جلسه 1394/02/01

بسم الله الرحمن الرحیم


بررسي قاعده لا ضرر و لا ضرار


موضوع:
بررسی قاعده لا ضرر و لا ضرار
ما تا حال روایاتی را
می خواندیم که در آنها یا کلمه «ضرار» وارد شده یا تنها
کلمه «ضرر»، یعنی تمام روایاتی که خواندیم محورش
«ضرر و ضرار» بود و حقش این بود که ما مسأله در همانجا مسأله تمام
کنیم، ولی ما برای اینکه بتوانیم مسأله را خوب
استقصا کنیم و نظر شارع را در اهمیت «ضرر و ضرار» به دست
بیاوریم، من دو بخشی از روایات را هم افزودم، یک
بخش مستقیماً نهی می کند، بخش دیگر مستقیماً
نهی نمی کند بلکه به دلالت التزامیه دلالت بر حرمت ضرر دارد.
پس تا کنون روایات ما همه اش
بر محور «ضرر و ضرار» می چرخید، خواه در ضمن داستان، خواه بدون
داستان، ولی برای اینکه ما موقعیت اسلام را نسبت به «ضرر»
درک کنیم، دو بخش دیگر هم از روایات در کتابهای ما آمده و
در آنها پخش شده و من آنها را جمع کرده ام، اینها یا مستقیماً
از ضرر نهی می کند یا به دلالت التزامیه. بخشی از
این روایات در تفسیر آیه « لَا
تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ» [1]،
وارد شده است و بخشی هم راجع به مسائل دیگر است.
1:
روی فی مجمع البیان فی تفسیر قوله تعالی: « مِنْ بَعْدِ وَصِيةٍ يوصَى
بِهَا أَوْ دَينٍ غَيرَ مُضَارٍّ » [2]. قَالَ
جَاءَ فِي الْحَدِيثِ: « إِنَّ الضِّرَارَ فِي الْوَصِيَّةِ مِنَ الْكَبَائِرِ»[3]،
یعنی ضرار در وصیت از گناهان کبیره است، فرض کنید
کسی از ورثه ی خود راضی نیست، از این رو می خواهد
وارث خود را از ارث محروم کند، وصیت می کند یا وصیت کاذب
یا وصیت صادق، وصیت صادق مثل اینکه بگوید همه اموال
مرا در حق خودم صرف کنید، ولی گاهی بخاطر ضرر زدن به ورثه
می گوید من به فلان آدم بدهکارم و حال آنکه بدهکار نیست.
2: «مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ
الْبَزَنْطِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ الْحَسَنِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ
أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا يَنْبَغِي لِلرَّجُلِ أَنْ يُطَلِّقَ امْرَأَتَهُ
ثُمَّ يُرَاجِعَهَا وَ لَيْسَ لَهُ فِيهَا حَاجَةٌ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا فَهَذَا الضِّرَارُ
الَّذِي نَهَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهُ إِلَّا أَنْ يُطَلِّقَ ثُم
يُرَاجِعَ وَ هُوَ يَنْوِي الْإِمْسَاك »[4].
ضمناً کلمه ضرار را در این
حدیث به کار برده، چون در آینده راجع به معنای ضرار اختلاف
پیدا خواهیم کرد، ما معتقدیم که ضرار یا ضرر عمدی
است یا فشار و ضیق است، حضرت امام خمینی (قدّس سرّه)
دومی را انتخاب کرده، ولی ما اولی را هم احتمال داده ایم.
3: « وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْحَلَبِيِّ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا - قَالَ الرَّجُلُ يُطَلِّقُ حَتَّى إِذَا
كَادَتْ أَنْ يَخْلُوَ أَجَلُهَا رَاجَعَهَا ثُمَّ طَلَّقَهَا يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلَاثَ
مَرَّاتٍ فَنَهَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْ ذَلِك »[5].
4: « وَ عَنْ زُرَارَةَ وَ حُمْرَانَ ابْنَيْ أَعْيَنَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ
مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالُوا سَأَلْنَاهُمَا عَنْ
قَوْلِهِ وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا، - قَالا هُوَ الرَّجُلُ يُطَلِّقُ
الْمَرْأَةَ تَطْلِيقَةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَدَعُهَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ عِدَّتِهَا
رَاجَعَهَا ثُمَّ يُطَلِّقُهَا أُخْرَى فَيَتْرُكُهَا مِثْلَ ذَلِكَ فَنَهَى اللَّهُ
عَنْ ذَلِكَ»[6].
تا حال روایات ما در باره
مطلقه بود، ولی از این به بعد، روایات ما در باره زنی است
که بچه دارد و آن را شیر می دهد، در اینجا گاهی زن سبب
ضرر شوهر می شود و گاهی شوهر سبب ضرر به زن می گردد.
5: «وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ الْمُطَلَّقَةُ الْحُبْلَى يُنْفَقُ
عَلَيْهَا حَتَّى تَضَعَ حَمْلَهَا وَ هِيَ أَحَقُّ بِوَلَدِهَا أَنْ تُرْضِعَهُ بِمَا
تَقْبَلُهُ امْرَأَةٌ أُخْرَى يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لا تُضَارَّ والِدَةٌ
بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ - لَا
يُضَارَّ بِالصَّبِيِّ وَ لَا يُضَارَّ بِأُمِّهِ فِي رَضَاعِهِ وَ لَيْسَ لَهَا أَنْ
تَأْخُذَ فِي رَضَاعِهِ فَوْقَ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ فَإِذَا أَرَادَا الْفِصَالَ
عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا كَانَ حَسَناً وَ الْفِصَالُ هُوَ الْفِطَامُ»[7].
6: «مُحَمَّدُ
بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ قَالَ:
كَتَبْتُ إِلَى أَبِي مُحَمَّدٍ ع رَجُلٌ كَانَتْ لَهُ رَحًى عَلَى نَهَرِ قَرْيَةٍ
وَ الْقَرْيَةُ لِرَجُلٍ فَأَرَادَ صَاحِبُ الْقَرْيَةِ أَنْ يَسُوقَ إِلَى قَرْيَتِه
الْمَاءَ فِي غَيْرِ هَذَا النَّهَرِ وَ يُعَطِّلَ هَذِهِ الرَّحَى أَ لَهُ ذَلِكَ
أَمْ لَا فَوَقَّعَ ع يَتَّقِي اللَّهَ وَ يَعْمَلُ فِي ذَلِكَ بِالْمَعْرُوفِ (وَ
لَا يَضُرُّ) أَخَاهُ الْمُؤْمِن »[8].
در عصر و زمان ما همه آسیاب
ها برقی است و با برق کار می کنند، اما سابقاً همه آسیاب ها
آبی بودند، آسیاب را در زیر می ساختند تا آب از بالا به
سمت آن بیاید، آب از بالا با سرعت بسیار زیادی
روی یک پره ای اصابت می کرد و با اصابت آب روی آن
پره، پرّه به حرکت در می آمد و همزمان با حرکت پرّه، سنگ آسیاب هم به
حرکت در می آمد و در اطراف خود می چرخید و گندم را تبدیل
به آرد می کرد، آرد آسیاب آبی، بسیار مرغوب و با
کیفیت بود و نانش بهترین نان بود و همه ویتامین
های گندم در آن باقی می ماند، بر خلاف آسیاب برقی
که ویتامین های گندم را از بین می برد و نانش هم کم
کیفیت و کم خاصیت می شود، از حضرت سوال می کند:
یابن رسول الله! مردی، آبی دارد که این آب از مسیر
آسیاب می گذرد و آسیاب هم مال شخص دیگری است و
الآن صاحب آب می خواهد مسیر آب را تغییر بدهد و
این سبب می شود که آسیاب آن شخص تعطیل بشود؟ حضرت
می فرماید این کار حرام است و نباید مسیر آب را
تغییر بدهد.
7: « وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ
مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ
أَبِيهِ ع قَالَ: قَرَأْتُ فِي كِتَابٍ لِعَلِيٍّ ع أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص كَتَبَ
كِتَاباً بَيْنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ وَ مَنْ لَحِقَ بِهِمْ مِنْ أَهْلِ
يَثْرِبَ- أَنَّ كُلَّ غَازِيَةٍ غَزَتْ بِمَا يُعَقِّبُ بَعْضُهَا بَعْضَهَا بِالْمَعْرُوفِ
وَ الْقِسْطِ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنَّهُ لَا تُجَازُ حُرْمَةٌ إِلَّا بِإِذْنِ
أَهْلِهَا وَ إِنَّ الْجَارَ كَالنَّفْسِ غَيْرَ مُضَارٍّ وَ لَا آثِمٍ وَ حُرْمَةَ
الْجَارِ عَلَى الْجَارِ كَحُرْمَةِ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ لَا يُسَالِمُ مُؤْمِنٌ دُونَ
مُؤْمِنٍ فِي قِتَالٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا عَلَى عَدْلٍ وَ سَوَاء»[9].
8:« مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فِي عِقَابِ الْأَعْمَالِ
بِسَنَدٍ تَقَدَّمَ فِي عِيَادَةِ الْمَرِيضِ عَنِ النَّبِيِّ ص فِي حَدِيثٍ قَالَ:
وَ مَنْ أَضَرَّ بِامْرَأَةٍ حَتَّى تَفْتَدِيَ مِنْهُ نَفْسَهَا لَمْ يَرْضَ اللَّهُ
لَهُ بِعُقُوبَةٍ دُونَ النَّارِ لِأَنَّ اللَّهَ يَغْضَبُ لِلْمَرْأَةِ كَمَا يَغْضَبُ
لِلْيَتِيمِ أَلَا وَ مَنْ قَالَ لِخَادِمِهِ أَوْ لِمَمْلُوكِهِ أَوْ لِمَنْ كَانَ
مِنَ النَّاسِ لَا لَبَّيْكَ وَ لَا سَعْدَيْكَ قَالَ اللَّهُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
لَا لَبَّيْكَ وَ لَا سَعْدَيْكَ اتْعَسْ فِي النَّارِ وَ مَنْ ضَارَّ مُسْلِماً فَلَيْسَ
مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ اخْتَلَعَتْ مِنْ زَوْجِهَا لَمْ تَزَلْ
فِي لَعْنَةِ اللَّهِ وَ مَلَائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ حَتَّى
إِذَا نَزَلَ بِهَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَالَ لَهَا أَبْشِرِي بِالنَّارِ فَإِذَا كَانَ
يَوْمُ الْقِيَامَةِ قِيلَ لَهَا ادْخُلِي النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ أَلَا وَ إِنَّ
اللَّهَ وَ رَسُولَهُ بَرِيئَانِ مِنَ الْمُخْتَلِعَاتِ بِغَيْرِ حَقٍّ أَلَا وَ إِنَّ
اللَّهَ وَ رَسُولَهُ بَرِيئَانِ مِمَّنْ أَضَرَّ بِامْرَأَتِهِ حَتَّى تَخْتَلِعَ
مِنْه »[10].
9: «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ
عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ
ع فِي حَدِيثٍ أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُضَارَّ بِالصَّبِيِّ أَوْ تُضَارَّ أُمُّهُ فِي
رَضَاعِهِ وَ لَيْسَ لَهَا أَنْ تَأْخُذَ فِي رَضَاعِهِ فَوْقَ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ
فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا قَبْلَ ذَلِكَ كَانَ حَسَناً وَ الْفِصَالُ
هُوَ الْفِطَام »[11].
10: « مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ
بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ وَ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ جَمِيعاً
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِيِّ عَنْ أَبِي
عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لا تُضَارَّ
والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ، فَقَالَ كَانَتِ الْمَرَاضِعُ
مِمَّا تَدْفَعُ إِحْدَاهُنَّ الرَّجُلَ إِذَا أَرَادَ الْجِمَاعَ تَقُولُ لَا أَدَعُكَ
إِنِّي أَخَافُ أَنْ أَحْبَلَ فَأَقْتُلَ وَلَدِي هَذَا الَّذِي أُرْضِعُهُ وَ كَانَ
الرَّجُلُ تَدْعُوهُ الْمَرْأَةُ فَيَقُولُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ أُجَامِعَكِ فَأَقْتُلَ
وَلَدِي فَيَدْفَعُهَا فَلَا يُجَامِعُهَا فَنَهَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْ ذَلِكَ
أَنْ يُضَارَّ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ وَ الْمَرْأَةُ الرَّجُلَ »[12].
گاهی مرد به زنش
پیشنهاد آمیزش و جماع می دهد، زن می گوید من از
این می ترسم که ممکن است آبستن بشوم و شما بچه ای که به
دنیا می آید بکشید و از بین ببرید،
گاهی ممکن است عکس باشد، یعنی زن پیشنهاد جماع به مرد
می کند و مرد بگوید می ترسم بچه دار بشوی و بعد از به
دنیا آمدن بچه او را از بین ببری و بکشی.
11: «عَلِيُّ بْنُ
إِبْرَاهِيمَ فِي تَفْسِيرِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ
الْكِنَانِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا يَنْبَغِي لِلرَّجُلِ أَنْ يَمْتَنِعَ
مِنْ جِمَاعِ الْمَرْأَةِ فَيُضَارَّ بِهَا إِذَا كَانَ لَهَا وَلَدٌ مُرْضَعٌ وَ يَقُولَ
لَهَا لَا أَقْرَبُكِ فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكِ الْحَبَلَ فَتُغِيلِي وَلَدِي وَ
كَذَلِكَ الْمَرْأَةُ لَا يَحِلُّ لَهَا أَنْ تَمْتَنِعَ عَلَى الرَّجُلِ فَتَقُولَ
إِنِّي أَخَافُ أَنْ أَحْبَلَ فَأُغِيلَ وَلَدِي وَ هَذِهِ الْمُضَارَّةُ فِي الْجِمَاعِ
عَلَى الرَّجُلِ وَ الْمَرْأَةِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ قَالَ لَا يُضَارَّ
الْمَرْأَةُ الَّتِي يُولَدُ لَهَا وَلَدٌ وَ قَدْ تُوُفِّيَ زَوْجُهَا وَ لَا يَحِلُّ
لِلْوَارِثِ أَنْ يُضَارَّ أُمَّ الْوَلَدِ فِي النَّفَقَةِ فَيُضَيِّقَ عَلَيْهَا»[13]
12:« قال علیّ ع فی خطبة له ع يصف فيها المتقين ، وَ لَا يَنْسَى مَا ذُكِّرَ وَ لَا يُنَابِزُ بِالْأَلْقَابِ وَ لَا يُضَارُّ
بِالْجَار»[14].
وأنّ قوله ع: «وَ لَا يُضَارُّ بِالْجَار»
و إن کان جملة خبریة إلّا أنها تتضمن نهیاً عن الإضرار بالجار بنحو
أبلغ ممّا لو قال: «لا تضارّ بالجار» بصورة جملة انشائیة کما لا
یخفی علی أهل العلم.
13:« مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ
مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَحْيَى الْكَاهِلِيِّ قَالَ: قِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ
ع إِنَّا نَدْخُلُ عَلَى أَخٍ لَنَا فِي بَيْتِ أَيْتَام وَ مَعَهُ خَادِمٌ لَهُمْ
فَنَقْعُدُ عَلَى بِسَاطِهِمْ وَ نَشْرَبُ مِنْ مَائِهِمْ وَ يَخْدُمُنَا خَادِمُهُمْ
وَ رُبَّمَا طَعِمْنَا فِيهِ الطَّعَامَ مِنْ عِنْدِ صَاحِبِنَا وَ فِيهِ مِنْ طَعَامِهِمْ
فَمَا تَرَى فِي ذَلِكَ فَقَالَ إِنْ كَانَ فِي دُخُولِكُمْ عَلَيْهِمْ مَنْفَعَةٌ
لَهُمْ فَلَا بَأْسَ وَ إِنْ كَانَ فِيهِ ضَرَرٌ فَلَا وَ قَالَ ع بَلِ الْإِنْسانُ
عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ - فَأَنْتُمْ لَا يَخْفَى عَلَيْكُمْ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ
عَزَّ وَ جَلَّ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ »[15].
در این روایت از حضرت
سوال می کند که مردی فوت کرده و از او بچه های
صغیری بجا مانده، ما ناچاریم که خانه آنها برویم و از
غذای شان تناول نماییم و حال آنکه بچه ها صغیرند؟ حضرت در
جواب می فرماید:إِنْ كَانَ فِي دُخُولِكُمْ عَلَيْهِمْ مَنْفَعَةٌ لَهُمْ فَلَا
بَأْسَ وَ إِنْ كَانَ فِيهِ ضَرَرٌ فَلَا».
14: « مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِيِّ
بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْمَاضِي ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ يُشْهِدُنِي هَؤُلَاءِ
عَلَى إِخْوَانِي قَالَ نَعَمْ أَقِمِ الشَّهَادَةَ لَهُمْ وَ إِنْ خِفْتَ عَلَى أَخِيكَ
ضَرَرا»[16].







[1]بقره/سوره2، آیه233.



[2]نساء/سوره4، آیه12.



[3]وسائل الشیعه، شیخ حر
عاملی ج19، ص268، من أبواب عدم جواز الجور فی الوصیة، ب8، ح4، ط
آل البیت.



[4]وسائل الشیعه، شیخ حر
عاملی ج22، ص171، من أبواب أقسام الطلاق، ب34، ح1، ط آل البیت.



[5]وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج22، ص172، من أبواب أقسام الطلاق، ب34، ح2، ط آل البیت.



[6]وسائل الشیعه، شیخ حر
عاملی ج22، ص172، من أبواب أقسام الطلاق، ب34، ح3، ط آل البیت.



[7]وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج21، ص455، من أبواب أحکام الأولاد، ب70، ح7، ط آل البیت.



[8]وسائل الشیعه، شیخ حر
عاملی ج25، ص431، من أبواب کتاب إحیاء الموات، ب15، ح1، ط آل البیت.



[9]وسائل الشیعه، شیخ حر
عاملی ج15، ص68، من أبواب جهاد العدو، ب20، ح5، ط آل البیت.



[10]وسائل الشیعه، شیخ حر
عاملی ج22، ص282، من أبواب الخلع و المباراة، ب2، ح1، ط آل البیت.



[11] وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج21، ص 454، من أبواب أحکام الأولاد، ب70، ح3، ط آل البیت.



[12] وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج21، ص 457، من أبواب أحکام الأولاد، ب72، ح1، ط آل البیت.



[13] وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج21، ص 458، من أبواب أحکام الأولاد، ب72، ح2، ط آل البیت.



[14] نهج البلاغة، دکتر صبحی
صالح، ص306 خطبه 193.



[15] وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج17، ص 248، من أبواب ما یکتسب به، ب71، ح1، ط آل البیت.



[16] وسائل الشیعه، شیخ
حر عاملی ج27، ص 340، من أبواب الشهادات، ب19، ح2، ط آل البیت.