مشخصات کتاب

سرشناسه : اکبری محمدرضا، ۱۳۳۸ -

عنوان و نام پدیدآور : عبرت های ماندگار / محمدرضا اکبری.

مشخصات نشر : قم: مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۱۳۵ ص.

شابک : ۹۰۰۰ ریال ۹۷۸-۹۶۴-۹۷۳-۰۸۸-۰

وضعیت فهرست نویسی : برون سپاری

یادداشت : چاپ دوم.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

موضوع : داستان های اخلاقی -- قرن ۱۴ -- مجموعه ها.

شناسه افزوده : مسجد جمکران (قم)

رده بندی کنگره : BP۲۴۹/۵/الف۷ع۲ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۶۸

شماره کتابشناسی ملی : ۱۲۸۳۷۷۵

اشاره

عبرت های ماندگار

محمدرضا اکبری

سرشناسه : اکبری محمدرضا، ۱۳۳۸ -

عنوان و نام پدیدآور : عبرت های ماندگار / محمدرضا اکبری.

مشخصات نشر : قم: مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۱۳۵ ص.

شابک : ۹۰۰۰ ریال ۹۷۸-۹۶۴-۹۷۳-۰۸۸-۰

وضعیت فهرست نویسی : برون سپاری

یادداشت : چاپ دوم.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

موضوع : داستان های اخلاقی -- قرن ۱۴ -- مجموعه ها.

شناسه افزوده : مسجد جمکران (قم)

رده بندی کنگره : BP۲۴۹/۵/الف۷ع۲ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۶۸

شماره کتابشناسی ملی : ۱۲۸۳۷۷۵

« دعای مطالعه »

اَللَّهُمَّ اَخْرِجْنِی مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ وَاَکْرِمْنِی بِنُورِ الْفَهْمِ. اَللَّهُمَّ افْتَحْ عَلَیْنا اَبْوابَ رَحْمَتِکَ وَانْشُرْ عَلَیْنا خَزائِنَ عُلُومِکَ بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ مفاتیح الجنان

خداوندا! مرا از تاریکی های وهم و خیال درآور و به روشنی فهم گرامی دار. خداوندا درهای رحمتت را بر ما بگشا و گنجینه های علومت را بر ما بازگردان. به رحمت خودت ای مهربان ترین مهربانان.

فهرست

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

مقدمه مؤلف

زندگی تجربه نیست که انسان بخواهد همه راه ها را در مدت کوتاه عمر خود طی کند تا بد و خوب آنها برای او آشکار گردند. ضمن این که هر انسانی عضوی از قافله بشریت است که باید از گذشته خود عبرت گیرد.

عبرت گیری از احوال دیگران می تواند صرفه جویی در وقت و امکانات دیگر زندگی را به همراه داشته باشد و چراغی گردد تا دیگران از مواضع خطر پرهیز نمایند.

عبرت های تاریخ چراغ خطرهایی هستند که توجه به آنها می تواند از تکرار حوادث ناگوار جلوگیری کند. بنابر این مطالعه عبرت ها در ابعاد مختلف اعتقادی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی و اجتماعی از ضروریات جدی زندگی بشری است. بر همین اساس قصّه های عبرت انگیز تاریخ را به گونه ای جامع، مستند، روشن و روان به همه افراد جامعه و به ویژه جوانان عرضه می داریم تا خاطره های تلخ تکرار نگردد.

امیرالمؤمنین علیه السلام

اِذا اَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً وَعَظَهُ بِالْعِبَرِ

هرگاه خداوند بنده ای را دوست بدارد او را با عبرت ها موعظه می کند.⁽¹⁾

1 کودک طمعکار

روزی شخصی به نام «شبلی» به مسجدی رفت تا دو رکعت نماز گزارد و قدری استراحت کند. کودکانی در مسجد مشغول تحصیل بودند و اتفاقاً وقت غذا خوردن آنها فرا رسیده بود.

دو کودک نزدیک شبلی نشسته بودند، یکی از آنها ثروتمندزاده و دیگری فرزند مرد فقیری بود. دو زنبیل گذارده بودند و از آن غذا می خوردند. در زنبیل ثروتمندزاده نان و حلوا بود و در زنبیل فرزند فقیر تنها نان وجود داشت. وقتی فرزند مرد ثروتمند شروع به خوردن نان و حلوا کرد، فقیرزاده از او درخواست حلوا کرد. امّا او گفت: اگر به تو حلوا دهم سگ من خواهی شد؟

کودک فقیر در جواب گفت: می شوم.

ثروتمندزاده به او گفت: عوعوی سگ کن تا به تو حلوا دهم.

آن بیچاره صدای سگ می داد و حلوا می گرفت.

شبلی به آنها نگاه می کرد و می گریست.

مریدان او گفتند: چرا گریه می کنی؟

در جواب گفت: نگاه کنید طمعکاری و بی قناعتی با انسان چه می کند؟ چه می شد اگر آن فقیرزاده به نان تنهای خود قناعت می کرد و به حلوای آن کودک طمع نمی ورزید تا او را سگ خود نگرداند.⁽¹⁾

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: نتیجه طمع، ذلّت دنیا و بدبختی آخرت است.⁽²⁾

2 خطر همراهی با گناهکاران

عدّه ای از کسانی که به موسی علیه السلام ایمان آورده بودند گفتند در حال حاضر وارد ارتش فرعون می شویم و از منافع دنیوی او بهره مند می گردیم و وقتی آثار مبارزه او با موسی آشکار گردید به سوی موسی برمی گردیم.

آنها در لشکر فرعون بودند تا اینکه مبارزه موسی و فرعون شروع شد و فرعون، موسی علیه السلام و یارانش را دنبال کرد. وقتی کار به این مرحله رسید آنها که برای مدتی می خواستند در لشکر فرعون

باشند سوار بر مرکب خود شدند تا به موسی علیه السلام و یاران او ملحق شوند امّا موفق نشدند. از این رو وقتی لشکر فرعون وارد دریا شد آنها نیز وارد دریا شدند و همراه فرعون و لشکرش غرق شدند و با این عمل خود سعادت خویش را از دست دادند.⁽¹⁾

3 تأثیر دوستی

«عَقَبه» و «اُبَیّ» دو دوست صمیمی بودند که به اسلام ایمان نیاورده بودند. عقبه مردی بخشنده بود که هرگاه از سفر باز می گشت سفره ای می گسترد و بزرگان قوم خود را به طعام دعوت می کرد و با پیامبرصلی الله علیه وآله نیز مجالست داشت. یک روز که از سفر باز گشت غذایی آماده کرد و مردم را به صرف غذا دعوت کرد و از پیامبرصلی الله علیه وآله نیز دعوت نمود در مهمانی او شرکت کند. وقتی غذا را در سفره قرار دادند رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود: من از غذای تو نخواهم خورد مگر اینکه به یگانگی خدا و رسالت من گواهی دهی.

عقبه گفت: اشهد ان لا اله الا اللَّه و اشهد ان محمداً رسول اللَّه

خبر شهادتین عقبه به دوستش اُبَی رسید. اُبَی نزد او آمد و به گفتن شهادتین او اعتراض کرد و گفت: تو منحرف شده ای و از کیش و آئین خود برگشتی.

عقبه گفت: به خدا سوگند من منحرف نشده ام ولی مردی بر من

وارد شد و از غذای من نخورد مگر این که برای او شهادتین گویم. من هم حیا کردم که او غذا نخورده از منزلم خارج شود از این رو شهادتین گفتم و غذا خورد.

اُبَی گفت: هرگز از تو راضی نخواهم شد مگر این که در برابر او بایستی و توهین کنی و ... .

عقبه به حرف دوستش عمل کرد و مرتد شد. پس از آن با مشرکان در جنگ بدر شرکت کرد و به شکل بدی کشته شد و ابی نیز در جنگ احد بدست پیامبرصلی الله علیه وآله کشته شد.⁽¹⁾

ماجرای عقبه شأن نزول آیات 27 تا 29 سوره فرقان است که او در قیامت دست خود را از روی حسرت به دندان می گیرد و می گوید: ای کاش در دنیا با پیامبر راه دوستی و طاعت پیش می گرفتم، وای بر من، ای کاش فلانی (ابی) را به دوستی نمی گرفتم که پیروی او مرا از قرآن و پیامبر دور و منحرف کرد.

4 توطئه سفارت انگلیس

زمان پادشاهان قاجار بود. حکومت عثمانی بزرگترین حکومت اسلامی در جهان به شمار می آمد و پایتخت این حکومت استامبول ترکیه بود.

در کنار سفارت حکومت عثمانی در تهران مسجد کوچکی وجود

داشت. امام جماعت یا یکی از نماز گزاران آن مسجد می گفت: روضه خوانی را دیدم که هر روز صبح به مسجد می آید و روضه حضرت زهراعلیها السلام را می خواند و به خلیفه دوم ناسزا می گوید.

روزی به او گفتم چرا تو هر روز همین روضه را می خوانی و همان ناسزا گویی را تکرار می کنی؟ مگر روضه دیگر نمی دانی؟

او در پاسخ گفت: روضه دیگر می دانم ولی یک نفر بانی دارم روزی پنج ریال (به پول آن زمان) به من می دهد و می گوید: همین روضه را با این کیفیت بخوان و خصوصیات بانی و محل او را گفت: من پی گیری کردم دیدم بانی روضه یک نفر کاسب مغازه دار است. جریان را به او گفتم. وی گفت: شخصی روزی دو تومان به من می دهد تا در آن مسجد چنین روضه ای خوانده شود. من هم پنج ریال آن را به روضه خوان می دهم و پانزده ریال آن را خود برمی دارم. باز هم جریان را پی گیری کردم، سرانجام معلوم شد که از طرف سفارت انگلیس روزی 25 تومان برای این روضه خوانی مخصوص (برای ایجاد اختلاف بین شیعه و سنی و به دنبال آن ایران و حکومت عثمانی) داده می شود که پس از طی مراحل و بهره گیری واسطه ها پنج ریال آن برای روضه خوان بیچاره می ماند.

باید متوجه باشیم که ناخودآگاه آب به آسیاب دشمن نریزیم.⁽¹⁾

5 توطئه گر نگون وقت

مردی در اصفهان با عصا به همسرش زد و اتفاقاً در اثر این ضربه از دنیا رفت. مرد که قصد کشتن همسرش را نداشت و از طرفی از بستگان او هراسناک بود با شخصی مشورت کرد تا او را کمک فکری دهد تا از این گرفتاری نجات یابد.

آن مرد به او پیشنهاد کرد جوان زیبایی را به منزل برده و در کنار آن زن به قتل برسان. وقتی بستگان همسرت تو را مورد سؤال قرار دادند بگو این جوان با زوجه من مباشرت داشته است و هر دو را کشتم. مرد ساده لوح قبول کرد و جوانی را به منزل آورد و به قتل رساند.

وقتی اقوام زن از حادثه قتل همسرش سؤال کردند آنچه را که از آن مرد در مشورت فرا گرفته بود بیان کرد و بستگان زن قانع شدند و بلکه او را تحسین کردند.

مرد حیله گری که در مشورت طرح قتل آن جوان را داده بود خود جوان زیبارویی داشت که شب به منزل نیامد. به نزد آن مرد رفت و پرسید آنچه گفتم عمل کردی؟

پاسخ داد: آری.

گفت: ببینم جوانی را که به قتل رسانده ای چه کسی بوده است؟ همین که نظر کرد دید پسرش را به توصیه او به قتل رسانده است. از

این حادثه پریشان شد و خاک بر سر می ریخت. امّا کار از کار گذشته بود و فهمید چاهی که کَند خود در آن افتاد!⁽¹⁾

چاه نکَن بهر کسی

اول خودت دوم کسی

دو عبرت بزرگ در این حادثه نهفته است که هر دو قابل توجه است: مشورت با افراد ناصالح و بدخواهی برای دیگران.

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:

بدترین انسان ها کسی است که مصیبت ها و هلاکت ها را برای مردم می خواهد.⁽²⁾

6 آتش زدن گربه

مرحوم آیة اللَّه بهاءالدینی گوید: اوایل حکومت رضاخان بود. شبی وارد قم شد و در کوچه و خیابان رفت و آمد می کرد و برای ترساندن مردم شهر دو جوان را دستگیر کرد و بدون آنکه ظاهراً کاری کرده باشند و محاکمه ای در کار باشد آن دو را در برابر چشم مردم به قتل رسانید.

بنده از کار زشت و کشتار ناجوانمردانه این مرد وحشی بسیار ناراحت شدم امّا از اینکه چرا این دو نفر انتخاب شدند در حیرت بودم. نزد خود گفتم باید حسابی در کار باشد. تحقیق کرده و از افرادی سؤال هایی کردم. گفتند: روز قبل از این حادثه یکی از این دو

نفر گربه ای را گرفته و برای تفریح و خوش گذرانی خود و خنداندن دیگران، نفت بر سر حیوان ریخته و زنده زنده او را به آتش کشیدند و این گونه فردای آن روز به دست ظالمی دیگر به سزای عمل خود رسیدند!⁽¹⁾

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: هیچ جنبنده ای به ناحق کشته نمی شود مگر اینکه در قیامت کشنده خود را به دشمنی می گیرد.⁽²⁾

7 خاکستر شدن باغ

بخش زیادی از داستانی که نقل می شود در سوره قلم است.

در بنی اسرائیل مرد نیکوکاری زندگی می کرد و دارای باغی بود که در آن انواع درختان و محصولات دیگر وجود داشت. صاحب باغ به فقرا توجهی کامل داشت، از این رو به هنگام برداشت محصول، مستمندان را دعوت می کرد و از هر نوع محصولی که داشت سهم آنها را می پرداخت و فقرا هم او را دعا می کردند و این سبب برکت بیشتر اموال او می گردید. سال ها بر این منوال گذشت تا اینکه مرد نیکوکار درگذشت و بوستان او به سه فرزندش به ارث رسید.

پسران راهی غیر از راه پدر را در پیش گرفتند و با خود گفتند: پدر ما مردی کم خرج بود و می توانست به فقرا کمک کند امّا خرج ما

بسیار است و از چنین کمکی معذوریم. وقتی زمان برداشت محصول فرا رسید برای آنکه فقرا به سراغ آنها نیایند صبح تاریکی را انتخاب کردند تا به دور از چشم آنها غلات را جمع آوری کنند. صبح زود برخاستند و به اتفاق یکدیگر به باغ رفتند و مشاهده کردند آتش، باغ و غلاّت را سوزانده است. ناگاه متوجه شدند که نیّت بد آنها در پرداختن حق مستمندان سبب عذاب آنها گردیده است. برادر میان سال گفت: ای برادران! چرا در حق بینوایان نیت بدی داشتید؟ چرا تسبیح خدا نگفتید؟

گفتند پروردگار ما از هر عیبی منزه است و ما از ستمکارانیم. و بعضی یکدیگر را ملامت می کردند و می گفتند: وای بر ما، ما طغیان کردیم امّا باشد که خداوند توبه ما را بپذیرد و بهتر از آنچه داشتیم رابه ما عطا فرماید، ما به رحمت او امیدواریم.

از آنجائی که توبه کردند و نیت آنها این بود که اگر برخوردار گردند به فقرا کمک کنند خداوند بوستانی بهتر از آنچه داشتند را به آنها عطا فرمود که انگور آن شهرت یافت.⁽¹⁾

8 نتیجه توهین به علمای ربّانی

روزی شیخ انصاری با جمعی از همراهان خود عازم کربلا شد. به هنگام برگشت از راه «تویرج» به کشتی نشستند و آخرِ کشتی را اجاره

کردند تا راحت مسافرت کنند.

وقتی شیخ انصاری می خواست سوار کشتی شود پای خود را بر بالای فرش یکی از شیوخ عرب گذارد. او هم از حسد و تعصبی که با شیخ داشت وی را مورد بدگویی قرار داد و گفت: عجم ها به ویژه اهل شوشتر ادب و معرفت ندارند.

شیخ انصاری سکوت کرد و جوابی نداد.

سیّد علی شوشتری که از بزرگان علماء و همراهان شیخ بود عرض کرد: یک کلمه جواب او را بده! امّا شیخ یک کلمه هم جواب او را نداد.

عصر همان روز آن شیخ عرب به بیماری قولنج مبتلا شد و صبح جنازه او را از میان کشتی بیرون آوردند و دفن کردند!⁽¹⁾

9 نشست و برخاست با بدان

سرنوشت پسر نوح یکی از عبرت های تاریخ است. او فرزند یک پیامبر اولوالعزم بود؛ امّا در زمانی زندگی می کرد که جامعه بسیار فاسد بود و شرک و گناه همه جا را فرا گرفته بود و او نیز با همین جامعه بزرگ می شد. در اثر حضور در آن جامعه ننگین و رفت و آمد با بدان به بدی ها گرایش پیدا کرد به طوری که اعمال او هرگز در شأن خانواده یک پیامبر نبود.

پسر نوح با بدان بنشست

خاندان نبوّتش گم شد

کار این پسر به جایی رسید که در ردیف دشمنان دین خدا قرار گرفت. وقتی وعده عذاب فرا رسید و حضرت نوح و یارانش در کشتی قرار گرفتند نوح علیه السلام از فرزندش دعوت کرد تا توبه کند و در کشتی بنشیند و اهل نجات گردد. امّا او که در جهل و غرور غوطه ور بود نپذیرفت و گفت: به کوه پناه می برم تا این که آب از زمین و آسمان جوشید و همه را هلاک کرد و او نیز به هلاکت رسید و پرونده اعمال زشتش مختومه گردید.

وقتی که فرزند پیامبری چون نوح علیه السلام که شیخ الانبیا است این گونه در معرض خطر است جای کمترین مسامحه و بی احتیاطی برای افراد معمولی جامعه باقی نمی ماند که تسامح و تساهل در دین همان و گرفتار سرنوشتی چون پسر نوح، همان.

امروزه موج گناه و تباهی به گونه ای است که انسان های احتیاط کار هم در معرض خطر قرار گرفته اند و بیم آن می رود که در این غروب غمناک ارزش ها و زمستان سرد دینداری هر لحظه ارزش های فکری و اخلاقی خود را از دست بدهند چه رسد به کسانی که با مسامحه و سهل انگاری بخواهند دینداری کنند که سرنوشت بدی در انتظار آنهاست.

10 اهداف دشمنان اسلام

وقتی مأمون با یکی از پادشاهان مسیحی که ظاهراً پادشاه قبرس

بود پیمان صلح منعقد کرد از آن پادشاه درخواست کرد تا کتاب های یونانی کتابخانه مخصوص قبرس را در اختیار او بگذارد.

قبرسی ها این کتاب ها را از دسترس دیگران دور داشته بودند. پادشاه در این باره با مشاورین و خواص دربار خود به مشورت پرداخت. همگی اظهار داشتند که از تحویل کتاب ها پرهیز شود. تنها یک روحانی سرشناس مسیحی به نام مِطْران نظر مثبت بر واگذاری کتاب ها به مأمون داشت و در توضیح نظر خود گفت: این کتاب ها و علومی که در آن نوشته شده است به محیط هیچ حکومت دینی وارد نشده است مگر این که آن را فاسد و خراب کرده و بین علماء و دانشمندان آن اختلاف انداخته است!⁽¹⁾

مسئولین کشورهای اسلامی باید نظارت جدی بر محتوای کتاب های وارداتی داشته باشند.

11 یک سرنوشت عبرت انگیز

مردی با خانواده خود مشغول خوردن غذا بودند. غذای آنها مرغ بریان شده ای بود که در سفره قرار داشت. در اثنای غذا خوردن، فقیری درِ خانه آمد و اظهار گرسنگی کرد. آن مرد بر فقیر فریاد زد و او را از در خانه دور کرد. دیری نگذشت که خود فقیر شد و امکانات زندگی از او گرفته شد و از شدت فقر و پریشانی از همسر

خود جدا گردید و همسرش با مرد دیگری ازدواج کرد.

روزی آن زن با شوهر خود غذا می خورد و اتفاقاً غذای آنها مرغ بود که ناگاه فقیری در خانه آنها آمد و اظهار گرسنگی کرد. مرد به همسرش گفت: مقداری نان و مرغ به فقیر بدهد.

وقتی زن به درب منزل رفت مشاهده کرد فقیری که درب خانه است همان شوهر اوّل اوست از دیدن این واقعه گریه کرد و برگشت. شوهرش از سبب گریه او سؤال کرد؟

زن گفت: این فقیر شوهر اوّل من بود و قصه خود که با او غذا می خورد و فقیری را از درب خانه دور کرد را برای او نقل کرد.

شوهرش گفت: به خدا سوگند آن فقیری را که رد کرد من بودم و بر سر من فریاد کشید!⁽¹⁾

12 پایان حکومت 2500 ساله شاهنشاهی

دکتر ابراهیم باستانی، درباره پناه بردن محمّد رضا، شاه ایران به پاناما می نویسد: پادشاهی که طی 38 سال سلطنت توانسته بود با هشت نه رئیس جمهور آمریکا و سه چهار رهبر شوروی ملاقات کند، به زحمت توانستند در پاناما جایی را برایش پیدا کنند. «عمر توریخوس» رئیس جمهور پاناما پس از دیدن آنها گفته بود: دو هزار و پانصد سال سلطنت شاهنشاهی و پنجاه سال سلطنت پهلوی، به

دوازده نفر آدم و مشتی بار و بندیل و دو سگ خلاصه شده است!⁽¹⁾

13 از کاخ تا قبر

وقتی محمدرضا شاه در سال 1358 شمسی به مصر رفت، انورسادات رئیس جمهور وقت مصر یک ویلای لوکسی را در ساحل مدیترانه نزدیک محل استراحت خود در اسکندریه طرح ریزی کرد تا این ویلا مخصوص شاه مخلوع ایران باشد. ساختن ویلا شروع گردید امّا وقتی معالجه شاه به خاطر سرطانی که داشت در بن بست قرار گرفت ساختن آن بنا متوقف گردید و به جای آن، ساخت یک مقبره لوکس در مسجد رفاعی قاهره برای وی شروع گردید!⁽²⁾

14 تا عاقبت چه باشد

«بُشربن منصور» از عابدان بود. روزی نمازش به درازا کشید، وقتی به پایان رسید مردی را مشاهده کرد که با خشنودی و رضایت خاطر به او می نگرد.

بُشر گفت: آنچه دیدی تو را خرسند نکند، چرا که ابلیس نیز مدّتی دراز با دیگر فرشتگان پرستش خدا می کرد امّا عاقبت او چنان شد که شد!⁽³⁾

15 علل شکست روم

شهر «حمص» در قلمرو دولت روم بود و از جمله شهرهای شام به حساب می آمد که در زمان خلیفه دوم به دست مسلمانان فتح گردید.

پس از پیروزی مسلمانان، سرداران رومی به خدمت هِرقِل پادشاه روم رسیدند و خبر فتح شهر حمص را به اطلاع وی رساندند.

هرقل از این خبر تلخ بسیار دلتنگ گردید و گفت: مرا از این اعراب آگاه سازید که اینها چه کسانی هستند؟ آنها از نظر انسانیت به شما نمی رسند و تعداد نیروهای آنها از شما کمتر است.

فرماندهان گفتند: همین گونه است که تو می فرمایی.

هرقل گفت: پس چرا از آنها می گریزید؟

پیر خردمندی گفت: اگر اجازه دهید علّتی را که به عقلم رسیده است بیان کنم.

هرقل گفت: بگو.

پیر خردمند در جواب گفت: علّت پیروزی اعراب بر ما رومیان این است که آنها مردم خوبی هستند و ما انسان های بدی می باشیم. آنها مصلح اند و ما مفسد، آنها نیکوکارند و ما بدکار، وقتی ما به آنها حمله می کنیم ثابت قدمند، امّا وقتی آنها به ما حمله می آورند استقامت نداریم.

هرقل گفت: من در حیرتم که چرا شما با این نیروهای زیاد و فزونی تجهیزات نظامی ثابت قدم نیستید!

پیر خردمند گفت: اعمال آنها بهتر از اعمال ماست، آنها روزها را روزه می گیرند و شب ها به نماز می ایستند و به عهد خود وفا دارند، امر به معروف و نهی از منکر از اعمال ویژه آنهاست، ما به بندگان خدا ظلم می کنیم و به عهد خود وفادار نیستیم، شراب می خوریم و در انجام گناه جسارت می ورزیم، به کارهایی دستور می دهیم که سبب خشم خداوند است و از آنچه رضای اوست دیگران را باز می داریم.

هرقل: راست می گویی، حق با توست، تا به حال کسی مانند تو حق را بیان نکرده بود.⁽¹⁾

16 جواهرات سلطان محمود

وقتی سلطان محمود دو سه روز آخر زندگی خود را می گذراند، گفت خزانه و اموال او را بیرون آورده و در ایوانی که در برابر مجلس او بود قرار دادند، و اسب ها و شترها و فیل های او را در میدانی روبروی قصر او جمع کردند و غلامان زرین کمر او در برابرش صف کشیدند.

ایوانی که زرها و جواهرات را در آن ریخته بودند مانند گلستانی که گل های رنگارنگ در آن شکفته باشد به نظر می آمد و سلطان به نظر حسرت در آنها می نگریست و اشک می ریخت.

در این سه روز، اموال، اسباب و دارایی او را در پیش رویش قرار دادند و با وجود آنکه می دانست که بیش از دو سه روز زنده نخواهد بود دیناری از آن اموال و گنج های خود را به هیچ مستحقی نداد.⁽¹⁾

17 تأثیر گناه

فضیل بن عیاض بر یکی از شاگردان خود وارد شد که در حال احتضار بود. بر بالین او نشست و شروع به خواندن سوره یاسین کرد.

شاگرد چشمانش را باز کرد و گفت: قرآن نخوان!

فضیل ساکت شد، سپس شهادتین را به او تلقین کرد.

شاگرد گفت: نمی گویم بلکه از آن بری هستم و جان به جان آفرین تسلیم کرد.

فضیل پس از مدتی او را در خواب دید که به جهنم می برند. پرسید چرا خداوند معرفت را از تو گرفت؟ تو که بهترین و عالم ترین شاگردان من بودی؟

در جواب گفت: به خاطر سه خصلتی که داشتم:

1- نمّام و سخن چین بودم.

2- حسود بودم و چشم دیدن خوشی و خوبی و برتری دیگران را نداشتم.

3- به خاطر مرضی که داشتم هرسال به دستور دکتر شراب می خوردم.⁽²⁾

18 نتیجه سرمایه داری سعد

«سعد» مردی از پیروان پیامبرصلی الله علیه وآله بود و او از اصحاب صفه (کسانی که به خاطر نداشتن منزل در یکی از غرفه های مسجد زندگی می کردند) به حساب می آمد. او تمام نمازهای شبانه روزی را با پیامبرصلی الله علیه وآله به جماعت برگزار می کرد. حضرت از تنگدستی سعد متأثر بود. روزی به او وعده داد چنانچه مالی به دستم رسد تو را بی نیاز می کنم. مدتی گذشت و چیزی به دست آن حضرت نرسید.

پیامبرصلی الله علیه وآله به خاطر وضع اقتصادی سعد و نداشتن امکان مالی که او را تأمین کند تأثر بیشتری پیدا کرد. در این هنگام جبرئیل نازل شد و به پیامبرصلی الله علیه وآله گفت: خداوند می فرماید: ما از اندوه تو به خاطر تنگدستی سعد آگاهیم اگر می خواهی از این وضع بیرون آید این دو درهم را به او بده و بگو با آن تجارت کند.

حضرت دو درهم را گرفت، وقتی برای نماز ظهر از منزل خارج شد مشاهده کرد سعد بر در یکی از حجره های مقدس به انتظار ایستاده است. پیامبرصلی الله علیه وآله او را ملاقات کرد و فرمود: می توانی تجارت کنی؟

سعد عرض کرد: سوگند به خدا که هیچ گونه سرمایه ای ندارم.

حضرت دو درهم را به او داد و فرمود: با همین سرمایه خرید و فروش کن.

سعد پول را گرفت و برای انجام فریضه نماز به همراه حضرت به مسجد رفت. پس از انجام نماز عصر، پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود: در طلب روزی حرکت کن. سعد از مسجد بیرون رفت و به تجارت پرداخت. کسبش به قدری بالا گرفت که هر چه را به یک درهم خریداری می کرد به دو درهم می فروخت و همواره سود او با اصل سرمایه برابری می کرد. به تدریج اموال او رو به افزایش گذارد به گونه ای که مغازه ای را در کنار مسجد گرفت و اموال و اجناس خود را در آنجا بفروش می رساند.

رفته رفته کارهای تجاری او زیاد شد و به جایی رسید که وقتی بلال اذان می گفت و پیامبرصلی الله علیه وآله برای نماز بیرون می آمد سعد را مشاهده می کرد که هنوز خود را برای نماز آماده نکرده است در حالی که قبلاً پیش از اذان مهیای نماز بود.

حضرت می فرمود: ای سعد! دنیا تو را مشغول کرده و از نماز بازداشته است و سعد در جواب می گفت: چه کنم؟ بگذارم اموالم ضایع شود؟ به این شخص جنسی فروخته ام و می خواهم قیمت آن را دریافت کنم و از این شخص کالایی خریده ام و باید آن را تحویل گرفته و قیمت آن را بپردازم.

پیامبرصلی الله علیه وآله از مشاهده اشتغالات تجاری سعد و بازماندن او از عبادت و بندگی خداوند ناراحت شد به گونه ای که تأثر او از زمان

تنگدستی اش بیشتر شد. روزی جبرئیل علیه السلام نازل شد و عرض کرد. خداوند می فرماید: از افسردگی و اندوه تو باخبریم اینک کدام حال را برای سعد می پسندی؟ وضع قبلی را یا افزایش ثروت و اشتغال کنونی او به دنیا را؟

حضرت فرمود: تنگدستی گذشته اش را بهتر می خواهم؛ زیرا دنیای فعلی او آخرتش را به باد داده است. جبرئیل علیه السلام گفت: آری علاقه به دنیا و ثروت، انسان را از یاد آخرت غافل می کند اگر بازگشت به وضع گذشته اش را می خواهی دو درهمی را که به او داده ای پس بگیر.

پیامبرصلی الله علیه وآله از منزل خارج شد و نزد سعد رفت و گفت: دو درهمی را که به تو داده ام بر نمی گردانی؟

سعد عرض کرد: چنانچه دویست درهم خواسته باشی می دهم.

حضرت فرمود: همان دو درهمی را که گرفته ای بده!

سعد آن دو درهم را باز گرداند. زمانی نگذشت که دنیا به او پشت کرد و وی به حال اول بازگشت.⁽¹⁾

19 پرچم انگلیس

پس از صدور حکم اعدام شهید آیة اللَّه شیخ فضل اللَّه نوری عدّه ای در اطاق بزرگی جمع می شوند و راه حل هایی ارائه می دهند.

شیخ به آقا بزرگ خان گفت: چه چیزی به عقلت می رسد؟

او جواب می دهد: من دو چیز به عقلم می رسد یکی اینکه در خانه ای پنهان شوید و بعد مخفیانه به عتبات تشریف ببرید، آنجا در امن و امان خواهید بود و افراد زیادی هستند که با جان و دل شما را در خانه خود جای می دهند.

شیخ فضل اللَّه فرمود: اگر من پایم را از این خانه بیرون بگذارم اسلام بدنام خواهد شد. آن گاه پرسید دیگر چه؟

او گفت: دوم اینکه مانند خیلی ها تشریف ببرید به سفارت.

شیخ تبسمی کرد و به خیراللَّه فرمود: برو ببین زیر منبر چه هست؟

خیراللَّه رفت و از زیر منبر یک بقچه قلمکار آورد. فرمود بقچه را باز کن، باز کرد چشم همه خیره شد. دیدیم یک بیرق خارجی است. خدا شاهد است من که مستخدم خانه بودم اصلاً نفهمیدم این بیرق را چه کسی و از کجا آورد.

شیخ شهید فرمود: حالا دیدید. این پرچم را فرستاده اند که من بالای خانه ام بزنم و در امان باشم؟ امّا سزاوار است که بعد از هفتاد سال که محاسنم را برای اسلام سفید کرده ام حالا زیر بیرق کفر بروم. و بقچه را از همان راهی که آمده بود پس فرستاد.⁽¹⁾

20 فاجعه بزرگ قرن

در سال 1337 قمری فاجعه ای عظیم رخ داد و استعمار خارجی همراه با روشنفکران خود فروخته، مجتهد طراز اول تهران یعنی آیة اللَّه شیخ فضل اللَّه نوری را با بدترین وضع به چوبه دار آویختند. شیخ که در سن 68 سالگی به شهادت رسید خواهان مشروطه مشروعه بود و با مشروطه ای که با نظر غربزده ها و به دور از حقیقت اسلام باشد مخالفت شدید داشت. او به شهادت رسید امّا عبرت بزرگی گردید تا دیگر بار چنین جنایت هولناکی تکرار نگردد. اینک ماجرای شهادت آن فقیه شهید را نقل می کنیم:

روز سیزدهم رجب 1327 قمری، سالروز تولّد امیرالمؤمنین علیه السلام بود. عصر آن روز شیخ را از زندان نظیمه برای آخرین بار به دادگاه می بردند. بعدازظهر همان روز، جمعیّت مرد و زن در میدان توپخانه (میدان امام خمینی فعلی) موج می زد، ازدحام جمعیت به گونه ای بود که جایی برای کسی که می خواست در میدان وارد شود نبود و هر لحظه جمعیت بیشتر و فشرده تر می شد.

عدّه ای زار زار گریه می کردند و عدّه ای فقط اشکشان جاری بود، عدّه ای هم بهت زده چشم به راه آوردن شیخ بودند.

هوا بسیار گرم و غبارآلود بود تا این که انتظار به پایان رسید و آقا با طمأنینه و عصا زنان در جلوی درب نظمیه ظاهر شد. مکثی کرد و نگاهی

پرمعنا به جمعیت انداخت، آن گاه سر به آسمان بلند کرد و این آیه را تلاوت فرمود: «وَأُفَوِّضُ أَمْرِی إِلَی اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِیرٌ بِالْعِبادِ»⁽¹⁾

آن گاه به طرف چوبه دار حرکت کرد. او عصازنان و با وقار راه می رفت و مردم را تماشا می کرد. نزدیک چهار پایه دار که رسید با کمک دیگران بالای چهارپایه رفت و چند دقیقه صحبت کرد.

آقا بزرگ خان می گوید: چیزهایی که در آن ازدحام به گوشم رسید و به یادم ماند این جمله ها بود:

«خدایا! تو خود شاهد باش که من آنچه را که باید به این مردم بگویم، گفتم. خدایا! تو خودت شاهد باش که من برای این مردم به قرآن تو قسم خوردم ولی آنها گفتند قوطی سیگارش بود. خدایا! خودت شاهد باش که در این دم آخر باز هم به این مردم می گویم که مؤسسین این اساس بی دین ها هستند که مردم را فریب داده اند... .

این اساس (مشروطیت) مخالف اسلام است... محاکمه من و شما مردم بماند پیش پیغمبر اکرم محمّد بن عبداللَّه....»

قبل از آنکه ریسمان به گردن آن مرحوم بیندازند یکی از رجال وقت با عجله برای شیخ پیغامی آورد که شما این مشروطه را امضا کنید و خود را از کشتن رها سازید.

شیخ شهید فرمود: «من دیشب رسول خدا را در خواب دیدم که فرمود: فردا شب میهمان منی و من چنین امضایی نخواهم کرد.»

هنوز سخنان آقا تمام نشده بود که یوسف خان ارمنی به شکل خفت باری عمامه را از سر شیخ برداشت و به طرف جمعیت پرتاب کرد عجیب این بود که مردم فوراً عمامه را ریز ریز کردند و هر کدام تکّه ای از آن را برای تبرّک و تیمّن برداشتند.

امّا در قسمت های دیگر میدان محشری به پا شده بود. مردم می دیدند بزرگ ترین مجتهد و مرجع آنها با سر برهنه و بدون عبا زیر چوبه دار ایستاده و فاصله ای با مرگ ندارد. زن و مرد، پیر و جوان با صدای بلند گریه می کردند امّا آنچه بیش از همه شیخ را محزون و آزرده کرد و موجب تأثر هر انسانی است این بود که در این حالت میرزا مهدی پسر ارشد شیخ که در زمره مشروطه خواهان بود در این هنگام خنده کنان، کف زنان و هورا کشان خود را به پدر رسانید و مردم هم به تبعیت از او هورا می کشیدند و هلهله می کردند در حالی که اکثر مردم متأثر بودند و گریه می کردند.

در حالی که مأمورین آماده کشتن شیخ بودند، شیخ نگاهی به سرتاسر میدان کرده و آهسته گفت: «هذه کوفة الصغیرة»؛ این جا کوفه کوچک است.

این تشبیه برای مردم بی وفا و عهدشکن آن روز عجیب ترین

و عمیق ترین سخنی بود که از دهان آن مجتهد بزرگ و عالیقدر که به تصدیق دوست و دشمن نظیری برای او در آن عصر یافت نمی شد بیرون آمد، سپس با لبخندی غم آلود و سیمایی متأثر در حالی که کوچک ترین ترس و هراسی از او مشاهده نمی شد به دژخیمان که برای انجام وظیفه منتظر بودند گفت: کار خود را بکنید!

طناب دار را به گردن شیخ انداخته و با اشاره فرمانده موزیکچیان دسته ارکستر شروع به نواختن مارش نظامی کرد.

در حالی که پیکر شیخ فضل اللَّه آرام آرام بالا می رفت کف زدن و صدای هورای میرزا مهدی فرزند ارشدش او را بدرقه می کرد.

پیش از آنکه روح از جسم مبارک شیخ پرواز کند در پاسخ به تحرکات فرزندش میرزامهدی، از بالای دار نگاهی تند و نگران کننده و سرزنش آمیز به او انداخت که یک باره سر عقل آمد و در حالی که گردش طناب روی شیخ را به طرف قبله چرخانید و با مختصر حرکتی قبض روح شد آثار ندامت و پریشانی در صورتش پدیدار گشت.

در آن هنگام که شیخ با آرامی به بالای دار برده شد چنان تندبادی وزید که گرد و خاک غلیظی بلند شد، گویی این باد در آن مصیبت خاک بر سر مردم می کرد و چشم ها را از دیدن این فاجعه بر حذر می داشت، از این رو کسی نتوانست در آن هنگام عکس برداری کند.

مدیر نظام گوید: با فاصله کوتاهی جنازه از دار پایین آمد و او را در حیاط نظمیه روی نیمکتی گذاردند و جمعیت غرب زده و غافل که در آن زمان دارای موقعیتی بودند دور جنازه ریخته و با قنداق تفنگ و لگد آن قدر به جسد او زدند که خون آبه از سر و صورت و دماغ و دهان و گوش آن بزرگوار بر روی گونه ها و محاسنش جاری شد، هرکس هر چه در دست داشت به او می زد.

یک مرتبه یکی از سران مخالفین که مرد تنومند و چهارشانه ای بود وارد نظمیه شد و مردم و دیگر مخالفین به احترام او راه را باز کردند تا بالای نعش آمد؛ امّا این که او با نعش آقا چه کرد نمی توانم بنویسم؛ زیرا از روحانیت و عموم مسلمین و حتی نوع بشر خجالت می کشم.

مدیر نظام می گوید: در حالی که مغزم داغ و بدنم می لرزید از بالا مرا به اسم صدا زدند و گفتند مردم را بیرون کنید. گفتم نمی توانم. عدّه ای از مأمورین را فرستادند و با عجله مردم را بیرون کردند و دستور دادند جنازه را مرتب کنید. من با پارچه ای سر و صورت آقا را پاک و پرده ای روی او کشیدم.

خانواده شیخ شهید تلاش زیادی کردند تا بتوانند نعش آقا را تحویل بگیرند امّا یپرم خان که قصد سوزاندن آن را داشت حاضر به دادن جنازه نبود تا بالاخره یکی از افسران ارشد نزد یپرم خان رفته و در گوش او گفت: امروز مردم همه مست و خوابند ولی طولی

نخواهد کشید که بیدار خواهند شد. آن وقت این عمل شما که امروز رئیس نظمیه هستید یک کینه بزرگی از ارامنه در دل مسلمین که اکثریت این ملت هستند خواهد گذارد که قابل اصلاح نباشد، خود می دانید.

یپرم فکری کرد و گفت خیلی خوب تلفن کنید جنازه را تحویل آنها دهند به شرط آنکه شبانه دفن کنند و هیچ گونه عزاداری و سر و صدا نداشته باشند.⁽¹⁾

غرب زده ها امروز و دیروز ندارند. به قول قرآن کریم «تشابهت قلوبهم» (قلب های آنها مثل هم است.)

21 سخنان حکیمانه در برابر جسد اسکندر

وقتی اسکندر پادشاه مقتدر جهانگشای یونان از دنیا رفت او را در تابوتی از طلا گذاردند. حکمای یونان در مراسم او شرکت کردند و هر کدام در برابر تابوت طلایی او ایستادند و سخنان عبرت انگیزی به او اظهار داشتند.

اولی جلو آمد و خطاب به او گفت: این پادشاه قبلاً طلا را پنهان می کرد امّا حالا طلا او را پنهان کرده است.

دومی جلو آمد و گفت: تمامی کره زمین را گشت و به تصرف خود درآورد امّا از همه جهان تنها چند وجب قبر نصیبش گردید.

سومی پیش آمد و گفت: ببین چگونه رؤیای شیرین زندگی به سر آمد و سایه آسایش زایل گردید؟!

نفر چهارم جلو آمد و گفت: قادر نیستی که حتی یک دست خود را حرکت دهی و حال آنکه دنیا را با یک دست تکان می دادی!

پنجمی جلو آمد و گفت: قادر به گریز از قبر تنگ و تاریک خود نیستی و حال آنکه دنیای وسیع و روشن را برای خود تنگ و کوچک می شمردی!

نفر ششم پیش آمد و گفت: این میّت گروه کثیری را کشت تا خود زنده بماند امّا بالاخره خودش هم زنده نماند!

نفر هفتم پیش آمد و گفت: چه زشت بود تکبر دیروز و تواضع امروز تو!

نفر هشتم؛ دختر پادشاه ایران بود که گفت: من گمان نمی کردم که پیروزمند بر پدرم، شکست بخورد.

نفر نهم که رئیس طبّاخان بود گفت: چیدنی ها را چیدم، متکاها را گذاشتم، سفره های طعام را گستردم امّا چه سود که از صاحب و صدرنشین مجلس خبری نیست!⁽¹⁾

22 از دست دادن فرصت

«اعشی» یکی از شاعران زبردست دوران جاهلیت بود و اشعار او نقل مجالس جشن قریش بود. در پایان عمر که پیری بر او غلبه کرده

بود شمه ای از آئین توحید و تعالیم عالی اسلام به گوشش رسید. او در نقطه ای دور از مکه زندگی می کرد. هنوز آوازه نبوّت پیامبرصلی الله علیه وآله در آن نقاط به طور کامل منتشر نشده بود، ولی آنچه که از تعالیم اسلام به طور اجمال شنیده بود طوفانی در کانون وجود او پدید آورد.

قصیده ای سراپا نغز در مدح رسول خداصلی الله علیه وآله سرود و ارمغانی بهتر از آن ندید که این اشعار را در محضر رسول اکرم صلی الله علیه وآله بخواند، با این که تعداد این اشعار از 24 بیت تجاوز نمی کند در عین حال از بهترین و فصیح ترین شعرهایی است که در آن ایّام درباره پیامبرصلی الله علیه وآله سروده شده است. هنوز اعشی، به محضر پیامبرصلی الله علیه وآله نرسیده بود که جاسوسان بت پرست با او تماس گرفتند و از قصد او آگاه شدند. آنان به خوبی می دانستند که اعشی یک مرد شهوت ران است و به زن و شراب علاقه زیادی دارد از این رو از نقطه ضعف او استفاده کرده گفتند: آئین محمد با روحیات و وضع اخلاقی تو سازگار نیست.

گفت: مگر چه می گوید؟

گفتند: او زنا را حرام می داند.

اعشی گفت: من نیازی به این کار ندارم و این حرمت نمی تواند مانع از ایمان آوردن من بشود.

گفتند: او شراب را حرام می داند.

اعشی از شنیدن حرمت شراب کمی ناراحت شد و گفت: من هنوز از

شراب سیر نشده ام. اکنون برمی گردم و مدت یک سال شراب می خورم تا از آن سیر شوم و سال دیگر می آیم و دست بیعت به پیامبر می دهم. او برگشت ولی اجل مهلت نداد و در همان سال مرد!⁽¹⁾

23 نتیجه عجله

وقتی نادرشاه در یکی از جنگ ها شکست خورده بود هنگام فرار به چادر پیرزنی از عشایر ایرانی رسید. پیرزن کاسه ای آش برای شام نادر آورد. آش داغ بود و دلاور ایرانی بدون توجه قاشق را در وسط ظرف فرو برد و به دهان گذارد و دهانش سوخت و چشمانش اشک آلود شد.

پیرزن خنده اش گرفت و سرزنش کنان گفت: تو هم اشتباه نادرشاه را مرتکب شدی؟

نادر شاه گفت: مگر نادر چه اشتباهی کرد؟

پیرزن: او هم به جای آنکه ذره ذره از چپ و راست به سپاه دشمن حمله کند یکباره خود را به قلب سپاه زد و شکست خورد تو هم به جای آنکه اندک اندک از کنار کاسه آش بخوری و بعد به میان آن وارد شوی یکباره به وسط رفتی و دهانت سوخت.⁽²⁾

24 عاقبت حسود

مرد توانگری در بغداد زندگی می کرد. همسایه ای داشت که بر او بسیار

حسد می ورزید. وقتی قلب او را حسادت فرا گرفت و نتوانست مرد توانگر را تحمل کند غلامی خرید و تربیت کرد. روزی به او گفت: من از تو خواهشی دارم در انجام آن چگونه خواهی بود؟

در پاسخ گفت: مگر غلام در مقابل امر مولا و آقای خود چگونه می باشد؟ به خدا قسم اگر بدانم رضای تو در این است که خود را در آتش بیندازم یا غرق کنم خواهم کرد. او را به سینه چسبانید و بوسید و گفت: امیدوارم شایستگی انجام خواسته مرا داشته باشی.

غلام پرسید: مقصود شما چیست؟

گفت: هنوز وقت آن نرسیده است. یک سال گذشت روزی او را خواست و گفت: من تو را برای این کار می خواستم که همسایه توانگرم کشته شود. غلام آمادگی خود را اعلام کرد و اجازه خواست مأموریت خود را انجام دهد. امّا مولای او گفت: این طور نمی خواهم، زیرا ترس آن دارم که این امر میسّر و عملی نگردد و به فرض که عملی شود در هر حال جرم این عمل بر من ثابت خواهد شد. پس تدبیری اندیشیده ام و آن این است که تو مرا به قتل برسانی و جسدم را بر پشت بام آنها بیندازی تا او را در برابر قتل من قصاص کنند.

غلام گفت: این کار چگونه ممکن است؟ تو از پدر به من مهربان تری آیا می توانم به چنین کاری دست زنم؟

او در پاسخ گفت: من تو را برای همین کار خریداری و تربیت

کرده ام اگر چنین نکنی با دستور من مخالفت کرده ای.

غلام هر چه التماس کرد که از این تصمیم منصرف شود نپذیرفت، بالاخره او را بر انجام این عمل مهیّا کرد و سه هزار درهم نیز به او داد.

شب موعود فرا رسید نزدیک سحر او را بیدار کرد و چاقویی به دستش داد و با یکدیگر به پشت بام همسایه آمدند در آنجا رو به قبله دراز کشید و گفت: کار را تمام کن که تاب تحمل این مرد توانگر را ندارم غلام هم با کارد به زندگی او پایان داد و به اتاق خواب خود برگشت.

وقتی صبح شد خانواده اش خبری از او نیافتند تا این که عصر جسد آغشته به خون او را در پشت بام همسایه پیدا کردند. بزرگان محل را حاضر کردند و همه وضع را مشاهده کردند خبر به والی بغداد رسید او همسایه توانگر را احضار کرد و هر چه توضیح خواست او انکار کرد تا این که او را زندانی کرد.

غلام که عمل قتل را انجام داده بود به اصفهان رفته بود و اتفاقاً یکی از بستگان مرد توانگر در اصفهان مسئول امور مالی قشون بود. غلام را دید و از حال مولایش سؤال کرد؟

غلام تمام جریان را گفت او هم چند نفر را بر گفتار غلام شاهد گرفت، آن گاه او را پیش والی بغداد (موسی هادی) فرستاد. در آنجا نیز ماجرا را شرح داد. هادی بی اندازه شگفت زده شد و امر کرد

زندانی را آزاد کردند و غلام را نیز مرخص کرد.⁽¹⁾

25 استاد زبردست

آیة اللَّه دستغیب می گوید: در همین حجره های مسجد مشیرالملک شیرازی که طلاّب سکونت داشتند، استادی زبردست که نام او را نمی برم درس اصول و ادبیات (کتاب قوانین و مطوّل) می گفت، و از قوّت حافظه ای که داشت به حافظه و معلومات مشهور شده بود. شب خوابید، صبح که بیدار شد حافظه اش را از دست داد حتی نماز صبح و سوره حمد را فراموش کرد. هفتاد سال نماز خواند امّا اینک به یاد ندارد. قرآن را باز کرد دید نمی تواند بخواند. خلاصه بطور کلی حافظه اش را از دست داد به طوری که الف را از ب تشخیص نمی داد و به همین حال بود تا مرد.⁽²⁾

یکی از اساتید کفایه که از روی عُجب علمی، به پیامبرصلی الله علیه وآله بی حرمتی کرد همین گونه شد.

26 غفلت از راه های نفوذ دشمن

غفلت از راه های نفوذ نظامی یا فرهنگی دشمن عواقب بسیار خطرناکی دارد که هرگز جبران پذیر نیست.

در ماه شوال سال سوم هجرت، جنگ احد پیش آمد. احد کوه مشهوری در یک فرسخی مدینه است. قریش پس از جنگ بدر