل کتابت: لاهور (به قرینه شماره 5 مجموعه)؛ امتیاز: کمیاب بودن.

گ 55 ر - 63 (119 برگ)، 15 سطر: 190×95؛ قطع: 235×152

عنوان های دیگر: هری هر سمواد فارسی

موضوع: 1. عرفان هندی -- پرسش ها و پاسخ ها

شماره رکورد: 815855

13853/5

ترجمه اسکند یازدهم و دوازدهم از سری مده بهاگوت

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه ای از اسکندر یازدهم و دوازدهم از سری مده بهاگوت کتاب مقدس هندوان است. سری بهاگوت یا بهگواد گیتا یا گیتا (کتابخانه عمومی هر دیال

دهلی ص 97) از متون مقدس هندوان بخشی از مهابهارات است. مهابهارت یا ترجمه رزمنامه از مجموعه کهن آریایی پیرامون ده هزار بیت درباره جنگ جانشینی میان کوراوس و پانداس دو عموزاده از دودمان شاهان هند است. ترجمه مهابهارات به دستور اکبرشاه به کوشش گروهی از دانشمندان به سال 990 ق به پایان رسید. (مشترک 4: 2189 و جامعه ملیه اسلامیه دهلی نو: ص 412 و کتابخانه های عمومی و آرشیو پتیالا (پنجاب، هند): ص 52). جوک بسشت (باشست) و بهاگوت گیتا، دو کتاب دیگر هندوان است که ترجمه آن را به داراشکوه نسبت داده اند لیکن برخی محققان، این آثار را کار او نمی دانند.

آغاز: اوم سری کینشائی، نمه روزی سری کرشن جیو به خاطر آوردند که او تار برای دور کردن بار زمین ویتها را پر زور بودند...

انجام: اسکند یازدهم:... راجه پریجیت از آن روز که سریکرسن جیو به پنکته وهام رفتند دهرم دست نماند

انجامه: اسکند یازدهم: با تمام رسید اسکند یازدهم از سری مده بهاگوت بخط مرزا امیر بیگ در دارالسلطنه لاهور برای دیوان صاحب الطاف نشان پیچ ناهته صاحب دام الطافهم تحریر شد بتاریخ 28 جمادی الثانی سنه 1271

انجام: اسکند دوازدهم:.... در اسکندهای دیگر گفته اند سوت می گویند که در کلجوگ هر که سری مده بهاگوت بشنود او را نکت حاصل گردد اسکندر دوازدهم سری مده بھاگوت با تمام رسید

انجامه: تمام شد اسکند دوازدهم بخط عاصی فقیر الفقیر مرزا امیر بیگ بر طبق ارشاد دیوان صاحب فیاض زمان پنجیاتهه جیصاحب دام الله برکاتهم و الطافهم در مسجد وزیرخان مرحوم و مغفور در لاهور تحریر یافت بتاریخ 29 جمادی الثانی سنه 1271

منابع: جامعه ملیه اسلامیه دهلی نو 5: 412 سری بهاگوت: بهاگواد گیتا: گیتا از ناشناس؛ مشترک 4: 2164 سری بهاگوت

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ کاتب: مرزا امیر بیگ؛ تاریخ کتابت: جمادی الثانی 1271ق. محل کتابت: لاهور؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: به سرخی غلطگیری شده است. خط کشی بالای بعضی از کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 64 - 119 (119 برگ)، 15 سطر: 190×95؛ قطع: 235×152

عنوان های دیگر: سری مده بهاگوت فارسی

موضوع: 1. هندوئیسم

شماره رکورد: 815856

13854

کنبوه لاهوری، عنایت الله، 1017 - 1082ق.

شرح فارسی حاشیه ملا عبدالله / شارح: عنایت الله هندی؛ نویسنده متن: مسعود بن عمر تفتازانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه و شرح فارسی تهذیب المنطق تفتازانی با استفاده بسیار از حاشیه عربی ملا عبدالله یزدی و به مانند ترجمه ای از حاشیه ملا عبدالله است در انتساب این شرح به ملا عبدالله بهابادی یزدی (غیر از حاشیه عربی بر تهذیب المنطق مشهور به حاشیه ملا عبدالله است) و جمال الدین محمّد بن محمود حسینی شهرستانی و مولوی عنایت الله هندی اختلاف است. در برخی منابع نیز این رساله بدون ذکر نام شارح معرفی شده است. نام شارح با استناد به الذریعه (23: 67) عنایت الله هندی است. شرح دیگری نیز با آغاز «بدان که حمد در لغت ثنائی است بلسان بر قصد تعظیم و تبجیل خواه در مقابل نعمت باشد یا نباشد...» که در نسخه ها (2: 1495) با عنوان حاشیه بر تهذیب المنطق و ناظر بر حاشیه ملا عبدالله از ناشناس و مرعشی (19: 114) با عنوان شرح تهذیب المنطق با استفاده از حاشیه ملا عبدالله از ناشناس معرفی شده به نظر می آید غیر از نسخه حاضر است نیز بنگرید به شماره بازیابی 11976 (1976ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمد حمد در لغت و صفیست بجمیل اختیاری بر جهة تعظیم و تبجیل نه بطریق سخریه و استهزاء و در اصطلاح فعلیست که دال باشد بر تعظیم منعم ازین جهت که منعمست خواه انعامش بحامد رسیده.

انجام: افتاده... اما مبادی تصدیقیه یا مقدمات بینهاند چنان چه می گویند در هندسه المقادیر المتساویه لشئ واحد متساویه و یا مقدمات غریبه است که ماخودند از برهان

منابع: الذریعة 23: 67 مولی عنایت الله هندی مولف بهار دانش؛ ملی 4: 471 و 477 شرح فارسی حاشیه ملا عبدالله از عنایت الله هندی؛ دانشگاه 1: 5271، 2: 3211 و 4497 و 4559، 3: 61 شرح تهذیب المنطق از عنایت الله هندی؛ فهرستواره مشکاة 1: 337 از عنایت الله هندی؛ دانشگاه 3: 61 عنایت الله هندی؛ فیضیه قم 2: 74

جمال الدین محمّد شهرستانی؛ مجلس 5: 318 ملا عبدالله یزدی، نسخه ها 2: 1495 ترجمه حاشیه تهذیب المنطق، ترجمه مستقل و ناظر بر حاشیه ملا عبدالله یزدی از ناشناس؛ مرعشی 19: 114 و 20: 24 ناشناس؛ آستان حضرت معصومه 2: 83 ملا عبدالله یزدی؛ ملک 3: 495 از جمال الدین محمّد بن محمود شهرستانی، فنخا 19: 385 شرح حاشیه تهذیب المنطق، شرح فارسی حاشیه ملا عبدالله بر تهذیب المنطق تفتازانی از رضی الدین محمّد بن حسین خوانساری برادر کوچک آقا جمال خوانساری؛ مدرسه رضویه قم بخش 1: 6 جمال الدین محمّد بن محمود شهرستانی

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عبارات متن به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: در تطبیق با متن تهذیب المنطق، نسخه حاضر فاقد شرح صفحه آخر آن می باشد، موریانه خوردگی دارد؛ کاغذ: هندی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نقشدار گل بهی روشن و تیره، گوشه ها چرم مصنوعی سبز، عطف پارچه آبی، اندرون جلد روکش کاغذی صورتی

77 برگ، 17 سطر: 205×110؛ قطع: 258×165

عنوان های دیگر: شرح فارسی حاشیه ملا عبدالله؛ ترجمه حاشیه تهذیب المنطق؛ شرح حاشیه تهذیب المنطق؛ حاشیه تهذیب المنطق؛ شرح تهذیب المنطق

موضوع: 1. تفتازانی، مسعود بن عمر، 722-792؟ ق تهذیب المنطق -- نقد و تفسیر؛ 2. ملا عبدالله حسین بن یزدی، - 1015؟ق. الحاشیه علی التهذیب المنطق و الکلام -- نقد و تفسیر؛ 3. منطق -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815857

13855

هرکرن بن متهرا داس کنبوه، ملتانی، قرن 11ق.

انشای هر کرن/ هر کون بن متهرا داس کنبوه ملتانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: هر کرن که از منشیان دربار جهانگیر پادشاه (1014-1037ق) می باشد، این رساله را میان سال های 1034ق - 1040 ق. را در جهت آموزش نامه نگاری در یک دیباچه و هفت باب بدین ترتیب تدوین کرده است: 1. نامه هایی که سلاطین به سلاطین نویسند. 2. در اصدار فرامین 3. شرح پروانجات 4. در نوشتن عرایض 5. در

مکتوباتی که ابنای روزگار به یکدیگر می نویسند 6. خط و قباله شرعی 7. دستک و سرنامه و تصدیق

آغاز: بسمله، بعد از حمد و ثنای مرحضرت ایزد متعال قادر ذوالجلال و الافضال و نعت سید المرسلین.... آن که بنده شکسته دل خسته عاصی فقیر حقیر هیچ مدان اضعف عباد الله الصمد هرکرن ولد متهرا داس کنبو ملتانی در دارالخلافت بلده...

انجام:... سرنامه این عریضه در خدمت اعتضادی مد ظله مفتوح باد

انجامه: تمت تمام شد نسخه انشاء هر کرن لباس اختتام پوشید هر که خواند دعا طمع دارم * زان که من بنده پر گنه کارم تمت تمام شد

منابع: جامعه همدرد دهلی نو: 4: 347؛ گنج بخش 3: 1141؛ موزه ملی: کراچی 375؛ مشترک 5: 92

خط: نستعلیق؛ محل کتابت: هند؛ آرایه ها: مجدول به سیاهی و سرخی عناوین به سرخی مهرها: گ 2ر: مهر کتابخانه دهلی «کتب خانه انجمن ترقی اردو دهلی»؛ آسیب ها: اندکی موریانه خوردگی و آب افتادگی دارد؛ کاغذ: هندی؛ جلد: مقوایی، با روکش کاغذی نقشدار قهوه ای و کرمی، عطف پارچه سرمه ای، اندرون جلد روکش کاغذی بنفش

36 برگ، 15 سطر: 180×100؛ قطع: 270×160

عنوان های دیگر: ارشاد الطالبین

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی

شماره رکورد: 815858

13856

وصاف الحضره، عبدالله بن فضل الله، 663- 2730ق

تجزیة الامصار وتزجیة الاعصار/ وصاف الحضره شهاب الدین عبدالله بن فضل الله یزدی ملقب به وصاف الحضره و متخلص به شرف و مشهور به وصاف

زبان: فارسی

معرفی کتاب: تاریخ مفصلی در وقایع روزگار مغول و ایلخانیان است و به گفته وصاف، کتاب وی دنباله تاریخ جهانگشای و عطاملک جوینی در همه حال ممدوح اوست. تاریخ وصاف مشتمل بر یک مقدمه و پنج جلد در شرح رویدادهای حکومت ایلخانان، از مرگ منکوقا آن تا اواسط سلطنت ابوسعید بهادر (716-736 ق) یعنی 723 ق. است.

وصاف پس از شرح مختصری درباره منگوقا آن و وقایع پس از مرگ وی به سلطنت هولاکوخان و فتح بغداد پرداخته است. او ضمن بیان رویدادهای حکومت جانشینان هولاکوخان تا اواسط سلطنت سلطان ابوسعید بهادر به ذکر خاندان جوینی، اتابکان سلغری، اتابکان لر، سلاطین کرمان، دهلی، شبانکاره، مصر، جزیره کیش و آل کرت و نیز به تخت نشستن گیخاتو پرداخته است. وصاف در پایان جلد چهارم بخشی از تاریخ جهانگشای را آورده که مشتمل بر رویدادهای قبایل مغول و تاتار و آغاز: قدرت گرفتن چنگیزخان و وضع یاسا و فتوحات او در خراسان و ماوراءالنهر و خلاصه ای از تاریخ حکومت خوارزمشاهیان و سلطان جلال الدین است در این بخش نویسنده از توجه هولاکو به غرب و دستیابی او به کتابخانه اسماعیلیان و عقاید حسن صباح و جنگ های او با سلجوقیان نیز سخن گفته است بخش پنجم آن به دنباله سلطنت و مرگ الجایتو و روی کار آمدن ابوسعید بهادر و رویدادهای عصر او اختصاص دارد. وصاف ضمن شرح وقایع تاریخی اشعاری به عربی یا فارسی آورده که غالباً سروده خود اوست. نثر تاریخ وصاف متکلف و مسجع و سرشار از عبارت پردازی و ذکر مترادفات و افراط در آوردن اخبار و اشعار عربی و آیات قرآنی است وصاف به گفته خودش ودش قصدش از بیان این همه حشو و لغت پردازی اظهار بلاغت و قدرت نمایی در سجع بوده است تاریخ وصاف به سبب آن که مؤلف آن دیوانی بوده و بسیاری از وقایع را دیده یا از بزرگان دربار ایلخانان شنیده، شایان اعتماد و با اهمیت و افزون براین بسیاری از اصطلاحات اداری و دیوانی حکومت ایلخانان در این اثر ثبت شده است این کتاب از نظر بیان اوضاع شیراز و فارس در دوران مؤلف و نیز دیدگاه او درباره زندگی مردمان فرودست نیز بسیار برجسته است تاریخ وصاف نخستین بار در 1269ق به اهتمام محمّد مهدی ارباب اصفهانی در بمبئی چاپ سنگی شد. در 1272ق. فون هامر پورگشتال بخش اول آن را به آلمانی ترجمه و در وین منتشر کرد شارل ریو نیز تاریخ وصاف را خلاصه کرد و همراه با ترجمه -هامر پورگشتال به چاپ رساند نسخه حاضر جلد: دوم این اثر است.

آغاز: بسمله، علی الله رب العالمین توکلی و فی کل احوالی علیه معولی فرخ ترین نوایی که نای مرغ زمزمه سرای زبان بدان دستان داستان زند و دلنوازتر یادگاری که بدستیاری کلک سرگردان و...

انجام:... بدیده فکرت دوربین نظر کنند و خیر و اصابت و یمن و برکت در ظعن و اقامت و سلم و حرب رفیق و همنشین گردد لمولفه و لا یتبعهم هم پشین انشاء الله

تعالی وحده لاشریک له قدتم مجلد: الثانی من کتاب الوصاف بعون و عنایت حضرت سبحانی و یتلوه الثالث کما یتلوا المثانی عقیب المثالث تم بالخیر والعافیه

منابع: الذریعة 3: 358؛ ریحانة الادب 7: 135؛ معجم المؤلفین 13: 12؛ کشف الظنون 1: 309 ذیل تاریخ وصاف؛ مجلس 10/1: 325؛ مرعشی 8: 202؛ مشار فارسی 1: 765 و 786؛ دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ذیل مدخل تاریخ وصاف از عبدالمحمّد آیتی، 1: 3146؛ تحریر تاریخ وصاف/ عبدالمحمّد آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346

خط: نستعلیق؛ و نسخ، آرایه ها: آیات قرآنی، عناوین، سرفصل ها و نشان آیات و اشعار به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: اندرون جلد لت رو: یادداشت تحویل سال نو در نوروز سال 1241 و 1342؛ اندرون جلد لت پشت: اشعاری شاید از دیوان شاه شجاع؛ آسیب ها: جلد کهنه و فرسوده، عطف از شیرازه جدا و شیرازه اوراق اندکی از هم باز است. کاغذ: دولت آبادی (هند)؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج و لچک با نقش گل و بوته، مجدول، اندرون جلد: روکش کاغذی نخودی

218 برگ، 13 سطر: 210×105؛ قطع: 285×170

عنوان های دیگر: تاریخ وصاف

موضوع: 1. ایران -- تاریخ -- ایلخانان، 651 - 756 ق؛ 2. نثر فارسی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815859

13857

کلینی، محمّد بن یعقوب، - 329 ق.

ترجمه کافی اصول/ محمّد بن یعقوب کلینی؛ مترجم: ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر گزیده هایی از ابواب اصول کافی بدون ترتیب خاصی به فارسی ترجمه شده است.. در انتهای نسخه (گ 164) مطلبی در باب فضیلت پیامبر (صلی الله علیه و آله) نسبت به عیسی (علیه السلام) با آغاز: والدلیل علی افضلیة نبینا عیسی علیه السلام قالت النصاری عیسی فی السماء و محمّد فی الارض محمّد فی الارض والسماء عالم القدس و هو اشرف من الارض و مقیم لأشرف اشرف...

آغاز: بسمله، باب بیست و نهم اسماء خدای تعالی و فرق میانه ایشان و میانه معانی مخلوقات فتح بن یزید جرجانی از ابی الحسن کاظم علیه السلام روایت کرده گفت شنیدم که می گفت او لطیف است است و خبیر است سمیع است بصیر است...

انجام: بهشت از برای کسی که ترک نزاع کند اگر چه محق باشد کلیب بن معاویه روایت کرد از ابی عبدالله علیه السلم که خصومت نمی کند الا کسی که تنگ آمده است از آن چه در سینه اوست

انجامه: تمت کتابة هذه النسخة المبارکة یوم الخمیس تاسع شهر ربیع الأول من شهور سنه ثمان و اربعین بعد الألف من الهجرة النبویة علی ید اقل خلق الله ابن عنایة الله عبد الحسن الخط:یب النجفی حامدا مصلیا مسلما والحمد لله اولا و اخرا

خط: نسخ؛ کاتب: عبد الحسین بن عنایت الله خطیب نجفی؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول 1084ق. آرایه ها: عناوین، علامات و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: با توجه به نوع قلم و کتابت به نظر می رسد نسخه کتابت هند باشد. آسیب ها: عطف از شیرازه جدا و شیرازه اوراق اندکی از هم باز است، اوراق اوایل و اواخر نسخه وصالی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ساده، عطف و سجاف تیماج اناری، اندرون جلد تیماج تریاکی

164 برگ، 15 سطر: 170×135؛ قطع: 255×200

عنوان های دیگر: اصول کافی فارسی

موضوع: 1. احادیث شیعه -- قرن 4 ق.

شماره رکورد: 815860

13858/1

زکی نامه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: زکی نامه یا توکل نامه جدولی است برای شناساندن چهار پاس روز و شب که عبارتند از: 1. صالح (زکی) 2. بین 3. ریح 4. احراق. شرح جدول و دستور آن در آغاز: نوشته شده است.

آغاز: بسمله، روزنامه روزی مهتر جبرئیل پیش رسول الله صلعم آمد و وحی آورد که خدای تعالی هفت شبانروز آفریده است هر روز و هر شب را چهار چهار پاس و چهار وقت گردانیده و چهار نام گردانیده اول زکی دوم بین سیوم ریح چهارم...

انجام:... پنجشنبه بین احراق زکی ریح بین زکی تمام شد زکی نامه

انجامه: تمام شد زکی نامه بخط: اضعف العباد عنایت الله

منابع: مجلس: 19 516

خط: نستعلیق؛ کاتب: عنایت الله: امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: شمار روزها و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ مهرها: مهر کتابخانه ای در دهلی «Kutub 6-Khana Anjoman-e-Taraqqi-Urdu Jama...jid Delhi»؛ آسیب ها: جلد کهنه فرسوده و عطف آن از بین رفته شیرازه او را از هم بازاست. آثار لک آب افتادگی و پاشیدگی مرکب در نسخه دیده می شود. کاغذ: هندی؛ جلد: تیماج عنابی تیره، مقوایی، دارای ترنج و سرترنج و لچک با نقش گل و بوته، مجدول به زر، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

گ 1ر- 2پ (100 برگ)، 12 سطر: 180×105؛ قطع: 245×170

عنوان های دیگر: توکل نامه

موضوع: 1. اخترگویی

شماره رکورد: 815861

13858/2

نوروزیه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: متن بسیار مختصری در چگونگی تعیین روز نوروز است.

آغاز: دانستن روز نوروز از حساب زیج و رصد از جمله اعداد...

انجام:... ساعت را تحویل شمس در حمل ندارد و در ساعت اول قرعه رمل به نام سال و احباب کشد.

انجامه: رقمه اضعف العباد عنایت الله [جدول ترکیب نقش مربع شانزده انواع و جدول نقش مثلث چهار طرف پانزده...]

خط: نستعلیق؛ ناخوانا

گ 2 پ - 3 (100 برگ)، 14 سطر: 185×100؛ قطع: 245×170

موضوع: 1. گاهشماری ایرانی

شماره رکورد: 815862

13858/3

حافظ شیروانی، عبدالغنی

انوار الرمل/ عبدالغنی شیروانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر قواعد کلی علم رمل در یک مقدمه، دو مقاله و یک خاتمه به این شرح تدوین شده است: مقدمه مشتمل بر سه فایده که عبارتند از: فایده اول در بیان ماهیت علم رمل و سبب نزول، آن، فایده دویم موضوع: علم رمل که نقطه است. فایده سیوم در کیفیت تحصیل اشکال است. مقاله اول در احکام عملیه این فن مشتمل 21 فصل، مقاله دوم در احکام رمل مشتمل بر 12 فصل و خاتمه در مسائل متفرق هاست. در برخی منابع: این اثر به محمّد بن عباس مکری نسبت داده شده است. این اثر با نام حافظ شیروانی بارها در هند به چاپ رسیده است برگ 5: فهرست مطالب کتاب. آغاز: بسمله، شکر و سپاس بی حد و بی قیاس آفریدگاری را جل جلاله که نقطه ضعیف را مبداء چندین اشکال مختلف گردانید و ایشان را وقوف بر کلیات و جزویات عالم سفلی ساخت و صلواة نامعدود و درود... اما بعد چنین گوید فقیر حقیر جانی عبد الغنی شیروانی... بامداد و همم عالی ایشان با تمام رسید ان را انوار الرمل نام نهاد...

انجام:... بدست آید و سفر را مکروه بود و دلیل بود بر دعوی سبب میراث یا حیوان و صحبت و ختم کتاب بدان ای طالب این علم و ای جویای این مرتبه... از این جاست که استادان مقدم هیچ مهمل را مستولی و روشن آورد تا ایراد کرده اند بلکه بهم ذکر کرده اند تا احمقی را در آن مدخلی نباشد فمن شیخ الجهال علما اضاعة و من منع المستوحق فقد ظلم الحمد لله علی حسن توفیقه

انجامه: تمت تمام شد نسخه جامعه کامله انوار الرمل بتاریخ بیست و هشتم شهر ربیع الاول یوم یکشنبه سنه 1208 هجری و متی کاتک و دی آمادس روز دیواری سمت 1850 هزده صد و پنجاه و سنه 34 شاه عالم گور بهادر پادشاه غازی در شهر سوائی جی نگر بعمله فعله مهارجه دهراح سوائی پرتاب سنکه جیو بهادر بید عبد ضعیف و

نحیف الی رحمته الله الراجی [میر] امیر الله ابن میر قدرت الله غفر الله له سکنه دارالخلافه شاه جهان آباد بپاس خاطر سید شجاعت علی بوقت دو... روز برآمده صورت اختتام پذیرفت... قاریان بر من مکن جور و عتاب گر خطایی رفته باشد در کتاب.

منابع: الذریعة 2: 427؛ مشترک 1: 324؛ نشریه دفتر 11 و 12: 841 و 17 و 7: 512؛ مجلس 36: 106؛ مرعشی 18: 286 تالیف محمّد بن عباس مکری؛ ملی 6: 91 تالیف محمّد بن عباس مکری، مرکز مطالعات قم 1: 494؛ دانشگاه 9: 1026؛ مشار فارسی 1: 580

خط: نستعلیق؛ کاتب: امیرالله بن میر قدرت الله؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول 1208ق. محل کتابت: دارالخلافه شاه جهان آباد آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و علامات رملی و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 97 پ: دانستن غره ماه سیام و بیست نهم بدین نوع چون غره بروز یکشنبه... گ 98 پ: چون خواهم که سهم الغیب و سهم السعادت بدانم باید دانست که در زایجه اشکال شمس و قمر...؛ آسیب ها: گ 32 ر - 44ر: نوع قلم متفاوت است. گ 31 پ، 98ر، 99- 100 بدون نوشته است.

گ 5ر- 97 پ (100 برگ)، 15 سطر: 190 × 120؛ قطع 245×170

موضوع: 1. اسطرلاب -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815863

13859/1

نصیرالدین طوسی، محمّد بن محمّد 597 - 672 ق.

اوصاف الاشراف/ محمّد بن محمّد نصیرالدین طوسی

زبان: فارسی

اهدا به: محمّد بهاء الدین محمّد جوینی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان سیره اولیا الله و روش اهل بینش منطبق با قاعده سالکان طریقت و طالبن حقیقت و بر اساس قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی است. کتاب دارای شش باب است: باب اول: مبدأ حرکت در شش فصل ایمان، ثبات، نیت، صدق، انابت اخلاص باب دوم، ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک در شش فصل، توبه، زهد، فقر، ریاضت، محاسبت و مراقبت، تقوی؛ باب سوم: سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک در شش فصل: خلوت، تفکر، خوف و حزن، رجاء، صبر، شکر؛

باب چهارم: ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می شود در شش فصل: ارادت، شوق، محبت، معرفت، یقین، سکون؛ باب پنجم: ذکر احوال اهل وصول در شش فصل: توکل، رضا، تسلیم، توحید، اتحاد، وحدت؛ باب ششم: فنا. به سال 1320ق. در تبریز و در انجامه اخلاق ناصری و در سال 1284ق در بمبئی و در 1342ق در تهران به چاپ سنگی و به سال 1306ش در برلین به تصحیح سید نصرالله تقوی به چاپ رسیده است.

آغاز: افتاده:.... ملجا الاسلام و المسلمین ملک الوزرا فی العالمین صاحب دیوان الممالک فخر الاشراف والاعیان مظهر العدل و الاحسان...

انجام:... هر چه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل بآن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کلمه اینست آن چه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شود و السلم

منابع: الذریعة 2: 477 و 866؛ نسخه ها 2: 1057؛ مشترک پاکستان 3: 1310؛ فهرستواره منزوی 6: 338 و 7: 135؛ مجلس 11: 18؛ ملی 12: 470 و 5: 64؛ آستان قدس 6: 390؛ سلطنتی 7: 134؛ مرعشی 16: 93 و 3: 166؛ مشار فارسی 1: 601

خط: نستعلیق ناخوانا؛ کاتب: امیر بیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها و خط کشی بالای آیات قرآنی به سرخی؛ گ 19ر: مطلبی عربی تحت عنوان «نکات حروف التهجی ثمانیه» از العبد علی أکبر الموسوی المدرس؛ آسیب ها: یک برگ از آغاز افتادگی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج زرشکی، مقوایی، ساده، عطف و سجاف تیماج تریاکی، اندرون جلد ساغری مشکی، دارای ترنج و سرترنج سوخته

گ 3 پ- (308 برگ)، 21 سطر: 180×90؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. آداب طریقت؛ 2. اخلاق -- عرفانی متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. عرفان-- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815864

1389/2

دوانی، محمّد بن اسعد، 830-908 ق.

تهلیلیه/ جلال الدین محمّد بن اسعد دوانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13510 (3510 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، آفتاب جمال قدم از آن متعالی است که خفافیش ظلمت سرای حدوث بنظر اکلیل فکر و نظر مطالعه سبحات جمال و مشاهده لمعات انوار آن توانند نمود لاجرم در وصف آن هر معنی که عقل تصور نماید...

انجام:... چه این عدد کثرت است در مرتبه ثلثه بعد از شعور بوحدت حقیقی ذاتی کما بدء کم تعودون منه بدء و الیه یعود کل شیء الیه

انجامه: تم تهلیلیه جلالیه

منابع: الذریعة 4: 516؛ مجلس 2: 73 عیار دانش تألیف علی نقی بن احمد بهبهانی و 11: 121 و 19: مرعشی 28: 100 و 30: 649؛ مرکز احیاء 1: 246

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: چند بیت شعر لمحررها العبد الضعیف الفقیر الی الله القوی ابن فتح الله ابن محمّد علی اکبر الموسوی فی قریه... فی تاریخ 1226

گ 19پ - 31 پ- (308 برگ)، 21 سطر: 175 × 90؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. تهلیل؛ 2. عرفان اسلامی

شماره رکورد: 815865

13859/3

غزالی، محمّد بن محمّد، 450-505 ق.

شرح حدیث «إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ آدَمَ عَلَی صُورَتِهِ» / ابوحامد محمّد بن محمّد غزالی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرحی بر حدیثی از پیامبر درباره آفرینش انسان بر صورت الهی که از مباعث عرفان نظری است. این شرح پاسخ یکی از پرسش های رساله الاجوبة الغزالیة فی المسائل الأخرویة ابو حامد غزالی است که شیخ در پاسخ به پرسش های یکی از مریدان خود گفته است الاجوبة الغزالیة فی المسائل الاخرویة مشتمل بر پنج فصل و حاوی پاسخ های غزالی به پرسش هایی پیرامون معنای آیه شریفه فَإِذَا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی معنای این قول پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) که می فرماید: إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ آدَمَ عَلَی

صُورَتِهِ و مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ است. بر این حدیث امام فخر رازی، مولی نظر علی ابن محمّد جیلانی (الذریعة 13: 189) و محمّد بن محمود بن محمّد بن جمال الدین آقسرایی (دانشگاه دفتر 11 و 12: 559) نیز شرح نوشته اند. آغاز: بسمله، ان الله تعالی خلق آدم علی صورته و روی علی صورة الرحمن فقال الصوره [صورته] اسم مشترک قد یطلق علی ترکیب الاشکال و وضع بعضها من بعض و اختلاف ترکیبها و هی الصورة المحسوسة و یطلق ایضا علی ترتیب و ترکیب و تناسب...

انجام:... الله تعالی بل یضرب الله تعالی الامثال بصفاته فینزه عن المثل لا عن المثال تم المطنون علی للغزالی محمّد والحمد لله وحده

منابع: مجلس 9/1: 302 و 306؛ ملک 6: 53 بندی از غزالی درباره روایت پیامبر...، آستان حضرت معصومه 2: 149؛ دانشگاه دفتر 11 و 12: 559

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: عناوین به سرخی

گ 33 پ- 40 پ (308 برگ) 21 سطر: 175×95؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. احادیث خاص إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ آدَمَ عَلَی صُورَتِهِ -- نقد و تفسیر؛ 2. اسلام -- عقاید

شماره رکورد: 815866

13859/4

الرسالة البهیه

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای در اثبات حقانیت و خلافت حضرت علی (علیه السلام) از طریق احتجاجات مردی اعرابی به نام بیهس بن حان با خلفای سه گانه و نیز حضرت علی (علیه السلام) است.

آغاز: بسمله،، حدثنا ابوطالب الابی ایده [الله] قال حدثنا ابو یوسف القاضی قال حدثنا ابوبکر المقری قال حدثنا عبید بن آدم العسقلانی قال حدثنی ابی ادم قال حدثنا عمار عن لیث عن مجاهد عن بن عباس قال لما قبض نبی الله و ولی الناس ابابکر کنا ذات یوم جلوسا فی مسجد رسول الله...

انجام:... غضبه الله ثم رجع عن امیرالمومنین علی بن ابی طالب صلوات الله علیه و علی ذریته فلم یر احد

انجامه: تم الرسالة المسمی برسالة البهیه

منابع: ملک 5: 250

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛

تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ امتیاز: نایاب بودن؛ آرایه ها: خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سیاهی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 41 پ- 50 (308 برگ)، 21 سطر: 175×95؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. علی بن ابیطالب، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق -- اثبات خلافت؛ 2.

شیعه -- احتجاجات

شماره رکورد: 815867

13859/5

جعفر بن محمّد (علیه السلام) امام ششم، 83-148ق.

مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة/ منسوب به امام جعفر صادق (علیه السلام)

زبان: عربی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 2307 (2307/2ع) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی نور قلوب العارفین بذکره و قدس ارواحهم سره و بره و طهر افئدتهم بفکره و شرح صدورهم بنوره..

انجام:... فی الدنیا و معرفة آفاتها و رفض الرئاسة والشهوة فاذا حصلت هذه الخصال بحقها فی نفس فهو من خاصه عباده المقربین و اولیائه حقا تم الرسالة

منابع: الذریعة 21 110؛ مرعشی 2: 241؛ آستان قدس 13: 524؛ تراث العربی 5: 108؛ ملی 12: 10

کاتب: امیر بیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 51 پ - 75 پ (308 برگ)، 21 سطر: 175 × 95؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. احادیث اخلاقی -- قرن 2ق؛ 2. اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. عرفان -- متون قدیمی تا قرن 14

شناسه افزوده: الف جور مکنی، امیر بیک بن سلطان، میرک، کاتب، قرن 12ق، عنوان

شماره رکورد: 815868

13859/6

دوانی، محمّد بن اسعد، 830-908ق

نور الهدایة فی الامامة / ملا جلال الدین محمّد بن اسعد دوانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در نکوهش تقلید در مسائل اعتقادی و لزوم تعقل در آن ها و یافتن حق از راه استدلال است. در پایان نیز شبهاتی را مخصوصا در بحث امامت و اثبات حقانیت حضرت علی (علیه السلام) مطرح کرده و به آن ها پاسخ می گوید در فهرست دانشکده ادبیات، تهران مجموعه اصلی: 515 در معرفی کتاب حاضر چنین آمده است: نور الهدایه این کتاب شیعی را از جلال محمّد دوانی سنی اشعری پنداشته گویا در عصر صفوی بنام او ساخته اند تا او را شیعی نشان دهند این کتاب در 1311 با خصائص ابن بطریق در تهران به چاپ رسید. در آن از حدوث عالم و عصمت پیامبران و امامت به روش شیعی گفتگو شده و نباید از دوانی سنی اشعری باشد. در پایان آن آمده که من در خاتمه رساله خلق افعال عباد کلیات اصول و فروع دین محمّدی را آورده ام با این که در آن چنین خاتم های دیده نمی شود قاضی نورالله شوشتری در مجالس المؤمنین هم که دوانی را شیعه پنداشته از چنین رساله ای یاد نکرد شاید این کتاب از قطب نیریزی عارف شیعی باشد (دانش 404). در کتاب شرح زندگانی جلال الدین دوانی (از علی دوانی چاپ قم، 1375) کوشش شده که تشیع دوانی ثابت گردد (صلی الله علیه و آله 173 - 187) و این کتاب هم با دیباچه در دنبال آن چاپ شده است. پاره ای از آن در آثار عجم میرزا فرصت شیرازی چاپ گردید و فرصت نیز آن را از دوانی پنداشته بود.

نویسنده نسخه ما می نویسد که دوانی از مکه به شیراز رسیده و این رساله را نوشته است.

آغاز: بسمله، حقیقت حمد مختص بجناب حضرت وجودیست عزوجل که وجوب و وحدت و علم و قدرت و اراده و سایر صفات کمالیه در مراتب... اما بعد پای بند زنجیر امتداد زمان مرکز دایره حدثان گرفتار چهار...

انجام:... و در خاتمه مذکور حل این شبهه حل و شبهات دیگر است و لو شئت کنت من المستبصرین فارجع و کن من الشاکرین

انجامه: تم رساله الجلالیه

منابع: الذریعة 24: 385؛ مرعشی 13: 72؛ مجلس 5: 506 و 9/1: 278 و 10/3: 1356 و 14: 197؛ ادبیات تهران مجموعه اصلی: 515؛ دانشگاه 10: 1667؛ عکسی مرکز احیاء قم 3: 434؛ مشار فارسی 5: 5341

کاتب: امیر بیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 76 پ- 83 (308 برگ)، 21 سطر: 180×90؛ قطع: 248×160

عنوان های دیگر: عقاید الدوانیه؛ عقاید الجلالیه

موضوع: 1. شیعه عقاید؛ 2. امامت

شماره رکورد: 815869

13859/7

کراجکی، محمّد بن علی، 449 ق.

التعجب من أغلاط العامة فی مسألة الامامة/ ابوالفتح محمّد بن علی بن عثمان کراچکی

زبان: عربی

معرفی کتاب: مؤلف در این رساله به اغلاط اهل سنت در مساله امامت پرداخته، و نقض گویی آنان را با عناوین «من عجیب امرهم - من عجیب امرهم» متعرض شده و سپس به گونه ای مستند با مراجعه به کتاب سنت تاریخ و ادله عقلیه به آن ها پاسخ گفته است. بعضی، فصل اخیر کتاب اطراف الدلائل و اوائل المسائل شیخ مفید را که در اغلاط اهل سنت نگاشته بود دیده که باعث شگفتی وی شده، لذا از کراجکی

خواسته این موضوع را مفصل تر بنگارد. کراجکی کتاب حاضر را در چند فصل تالیف کرده است بعضی از عناوین فصول عبارتند از: فی ذکر اغلاطهم فی ذکر الوصیة فی اغلاطهم فی النص فی اغلاطهم فی الاختیار فی اغلاطهم فی الامام و اوصافه فی اغلاط البکریة فی ذکر فدک این کتاب به سال 1322 به همراه کنز الفوائد کراجکی چاپ شده است.

آغاز: بسمله، اللهم انا نحمدک ما انعمت و اعطیت و نشکرک لما اولیت و اسدیت و نسألک الصلوة علی ما انتخبت و ارتضیت لرسالتک

انجام:... الکرم المتواصل وصلواته علی سیدنا محمّد رسوله المخصوص بالحجج و الدلایل و علی الائمه من ذریته المناقب و الفضائل

منابع: الذریعة 4: 210 و 15: 218 عجائب الاغلاط از سید مرتضی علم الهدی؛ تراث العربی 3: 287؛ مرکز احیاء 7: 232 عکسی مرکز احیاء قم 4: 350، نشریه دفتر 11 و 12: 865 التعجب= عجایب الاغلاط از سید مرتضی؛ مرعشی 1: 78 الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف از ابن طاوس

کاتب: امیر بیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114ق (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی و خط کشی بالای بعضی از عبارات به سیاهی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 84 پ- 117 پ (308 برگ)، 21 سطر: 180×95؛ قطع 248×160

موضوع: 1. امامت -- دفاعیه ها و ردیه ها؛ 2. شیعه -- احتجاجات

شماره رکورد: 815870

13859/8

صیمری، مفلح بن حسن، - 900؟ق

الزام النواصب لامامه علی بن ابیطالب (علیه السلام)/ مفلح بن حسن صیمری

زبان: عربی

معرفی کتاب: کتابی در کلام شیعه امامیه و اثبات حقانیت امامت حضرت علی (علیه السلام) مشتمل یک مقدمه و چند فصل است این اثر که به ابن طاوس نیز نسبت داده شده به سال 1303ق در تهران به چاپ رسیده است. نیز بنگرید به شماره بازیابی 2215 (2215/6ع) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، حمدله و بعد فانه یجب علی کل بالغ عاقل ان ینظر لنفسه قبل حلول رمسه و یعمل و بعد فانی رجل من اهل الکتاب سالت الله الهدایة الی الصواب فهدانی الی دین الإسلام الذی اوجبه علی جمیع الانام دین محمّد المصطفی صلی الله علیه و آله فلما صرت منهم و فیهم و صار لی ما لهم و علی ما علیهم

انجام:... علمت ان الحق مع علی یدور حیثما دار کما اخبر به النبی المختار فویل للذین کفروا من النار وصلی الله علی محمّد آله

انجامه: کان الفراغ من کتابتها یوم السبت عند الزوال سابع عشر رجب سنه احدی و ستین و الف و کتب بیده محمّد بن الحسن هذه صورة ما وجد فی النسخة المنقول منها و کتب هذا النسخة بید اقل خلق الله امیر بیگ ابن حاجی سلطان میرک جور مکنی فی رابع شهر رجب المرجب سنه 1114

منابع: الذریعة 2: 289؛ ملی: 10: 286؛ مرعشی 4: 74 10: 22؛ مجلس 13: 170؛ و مشار عربی: 82، نشریه دفتر 11 و 12: 153؛ ملک 5: 425 الاعتقادات علی المذهب الجعفری، مرکز احیاء 7: 236 رسالة یوحنا الزمی

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی؛ تاریخ کتابت: رجب 1114ق. آرایه ها: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 118پ- 136 پ (308 برگ)، 21 سطر: 180×95؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. کلام شیعه امامیه؛ 2. امامت -- دفاعیه ها و ردیه ها؛ 3. علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40 ق -- اثبات خلافت؛ 4. شیعه امامیه-- احتجاجات

شماره رکورد: 815871

13859/9

دبیلی هندی، عبدالوهاب بن عبدالرحمان قرن 11ق.

ابصار المستبصرین / عبدالوهاب بن عبدالرحمن شیرازی دیبلی هندی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 1042 ق یا 1062ق

معرفی کتاب: داستان چگونگی گرویدن مؤلف است به مذهب تشیع توسط مولانا عبدالعلی شیرازی که تاجری بنام حاجعلی رضا به سال 1062ق او را با خود به هند برده بود و تصادفاً با دبیلی ملاقات کرده است. در این رساله گفتگوی مذهبی مؤلف با

شیرازی مذکور که از علمای آگاه و با اطلاع در علوم دینی و مذهبی بود تشریح شده و گاهی نگارنده گفت و شنودهای خود را که با بعضی از علمای حنفی مذهب نیز در میان می گذاشته ولی پاسخی قانع کننده نمی یافته بحث ها را با اختصار در این رساله آورده تا حقانیت مذهب شیعه و بطلان مذاهب دیگر را اثبات کند، الذریعة (1: 66) گوید: چنین می نماید که این رساله بسال 1042ق تالیف شده است ولی این گفتار با تاریخ مسافرت شیرازی به هند و ملاقات مؤلف با وی و تشیع او و تالیف رساله پس از تشیع درست نمی آید این اثر به سال 1285ق در هامش مطارح الانظار شیخ مرتضی انصاری نیز به سال 1287ق در بمبئی چاپ سنگی همچنین به کوشش سید سعید اختر به زبان اردو ترجمه و در 1950م با عنوان رهبر منزل چاپ شده است.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی اتم حجته علی الثقلین به بعثة النبی المنصور لیخرجهم تبیان بینات آیاته من الظلمات الی النور و خص الاولیاء من ذریة خلقه لیهدیهم الی الظل الایمان من حرور الکفر والفجور... اما بعد فیقول احقر البریه راسخ الطویة تراب اقدام سلالة الهاشمیه

انجام: از روی صدق و عقیده درست تصدیق قولش نموده دست وثوق بر دامن محبان آل رسول صلی الله علیه و آله زده از مبغضانایشان بالکلیه تبرا نمودم

منابع: الذریعة 1: 66 تاریخ تألیف 1042 و 1062ق و نسبت نگارنده شیرازی و دیبلی؛ اعلام 2: 1434: عبدالوهاب دیبلی شیرازی؛ نسخه ها 2: 870؛ فهرستواره منزوی 9: 64؛ مشترک پاکستان 2: 1019؛ آستان قدس 4: 2 و 11: 7؛ مجلس 26: 231 و 37: 295؛ دانشگاه: 13: 3266؛ ملک 7: 357؛ مرعشی 7: 96 و 30: 129؛ ملی 3: 347؛ مشار فارسی 1: 141 نسبت مؤلف دیبلی و تاریخ نگارش نادرست 1126ق؛ فنحا 1: 315 نسبت نگارنده شیرازی دیبلی

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها و عناوین به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 138 پ- 157 پ (308 برگ)، 21 سطر: 175× 95؛ قطع: 248×160

عنوان های دیگر: بصائر المستبصرین؛ رساله در علم کلام

موضوع: 1. شیعه -- احتجاجات

شماره رکورد: 815872

13859/10

دیبلی هندی، عبدالوهاب بن عبدالرحمان، قرن 11ق.

احتجاج دیبلی با یکی از سنیان / عبدالوهاب بن عبدالرحمن شیرازی دیبلی هندی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: احتجاج و مناظره دیبلی با پدر حنفی مذهب خود و همچنین با جمعی از علمای اهل سنت دارالسلطنه شاه جهان آباد در هند در آغاز سلطنت اکبرشاه به سال 1073 ق می باشد. وی قبلاً سنی حنفی مذهب بوده و به دست عالم جلیل ملا عبدالعلی شیرازی مستبصر شده و مشرف به ولایت خاندان پیامبر (صلی الله علیه و آله) گردید و چگونگی استبصارش را در رساله ای به نام ابصار المستبصرین نگاشته است که پیش از این گذشت مؤلف در این کتاب از پدر متعصب خود که در نظر داشته وی را به قتل برساند، انتقاد می کند و برای هدایت وی دعا می کند. این مناظره در دو قسمت یکی با پدر خود و دیگری با علمای اهل سنت آن منطقه طبق گفت صاحب الذریعة این پاسخ و پرسش به صورت کتبی بوده است.

آغاز: مناظره کردن با جماعت ابتداء مناظره چند که اقل العباد عبدالوهاب را بعد از طریق رشاد در بعضی بلاد هند باهل عناد پرفساد اتفاق افتاد از جمله مناظرات آن که بتاریخ سنه 174 در دارالسلطنه شاه جهان آباد در اوایل سلطنت پادشاه کیوان

انجام: افعال باری تعالی خالی از حکمت نخواهد بود و اگر افعال شر ازو باشد ظلم لازم می آید تعالی [شأنه] عن ذلک بعد از تفکر استخبار استحسان مقالاتم معالم نموده الحمد لله رب العالمین

منابع: الذریعة 22: 284 المناظرات مع العامة و 289 مناظره با فرق و 297 مناظره عبدالوهاب الهندی، آستان قدس 7: 276 رساله در حقانیت مذهب جعفری؛ مرعشی 29: 534 مناظره= المناظرات مع العامة و 7: 97؛ دانشگاه 13: 3266 مناظره، نسخه ها 2: 994 ملک 7: 215 رساله درباره یک مناظره با فرق، مذهبی مرکز احیاء قم 5: 84؛ مرکز احیاء 1: 76، فهرستواره منزوی 9: 75 و 552 مناظره

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی

گ 157 پ - 166 پ (308 برگ) 21 سطر: 175×95؛ قطع: 248×160

عنوان های دیگر: مناظره با فرق؛ المناظرات مع العامة، مناظره عبدالوهاب الهندی، رساله در حقانیت مذهب جعفری، رساله درباره یک مناظره با فرق مذهبی

موضوع: 1. شیعه -- احتجاجات

شماره رکورد: 815873

1389/11

جرجانی، علی بن محمّد، 740-816 ق.

وجودیه/ علی بن محمّد جرجانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان توحید و مراتب وجود از دیدگاه فلسفه و عرفان اسلامی است که در آن به تقسیمات وجود به مراتب سه گانه از نظر و رأی صوفیه موحده که قائل به یکی از آن نظرات هستند دفاع شده و در توضیح مبانی آن رأی نگاشته شده و غیر از رساله وجودیه عربی مؤلف است. این کتاب در فهارس به عنوان وجودیه و گاهی به عنوان مراتب وجود آمده و نیز در الذریعة به عنوان وحدت وجود آمده است این کتاب به سال 1315 و 1321 به نام رساله در حقیقت وجود به اهتمام سید نصر الله تقوی در تهران به چاپ رسیده است.

آغاز: بسمله، بدان وفقک الله و ایانا که اصحاب بحث و نظر برای بیان مراتب موجودات در موجودیت تمثیل کرده و چنین گفته اند که پوشیده نیست که اشیاء نورانیه را در نورانیت سه مرتبه است مرتبه اول انست که نور وی مستفاد باشد از غیر چنان که روی زمین...

انجام: ... پس مقصود وی نیز همین است که بیزارم از آن خدائی که ناقص باشد و شک نیست که ناقص خدایی را نشاید پس بیزاری ایشان از خدایی نباشد و کفر هیچ یک لازم نیاید

منابع: الذریعة 25: 56؛ هدیة العارفین 1: 729؛ نسخه ها 2/1: 860؛ مرعشی 15: 97 و 28: 444 و 32: 239؛ مجلس 15: 59 و 331، 16: 244، 32: 72؛ سپهسالار 5: 747؛ آستان قدس 4: 149؛ عکسی مرکز احیاء قم 4: 404؛ فهرستواره منزوی 6: 252 و 7: 313؛ مشار فارسی 2: 2564

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: عناوین به سرخی

گ 168 -171 پ (308 برگ)، 21 سطر: 95175؛ قطع: 248×160

عنوان های دیگر: وحدت وجود؛ مراتب وجود؛ مراتب موجودات، رساله وجود، رساله وجودیه

موضوع: 1. عرفان اسلامی؛ 2. فلسفه اسلامی؛ 3. وجوب و امکان

شماره رکورد: 815874

13859/12

جرجانی، علی بن محمّد، 740-816 ق.

اسکندریه/ میرسید شریف جرجانی؛ پرسش ها از: میرزا اسکندر بن عمر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13804/4 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، سوالاتی که سلطان سعید میرزا اسکندر از استاد العلمایی سید علی المشهور به میر سید شریف قدس سره نموده اول ان که مقصود از آفرینش چه بود و سببی که باعث آفرینش بود چه بود... بر مقتضای فرمان بندگی که حضرت سلطان خلد الله ملکه و خلافته کلمه چند از اقرار اصحاب ظاهر و تأویل بران وجه که مسموع بود بمکتوب

انجام:... لمعه از آن مرتبه چون برق خاطف ظهور کند و اشارت ایشان به توحید از آن جا ناشی گردد و الله الموفق بالصواب و الیه المرجع والمآب

منابع الذریعة 24: 101 نخستین آفریده؛ نسخه ها 2/1: 732؛ دانشگاه 3: 265 رساله فلسفی، 14: 3593؛ ملک 5: 262؛ اسکندریه یا پاسخ میرسید شریف علی گرگانی به پرسش های میرزا اسکندر؛ مجلس: 5: 496؛ مرعشی 1: 314، 14: 68، 15: 98، 17: 270، 29: 376؛ آستان قدس 1: 44 رساله در اصول دین [در ج 4: 21 به غلط بودن عنوان «اصول دین» اذعان شده، عنوان نادرست به نسخه های منزوی و از آن جا به دیگر فهرست ها راه یافته است]؛ ملی 5: 130؛ فنخا 3: 507 مرعشی 14: 68 و 17: و 270 و 15: 98؛ ملک 5: 261 اسکندریه یا پاسخ میر سید شریف علی گرگانی به پرسش های میرزا اسکندر؛ نسخه ها 1/2: 732؛ ملی 5: 130؛ مجلس 5: 496؛ دانشگاه 14: 3593

کاتب: امیر بیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی

گ 172 پ- 180 پ (308 برگ)، 21 سطر: 175×95؛ قطع: 248×160

عنوان های دیگر: پاسخ پرسش های اسکندر؛ جواب سؤالات اسکندر؛ رساله اسکندریه، اصول دین؛ سوال و جواب؛ پرسش و پاسخ؛ مبدأ و معاد؛ نخستین آفریده؛ اسکندریه؛ پاسخ میرسید شریف علی گرگانی به پرسش های میرزا اسکندر

موضوع: 1. اسلام -- عقاید -- پرسش ها و پاسخ ها؛ 2. کلام -- پرسش ها و پاسخ ها؛ 3. فلسفه -- پرسش ها پرسش ها

شماره رکورد: 815875

13859/13

شریف قائنی، ابوالحسن بن احمد، - 984 ق.

ارکان الایمان/ ابوالحسن شریف قائنی کاشانی ابیوردی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در اصول دین که به دستور شاهزاده سلطان دختر شاه طهماسب اول در پنج اصل به شرح ذیل تدوین شده است اصل اول در اثبات واجب الوجود و صفات ثبوتی صفات ثبوتی و سلبی او در چهارده، مطلب دوم در عدل و افعال واجب الوجود در پنج، مطلب سوم در نبوت در شش مقصد چهارم در امامت در هفت مقصد پنجم در معاد در سه مقصد و خاتمه در عفو و شفاعت و.توبه تالیف این اثر به سال.964ق به پایان رسیده است.

آغاز: بسمله، شریف ترین نکته که از ورای سرادق خیال بر زبان ارباب حال جلوه گر شود و حمد حضرت ذوالجلال است و لطیف ترین سخنی که...

انجام:... توبه کنید و باز گردید بدرگاه حق تعالی و احتمال این بسیار است این جاست ختم کلام و حمد ملک علام و صلوات بر سید انام و علی خیر الاوصیا الکرام ما توالت اللیالی و توالت الایام

انجامه: قد فراغ من تسویده یوم الثلثا ثامن عشرین من شهر رجب المرجب سنه 1114

منابع: الذریعة 1: 525 (اعیان الشیعه 6: 290)؛ ریحانة الادب 5: 17؛ مجلس 17: 79؛ مرعشی 8: 264 و 14: 20

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: رجب 1114 ق. آرایه ها: عناوین به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. گ 195 - 196 حاشیه مرتبط با متن کتاب از علی اکبر الموسوی فی قریه ابر ده

گ 182 پ- 208 (308 برگ)، 21 سطر: 175×95؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. اصول دین

شماره: رکورد 815876

13859/14

خادم حسینی، ابراهیم، قرن 11ق.

شرح حدیث جنود عقل و جهل/ ابراهیم الحسینی الخادم

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرح حدیث معروفی از امام صادق (علیه السلام) که در اصول کافی و دیگر کتب حدیث از سماعه بن مهران روایت شده است روای می گوید نزد امام صادق (علیه السلام) بودم در حالی که جمعی از یاران و اصحاب آن حضرت گرد ایشان بودند سخن از عقل و جهل به میان آمد آن حضرت فرمود عقل و لشکر او و جهل و لشکر او را بشناسید تا هدایت شوید آن گاه امام (علیه السلام) بنا به درخواست راوی با ذکر مقدمه ای درباره چگونگی آفرینش عقل و جهل، لشکریان هر یک از آن ها را (که برای هر یک 75 لشکر است) بر شمرد این روایت گران بها با وجود، اختصار تمام صفات حسنه و سیئه سجایا و رذائل اخلاقی را برشمرده است شارح در دیباچه کتاب چنین آورده است: «حدیثی که سماعة بن مهران از حضرت ابی عبدالله جعفر بن محمّد الصادق علیه السلام در معرفت عقل و جهل و جنود هر یک روایت کرده و مستفیض در کتاب کافی و در سایر کتب حدیث نیز مذکور و محتوی بر حل مطالب علیه تهذیب اخلاق از حکمت عملیه است بفارسی شرح نماید و از دیگر احادیث که در آن کتاب مذکور است برای تبیین حقیقت صفات مذمومه و خصال محموده و تنقیح معانی مقصوده ایراد نماید و چون معرفت خود اصل هر عرفان و کلید ابواب جنان است و دانستن مجملی از مسایل تهذیب اخلاق در مقصود مفید این مختصر را بر مقدمه و مقصدی مرتب گردانید مقدمه در خودشناسی بر سبیل اختصار و بیان مجملی از تهذیب اخلاق از انواع حکمت عملیه در دو فصل گ 210 پ فصل» اول در معرفت نفس و بدن و قوت های او بر سبیل اختصار؛ گ 214 پ: فصل دوم

از مقدمه در بیان تهذیب اخلاق از حکمت عملیه بر سبیل اجمال و سپس شرح حدیث «قال سماعة بن مهران کنت عند ابی عبدالله علیه السلام و عنده جماعة من موالیه فجری ذکر العقل و الجهل فقال ابو عبدالله علیه السلام اعرفوا العقل و جنده و الجهل و جنده تهتداو» به تفصیل پرداخته و در آن از احادیث دیگر و اشعار مرتبط با متن بهره برده است چندین شرح فارسی و عربی از این حدیث در منابع: آمده که عبارتند از: رساله جهل و عقل به زبان فارسی که ممکن است از مؤلف حجة البالغه محمّد ابراهیم استرآبادی که آن را برای میرزا مهدی معروف به مقدس نوری نوشته است (مجلس 10/1: 300) که آغاز: آن با نسخه حاضر تفاوت دارد. رساله دیگر جنة الساعی از میر محمّد نصیر بن محمّد معصوم بارفروشی مازندرانی (قرن 12ق) که شرح اخلاقی حدیث جنود العقل و الجهل به عربی است با آغاز: «الحمد لله الذی أضاء القلوب اهل الجنة بنور الیقین والاستبصار (التراث العربی 4: 113) و رساله دیگری با عنوان شرح حدیث العقل و الجهل و جنودهما یا حدیث جنود العقل والجهل که شرحی حکمی و عرفانی بر حدیث «العقل و الجهل» است با آغاز: عن سماعة بن مهران قال کنت عند ابی عبدالله (علیه السلام) و عند جماعة من موالیه فجری ذکر العقل (فهرست آستان قدس - اهدایی رهبر 2 اخبار 1: 375 و فنخا 19: 474)

آغاز: بسمله، الحمد لله فاطر السموات العلی و الارضین السفلی و مابینهما و سلام علی عباده الذین اصطفی محمّد و آله خیرالوی و انوار الهدی و اعلام التقی اما بعد بدانکه خداوند عالمیان تعالی نوع انسان را که عین اعیان است مکرم گردانید و بموهبت جوهر نفس ناطقه از جمله کاینات برگزیده...

انجام:... از جنود جهل طلب آن بر سوال مرتبه فوق مرتبه حاصله خواهد بود والله اعلم بحقایق الحال وله الحمد بالعدو والاصال و صلی الله علی رسوله و آله خیر آل

انجامه: نقل من صورة خط: المصنف رحمة الله قد وقع الفراغ منه علی ید مؤلفه الخاطی النادم ابراهیم الحسینی الخادم فی شهر رجب المرجب من شهور سنه احدی و مایة بعد الف هجریة و الحمد لله اولا و اخرا

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114ق (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ امتیاز: نسخه از روی نسخه ای به خط: مولف کتابت شده است. حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است.

گ 209 پ - 251 پ (308 برگ)، 21 سطر: 95 175؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. اخلاق اسلامی -- قرن 11ق؛ احادیث خاص (جنود عقل و جهل) -- نقد و تفسیر

شماره رکورد: 815877

13859/15

مفضل بن عمر، قرن 2 ق.

ترجمه توحید مفضل / مفضل بن عمر؛ ترجمه محمّد باقر بن محمّد تقی مجلسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: ترجمه تحت اللفظی است از حدیث مشهور به «توحید مفضل» که حضرت امام صادق (علیه السلام) در چند مجلس بر مفضل بن عمر جعفی کوفی املاء نموده است. مترجم گاهی مطالبی را با عنوان «مترجم گوید» به آن اضافه نموده و ترجمه آن را در رجب سال 1094 به پایان رسانیده است.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی هدانا الی توحیده بصفوة محمّد المفضل علی عبیده و عترته الاکرمین المخصوصین بلطف قدیمه و جدیده... اما بعد قاصر از نیل معانی و مفاخر ابن الواصل الی رحمته الله وغفرانه محمّد باقر بن محمّد تقی صانه الله عن المعاصی بر الواح ضمایر خجسته برای برادران ایمانی می نگارد که چون حدیث...

انجام:... در حفظ حمایت خدایی و ترا نزد ما مکان بلند است و دل های مؤمنان ترا می طلبد مانند تشنه که آب طلبد و آن چه ترا وعده داده ایم از من سؤال مکن تا خود بگویم حاشیه گ: 306 مفضل گفت پس برگشتم از نزد مولای خود با نعمتی و کرامتی که هیچ کس با چنین حالی نبود به این جا ختم شد باین جا رسید منتهی شد رساله بدست مؤلف حقیر محمّد باقر بن محمّد تقی علی الله عن سیئاتهما فی شهر شوال من سنه اربع و تسعین بعد الف من الهجره النبویه و صلی الله علی سید المرسلین محمّد و عترته الاقدسین الاکرمین الاعلمین

انجامه: کتبه العبد الحقیر امیر بیگ ابن حاجی سلطان میرک جور مکنی فی رابع عشر شهر رمضان المبارک سنه 1114

منابع: الذریعة 4: 91 دانشگاه 20: 428 و 16: 457؛ نشریه دفتر 7: 118 و دفتر 11 و 12: 671؛ مرعشی 10: 210؛ مشار فارسی 1: 1285؛ آستان حضرت معصومه 2: 201؛ سپهسالار 3: 403

کاتب: امیربیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی؛ تاریخ کتابت: رمضان 1114ق. آرایه ها: در چند برگ اول عناوین و خط کشی بالای آیات قرآن و بعضی از کلمات به

سرخی؛ امتیاز: نسخه در زمانی نزدیک به حیات مترجم کتابت شده است. حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حاشیه ایی در رابطه با متن، دارد جملات پایانی نسخه از متن افتاده و در و در حاشیه نوشته شده است.

گ 252 پ- 306 (308 برگ) 21 سطر: 175× 95؛ قطع: 248×160

عنوان های دیگر: ترجمه التوحید؛ ترجمه کتاب الفکر؛ ترجمه کنز الحقایق و المعارف؛ توحید مفضل (فارسی)

موضوع: 1. خدا -- اثبات؛ 2. الهیات؛ 3. آفرینش؛ 4. احادیث اخلاقی

شناسه های افزوده: الف: جعفر بن محمّد (علیه السلام)، امام ششم، 83-148ق؛ ب مجلسی، محمّد باقر بن محمّد تقی 1037 - 1110ق، مترجم

شماره رکورد: 815878

13859/16

آبی، منصور بن حسین، قرن 5ق.

نثر الدرر فی المحاضرات/ وزیر ابوسعد منصور بن حسین آبی کاتب

زبان: عربی

معرفی کتاب: منصور بن حسین رازی، معروف به ابو سعد آبی وزیر، یکی از علمای شیعی مذهب و از اهالی ری و وزیر مجدالدوله رستم بن فخرالدوله بود (الاعلام زرکلی 7: 289). کتاب مفصلی در محاضرات، نکته های ادبی و تاریخی به عربی که مؤلف آن را از کتاب دیگرش نزهة الادیب [در برخی منابع نزهة الادب] تلخیص کرده و در هفت فصل و هر فصلی در چند باب نگاشته است. کشف الظنون و الذریعه کتاب را در چهار فصل ثبت کرده اند و حاجی خلیفه معتقد است نظیر این کتاب نوشته نشده است. نسخه حاضر جزئی از این اثر و مشتمل بر بیست و پنج (الخامس و العشرون) باب است. فهرست ابواب در آغاز کتاب فهرست وار ذکر شده ولی در متن، تعداد ابواب کاستی هایی دارد و کامل نیست.

آغاز: بسمله، رایت جزء من هذا الکتاب المسمی بنثر الدرر فی خزانه الکتب الرضویه صلوات الله علیه مشتملا علی خمسه عشرین بابا بهذا التفصیل و کان قد سقط من اوله بابان الثالث فی نکت من کلام الملوک الرابع فی مواعظ و نکت للزهاد الخامس نکت من کلام العلماء والادباء السادس

انجام: افتاده... الا ابن اخ له فی بعض نواحی البحر قال فتحیرت و قبل لی ان دارها موقوفة.

منابع: آستان قدس: 577، الذریعة 24: 51؛ کشف الظنون 2: 1927؛ عکسی مرعشی 1: 86؛ ریحانة الادب 7: 135؛ معجم المؤلفین 13: 12؛ ملک: 1 761؛ نثر الدر (7 جلد:)/ ابی سعد منصور بن الحسین الابی؛ تحقیق محمّد علی قرنه؛ مراجعه علی محمّد البجاوی. قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1978م- 1990م.

کاتب: امیر بیک بن حاجی سلطان میرک جور مکنی (به قرینه شماره 8 و 15 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1114 ق. (به قرینه شماره 8 و 13 و 15 مجموعه)؛ آسیب ها: انجام نسخه افتادگی دارد.

گ 307 پ- 308 پ (308 برگ)، 30 سطر: 215×115؛ قطع: 248×160

موضوع: 1. ادبیات -- مجموعه ها؛ 2. وعظ -- قرن 5 ق.

شماره رکورد: 815879

13860

منشی رازی، احمد قرن 14

تحفة المظفریه/ احمد منشی رازی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 1313 - 1314ق.

اهداء به: مظفرالدین شاه قاجار

معرفی کتاب: کتابی است در جزئیات وقایع قتل ناصرالدین شاه قاجار و افتادن امور به دست صدر اعظم وی میرزا علی اصغرخان امین السلطان بعد از این واقعه و جلوس مظفر الدین شاه و حوادث دوران وی و اخلاق و رفتارش به نثر ادبی به رشته تحریر درآمده است. بخشهای مختلف کتاب مشتمل است بر گزارش واقعه شهادت شاه شهید ناصرالدین شاه قاجار در حرم حضرت عبدالعظیم توسط میرزا رضای کرمانی روند به تخت نشستن جانشین او مظفرالدین شاه و ترسیم تلاش های میرزا علی اصغرخان امین السلطان در هدایت امور و جریانات، مملکت به گونه ای که مجالی به فرصت طلبان برای استفاده از شرایط مشوش در اثر واقعه ترور شاه داده نشود؛ امضاء مجدد و لازم الاجرا کردن آخرین فرمان شاه شهید توسط مظفرالدین شاه مبنی بر برداشتن مالیات از

گوشت و نان؛ ورود نمایندگان کشورهای دیگر و نامه سران آن ها در تعزیت فوت شاه و تبریک جلوس شاه جدید به دربار ایران و پاسخ مظفرالدین شاه به آن ها؛ اظهارات شاهزادگان امرا و حاکمان در اطاعت از شاه جدید به ترتیب جایگاه و اهمیت آن ها شرح حرکت موکب ملوکانه از تبریز به تهران و استقبال و الحاق حاکمان و سربازان در راه به وی شرح تاجگذاری شاه و دارالخلافه تهران و امضاء مجدد حکم صدارت امین السلطان انتخاب و تاکید مجدد شاه به ولایتعهدی محمّدعلی میرزا معرفی وزرا شرح مجازات قاتل ناصرالدین شاه در اختتام کتاب (گ 73 ر) نیز فصلی جداگانه با عنوان «اخلاق مظفری» یا «اخلاق مظفرالدین شاهی» اختصاص داده شده که در آن به شرح اخلاق و خصوصیات شاه و شواهدی از رفتارهای شخصی و سیاسی وی بیان شواهدی از کتب مملکت داری چون سیاست نامه خواجه نصیر طوسی و اندرزهایی از ارسطو و توصیه های او به حکمرانان برای تثبیت حکومت و آبادانی مملکت و آسایش رعایا و شواهدی از عملکرد شاهانی چون اسکند مقدونی و محمود غزنوی و در نهایت مدح امین السلطان به این مضمون که پادشاهی عادل را وزیری نیکو سیرت و کاردان لازم و ملازم است. مؤلف در متن، اثر از اشعار خود و شعرای دیگر به فارسی و عربی و از آیات و روایات به فراخور موضوع: استفاده کرده است. مؤلف نوه بدایع نگار محمّد ابراهیم تهرانی است. او نائب وزیر وزارت خارجه و در خدمت میرزا نصرالله خان مشیرالملک بوده و تحت توجهات وی و امر امین السلطان این کتاب را به نگارش درآورده و به شاه جدید تقدیم نموده است.

آغاز: دیباچه بحمد الله والمنه بمدد اقبال شاهنشاه جمجاه سلطان مظفر منصور خلد الله ملکه و بر حسب امر حضرت مستطاب میرزا علی اصغر خان صدر اعظم که برخلق خدای صورت عدل آفریدگار و آیت لطف شهریار تاجدار باد در وقایع شهادت شاهنشاه شهید و تدابیر و کفایات.... در ذکر شمایل و مخایل و نتایج مآثر و مفاخر روزگار دلت روز افزون... بحسن مواظبت و لطف مراقبت.... میرزا نصرالله خان مشیر الملک معاون وزارت امور خارجه این نامه همایون از املاء طبع و انشاء خاطر بنده درگاه احمد منشی رازی نایب وزارت جلیله خارجه زیب اتمام و سمت اختتام یافت استظهار بمعالی همم و محاشین.... بر موجب لیاقت و از در معنی (تحفة المظفریه) نام یافت...

آغاز: کتاب بسمله، خدای سبحانه در بدایع آثار آفرینش و دایع اسرار دانش و بینش نهاد و با اختلاف اضداد و اشباح اتیلاف اجساد و ارواح جمع کرد و در هر یک از لطف و

قهر و شهد و زهر و ظلمت و نور و ماتم و سور... بنده سپاس جوی و غلام خانزاد احمد منشی رازی که تربیت یافته...

انجام:... چه بر نیکو شعاری و محکم اساسی دولت حریص است و همگی وقتش بر انتظام مصالح مملکت مصروف است و نیک نامی دولت را طالب ولیس الی مدحی لوصفک حاجة * فذاتک ممدوح و خلقک مادح

منابع: تحفة المظفریه به کوشش حوریه سعیدی. پیام بهارستان: د 2. س 8، ش 27 (بهار و تابستان 1395) صص 357-283؛ فنخا 6: 721 تاریخ قاجار از احمد منشی رازی. آغاز و انجام با نسخه حاضر مطابقت ندارد.

خط: نستعلیق خوش؛ تاریخ کتابت: احتمالا 1313 - 1314ق. آرایه ها: سطور دو صفحه آغاز مزین به نقش گل و بوته تشعیری و مذهب، برگ 4 دارای تصویر ایستاده مظفرالدین شاه و دو کتیبه مذهب صدر و ذیل با بیت «شاه شاهان مظفرالدین شد * جمله آفاق پر ز آئین شد» به سرخی و در پشت آن یک رباعی بصورت چلیپا به، سرخی، برگ های 5 پ و 6 دارای یک سرلوح و کتیبه مذهب و مرصع با نقش گل و بوته به شنگرف و لاجورد و سبز و مشکی و دارای طلا اندازی دندان موشی و ابری سازی بین سطور، تسمه اندازی و جدول کشی به زر و شنگرف و لاجورد در تمام صفحات، آغاز و پایان مطالب در بیشتر اوراق مزین به نقش گل و بوته مذهب؛ امتیاز: خط زیبا، تزئینات نسخه، منحصر و نایاب؛ یادداشت ها: گ 25 پ: «فی شهر ذیقعدة الحرام بیچی ئیل سنه هزار و سیصد و سیزده 1313»؛ آسیب ها: برگ 4 از نسخه، جداست، گسستگی بخشهایی از شیرازه از جلد؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای مخمل سبز، ضربی، مجدول، دو ردیف بوته های ریسه ای در حاشیه دارای ترنجی با نقش گل و بوته در وسط، اندورن جلد آستر کاغذی ابری الوان

95 برگ، 12 سطر: 160×83؛ قطع: 140220

عنوان های دیگر: رساله در تعزیت فوت ناصرالدین شاه و تهنیت، جلوس مظفرالدین شاه موضوع: 1. ناصرالدین شاه قاجار، شاه ایران، -1313 -1247ق-- سرگذشتنامه؛ 2. مظفرالدین قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324ق-- سرگذشتنامه؛ 3. ایران -- تاریخ -- قاجاریان، 1193-1344ق.

شماره رکورد: 815880

13861

مثنوی طالب علم

زبان: فارسی

معرفی کتاب: این مثنوی محتوی داستان جوانی است که به طلب علم دیار غربت را اختیار می کند ولی در آن دیار عاشق دختری می شود و در این عشق مصائب بسیاری را تحمل می کند و در نهایت در راه عشق به قتل می رسد تاریخ تصنیف این اثر مطابق آخرین مصرع داستان گ 33 «گلی از روضه کامی نچیدم» و نیز آن چه در پایان اثر قید شده، 1209ق. است. در مورد ابواب کتاب با توجه به بیت گ33 پ «.... ای دل تو دریاب * بود همدر میانش چارده باب» به نظر می رسد 14 باب باشد. عناوین داستان کلمه «باب...» را ندارد ولی ظاهرا همان چهارده عنوان (باب) اشاره شده در بیت مذکور را در بر دارد که بعد از حمد پرودگار عبارتند از: اول: طلوع گشتن شوق علم آئین از مشرق باطن طالب علم عشق و دریافتن حقیقت از پدر و مادر و گزیدن غیرت به استدعای علم؛ دوم: رسیدن جوان بعد تکاپوی شهرستان نزدیک و دور به شهر جون پور فرود آمدن او در خانه نساج فدویت رواج سوم بیان دختر آن والی شهر معموره جون پور؛ چهارم: نظم توصیف سراپای آن پری بی تمثال بی مثال نزهت احوال باب پنجم: برآمد دختر مثل ماه منور از برج وثاق درخشیدن او به رسم معهود بر چاه آب.....؛ ششم: فرا گرفتن عشق دل و آتش زدن از شعله شوق به پنبه جان هفتم: رسیدن کیفیت عاشقی طالب علم به گوش پدر دختر و برآشفتن او به غضب و حکم قتل نمودن هشتم: سؤال و جواب طالب علم از جلاد و کشته شدن از دست او نهم: خبر دار شدن دختر از قتل عاشق و افتادن به چاه و غایب شدن؛ دهم: شکوه طالع از فلک یازدهم: خبر یافتن پدر از حال دختر و تفحص نمودن به چاه و بعد تکاپوی بسیاری مأیوس شدن و تمام زنده گی در غم نشستن دوازدهم: سر کشیدن آتش خوش محبت ارکان باطن پدر طالب علم و برآمدن او از مکان و گزیدن غربت به تفحص پسر و وارد شدن او به شهر جون پور و منزل نمودن به همان خانه نساج و سراغ یافتن از قتل فرزند سیزدهم: سراغ یافتن پدر از پسر و از قتل او و رفتن پدر و گشادن قبر از پی دیدار و مکشوف شدن و از آن عاشق و معشوق و به حیرت رفتن او به یک جسم و دو سر؛ چهاردهم: خاتمه نظم و سبب خاتمه نظم در مورد مصنف این اثر لازم به ذکر است که در برگ اول نسخه این مثنوی به وزیرالدین علیخان جوهر نسبت داده شده در حالی که به شهادت ابیاتی از خاتمه مثنوی گ 34 «بحسب خاطر اعظم علیخان * نوشتم این

حکایت از دل و جان» این اثر به درخواست شخص مذکور نوشته شده و با توجه به گ 35 ر «تو ای جوهر نگر از انتظامش * گل ختمی بستان...» به نظر میرسد تخلص شاعر «جوهر» باشد یا این که این بیت خط:اب به وزیرالدین علیخان جوهر که در آغاز: کتاب نوشته شده و به درخواست وی این مثنوی را سروده باشد. بر اساس آن چه کاتب در پایان اثر قید کرده مصنف جد پدری وی می باشد که نامی از او نیاورده است. در فهرست مشترک 134: 2437 و 10: 551: از غلامحسین متخلص به جوهر منصب دار دربار نظام حیدرآباد دکن که در 1229ق. کتاب تاریخ دل افروز یا تجلیات ماه لقا را نوشته، نام برده شده است.

آغاز: بسمله، خدایا کارسازا کردگارا * سخن چون اختر درخشان بآرا * رخ معنی شعر من به دوران * شود از لطف پنهان تو رخشان...

انجام:... 33 ر ز وصل آن در و مرجان ناکام * در و مرجان نهاد این نسخه را نام * بفکرسال و تاریخش رسیدم * گلی از روضه کامی نچیدم 1209 خاتمه دلا سر کن به ملک عشقبازی * علم برزن ز شوق سرفرازی... بیا ساقی به جام کام و آرام * می مقصود کن از دور ایام

انجامه: مرقوم دهم ذیحجه سنه 1301 روز چهارشنبه در بلده حیدآباد دکن بخط خام به تعجیل تمام کشان کشان نوشته شد کاتب الحروف سید غلام عباس المتخلص قابل ولد میر غلام عابد نبه [نوه] مصنف مثنوی هذا تاریخ تصنیف مثنوی هذا پنجم جمادی الثانی سنه 1209 تحریر شد

خط: نستعلیق ناخوانا؛ کاتب: سید غلام قابل ابن میر غلام عابد (نوه مصنف)؛ تاریخ کتابت: ذی حجه 1301ق، محل کتابت: حیدر آباد؛ آرایه ها: عناوین به سرخی؛ امتیاز: نایاب بودن، نسخه ظاهرا به خط: نواده مصنف است مهرها: گ 1 پ: یک مهر هشت گوش با سجع «ضعیف سید غلام بن عباس» که در ذیل آن عبارت «مهر مالک کتاب هذا است» نوشته شده؛ آسیب ها: موریانه خوردگی زیاد به چشم می خورد؛ کاغذ: هندی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابری الوان، عطف و گوشه ها تیماج تریاکی تیره اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

38 برگ، 9 سطر: 1900 × 95؛ قطع: 215×135

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 815881

13862

مجلس تعزیه

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه اشعاری است که در مجالس تعزیه و شبیه خوانی هایی که جهت نمایش وقایع کربلا و سوگواری بر مصائب امام حسین (علیه السلام) برگزار می شد خوانده می شده است در این کتاب از اشعار شاعران بزرگی چون، نظامی، مولوی، حافظ و نیز استفاده شده است.

آغاز: بسمله، شکرالله پیکر مسلم به خاک و خون طپید * می نوازد کوس شادی برفلک بخت یزید...

انجام: افتاده:... کربلا یا کربلا آه ازین کرب و بلا داد از این جور و جفا زاده شیر خدا گشته سر از تن جدا

خط: شکسته نستعلیق؛ مهرها: گ 2 و 53 پ: یک مهر بیضی با سجع «شعاع»؛ آسیب ها: نیم بیشتر برگ 38 در اثر پارگی از بین رفته و وصالی شده و نسخه از انجام افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، یک لایی، ساده

55 برگ، 12 سطر: 170×90؛ قطع: 208×145

موضوع: 1. تعزیه؛ 2. حسین بن علی (علیه السلام)، امام سوم، 4-61 ق -- سوگواری ها؛ 3. شعر فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815882

13863/1

حسینی هروی، امیرحسین بن امیر عالم، -723 ق

نزهه الارواح/ رکن الدین حسین بن عالم بن ابی الحسن الحسینی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نزهة الارواح در کیفیت سلوک راه عرفان و شرایط تصوف و اهل طریقت و اخلاق و آداب صوفیان در بیست و هشت فصل ترتیب یافته و با نثر موزون و مسجع آراسته شده است. مؤلف در خاتمه کتاب آن را به نزهة الارواح موسوم ساخته است گ 97 ر: «به یک رشته ز دریای تفکر * کشیدم نظم را با نثر چون در * در آن ساعت که می کردم تمامش * نهادم نزهة الارواح نامش چنین گوید مصنف این بدایع و لطایف و

مؤلف این غرایب و ظرایف فقیر حسین ابن ابوالحسن الحسینی نورالله مرقده که این... و تألیف آن با استناد به گ: 98 ر: «در شهور سنه احدی عشر و سبعمائه مشاطه نشاط...» به سال711 ق. به اتمام رسیده است. پس از حمد، مناجات و مناقب، عناوین فصول بیست و هشتگانه کتاب چنین آمده است: فصل اول: در ابتدای (مبدء) سلوک؛ فصل دوم: در معرفت سلوک؛ فصل سوم: در مقامات سالک؛ فصل چهارم: در نصیحت سالک؛ فصل پنجم: در بدو خلقت (خلق بدء)؛ فصل ششم: در بیان وحدت؛ فصل هفتم: در تجرید سالک؛ فصل هشتم: در قاعده طریقت؛ فصل نهم: در کمال استغنا؛ فصل دهم: در آغاز فطرت؛ فصل یازدهم: در بیان اختلافات حالات؛ فصل دوازدهم: در تصفیه دل؛ فصل سیزدهم: در صفت دل؛ فصل چهاردهم: در دیباچه عشق؛ فصل پانزدهم: در حقایق عشق؛ فصل شانزدهم: در بیان عشق (حیرت عشق)؛ فصل هفدهم: در بیان نفس فصل هجدهم: در مخاطبه نفس؛ فصل نوزدهم: در بیان معاملات؛ فصل بیستم: در جد و اجتهاد جد و جهاد؛ فصل بیست و یکم: در صحبت و متابعت؛ فصل بیست و دوم: در ترک صحبت خلق؛ فصل بیست و سوم: در صبر و تسلیم؛ فصل بیست و چهارم: در کشف معانی سلوک؛ فصل بیست و پنجم: در ارشاد و انتباه؛ فصل بیست و ششم: در اشارت اهل طریقت (طریق)؛ فصل بیست و هفتم: در نهایت اهل طریقت (طریق)؛ فصل بیست و هشتم: در فنا و ترک خودی در نسخه حاضر؛ فصل بیست و هشتم: در ختم کتاب. در مخزن الغرایب آمده نزهة الارواح به طور گلستان سعدی پر صنعت و دقیق واقع شده به این نسبت در نسخه ای نام آن سنبلستان قید شده است. این کتاب نثر دل انگیز عاشقانه دارد و در، آخر مؤلف از اسلوب و روش نگارش آن تعریف و توصیف بسیار کردهاست. عبد الرحیم یا عبدالواحد ابراهیم، بلگرامی علی بن عثمان همدانی با عنوان فسحت الاواح بهاء الدین بده و از ناشناس شاید حسن محمّد بر آن شرح نوشته اند مایل هروی در مورد اسلوب نگارش منثور او چنین اظهار نظر می کند: امیر حسینی در نثر شیوه پیر هرات را تعقیب می کرده است و از آن در اثر خود نزهة الارواح که نظم و نثر با هم مخلوط است، مراعات تجنیس را به صورت اتم و اعلی نموده است و در هر بیت و هر سطری صنعت جناس و سجع را به کار بسته است و در حالی که شور و عشق و موسیقی سخن را در آن تعبیه نموده است. میر حسینی وابسته به مکتب سهروردیه بوده، در بیانات خود توجه به تصوت زاهدانه و عابدانه داشته و طریقت را با شریعت آمیخته است. وی افکار و معتقدات صوفیان را با حکایات و داستان های کوتاه بیان کرده است. روی هم رفته موضوع جمله آثار امیر حسینی سیر و سلوک و معرفت و

طریقت و عشق و تحقیق و اخلاق و اصلاح است. کلام منظوم او ساده و پاکیزه از تکلف و تصنع است. البته نزهة الارواح شبیه به گلستان سعدی و در تاریخ سبک های نثر، فارسی حائز اهمیت است. در سایر نگارش های امیر حسینی مباحث عرفانی و اخلاقی به چشم می خورد که در نتیجه حمله مغول در نواحی خراسان و ایران و عراق، به جهت اصلاح احوال جامعه مردم به ظهور آمده بود. از دیگر آثار وی عبارتند از: آثار منظوم: مثنوی زاد المسافرین، مثنوی کنز الرموز، مثنوی سی نامه یا سرنامه یا عشق نامه، دیوان اشعار، سؤالات منظوم گلشن راز، پنج گنج یا هفت گنج یا گنج نامه، قلندرنامه؛ آثار منثور: نزهة الارواح، روح الارواح، طرب المجالس یا نزهة المجالس یا طیب المجالس، صراط المستقیم، مجمع الانشاء؛ آثار منسوب: عنقای مغرب، مرآة البدیع فی احوال النقشبندیه. امیر سید رکن الدین حسین بن سید عالم بن ابو الحسن یا الحسن یا ابوالحسین غوری هروی غزنوی متخلص به حسینی، ملقب به فخر السادات و معروف به امیر حسینی، سید حسینی، حسینی سادات، امیر سادات و میرحسینی سادات از عرفای بزرگ سهروردی خراسان و از جمله نویسندگان و شاعران نامدار پارسی گوی ایران است. وی در اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری می زیسته است وی در قریه غزیو یا گزیو از کوهستان غور بدنیا آمد ولی چون بیشتر ایام زندگی خود را در شهر هرات به سر برد به «هروی» معروف شده است محله ای از هرات که امیر حسینی در آن سکونت داشته هنوز منسوب به نام وی به «محله میر حسینی سادات» شهرت دارد. تاریخ وفات امیر حسینی به قول عبدالرحمن چشتی 708 یا 710ق به قول خواندمیر 717 ق به قول جامی 718 ق به قول دولت شاه احمد علی هاشمی سندیلوی 719 ق، و به قول هدایت در مجمع الفصحا 723ق. است. در ریاض العارفین 728ق. در ریاض السیاحة و هدایة العارفین 738ق. و در کشف الظنون در ذیل زاد المسافرین 770 ق. ضبط شده است. لیکن با استناد بیتی از زاد المسافرین که نسخه خطی آن در کتابخانه شاه اوده (هند) محفوظ است، امیر حسینی تا سال 729 ق در قید حیات بوده است. آن بیت این است: در هفت صد و بیست و نه ز هجرت * گشت آخر این کتاب ختمت. مدفن وی در هرات است.

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین علی کل حال فی کل حین والصلوة والسلام علی... قال سیدنا مولانا الشیخ الاجل و الانام الاکمل مرشد... حسین بن عالم بم ابی الحسن الحسین قدس الله روحه... نظم بتوفیقش چو روشن دیدم آواز * سخن را هم بنامش

کردم آغاز * بگو ای مرغ زیرک حمد مولا * که است او را سپاس منت اولی سپاس بیقیاس و منتهای بی منتها هر ملک را که ملکش...

انجام:.... محرمیت مانند و از دیده و ناپسندیده هر تا حفاظ که یحرفون الکلم عن مواضعه و پراوون [یراؤن] الناس فلا یذکرون الله الا قلیل از حال ایشان خبر می دهد محفوظ ماند انشاءلله تعالی

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی تاریخ شهر شوال سنه 1066

منابع: الذریعة 24: 111؛ کشف الظنون 2: 592؛ مجلس 2: 381-379 ملی 6: 372؛ مرعشی 6: 285؛ مشترک 3: 2056؛ مشار فارسی 5: 5190؛ نگمت یاسمین، مصحح نزهة الارواح اثر امیر حسینی، دانشکده خاورشناسی دانشگاه پنجاب لاهور، 91- 1990م؛ نجیب مایل هروی، شرح حال و آثار امیر حسینی؛ مقاله «در مورد نزهة الارواح»، مجله معارف، اعظم گر، (هند)، اکتبر 1946م، ص 29

خط: نستعلیق؛ کاتب: میر محمّد مراد (به قرینه شماره دو مجموعه)؛ تاریخ کتابت: شوال.1066ق. آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و علامات بالای بعضی از کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ10 پ- 14ر: اشعار مذهبی با عنوان «مقتل)»، گ: 89 ر: دعا از برای گشایش رزق بنویسند و با خود دارند... و نوع دیگر طلسم در سوزاندن جن...، یادداشت ها: گ 1ر: یادداشتی تملک به نام میرزا محمّد باقرخان «این کتاب نزهة الارواح و لمعات و لوایح که در یک جلد می باشند از میرزا محمّد باقر خان می باشد هر کس غصب کند بغضب خدا و نفرین جناب سید عالم گرفتار شود تحریر بتاریخ شهر شعبان المعظم سنه 1285» با مهر بیضی در ذیل یادداشت با سجع «محمّد باقر»؛ آسیب ها: فاقد سرفصل های مقدمه (در مناقب، ابوبکر، عمر، عثمان) می باشد، اوراق بین 55 و 56 (فصل نوزدهم) افتادگی دارد. لک زدگی و آب افتادگی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش ورقه ای از نقشه ساختمان، عطف پارچه طوسی، اندرون جلد روکش کاغذی

گ 1پ - 98 پ (159 برگ)، 15 سطر: 140 × 70؛ قطع: 195×130

موضوع: 1. عرفان -- اهل سنت

شماره رکورد: 815883

13863/2

عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر، 610-688؟ق

لمعات/ فخرالدین عراقی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله موجز و معروفی در عرفان و بیان مراتب عشق، که مؤلف آن را به سبک سوانح العشاق احمد غزالی نگاشته است این کتاب را مؤلف از درس فصوص الحکم صدرالدین قونوی (م 673 ق) زمانی که در قونیه به سر می برده در بیست و هشت لمعه با نثری آمیخته به شعر به رشته تحریر درآورده است. بر این کتاب شروح متعددی نوشته شده که مهمترین آن ها اشعة اللمعات عبدالرحمن جامی است.

آغاز: بسمله، الحمدالله الذی نور وجه حبیبه تجلیات الجمال فتلالا منه نورا و ابصر فیه غایات الکمال... اما بعد کلمه ی چند در بیان مراتب عشق بر سنن سوانح بزمان وقت املا کرده شد تا آینه معشوق نمای هر عاشق مقدمه کتاب بدانک در اثنای هر لمعه ازین لمعات ایمایی کرده می آید به حقیقتی منزه از یقین...

انجام:... کی بود ما زما جدا مانده * من و تو رفته خدا مانده

انجامه: تمت الکلمات القدسیه فی العشق و الحمدلله اول و آخر والصلوة علی خیر خلقه محمّد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین الاخبار فی التاریخ سنه 1066 علی ید الضعیف المذنب میر محمّد مراد * تن چو امت دل محمّد جان فدای... برون آ از سرای امهانی

منابع: الذریعة 18: 342؛ کشف الظنون 2: 1563؛ نسخه ها 1: 1345؛ سپهسالار 5: 480؛ ملک 4: 707؛ نشریه دفتر 4: 668 و 9: 11

خط: نستعلیق؛ کاتب: میر محمّد مراد؛ تاریخ کتابت: 1066ق.

گ 98 پ- 131 (159 برگ) 15 سطر: 140×70؛ قطع: 130× 195

موضوع: 1. عشق عرفان؛ 2. عرفان -- اصطلاح ها؛ 3. نثر فارسی -- قرن 7 ق؛ 4. شعر فارسی -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815884

13863/3

جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817- 898 ق.

لوایح عبدالرحمان بن احمد جامی

زبان: فارسی

اهداء به: شاه همدان

معرفی کتاب: رساله ای در مبانی وحدت وجود در فلسفه و عرفان اسلامی از قبیل کثافت جسم و لطافت روح، وحدت وجود خدا، صرف وجود بودن حق، غیر ذاتی بودن صفات برحسب فهم عقل و عین ذات بودن بحسب تحقق و حصول و... که با نثری ادبی آمیخته به نظمی زیبا (نثر مسجع) مشتمل بر دیباچه و در 36 لایحه تدوین شده است. تعداد لایحه ها در نسخه های مختلف اندکی متفاوتاست. مولف در دیباچه چنین آورده است: «این رساله ای است مسمی به لوایح در بیان معارف و معانی که بر الواح اسرار و ارواح ارباب عرفان و اصحاب ذوق و وجدان لایح گشته به عبارات لایقه و اشارت رایقه متوقع که وجود متصدی این بیان را در میان نه بینند و بر بساط اغراض و سماط اعتراض ننشینند چه او را در این گفتگو نصیبی جز منصب ترجمانی و بهره از شیوه سخنرانی نیست» این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده است از جمله چاپ کوهی کرمانی را به سال 1312ش، چاپ محمّد حسین تسبیحی بوسیله کتابفروشی فروغی به سال 1342 ش گراور با مقدمه و ترجمه به فرانسه و ضمائم به سعی آقای وینفلید و به دستیاری مرحوم محمّد قزوینی، چاپ سال 1906 میلادی زیر نظر انجمن سلطنتی آسیای لندن و چاپ 1373 ش به تصحیح یان ریشار در سال 1373 توسط نشر اساطیر.

آغاز: بسمله، وفقنا للتکمیل و التتمیم لا احصی ثناء علیک کیف و کل ثناء یعود الیک جل عن ثنائی جناب قدسک انت کما اثنیت علی نفسک خداوندا سپاس تو بر زبان: نمی آریم و ستایش تو بر تو نمی شماریم هر چه در صحایف کاینات از جنس اثنیه و محامد است همه بجناب عظمت و کبریای تو عاید است... آن جا که کمال کبریای تو بود * عالم نمی از بحر عطای تو بود

انجام: افتاده... ای طبع ترا گرفته وسواس سخن * می دار گر اهل...

منابع: الذریعة 18: 371؛ کشف الظنون 2: 1570؛ نشریه دفتر 6: 79؛ نسخه ها 2: 1350؛ فهرستواره منزوی 7: 812؛ ملی: 1: 85؛ مرعشی 1: 131؛ مشار فارسی 4: 4406

کاتب: میر محمّد (به قرینه شماره دو مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1066ق (به قرینه شماره یک و دو مجموعه)

گ 131 پ - 158 پ (159 برگ)، 15 سطر: 140 × 70؛ قطع: 195×130

موضوع: 1. عرفان -- اصطلاح ها و تعبیرها؛ 2. اخلاق عرفانی؛ 3. نثر فارسی -- قرن 9 ق.

شماره رکورد: 815885

13864

مجلسی، محمّد باقر بن محمّد تقی، 1037 - 1110 ق.

اختیارات کبیر/ محمّد باقر بن محمّد تقی مجلسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: علامه مجلسی سه رساله در اختیارات نگاشته است. اختیارات کبیر، اختیارات صغیر و اختیارات متوسط که در برخی منابع نام آن آمده است و احتمال دارد همان اختیارات صغیر وی باشد. رساله حاضر اختیارات کبیر است در چهل فصل و یک خاتمه بیشتر از احادیث اهل بیت (علیهم السلام) استفاه کرده است و از کتب نجوم و نظرات دانشمندان علم نجون کمتر استفاده کرده است و علاوه بر اختیارات، اطلاعات بسیاری از، خوابگزاری جهان شناسی و جغرافیا دارد. فصل اول در اختیارات ایام ماه و فصل چهلم در رؤیة الاهلة است. این اثر بارها در ایران به چاپ سنگی رسیده است. گ 3 پ- 4 ر: فهرست فصول کتاب.

آغاز:، بسمله، حمدله، اما بعد چنین گوید احقر عباد الله الغنی محمّد باقر بن محمّد تقی علی الله عن جرائهما که این رساله ایست در بیان آن چه از احادیث معتبره اهل بیت رسالت عیله السلم معلوم می شود از سعادت و نحوست ایام هفته و ماه و روز و ساعات سایر ضروریات...

انجام: افتاده:... دویست و ده طرح کند تتمه آن چه بماند در جداول اول طلب کند و آن گاه

منابع: الذریعة 1: 367؛ مجلس 7: 6؛ نسخه ها 1: 218؛ فهرستواره منزوی 4: 2780؛ ملی: 5 300؛ مشار فارسی 1: 189

خط: نسخ؛ آرایه ها: تا اوائل فصل سی و پنجم سرفصل ها به سرخی، خط کشی بالای بعضی از کلمات به سرخی؛ یادداشت ها: گ 1 و 2: مطلبی در جهة احراج اسم شخص مناسب در مثلث، حروف ابجد، اشعاری در دیدن ماه نو با آغاز: اگر ماه محرم بینی دریاب...؛ مهرها: گ 3: یک مهر بیضی با سجع «افوض امری الی الله العلی الغنی عبده محمّد حسین»

گ 8 پ و 9 ر: دو مهر بیضی ناخوانا، گ 10ر: یک مهر چهارگوش با سجع «افوض أمری الی الله عبده محمّد 1133»؛ آسیب ها: برگ آخر پاشیدگی مرکب و محو شدن متن، چند سطر از انجام افتادگی دارد، روکش لت پشت پاره شده و عطف از شیرازه جداست پارگی و آب افتادگی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابری الوان، عطف پارچه لاجوردی رنگ و رو رفته، اندرون جلد روکش کاغذی شکری

58 برگ، 26 سطر: 135×65 قطع: 180×113

عنوان های دیگر: اختیارات الایام الکبیر

موضوع: 1. اخترگویی؛ 2. سعد و نحس -- احادیث؛ 3. سعد و نحس -- روزها

شماره رکورد: 815886

13865

لواسانی، علی محمّد بن حسنیعلی، قرن 13ق.

نصایح الامین/ علی محمّد بن حسینعلی اللواسانی متخلص به صفا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان معارف مواعظ و نصایح که مولف به تاریخ 1284ق به جهت حسینقلی خان فرزند صدر اعظم اعتمادالدوله میرزا آقاخان نوری نگاشته و مشتمل بر دو نصحیت و یک خاتمه است نصیحت اول در تحصیل معارف و توحید؛ نصیحت دوم در ذکر بعضی از نصایح و مواعظ؛ خاتمه در نصیحت مؤلف.

آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین والصلوة والسلام علی اشرف الانبیاء و المرسلین محمّد و آله الطیبین الطاهرین ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون مستقره خیر مستقر و... فبعد این جزویست در کمال ایجاز و اختصار در معارف و مواعظ و نصایح که مجد روزگار و فخر اماثل نجم فلک.... بدان که ای پسرک هوشمند با سعادت اسعدک الله تعالی بلاغت آنست که باقتضای حال سخن گفته شود...

انجام:... خاتمه کتاب بدان ای فرزند سعادتمند ایدک الله بتوفیقاته هیچ موعظت و پند برای مرد بخرد هوشمند خوب تر از تذکر حال گذشتگان.... بدرگاه حق جل شأنه اقرب باجابتست مسئول و مأمول من آنست مرا در حیات و ممات فراموش نکنی و بدعای خیر خود یاد کنی که ان شا الله عاقبت امر این بنده بخیر مختوم باشد اللهم اختم عواقب امورنا بالخیر و اعاذنا الله وایاکم من شرور انفسنا بحق محمّد و آله الطاهرین صلوات الله علیهم اجمعین قد تمت المقالة فی 28 جمادی الاولی سنه 1282

منابع: الذریعة 24: 168؛ ملی 1: 406؛ الهیات مشهد 2: 530؛ مجلس 44: 162 و 45: 10؛ سلطنتی 7: 384؛ فهرستواره 6: 662

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: جمادی الاول 1282ق. آرایه ها: دارای یک سرلوح و کتیبه ، ساده جداول به، زر، سیاهی، نیلی و شنگرف، در چند برگ اول و آخر سرفصل ها به سرخی، خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: عطف از شیرازه، جداست، سه برگ آخر بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: ساغری سیاه، دولایی، عطف و سجاف و اندرون جلد تیماج تریاکی روشن

32 برگ، 11 سطر: 118×58؛ قطع: 180×115

عنوان های دیگر: ناصح الامین

موضوع: 1. وعظ -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 815887

13866/1

رساله نانوایان

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کسب نامه ای در شغل نانوایی که در آن آداب پخت نان از قبیل این که هنگام هیزم جمع کردن چه بگویند هنگام انداختن هیزم در تنور چه بخوانند و به صورت سوال و جواب تدوین شده است.

آغاز: بسمله، حمدله بدانکه این رساله پی پی [بی بی] تندوری [تنوری] رضی الله عنها گفت که این کسب نامه نداند کسب کردن او روا نیست در سنت و آن چه کسب پیدا کند در چهار مذهب حرامست که مهتر جبرئیل علیه السلام از درگاه الهی آورده حضرت آدم علیه السلام را داد و حضرت آدم علیه السلام پی پی حوا را بخشیده...

انجام:... اگر ترا پرسند شوهر پی پی تنوری را چه نامست جواب ابوالحسین تمام شد کلمه طیبه لا اله الا الله محمّد رسول الله تمت رساله نانوایان

خط: نسخ؛ کاتب: عبدالصمد انصاری (به قرینه شماه 4 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1311 ق. (به قرینه شماه 4 مجموعه)؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای مخمل آبی، اندرون جلد: آستر کاغذی مشکی

گ 1پ- 4پ (24 برگ)، 9 سطر: 125×55؛ قطع: 175×110

موضوع: 1. نانوایی -- جنبه های مذهبی --- اسلام؛ 2. اسلام -- عقاید

شماره رکورد: 815888

رساله نانوایان

13866/2

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله دیگری است در آداب نان پختن و نان فروش که به نقل از امام صادق علیه السلام و به صورت سوال و جواب نوشته شده است.

آغاز: بسمله، لاحول ولا قوة الا بالله العلی العظیم امام جعفر صادق می فرماید هر نان پزی که از دوکان بیرون آید این کلمه را بخواند...

انجام:...... هر کار که بیاستاد باشد یقین دانید که بی فایده اند و اگر از استاد یادگیرد کسب و کار او با برکت باشند فقط

کاتب: عبدالصمد انصاری (به قرینه شماه 4 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1311ق. (به قرینه شماه 4 مجموعه)؛ یادداشت ها: گ 12 ر - 13 پ: ادویه گیاهی جهت پختن نان در فصل های مختلف سال

4 پ - 11 پ (24 برگ)، 9 سطر: 125×55؛ قطع: 175×10

موضوع: 1. نانوایی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اسلام -- عقاید

شماره رکورد: 815889

13866/3

رساله پیران

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در آداب نانوایی که به گفته مولف بر نانوایان همراه داشتن دانستن و عمل کردن به آن فرض است تا کسبشان حلال و با برکت باشد در غیر این صورت حرام خواهد بود این رساله نیز به صورت سوال و جواب

نوشته شده و در پایان آن سوال و جواب هایی در مورد پیران حقیقت، شریعت، طریقت، معرفت، اخلاص، مذهب، رکن، مشفق و مهربان آمده است.

آغاز: بسمله، حمدله دعا و درود بر سید و سرور کاینات عالم و سرور اولاد آدم علیه السلام و خورشید آسمان و زمین لولاک ارسلناک شاهدا مبشرا و نزیرا خطبه ملکوت و عندلیب بوستان حقایق... اما بعد نقلست از امام جعفر صادق علیه السلام و رهنمای موافق در کار نانوای چند کلیمه گفته اند که تا استادان و شاگردان...

انجام:... اگر پرسند که نان نوایی کردن فرضست یا سنت و یا واجب و یا مستحب جواب بگو که خداوند بحضرت جبرئیل ع فرمود فرض شد... می باید شاگردان استادان خود را عزت کند گویا پیرانرا عزت کرده باشد و اگر نه

خط: نستعلیق؛ کاتب: عبد الصمد انصاری (به قرینه شماه 4 مجموعه) تاریخ کتابت: 1311ق. (به قرینه شماه 4 مجموعه)؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. دنباله متن صفحه آخر در حاشیه همان صفحه نوشته شده است.

گ 13پ- 24پ (24 برگ)، 9 سطر: 55× 125 قطع: 175×110

عنوان های دیگر: رساله نانوایان

موضوع: 1. نانوایی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اسلام-- عقاید

شماره رکورد: 815890

13866/4

رساله پیران

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در آداب نانوایی که به گفته مولف بر نانوایان فرض است همراه داشتن دانستن و عمل کردن به آن تا کسبشان حلال و با برکت باشد و گرنه حرام خواهد بود این رساله نیز به صورت سوال و جواب نوشته شده و در پایان آن سوال و جواب هایی است در مورد پیران حقیقت، شریعت، طریقت، معرفت، اخلاص، مذهب، رکن، مشفق و مهربان

آغاز: اگر پرسند که چهار پیر حقیقت کدامست جواب بگو که اول حضرت جبرئیل علیه السلام دویم حضرت میکائیل علیه السلام سیوم حضرت اسرافیل علیه السلام چهارم حضرت عزرائیل...

انجام:... ای عاقل زینهار از رساله پیران غافل مباش که در دنیا و آخرت در نمانی و همه حاجات ترا خداوند برارد و اگر بی پرویی کنی بعذاب الیم گرفتار شوی و اگر همین مقدار بس بود والله اعلم صلی الله علیه تعالی علی خیر خلقه محمّد و اله و اصحابه اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین

انجامه: تمت الکراست بید الاحقر عبدالصمد انصاری اللهم اغفر لکاتبه بتاریخ 3 صفر المظفر یوم چهارشنبه سنه 1311

خط: نستعلیق؛ کاتب: عبد الصمد انصاری؛ تاریخ کتابت: صفر 1311ق: حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. دنباله متن صفحه آخر در حاشیه همان صفحه نوشته شده است.

گ 13 پ- 24 پ (24 برگ)، 9 سطر: 125×55؛ قطع: 175×110

موضوع: 1. نانوایی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اسلام -- عقاید

شماره رکورد: 4922848

13867

قصص الانبیاء

زبان: فارسی

معرفی کتاب: اخبار، روایت ها و لطایفی از سرگذشت پیامبران با عناوین (قصه، لطیفه، روایت کرده اند، در خبر آمده است، آورده است) که در بسیاری موارد از وهب بن منبه نقل شده است. وهب بن منبه بن کامل بن سیج (34 ق - 114ق) تابعی، گزارش و تاریخ نگار عربی- یمنی - فارسی الاصل است که به روایت سرگذشت پیامبران و اخبار الاولین یا آن چیزهایی که اسرائیلیات شناخته می شود، می پرداخت. محمّد بن جریر طبری موارد بسیاری را به نقل از وهب بن منیه روایت کرده است. نسخه حاضر به علت افتادگی از آغاز و انجام، از سرگذشت حضرت ابراهیم (علیه السلام) تا حضرت موسی (علیه السلام) را در بر دارد.

آغاز: افتاده:.... و دیگر آنست که ابراهیم علیه السلام آن گاه گفت که دانسته بود که خدای تعالی یکی است.

انجام: افتاده: گ 112ر:... و بنی اسرائیل به دیدار آن گاو شاد بودند از آن که...

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ آرایه ها: تا برگ 57 سرفصل ها به سرخی؛ آسیب ها: نسخه کهنه فرسوده از آغاز و انجام افتادگی دارد قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت ها از هم باز، است از برگ 57 به بعد جای عناوین بدون نوشته، پارگی، لک زدگی و پاشیدگی مرکب دارد؛ کاغذ: هندی نخودی و آبی؛ جلد: تیماج تریاکی، یک لایی، ساده، عطف پارچه نخودی، اندرون جلد روکش با برگی از نسخه خطی

112 برگ، 19 سطر: 175 × 120؛ قطع: 210×175

عنوان های دیگر: داستان های پیامبران؛ لطایف قصص الانبیاء

موضوع: 1. پیامبران -- سرگذشتنامه

شماره رکورد: 815891

13868

بیدل دهلوی، عبد القادر، 1054-1133ق

رقعات بیدل/ معزالدین میرزا عبدالقادر بن عبدالخالق بیدل دهلوی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه 289 نامه بیدل است در مسائل روزمره و ادبی از جمله، معذرت، شکر، تعزیت، تهنیت و داع که با نثری ادبی آمیخته به شعر به دوستان نوشته است.

آغاز: بسمله، عجز مراتب حمد و ثنا تسلیم بارگاه صمدیتی که خامه را در معرکه آغاز نیایش...

انجام:... بمجلس ده فروغ از ساغر مل * بساط آور به صحن این گلستان * بطغرا هم گل ذوق برافشان

منابع: نشریه دفتر 8: 199؛ دانشگاه: 17: 17؛ جامعه ملیه اسلامیه دهلی 5: 311

خط: تعلیق؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 1ر: دو بیت شعر از میر جولان؛ آسیب ها: جلد فرسوده و قسمت هایی از عطف پاره شده، عطف از شیرازه جدا و شیرازه اوراق از هم باز است، دو برگ اول و ده برگ آخر بدون نوشته، موریانه خوردگی شدید دارد؛ کاغذ: هندی: جلد: تیماج عنابی، یک لایی، دارای ترنج و سرترنج و لچک با نقش گل و بوته، ضربی، جداول به رنگ طوسی، اندرون روکش کاغذی نخودی

121 برگ، 13 سطر: 180×90؛ قطع: 230×135

عنوان های دیگر: کتاب طغرا

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی

شماره رکورد: 815892

13869

کاشفی، حسین بن علی، 910-840 ق.

اخلاق محسنی/ کمال الدین ملاحسین بن علی کاشفی بیهقی سبزواری

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 907 ق. (= اخلاق محسنی)

اهداء به: سلطان حسین بایقرا (873 ق - 911ق) و به نام پسرش محسن میرزا

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13817 (3817ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، حضرت پادشاه علی الاطلاق عزت کلمته و جلت عظمته منشور دولت سلطان المرسلین و متمم اخلاق المحسنین محمّد النبی الامی الامین را صلوات الله علیه.... بطغرای غرای و انک لعلی خلق عظیم مرفع و مزین گردانید زیرا که حسن خلق نوریست از انوار حکمت الهی و سری از اسرار

انجام: وین دعا را ز همه خلق جهان آمین باد * به اتمام رسید و باختتام انجامید این رساله مشتمل بر اسرار حکمت و منطوی بر حقایق اطوار اهل دولت و هم از نام کتاب که مضاف باسم سامی و نام نامی آن حضرت است تاریخ اتمامش مفهوم و معلوم می گردد رباعی با خامه گفتم ای که ز سر ساختی قدم * وز قدم تو چشم سخن یافت روشنی * اخلاق محسنی بتمامی نوشته شد * تاریخ هم نویس از اخلاق محسنی

منابع: الذریعة 1: 377؛ کشف الظنون 1: 38؛ ملی 2: 44؛ مرعشی 23: 236؛ مجلس 10/1: 455 مشار فارسی 1: 197

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: جلد الحاقی، دو برگ اول از نسخه جداست، هشت برگ اول و سه برگ آخر الحاقی و فرنگی نخودی، پارگی، لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تزئینات جلد الحاقی تیماج تریاکی، یک لایی، مجدول، ضربی، عطف با جلد یکی است، اندرون جلد: روکش کاغذی صورتی، عطف نسخه ساغری مشکی

121 برگ، 16 سطر: 175 × 90؛ قطع: جلد 240 × 150، نسخه 228×137

عنوان های دیگر: جواهر الاسرار

موضوع: 1. اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14، 2. نثر فارسی -- قرن 10ق؛ 3. کشورداری -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815893

13870

جامی، عبدالرحمان بن احمد، 817-898 ق.

اشعة اللمعات/ شارح: نورالدین عبدالرحمن جامی؛ نویسنده متن: فخرالدین ابراهیم الهمدانی المشتهر بالعراقی

تاریخ تألیف: 889 ق.

اهداء به: امیر علی شیر نوایی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرح مختصری بر رساله لمعات فخرالدین عراقی که جامی با استفاده از گفته های بزرگان عرفان و تصوف بخصوص ابن عربی و صدرالدین قونوی و پیروان ایشان تدوین کرده و به در آغاز آن نیز پس از توضیح کوتاهی در مورد علت تالیف این اثر، مقدمه ای در بیان مفاهیم عرفانی و اصطلاحات صوفیانه، سپس گزارش بیست و هشت لمعه متن به نثر آمیخته به نظم را آورده است این اثر با استناد به ماده تاریخ: بتسوید این شرح توفیق یافت * مقرا بزلات اقلامه * و اذ قال «اتممته» قد بدا * بما قال تاریخ اتمامه، به سال 889 ق. به پایان رسید و به سال های 1329 و 1353ق. در تهران به چاپ سنگی رسیده است لمعه عراقی چندین بار شرح شده است از جمله: شرح صاین الدین علی ترکه اصفهانی به نام ضوء للمعات شرح شیخ یار علی شیرازی با عنوان اللمعات فی شرح اللمعات، شرح برهان الدین عبدالله ختلانی، شرح درویش علی بن یوسف کوکدی

آغاز: بسمله، و به التوفیق [لو لا لمعات برق نور القدم * من نحو حمی الجود و حی الکرم...] پاککا خداوندی که حقیقت محمّدی را مطلع اشعه لمعات جمال جمعی احدی ساخت و از آن جا پرتوی بر حقایق سایر خلایق علی تفاوت درجاتهم.... اما بعد نموده می آید که در آن وقت که شیخ عالم عارف... فخرالدین ابراهیم الهمدانی المشتهر بعراقی بصحبت قدوة العلماء... محمّد القونیوی قدس سره رسیده است و از حقایق فصوص الحکم شنیده مختصری فراهم آورده و آن را بسبب اشتمال بر لمعه چند از بوارق

أن حقائق لمعات نام کرده بعبارتی خوش و اشارتی... در نیرات کلمات متن بر دل تافته می شاید که آن را اشعة اللمعات نام نهند و باین لقبش بر ناظران

انجام:... فیها تعلمون سیقولون لله فانما نحن من حیث اعیاننا الثابته باقون... لنکون مظاهر اسمائه وصفاته و نختم الکلام علی هذا راجیا و مستدعیا من الملک الحی القیوم ان یسقینا من کاس وجهه الباقی شربة یحیینا بحیوة طیبة قبل یوم الوقت المعلوم و الصلوة والسلام علی رسول الکریم وعلی اله واصحابه الی یوم القیام امین

انجامه: 19 قوس 1329 هجری شمسی بخط: محمّد انور اسیری الهروی

منابع: الذریعة 18: 342 اللمعات؛ کشف الظنون: 2: 1563 لمعات؛ نسخه ها 2: 1032؛ مشترک 3: 1845؛ سپهسالار 3: 139؛ مجلس 37: 174؛ دانشگاه 8: 752؛ ملی 5: 519؛ مرعشی 17: 295؛ مشار فارسی 1: 342

خط: نستعلیق؛ و نسخ خوش کاتب محمّد انور اسیری هروی تاریخ کتابت قوس 1329ش. آرایه ها: عبارات متن به سرخی کناره های متن برگ های 7-10 با مرکب مشکی خط کشی شده است. حواشی: حاشیه هایی در رابطه با متن دارد؛ یادداشت ها: گ76 پ: یک بیت شعر از عطار با آغاز: ذره درد خدا در دل ترا... بصورت چلیپا نوشته شده به تاریخ دوم محرم الحرام 1379= 17/ 4/ 1338 با امضای «محمّد اعظم احمد الجامی» در هرات: آسیب ها: در تطبیق با نسخه شماره 12403 (2403/1ف)، نسخه حاضر فاقد دو بیت آغازین و دو صفحه آخر نسخه فوق می باشد: کاغذ: فرنگی زرد؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، مجدول، ضربی، عطف با جلد یکی است، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

76 برگ، 18 سطر: 175×105؛ قطع: 215×140

عنوان های دیگر: شرح لمعات، حقایق اللمعات

موضوع: 1. عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر، 610-688؟ق. لمعات -- نقد و تفسیر؛ 2. عرفان -- قرن 9 ق؛ 3. عشق (عرفان)؛ 4. نثر فارسی -- قرن 7 ق -- تاریخ و نقد

شماره رکورد: 815894

13871

احکام نساء

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این کتاب احکام زنان با استناد به از اقوال و فتاوی فقهای اهل سنت در چندین باب مورد بحث قرار گرفته است. مولف در تالیف این کتاب از کتاب های معتبر و مشهودی همچون «تاج المصادر، کافی، هیئة العالم، ینابیع، ذخیره، تهذیب، کاشف، المختار الفتاوی، قدوری، نوادر، کشف شهابی، کتاب الطلاق، خزانة الفقه، تجنیس، فتاوی سراجی، فتاوی ظهیری، خزانة الصفة، حدود الاحکام، مستوفی، فتاوی خانی، شاهان و فتاوی امام ابویوسف، ابوبکر سعید، امام اعظم، امام ابوبکر محمّد فضل، ابوحنیفه، امام سداد، نسخه حاضر به علت افتادگی از آغاز و انجام از باب دوم تا اوایل باب شصت و ششم این اثر را در بر دارد در کشف الظنون 1: 21 دو کتاب با عنوان احکام النساء معرفی شده که یکی متعلق به ابوالفرج بن عبدالرحمن بن علی بن الجوزی است که کتاب مختصری مشتمل بر صد و ده باب می باشد و دیگری از محمّد الغمری که با توجه به مختصر بودن بحث ها و تعداد ابواب نسخه حاضر و کتاب ابن الجوزی احتمال دارد نسخه حاضر ترجمه فارسی کتاب ابن الجوزی باشد. گ 8ر: فصل دوم در بیان زنانی که بر مرد حرام اند، گ 23پ: باب چهارم در بیان هم جنس در نکاح، گ 27 ر: باب پنجم در بیان وکالت در نکاح، گ 3 37 ر: باب هفتم در بیان نکاح ذمیه، گ 38 ر: باب هشتم در نکاح بندگان، گ 41ر: باب نهم در بیان نکاح مشرکان، گ 44ر: باب دهم در بیان نگاه داشتن عدل در میان زنان و مردان، گ 49: باب دوازدهم در بیان احکام شیر، گ74پ: باب بیستم در بیان مسئله متفرقات، گ 82: باب بیست و سوم در بیان تفویض در دادم طلاق، گ 83: باب بیست و چهارم در بیان مرد و زن، گ 90: باب بیست و هفتم در بیان استثنا، گ93ر: باب بیست نهم در بیان رجعت یعنی بازگشت بعد از طلاق، گ 97پ: باب سی یکم در بیان ایلا (قسم)، گ 112ر: باب سی و پنجم در بیان لعان و در لغت لعان لعنت، گ 115 پ: باب سی ششم در بیان احکام عینی، گ 119ر: باب سی و هفتم در بیان عدت، گ129ر: باب چهلم در بیان حق پرورش کودک، گ 132 پ: باب چهل یکم در بیان سفر رفتن زن با فرزندان خود، گ 140 پ: باب چهل سیوم در بیان علاحده داشتن زن خود را، گ 142ر: باب چهل چهارم در بیان سه طلاق، گ 142 پ: باب چهل و پنجم در بیان نفقه فرزند، گ 147 ر: باب چهل و هشتم در بیان عتاق (آزاد کردن برده)، گ 168 پ: باب پنجاهم در بیان مسئله متفرقات، گ 159 ر: باب پنجاه یکم در بیان آزاد کردن یکی از میان دو بنده، گ 159 پ: باب پنجاه دوم در بیان آزاد کردن بنده به مقابله، گ 161پ: باب پنجاه و سیم در بیان تدبیر معنی در بیان مدبر، گ163پ: باب پنجاه چهارم در بیانزاد فرزند از کنیز و آن را ام ولد

گویند، گ 175ر: باب پنجاه و ششم الفرایض، گ 180پ: باب پنجاه و هفتم در بیان حجب، گ189 ر: باب پنجاه و نهم در بیان حصه که فاضل ماند، گ 190 ر: باب شصتم در بیان ذوالارحام و ایشان را سه طایفه اند، گ 194پ: باب شصت و یکم در بیان اصل مسایل در فرایض که سه نوع است، گ 200 ر: باب شصت و دوم در بیان تصحیح قسمت در فرایض که هفت اصل است، گ 201پ: باب شصت و سیوم در بیان کتاب الفرائض مسئله زنان، گ 202 پ: باب شصت و چهارم در بیان العصبات، گ203ر: باب شصت و پنجم الحجب که بر دو گونه است، گ208پ: باب شصت و ششم در بیان مع الاخوات. مابقی باب ها افتاده است.

آغاز: افتاده:... انبیاء و مرسلین صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین بطفیل وجود او موجود کما قال علیه السلام حاکیا... الله العلام لولاک لما اظهرت الربوبیت بیت نبودی کس نبودی * نبودی هر دو عالم را وجودی...

انجام: افتاده:... و چون در حاله مقاسمت جد را از سدس نقصان شود نخست سدس ویرا دهند پس میان اخوت...

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ امتیاز: نایاب بودن؛ آرایه ها: سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: گ 47ر: مهر گرد بزرگ با سجع «شاه عبدالحق این شاه محمّد قادر... دوستدارم.... آسیب ها»؛ از آغاز و انجام و بین برگ های 2 و 3 افتادگی دارد، گ13 از شیرازه جدا شده است. آب افتادگی شدید، موریانه خوردگی و وصالی دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نخودی، عطف و سجاف تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد: روکش کاغذی نخودی

210 برگ، 15 سطر: 170×95؛ قطع: 215×142

عنوان های دیگر: احکام زنان؛ فقه النساء

موضوع: 1. زنان -- وضع حقوقی و قوانین فقه؛ 2. زنان (فقه اهل سنت)؛ 3. زنان -- وضع اجتماعی-- جنبه های مذهبی -- اسلام

شماره رکورد: 815895

13872

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166-1241ق.

ترجمه حیاة النفس فی حظیرة القدس/ احمد بن زین الدین احسائی؛ مترجم: محمود بن محمّد نظام العلماء تبریزی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: احمد بن زین الدین احسائی در 15 ربیع الثانی 1231ق. رساله کوتاهی در اصول دین با عنوان حیاة النفس فی حظیرة القدس به زبان: عربی نگاشته که مشتمل بر یک مقدمه پنج باب و یک خاتمه بدین شرح است: باب اول در توحید و متعلقات آن در شانزده فصل؛ باب دوم در عدل و متعلقات آن از ثواب و عقاب و اختیار و بطلان جبر و تفویض؛ باب سوم در نبوت و مسائل مربوط به آن در چهار فصل؛ باب چهارم در امامت و براهین امامت ائمه اثنی عشر در سه فصل؛ باب پنجم در اثبات معاد جسمانی و کیفیت قیامت در دوازده فصل خاتمه در لزوم اعتقاد به رجعت و ظهور و این که آجال و

ارزاق و اسعار به دست خداوند است در چهار فصل رساله حاضر ترجمه تحت اللفظی حیاة النفس است که محمود بن محمّد نظام العلماء تبریزی بنا به دستور استاد خود به تاریخ 14 جمادی الاول 1236ق. در کرمانشاه به فارسی ترجمه و به شاهزاده محمّدتقی میرزا اهداء کردهاست. کاظم بن قاسم رشتی علی محمّد مرندی حسن حائری عظیم آبادی محمّد بن علی رشید، یزدی محمّد بن محمّد، تبریزی محمّد جوان، رودی محمّد دامغانی عمروانی نیز بر این کتاب، ترجمه حاشیه یا شرح نوشته اند.

آغاز: بسمله، الحمد لله الواحد الاحد الفرد والصمد العدل الذی لم یلد و لم یولد... چنین گوید بنده پریشان حال احمد بن زین الدین احسائی که نظر بمضمون آیه وافی هدایة و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون یعنی...

انجام:.... رضا و خوشنودیست در هر حال بقضا و قدر او زیرا که اوست صاحب هر خیر و صلی الله علی محمّد و آله الطاهرین و باین کلام ختم می کنم این رساله را و از الطاف شمیمه واهب العطایا امید دارم که فیض این رساله بعوام و خواص راجع گردد و نفع بهمگی بخشد مترجم گوید که چون از جانب استادی و از طرف من علیه استنادی بترجمه این رساله مامور بودم و لولا امره طول الله بقاه و من کل سوء وقاه و جعلنی اله فداه ... و انا العبد الجانی والاسیر الفانی الذی ضیت عمری بالتولیف... محمود بن محمّد التبریزی ... قد فرغ الکتاب فی 23 شهر شعبان سنه 1234 فی دار الدوله کرمانشاهان حامدا شاکرا مصلیا مستغرا

منابع: سپهسالار 3: 409؛ ملک 5: 376؛ مرعشی 19: 41؛ مشار فارسی 1: 1287؛ فهرستواره: 9: 205؛ گلپایگانی 2: 868؛ حضرت معصومه قم: 2: 179؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 1: 52

خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق؛ تاریخ کتابت: شوال 1234ق. محل کتابت: کرمانشاهان؛ امتیاز: نسخه در زمان حیات شیخ احمد احسائی ترجمه شده و ظاهرا نیز به خط: مترجم است آرایه ها: عناوین و خط کشی بالای عبارات عربی و بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ یادداشت ها: تاریخ ترجمه کتاب 14 جمادی الاول 1236ق. است، لیکن در انجام: نسخه حاضر تاریخ اتمام، ترجمه شعبان [یا شوال] 1234ق نوشته شده است. که یا به اشتباه این تاریخ ثبت شده است و سهو کاتب بوده است یا این که نسخه حاضر قدیمی تر از نسخه خط مؤلف به تاریخ 1236ق. است که در این صورت احتمال می رود نسخه حاضر خط مؤلف (مترجم) باشد. کاغذ: فرنگی فستقی و آبی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، یک لایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

49 برگ، 15 سطر: 155×75؛ قطع: 132208

عنوان های دیگر: حیاه النفس فی خطیره القدس (فارسی)؛ رسالة فی اصول الدین (فارسی)؛ ترجمه رساله اصول الدین

موضوع: 1. کلام شیعه امامیه -- قرن 13ق؛ 2. اسلام -- عقاید؛ 3. شیعه -- اصول دین شناسه افزوده: الف: نظام العلما، تبریزی، محمود بن محمّد، - 1271 ؟ق، مترجم

شماره رکورد: 815896

13873/1

زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم، - 655 ق.

التصریف / عبدالوهاب بن ابراهیم زنجانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: متن مختصر مشهوری در علم صرف که در حوزه های علمیه قدیم تدریس می شده است. این کتاب بارها ضمن جامع المقدمات به طبع رسیده و شروح و حواشی بسیاری بر آن نوشته شده است.

آغاز: بسمله، اعلم ان التصریف فی اللغة التغییر و فی الصناعة التحویل الاصل الواحد الی امثلة مختلفة لمعان مقصودة لا تحصل الا بها ثم الفعل اما ثلاثی و اما رباعی و کل واحد منهما...

انجام:... فالوصف بالواحدة تقول [کقولک] رحمته رحمته واحدة [و دحرجته دحرجة] والفعلة بالکسر للنوع من الفعل تقول هو حسن الطعمة و الجلسة

انجامه: تمت الکتاب التصریف بعون الملک المنان فی شهر رمضان المبارک سنه 1272

منابع: کشف الظنون 1: 412 و 2: 1138؛ مرعشی 1: 29 و 24: 63؛ مجلس 41: 74؛ گلپایگانی 5: 2897؛ آستان قدس 12: 50؛ ملک 1: 105؛ التراث العربی 9: 61؛ مشترک 13: 2554؛ مشار عربی ص 246

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: رمضان 1272ق. آرایه ها: سرفصل ها به خط: نسخ و کمی درشت تر خط کشی بالای سرفصل ها و کلمات نمونه صرفی به سرخی؛ حواشی: حاشیه هایی به فارسی در رابطه با متن دارد. کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: تیماج عنابی، مقوایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد: روکش کاغذی آبی

گ 5 پ- 15 پ (127 برگ)، 14 سطر: 135×70؛ قطع: 175 × 113

عنوان های دیگر: العزی فی التصریف

موضوع: 1. زبان: عربی -- صرف

شماره رکورد: 815897

13873/2

رساله در صرف

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در صرف زبان عربی است

آغاز: بسمله، بدانکه مصدر اصل کلام است و از وی نه وجه باز می گردد ماضی مضارع اسم فاعل اسم مفعول...

انجام: ناتمام:... باب افعال آرای پری فهو مری و ذاک مری والامر ار

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1272 ق. (به قرینه شماره یک مجموعه)؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد.

گ 16-22 (127 برگ)، 25 سطر: 140×70؛ قطع: 175×113

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف

شماره رکورد: 815898

13873/3

ابن حسام جوسقی، محمّد بن حسام الدین، - 875؟ق

عوامل منظوم/ محمّد بن حسام الدین جوسقی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رجوع شود به شماره 2/3064ع از جلد 14 همین فهرست.

آغاز: بسمله، بعد توحید خداوند درود مصطفی * نعت آل پاک پیغمبر رسول مجتبی * عامل اندر نحو صد باشد چنین فرموده است * شیخ عبدالقاهر جرجانی آن پیر هدی...

انجام:... عامی فعل مضارع هست امر معنوی * همچنین معنی بود عامل یقین در مبتدا [ابتدا]

تاریخ کتابت: 1272ق. (به قرینه شماره یک مجموعه)؛ مهرها: گ: 23 پ: یک مهر بیضی با سجع «محمّد الحسینی»

گ 23 پ- 24پ (127 برگ)، 14 سطر: 135×70؛ قطع 113 ×175

موضوع: 1. زبان عربی -- نحو؛ 2. شعر فارسی -- قرن 9 ق.

شماره رکورد: 815899

13873/4

شیخ بهائی، محمّد بن حسین، 953 - 1031ق.

فوائد الصمدیة فی علم العربیة / بهاء الدین محمّد بن عزالدین حسین جبعی عاملی حارثی بهایی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: یکی از مهمترین و دقیق ترین کتاب ها در علم نحو است که شیخ بهایی به برادر کوچکش، عبدالصمد دیکته کرده و سپس در یک مقدمه و پنج حدیقه در اختیار اهل فضل قرار داده است. عناوین حدائق عبارتند از: 1. در مقدمات؛ 2. در آن چه متعلق.

باسم است؛ 3. در آن چه متعلق بافعال است؛ 4. در جمل و توابع آن؛ 5. در مفردات. این کتاب جزو کتب درسی در علم نحو و یکی از کتاب های جامع المقدمات است و از جمله شرح هایی که بر آن نوشته شده، سه شرح با نام های الشرح الصغیر، الشرح المتوسط و الشرح الکبیر از میر سید علیخان، دشتکی الفرائد الشمسیه از احمد بن محمّد لاهیجانی، شرح محمّد بن سلیمان تنکابنی، الفوائد البهیه از محمّد بن محمّد باقر حسینی نائینی و شرح محمّدتقی نقوی لکهنویی است.

آغاز: بسمله، احسن کلمة یبتدء بها الکلام و خیر خبر یختتم بها المرام حمدک اللهم علی جزیل الانعام... و بعد فهذه فواید الصمدیة فی علم العربیة

انجام:... بخلاف الهمزة نحو الم نشرح لک صدرک اللهم اشرح صدورنا بانوار المعارف و نور قلوبنا بحقایق الدقایق... و اله الائمة المعصومین صلوات الله علیه و علیهم اجمعین و الحمد لله رب العالمین

انجامه: تمت الکتاب الصمدیه فی یوم یکشنبه بیست و چهارم شعر شوال المکرم در نهایت تعجیل بجهة نسخه مسوده شد فی سنه 1272 هجری

منابع: الذریعة 16: 345 و 15: 88؛ ریحانة الادب 3: 319؛ التراث العربی 9: 427؛ اعلام زرکلی 6: 106؛ مشار عربی ص 593 صمدیة فی النحو و 246 الصمدیه ذیل جامع المقدمات، ملی 3: 3 و 6: 356 و 12: 223 و 18: 123؛ مرعشی 2: 284؛ مجلس 14: 241؛ آستان قدس 13: 384؛ سپهسالار2: 390

تاریخ کتابت: شوال 1272ق: مهرها: گ: 43 پ: یک مهر چهارگوش با سجع «محمّد حسین بن محمّد الحسینی»

گ 25 پ - 43پ (127 برگ)، 14 سطر: 135 ×70؛ قطع: 175×113

عنوان های دیگر: صمدیة فی النحو؛ الصمدیه

موضوع: 1. زبان عربی -- نحو

شماره: رکورد: 815900

13873/5

وحید قزوینی، محمّد طاهر بن حسین، 1015-1112؟ق

رساله در حساب/ میرزا طاهر بن حسین منشی وقایع نگار قزوینی متخلص به وحید

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رجوع شود به شماره بازیابی 4575 (2/4575ع) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین و الصلوه علی خیر خلقه محمّد و اله اجمعین... اما بعد این رساله مشتمل است بر سه مقاله مقاله اول در حساب اهل هند و آن مشتمل است بر مقدمه و دو باب مقدمه در صور اعداد و مراتب آن بدان که حکمای [اهل هند] خواسته اند که در کتاب اعداد اختصاری کنند ازین جهة...

انجام: ارتفاع او و مساحت جمیع اقسام مذکوره از اسطوانه یعنی مستدیر و مضلع و قایم و مایل حاصل ضرب قاعده اوست در ارتفاع او

انجامه: العلم عند الله تعالی تمت الرساله بعون الله و حسن توفیقه بتاریخ 16 شهر ربیع الاولی 1272 هجری

منابع: الذریعة 7: 5؛ نسخه ها 1: 161؛ آستان حضرت معصومه 2: 261 شبهات مظفری با استناد به نام مذکور در آغاز نسخه؛ مرعشی 1: 171؛ مجلس 9: 184

تاریخ کتابت: ربیع الاول: 1272ق؛ مهرها: گ: 45 پ: یک مهر چهارگوش با سجع: «عبده محمّد الحسینی» و گ 81 پ: یک مهر چهارگوش با سجع «الواثق بالله الغنی عبده محمّد حسین الحسینی» یادداشت ها: گ 45: بخشی از کتابی در علم حساب (دانشگاه 17: 321 رساله در ضرب، مجلس 10/1: 376 رساله در حساب، عکسی مرکز احیا قم 4: 196 رساله ای در ضرب) با آغاز: «هو اله تعالی بدانکه انواع حساب ها چهار است احاد عشرات و مأت و الوف یکی تا نه آحاد باشد و از ده تا نود عشرات...»

گ 45 پ- 81 پ (127 برگ)، 14 سطر: 135× 70؛ قطع: 175×113

موضوع: 1. حساب -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 815901

13873/6

عبدالله بن محمّد

عبرة للناظرین لتکمیل الناقصین / عبدالله بن محمّد

زبان: عربی

معرفی کتاب: رساله ای در صرف و نحو عربی مشتمل بر یک مقدمه، سه باب و یک خاتمه است. لیکن مطالب آن آمیخته با برخی احکام شرعی و کلام و قواعد رمل و

علم تجوید و بلاغت و رد عقاید صوفیه از جمله ابن عربی نیز می باشد. رساله برخلاف روال قواعد زبان: عربی از باب حرف شروع شده سپس باب فعل و در آخر به باب اسم پرداخته است. مولف در دیباچه خود را عبدالله بن محمّد الساکن فی الاقلیم الرابع معرفی کرده و از رساله خود با عنوان عبرة للناظرین لتکمیل الناقصین من العلوم یاد کرده است در الذریعه این کتاب بدون ذکر نام مولف آمده است.

آغاز: الحمد لله الفرد الازل الابد و الشکر لله الواحد الاحد الصمد الذی لم یلد ولم یولد الذکر لله الذی هو خالق الزمان و الدهر و السرمد و هو الذی قامت السموات بامره بلا عمد و الصلوه و السلام علی حبیبه ونبیه و خیرته من بریته و هو اول العدد و علی الائمه من بعده... فیقول العبد المحتاج العاصی المترصد الی التفات الله و عنایته عبدالله بن محمّد الساکن فی الاقلیم الرابع ان هذا المختصر فی علم الصرف و النحو موسومة بعبرة للناظرین لتکمیل الناقصین من العلوم و یکون مشتملا علی مقدمه و ثلثه ابواب

انجام: ناتمام:.... علی السماع کالمظنة و المشرقة والمقبرة و شد نصبها و من الثلاثی

منابع: مرعشی 28: 201 عبرة للناظرین لتکمیل الناقصین؛ الذریعة 24: 85 کتاب النحو بدون نام مولف؛ دانشگاه 8: 629 عبرة الناظرین لتکمیل الناقصین

مهرها: گ 85 پ: مهر بیضی با سجع نیمه خوانا «... محمّد الحسینی»، گ123 پ: مهر چهار گوش با سجع «محمّد حسین بن محمّد الحسینی»؛ آسیب ها: گ124 - 127 نانوشته؛ کاغذ: فرنگی نخودی

گ 85 پ - 123پ (127 برگ)، 16 سطر: 140×60؛ قطع: 175×113

موضوع: 1. زبان عربی -- صرف و نحو

شماره رکورد: 815902

13874/1

جنگ اشعار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه غزل هایی از آقا سید محمّد تقی مشهدی باقر صراف تبریزی، صدر الممالک و... که جهت یادگاری قلمی شده است.

آغاز: مایه شیدایی و دیوانگی * عشق توشدای قمر خانگی * سلسله زلف توام ساخته * شهره آفاق به دیوانگی...

انجام:... اندیشه کن از این که کند عالم الغیوب * روز جزا میان ما و تو داوری

خط: نستعلیق؛ ناخوانا؛ آسیب ها: گ3 از نسخه جدا شده است. گ 13 پ- 14 پ بدون نوشته؛ حواشی: یادداشت های کاتب در حاشیه در مورد اشعار قلمی شده: حاشیه گ 3ر: غزل فرموده حضرت آقا سید محمّد تقی آقا سلمه الله تعالی است جهة یادگاری قلمی گردید رجب 1330 شهر رجب در حسین آباد [زنجان] ملکی حضرت آقای مظفر الدوله حسب الفریضه جناب آقا مشهدی باقر آقای صراف تبریزی قلمی گردید شهر رجب در علی آباد زنجان ملکی آقای مظفر الدوله آقای مشهدی باقر آقا این دو غزل و چند شعر قلمی گردید. گ4ر: مقرب الخاقان حاجی علیخان آبدار باشی خوانده فقیر جهة یادگار تحریر نمود فی شعبان 1330، فرموده حضرت آقا سید محمّد تقی آقای مشهدی باقر آقای صراف تبریزی فرموده فقیر جهة یادگاری قلمی، نمود حسب الفرموده حضرت آقای میرزا محمّد خان لشگر نویس باشی غزلی که گفته مرحوم صدرالممالک است و در شهر مشهد زمانی که در خدمت آقا لشگرنویس باشی... بودند، فرمودند: گ1-2پ، اشعار، دعا، مجربات و ادویه مخصوص حاج سید مرتضی درویش حکیم زهرائی به تاریخ رمضان 1334 در قریه کرسف؛ کاغذ: فرنگی خط دار؛ جلد: تیماج، مشکی، یک لایی، ضربی، مجدول

گ 3- 14 (159 برگ)، 15 سطر: 150 × 70؛ قطع: 180×115

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 14

شماره رکورد: 815903

13874/2

ایرج میرزا، 1291 - 1344ق.

عارف /نامه ایرج میرزا جلال الممالک

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شعری از ایرج میرزا در قالب مثنوی بر وزن «مفاعیلن مفاعیلن فعولن» و در پانصد و پانزده بیت است که معروف ترین اثر ایرج میرزا و یکی از مشهورترین منظومه های ادبیات فارسی پس از مشروطه به شمار می رود عارف نامه در اصل در هجو عارف قزوینی سروده شده است که شاعر در ضمن آن به بیان مسائل سیاسی و اجتماعی با نگاه انتقادی نیز پرداخته است علت سرودن عارف نامه رنجش ایرج از عارف قزوینی در هنگام سفر عارف به مشهد است. گویا ایرج همان طور که در شعر می گوید

انتظار داشته که عارف به دلیل دوستی دیرینه در این سفر به دیدن به او بیاید اما عارف به مقر ژاندارمری مشهد که در آن زمان در اختیار کلنل پسیان بوده می رود و وقتی هم که ایرج برای ملاقات او به آن جا می رود با وی برخورد سردی می کند و آن شب در آن محفل هم غزلی می خواند که در بیت پایانی آن فتحعلی شاه جد ایرج میرزا را نفرین می کند نشست عارف و نفرین به روح خاقان کرد * چو جغد بر سر ویرانه های شاه عباس. ایرج پس از این تصمیم به سرودن شعری در هجو عارف می گیرد و به تشویق دوستان مطالب سیاسی و اجتماعی را نیز در آن می گنجاند و به مرور بخش های جدیدی را به آن اضافه می کند. به طوری که حتی پیش از تکمیل و انتشار در بین شعر دوستان و ادیبان بسیار مشهور شده و سروصدای زیادی به پا کرده بود و هزاران نسخه دست نویس از آن موجود بود ایرج پس از انتشار عارف نامه و حتی در حین سرودن آن با انتقادات زیادی روبرو شد و اشعار و مقالاتی نیز در رد آن نوشتند از جمله اسدالله طلعت تبریزی، میرزا محمود سپاسی مدیر روزنامه رعد و امیرالشعرای نادری. این مثنوی مشتمل بر نیمی از عارف نامه است و کاتب نیمه دیگر را ناتمام رها کرده است.

آغاز: اشعار نواب والا ایرج میرزا جلال الممالک که در خراسان سروده است شنیدستم [شنیدم من] که عارف جانم آمد * رفیق سابق تهرانم آمد * شدم خوشوقت حالی تازه کردم * نشاط و وجد [عیشی] بی اندازه کردم...

انجام: ناتمام:... یکی گوید که آب زیر کاه است * یکی گوید که خیر این اشتباه است * یکی اصلا تو را دیوانه گوید * یکی هم مثل من دیوانه جوید * مگو عارف پرستیدن چه شیوه است

منابع: ادبیات تهران- حکمت: 27 و 53؛ مرکز احیاء قم 5: 184؛ دیوان کامل ایرج میرزا، محمّد جعفر محجوب، چاپ چهارم، تهران: نشر اندیشه، 2536. ص شش تا پانزده

آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، گ 22 پ- 24پ بدون نوشته است.

گ 15 - 24 (159 برگ)، 16 سطر: 160 × 70؛ قطع: 180×115

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 14؛ 2. عارف قزوینی، ابوالقاسم، 1257 - 1312

شماره رکورد: 815904

13874/3

مجموعه حکایات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: حکایت های کوتاهی مشتمل بر چند فصل که فصل آخر آن ناتمام رها شده است. عناوین حکایت ها عبارتند از: گ25 ر: خار کن: 28 ر: گل و بادام یا گل بادام، گ 39ر: بنفشه بادام

آغاز: بسمله، خار کن خارکنی بود هر روز برای تلاش روزی به صحرا می رفت از صبح مشغول خار کندن می شد تا غروب موقع برگشتن خارها را جمع می کرد و طناب...

انجام: ناتمام:... دایه یک پیرزن عجوزه بود که جادو در حق پسر بود و پسر را دیوانه نموه بود.

خط: نستعلیق؛ یادداشت ها: گ146 پ- 147 پ: اشعار پراکنده ای با خودنویس سرمه ای و بنفش نوشته شده با آغاز: ترازو بر کف بقال و من در صورتش حیران * بیا ای مشتری بنگر قمر در خانه میزان (ظاهرا از وحشی بافقی) و کسان دیر؛ آسیب ها: از انجام: افتادگی دارد، برگ های 43- 146ر بدون نوشته است.

گ 25 پ - 147 پ (159 برگ)، 15 سطر: 145 × 90؛ قطع: 180×115

موضوع: 1. لطیفه های فارسی؛ 2. داستان های کوتاه فارسی

شماره رکورد: 815905

13874/4

ابوسعید ابوالخیر، 357 - 440ق.

خواص رباعیات ابوسعید ابوالخیر

زبان: فارسی

معرفی کتاب: فوائد رباعیات ابوسعید ابوالخیر که بنا به گفته گردآورنده این خواص دارای اسم اعظم است برای هر یک از رباعیات معروف ابوسعید ابوالخیر فواید مخصوصی ذکر شده و گزارش دهنده در آغاز آداب خواندن رباعیات را به اختصار آورده است. نیز بنگرید به شماره بازیابی 13820 (4/ 3820 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، بدان ایدک الله تعالی فی الدارین که این رباعیات حضرت سلطان السالکین و مرشد العارفین و قطب الاقطاب شیخ ابوسعید ابوالخیر خراسانی قدس الله سره گوگرد احمر است و بسیار عزیز الوجود...

انجام: ناتمام... ای دیده مرا عاشق یاری کردی * حیران رخ لاله عذاری کردی * کاری کردی که هیچ نتوان گفتن * اله اله که خوب کاری کردی

منابع: الذریعة 16: 193 رباعیات ابوسعید ابوالخیر؛ مرعشی 16: 193 خواص رباعیات شیخ ابوالخیر و 28: 628 رباعیات ابی سعید ابی الخیر؛ ریحانة الادب 7: 131؛ مرکز احیاء 4: 345 فوائد رباعیات ابوسعید ابوالخیر؛ دانشگاه 16: 698 رباعیات ابوسعید ابوالخیر با خواص؛ ملی 3: 309 و 5: 642 مشار فارسی 2: 2511

خط: شکسته نستعلیق؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد، برگ های 156 - 159 بدون نوشته است.

گ 148 پ- 155 پ (159 برگ)، 15 سطر: 150 × 70؛ قطع: 180×115

عنوان های دیگر: رباعیات ابوسعید ابوالخیر با خواص فوائد رباعیات ابوسعید ابوالخیر؛ خواص رباعیات شیخ ابوسعید ابوالخیر

موضوع: 1. شعر فارسی - قرن 5 ق؛ 2. شعر عرفانی فارسی -- قرن 5 ق؛ 3. شعر فارسی --- خواص

شماره: رکورد 815906

13875/1

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259ق

اصول دین/ محمّد کاظم بن محمّد قاسم حسینی رشتی جیلانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13807 (3807/1ف) و 17099 در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، سپاس و ستایش بیقیاس پروردگاریر است که شاهباز بلند پرواز عقل هر چند در هوای وسیع الفضای معرفت ذاتش پرواز کند جز به سر منزل... اما بعد چنین گوید اقل العباد.... ابن محمّد قاسم محمّد کاظم الحسینی الرشتی الجیلانی... رساله در

اصول دین که مشتمل بر مطالب اصول و محتوی بر حق اعتقاد که موافق طریقه ائمه اثنی عشر صوات اله علیهم باشد بادله مختصره...

انجام:... بر بندگان شکر حق تعالی بر نعمت هایش و حمدش بر کرم و آلایش و رضا در هر حالی بقدرش و قضایش پس بدرستیکه او تعالی ولی هر چیز است و صلی اله علی محمّد و آله الطاهرین

انجامه: فی سلخ شهر جمادی الاول سنه 1274

منابع: الذریعة 2: 192؛ نسخه ها، 822؛ مرعشی 3: 137؛ دانشگاه 17: 133؛ ملک 2: 31؛ مشار 1: 377 مشایخ عظام 2: 113؛ مرعشی 3: 132؛ آستان قدس 11: 24 مشار 1: 377 و 369

خط: نستعلیق؛ کاتب: محمّد حسینی؛ تاریخ کتابت: جمادی الاول 1274ق؛ آرایه ها: سرفصل ها و عناوین به سرخی، بالای احادیث و عبارات عربی خط کشی و علامت گذاری شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 1ر: یادداشت تملک فرزند کاتب: «هر کس که درین کتاب نظاره کند * سی پاره شود اگر ورق پاره کند حررها... محمّد شفیع الحسینی فی لیل پنجشنبه دهم شهر ذی قعدة الحرام سنه 1290 تحریر شد»، گ 125 پ: یادداشتی از کاتب در تاریخ تحریر و تصحیح نسخه و این که به جهت فرزندش نوشته «کتاب رساله از مال نورچشم عزیزم میرزا محمّد شفیع در یوم دوشنبه 9 شهر جمادی الثانی بتحریر و تصحیح صفحه پرداختم حررها سید محمّد الحسینی سنه 1274 در حضور برادر عزیز مکرم میرزا علی رضا تحریر شد و السلام علی من التبع الهدی م»؛ کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، یک لایی، ضربی، مجدول، عطف با جلد یکی است.

اندرون جلد روکش کاغذی آبی

گ 1پ- 125 پ (128 برگ)، 16 سطر: 140×60 قطع: 172×108

عنوان های دیگر: اصول الدین؛ اصول العقائد؛ اعتقادات؛ اصول عقاید حقه

موضوع: 1. اصول دین؛ 2. کلام شیخیه

شماره رکورد: 815907

13875/2

ارسطو، 384-322؟ق م

احکام غالب و مغلوب / حکیم ارسطو طالیس

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله بسیار مختصری است منسوب به ارسطو که در آن احکام غالب و مغلوب از علم اعداد در نه بخش با عناوین الواحد - التاسعه مورد بحث قرار گرفته است.

آغاز: بسمله، در احکام غالب و مغلوب که حکیم ارسطاطالیس وزیر ذی القرنین برای او وضع کرده و بعضی ارسطو را پیغمبر می دانند و چون اسکندر لشکر بمحاربه دشمن می فرستاد...

انجام:... اکثر عدد است غالبست و اقل عدد مغلوب و اگر باقی مثل هم باشد ظفر کسی را بود که سن او کمتر است و السلام علی من اتبع الهدی

کاتب: محمّد حسینی (به قرینه شماره 1 مجموعه)؛ امتیاز: نایاب بودن؛ آرایه ها: سرفصل ها به خط: نسخ و کمی درشت تر

گ 126 پ - 128 پ (128 برگ)، سطر متغیر میان 15 - 11: 140 × 75؛ قطع: 108172

موضوع: 1. اعداد علوم غریبه

شماره: رکورد 815908

13876

منشات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه منشات و نامه هایی است با نثری ادبی آراسته به صنایع لفظی و معنوی که به بزرگان می نوشته اند.

آغاز: افتاده... سرور اولیایی که مخزن اسرار غیب شکننده بتان شک و ریب موجه قلزم جباری هادی طریق رستگاری حلال مشکلات کشاف مبهمات روشنگر مدارک صف شکن...

انجام:... و بدلخوشی و مسرت مقرون دارد بحمدالله

خط: نستعلیق؛ و شکسته نستعلیق ناخوانا؛ حواشی: در حاشیه برگ های 91 تا آخر نیز منشاتی نوشته شده؛ مهرها: گ 21: یک مهر چهارگوش با سجع «المتوکل علی الله

محمّد علی بن محمّد علی»؛ کاغذ: فرنگی فستقی و نخودی؛ جلد: ساغری مشکی، مقوایی، ساده، اندرون جلد: روکش کاغذی گل بهی

98 برگ، 18-12 سطر بصورت چلیپا: 80×40- 100×50؛ قطع: 130×75

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی

شماره رکورد: 815909

13877

بهبهانی، محمود بن محمّد علی، 1200-1271ق.

مهیج الاشواق / محمود بن محمّد علی بن محمّد بهبهانی

زبان: فارسی، عربی

معرفی کتاب: در مراتب وجد، شور، حال و جذبات خاص اهل حق و معرفت مشتمل بر مطالب و مباحث عرفانی و کلامی منظوم و منثور به زبان فارسی و عربی است. احادیث و روات عرفانی از ائمه اطهار (علیهم السلام) و از مشایخ عرفا به زبان عربی و شرح و بسط و تفسیر أن به نظم فارسی بیان شده است از جمله گ 6ر: و قال رحمه الله عند شرح قول الصادق علیه السلام اوحی الله الی داود یا داود لا تجعل بینی و بینک عالما مفتونا بالدنیا یعنی لا تتوسل لمعرفتی و معرفة دینی و الفوز برضوانی و الدخول فی جنانی و البلوغ الی شرف اکرامی و احسانی بعالم مفتون اضلته الدنیا بزهراتها... الخ (گ 7ر: لمولفه) ره زاهدان ار ارچه راهی خوشست * بوارستگان مسلکی دلکشست * ز قید علایق رها می کند بسی دردها را دوا می کند ولی هیچ ره چون ره عشق نیست بعشق از رسیدی بآن ره بایست. آغاز: بسمله، الحمد لله الذی نور قلوب العارفین بانوار معرفته فهم فی بیداء محبته و الهون و اضاء ضمائر المشتاقین... فهذه مهیجات لاشواق افئدة الطالبین و محرکات لسلسلة قلوب الراغبین و مکملات لنفوس ناقصة...

انجام:... زاهد شیر و عسل جوی ازین شهد خبر اللهم منک التایید و التوفیق و التسدید... اللهم املاء قلبی حبالک و خشیة منک و شوقا الیک یا ذالجلال و الاکرام هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه المجموعة المولفة الشریفة نفعنا الله [بها] و سایر المؤمنین بحمد و آله الطاهرین و صلی الله علی محمّد و آله الطیبین

انجامه: حرره محمّد علی ابن ملا کاظم شهور بعرب

منابع: الذریعة 21: 219 و 23: 229؛ ملی 2: 137 و 139، 6: 151 و 731؛ نسخه ها 2: 1432؛ مرعشی 2: 203 و 5: 236 و 22: 42؛ مجلس 2/10: 752 و 16: 426؛ کاخ گلستان- ادبی: 737، ملک 4: 803؛ دانشگاه 16: 31 و 12: 2831؛ نشریه 7: 794

خط: نسخ؛ کاتب: محمّد علی بن ملا محمّد کاظم مشهور به عرب؛ آرایه ها: عناوین، علامات و خط کشی بالای بعضی از کلمات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. گ 2پ در صدر افتتاح کتاب شعری از نظیری نیشابوری: کتاب هفت ملت گر بخواند آدمی عامیست * نخواند تا ز جزو آشنایی داستانی را، حاشیه گ -2 پ- 6 احادیثی به عربی و اشعاری به فارسی در پند و اندرز با آغاز: سئل کمیل بن زیاد امیر المومنین (علیه السلام) ما الحقیقه قال مالم و الحقیقه قال قلت... یابن آدم تفرغ لعبادتی املا صدرک عنی... قال أن الله ملکا نادی ابناء الاربعین... یا مختار اعرف قدرک و انما خلقت الاکوان لاجک... و اشعاری از «ادیب» متناسب متن احادیث، حاشیه گ 258پ- و 259- قصیده ای در مدح امام رضا (علیه السلام) و گ 259 پ و 260: قصیده ای در مدح حضرت علی (علیه السلام) و هر دو از شاعری به نام ادیب است. یادداشت ها: گ 1پ: نامه ای از حکیم باشی میرزا نظر علی به مرحوم حاجی سید محمّد تقی حاوی مطالبی عرفانی در بیان نقطه و الف نوشته و جواب آقا سید نصرالله؛ مهرها:گ 2ر: مهر تملک «دکتر حسین مفتاح» نیز، یادداشت تملک «من متملکات العبد» در ذیل آن مهر بیضی با سجع «عبده..... بن احمد الحسینی»؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد آستر کاغذی سبز حنایی

206 برگ، 17 سطر: 1370 ×71؛ قطع 223× 145

عنوان های دیگر: المعجون الالهی؛ معجون الهی

موضوع: 1. عرفان

شماره رکورد: 815910

13878

شبستری، محمود بن عبدالکریم، -720 ق.

شرح گلشن راز/ شارح: ناشناخته؛ نویسنده متن: محمودبن عبدالکریم شبستری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرح مختصری بر مثنوی گلشن راز شیخ محمود شبستری است. شارح در دیباچه نامی از خود نبرده است. شارح در مقدمه (گ 3 پ) می گوید: «درویشی از اهل شهود التماس شرحی نمود که بسمت تنقیح موسوم و برقم توضیح مرسوم باشد و چون مرافقت طالبان طریق تحقیق و موافقت شاربان رحیق توفیق در دمت فقرا دین و بشریعت مروت و فتوت فرض عین است التماس او را مبذول داشتم رقمی چند بر لوح ظهور و صفحه شعور نگاشتم.... و پیش از شروع در شرح گلشن بعضی حقایق به عبارتی روشن رقم زده خامه عرض می شود» و پس از ذکر بیست و شش حقیقت (27-1) با انجام: «بحسب تاثیر اوضاع فلکی که پیشتر اقتضاء آدم و اولاد او می کرد بار دیگر انشاء افراد انسان می کند سبحان ربک رب العزة عما یصفون سلام علی المرسلین و الحمد لله رب الالمین» شروع به شرح کرده است.

آغاز: سپاس یکی را که غنچه حقیقت مقدسه اش در گلشن راز با حسن وجوه شکفته و وجه وجوب خود را در بزم شعور بپرده امکان نهفته رباعی ای باغ ظهور از تو گلشن گشته * آئینه هستی ز تو روشن گشته... (گ 28پ) بنام آن که جان را فکرت آموخت * چراغ دل بنور جان برافروخت. بنام خدایی که نفس ناطقه را بطریق الهام سیر معنوی از ظاهر بباطن و مشاهده واجب...

انجام:... هر که خدا را می شناسد همه چیز را می شناسد [می ستاید] و معرفت بشکر حقوق مرتبط است [و معرفت حق بشکر حق مرتبط است] غرض زین جمله بد تا [آن کز ما] کند یاد * عزیزی گویدم رحمت بر او باد * به نام خویش کردم ختم پایان * الهی عاقبت محمود گردان

انجامه: تم الشرح فی عام افصح عنه فیاض والاعتماد علی منتهی سلسلة الجوهر و الاعراض اللهم الی استغفرک و اتوب الیک... حسب الفرمایش عمدة الأمراء العظام و نخبة النجباء الکرام مقرب الخاقان و موتمن السلطان.... ولینعمت نجفقلی خان قاجار بسرهنگ وزارت خارجه ادام الله الی المعالی ارتقائه بنده بی مقدار عبدالغفار الهمدانی تحریر و استنساخ نمود... سنه 1294 یلوح الخط: فی القرطاس دهرا * و کاتبه رمیم فی التراب

منابع: مجلس 6: 94 و مجلس شماره دو 2: 11؛ نشریه دفتر 4: 94

خط: نستعلیق خوش؛ کاتب: عبدالغفار همدانی؛ تاریخ کتابت: 1294ق. امتیاز: معروف بودن خط:اط نسخه؛ آرایه ها: دارای دو جدول و کتیبه یکی مزین به نقش گل و بوته مذهب و دیگری ساده، جداول به زر و مشکی و نیلی و شنگرف، عناوین و سرفصل ها به

سرخی؛ یادداشت ها: گ 27پ: انجامه دیباچه: «تم در عهد دولت جاوید مدت شاهنشاه جمجاه انجم سپاه سلطان العادل الباذل الکامل صاحب قرآن ظفر قرین السلطان ناصرالدین شاه قاجار غازی خلد الله ملکه... سمت انجام و اختتام پذیرفت اللهم اغفر بانیه و کاتبه و ناظره و حافظه بمحمّد و آله 1294»؛ یادداشت ها: در پایان این اثر یادداشتی از کاتب مبنی بر این که به درخواست نجفقلی خان قاجار سرهنگ وزارت خارجه به کتابت این اثر پرداخته است. و در گ174ر: یادداشتی از نجفقلی بن حاجی محمّد باقر خان بیگلری قاجار مبنی بر اهداء این نسخه به آقا میرزا محمّد رئیس دفترخانه وزارت جلیله خارجه که داخل کتیبه ای مذهب نوشته شده، گ 174 پ: اشعاری به سبک مثنوی مولوی که بالای آن عبارت یادگار حقیر الفقیر نجفقلی قید شده و در حاشیه بالای آن یادداشتی از دکتر حسین مفتاح در مورد خطاط نسخه و ارزش نسخه از نظر خط این که نسخه به محمّد صدیق الملک پدر مرحوم محتشم السلطنه تقدیم شده است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته در زمینه یشمی، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد روکش کاغذی بنفش

175 برگ، 12 سطر: 150 × 70؛ قطع: 223×136

موضوع: 1. شبستری، محمود بن عبد الکریم، - 720ق. گلشن راز -- نقد و تفسیر؛ 2. شعر فارسی-- تاریخ و نقد -- قرن 8ق؛ 3. شعر عرفانی فارسی -- تاریخ و نقد -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815911

13879

قزوینی، محمّد حسن بن محمّد معصوم، 1240ق.

ریاض الشهادة و کنوز السعادة / محمّد حسن بن حاج معصوم قزوینی حائری شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی در بیان حالات معصومین (علیهم السلام) و مناقب و مصائب ایشان با بحث های اعتقادی مناسب با موضوعات تاریخی که در سه مجلد مشتمل بر سی مجلس و هر مجلس در چند فصل بشرح ذیل تدوین شده است: جلد اول در احوال چهارتن از اصحاب کساء مشتمل بر چهار مجلس، دوم در احوال پنجمین تن از اصحاب کساء و حاوی هجده مجلس، جلد سوم در احوال باقی ائمه علیهم السلام از امام سجاد (علیه السلام) تا امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در هشت مجلس. این اثر به سال 1274ق. در تبریز به چاپ سنگی رسیده است. نسخه حاضر جلد اول این اثر است.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی جعل الدنیا جنة لاعدائه و سجنا لاحبائه ومحلا لامتحانه و ابتلائه و وسیلة یتوسل بها الی رضائه... اما بعد چنین گوید حقیر فقیر خادم طلبه علوم محمّد حسن بن المرحوم الحاج معصوم القزوینی حشره الله مع ائمة و هدایة و وفقه لسلوک السبیل مرضاته که چون بادله عقلیه و شواهد نقلیه...

انجام:... رحلة نمود و چهل سال بعد از جد بزرگوارش در دنیا گرفتار ظلم اشقیا بود و جور و جفای امة بی حیا بود صلواة الله علیه و علی آبائه الطیبین الطاهرین و لعنة الله علم اعدائهم الی ابد الابدین الی یوم الدین تمام شد مجلد اول از کتاب ریاض الشهاده

انجامه: من مولفات عالیجناب مقدس القاب فضایل و معارف مآب حقایق و دقایق انتساب صاحب اخلاق رضیه و اوصاف مرضیه... حاجی محمّدحسن ذیقدره و سار زید عمره و فضله و درجاته فی یوم الاربع احدی و عشرین شهر جمادی الاولی سنه 1227 علی ید اقل خلق الله ابراهیم الفسوی امید که نفع کامل از برکه این بزرگوار عاید روزگار این کمترین گردد بالنبی و آله الاطهار الابرار

منابع: الذریعة 11: 328؛ مجلس 1 /10: 308 مرعشی 12: 138؛ مشار فارسی: 2: 2227

خط: نسخ؛ کاتب: ابراهیم فسوی؛ تاریخ کتابت: جمادی الاول 1227ق. امتیاز: نسخه در زمان حیات مولف کتابت توسط خود مولف وقف شده است. آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: حاشیه گ3: وقفنامه این کتاب و دیگر کتاب های مولف از طرف خود مولف و به تاریخ جمادی الاولی 1238ق؛ مهرها: گ 2ر: یک مهر بیضی با سجع: «عبده منصور بن محمّد حسن» شاید از فرزند ارشد مولف، که تولیت موقافات پدر را پس از وی بر عهده داشته است؛ آسیب ها: دو سه برگ اول و آخر لک زدگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: ساغری سیاه، مقوایی، اندرون جلد روکش کاغذی صورتی سیر

240 برگ، 25 سطر: 160×95؛ قطع: 215×155

عنوان های دیگر: ریاض الشهادة و کنوز السعادة فی مناقب السادة و مصائب الغرر المیامین القادة؛ ریاض الشهادة فی مصائب السادة

موضوع: 1. چهارده معصوم -- سرگذشتنامه

شماره: رکورد: 815912

13880

علاء منجم، علیشاه بن محمّد، قرن 7 ق.

اشجار و اثمار/ علی شاه بن محمّد بن قاسم خوارزمی معروف به بخاری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13654 (3654/2ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، حمد و ثنا آفریدگاری را که افلاک دوایر نجوم سوایر بیافرید و شکر و سپاس واجب الوجودی را که عناصر و ارکان در وجود آورد...

انجام:... پس جهد در آن نمود بنا بر مبتدی هر چه آسان تر و بفهم نزدیک تر باشد ثبت افتاد و در عبارت او سهل رود و از حق تعالی توفیق خواست تا تمام شود و الله التوفیق

انجامه: این کتاب بجهة عالیشان معلا مکان رفیع بنیان صاحبی قبله گاهی خدایگانی ام میرزا محمّد کاظم قلمی شد تحریرا فی یوم 5 شنبه 2 جمادی الاول من شهور سنه سنه 1227

منابع: الذریعة 5: 12 کشف الظنون 1: 103 مرعشی 2: 50؛ نشریه دفتر 7: 530؛ ملی 1: 16؛ دایرة المعارف اسلامی 1: 19

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: جمادی الاول 1227ق. آرایه ها: عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ136پ: مطلب کوتاهی در درجه طالع کواکب؛ مهرها: گ1ر: مهر بیضی با سجع «الراجی محمّد کاظم ابن محمّد حسین»، گ 135 پ: در پایان نسخه یادداشتی به خط کاتب مبنی بر این که این نسخه به جهت فردی به نام میرزا محمّد کاظم تحریر شده و در ذیل آن یک مهر چهار گوش با سجع «افوض امری الی الله محمّد» و یک مهر بیضی با سجع «محمّد کاظم»؛ آسیب ها: در عبارات پایانی این نسخه با نسخه ارجاعی اندک تفاوت هایی دیده می شود، در دو برگ آخر جای عناوین بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار و مهره خورده؛ جلد: تیماج عنابی، یک لایی

136 برگ، 21 سطر: 140 80 قطع: 205×143

عنوان های دیگر: ثمره و شجره؛ اثمار و اشجار

موضوع: 1. نجوم اسلامی-- قرن 7ق.

شماره رکورد: 815913

13881

گنابادی، مظفربن محمّد قاسم -1031ق.

شرح بیست باب در معرفت تقویم شارح مظفربن محمّد قاسم گنابادی؛ نویسنده متن نظام الدین عبدالعلی بیرجندی

زبان: فارسی

تاریخ: تألیف: 1005 ق = استکمل الکتاب

تألیف برای: شاه عباس صفوی

معرفی کتاب: شرحی برای رفع ابهامات و حل معضلات رساله بیست باب عبدالعلی برجندی ریاضیدان و منجم دربار الغ بیگ تیموری در گاهشماری معرفت و شناخت تقویم تام (کامل ترین شکل تقویم در قیاس با تقویم شمسی یا قمری یا سایر تقویم ها است)، احکام نجوم و اختیارات با اضافاتی از، شارح به زبان: فارسی است و برخی از مباحث این، کتاب درباره ایام هفته تواریخ مشهور اوقات صلوة و ارتفاع سمت، قبله تاریخ، خط:ائیان موضع، آفتاب، رأی حکمای هند درباره وجوه است.. این شرح مشتمل بر مقدمه و بیست باباست. مقدمه در بیان بعضی الفاظ مصطلحه علم هیأت و بیست باب عبارتند از باب اول در معرفت حساب جمل؛ باب دوم ایام اسابیع و تواریخ مشهوره باب سیم در معرفت بروج کواکب و تقاویم ایشان باب چهارم در مسیرات کواکب و رجعت استقامت ایشان باب پنجم در معرفت میل افتاب و عروض کواکب و جوزهرات ایشان باب ششم در معرفت ساعات و غایت ارتفاع آفتاب و ظل او در نصف النهار؛ باب هفتم در معرفت نظر و تناظر.... اتتکاث و تحویل سال و عکس؛ باب هشتم در معرفت شرف و هبوط کواکب و اوجات و.... باب نهم در شناخت طالع اجتماع و استقبال؛ باب دهم در شناخت نظامات و... و رؤیت اهله باب یازدهم در معرفت انتقالات ماه و ممازجات و حالات او؛ باب دوازدهم در معرفت منازل ماه و ساعات شب؛ باب سیزدهم در معرفت اوقات نماز و ارتفاع سمت قبله؛ باب چهاردهم در معرفت تاریخ خطائیان؛ باب پانزدهم در معرفت زواید تقویم؛ باب شانزدهم در معرفت احوال بروج و ارباب مثلثات و احوال کواکب و ساعات باب هفدهم در معرفت خطوط کواکب؛ باب هیجدهم در معرفت بیوت دوازده گانه و مدلولات کواکب و منسوبات ایشان؛ باب نوزدهم در معرفت احوال انظار ان چه بدان ماند؛ باب بیستم در معرفت اصولی که در اختیارات بکار اید مولف این اثر را بنام شاه عباس اول صفوی نگاشته و در سال 1005 ق به پایان برده است. این شرح نه تنها برای شناخت تقویم بلکه برای آشنایی با مقدمات علم هیئت و نجوم و علم احکام

نجوم نیز آموزنده است این شرح نخستین بار در 1271 ق در تهران به چاپ سنگی رسیده است.

آغاز: افتاده:... تقویم تام که مرقوم قلم افضل المتاخرین و اکمل المتبحرین قدوه افاضل العلماء مولانا نظام الدین عبدالعلی البرجندی گردیده... اما مقدمه در بیان بعضی از الفاظ مصطلحه که

انجام: افتاده... ان ملک بل علامت قتل عام باشد نعوذ بالله من هذا پس درینوقت این مقولات را بر دعا ختم کرده گوئیم از برای

منابع: الذریعة 3: 188 و 13 131 دانشگاه: 12: 2617 آستان قدس 18: 79؛ مرعشی: 40: 643 و 18: 117 مجلس 40/2: 324 ملک: 3 496 و 6 368؛ مشترک 1: 248 فهرستواره منزوی 4: 2834؛ گلپایگانی 5 : 2511؛ مشار 3: 3212

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: عناوین سرفصل ها جداول و اشکال نجومی و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی: با نشان 12 منه؛ مهرها: گ 57پ یک مهر چهارگوش با سجع «عبده المذنب علی اکبر»؛ آسیب ها: دو برگ آغاز: و دو برگ انجام: الحاقی فرنگی شکری و بدون نوشته نسخه حاضر یک برگ از آغاز و انجام افتادگی دارد اندکی آب افتادگی و لک زدگی در نسخه دیده می شود کاغذ: فرنگی نخودی: جلد: مقوایی با روکش گالینگور، قهوه ای، عطف تیماج قرمز اندرون جلد آستر کاغذی شکری

161 برگ، 18 سطر: 145 × 75؛ قطع: 213×155

عنوان های دیگر: شرح بیست باب بیرجندی؛ شرح بیست باب ملا مظفر در معرفت تقویم؛ شرح ملا مظفر

موضوع: 1. اسطرلاب -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. نجوم اسلامی متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. گاه شماری اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 4. بیرجندی، عبدالعلی بن محمّد، - 934 ق. بیست باب-- نقد و تفسیر

شماره رکورد: 815914

13882/1

بیانی کرمانی، عبدالله بن محمّد، - 922ق

شرفنامه/ عبدالله بن محمّد بیانی کرمانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتابی مشتمل برنامه ها احکام و فرامین سلطان حسین میرزا بایقرا که در یک مقدمه و چند مقاله و یک خاتمه تدوین شده است. نسخه حاضر فاقد عناوین این اثر می باشد.

آغاز: بسمله، ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر * ز انشاء تو نقش بسته اجساد صور * هر حرف که از خامه حکمت زده سر * طغرای قضا گشته و عنوان قدر انشاء نامه حمدی مترسلان صحایف صانع املا نماید صفحه

انجام:... علیهذا وقف صحیح شرعی نموده قرار مزبوره را که موسوم بنزهت آباد و جعفرآباد است اقل خلق الله محمّد مهدی که بوکالت و تولیت اولاد ارشد ذکور نسلا بعد نسل و ایضا بعد بطن اتفاق فی سبیل الله

انجامه: روز پنج شنبه 72 [27] شهر شعبان المعظم سنه 1315 کاتب حقیر عبده محمّد: منابع: مشترک 3: 69

خط: نستعلیق؛ کاتب: میرزا محمّد؛ تاریخ کتابت: شعبان 1315ق. امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: برگ اول دارای یک سرلوح و کتیبه با نقش های ساده و نقاشی بین السطور به مشکی و شنگرف و بنفش و زرد و آبی در بیشتر صفحات یکی دو سطر بدون داشتن برجستگی خاصی به سرخی نوشته شده؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی جلد: مقوایی نازک گلبهی ساده

گ 1پ- 24 پ (26 برگ)، 13 سطر: 185×95؛ قطع: 212×180

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی؛ 2. نامه نگاری دولتی

شماره رکورد: 815915

13882/2

همدانی، عبدالغفار

ترسل/ عبدالغفار همدانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتاب رساله در باب انشاء و آداب آن و شرایط سی و هشت گانه منشی که بسیار ممتع و مفید است. شرط اول آن که منشی را باید بر لغات عرب و اشعار و امثال

وقوف باشد؛ شرط دویم انکه از رسوم و شرایط تراشیدن قلم؛ شرط سوم آن که مکتوب را بنام خدای بزرگ کن؛ شرط چهارم آن که اخفاء حروف کمتر کند و...

آغاز: هوالله تعالی شانه العزیز چنین گوید مسود این عجاله و محرر این مقاله گمگشته وادی حیرانی و سرگشته بادیه بی سامانی عبدالغفار همدانی بر ضمیر منیر پاک و خاطر مبارک صدر نشینان محافل

انجام:... که خلاف شرع مطاع واجب الاتباع بوده باشد نیامده

انجامه: بتاریخ پنجم شهر ذی قعدة الحرام سنه 1315

منابع: دانشگاه 16: 607 (شماره 13) منشآت به کتابت عبدالغفار همدانی

خط: نستعلیق شکسته کاتب: میرزا محمّد (به قرینه شماره 1 و 4 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: ذیقعده 1315ق آرایه ها: عناوین به سرخی؛ حواشی: این اثر در حاشیه نسخه نوشته شده است. آسیب ها: از اواسط نسخه، جای شمارش شرایط سی و هشت گانه خالی و نانوشته است. گ 1 پ - 17ر حاشیه (26 برگ)، 11 و 12 سطر به صورت چلیپا؛ اندازه سطور: 180×40؛ قطع: 212×180

موضوع: 1. نامه نگاری

شماره رکورد: 815916

13882/3

منشات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نامه دوستانه ای است به نثری ادبی و مصنوع در این اثر نامی از مولف نیامده است.

آغاز: بتی که در لب جانبخشش آب حیوان است * بهای بوسه اش از جان دهم ارزان است...

انجام:... عشق یوسف را چو لایق نیستم * خاک بر فرقم که عاشق نیستم

خط: شکسته متوسطه ناخوانا؛ کاتب: میرزا محمّد (به قرینه شماره 1 و 4 مجموعه)؛ تاریخ کتابت: 1315ق. (به قرینه شماره 1 و 4 مجموعه)، آرایه ها: اشعار متن به سرخی؛ حواشی: این اثر در حاشیه نسخه نوشته شده است.

26 برگ 17-20، 11 و 12 سطر: 180×40؛ قطع: 212×180

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی؛ 2. نثر فارسی

شماره رکورد: 3074381

13882/4

ریاض، همدانی، جعفر، قرن 14

منشات/ میرزا جعفر همدانی متخلص به ریاض

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نامه دوستانه به نثری منشیانه و مصنوع از منشآت میرزا جعفر ریاض همدانی منشی سفارت انگلیس و نگارنده مقامات ریاض است وی غزلیات فارسی و عربی نیز می سرود و دیوان شعری نیز دارد (الذریعة 9/2: 395). گ 25 ر: حساب سیاق با عنوان «صورت حساب دینار که از یک دینار الی یک کرور که پانصد هزار تومان است نوشته می شود.... روز یکشنبه آخر ماه شعبان المعظم سنه 1315»

آغاز: از منشآت میرزا جعفر همدانی غریبی؟ چندی از ناسازگاری گردون.... از روی تو دور و از کوی تو مهجور چند روزی مبتلای عذاب سفر

انجام:... جویم و کناری گیرم آقا هر قدر بیشتر در خلاصی می کوشم بدتر به بندش می افتم

انجامه: بتاریخ روز چهارشنبه شهر ذیقعدة الحرام سنه 1315 کاتب حقیر [محو شده گی] میرزا محمّد سنه 1315

منابع: الذریعة 9/ 2: 395 دیوان ریاض همدانی؛ مجلس 14: 23؛ مرعشی 10: 152؛ دانشگاه 12: 2963

خط: شکسته متوسط؛ کاتب: میرزا محمّد؛ تاریخ کتابت: ذیقعده 1315ق. حواشی: این اثر در حاشیه نسخه نوشته شده است.

گ 20 - 25 حاشیه (26 برگ)، 11 و 12 سطر: 180×40؛ قطع: 212×180

موضوع: 1. نامه نگاری؛ 2. نثر فارسی

شماره رکورد: 3074393

13883/1

بهاء الدوله، قرن 10؟ق

دقایق الحقایق/ بهاء الدوله

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری در قواعد و اعمال رمل مشتمل بر چند باب که در اوایل سال 906 ق به التماس صدیق تالیف شده است.

آغاز: بسمله، حمد و سپاس و ستایش بی قیاس قادری را که به محض جود نقات نقاط کیفیات عنانی متضاد عناصر مولدی [هر مولودی] تنا علی مزاجی [را بفاعل مزاجی]... اما بعد این رساله ایست در معرفت رمل موسوم به دقایق الحقایق که به التماس صدیق در اول شهور...

انجام:... متاع جان شیرین به قابض ارواح سپرد رباعی آن کیست که دل نهاد فارغ بنشست * پنداشت که مهلتی تاخیری هست * گومیغ مزن که خیمه می باید کند * گو بار منه که رخت می باید بست

منابع: الذریعة 8: 234؛ ملک 6: 426؛ نشریه دفتر 7: 41؛ مجلس 36: 155

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: در اواخر نسخه عناوین، علامات رملی و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: جلد کهنه و فرسوده، قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت ها از هم باز است، لک زدگی و پاشیدگی مرکب دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی: جلد: تیماج تریاکی مقوایی، ضربی دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، اندرون جلد روکش کاغذی کبود

گ 1پ- 27پ (97 برگ)، 16 سطر: 175×85؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. اسطرلاب -- قرن 10ق؛ 2. رمل؛ 3. علوم غریبه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815917

13883/2

نصیرالدین طوسی، محمّد بن محمّد، 597- 672ق.

رمل/ خواجه نصیر بن محمّد طوسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در قواعد شانزده خانه رمل که خواجه این رساله را از رساله رمل اختصار کرده است و پس از دیباچه در موضوع: رمل و بیوت و نقطه شانزده خانه رمل و سپس اشکال و خواص کلی بیوت سخن می گوید خانه های شانزده گانه بدین ترتیب است خانه اول منسوب است به طالع و تن و جان و ابتداء، امور خانه دوم منسوب است به غذا و مال و معاش و اعوان و قدوم، غایبان خانه سوم منسوب است به برادران و خواهران و اقربا و نقل و حرکت و امهار و دایگان و خواب دیدن خانه چهارم منسوب است به پدر و مادری که میان او و پدر مفارقت افتاده و ملک و مقام و دقایق و عواقب، امور خانه پنجم منسوب است به غلام و کنیزک و خدمتکاران و غم و ملالت و بیماری و جنس چهارپایان سم شکافته خانه هفتم منسوب است به مطلوب و ازدواج و شرکا و خصم و درود، غایب خانه هشتم منسوب است به خوف و موت و مال غایب و میراث خانه نهم منسوب است به سفر و علم و دین و امانت و تعبیر خواب، خانه دهم منسوب است به ملک و سلطنت و شغل و عمل و عزت و حرمت و جاه، خانه یازدهم منسوب است به امید سعادت

و دوستان خانه دوازدهم منسوب است به دشمنان و چهارپایان گودسم و بند، زندان خانه سیزدهم منسوب است به نفس و رای و تدبیر، خانه چهاردهم منسوب است به نفس غیر و منع خانه پانزدهم منسوب است به فرح اکبر و احوال امور کلی و قضایا ازین خانه گویند خانه شانزدهم منسوب است به عاقبت..العاقبت بنا به گفته مولف، الذریعه خواجه این رساله را به ترکی برای هولاکو نوشته سپس یکی از فاضلان آن را ترجمه کرده است نسخه ها تفاوت هایی دارند.

آغاز: بسمله، حمد بیحد و ثنای بیعد من الازل الی الابد مرحضرت واجب الوجودی را سزد که چندین هزار اشکال مختلفه سعد و نحس از نقطه واحد در دایره وجود باظهار... و بعد چنین گوید اضعف الضعفا بنده دعاگو نصیربن محمّد طوسی که چون یرلیغ جهان مطاع نافذ شد که این ضعیف مقدمه در احکام رمل بنویسد

انجام:... که در خانه مطلوب چه شکل آمده است آن را با شکل مطلوب ضرب کنند و متولد معلوم کنند و بر همان طریق حکم کنند اما درین طریق دلالت بر وی کند تسکین اصل بیوت اینست که در آخر نسخه ذکر شده است

انجامه: کتبت اثنی عشر شهر شعبان المعظم سنه 1140

منابع: الذریعه 11: 250؛ ملک 6: 258 رساله رمل در شانزده خانه؛ مشار 5: 737؛ مجلس 10/4: 2025 رساله در رمل = طالب و مطلوب و 19: 305 رساله در رمل =

اختصار رساله رمل = رساله در تسکین دایره بدوح مشترک 1: 347؛ گنج بخش 4: 2340؛ مرعشی 3: 207؛ دانشگاه 17: 131؛ حضرت معصومه قم 2: 305

تاریخ کتابت: شعبان 1114ق.؟ (تاریخ کتابت کمی مخدوش است در واقع 114 نوشته شده احتمالا 1140 ق. یا 1140ق باشد)؛ آرایه ها: سرفصل ها و اشکال رملی به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 31 و 32 سه جدول علامات و اعداد رملی

گ 27پ- 31 (97 برگ)، 15 سطر: 175×85؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. اسطرلاب -- قرن 7 ق؛ 2. رمل؛ 3. علوم غریبه -- متون قدیمی تا قرن14

شماره رکورد: 815918

13883/3

رساله در رمل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه مطالبی در بیان قواعد رمل بدین ترتیب: گ 32ر: فصل اگر بخواهی بدانی غایب مرده است یا زنده؛ گ 32پ: منسوبات به خانه دوازدهم است؛ فصل اگر بخواهی بدانی سبب مرده از چه شده است و سبب مرگ وی از چه باشد؛ گ33ر: فصل بدانکه هر شکلی راست خانه نظر و خانه نطق و خانه اتصال و... گ 34 پ: فصل در بخش اقلیم اول تا هفتم؛ گ 35 ر: فصل بهار و نقاط آن؛ گ36ر: سوالات به رمل؛ فایده دانستن نقطه های رمل و عناصر اربعه؛ اگر پرسند... گ 38 پ: خانه دوازده گانه اعضای نقطه های بدن بدانکه خانه اول تعلق به سر دارد دوم گردن سیم دوش چهارم دست ها...؛ بدان که نرمی و سختی منسوب است به خانه اول....؛ گ39ر: سعد و نحس؛ ضمیر؛ گ44ر: شانزده گانه رمل قبض الداخل و شرف و هبوط و وبال و قوت....؛ باب در احکام لحیان؛ گ: 44پ: باب در احکام اشکال مفرده؛ گ 45 ر: طریق ضرب کردن و بعضی استادان گفته اند که در وقت ضرب کردن سوره اذا زلزلت بخواند و بعضی دعاهای مناسب گفته اند...؛ گ 45پ: بدانکه رمل به انواع است مفردات و مثلثات و مربعات ....؛ گ 47 پ: اسامی اشکال وصف و وجه تسمیه ایشان

آغاز: افتاده:... فصل اگر می خواهی بدانی که غایب مرده است یا زندگانی دارد نگاه کن به خانه غایب...

انجام:.... ناری ا ه ط ف ش ذ بادی ب وی ن ص ت ض آبی ج ز ک س ق ث ظ خاکی د حل ع رخ غ

آرایه ها: سرفصل ها و اشکال و جداول رملی به سرخی

گ 32 - 49 پ (97 برگ)، 15 سطر: 170×90؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. اسطرلاب؛ 2. رمل؛ 3. علوم غریبه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815919

13883/2

گرجی، فرهاد

سعادت نامه/ فرهاد گرجی و عبدالله گرجی غلام

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در بیان سعادت و شقاوت کواکب و رنگ و لون و خصوصیت هر یکی به برجی مشتمل بر یک مقدمه در شرافت این علم و دوازده باب بدین شرح 1. زحل و لوازم او2. مشتری و لوازم او 3. مریخ 4. شمس 5. زهره 6. عطارد 7. قمر 8. در بیان آن که قمر را در هر خانه چه اقتضا بود 9. در تذکر و تانیث بروج 10. سبب انقلابات 11. در بیان هفت اقلیم در بیان هفت اقلیم 12. شمس و مشتری و مریخ شرقی اند. نسخه حاضر به علت افتادگی از انجام تا اواخر باب هشتم این اثر را در بردارد.

آغاز: بسمله، سپاس و منت وجودی را که رافع سموات بانوار ثوابت مزین کرده و قیاس [فیاض] اقالیم را باثرات کواکب موقوف گردانید و سعادت و شقاوت عالم را بلمعات... سبب تحریر این ورقیات دالست آن که بر هر گاه شقاوت و سعادات کواکب و رنگ و لون ایشان و خصوصیت هر یکی ببرجی که هر یک بکدام برج لازم است و دانستن آن که هر کوکب در هر برج چه قدر توقف دارد و طبایع هر یک بکدام جهة سکون یافته اند و نظرات هر یک ایشان بچه اثر موثر... و جمله این کتابت دوازده باب آمده و این کتاب را سعادت نامه نام نهاده آمد...

انجام: افتاده... اقلیم ترکستان تعلق به مریخ دارد و اقلیم خراسان تعلق بشمس دارد اقلیم ماوراءالنهر تعلق بزهره دارد و اقلیم روم تعلق بعطارد و اقلیم بلخ تعلق بقمر دارد

منابع: نسخه ها 1: 307؛ فهرستواره منزوی 4: 2966؛ ملک 6: 427 از ناشناس و 6: 389؛ مجلس 38: 524 از ناشناس؛ گلپایگانی 4: 2307 از فرهاد گرجی؛ دانشگاه 11: 2379؛ آستان قدس 18: 146

آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ آسیب ها: از انجام افتادگی دارد.

گ 49 پ - 54 (97 برگ)، 16 سطر: 175 × 90؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. اختر گویی؛ 2. علوم غریبه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815922

13883/5

رساله در رمل / شمس الدین محمّد بن احمد خفری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مختصری است در بیان قواعد علم رمل که با استفاده از کتاب های استادان این فن در یک مقدمه و دو مقاله بشرح ذیل تدوین شده است مقدمه در بیان اصول این علم مقاله اول در اصول احکام ضمایر و خبایا و دقاین و اسامی و مقاله ثانی در اعمال متفرقه در برگ های 71-62 سه جدول و شانزده دایره رملی، و در برگ های 72-74 مطالبی درباره روایت صحیح ان که چند صورت الفاظ (الریحان، العهلوی، الحمیری، الزنجان، مایل کوفی یا شجری) که حضرت حق سبحانه و تعالی فرستاده سوای قرآن از برای چیزهایی مجرب است از برای الفت و از برای محبت موافق زن و شوهر و... نوشته شده است.

آغاز: بسمله، حمدله اما بعد این رساله ایست در علم رمل که انتخاب کرده شده از کتاب چند که استادان برین اعتبار [اعتماد] نمودند و مشتمله بر مقدمه و دو مقال مقدمه در بیان اصول این علم از تولدات اشکال و منسوبات بیوت و منسوبات اشکال و تسکینات مقال اول در احکام ضمایر و جنایا و دفاین و اسامی مقاله ثانی در اعمال متفرقه

انجام:... و چون معلوم شد که در کدام طرق است و طرح بدانجا رسید طول و عرض و عمق را از آن شکل معلوم کند و بقبض دفع آن مشغول شود که امید است که به مقصد رسد انشاء الله تعالی والله اعلم بالصواب [اشکال جداول و دوایر رمل]

منابع: الذریعة 28: 532؛ ریحانة الادب 2: 154؛ مرعشی 1: 120 و 21: 334 و 23: 145 و 24: 22 بدون مولف و :28 532 و 29: 425؛ مجلس 10/4: 2025 و 19: 339؛ ملی 4: 457؛ ملک 6: 127 و 195 و 311 و 431؛ نشریه دفتر 11 و 12: 47 شاید از خفری و 843؛ دانشگاه 16: 449

آرایه ها: در دو برگ آخر سرفصل ها و اشکال و جداول رملی به سرخی یادداشت ها: گ 69 ر شرح سوره یس مجربست اگر خواهی سه بار سوره پس بر پنبه دانه بخواند...

گ 54 74 پ (97 برگ)، 16 سطر: 175 × 90؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. اسطرلاب؛ 2. رمل؛ 3. علوم غریبه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره رکورد: 815923

13883/6

رساله در رمل

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجوعه مطالبی در قواعد علم رمل که تفصیل مطالب آن بدین ترتیب است: گ 74 ر: ضرب کردن در رمل؛ 74پ در بیان ضمیر و نقطه آن و میزان راندن و در بیان ضمیر از اقوال مختلفه؛ گ 75 ر: ضمیر گفتن از طالب و مطلوب؛ گ 75 پ: جداول رمل؛ گ 78پ: استخراج احوال ضمیر و سئوالات به رمل با عناوین ضمیر از... سؤوال از...؛ گ 81 ر: باب در بیان احوالات در شانزده خانه؛ گ 82 ر: در بیان غایب و احکام دوازده خانه به قول خواجه نصیرالدین طوسی؛ گ: 86 پ: در بیان استخراج جنی و غیره؛ گ: 87 پ: در بیان روح و دخول و ثبوت و انقلاب؛ گ 88 پ: در بیان جنایا؛ گ 89 پ: در بیان غالب و مغلوب چنین گوید شیخ عبدالقادر رومی؛ 91 ر: فصل در مثال طالب و مطلوب؛ گ 91 پ فصل دیگر در مثال مثلثه ابدح؛ گ 92 پ: جهات اربعه؛ گ 93 پ: اما بدان که انقلاب را اعتبار تمام است چنان که محقق نصر الدین طوسی و امام فخرالدین رازی و صفی الدین مغربی و صاحب کشاف زمخشری عمل نموده اند؛ گ 94ر: در بیرون آوردن طالع کسی از رمل استاد حسین فقال گفته است؛ گ 96ر: امهات سال؛ گ 96 پ: جدول غالب و مغلوب و جدول اختیارات منازل قمر و... مولف در گ 82ر آورده: «به عناصر اربعه منسوب است و درین باب تقویم نوشته که دیده بشر مثل آن ندیده و بنده نیز بر آن شرحی نوشته ام» نیز، گ92 پ: «اما این فقیر با تماس جمعی از

طالبان این علوم و مستحقان صادق الاخلاص اظهار نمودم تا هر کس را درین علوم نصیبی بوده باشد بهرمند گردد» لیکن به نام خود اشاره نکرده است.

آغاز: بسمله، بدانکه این علم را علم رمل گفته اند آن چه معقول تر بود اینست که گفته شده اما عمل باید این در روز بهتر است بعضی گفته اند که عمل شب بهتر است از روز زیرا در شب خاطر از پریشانی جمع است و در وقت رمل زدن می باید که قمر از نحوست دور باشد و هوا صاف و روشن بود...

انجام:... اگر نقطه دوست موجود است دوستان مدد کنند نظر کنند بخانه دشمنان اگر در آن جا نقطه دشمن موجود بود دشمنان مانع شوند.... نقطه آب بلکه جمع خان های آبی مخصوصند باتصال نقطه خاک بلکه جمع نقطه های خاکی مخصوصند به انفصال

آرایه ها: سرفصل ها و اشکال و جداول رملی به، سرخی، دارای سیزده جدول رملی؛ آسیب ها: بین برگ 80 و 81 افتادگی دارد.

گ 96-74 (97 برگ)، 16 سطر: 175 × 90؛ قطع: 215×160

موضوع: 1. اسطرلاب؛ 2 رمل؛ 3. علوم غریبه -- متون قدیمی تا قرن 14

شماره: رکورد 815924

13884

فخر الاطباء، محمّد، 1232 - 1298ق.

مفتاح الامان/ محمّد رازی کنی ملقب به فخر الاطباء

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 14 شوال 1279ق.

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 10153 (153ف) در فهرست همین کتابخانه رساله دیگری نیز با عنوان مفتاح الامان با آغاز «..... و بعد چون در این عهد جاوید مهد تاج و تخت ممالک فسیح المسالک ایرام...» موجود است که ترجمه فارسی رساله ای در دندانپزشکی تالیف گیوم آمبورژه دندان پزشک افتخاری ناصرالدین شاه است (ملی 2: 391؛ فهرستواره منزوی 5: 3716 که مترجم را علی بن رضا نامه نگار دانسته است؛ نسخه ها 1: 599)

آغاز: افتاده:... سلطان سلاطین عالم شاهنشاه اعظم الناصر لدین الله سلطان ناصرالدین شاه قاجار خلد الله سلطانه له همم منتهی لکبارها و همته الصغری اجل من الدهر * امر

و مقرر فرمودند که رئیس الاطبا نواب والا ملک ایرج میرزا در هفته دو روز اطبای عظام و حکمای والا مقام را در... مقدمه بدان بر هر طبیب لازم است که بقدر قوه تفکر و تدبر و تعمق و تجرب و تدرب در اسباب و علامات و علل و معالجات

انجام: افتاده... فایده تامه می دهد و اما کسانی که مزاج ایشان عاری است از تعفن و اخلاط

منابع: ملی 1: 59؛ فهرستواره منزوی 5: 3716؛ نشریه دفتر نخستین: 60

خط: شکسته نستعلیق؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: سرفصل ها عناوین و خط کشی و علامات بالای بعضی از کلمات به سرخی؛ حواشی: اندک حاشیه هایی در رابطه با متن دارد یادداشت ها: برگ 1 و 46 الحاقی و در آن دو غزلی نوشته شده با امضای علی اکبر خاجویی که اولی تاریخ 1228 ق را دارد. برگ 1: غزلی از حافظ شیرازی با آغاز «گر دست دهد در سر زلفین تو بازم» به تاریخ 122 ربیع الثانی 1228ق و برگ 46: غزلی از شاطر عباس صبوحی با آغاز «دلم فتاده بر آن زلف پر شکن که تو دادی»؛ کاغذ: فرنگی آبی؛ جلد: تیماج تریاکی، یک لایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

46 برگ، 10 سطر: 155 × 90؛ قطع: 215×150

موضوع: 1. پزشکی -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 815925

13885

کاشفی، حسین بن علی، 840 910ق.

اخلاق محسنی/ حسین بن علی کاشفی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 907 ق.

اهداء به: سلطان حسین بایقرا (873ق - 911 ق) و به نام پسرش محسن میرزا

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13817 (3817ف) در فهرست همین کتابخانه در برگ 4 فهرست مطالب کتاب آمده است.

آغاز: افتاده:.... آمده که به درستی که مومن بواسطه خلق نیکو در یابد درجه کسانی که قائم اللیل و صائم النهار باشند و حکما گفته اند که خوی نیکو راهیست روشن...

انجام:... هجدهم کسی را که عمل دهد باید که آرزوی تصرف و فکرت بسیار باشد...

منابع: الذریعة 1: 377؛ مجلس 10/1: 455؛ نسخه ها 2: 1591 - 1593؛ ملی 2: 44؛ مشار فارسی 1: 197

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: جداول به شنگرف و نیلی، عناوین، سرفصل ها و علامات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: نسخه کهنه و فرسوده یک دو برگ از آغاز: و انجام: افتادگی دارد. قسمتی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه آن قسمت از هم باز است، آثار لک زدگی، آب افتادگی، پارگی و وصالی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، میان جداول بوته های ریسه ای، عطف تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد: روکش کاغذی سبز

180 برگ، 13 سطر: 140×60 قطع: 20×135

عنوان های دیگر: جواهر الاسرار

موضوع: 1. اخلاق اسلامی --- قرن 9ق

شماره رکورد: 815926

13886

آذری اسفراینی، حمزه بن علی، 784 - 866 ق.

جواهر الاسرار / علی حمزه بن علی ملک طوسی هاشمی اسفراینی مروی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله در شناسائی اسرار حروف و مشکلات احادیث و بیان مرموزات مشایخ و تفسیر اشعار مغلقه شعراء چنان که به قلم خود در کنزالسالکین، نوشته از نورالدین محمّد بن عبدالملک اسفراینی صاحب منظومه بهمن نامه است، همان که به نام حمزه بن علی ملک بن حسن و علی بن حمزه بن عبدالملک و حمزه بن عبدالملک نیز از او یاد شده است وی جواهر الاسرار را به سال 840 ق. در چهار «باب»: 1. اسرار حروف مقطعات قرآنی 2. اسرار برخی از احادیث نبوی در نه «سر» 3. اسرار کلام مشایخ در دو «فصل» 4. اسرار کلام شعرا در یک مقدمه در بیان صنعت شعر و شاعری و سپس ده فصل: 1. اشکال قصاید مشهوره 2. اشکال قصاید مجهوله 3. اشکال غزلیات مشهوره 4. غزلیات مجهوله 5. اشکال مقطعات 6. اشکال مثنوی ها 7. اشکال رباعیات 8. در اشکال شاعری و یتعلق به 9. در اشکال معمیات 10. در اشکال لغز نوشته است.

اسفراینی پیش از جواهر الاسرار، به سال 830ق. مفتاح الاسرار را هنگام بازگشت از سفر شام را نگاشته بود، در سفری دیگر که از مکه مکرمه و دارالملک احمد شاه غازی هند بازگشت ناگزیر از آن کتاب باید سوادی گرفته شود لذا آن چه در سفر حج بازیافته بود مانند تواریخ مشایخ و مولد و مدفن و نسبت خرقه های ایشان و معارف، آنان بدون تغییر خطبه و ترتیب کتاب در آن درج و اضافه کرد و آن را جواهر الاسرار نامید. آغاز 1: «یا مفتح الابواب افتح باب قلبی و قلوب المسلمین... حمد و ستایش آن علیمی را که عنقای عقل»؛ آغاز 2: «سپاسی که از روی گویایی خرد بر ذمت خانواده امکان لازم است آنست که بفریب اداراک لاف ستایش یزدان پاک نزنند». منتخبی از کتاب جواهر الاسرار در سال 1303 در هامش اشعه اللمعات جامی و چند رساله دیگر در تهران به چاپ رسیده است. (مشار 2: 1611). نسخه حاضر از باب سوم (در شرح اشعار عرفانی بعضی از شعرا از جمله رکن الدین، علاءالدوله، مولوی، عطار...) تا فصل اول (اواسط شرح قصیده ترسائیه خاقانی) از باب چهارم را در بر دارد.

آغاز: افتاده:... کفش پاره دل شکسته خواسته است و این بیت اشارت بدان حدیث است که رسول صلی الله علیه و آله و سلم نیت فرموده است که بنزل امید عز و جل کل لیلة فی السماء الدنیا بنصف اللیل الآخر والثلث الآخر

انجام: افتاده: ... به بیت المقدس و اقصی و صخره به تقدیسات انصار و شلیخا مراد از بیت المقدس مسجد است که آن را در فلسطین است... بعد از هلاک شدن کیکاوس آن جا فرمود و آن را عمارت

منابع: الذریعة 5: 260؛ کشف الظنون 2: 612؛ نشریه 9: 62؛ مرآت العلوم 1: 219؛ مجلس سنا 1: 43، نسخه ها: 115 و 3551 و 13630؛ فهرستواره منزوی 7: 272 و 7: 271؛ مشترک 1: 813؛ نوربخش 1: 2؛ مجلس 1: 345 و 2: 478 و 17: 277؛ دانشگاه 12: 2918 و 9: 1065 مفتاح الاسرار؛ ملی 5: 104؛ مرکز احیاء: 3: 21؛ ادبیات تهران 1: 189؛ مرعشی 26: 334 و 39: 394؛ مجلس 1/ 29: 405؛ ملک 2: 192

خط: نستعلیق ناخوانا؛ آرایه ها: عناوین به سرخی بالای اشعار مورد شرح به سرخی خط کشیده شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حاشیه هایی در رابطه با متن دارد؛ آسیب ها: آغاز: و انجام: نسخه افتادگی دارد. کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، ضربی، مجدول، اندرون جلد آستر کاغذی شکری

78 سطر؛ قطع: 206×135

موضوع: 1. شعر فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. شعر عرفانی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 3. شعر فارسی -- تاریخ و نقد

شماره رکورد: 815927

13887

معمیات

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مفرداتی در معما به نام های مختلف است. قسمتی از آغاز: منظومه افتاده که معمیات نام چهارده معصوم (علیه السلام) از آن استخراج شده است.

آغاز: افتاده:... رضای صادق از در کارها چونی زهر کاری * بود صلوات بیش از صدق هر سو بر زبان: میران و الصادق * خورد خون جز بکاظم بندد از پیمان مهر این دل * وزان پیمان کم اطوارس خوشاید دل

انجام: افتاده:... پرورش ز آب دیده و آخر کار * او نیز نصیب دشت پروازی گشت...

خط: نسخ ناخوانا؛ آرایه ها: اسماء اعلام به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. توضیحات اندکی در رابطه با متن در حاشیه نوشته شده؛ آسیب ها: افتادگی از آغاز و انجام: پارگی در لبه های دو سه برگ آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج زرد، مقوایی، ضربی، مجدول، اندرون جلدروکش کاغذی نخودی

14 سطر: 120 70؛ قطع: 133190

عنوان های دیگر: معمای منظوم

موضوع: 1. معماها؛ 2. معماها -- شعر؛ 3. شعر فارسی

شماره رکورد: 815928

13888

فرهنگ لغت فارسی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: فرهنگ لغتی است که در آن لغات نادر فارسی به ترتیب حروف تهجی، همراه با شواهدی از اشعار فارسی معنی شده است.

آغاز: هو المستعان، هشت حرفست آن که اندر فارسی ناید همی * تا نیاموزی نباشی اندرین معنی معاف * بشنو از من تا کدام است آن حرف و یاد گیر * تا و حا و صا و ضا وطا و ظا و عین و قاف * بعضی از مؤلفان خواسته اند که این حروف نیز در کتب ایشان باشد لغات عربی را در میان لغات فرس آورده اند... باب الالف ایلیا سه معنی دارد اول نام حضرت امیرالمؤمنین...

انجام:... نافه آن که بوی بوی او همچون بوی مشک بود و نیز عبارت از گند دهان بود ... نافه آن بوی کریه دارد سخن پراکنده کننده را نیز گفته اند و السلام

منابع: مرعشی 22: 186 فرهنگ فارسی

خط: نستعلیق شکسته؛ آرایه ها: لغات، عناوین و علامات به سرخی؛ یادداشت ها: در برگ های 1 و 109 - 105 مطالب پراکنده ای در زمینه های مختلف از قبیل، کیمیاگری، شعر، حساب سیاق، شکوک نماز، خواص حروف و...؛ آسیب ها: آثار لکه و جویدگی حشرات در نسخه دیده می شود، برگ های 105 و 106 از نسخه جداست: کاغذ: فرنگی شکری؛ جلد: کاغذ ضخیم نخودی

109 برگ، 10 سطر: 150 × 70؛ قطع: 180×115

عنوان های دیگر: فرهنگ فارسی به فارسی

موضوع: 1. فارسی -- واژه نامه ها

شماره رکورد: 815929

13889

فروغی، ابوالحسن، 1263- 1338

تاریخ معاصر/ میرزا ابوالحسن متخلص به فروغی ذکاءالملک

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مباحثی از تاریخ فرانسه و کشورهای همجوار در قرون 18 و 19 و مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی اروپا در نیمه اول و دوم قرن 19 که توسط میرزا ابوالحسن فروغی در مدرسه علوم سیاسی مطرح شده و توسط یکی از شاگردان وی به نام محمّد علی بن معزز السلطان به رشته تحریر درآمده است. مهمترین آثار وی عبارتند از: مهمترین آثار استاد ابوالحسن فروغی عبارتند از: سرمایه سعادت یا علم و آزادی/ مجموعه اشعار، اوراق مشوش یا مقالات مختلفه، سرمایه سعادت یا علم و

آزادی، تاریخ شعرا (با مشارکت محمّد علی فروغی)، نمایشنامه منظوم شیدوش و ناهید، تحقیق در حقیقت تجدد و ملیت و تناسب این دو معنی با یکدیگر. وی سه کتاب نیز در ارتباط با فلسفه غرب و حکمت به زبان فرانسه تألیف کرد:

Civilisation et Synthese, Paris, 1936

Systeme de Philosophie et Sagesse, Paris, 1940

Philosophie des Sciences, Paris, 1940

آغاز: بسمله، مقدمه لوئی شانزدهم، لوئی شانزدهم نواده لوئی 15 بوده سلطنت او 18 سال طول کشیده از 1774 تا 1792 و بواسطه شورش فرانسه بدو قسمت تقسیم می شود...

انجام:... انگلیسی است تمام ترتیبات ثروتی مثلا اعتبار و پول اعتباری و مسئله صنعت کلی چیزهائیست که در نیمه دوم مائه 19 پیدا شده است

انجامه: تمام شد تاریخ معاصر در ظهر روز شنبه 11 شهر جمادی الثانیه 1331 در کلاس پنجم مدرسه علوم سیاسی در تحت نظر و فرمایشات آقای میرزا ابوالحسن معلم اعلیحضرت همایونی متخلص بفروغی که این تاریخ را برای بنده (محمّد علی بن معزز السلطان) و سایر رفقا فرموده اند تمام نمودیم تا بعدها چه نتیجه حاصل شود محمّد علی ابن معزز السلطان

خط: نستعلیق تحریری ناخوانا؛ کاتب: محمّد علی بن معزز السلطان؛ تاریخ کتابت: جمادی الثانی 1331ق؛ محل کتابت: مدرسه علوم سیاسی تهران؛ امتیاز: نایاب بودن و این که در زمان حیات مولف و توسط شاگرد وی کتابت شده است. یادداشت ها: صفحه شمار کاتب 407 صفحه است. در پایان نسخه یادداشتی از کاتب در تاریخ و محل کتابت نسخه و این که این اثر تحت نظر و فرمایشات میرزا ابوالحسن فروغی نوشته شده کاغذ: فرنگی خط دار؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی گالینگور کج راه برجسته مشکی، عطف و گوشه ها تیماج تریاکی، اندرون جلد آستر کاغذی نخودی

204 برگ، 16 سطر: 150×100؛ قطع: 175×115

موضوع: 1. فرانسه -- تاریخ -- قرن 18 ق؛ 2. فرانسه -- تاریخ -- قرن 19؛ 3. اروپا -- تاریخ -- 17898 - 1900 -- رئوس مطالب

شماره رکورد: 815930

13890/1

کاشف شیرازی، محمّد شریف، 1001-1060ق

سراج المنیر/ محمّد شریف بن شمس الدین

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رجوع شود به شماره بازیابی 13676 (3676 ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: افتاده:.. [هرکس به تو ره یافت ز خود] گم گردید * آن کس که تو را شناخت خود را نشناخت.

انجام:.... در این دم که هستیم باشیم شاد * که خواهیم این روز را کرد یاد.

خط: شکسته نستعلیق؛ آرایه ها: بالای سرفصل ها با مرکب مشکی خط کشیده شده؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: یک برگ از آغاز افتادگی دارد، لبه های برگ اول و آخر نسخه پارگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابری الوان، عطف و گوشه ها تیماج تریاکی، اندرون جلد: روکش کاغذی نخودی

گ 1پ - 83 (85 برگ)، 14 سطر بصورت چلیپا: 125 55؛ قطع: 180×115

موضوع: 1. اخلاق اسلامی

شماره رکورد: 815931

13890/2

لقمان

صد پند/ لقمان حکیم

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رجوع شود به شماره 3638-2 ف از جلد: 20 همین فهرست.

آغاز:... وصف تو... حیرت تو غم فردا برهان قاطع بر لطف ساطعش همین بس که به تشریف عزت قامت سیدی بر افراخته و گلشن رسالت...

انجام:.... چه غنچه کشی سر چه در جیب خویش * سخن کو که روز خموش است پیش/ در درین دم که هستیم باشیم شاد * که خواهیم این روز را کرد یاد.

انجام: افتاده:... اوست فریاد رس بیچارگان درمانده و اوست رستگاری دهنده و نجات بخشنده هر بنده...

خط: شکسته نستعلیق؛ آسیب ها: لبه های برگ اول و آخر نسخه پارگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابری الوان، عطف و گوشه ها تیماج تریاکی، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

گ - 83پ - 85 (85 برگ)، 12 سطر: 125×55؛ قطع: 180×115

موضوع: 1. اخلاق اسلامی؛ 2. اندرزنامه ها

شماره رکورد: 815932

13891

ملا نصر الدین، قرن 7؟ق.

کتاب هجا / ملا نصرالدین

زبان: فارسی

معرفی کتاب: کتاب مختصری مشتمل بر حکایت های پندآمیز ملا نصرالدین که تحت عناوین نادره و مطایبه نوشته شده است نیز بنگرید به شماره بازیابی 11451 (1451ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، نادره، روزی از کنار قبرستانی عبور می کرد قبر کهنه ای را دید خالی افتاده خیال نمود که تجربه کنم به بینم می توانم مرد پس در قبر رفته خوابید اتفاقا قافله ای از راه می آمدند...

انجام:... سرازیر کرد عسل ها بر زمین ریخت و گفت خون من مانند این عسل ها ریخته باد که شما دو نفر از من احمق تر هستید

انجامه: بید الحقیر یوسف منوچهر چالشتری قلمی شد 1312 شمسی

منابع: ملی 3: 508 مطایبات؛ دایرة المعارف مصاحب، ج 2، بخش 2، ص 2845 مدخل ملانصرالدین، لغتنامه دهخدا، ج 13، ص 18942 مدخل ملا نصرالدین

خط: نستعلیق؛ کاتب: یوسف منوچهر چالشتری، تاریخ کتابت: 1312ش. آرایه ها: جداول با مرکب مشکی، عناوین با مرکب آبی، دارای ده مجلس نقاشی رنگی متناسب با متن حکایت؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: برگ 2 پارگی داشته و از نسخه جداست، اندکی پاشیدگی مرکب دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی یشمی، گوشه ها کاغذی سبز، عطف پارچه نخودی، اندرون جلد: روکش کاغذی دفتری 17 برگ، 12 سطر: 140×80؛ قطع: 107170

عنوان های دیگر: حکایت های ملا نصرالدین لطیفه های ملا نصر الدین؛ مطایبات

موضوع: لطیفه های ملانصرالدین؛ 2. لطیفه های -- فارسی قرن 8؟ق؛ 3. شوخی ها و بذله گویی های فارسی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815933

13892

حمیدالدین بلخی، عمربن محمود، - 559 ق.

مقامات حمیدی/ ابوبکر عمر بن محمود قاضی حمیدالدین بلخی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: 551 ق.

معرفی کتاب: اثر ادبی آمیخته به اشعار و امثال فارسی و عربی که به پیروی از مقامات: بدیع الزمان همدانی و ابوالقاسم حریری و به تقلید از روش و مضامین، آن ها در یک، مقدمه بیست و چهار مقامه و یک خاتمه به سال.551 ق تالیف شده است. اشعار فارسی و عربی این اثر به جز چند شعر همه از خود مولف است. این اثر بارها به سال 1260ق. در تهران و پس از آن در ایران و هند بارها به چاپ رسیده است.

آغاز: بسمله، الحمد لله الذی شرفنا بالعلم الراسخ و عرفنا بالدین الناسخ و حملنا حقایق الاحکام و علمنا دقایق الحلال والحرام و میزنا من طبقات الانعام... سپاس خداوندی را که بیاراست ارواح ما را بوجود اصل و بپیراست اشبح ما را بسجود وصل و پوشانید در ما حله زندگی و بر ما کشید رقم بندگی کسوت جان بر نهاد ما نهاد بیضنتی... اما بعد چون ترکیب این اصول را علت ظاهر بود و ترتیب این فصول برهان باهر جلوه این عروس را...

انجام:... ایزد تعالی ما را و دوستان ما را از عیب جستن یاران و طعن و قدح همکاران نگاهدارد و هذیانات این فسان های نابوده و سرگذشت های ناشنوده از ما در گذراناد و بحق محمّد المصطفی صلی الله علیه و آله اجمعین صلی الله علیه و سلم

انجامه: تمت شد کتابت و ترجمه مقامات از مصنفات حمیدالدین بلخی در یوم چهارشنبه بیست و هشتم شهر رمضان المبارک سنه 1274 حسب الخواهش مخدوم معظم و سرور مکرم سرکار نایب وزیر قلمی و تحریر یافت امید چنان است اگر سهو القلمی رفته باشد بر بیفهمی بنده حمل نفرمایند زیرا نسخه اصلی خیلی مغلوط و نامربوط بود و بنده نیز سعی موفور و کوشش غیر محصور را در تصحیح آن نمودم و من

الفلق الی غسق ورق ورق او را بدست تأمل بگشودم و سبق سبق آن را به پای تفکر پیمودم و رنج بی شمار را بردم و نسخه بسیار را نگاه کردم تا صحاحتی بهم رساند و چندان سقامتی درو نماند و نیز درنده این ترقیم و تصحیح و توضیح لحظه از دست مصایب نیاسوده و لمح های از لگدکوب نوایب ایمن نبودم گاهی با شاهد محنت هم آغوش و گهی از دست ساقی کربت جرعه نوش بودم امید که من بعد گزلک تیسر ناسخ حرف تعسر آمد و حکم تقدیر بر وفق تدبیر زاید انشاء الله تعالی

منابع: الذریعة 9: 22؛ کشف الظنون 2: 1786 المقامات الحمیدیة؛ هدیة العارفین 1: 234؛ مجلس 6: 203 و 10: 1763؛ سپهسالار 2: 93 و نشریه دفتر 6: 507 و دفتر 5: 697 و دفتر 7: 298؛ مرعشی 6: 51 و 30: 601؛ ملی: 5 84 ملک 4: 773؛ دانشگاه :13 3083؛ مشار فارسی 4: 4875

خط: نستعلیق؛ تاریخ: کتابت رمضان 1274ق؛ آرایه ها: دارای یک سرلوح و کتیبه با نقش گل و بوته ساده به زر و مشکی و نیلی و شنگرف و، سفیداب دو صفحه اول طلا اندازی دندان موشی بین السطور جداول به زر و مشکی و نیلی، سرفصل ها عناوین علامات و خط کشی روی عبارات عربی به سرخی یادداشت ها: گ 192ر: یادداشت ولادت نورچشمی ربابه ملقب به شاهزاده و ساره خاتون ملقب به محترم خانم به تاریه 1303ق و 1304ق. کاغذ: فرنگی شکری و نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول، اندرون تیماج فندقی

192 برگ، 12 سطر: 120 55؛ قطع: 180×113

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 6ق.

شماره رکورد: 815934

13893

وصاف الحضره، عبدالله بن فضل الله، 663-730؟ق

تجزیه الامصار و تزجیه الاعصار / شرف الدین عبدالله بن عزالدین فضل الله یزدی وصاف الحضره

زبان: فارسی

معرفی کتاب: تاریخ وصاف تالیف شهاب الدین یا شرف الدین عبدالله شیرازی مشهور به وصاف الحضرة و متخلص به شرف شیرازی در شرح حوادث حکومت ایخانان از مرگ

منکوقاآن تا اواسط سلطنت ابوسعید بهادرخان و مشتمل بر یک مقدمه و پنج جلد: بدین شرح است جلد: اول از وفات منکوقاآن تا گرفتاری صاحب دیوان و قتل او جلد: دوم از ذکر دودمان سلغری تا صفت حال اتابکان لر جلد: سوم از بر تخت نشستن کیخاتوخان تا اصلاحات غازان خان؛ جلد: چهارم از جنگ غازان خان با ممالیک مصر و شام تا انجام: و نیز تزییل کتاب از احوال جهان گشای (ذکر پاره ای از احوال مغولان و ویژگی های چنگیز و..)؛ جلد پنجم وقایع دوران اولجایتو و ابوسعید مغول وصاف با نیت اتمام کار عطاملک جوینی و به تقلید از سبک نگارش وی تاریخ هفتاد و دو ساله (656ق -728ق) را به نگارش درآورده و به غازان خان و اولجایتو اهداء کرده است. این تاریخ دارای نثری ادبی پیچیده و مطالبی در نهایت اتقان با اشعاری از خود یا دیگران می باشد. جلد اول را اواخر شعبان 699، جلد پنجم را شعبان 711 به پایان برده است. نسخه حاضر جلد اول این اثر را در بر دارد.

آغاز: افتاده:... و قوی جذب و امساک و نشو و نما و تولید مثل و تصویر نوع مزید امتیاز یافت و و هر جزوی از آن بر وحدت صانع و موجودی که وجود واجبش بر ماهیت...

انجام:... چون روزگار کس ندهد پند آدمی خواهی که پند گیری از روزگار گیر و الله یجعل احوالنا مقرونة بحسن العواقب وخیر المآخر و یعصمنا فی العلم و العمل عن فیالة الرءی [الرأی] و خطل التدبیر انه علی ذالک قدیر و صلی الله علی سیدنا محمّد بشیر و نذیر و هو فی دیاجیر الظلمة أنور من سراج و قمر منیر

انجامه: و قد فرغت من تسوید هذه المجلد: من المجلدات من کتب الخمس من تاریخ الوصاف فی یوم شنبه اربعة عشر من شهر رمضان المبارک سنه 1257

منابع: الذریعة 6: 358؛ ریحانة الادب 6: 318؛ اعلام 4: 112؛ معجم المؤلفین 6: 102؛ مجلس 1/10: 324 و 17: 224؛ مرعشی 8: 202؛ آستانه حضرت معصومه 1: 56؛ ملی 3: 68 مشار فارسی 1: 1185

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: رمضان 1257ق؛ آرایه ها: تا برگ 63 پ سرفصل ها، عناوین، علامات و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه و بین سطور تصحیح شده است. یادداشت ها: گ 79: دو یادداشت از حکم مالیات دیوانی به تاریخ 1261ق؛ مهرها: گ 52 ر: دو مهر بیضی با سجع «حسین پاشا 1332» و مهر چهارگوش با سجع «مختار؟ 1328»، گ 65 ر: سه مهر ناخوانا، گ 83 ر: چهار مهر بیضی با سجع «عبده محمّدتقی 1314»؛ آسیب ها: فاقد لت رولت، یک برگ از آغاز افتادگی دارد، اندکی لک زدگی به چشم می خورد؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی؛ جلد: تیماج مشکی،

مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد: روکش کاغذی زرد

134 برگ، 18 و 20 سطر: 205 × 100؛ قطع: 280×165

عنوان های دیگر: تاریخ وصاف

موضوع: 1. ایران -- تاریخ-- ایلخانان، 651 - 756ق؛ 2. نثر فارسی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815935

13894

استرآبادی، محمّد مهدی بن محمّد نصیر، -1180؟ ق

منشات/ میرزا مهدی خان استرآبادی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منشآت میرزا مهدی خان وقایع نگار نادر شاه افشار (1160ق) در موضوع عقد نامه ها و وقفنامه ها و نامه ها و فرمان ها و وثیقه ها و به نام امام قلی میرزا نگاشته است منشآت میرزا مهدی خان با نام های گوناگون در ایران و هند به چاپ رسیده است. (مؤلفین مشار 6: 447).

آغاز: بسمله، حبذا این بیاض دل آرا تذرو رنگین پر و بالیست که از خلد نگارین شهپر پرنقش و نگار گشوده و طاووس پر خط و خال که در وقت گشودن اوراق از صفحات رنگین...

انجام: افتاده... تقدیر اورنگ سلطنت و حکمرانی و سریر فرمان فرمائی و جهان بانی بمراتب اعلی حضرت گردون مهد خجسته عهد فیروز بخت مظهر آثار و آتیناه الحکم صبیا مظهر آیات...

منابع: الذریعة 23: 40؛ مجلس 26: 106؛ مشار فارسی 4: 5018؛ ملی 6: 234؛ مرعشی 4: 366؛ الهیات تهران 1: 129؛ آستانه حضرت معصومه 1: 31؛ الهیات تهران 1: 129

خط: شکسته نستعلیق؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: جلد بسیار کهنه و فرسوده عطف از شیرازه جدا و شیرازه اوراق از هم باز است، در تطبیق با نسخه شماره 12664 (2664/1ف) فهرست همین کتابخانه، نسخه حاضر حاوی دو سوم این اثر بوده و حدودا یک سوم از انجام افتادگی دارد، جای عناوین بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی

نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نخودی پاره که روی آن با سیاه مشق کثیف شده، اندرون جلد روکشی از برگی از نسخه ی خطی

47 برگ، 11 سطر: 155×80؛ قطع: 233×160

عنوان های دیگر: انشاء الدرر

موضوع: 1. نامه نگاری فارسی -- قرن 12ق.

شماره رکورد: 815936

13895

نسفی، عبدالله بن احمد، - 710 ق.

ترجمه کنز الدقایق / عبدالله بن احمد نسفی؛ مترجم، نصر الله بن محمّد بن جمال ازدی معروف به کرمانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: حافظ الدین ابوالبرکات عبدالله بن احمد نسفی احکام و مسائلی که مورد احتیاج و قابل استفاده برای عموم باشد را از کتاب واقی خود که در فقه حنفی است انتخاب و مسائلی دیگر از کتب الفتاوی و الواقعات را بدان افزود و کنز الدقائق را علی مذهب الامام الاعظم ابو حنیفه النعمان نام نهاد مترجم نصر الله (نصیر الدین) بن محمّد بن حمادی، (حماد، حمار، جماد جمال) اوزدی، (اردی، ازدی، ارزی، دزوی، دزدوی ادروی) کرمانی کتاب کنز الدقائق نسفی را که حاوی یک دوره مختصر فروع فقه حنفی از جمله طهارت احکام، غسل تیمم مسح علی الخفین، حیض اوقات، اذان شروط الصلوة و... است به فارسی روان ترجمه نموده و در برخی موارد به شرح و توضیح اقوال آن نیز پرداخته است این اثر در لکهنو به سال 1305ق= 1266 چاپ سنگی شده و از روی همین نسخه به سال 1364 ش در زاهدان توسط کتابفروشی حنفی چاپ عکسی شده است.

آغاز: بسمله، الحمد الله الذی اوضح مناهج الشریعة و الاسلام و أورد مناهل التکلیف علی جملة الانام و جعل العلماء قادة الی الجنة والفقهاء سادة بین اهل السنة ... و بعد یقول العبد... نصر الله بن محمّد بن جمال الازدی المعروف بالکرمانی قد اشارة من اشارته حکم و اطاعته اطاعته... ترجمة الکنز الدقائق بالمرقوم فی المختصر المنظوم... کتاب الطهاره فرائض وضو شستن روی از رستنگاه موی پیشانی تا زیر زنج و از نرمه گوش تا نرمه گوش دیگر و شستن دو دست و دو پای تا دو آرنج و شتالنگ...

انجام: .... و مادر را ثلث از دو سهم و عمه را باقی یکسهم پس چون سهام شوهر طرح کردی بتخارج سه ماه [سه سهم ماند] پس دو سهم مادر را و یکسهم عمه را بود والحمدلله وفقی علی ترجمة هذا الکتاب فالصلوة علی رسوله و خیر خلقه محمّد و آله اصحابه اجمعین.

انجامه: الهی عاقبت خیر گردانی بحق شاه جیلانی... تمت هذه الکتاب بتاریخ 7 روز چهارشنبه غره شهر جمد [جمادی] الثانی سنه 1113 یکهز و یکصد و سیزده هجری النبوة مطابق سنه جهل و پنجم جلوس اورنگزیب پادشاه غازی بید فقیر [محو شده] الهی هر آنکس که این خط نوشته * عفو کن گناهش پس دو سهم مادر را و یک سهم عمه را بود و الله اعلم بالصواب

منابع: مرعشی 22: 20 و 35: 300؛ مجلس 51: 116 و 50: 66؛ آستان قدس اهدائی رهبر 3: 556 و 21: 114؛ نشریه دفتر 5: 433 و 9: 59 و 321 و دفتر 11 و 12: 71؛ ملی 9: 213؛ موزه ملی کراچی 845 ترجمه کنز الدقایق از نصرالله بن احمد (محمّد) بن جمال ارادی معروف به کرمانی؛ گنج بخش 4: 2284؛ فنخا 26: 766

خط: نسخ؛ تاریخ کتابت: جمادی الثانی 1113ق؛ آرایه ها: عناوین، سرفصل ها و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ1ر: این کتاب کنز الدقایق هر که برای این کتاب دعوا کند دعوی او باطل و عاطل است در شرع شریف میان غلام فرزند او موسی این کتاب هدیه... و قیمت گوری... با میان بن عبدالحمید را برضاء... داد شاهد است و شاهد است پیرزاده جان محمّد با مهری در ذیل که سجع آن محو شده و در ذیل مهر نیز مطلب مورد اشاره به اردو نوشته شده است؛ نیز «ابتدای شروع کتاب در تاریخ سنه 25 جلوس والد موافق سنه 1113 هجری»؛ عنوان روی لت رویه «کتاب کنز الدقایق فارسی زبان: فقه مسائل مالک ابا میان بن عبدالحمید»؛ گ 108پ: احکام مسئله کفاره و حکایتی فقهی، قبل و بعد از انجامه: کاتب نوشته شده است. آسیب ها: جدا شدن اوراق از شیرازه و جلد: پاشیدگی مرکب، آب افتادگی کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج، عنابی، مقوایی، ساده، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

108 برگ، 23 سطر: 180×90؛ قطع: 235×140

عنوان های دیگر: کنز الدقایق فارسی؛ کنز الدقایق (ترجمه)؛ ترجمه کنز الدقایق؛ کنز فارسی

موضوع: 1. فقه حنفی

شناسه افزوده: اوزدی، نصیر الدین بن محمّد، مترجم

شماره رکورد: 815937

13896

کاشف شیرازی، محمّد، شریف، 1001- 1060ق.

سراج المنیر / قاضی محمّد شریف بن شمس الدین شیرازی متخلص به کاشف

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13676 (3676ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: ستایش کریمی را که حله خلتش زیوریست زیبنده و رشحه محبتش گوهریست ارزنده و گلشن امید از نسیم عنایتش تازه روی و غنچه امل از نفخه هدایتش مشکبوی جرعه نوشان رحیق... انتظام لالی نیسان طبیعت را بر بیست لمعه مناسب دیده بسراج المنیرش موسوم ساخت و در خاتمه هر یک از لمعات حکایتی مناسب مقام درج می شود...

انجام: شکر که این نامه به عنوان رسید * پیشتر از عمر بپایان رسید... و به ختم این کتاب بتوفیق رب الارباب پرداخته بتاریخ یوم الجمعة اواخر شهر ربیع الاول سنه اثنین و ثلاثین الف بمشیة الله و و حسن توفیقه این فقیر حقیر... ابن شمس الدین محمّد شریف رفع الله درجاتهما.... درین دم که هستیم باشیم شاد * که خواهیم این روز را کرد یاد * بسی می وزد مشکبو بادها * که ما رفته باشیم از یادها * بسی تیر و دی ماه اردیبهشت * بیاید که ما خاک باشیم و خشت

انجامه: فرغت من کتابة هذه النسخة الشریفة المسمی بالسراجة المنیر بعون الملک الفقیر [الغنی] علی ید الحقیر الفقیر کثیر التقصیر اقل عباد الله الملک القدیر ابن احمد ابن محمّد البردرشی المشهور الشهیر عبدالعزیز الخاطی العاصی الجانی البردرشی.... و البانی قصبة والمأوی قبیلة والشافعی.... فی یوم الجمعة سادس ذی القعدة الحرام سنه سبع و ثمانون و مأتین بعد الالف من الهجرة النبویة المصطفویة صلی الله علیه و سلم و علی آله الطیبین الطاهرین آمین غفر الله لنا ولوالدینا و لاقاربنا و لجمیع المسلمین و المسلمات بحرمة محمّد سید السادات آمین

منابع: الذریعة 12: 161؛ مجلس 2: 338؛ مرعشی 8: 9؛ نسخه ها 2: 1628؛ ملی 2: 217 و 5: 207 و 6: 195 و 703؛ ملک 7: 200؛ دانشگاه 3: 665؛ نشریه دفتر 5: 433 و دفتر 11 و 12: 405؛ مشار فارسی 3: 2955

خط: نستعلیق؛ کاتب: عبد العزیز بن احمد بن محمّد بردرشی متخلص به محزون، تاریخ کتابت: ذیقعده 1287ق؛ محل کتابت: قصبه بانی( بر درش و بانی از روستاهای کردستان عراق است)؛ آرایه ها: عناوین، لمعات و نشان اشعار و خط کشی بالای بعضی از کلمات و عبارات با به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: در لابه لای سطور پایانی نسخه، کاتب مطالبی از خود مبنی بر التماس دعا برای خود و صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله و آل و اصحابش و خلفای راشدین افزوده است. مهرها: گ91 پ: یادداشت تملک کاتب: «کیف اقول ملک لله ملک السموات والارض لکن المتصرف بهذا الکتاب انا محزون الحقیر الفقیر ابن احمد بن محمّد البر درشی البانی عبدالعزیز المتخلص بالمحزون غفر الله لی و لهم آمین» و مهری بیضی با سجع «محزون 1290؟» تخلص کاتب و مهر دیگری که سجع آن محو شده؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی نقشدار الوان، عطف تیماج تریاکی روشن، سجاف لت رو تیماج عنابی، سجاف لت پشت تیماج تریاکی روشن، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

91 برگ، 14 سطر: 120×60؛ قطع: 182×100

موضوع: 1. اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اخلاق ادبی؛ 3. احادیث اخلاقی

شماره رکورد: 815938

13897

همدانی، علی بن شهاب الدین، 714 - 786 ق.

ذخیرة الملوک/ میر سید علی بن شهاب الدین همدانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله در آداب عبودیت و حقوق ملوک و پادشاهان و عباد و رعایا و بعضی از اوصاف اهل عرفان با نقل برخی از آیات و اخبار مشتمل بر ده باب است بدین تفصیل باب اول در شرایط و احکام ایمان و لوازم کمال که سبب نجات بنده است از عذاب ابدی و وسیله وصول او بدوام لذات نعیم سرمدی، باب دوم در ادای حقوق عبودیت، باب سیم در مکارم اخلاق و حسن خلق و وجوب تمسک حاکم و پادشاه بسیرت خلفای راشدین باب چهارم در حقوق والدین و زوج و زوجه و اولاد و عبید و اقارب و اصدقا باب پنجم در احکام ولایت و سلطنت و امارت و حقوق رعایا و شرایط حکومت و خط:ر و عهده آن و وجوب عدل و احسان باب ششم در شرح سلطنت معنوی

و اسرار خلافت انسانی، باب هفتم در وجوب امر معروف و نهی منکر و فضایل و شرایط، باب هشتم در حقایق شکر نعمت و ذکر اصناف انعام و افضال حضرت صمدیت جل ذکره باب نهم در حقیقت صبر بر مکاره و مصائب، دنیوی باب دهم در مذمت تکبر و غضب و فضیلت تواضع و عفو و ختم کتاب نسخه حاضر از باب دوم تا هشتم را در بر دارد. مؤلف با نام های ابن شهاب همدانی، مسعودی امیر سید علی همدانی سیاه پوش همدانی علی بن شهاب الدین محمّد، صوفی همدانی و علی ثانی نیز در منابع آمده است.

آغاز: افتاده:... اوصافحه احبط الله عمله اربعین سنة رسول علیه سلام فرموده که هر که سلام کند بر خمر خواره یا مصافحه کند او را خداء عز و جل طاعت چهل ساله و را ناچیز گرداند و این تهدیدها که شنودی در حق کسانی است که بر خمر خواره سلام کرده باشد یا ویرا اطعام داده

انجام: افتاده: ... را برو خوانند و اگر و العیاذ بالله.... آن سرگشته نگرداند آن بیچاره به گرفتاری عذاب ابدی درماند...

منابع: الذریعة 10: 21؛ کشف الظنون 1: 824؛ هدیة العارفین 1: 725؛ مجلس 24: 63؛ مرعشی 20: 109؛ آستان قدس 13: 272؛ ملک 2: 385 و 7: 295؛ اعلام 4: 274؛ مشار فارسی 2: 2404

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: جداول، عناوین و سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: از آغاز و انجام افتادگی دارد، 6 برگ اول و 5 برگ آخر و برگ های 71-64 الحاقی و بدون نوشته، نیم بیشتر لت رو از عطف جداست، آثار آب افتادگی، لک زدگی و وصالی به چشم می خورد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، مقوایی، ضربی، مجدول، میان جداول نقوش مدور، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی و آبی

153 برگ، 18 و 19 سطر: 160 × 80؛ قطع: 197×122

موضوع: 1. اخلاق اسلامی-- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. اخلاق و سیاست؛ 3. کشورداری-- جنبه های مذهبی -- اسلام؛ 4. نثر فارسی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815939

13898

مجالس

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مطالب پراکنده ای است در بیان فرازهایی از سرگذشت چهارده معصوم (علیها السلام) مصائب مناقب و فضائل معجزات و کرامات و پاره ای از فضائل اخلاقی ایشان خصوصا امام علی (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام) که گویا جهت موعظه در منابر خوانده میشد. زبان: این اثر اندکی محاوره گونه است.

آغاز: بسمله، حمد له، جهت خروج حضرت از مدینه بمکه معظمه مجلسی علیه الرحمه نوشته است و سندهم به حضرت جعفر صادق سلام الله منتهی می شود فقال حدثنی ابی عن ابیه علیه السلام لما حضرت معویة الوفاة دعا ابنه یزید لعنة اله فاجلسه بین یدیه فقاله [فقال له] یا بنی بدرستی که من گردن گردن کشان را برای تو ذلیل نمودم و ملک را بتصرف تو آوردم و من بجهة تو از سه نفر می ترسم اول عبداله ابن عمر...

انجام:... و انت الکتاب المبین الذی * باستاده یظهر المظهر

خط: نستعلیق؛ و نسخ ناخوانا؛ یادداشت ها: در برگ های 17 و 28 اشعاری به ترکی برای سینه زنی در منابر برخی با عناوین علمدار با مرکب بنفش؛ گ 104: بخشی از قصیده ابن عرندس در مصائب امام حسین (علیه السلام) جهت آمدن امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با ترجمه ترکی در ذیل اشعار؛ مهرها: گ: 28پ: چهار مهر بیضی با سجع «جبار الموسوی 1315»؛ آسیب ها: بین برگ های 12 و 13، 13 و 14، 23 و 24، 27 و 28 افتادگی دارد، برگ های 15 و 16 جابه جا صحافی شده، برگ های 44 پ- 46، 66-62 پ، 72، 78 پ، 91 -92 پ و 106-114 بدون نوشته: کاغذ: فرنگی نخودی و فرنگی خط دار (دفتری)؛ جلد: تیماج، تریاکی، یک لایی، مجدول، ضربی

114 برگ، متغیر میان 3-10 سطر: 150 × 95 - 170 × 100؛ قطع: 180×115

موضوع: 1. روضه خوانی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 2. چهارده معصوم -- فضایل؛ 3. چهارده معصوم -- مصائب

شماره رکورد: 815940

13899

شیعی سبزواری، حسن بن حسین، قرن 8 ق.

مصابیح القلوب/ حسن شیعی سبزواری معروف به سلیمی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 10012 (12ف) در فهرست همین کتابخانه.

آغاز: بسمله، شکر و سپاس و حمد بی قیاس مرخداوندی را که منزه است از ادراک اوهام و مبراست از حوادث لیالی و صروف ایام حسن الشیعی السبزواری سقاء الله سراه... رغبت وعظ و تذکیر بود خواست که از برای مبتدیان این فن کتابی ترتیب... بر پنجاه و سه فصل و نام او را مصابیح القلوب نهاد...

انجام:... چون سلیمان بازنگریست تخت بلقیس خود را پیش خود دید گفته اند که آن عالم آصف برخیا بود خدا را بدین دو نام بخواند یاحی یا قیوم انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب در تاریخ هشتم شهر ربیع الاول سنه 1193 این چند کلمه بجهة یادگاری قلمی گردید و هر کس که این کتاب را مطالعه فرماید این عاصی را طلب مغفرت بکند از جناب احدیت خدا بر وی رحمت کند هر که خواند دعا طمع دارم زان که من بنده گنه کارم

منابع: الذریعة 21: 90؛ مرعشی 8: 156؛ دانشگاه 3: 1534؛ الهیات تهران 1: 402 و 2: 35؛ نسخه ها 5: 1683 ملی 1: 8

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: ربیع الاول: 1193ق؛ آرایه ها: عبارات عربی به خط: نسخ و اندکی درشت تر؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: بخش هایی از اوراق نسخه از شیرازه و جلد شدا شده است. فصول کتاب قید نشده؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج مشکی، مقوایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد آستر کاغذی خط دار

248 برگ، متغیر میان 19-13 سطر: 125×75؛ قطع: 175×105

موضوع: 1. احادیث شیعه -- قرن 8ق؛ 2. محمّد (صلی الله علیه و آله) پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق- احادیث؛ 3. اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 4 احادیث اخلاقی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815942

13900

سعدی، مصلح، -691؟ق

گلستان/ مصلح بن عبدالله سعدی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: بنگرید به شماره بازیابی 13721 (3 /3721 ف) در فهرست همین کتابخانه. نسخه حاضر به علت افتادگی آغاز و انجام از اوایل، حکایت بیست و دوم از باب اول تا اوایل نود و دوم از باب هشتم را در بردارد

آغاز: افتاده.... مرین رنج را دوایی نیست مگر زهره آدمی زاده به چندین صفت موصوف بفرمود طلب کردند...

انجام: افتاده:... هر که بتادیب دنیا راه صواب نگیرد بتعذیب عقبی گرفتار آید...

منابع: الذریعة 18: 220؛ کشف الظنون 2: 1504؛ مرعشی 3: 7؛ نسخه ها 5: 3602؛ مشترک 7: 255؛ ملی: 3: 208؛ مشار فارسی 4: 4283

خط: نستعلیق؛ آرایه ها: جداول، عناوین، سرفصل ها و علامات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. مهرها: اندرون لت زیرین چندین مهر محو شده و ناخوانا؛ آسیب ها: نسخه کهنه و فرسوده، آغاز و انجام افتاده، قسمت هایی از عطف از شیرازه جدا و شیرازه از هم باز است، آب افتادگی، پاشیدگی مرکب، پارگی و وصالی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، یک لایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد: روکش کاغذی نخودی 85 برگ، 13 سطر: 125×60؛ قطع: 185×112

موضوع: 1. نثر فارسی -- قرن 7 ق.

شماره رکورد: 815943

13901

رساله در اصول دین/ ناشناخته

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله مفصلی در اصول پنجگانه دین با استناد به مراجع شیعی و صحاح اهل سنت مشتمل بر چند باب و هر باب نیز حاوی چندین فصل است. به علت افتادگی از انجام تعداد ابواب آن معلوم نشد. ابواب به جا مانده بدین شرح است: باب اول در اثبات واجب (آغاز افتادگی دارد)، گ 41 ر: باب دوم در اثبات نبوت انبیاء و نبوت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در دوازده فصل و تتمه در بیان احوال حضرت فاطمه (سلام الله علیها)؛ 53 پ: باب سوم در مبحث امامت و گ59 ر: ذکر سیصد و شصت و به روایتی سیصد و هشتاد آیه از آیات قرآنی در دلالت بر خلافت و امامت علی بن ابیطالب (علیه السلام) که علمای مذهب امامیه اثنی عشریه از قرآن مجید استخراج نموده اند؛ گ؛ 151 پ: باب چهارم در بیان ادله عقیله

نقلیه بر امامت دوازده امام (علیه السلام)؛ گ 175 پ: باب پنجم در کیفیت بیعت مردم بر ابوبکر به حیله عمر بن خطاب و مطاعن ایشان و عثمان؛ ابواب متعلق به مباحث معاد و عدل هرچند قید نشده ولی فصول مربوط به این دو باب ذکر شده و آخرین فصل در این نسخه در بیان ابطال تناسخ است. عنوان و مؤلف در کتاب یافت نشد. برخی فصول آن با کتب حدیقة الشیعه مقدس اردبیلی (م992 ق) و فوز النجاة امیر معزالدین محمّد (قرن 11ق) و حق الیقین علامه محمّد باقر مجلسی (م 1111ق) و برخی کتب دیگر مطابقت دارد. با استناد به اوسط برگ 233ر: «در تتمه عقاید و مذاهب علما که در صدر این فصل مذکور شد بنحوی که مرحوم مغفور آخوند ملا محمّد باقر مجلسی در حق الیقین خود بیان نموده از آن جا نقل شده و تتمه این فصل نیز از افادات ایشانست...» عنوان کتاب حاضر نمی تواند کتب پیشتر گفته شده باشد و مولف کتاب حاضر پس از فوت علامه محمّد باقر مجلسی می زیسته است.

آغاز: افتاده... و ممکن بالذات و ممتنع بالذات علی الدوام بر ذاتیات خود باقی باشند تا... فصل در ابطال باولویت ذاتی و خارجی باید دانست که حقیقت ممکن حقیقتیست که بدون عله موجبه موجود نمی تواند شد...

انجام: افتاده.... پس معلوم شد قطع نظر از بطلان و صحت تناسخ باید نفوس بحدوث ابدان حادث شوند پس هرگاه حدوث نفس بدون اخذ بطلان تناسه ثابت شد دیگر موهم دور نیست

خط: نستعلیق؛ ریز ناخوانا؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی، خط کشی بالای بعضی از کلمات عبارات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی: با نشان «منه»؛ یادداشت ها: گ1ر: «ظاهر اینست این کتاب حدیقه الشیعه باشد» در حالی که با حدیقه الشیعه تطبیق نمی کرد و مصنف نیز شناخته نشد گ 1ر: «نسخه اصل خط مصنف علیه الرحمه» با توجه به خط: خوردگی و تصحیحات در متن و حاشیه و نوع قلم متن و حواشی مرتبط با متن به نظر می رسد نسخه حاضر خط مؤلف باشد. مهرها: گ 296: یک مهر چهارگوش با سجع «الواثق بالله الاحد محمّد ابراهیم بن عبدالصمد 1191؟»؛ آسیب ها: از آغاز و انجام و بین برگ های 45 و 46، 55 و 56 افتادگی دارد، اندکی لک زدگی، پارگی و وصالی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی تیره، یک لایی، ساده

269 برگ، متغیر میان 28-22 سطر: 200×125 - 210 × 130؛ قطع کاغذ: 248 × 190، جلد 165×235

موضوع: 1. شیعه -- اصول دین؛ 2. کلام شیعه امامیه

شماره رکورد: 815944

13902/1

حافظ، شمس الدین محمّد -792ق.

دیوان حافظ/ شمس الدین محمّد حافظ

زبان: فارسی

معرفی کتاب: نسخه ای است از دیوان اشعار حافظ که به علت افتادگی از آغاز فاقد نیمه اول دیباچه معروف محمّد گل اندام بر دیوان حافظ بوده و از انجام: نیز افتادگی دارد.

آغاز: افتاده... و یک غزل او واقع موقع دیوانی گردد و بقطعه مملکتی اقطاع یابد و رباعی از ربع مسکون خراج ستاند قافیه سنجان که سخن برکشند * گنج دو عالم بسخن در کشند...

انجام: افتاده.... آن که بر خاک در میکده جان داد کجاست * تا نهم در قدمش این سر پیشش می رم....

خط: نستعلیق؛ امتیاز: نفیس بودن؛ آرایه ها: مجدول به زر و مشکی، کمنداندازی به زر و مشکی و نیلی و شنگرف، مابین غزل ها یک دو با زر و مشکی خط کشی شده، وسط حاشیه و گوشه های بالا و پایین طرف عطف دارای نیم ترنج با نقش گل و بوته به زر و مشکی و شنگرف، حاشیه بالای برگ 9 پ که صفحه آغاز: غزلیات است مزین به نقش گل و بوته به زر و مشکی و نیلی و شنگرف و سفیداب و سبز، جداول این صفحه و خط کشی متن آن نیز دارای نقش گل و بوته مذهب، اولی غزل که در حاشیه پایین این صفحه نوشته شده دارای طلا اندازی دندان موشی؛ حواشی: متن دیوان در حاشیه نسخه نوشته شده؛ یادداشت ها: در متن برگ 10 دو غزل حافظ نوشته شده؛ آسیب ها: نسخه بسیار کهنه و فرسوده، عطف از شیرازه و دو نیمه نسخه از هم جداست، آثار لک زدگی، وصالی و اندکی پارگی به چشم می خورد از آغاز و انجام افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ساده، عطف با جلد یکی است، اندرون جلد روکش پارچه ای قهوه ای روشن گ 1 - 100 حاشیه (100 برگ)، در هر صفحه 14 بیت بصورت چلیپا؛ قطع: 256×150

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 8 ق.

شماره رکورد: 815945

13902/2

فضولی بغدادی، محمّد بن سلیمان، 913؟- 976؟ق

روح و بدن/ محمّد بن سلیمان فضولی بغدادی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: تمثیل عرفانی و اخلاقی که روح را مسافر و چهار عنصر را بنا به آن چه حکمای قدیم، گفته اند چهار برادر تمثیل کرده و به مناظره میان روح و عشق و داستان آمدن روح از عالم لاهوت به عالم ناسوت و تعلق آن به بدن شرح و گزارش حواس ظاهره و باطنه و خوشی ها و ناخوشی های آن ها پرداخته است. این اثر که به نام های لطائف المعارف، صحت و مرض، حسن و عشق، روح نامه، روح و حسن، حسن و دل و سفرنامه روح نیز نامیده شده از بهترین نمونه های نثر فارسی و از شاهکارهای فضولی است.

آغاز: افتاده:.... ادب کرد و مخاطب به خطاب غضب کرد بعد از آن در مجادله در بستند و در کنج خموشی نشستند و منتظر آن می بودند که اگر فرصت یابند سر از متابعت روح بتابند...

انجام:... چون روح بدان رسید و علامت جبروت و لاهوت دید بمنزل اصل پیوست و از قید راهزنان رست و عاقبت الامر خود را بخود رسانید و عاشقی و معشوقی از آن خلوت وحدت بیرون ماند و خود را باز رهاند و از قید عالم آب و گل رست

انجامه: تمت هذه الرسالة من کلام فضولی بتاریخ شهر صفر ختم الخیر و الظفر حرره الفقیر الاحقر ابن محمّدحسین محمّد مقیم ترشیزی حسب الفرموده صاحب سفینه مضیع این اوراق کردم امید که از سهو و خلل آن... نسخه اصل غلط حمل بر تقصیر کاتب نفرمایند و چنان چه نسخه صحیح بهم رسد مقابله کنند

منابع: الذریعة 15: 12 و 271، 9: 838، 11: 265، 18: 322 لطائف المعارف؛ ریحانة الادب 3: 222؛ فهرستواره منزوی: 435؛ مشار فارسی 1: 3022 و 3: 3526؛ ملی 1: 316 و 6: 879؛ آستان قدس 17: 410، 426 و 19: 10؛ ادبیات تهران 3: 54؛ دانشگاه 10: 1835 و 16: 647؛ ملک 8: 5 و 9: 371؛ مرعشی 18: 139 و 10: 208 و 29: 110 رموز العارفین؛ مجلس 8: 429؛ ملک 8: 5، 219 و 9: 402؛ نسخه ها 2: 795، 1125، 1266 و 5: 3728؛ مشترک 3: 1675؛ فنخا 16: 867

خط: نستعلیق ناخوانا؛ کاتب: محمّد مقیم بن محمّد حسین ترشیزی؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ آرایه ها: مجدول به زر و مشکی، کمنداندازی به زر و مشکی و نیلی و شنگرف، وسط حاشیه و گوشه های بالا و پایین طرف عطف دارای یک نیم ترنج با نقش گل و بوته به زر و مشکی و شنگرف؛ یادداشت ها: 11 پ: شش رباعی با آغاز: ابر نیسانی ز پای گل خس و خاشاک شست؛ گ 12 ر: یک قطعه به خط: عباس بن علی اکبر ترشیزی «این چند کلمه در روز یکشنبه بجهة مطاعی تحریر شد حررها عباس ابن علی اکبر شهیر ترشیزی شهر رجب المرجب سنه 1266»؛ 13 پ- 14ر: نام های ادبی به والی هندوستان، نامه ای ادبی به تاریخ درباره نذر محمّد خان والی ترکستان و دارالسلطنه اصفهان و دارالملک خراسان که در سنه 1074 قلمی شد؛ گ14پ: قطعه ای از منشآت حکیم ابوالفتح با آغاز «قلم شکسته بودم دهان دوات بسته... شهر جمادی الاول 1074... ابن غلامرضا محمّد سعید الرضوی الحسینی غفر عنه»؛ گ 15ر: بخشی از گلشن راز شیخ محمود شبستری با آغاز این نادره مجموعه اقسام سخن گل های کلام را بود چون گلشن افروخته از بیاض او عارض حور دل سوخته از سواد او مشک ختن این نه مجموعه گ 16ر: قطعه ای از منشآت میرزا محمّد مهدی با آغاز: «حمدی که ناظمان سخن هنگام جواهر الفاظ... حرره العبد الاحقر ابن علیرضا محمّد سعید الرضوی سنه، 1074»؛ گ 17 ر- 18: غزلیاتی از میرزا نظام دستغیب، میررضی، حسن خان «فی شهر رمضان سنه 1074»؛ آسیب ها: از آغاز افتادگی دارد، متن برگ های 5 پ-9 پ، 11 و 12 پ بدون نوشته است.

گ 1- 5 (100 برگ)، 21 سطر بصورت چلیپا مقابل هم: 78157؛ قطع: 256×150

عنوان های دیگر: لطائف المعارف؛ رساله عشق و روح؛ روح و بدن؛ سفرنامه روح و عشق؛ رساله در معرفت نفس؛ صحت و مرض؛ حسن و عشق سفرنامه روح و عقل؛ رموز العارفین؛ صحت امراض

موضوع: 1. روح-- داستان؛ 2. نثر فارسی -- قرن 10 ق؛ 3. داستان های عرفانی -- قرن 10 ق؛ 4 عشق (عرفان) -- متون قدیمی تا قرن 14؛ 5 داستان های فارسی -- قرن 10ق.

شماره رکورد: 815946

13902/3

نصیرای همدانی، نصیر الدین بن مسعود، - 1030ق.

غزلیات نصیرای همدانی/ نصیر الدین بن مسعود نصیرای همدانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه غزلیاتی از دیوان نصیرای همدانی متخلص به نصیر است.

آغاز: افتاده:.... هو جاودان کلک سر بریده من * خونفشانست همچو [دو] دیده من * نقطه چون آفتاب بینی اگر.... از می و عیش پر نگردد بسی...

انجام: افتاده... نصیر بی ادب این گفتگو چند * درین مسجد نماز بی وضو چند * الهی تا فلک فوق زمین باد * خدایش ناصر و بختش معین باد

منابع: تاریخ ادبیات در ایران 5/2: 1033

خط: نستعلیق؛ امتیاز: نایاب بودن؛ آرایه ها: مجدول به زر و مشکی، کمنداندازی به زر و مشکی و نیلی و شنگرف، وسط حاشیه و گوشه های بالا و پایین طرف عطف دارای یک نیم ترنج با نقش گل و بوته به زر و مشکی و شنگرف، خط کشی های داخل متن به زر و مشکی؛ یادداشت ها: گ 48- 46پ: چند غزل که تعدادی از آن ها تخلص نظیری دارد، گ 49: قطعه ای از منشات ظهوری؛ آسیب ها: از آغاز و انجام افتادگی دارد.

گ 19 - 45 پ (100 برگ)، سطر متغیر: 157×78؛ قطع: 256×150

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 815947

13902/2

اهلی شیرازی، محمّد بن یوسف، 858-942ق.

مثنوی سحر حلال/ محمّد بن یوسف اهلی شیرازی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه ای عاشقانه که در 520 بیت به نام شاه اسماعیل صفوی سروده شده و ابیاتش دارای صنایع ادبی، ذوبحرین ذوقافیتین و جناسین به روش تجنیسات مصنوع مجمع البحرین کاتبی ترشیزی نیشابوری است در تعداد ابیات در منابع ختلاف است. نسخه حاضر به علت افتادگی از آغاز و انجام از بیت هشتم آغاز این مثنوی شروع شده و تا اواخر مدح خواجه معین الدین محمّد صاعدی هفت بیت مانده به آغاز داستان عشق پاک ملک زاده جم به دختر پسر عم خود گل اندام را در بردارد. گ 50 ر: فی توحید باری عز اسمه؛ در توحید گوید؛ در نعت گوید؛ در خطاب زمین بوس؛ در منقبت گوید؛ در موعظه؛ در سبب نظم کتاب؛ نکته در بیان وحی و الهام و تفریق میان آن و تعریف سخن که صاحبان الهامند؛ در صفت نام آوران سخن خصوصا مولانا کاتبی

در تعریف مجمع البحرین و تجنیسات او و شرح نسخه خود که آن دو را بکجا جمع آورده؛ فی مدح حضرت خاقانی سلیمان مکانی سلطان شاه اسمعیل؛ معمع در اسم شریف شاه اسمعیل؛ در شکر ادای نعت و خدمت حضرت ولی النعمی خلیفه العجمی سلطان قضاة للعالمین معین الدولة والاقبال محمّد الصاعدی

آغاز: افتاده:... طره لامش شده دور از قصور * مایل او گیسوی حور از قصور * چشمه ها آمد و جویای مهر * منبع جوی و دریای مهر

انجام: افتاده:... خشم تو چون صاعقه سوزان بود * آتش هیبت همه سوزان بود * هیبت تو چون همه جا شاهد است کم کسی از بیم تو با شاهد است * ضد تو گر آگه حکمت....

منابع: الذریعة 19: 202 مثنوی سحر حلال و 12: 151 سحر حلال؛ نسخه ها 4: 2902؛ مجلس 3: 537 و 22: 49؛ ریحانة الادب 1: 210؛ گنج بخش 3: 1644؛ مشترک 7: 672؛ آستان حضرت معصومه 1: 227؛ تاریخ ادبیات در ایران 4: 450؛ کلیات اشعار اهلی شیرازی، به تصحیح حامد ربانی، کتابخانه سنایی، تهران: 1344

خط: نستعلیق؛ خوش؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی، مجدول به زر و مشکی و کمندانداری به زر و مشکی و شنگرف و نیلی؛ یادداشت ها: گ 61پ - 62پ: قصیده ای در مدح یکی از حکمرانان، گ 71: غزلی از جامی، گ78 پ و 90 پ: تاریخ تفالی با دیوان حافظ، گ79 پ و 86: چند بیت شعر، گ 91 پ: شعری در رسیدن ایام عاشورا، گ 96 پ: غزلی از کلیم کاشانی، گ99 پ و 100: نامه ای جهت عرض ارادت به بزرگی به تاریخ 1222ق نوشته شده؛ آسیب ها: از آغاز و انجام افتادگی دارد، متن برگ های 56- 100: بدون نوشته بجز موارد اندکی که فوقا ذکر شده است.

گ 50 ر- - 55 (100 برگ)، سطر بصورت چلیپا: 155×80 قطع: 256×150

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 10ق؛ 2. شعر عاشقانه

شماره رکورد: 815948

13903/1

عطار، محمّد بن، ابراهیم، 537 ؟- 627؟ق

مظهر العجایب / محمّد بن ابراهیم عطار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه عرفانی منسوب به عطار نیشابوری است. صاحب ذریعه و منزوی در فهرست نسخه های خطی فارسی این اثر را از عطار تونی عارف قرن 6ق و منسوب به عطار نیشابوری می داند این اثر در ضمن کلیات عطار نیشابوری نیز به سال های 1323ق، 1316 ش و 1345 ش در تهران به چاپ سنگی و سربی رسیده است. نسخه حاضر با نسخه چاپ سنگی این اثر اختلاف زیادی در ترتیب ابیات تعداد ابیات و عناوین داشته و حدودا 6812 بیت از این منظومه را در بردارد.

آغاز: بسمله، آفرین جان آفرین بر جان جان * زان که او هست آشکارا و نهان * در مقام لایزالی آشکار * در درون عاشقان بی قرار...

انجام: افتاده:... من گنه کارم خدایا رحمتی * کن برین عطار مسکین شفقتی * من گنه کارم همه از گفت خود * عفو کن این گفت من از لطف خود * من گنه کارم به پیشت ای حکیم * رحمتی بر جان عطار رحیم

منابع: الذریعة 19: 300 عطار تونی؛ نسخه ها 4: 3217 عطار تونی؛ مجلس 3: 405 و 471، 8: 335، 37: 105؛ سپهسالار 5: 592؛ مشترک 5: 264؛ مشار فارسی 4: 4799؛ مظهر العجایب چاپ سنگی با مقدمه فتح الله خان شیبانی: تهران 1323ق.

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: 1260ق. (به قرینه شماره 4 مجموعه)؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: دنباله متن هر صفحه در حاشیه همان صفحه نوشته شده؛ یادداشت ها: گ 2: چند سطری در سرگذشت عطار و یک رباعی از او و بیت معروف مولوی در مورد سنایی و عطار نوشته شده است؛ آسیب ها: از انجام: افتادگی و برگ 33 پارگی دارد. کاغذ: فرنگی الوان؛ جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، ضربی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، اندرون جلد: روکش کاغذی صورتی

گ 2پ- 80 ر (292 برگ)، 18 سطر هر صفحه 26 بیت: 150×85؛ قطع: 138× 218

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 6ق؛ 2. شعر عرفانی

شماره رکورد: 815949

13903/2

عطار، محمّدبن ابراهیم، 537؟ - 627؟ق

مظهر الاسرار/ فرید الدین عطار نیشابوری

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه ای عرفانی مشتمل بر سی سوال و جواب عرفانی که بین پیر سالک و هاتف غیبی صورت گرفته است. این اثر همراه با مظهر العجایب به سال 1345 ش در تهران در یک جلد به چاپ سربی رسیده است نسخه حاضر پیرامون 2820 بیت از این منظومه را در بردارد.

آغاز: افتاده.... در بیان فی وحی و اسرار حقیقت آن می فرماید گنه کارم ز فعل خود گنه کار * خداوندا تویی دانای اسرار * گنه کارم که فرمانت نبردم * و لیکن باده لطفت بخوردم...

انجام:... آن که بر منبر سخن گو گشته است * راه اسرار معانی بسته است * گر همی دانی معانی را بگفت * زان که او سریست اندر جان نهفت

منابع: الذریعة 19: 300 و 9: 729؛ مجلس 3: 473؛ مجلس 3: 417 ؛ نسخه ها 4: 3216؛ مشار فارسی 4: 4798

تاریخ کتابت: 1260ق. (به قرینه شماره 4 مجموعه)؛ یادداشت ها: گ 100ر: «در لیل جمعه شهر صفر المظفر سنه 1222 در کمال هم و غم و نهایت اندوه و الم قلمی شد.»؛ آسیب ها: از آغاز افتادگی دارد.

گ 80ر - 134 (292 برگ)، 18 سطر هر صفحه 26 بیت: 150×85؛ قطع: 138218

عنوان های دیگر: مثنوی مظهر الاسرار

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 6ق؛ 2. شعر عرفانی

شماره رکورد: 815950

13903/3

عطار، محمّد بن ابراهیم، 537؟ - 627؟ق

جوهر الذات / محمّد بن ابراهیم عطار

زبان: فارسی

معرفی کتاب: یکی دیگر از مثنوی های عرفانی عطار نیشابوری است که برخی آن را به عطار تونی نیز منتسب کرده اند این اثر توسط مطبعه اخوان کتابچی به سال 1355ق= 1315 ش. به چاپ سنگی رسیده است. نسخه حاضر با نسخه چاپ سنگی از نظر ترتیب و تعداد ابیات اختلافات زیادی داشته و پیرامون 6550 بیت از این منظومه را در بردارد.

آغاز: افتاده:... دلا مردی بجز مردان مبین تو * همیشه خدمت مردان گزین تو * که مردانند دایم سالک راه * طلب گردند دایم دیدن شاه....

انجام:... ز ذات پاک بی چون شد در اشیا * عیان راز پنهان کرده پیدا * ز ذات پاک بی چون او فنا شد * در این جا که نهان عین لقا شد

انجامه: تمت الکتاب المسمی بجوهر الذات بعون الله تعالی

منابع: الذریعة 19: 151 و 5: 289؛ مرعشی 30: 168؛ مجلس 3: 405 و 8: 355 نیز منسوب به عطار تونی؛ نشریه دفتر 5: 449؛ مشار فارسی 2: 1621

تاریخ کتابت: 1260 ق. (به قرینه شماره 4 مجموعه)؛ آسیب ها: از آغازو انجام افتادگی دارد، جای سرفصل ها بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی سبز

گ 135 ر - 259 (292 برگ)، تا برگ 141 هر صفحه 33 بیت، از برگ 142 تا آخر هر صفحه 26 بیت: 170×85 و 150×85؛ قطع: 218×138

عنوان های دیگر: جوهر ذات؛ مثنوی جواهر الذات؛ مثنوی جوهر ذات

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 6 ق؛ 2. شعر عرفانی

شماره رکورد: 815951

13903/4

عبد القادر جیلانی، عبد القادر بن ابی صالح، 471-561ق

مرآه المحققین/ محمّد حسین بن محمّد کاظم رونق علیشاه کرمانی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رساله ای عرفانی در آداب سیر و سلوک با نثر و نظمی شیوا است. در متن رساله از خود با عنوان محیی الدین یاد کرده است مبنای رساله را در دیباچه و مناجات آورده است که در عالم سیر شیطان را دیده و سؤال و جواب خود را با وی در اصول تسویلات (فریب، مکر و اغوای شیطانی) و اسباب او در گمراهی آدمیان بیان نموده و به متشرعان و صوفی نمایان تاخته و راه نجات و رستگاری را تنها در پیروی شریعت دانسته است. سپس مباحثی در طریق طلب و وصول به مطلب را ذکر کرده و اصول و آداب سلوک را در عنوان چهار باب و خاتمه مشتمل بر 1. در شریعت و طریقت2. در معرفت و حقیقت 3. در توحید و فناء فی الشیخ 4. در فناء فی الله و باقی الله؛ خاتمه در مقام قلندر را بیان داشته است بستان السیاحه بخشی از این رساله را نقل

کرده است نام مرآة المحققین در رساله اشاره شده و در پایان آن غرایب الاحوالات نام نهاده شده و شاعر در ابیات پایانی از غرائب نام برده و ظاهرا هر دو نام برای رساله حاضر است لیکن در الذریعة (16: 29 غرایب) این دو نام را به عنوان دو کتاب مستقل آورده است و می گوید هر دو در احوال مشتاق علیشاه می باشد و رساله را مثنوی مرآت المحققین نامیده است در کتاب ستارگان کرمان هم مرآة و غرائب دو کتاب ثبت شده است.. رساله حاضر دیباچه در مقامات عرفانی و مناجات را در بر دارد و فاقد چهار باب و خاتمه است.

آغاز: بسمله، العظمة لله العلی العظیم الذی رفع السموات بغیر عمد و وضع المشکوة فیها من النجوم بغیر عدد لتهتدوا بها فی ظلمات البحر والبر و تشهدوا... آیه توفیق سلطان عظیم چون از آن روشن مرا آواز شد * هم بنام او سخن آغاز شد

انجام:... تا ملک وجود را نگردی مالک * تا سیر سلوک را نگردی سالک * سر ابلیس آدمت پنهانست اینست ره نجات و باقی هالک

انجامه: تمة الکتاب بعون الله تعالی من شهور سنه 1260 4 شهر رجب المرجب تحریر شد

منابع: الذریعة 9: 392 و 19: 292؛ نسخه ها 2: 1375 و 1373 مرآة المحققین از رونق علی شاه؛ ستارگان کرمان: ص 207؛ ریحانة الادب 2: 344؛ فهرستواره منزوی 8: 858؛ مجلس 12: 49 و 50: 84 انجام برابر؛ ملی 26: 40 از محیی الدین؛ آستان قدس 4: 240 و 11: 380؛ گلپایگانی 7: 4256؛ سپهسالار 5: 16 باید ترجمه ای رساله ای از محیی الدین عربی باشد؛ مرعشی 36: 350؛ دانشگاه 10: 1671، 1657 و 16: 627؛ ملک 5: 320

خط: نستعلیق؛ و نسخ؛ تاریخ کتابت: رجب 1260ق؛ امتیاز: کمیاب بودن؛ یادداشت ها: گ 260: چند سطر در نام کامل محی الدین و تاریخ ولادت و وفات وی؛ گ 291: در پایان مطالب کتاب چند بیت شعر از محی الدین مذکور نوشته شده نیز یادداشت ابتیاع: «در هفتم ذی الحجه 1329 عدل؟ الملک خریده شد»؛ کاغذ: فرنگی صورتی

گ 260 پ- 291 (292 برگ)، 18 سطر: 155×80؛ قطع: 218×138

موضوع: 1. عرفان -- قرن 6 ق.

شماره رکورد: 815952

13904

وحشی بافقی، کمال الدین، 939 - 991ق.

فرهاد و شیرین/ کمال الدین وحشی بافقی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شیرین و فرهاد یا فرهاد و شیرین منظومه عاشقانه ناتمامی 1070 بیتی در قالب مثنوی از وحشی بافقی به تقلید از خسرو و شیرین نظامی است. در این منظومه واقعه ای از داستان خسرو و شیرین یعنی عشق فرهاد کوهکن به شیرین به سبکی مؤثر و دلنشین به نظم کشیده شده است. عمر شاعر وفا نکرد تا منظومه خود را به پایان ببرد پس از وی «وصال شیرازی» در نیمه دوم سده سیزدهم آن را پی گرفت و 1251 بیت بر آن افزود ولی عمر او نیز کفاف نداد و سرانجام «صابر شیرازی» در نیمه دوم سده سیزدهم با افزودن 304 بیت دیگر آن را ختم کرد. وحشی یکی از شاعران برجسته دوران صفوی است که به خاطر سبک ویژه و خاص خویش در سخنوری اهمیت دارد وی اندیشه ها و احساسات نازک و عواطف و مضمون ها و نکته های شاعرانه دقیق را در زبان:ی بسیار ساده و نزدیک به زبان محاوره بیان کرده است. شیرین و فرهاد نخستین بار در سال 1263ق. به طبع رسید و نسخه کامل آن با دنباله ای که وصال شیرازی و صابر شیرازی بر آن افزوده اند ضمن دیوان وحشی بافقی در سال 1339 شمسی چاپ شد در تطبیق با نسخه شماره 12416 (2416ف) نسخه حاضر از آغاز فصل «گفتگوی شیرین با فرهاد و تعریف کوه بیستون و مأمور نمودن فرهاد به کندن کوه بیستون» تا اواخر «در توصیف دشتی که رشک گلزار بهشت بود و تفرج شیرین در آن دشت و رسیدن نامه خسرو به شیرین» را دربر دارد که حدودا مشتمل بر 768 بیت است.

آغاز: افتاده.... هوالله تعالی، خوش آن بی دل که عشقش کار فرماست * تنش در کار جانان رنج فرساست گرش از کارها معزول دارد * به کار خود ورا مشغول دارد * چو دست او فرو شوید ز هر کار * برآرد بر سر کارش دگر بار...

انجام: افتاده:... و گر در هم شوی بس ناصواب است * نه جرم تشنه و نه جرم آب است * ترا پا در شود ناگه به کنجی * ز استغنا بیک دانگش نسنجی...

انجامه: تاریخ بیست ششم صفر المظفر 1341 قاسم در فامنین نوشت

منابع: الذریعة 16: 189؛ نسخه ها 4: 3023 - 3-28؛ ملی 1: 92؛ مجلس 1/10: 343- 344؛ دانشگاه 2: 166- 168

خط: شکسته نستعلیق؛ کاتب: قاسم تاریخ کتابت: صفر 1341ق محل کتابت: فامنین (همدان) آرایه ها: جداول با مداد مشکی، معمولی، بعضی از صفحات با مداد رنگی به رنگ های مختلف رنگ شده است؛ آسیب ها: از آغاز و انجام افتادگی دارد، دنباله متن برگ 37 در برگ 38 و برگ 38 پ بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج مشکی، مقوایی، ضربی، مجدول، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی

50 برگ، 8 سطر بصورت چلیپا: 145×85؛ قطع: 217×140

عنوان های دیگر: شیرین و فرهاد

موضوع: 1. شعر فارسی -- قرن 10ق؛ 2. شعر عاشقانه فارسی -- قرن 10ق؛ 3. منظومه های عاشقانه فارسی -- قرن 10ق.

شماره رکورد: 815953

13905

جنگ ادبی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: مجموعه ای از اشعار چندین تن از شاعران معروف و غیر معروف است از جمله: آذر بیگدلی، سعدی، حافظ، هاتف، مولوی، محتشم، ادیب، آصفی زکی همدانی، نصیری، هلالی، غالب، ملا جلال، ظهوری، حیدر، قراری، عذری، حیاتی، شریف تبریزی، امیر خسرو، فصیحی، عباسقلی خان، کلیم کاشانی، فکاری، ساغر، صهبای قمی، سلمان، نوایی، شفایی، شیخ علیقلی، طوفان، میرزا کربلایی محمّد حسین، گ 52 ر: ترجیع بند میرزا اسمعیل متخلص به حیرت، گ 72پ- 83: توسلات منظوم به حضرت حجة عجل الله فرجه از حاج احمد شهلا متخلص به مخزن از تاریخ 1324 الی 1336 با آغاز: ای غائب از انظار سمیعی و بصیری * وی حاضر افکار علیمی و خبیری... و قصیده ندبیه از حاج احمد شهلا متخلص به مخزن با آغاز: بسی بگذشت از من ماه و سالی که مشتاقم بوصل نور المعالی.... فی شهر ربیع الثانی سنه 1333.... گ 84 پ: درباره حکیم عمر خیام از «من حقیر» محمّد حسین شهلا کاتب، نسخه ترجیع بند هاتف، اصفهانی و در آخر نیز چند سطر گ 87 پ:... و بعد غرض از نگارش این اوراق دلگشا آن که در بعضی از منتخبات و حکایت ها و تمثیلات اینست... در عین مطالعه از نصایح و حکایت ها و احادیث مستفید و متنبه شویم.... گ 88ر: نصایح دهگانه؛ گ 90 پ- 95: چند سطر از شرح حال و اشعار اسدی طوسی، از رقی هروی، منوچهری و مسعود سعد

سلمان، فرخی، میرزا محمّدتقی حجة الاسلام از علما و ادبای شهر تبریز، وحشی بافقی، جمال الدین اصفهانی و ثنایی

آغاز: بسمله، در طوف حرم دیدم دی مغبچه می گفت * این خانه بدین خوبی آتشکده بایستی [آذر بیدگلی]...

انجام:... بر طرب حمل مکن سرخی رویم که چو جام * خون دل عکس برون می دهد از رخسارم

خط: شکسته نستعلیق؛ کاتب: محمّد حسین بن حاجی احمد شهلا؛ تاریخ کتابت: 1336 - 1341ق: آرایه ها: متن بعضی صفحات به سرخی، بنفش و آبی نیز نوشته شده؛ یادداشت ها: گ 1- 3: صورت شرف شمس و اسم اعظم؛ اسامی ماه های عربی و فارسی و ترکی و باستانی و رومی؛ تاریخ وفات برخی خلفای اهل تسنن و برخی شاهان ایرانی؛ صورت تهیه باغلاوا؛ تاریخ زلزله جدید تبریز در محرم 1194 که نود هزار نفر تلف شدند: از پیر خرد بشد تفحص * از زلزله شد خراب تبریز؛ تاریخ زلزله عتیق تبریز به سال 1132ق؛ تاریخ جلوس شاهان زند و قاجار و انقراض آن ها (1344ق = 1305)؛ قحطی تبریز به سال 1336ق؛ در محرم 1337ق بادی آمد که ده هزار نفر تلف شدند؛ گ: 80 پ: تاریخ ورود موکب... رضا شاه پهلوی به تبریز در ماه ربیع الثانی 1346: 15 پ: اشعاری از کاتب (لمحرره) 84پ (من حقیر)؛ گ72ر: یادداشت کاتب در مورد اشعار پدرش احمد شهلا فی شهر ربیع الاول سنه 1341؛ گ 2 پ: الاحقر الفقیر الحقیر محمّد حسین بن حاجی احمد شهلا... 1337، گ 73ر: کتبه احقر محمّد حسین ابن حاجی احمد آقا شهلا ابن آقا علی محمّد ابن حاجی علی اکبر ابن یار عزیز تبریزی؛ مهرها: گ 3: مهر بیضی حاجی علی اکبر آقا شهلا با سجع «انشاء الله رهی علی اکبر 1219»؛ آسیب ها: جلد کهنه و فرسوده، برگ اول از نسخه جداست، برگ های 83 و 84، 85 پ- 88، 90 و 101-96 بدون نوشته؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: لت رو تیماج تریاکی، یک لایی، دارای ترنج و سرترنج با نقش گل و بوته ضربی، لت پشت تیماج تریاکی، دولایی، ساده، عطف هم تیماج تریاکی

104 برگ، تعداد و اندازه سطر: متغیر؛ قطع: 218×155

موضوع: 1. شعر فارسی -- متون قدیمی تا قرن 14ق؛ 2. شعر فارسی -- مجموعه ها

شماره رکورد: 815954

13906

موفق السلطان، قرن 13؟ق

زرندیه/ موفق السلطان

زبان: فارسی

معرفی کتاب: منظومه انتقادی و طنز حاضر داستان نظارت دو نفر از مأموران مبارزه با شیره ی تریاک، کشت خشخاش و نیز ضبط مالیات به نام های حشمت السلطان قلعه عسکری و میرزا محمّدخان در زرند کرمان به سال 1303 است. این دو نفر در ادامه داستان به توافق می رسند که یک چهارم مبلغ دریافتی را به دولت و سه قسمت دیگر را هم بین خود تقسیم نمایند زمامدار مالیه ایران یک مستشار آمریکایی به نام میلیسپو بود و پیشکار کرمان هم توسط او بر کرسی نشسته بود این داستان به نظم و نثر در قالب طنز و به شیوه ی موش و گربه ی عبید زاکانی به نگارش در آمده است. این کتاب به کوشش رسول جعفریان به سال 1377ش در سالنامه میراث اسلامی ایران به چاپ رسیده است.

آغاز: رساله ایست موسوم به (زرندیه) که در تشریح عملیات مأمورین ضبط شیره تریاک (زرند) که یکی از بلوکات و توابع ایالت کرمان استبه طرز موش و گربه عبید زاکانی ساخته شده است. در سنه 1303 که آقایان مستشاران خارجه و زمام دار مالیه ایران بودند... از شهور سنین محرم بود * که صمد با دو فوج غازانا * آمد و وارد زرند شدند * با سپاهی چو ابن سعدانا...

انجام:... شعرهایم زنند طعنه و طنز * به هگو هم عبید زاکانا * از نزاکت اگر نبودی دور * شکوه ها کردمی فراوانا * بهر تاریخ داستان زرند * گفت توفیق همچو سحبانا * سال سیچقان هزار و سیصد و سه * فضح ضابطین کرمانا

منابع: الذریعة 23: 244 موفق السلطنه؛ نسخه ها 4: 2854؛ مرکز احیاء 4: 143 بدون نام مولف؛ نشریه دفتر 7: 176؛ زرندیه/ موفق السطان؛ تصحیح شرح و نقد ادبی مهرداد نصرتی (مهر شاعر)، کرمان: انتشارات فرهنگ عامه، 1395

خط: نستعلیق؛ و نسخ، تاریخ کتابت: سیچقان 1303؛ امتیاز: نسخه نایاب و به خط مولف بوده و متعلق به کتابخانه کوهی کرمانی مدیر مجله نسیم صبا است. حواشی: بعضی لغات مشکل در حاشیه معنی شده است؛ یادداشت ها: گ 1ر: «پارک... 5628»؛ یادداشت تملک: گ 3ر «نمره 161 کتابخانه موهی کرمانی مدیر مجله نسیم صبا»، مهر تملک دکتر حسین مفتاح؛ گ3 ر و 12پ: با مداد نوشته شده: «زرندیه بخط مولف مرحوم موفق السلطان است»

و «این رساله بخط: خود آقای موفق السلطان ناظم این ابیات است»؛ گ14پ: «کتاب قابل توجه است و حساب آن ارزش پانصد تومان در...» صفحه شمار کاتب نسخه 19 صفحه است. آسیب ها: دو برگ اول و دو برگ آخر بدون نوشته: کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی سبز سدری، عطف پارچه سبز، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی 14 برگ، سطر متغیر: 130×70؛ قطع: 137× 212

موضوع: 1. شعر طنزآمیز؛ 2. طنز فارسی -- قرن 13ق؛ 3. شعر فارسی -- قرن 13ق.

شماره رکورد: 815955

13907

عطاء، حسین، قرن 14ق

ماثر مشیریه/ حسین متخلص به عطا

زبان: فارسی

معرفی کتاب: در این اثر از مقام و منزلت معنوی و مکارم اخلاق میرزا نصرالله خان نائینی ملقب به لقب های مشیرالدوله مصباح الملک و مشیرالملک وزیر امور خارجه اواخر دوره قاجاریه و پیشکار مشهور امین السلطان صدر اعظم ناصر الدین شاه و اقدامات صدراعظم ناصرالدین وی در دوران، وزارتش جهت بهره وری از بذل توجه وی به گزاف تعریف و تمجید شده است. حسین عطا که در دائره تحریرات عثمانیه وزارت امور خارجه کار می کرده است.. در سرگذشت میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نایینی در گذشته به سال 1315 در کتاب رجال ایران (4: 351) و تاریخ نایین (ص 212) و انساب خاندان های مردم نایین (ص 10) دیده می شود و در هیچ یک از آن ها و در الذریعة (حرف م) از این کتاب یاد یک نشده است.

آغاز: بسمله، تبارک الله من لاعقل یدرکه و لا تصوره الاوهام و الفکر حکیمی که نوآموزان دفتر حکمتش فضلاء و حکماء مفلسف را شیوه گفتار بزبان نهند علیمی که سبق خوانان دبستان معرفتش فقهاء و علماء محقق را درس الف با دهند.....

انجام:...... تا در ظل تربیت این خواجه بزرگوار به مدارج عالیه علم و ترقی نایل گشته آرزوی دیرین خود را ادراک نمایم و الله یؤید بنصره من یشاء

انجامه: حرر فی شهر جمادی الثانی 1317

منابع: نشریه دفتر 7: 216

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: جمادی الثانی 1317 ق. آرایه ها: دارای یک سرلوح و کتیبه به زر و مشکی و شنگرف و لاجورد، جداول به زر و مشکی و نیلی، کمنداندازی به مشکی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. آسیب ها: گ9 از شیرازه و جلد: جدا شده است. کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: مقوایی با روکش مخمل سبز روشن، ضربی دارای ترنج و سرترنج و لچک و جدول اندرون جلد: آستر کاغذی نخودی

19 برگ، 14 سطر: 153×80؛ قطع: 137× 220

موضوع: 1. نائینی، نصر الله بن محمّد، - 1325ق-- سرگذشتنامه

شماره رکورد: 815956

13908

گنابادی، مظفر بن محمّد قاسم، -1031ق.

تنبیهات المنجمین / مظفر بن محمّد قاسم گنابادی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: رجوع شود به شماره بازیابی 13654 (3654/1ف) در فهرست همین کتابخانه

آغاز: افتاده:... احکام اتصال قمر بعد از انصراف از اجتماع و استقبال به کواکب متحیره و عقدتین در بروج اثنی عشر از قول ابو معشر این احکام را با احکام مطلق باید سنجید و هر چه موافق قبول قوابل بود بحسن ظن و حدس صادق بتقویم باید برد احکام انصراف قمر از اجتماع و استقبال...

انجام:.... خاتمة در ذکر اسامی قدما و محدثین که این کتاب از اقوال ایشان تالیف یافته... علیشاه بخاری صاحب کتاب اشجار والاثمار مولانای محقق عبدالعلی البرجندی سید محمّد لاهجی احمد بن محمّد الملقب باختیار

انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب تحریرا فی تاسع شهر جمیدی [جمادی] الثانی سنه احدی و تسعین بعد الالف من الهجرة النبویة علیه افضل الصلوة و اکمل التحیة

منابع: الذریعة 4: 452 نسخه ها 1: 276؛ مرعشی 15: 85؛ ملی 6: 1646؛ مجلس 19: 103 و 405؛ سپهسالار 3: 511؛ نشریه 7: 535؛ مشار 1: 1433

خط: نستعلیق؛ تاریخ کتابت: جمادی الثانی 1091ق؛ آرایه ها: سرفصل ها به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. یادداشت ها: گ1ر: «تنبیهات ملا مظفر

بسیار عزیز الوجود است قیمت»، گ2ر: «کتاب در علم ریاضی بجهة تشخیص سعادت و نحوست و قوت و ضعف کواکب سبعه در مقامات و... معین و تاثیرات ذوات... ثوانی نجوم» و «امانت جناب میرزا عبدالله تاجر هراتی» و «در دارالسلطنه اصفهان ابتیاع شد»؛ مهرها: گ1پ: مهر چهارگوش با سجع «از غلامی سلیمان شده ام رستم دهر 1090»، مهر چهارگوش دیگر با سجع «ابن رستم مصطفی»؛ آسیب ها: در تطبیق با نسخه شماره 13686 (3686ف) نسخه حاضر از آغاز سرفصل برگ 84پ نسخه تطبیقی «ربع دوم از فصل چهارم» تا پایان کتاب را در برداشته و بین برگ های 12 و 13 حدودا 20 برگ افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی؛ جلد: تیماج عنایی، یک، لا، ضربی، دارای ترنج با نقش گل و بوته، عطف تیماج تریاکی

182 برگ، 12 سطر: 130×70؛ قطع: 185×140

موضوع: 1. نجوم اسلامی -- قرن 11ق.

شماره رکورد: 815957

13909

اصفهانی، عبدالمطلب بن حسن، قرن 11ق

هبة الوصال فی ادعیة الهلال/ عبد المطلب بن حسن بن محمّد اصفهانی

زبان: فارسی

تاریخ تألیف: ذیقعده 1080ق.

معرفی کتاب: رساله مختصری در بیان کیفیت رؤیت هلال ماه و دعاهایی که در این هنگام باید خواند مشتمل بر سه فصل و یک خاتمه بدین شرح است فصل اول در بیان آن چه که ماه را به آن باید، دید فصل دوم در بیان ادعیه ای که در گاه رویت هلال باید خواند فصل سوم در بیان آن چه در روز اول هر ماه و در هر ماه به جای باید آورد و خاتمه در ذکر آداب تلاوت وکتابت هدیة الأجلة فی ادعیة رویة الأهله منتخب و مختصر کتاب حاضر است (الذریعة 25: 240)

آغاز: بسمله، احمد من قدر القمر منازل حتی عاد کالعرجون القدیم و اصلی علی نبیه و خیر خلقه محمّد ذی الخلق العظیم... و بعد بمقتضای استدعای برخی از برادران دینی و خلان یقینی که از کمترین بندگان الفقیر الی الله الغنی عما سواه ابن حسن بن محمّد عبد المطلب الاصفهانی ایده الله تعالی فی الدارین خواستند که ادعیه ماثوره وارده که در گاه دیدن ماه باید خواند و سایر آداب متعلقه بآن را از برای ایشان بنویسم...

انجام:... ضرورت نگشاید و آن چه در آب روان افکند چون که بیفکند متوجه بازگشت شود و دیگر بطرف آب میل نکند و آن چه الواح بود در کاغذ: بی لکه و بی سوراخ مساوی الاضلاع بکشند و برنگ کواکب سعد بطریق رفتار درست بنویسند تا اثر و نتیجه زودتر دهد ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الرسالة و تمت علی ید مؤلفها ختم الله له فی نشاتیه بالحسنی فی تاریخ تاسع شهر ذی القعدة الحرام سنة تسع و ثمانین الف حامدا مصلیا مسلما

منابع: الذریعة 25: 159؛ مرعشی 11: 60؛ امام صادق قم 1: 44

خط: نستعلیق؛ و نسخ؛ کاتب: عبدالمطلب بن حسن اصفهانی؛ تاریخ کتابت: ذیقعده: 1089 ق امتیاز: نسخه به خط: مولف است. آرایه ها: سرفصل ها، خط کشی بالای بعضی عبارات و علامات به سرخی؛ حواشی: نسخه در حاشیه تصحیح شده است. حواشی زیادی در رابطه با متن دارد؛ یادداشت ها: در برگ های - 1پ- 2پ ترکیبات دارویی نوشته شده؛ آسیب ها: نسخه وصالی و اندکی پارگی و لک زدگی دارد: کاغذ: اصفهانی نخودی؛ جلد: تیماج تریاکی روشن، یک لایی، مجدول، عطف با جلد یکی است، اندرون جلد: روکش کاغذی سبز

23 برگ، 13 سطر: 130× 70؛ قطع: 200×130

موضوع: 1. ماه -- جنبه های مذهبی؛ 2. دعاها

شماره رکورد: 815958

13910/1

حسینی سورتی، عبدالرزاق بن محمّد اسحاق، قرن 13ق.

شرح و بیان آثار ظهوری/ شارح و مصحح: ابوالیمین عبد الرزاق بن محمّد اسحق حسینی سورتی

زبان: فارسی

معرفی کتاب: شرحی است بر سه دیباچه، پنج رقعه و مینا بازار ظهوری ترشیزی که در سه بخش چنان که خود در مقدمه بیان داشته است: «که در این ایام بحکم بعضی از عزه بتحقیق و تنقیح محاورات و مصطلحات کلام متانت.... نورالدین محمّد ظهوری ترشیزی رجوع بکتب لغات مثل فرهنگ جهانگیری و سراج الاصطلاحات الشعرا و برهان قاطع و منتخب اللغات و غیره که حاوی اصطلاحات و محاورات شعراء متاخرین اند