مشخصات کتاب

سرشناسه: بیستونی ، محمد، ۱۳۳۷ -

عنوان و نام پدیدآور: رنگ شناسی از دیدگاه قرآن و حدیث (روانشناسی رنگ ها و بررسی ۵ رنگ ذکر شده در قرآن) / گروه تحقیق فاطمه بال افکن، پروین خدری، سهیلا پوربابادی؛ با نظارت [صحیح: مولف] محمد بیستونی.

مشخصات نشر: قم: بیان جوان ، ۱۳۸۵.

مشخصات ظاهری: [۱۹۶] ص.؛ ۱۴ × ۱۰ س م.

شابک: ۱۵۰۰۰ ریال : 964-8399-56-5

وضعیت فهرست نویسی: فاپا

یادداشت: کتابنامه: ص. [۱۹۵ - ۱۹۶]؛ همچنین به صورت زیرنویس.

عنوان دیگر: روانشناسی رنگ ها و بررسی ۵ رنگ ذکر شده در قرآن.

موضوع: رنگ -- جنبه های قرآنی

موضوع: رنگ -- احادیث

شناسه افزوده: بال افکن، فاطمه

شناسه افزوده: پوربابادی، سهیلا

شناسه افزوده: خدری، پروین

رده بندی کنگره: BP۱۰۴ /ر۸۴ ب۹ ۱۳۸۵

رده بندی دیویی: ۲۹۷/۱۵۹

شماره کتابشناسی ملی: م ۸۵-۸۵۵

اشاره

مقدمه

اَلاِْهْداءِ

اِلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللّهِ وَ خاتَمِ النَّبِیّینَ وَ اِلی مَوْلانا وَ مَوْلَی الْمُوَحِّدینَ عَلِیٍّ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ وَ اِلی بِضْعَةِ الْمُصْطَفی وَ بَهْجَةِ قَلْبِهِ سَیِّدَةِ نِساءِ الْعالَمینَ وَ اِلی سَیِّدَیْ شَبابِ اَهْلِ الْجَنَّةِ، السِبْطَیْنِ، الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ اِلَی الاَْئِمَّةِ التِّسْعَةِ الْمَعْصُومینَ الْمُکَرَّمینَ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ لاسِیَّما بَقِیَّةَ اللّهِ فِی الاَْرَضینَ وَ وارِثِ عُلُومِ الاَْنْبِیاءِ وَ الْمُرْسَلینَ، الْمُعَدِّ لِقَطْعِ دابِرِ الظَّلَمَةِ وَ الْمُدَّخِرِ لاِِحْیاءِ الْفَرائِضِ وَ مَعالِمِ الدّینِ، الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صاحِبِ الْعَصْرِ وَ الزَّمانِ عَجَّلَ اللّهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریفَ فَیا مُعِزَّ الاَْوْلِیاءَ و َیا مُذِلَ الاَْعْداءِ اَیُّهَا السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ الاَْرْضِ وَ السَّماءِ قَدْ مَسَّنا وَ اَهْلَنَا الضُّرَّ فی غَیْبَتِکَ وَ فِراقِکَ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ مِنْ وِلائِکَ وَ مَحَبَّتِکَ فَاَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ مِنْ مَنِّکَ وَ فَضْلِکَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا بِنَظْرَةِ رَحْمَةٍ مِنْکَ اِنّا نَریکَ مِنَ الْمُحْسِنینَ

متن تأییدیه حضرت آیت اللّه خزعلی مفسّر و حافظ کل قرآن کریم

بسم اللّه الرحمن الرحیم

هر زمانی را زبانی است یعنی در بستر زمان خواسته هایی نو نو پدید می آید که مردم آن دوران خواهان آنند. با وسائل صنعتی و رسانه های بی سابقه خواسته ها مضاعف می شود و امروز با اختلاف تمدن ها و اثرگذاری هریک در دیگری آرمان های گوناگون و خواسته های متنوع ظهور می یابد بر متفکران دوران و افراد دلسوز خودساخته در برابر این هنجارها فرض است تا کمر خدمت را محکم ببندند و این خلأ را پر کنند همان گونه که علامه امینی با الغدیرش و علامه طباطبایی با المیزانش. در این میان نسل جوان را باید دست گرفت و بر سر سفره این پژوهشگران نشاند و رشد داد. جناب آقای دکتر محمد بیستونی رئیس هیئت مدیره مؤسسه قرآنی تفسیر جوان به فضل الهی این کار را به عهده گرفته و آثار ارزشمند مفسران را با زبانی ساده و بیانی

شیرین، پیراسته از تعقیدات در اختیار نسل جوان قرار داده علاوه بر این آنان را به نوشتن کتابی در موضوعی که منابع را در اختیارشان قرار داده دعوت می کند. از مؤسسه مذکور دیدار کوتاهی داشتیم، از کار و پشتکار و هدفمند بودن آثارشان اعجاب و تحسینم شعله ور شد، از خداوند منان افاضه بیشتر و توفیق افزونی برایشان خواستارم. به امید آنکه در مراحل غیر تفسیری هم از معارف اسلامی درهای وسیعی به رویشان گشاده شود.

آمین رب العالمین.

21 ربیع الثانی 1425

21 خرداد 1383

ابوالقاسم خزعلی

(صفحه 6)

تقدیم به

مکتب عشق بماناد و سیه حجره غم که در او بود اگر کسب کمالی کردیم

اجر معنوی این اثر را به رسم نیکوی اهل قلم تقدیم می داریم به استاد بزرگوارمان مرحوم حاج شیخ عبداللّه محمّدی نجات (ره) که سیره عملی اش همواره فرا روی شاگردانش بوده است.

مقدمه

حمد و سپاس خداوند مهربان را که هدایتگر بندگانی است که در عرصه صراط مستقیم نو قدمند و موجب امید و سرور و ابتهاج قلوب مؤمنین. خدایی که ما را از عدم به بهترین صورت وجود رساند. غرق در نعمت نمود و در تمام لحظات با محبتش زندگی را برایمان صیقل داد آن گونه که همه چیز را منور از نور او می بینیم و اگر کدورتی هم باشد و لایه ای حجاب همه از قصور ماست.

خداوند آن زمان که بر انسان منت نهاده و او را به ظهورش رساند و زمین را برایش مسکنی برای سکینه و آرامشش قرار داد در کنارش موجودات بی شماری را وجود بخشید که تنها هدفشان تعالی انسان است.

اما تنها خلق و خلقت آنها نبود بلکه تزریق رنگ و تنوع غیرقابل تصور آنها

صرف زدودن یکنواخت و کسالتی نیز بود که طی مسیر را برای انسان البته روان تر خواهد کرد.

آیا تاکنون به زندگی بدون رنگ اندیشیده اید؟ چه تصویری از طبیعت بی رنگ دارید؟ زندگی و طبیعت به هر صورت زیباست اما رنگ به جز زیبایی و جلاء روح بخش، طرب انگیز و جانفزا نیز هست. خداوند همه چیز را از خاک آفرید اما هستی را به رنگ های زیبا مزین نمود تا انسان ها شادی و آرامش یابند. رنگ قدرتی ویژه برای شفای روح و جسم ما انسان ها دارد. امروزه با کمک علم روانشناسی رنگ ها به بسیاری از خصوصیات فردی و تأثیر هر رنگ در روحیات و شخصیت انسان ها پی برده اند.

رنگ ها در هر جایی از دنیا و به تناسب فرهنگ و عرف هر جامعه معانی

متفاوت و حتی متضاد دارند برای مثال رنگ سفید در کشوری مثل ایران نشان شادی و پاکدامنی است و برای مراسم جشن و عروسی استفاده می شود در حالی که در بعضی از کشورها نشان روحانیت است و در مراسم عزاداری کاربرد دارد. متأسفانه به دلیل جذابیت روانشناسی رنگها، این شاخه از علم مورد سوء استفاده قرار گرفته است و در هر سایت و مجله و روزنامه از این مطالب زیاد دیده می شود ولی درست یا غلط بودنشان مشخص نیست. اینک دفتری که گشوده شده است اولین دستاورد یک طرح پژوهشی است با عنوان «رنگ شناسی یا روانشناسی رنگها در قرآن کریم».

روانشناسی رنگ ها در قرآن کریم

در قرآن کریم آیات تأمل برانگیزی درباره رنگ وجود دارد که نشانگر عمیق بودن مسائل مطرح شده در این کتاب ارزشمند است.

از جمله در ایرادات بنی اسرائیل که قوم بنی اسرائیل از موسی صلی الله علیه و آله می گرفتند می توان اشاره کرد خداوند به پیامبر بنی اسرائیل وحی صریح و قاطع می فرستد که باید گاوی را ذبح کنند بنی اسرائیل که زیر بار ذبح گاو نمی رفتند مداوم بهانه هایی را مطرح می کردند از جمله اینکه گاو باید پیر باشد یا جوان؟ از کار افتاده باشد یا کاری؟ چه رنگی باشد و … پیامبر هم از طریق وحی به آنان جواب می داد تا اینکه سرانجام وصف کاملی از آن به دست داد و به این بهانه های بنی اسرائیلی خاتمه داد.

آنچه با بحث حاضر ارتباط دارد آیه 69 سوره بقره است که «گفتند از پروردگارت بخواه برای ما روشن کند که آن رنگ چیست؟ گفت امر فرماید آن گاوی زرد است که رنگش «زرد روشن است و بینندگان را شاد می کند».

بحث ما پیرامون همین رنگ زرد روشن است که بینندگان را شاد می کند، همه ما به حس و عیان بعضی گاوها یا اشیاء زرد خوشرنگ را دیده ایم که دیدن آنها حال و حالت خوشی را در انسان ایجاد می کند. همچنانکه برخی رنگ سفید را نشانه صلح و صفا و تسلیم می شمارند و رنگ سیاه را نشانه عزا یا وقار می دانند. شعار عباسیان رنگ سیاه بود و رنگ سبز را نشانه معصومیت می انگاشتند (چنانکه شعار بنی هاشم یا سادات بود) یا سرخ که نشانه خون خواهی و انقلابی گری بود این مسأله را از دو جنبه می توان بررسی کرد یکی

سمبولیسم رنگها یا نماد پردازی دیگری روانشناسی رنگ ها.

از زمانی که قرآن رنگ زرد روشن را شاد کننده نامید تا زمانی که روانشناسی رنگ ها مورد بحث علمی قرار گرفت بیش از 12 یا 13 قرن گذشته است.

امروزه روانشناسان به ارزش روانی رنگهای گوناگون توجه کرده و در آنها تحقیق دارند مثلاً رنگ اتاق و اثاثیه آسایشگاه هایی روانی را زرد روشن انتخاب می کنند زیرا این رنگ را شاد کننده یافته اند که می تواند اثر آرامش دهنده و تسکین دهنده برای اعصاب و روان بیماران حساس و زود رنج داشته باشد، البته این تأثیر فقط بر بیماران روانی نیست بلکه بر همه انسان ها چنین تأثیری دارد. اگر چشم در دیدن زیبائی ها ما را بیشتر یاری کند خیلی زود خواهیم فهمید که براستی زیبایی درختان به رنگ سبز و زردشان محتاج است.

گل ها را چگونه می بینیم اگر به رنگی آراسته نشده باشند، آسمان آبی را بیش از همه غرق در رنگ می بینیم گو اینکه بدون آن هرگز به ذهن نمی آید حتی در گوناگونی رنگ هایش سر در گمیم آیا هنگام غروب خورشید رنگش زیباتر است یا هنگام طلوع. این تنوع رنگ و زیبایی تنها درباره آسمان نیست بلکه در همه هستی جاریست مثلاً چه کسی از دیدن سبزه (حتی مکرر) خسته می شود؟ چه کسی به رنگ کوه معترض می گردد؟ اگر به ما گفته شود رنگی را در طبیعت تغییر بده تا بهتر شود آیا می توان چنین کرد؟ خیر. هرگز چون خداوندی که ذاتش زیباست مصدر و خالق این همه می باشد.

مسلم است که این بینش و برداشت راجع به رنگ ها در فرهنگ زمانه وحی و نزول قرآن نمی گنجید و فقط وحی الهی توانسته است بیش از یک هزار سال بر پژوهش علمی رنگ ها سبقت گیرد.

پیشینه تحقیق

پروفسور لوشر از دانشمندانی است که حدود 20 سال و اندی در این مورد تحقیق کرده است و رنگ ها را از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار داده است. همچنین در قرآن کریم پیرامون رنگ مطالب جالب و بی نظیری آمده است که نشانگر عمیق بودن مسائل مطرح شده در این کتاب مقدس است.

هدف تحقیق

هدف از این کار پژوهشی شناخت رنگ ها و تأثیر آن از جنبه های مختلف با الهام از آیات قرآن کریم و احادیث و سخن اندیشمندانی است که در این راه زحمات بسیار متحمل شدند.

روش تحقیق

نگارش این مجموعه با الهام از شیوه تحقیق استاد ارجمند جناب آقای دکتر

بیستونی مؤلف کتب گرانقدر تفسیر بیان و جوان می باشد که همواره ما را از راهنمایی های ارزنده شان بی بهره ننموده اند در این شیوه سعی بر آن شده است تا ابتدا با رجوع به فهرستواره موضوعی قرآن کریم موضوع مورد علاقه خود را انتخاب نموده و سپس با رجوع به قرآن کریم و با استفاده از کتاب لغت شناسی آیات را ترجمه کرده و سپس با مراجعه به تفسیر بیان و جوان تفسیر آیات مورد بحث مطالعه و سپس با استفاده از منابع متعدد به توضیح و تبیین مسأله بپردازیم و در آخر از خداوند متعال امید داریم که ما را از لغزش ها مصون داشته و دل های ما را به نور ایمان منور فرماید و قلب آقا امام زمان (عجل اللّه تعالی فرجه الشریف) را از ما راضی و خشنود گرداند.

مِنَ اللّه التَّوْفیق وَ عَلَیْهِ التَّکَلان

اهواز زمستان 1384

فاطمه بال افکن، پروین خدری، سهیلا پوربابادی

نقش رنگ در زندگی انسان

دنیایی که ما نظاره گر آن هستیم از دو عنصر مهم تجسمی تشکیل شده است این دو عنصر عبارت است از «شکل» و «رنگ» که هر کدام لازم و ملزوم یکدیگرند.

هر موجودی که در این دنیا به چشم می خورد ابتدا از لحاظ شکل و اندازه احساس می گردد، سپس در حالی که دارای پوششی از رنگ است مورد توجه قرار می گیرد. در عین حال رنگ علامت مشخصه هر شی طبیعی است.

چنانچه یک گل سرخ به خاطر رنگش از دور جلب توجه می کند و نظر بیننده را به خود معطوف می دارد و یک میوه رنگی، با رنگش اعلام می کند که رسیده است یا نارس است.

علیرغم وسعت کاربرد رنگ و حضور و تأثیر آن در زندگی انسان، معمولاً

اکثر افراد نسبت به آن توجه کافی ندارند شاید به خاطر وجود آن در همه حالات و همه لحظات زندگی است که اهمیت خود را از دست می دهد و ما را نسبت به خود بی تفاوت و بی انفعال می سازد.

در هر حال انسان پدیده رنگ را مانند آفتاب قبول دارد و می داند که قسمت مهمی از زندگی روزانه انسان با آن مواجه است لیکن علیرغم بی تفاوتی ما در برابر رنگ ها، از درک و احساس زیبایی آن عاجز نیستیم. رنگ ها پدیده قابل تحسینی هستند، خصوصا زمانی که به طلوع و یا غروب آفتاب نظر بیندازیم و در مقابل تابلو رنگارنگی بایستیم شور و نشاط زندگی را بیشتر احساس می کنیم لیکن ضرورت آن به اندازه ای نیست که نتوانیم با کمبود آن از زندگی محروم باشیم، چنانکه افراد کور رنگ به خوبی می توانند به

زندگی خود ادامه دهند و نیازهای خود را برآورده سازند.

علاوه بر این، رنگ ها نقش مهمی در زندگی عاطفی و معنوی ما بازی می کنند، ما به درخشش روزهای آفتابی و شادابی رنگ ها تمایل بیشتری داریم و از هوای ابری و خاکستری خسته می شویم. رنگ های پر زرق و برق ما را آشفته می سازند و رنگ های ملایم و هماهنگ برایمان خوشایندند. ما پارچه های رنگین و اشیاء خوشرنگ مثل گلها، درختان سبز، آسمان لاجوردین و تپه های بنفش را می ستائیم.

رنگ ها مسرت خاطر ما را افزون می سازند و بر سلامتی انسان اثر می گذارند، اشیاء را به خاطر تفاوت رنگ هایشان از هم تمییز می دهیم و فاصله آنها را حس می نمائیم. به همان اندازه که رنگ ها برای انسان های متمدن جالب و

ضروری می باشد برای اقوام ابتدایی نیز لازم و ضروری بوده است زیرا توجه به این نعمت الهی در فطرت همه انسان ها به ودیعه گذاشته شده است.

ابتدایی ترین انسان ها کلبه های محقر خود را با انواع رنگ ها می آراستند و ابزار و آلات و ظروف مورد نیازشان را با رنگ های گوناگون و باشکوه آرایش می دادند. آنها مانند انسان امروزی زینت آلات مختلف به دست و گردن خود می آویختند و هر گاه به میدان جنگ می رفتند خود را با تجهیزات و لباس های جنگی الوان و درخشنده زینت می دادند تا حیرت و وحشت در دل دشمن ایجاد کنند.

انسان در تمام دوران ها با رنگ سر و کار داشته و به نحو شایسته ای از آن استفاده نموده است. مصری ها، یونانیان و ایرانیان رنگ را به طرق مختلف در

زینت لباس ها و تزئینات ساختمان ها به کار می بردند. به طور کلی رنگ ها در تمام دوران ها و زمان ها توجه انسان را جلب نموده و می نماید. انسان می کوشد تا اسرار و رموز آن را بشناسد و در زندگی خود به کار برد.

منبع الهامات انسان طبیعت است و قوانین و فرمول های خود را از رنگ طبیعت دریافت می کند. پیشرفت علم و تجربیات محققین نیز، طرق مختلفی برای احساس و فهم رنگ ها به وجود آورده است.

خصوصا در دو قرن اخیر فیزیکدانان، شیمیدان ها، فیزیولوژیست ها، روان شناسان و جامعه شناسان و اخیرا هنرشناسان مسائل مربوط به رنگ و نور و جریانات مربوط به بینایی را مورد مطالعه عمیق و علمی قرار داده اند.

گرچه هنوز بسیاری از رموز رنگ ها ناشناخته مانده است لیکن با کوشش

مشترک محققین و توجه هنرمندان، انتظار می رود که اسرار و رموز رنگ ها بیش از پیش شناخته شود و با ذکاوت و هوش خود، قواعد و قوانین تازه ای کشف کنند و راه های جدیدی برای شناسایی کامل تر این پدیده مهم بدست آورند. ⁽¹⁾

انسان ها غالبا سلایق خاصی در انتخاب رنگ ها داشته و هر کسی رنگ به خصوصی را بیشتر از سایر رنگ ها دوست دارد و باید گفت رنگ ها بسان پل هایی هستند که وجود فیزیکی و روحی انسان ها را با سایر جزئیات و پدیده های جهان هستی ارتباط می دهند، این ارتباط و تأثیر به حدی است که حتی انسان ها در کلمات و جملات خود نیز برای بیان احساسات درونیشان از رنگ ها استفاده

کرده و آن را بیان می دارند. انسان ها در رابطه با رنگ ها اشتراک عقیده ندارند یعنی هر فردی نسبت به رنگی تابعیت و دافعیت خاصی داشته و واکنش خاصی را از خود نشان می دهد.

منشأ اهمیت رنگ

زندگی بشر اولیه تحت تأثیر دو عامل قرار داشت که خارج از کنترل او بود این دو عامل عبارت بودند از روز و شب و تاریکی و روشنایی. شب محیطی را پدید می آورد که فعالیت بشر را متوقف می کرد و لذا بشر اولیه به غار خود پناه می برد و خود را در پوست حیوانات می پیچد و به خواب می رفت و یا از درختی بالا می رود و در انتظار فرارسیدن روز می ماند. روز موجب محیطی بود که در آن کار و عمل جریان پیدا می کرد و بشر اولیه دوباره دست به کار می شد تا توشه

مواد غذایی خود را پر کند یا به جستجوی شکار بپردازد.

شب به همراه خود، بی حرکتی، آرامش و کاهش عمومی سوخت و ساز و فعالیت جسمانی را می آورد و به انسان نیرو می داد. رنگ های مرتبط با این دو محیط، عبارتند از رنگ آبی متمایل به تیره. رنگ آبی متمایل به تیره، رنگ آرامش و عدم فعالیت است. در حالی که رنگ زرد روشن رنگ امید و فعالیت است. چون این رنگ ها نشانگر محیط های شب و روز هستند، از این رو عواملی بشمار می آیند که انسان را در کنترل خود دارند به جای اینکه عناصری باشند که در کنترل بشر قرار گیرند. به این جهت است که آنها را رنگ های غیر مستقل توصیف می کنند، یعنی رنگ هایی که مستقلاً در طبیعت تنظیم می شوند شب (رنگ آبی متمایل به تیره) بشر را ناگزیر می کند که از کار دست کشیده و

استراحت نماید ولی روز (رنگ زرد روشن) به فعالیت میدان عمل می دهد، بدون آنکه انجام فعالیت را الزامی سازد.

از نظر بشر اولیه، فعالیت آئینی بود که به دو صورت ظاهر می شد یا به شکار می رفت و حمله می کرد و یا اینکه شکار می شد و از خود در برابر حمله دفاع می نمود. عملیات مربوط به حمله یا پیروزی معمولاً با رنگ قرمز نشان داده می شود در حالی که رنگ سبز مظهر دفاع از خود بود.

چون اعمال بشر اولیه، اعم از حمله (رنگ قرمز) یا دفاع (رنگ سبز) حداقل در کنترل او بودند، لذا این عوامل و رنگ ها را مستقل یا «خود تنظیم کننده» توصیف کرده اند.

از سوی دیگر حمله یک عمل اکتسابی (کسب مال یا قدرت) بوده و فعل صادره

از آن «فعالیت» به شمار می آید، ولی دفاع فقط محدود به خود شخص می باشد و لذا یک عمل «غیرفعال» است.

چگونگی تشکیل رنگ

هر رنگی که در اشیاء و موجودات عادی مشاهده می شود چیزی جز بازتاب بقایای انرژی نورانی با ماده نیست، نهایت بر حسب جنس و نوع و ساختمان شیمیایی و خواص فیزیکی هوشی، اشعه نورانی پس از برخورد با آن تجزیه شده و قسمتی از آن جذب شده و بدین وسیله رنگ ها یا اشعه ای با طول موج های معین حذف شده و مازاد آن در بازتاب از اشیاء به صورت دسته ای دیگر از اشعه یا رنگ های مختلف به چشم می خورد. ⁽¹⁾

فیزیولوژی رنگ ها

آزمایش هایی که در آن افراد را وادار به تفکر درباره جنبه روانی رنگ قرمز سیر در زمان هایی با طول مدت متفاوت کرده اند، نشان داده است که این رنگ سیستم عصبی را تحریک می کند یعنی فشار خون را بالا می برد و تنفس و ضربان قلب را سریع تر می کند. لذا رنگ قرمز از لحاظ تأثیری که بر سیستم عصبی و خصوصا شاخه سمپاتیک سیستم عصبی خودکار دارد یک عامل محرک بشمار می آید. از سوی دیگر آزمایش هایی مشابه که در مورد رنگ آبی سیر صورت گرفته است، نتایج معکوسی را بدست داده است یعنی فشار خون پایین آمده و از سرعت تنفس و ضربان قلب کاسته شده است. رنگ آبی متمایل به تیره (سرمه ای) تأثیری آرام بخش دارد و اصولاً در شاخه پارا سمپاتیک

سیستم عصبی خودکار عمل می کند.⁽¹⁾

اثرات مختلف رنگ ها

هریک از رنگ ها از لحاظ روحی و عصبی و حتی زیستی و حیاتی آثار کیفی مخصوص به خود دارند بطوریکه امروزه با توجه به آثار مختلف رنگ ها در عالم طب و بهداشت و صنعت و حتی در زندگی روزمره رنگ ها کاربرد وسیعی پیدا کرده اند. در ابتدا لازم است به یک اصل کلی توجه شود و آن اینکه وقتی درباره اثرات گوناگون رنگ ها صحبت شود و مثلاً نور قرمز را محرک و نور آبی را آرامبخش و دارای اثر تسکینی معرفی می کنیم منظور این نیست که این اثرات

شدید بوده و مثلاً از نور آبی می توان به عنوان یک داروی مسکن مؤثر در تسکین دردها یا تخفیف آلام عصبی استفاده کرد بلکه منظور آثاری در حداقل مراتب شدت است.

خلقت رنگها

وجود انواع رنگ ها در عالم طبیعت امری بی اهمیت یا تصادفی نیست بلکه خود مبین دخالت عالی ترین درجات حکمت در امر آفرینش است هرچند که انسان به جهت خو گرفتن به آن حتی از وجودش غافل شده و به علت محدودیت دید، فهم، درک و اطلاعات از درک اهمیت آن عاجز و ناتوان است.

آفریدگار دانای عالم هستی جهان را رنگی خلق کرده است و انسان را نظاره گر اصلی این جهان رنگارنگ، رنگ در کنار شکل و جنسیت از

عوامل مهم تشخیص و شناخت انسان از محیط پیرامون خویش است.

وجود رنگ ها در طبیعت یکی از نشانه های وجود حکمت در آفرینش است زیرا علاوه بر آثار و خواصی که هریک از رنگ ها دارند جلوه و زیبایی خاصی به محیط زندگی انسان می دهند. زندگی در محیطی یک رنگ و خالی از تنوع رنگ ها برای انسان خسته کننده و یکنواخت است و روح را کسل و بی تفاوت می سازد.

با توجه به خاصیت های مختلف رنگ هایی که انسان در طول زندگی از آن استفاده می کند می تواند تعدیل روحی، روانی، شادابی و نشاط را برای انسان ایجاد می کند.

با گذشت زمان و استفاده انسان از رنگ های مختلفی که از ترکیب رنگ ها به وجود می آید و لذتی که بشر از تنوع رنگ ها می برد عظمت پروردگار را متوجه

می شود که در طبیعت تمامی این رنگ ها را به وجود آورده و ما در فصول مختلف و در بیابان های سرسبز و خرم این رنگ ها را مشاهده می کنیم.

تردیدی نیست که با حذف رنگ ها از خمره های طبیعت، زیبایی و جمال طبیعت نیز از بین می رود که با توجه به اصالت فطری حس زیبایی در انسان و نقش و اهمیت آن در زندگی او می توان به اهمیت وجود رنگ ها پی برد. از این رو وجود رنگ ها در عالم خلقت یکی از بزرگترین نشانه های حکمت خداست.

امام صادق علیه السلام خطاب به یکی از شاگردان خویش به نام مفضل اشاره به این حقیقت نموده و فرموده است اگر میوه هایی که می خوریم بر زمین می رویید و بر شاخ درختان نمی بود خللی بسیار در امور معاش به ما می رسید هرچند از میوه بهره مند می شویم منافع حاصل از چوب،هیزم،علف و غیره نیز برای بشر وجود دارد.

لذتی که آدمی از دیدن گیاهان سبز، درختان خرم، گل های رنگارنگ و شکوفه های گوناگون به انسان دست می دهد غیر قابل مقایسه با سایر لذت هاست.⁽¹⁾

رنگ از دیدگاه امام صادق علیه السلام

از دیدگاه امام جعفر صادق علیه السلام وجود گل های رنگارنگ و شکوفه های گوناگون که جلوه زیبایی خود را قبل از هرچیز مدیون رنگ آمیزی های بدیع طبیعت هستند از جمله اهم آیات الهی و نشانه های تدبیر خدا در آفرینش جهان معرفی می شود.

ایشان می فرمایند:

در رنگ آسمان که خداوند آن را به این رنگ آفریده که موافق ترین رنگهاست

تفکر نما برای آنکه دیده و نور چشم را تقویت می نماید حتی آنکه اطباء می گویند که اگر کسی را ضعفی در دیده پدید آمده باشد باید نظر به کبود مایل به سیاهی کند بعضی از طبیبان حاذق برای کسی که کندی در بینایی او ایجاد شده بود حکم کرده بودند که پیوسته نظر در ظرف کبودی که مملو از آب باشد کند پس تفکر کن که چگونه رنگ آسمان را کبود مایل به سیاهی گردانیده که مکرر نظر کردن به آسمان بر دیده ها ضرر نرساند. ⁽¹⁾

رنگ نعمت های الهی

رنگ نعمت های الهی

«وَ ما ذَرَاَلَکُمْ فِی الاَْرْضِ مُخْتَلِفا اَلْوانُهُ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیَةً لِقَوْمٍ یَذَّکَّرُونَ:

در زمین آنچه برای شما آفرید به انواع گوناگون درآورد در این کار هم آیت و نشانه الهیت بر مردم هشیار پدیدار است».⁽¹⁾

اسلام دین فطرت است و در آئین مقدس فطرت پاک انسانی نه تنها نفی نشده بلکه انحراف از آن نهی شده و مطرود است. تعالیم اسلام همه بر اساس فطرت و بر مبنای برآوردن نیازهای طبیعی و جسمی و روانی انسان به حفظ اعتدال و با سمت گیری به سوی هدف اصلی که همانا کمال انسانی است می باشد.

الف رنگ عسل

«وَ اَوْحی رَبُّکَ اِلَی النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذی مِنَ الْجِبالِ بُیُوتا وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمّا یَعْرِشُونَ. ثُمَّ کُلی مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُکی سُبُلَ رَبِّکِ ذُلُلاً یَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ اَلْوانُهُ فیهِ شِفاءٌ لِلنّاسِ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیَةً لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ:

پس از میوه های شیرین تغذیه کنید و راه پروردگارتان را به اطاعت بپویید آنگاه از درون آن شربت شیرین به رنگ های مختلف بیرون آید که شفای مردمان است. در این کار نیز آیت قدرت خدا برای متفکران پیداست».⁽¹⁾

منظور همان عسل که دارای رنگ های مختلف است بعضی سفید بعضی زرد

و بعضی قرمز سیر و بعضی مایل به سیاهی که برای بیشترین امراض شفاء است و این رنگ عسل به رنگ عشرات گیاهان بستگی دارد که زنبوران بر آن می نشینند. بر حسب آنکه زنبور برچه گلی و چه میوه ای نشسته و از آن بهره ای برای به وجود آوردن عسل برداشته رنگ عسل تفاوت می کند.⁽¹⁾

رنگ عسل ها با رنگ گل های مربوطه نسبت مستقیم دارد رنگ های گوناگون عسل نیز از عناصر قندی و نتیجه فعل و انفعالات مربوط به آنهاست.

از رابطه بین «کُلِّ الثَّمَرات» و «مُخْتَلِفٌ اَلْوانُه» دریافت می شود که رنگ های مختلف در نتیجه بهره برداری از گل ها و ثمرات مختلف آنهاست. قرآن با عبارت

«مُخْتَلِفٌ اَلْوانُه» این مطلب را متذکر می شود که طبع بشر همیشه باید غذاهای گوناگون در اختیارش باشد از جمله سرشت های واقعی او است که از قدیم الایام تاکنون نظر همگان را جلب کرده و از دیر زمان با ادویه جات و امروز با مواد صنعتی و شیمیایی غذاها را رنگارنگ می سازند.

ب رنگ جمادات و حیوانات

«اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَاَخْرَجْنا بِهِ ثَمَراتٍ مُخْتَلِفا اَلْوانُها:

آیا ندیدی که خدا باران را از آسمان فرود آورد و به آن میوه های گوناگون و رنگارنگ پدید آورد و در زمین از کوه ها طرق زیاد و اصناف و رنگ های مختلف سفید

و سرخ و سیاه خلق فرمود».⁽¹⁾

تفاوت الوان از یک سو زیبایی خاصی به کوه ها می بخشد و از سوی دیگر سبب برای پیدا کردن راه ها و گم شدن در جاده های پر پیچ و خم کوهستان است و در نهایت دلیل است بر قدرت خدا بر همه چیز و کوه ها با رنگ های مختلف و جاده های کوهستانی با الوان گوناگون نشانه ای از عظمت و قدرت و حکمت اوست که هر لحظه به شکلی درمی آید و هر زمان به لباس دیگر خود را می آراید. در اینجا جماد به رنگ های سفید، سرخ و سیاه چون الماس و عقیق و زغال سنگ و

بال و پر، شاخ و سم ها، مو و یال حیوانات همه و همه از رنگ های مختلف تشکیل

گردیده است.

در زمین شناسی و معدن یابی و مهم تر از همه شناسایی آفرینش در رنگ های قرمز و نارنجی و رنگ هایی که در این قلمرو هستند به کوه ارتباط دارند در بین دامنه وسیع آن در شناخت مناطق آتش فشانی مؤثر می باشد همه از رموز آیات الهی است.

«وَ مِنَ النّاسِ وَ الدَّوابِّ وَ الاَْنْعامِ:

و از اصناف مردم و اجناس جنبندگان و حیوانات نیز به رنگ های مختلف آفرید». ⁽¹⁾

همین گونه بندگان هم مختلفند و از میان اصناف بندگان تنها مردمان دانا مطیع و خداترسند و البته خداوند عزتمند و آموزگار است در این آیه تنوع رنگ های در انسان ها و جانوران دیگر مطرح شده می گوید از انسان ها و جنبندگان و چهارپایان نیز افرادی آفریده شده که رنگ های متفاوتی دارند. انسان ها با اینکه از یک پدر و مادرند و دارای نژادها و رنگ های کاملاً متفاوت اند بعضی سفید همچون برف و بعضی سیاه و در این جهان از نژادها و رنگ های کاملاً متفاوت سفید، سیاه، زرد، سرخ را می توان نام برد. ⁽¹⁾

ج شگفتی رنگ آمیزی پرهای طاووس

«وَ لَهُ فی مَوْضِعِ الْعُرْفِ قِنزَعَةٌ خَضْراءُ هُوَ شاةٌ وَ مَخْرَجُ عُنُقِه کَالإِبْریقِ:

بر فراز گردن طاووس به جای یال، کاکلی سبز رنگ و پرنقش و نگار روییده و برآمدگی گردنش چونان آفتابه ای نفیس و نگارین است و از گلوگاه تا روی شکمش به زیباییِ وسمه یمانی (برگ گیاهی به رنگ نیل) رنگ آمیزی شده یا چون پارچه حریر برّاق یا آیینه ای شفاف که پرده بر روی آن افکندند. در اطراف گردنش گویا چادری سیاه افکنده که چون رنگ آن شاداب و بسیار می باشد پنداری با رنگ سبز تندی درهم آمیخته است که در کنار شکاف گوش جلوه خاصی دارد کمتر رنگی می توان یافت که طاووس از آن در اندامش نداشته باشد یا با شفافیت و صیقل فراوان و زرق و برق جامه اش آن را جلای برتری نداده

باشد. طاووس چونان شکوفه های پراکنده ای است که باران بهاره و گرمای آفتاب را در پرورش آن نقش چندانی نیست و شگفت آور آنکه هرچند گاهی از پوشش پرهای زیبا بیرون می آید.

«وَ اِذا تَصَفَّحْتَ شَعْرَةً مِنْ شَعَراتِ قَصَبِه أَرَتْکَ حُمْرَةً وَرْدِیَّةً و تارَةً خُضْرَةً زَبَرْجَدِیَّةً وَ اَحْیانا صُفْرَةً عَسْجَدِیَّةً:

اگر در تماشای یکی از پرهای طاووس دقت کنی لحظه ای به سرخی گل و لحظه ای دیگر به سبزی زبرجد و گاه به زردی طلای ناب جلوه می کند». ⁽¹⁾

د رنگ گل ها

رنگ گل ها، درختان، جانوران، گیاهان، دریاها و آسمان ها همگی به حکمتی لایزال مربوط هستند. این لطافت و اختصاص رنگ به مخلوقات چنان است که موجود و مخلوقی متناسب با موجودیت و ماهیت خود متخلّق به آن رنگ درآمده است و در این میان انسان در بهره مندی از این نعمت الهی جایگاه ویژه ای دارد. وقتی انسان چشم خود را باز می کند دنیایی پر از رنگ، نقاشی ها و تصویرهای مختلف می بیند که در آن هر شیء واجد رنگی است. همان گونه که صدا بر اعصاب و روان انسان تأثیر می گذارد رنگ نیز در اعصاب و روان انسان و همچنین در رفتارهای اجتماعی او مؤثر است. هر فرد با توجه به خصوصیات درونی با رنگی انس داشته و آن را می پسندد. چشم انسان و در نهایت جسم و

روان او در گرو مشاهده رنگ هایی است که ضمن متعادل بودن از نوعی ملایمت و لطافت برخوردار می باشند. بنابراین پروردگار یکتا در خلقت طبیعت حکمتی را در نظر داشته است که بیشترین رنگ در طبیعت را از نوع رنگ آبی، سبز و خاکی قرار داده است رنگ هایی که در واقع تعدیل کننده نیازهای روانی و روحی انسان است و تأمین کننده سلامت چشم و تعادل در جسم و روح نیز هستند.

علاقمندی کودک به یک رنگ می تواند مشاوران و روانشناسان را به روحیات و شخصیت کودک و احیانا اختلالات رفتاری و روانی وی آگاه سازد.⁽¹⁾

ه رنگ گیاهان

«أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسَلَکَهُ یَنابیعَ فِی الْأَرْضِ ثُمَّ یُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ ثُمَّ یَهیجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ یَجْعَلُهُ حُطاماً إِنَّ فی ذلِکَ لَذِکْری لِأُولِی الْأَلْبابِ:

نمی بینی که خدا از آسمان آب باران نازل گردانیده و در زمین نهرها روان ساخت آن گاه نباتات گوناگون از آن برویاند باز از سبزی و خرمی روی به خزان آرد و تحیت بنگری که زرد شود و آنگاه خزان آن را خشک گرداند تا به وسیله آن صاحبان عقل متذکر قدرت

الهی شوند». ⁽¹⁾

رنگ سبز گیاهان که یک سنتز کلروفیل است و رنگ های گل ها نقش اصلی در تلقیح و انتقال زندگی دارد، همه در نتیجه تأثیر نور و رنگهاست. ثابت شده است که رنگ های روشن خیلی خوشحال کننده و رنگ های تاریک غم انگیز و رنگ های قرمز تقویت کننده و محرک هستند همانطور که رنگ سبز آرامش بخش و استراحت دهنده است. تمایلات در برابر قرمز به صورت احساسات حمدآمیز جلوه می نمایند و در نور سفید تمام رفتارها متوسط هستند و نور سبز، نور سفید را تعدیل می کند.

و رنگ میوه ها

«وَ هُوَ الَّذی أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ نَباتَ کُلِّ شَیْ ءٍ فَأَخْرَجْنا مِنْهُ خَضِراً نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَراکِباً وَ مِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِها قِنْوانٌ دانِیَةٌ وَ جَنَّاتٍ مِنْ أَعْنابٍ وَ الزَّیْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُشْتَبِهاً وَ غَیْرَ مُتَشابِهٍ انْظُرُوا إِلی ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ یَنْعِهِ إِنَّ فی ذلِکُمْ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ:

رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرماید: خدای تعالی عرش را از چهار نور آفریده است نور سرخ که هر رنگ سرخ از آن سرخ شده است، نور سبز که هر رنگ سبزی از آن سبز شده است نور زرد که هر رنگ زردی، از آن زرد شده است و

نور سفید که هر رنگ سفیدی از آن سفید شده است». ⁽¹⁾

⁽²⁾ (صفحه 47)

ز رنگ پرندگان

«وَ نَسَقَها عَلی اِخْتِلافِها فِی الاْءَصابیغِ بلطیفِ قُدْرَتِه وَ دَقیقَ صَنْعَتِه فَمِنْها مَغْمُوسٌ فی قالَبِ لَوْنٍ لا یَشُوبُهُ غَیْرُ لَوْنٍ ما غُمِسَ فیهِ وَ مِنْها مَغْمُوسٌ فی لَوْنِ صِبْغٍ قَدْ طُوِّقَ بِخِلافِ ما صُبِغَ بِه:

پرندگان را با لطافت قدرتش و دقت صنعتش در رنگ های گوناگون با زیبایی خاصی رنگ آمیزی کرد گروهی از آنها را تنها با یک رنگ بیاراست که رنگ

(صفحه 48)

دیگری در آن راه ندارد دسته ای دیگر را در رنگ مخالف آن فرو برد جز اطراف گردنشان که چونان طوقی آویخته مخالف رنگ اندامشان است». ⁽¹⁾

روانشناسی رنگ

روانشناسی رنگ ها

آیا تاکنون به زندگی بدون رنگ اندیشیده اید؟ چه تصوری از طبیعت بی رنگ دارید؟ زندگی و طبیعت به هر صورت زیباست اما رنگ به جز زیبایی و جلا دارای انرژی های روح بخش، طرب انگیز و جانفزا نیز هست. خداوند همه چیز را از خاک آفرید اما هستی را به رنگ های زیبا مزین نمود تا جسم ما انسان ها دارد.

امروزه با کمک علم روان شناسی رنگ ها به بسیاری از خصوصیات فردی و

تأثیر هر رنگ در روحیات و شخصیت انسان ها پی برده اند. با استفاده از رنگ های اصلی و مکمل، شفا بخشیدن و بازگشت سلامت و ایجاد توازن روحی را برقرار می سازند.

در شفابخشی و بازگشت سلامت با رنگ، طرق گوناگونی وجود دارد شما می توانید رنگ موردنظر را به صورت یک هاله یا لایه محافظ پیرامون خود یا عضو بیمار خود تجسم کنید. می توانید هوایی با رنگ موردنیاز خود را استنشاق کنید و همه حواس خود را بر بهبود متمرکز کنید یا از راه خوردن خوراکی های رنگی، گوهر یا بلوری با رنگ مناسب به سلامتی، نشاط و آرامش دست یابید.

رنگ ها بر نیازهای روحی روانی، شرایط یادگیری، کنترل رفتارهای خشمگینانه، احساسات، درمان افسردگی و اختلالات یادگیری و سطح انرژی اثر

دارند.رنگ ها در کنترل نبض،طپش قلب، فشار خون، اشتها و حتی خواب مفید هستند و همچنین در درمان بیماری هایی مثل میگرن، سرطان، اعتیاد و امراض پوستی و حتی تومورهای مغزی اثر دارند.

تأثیر روانی رنگ ها در انسان

تأثیر رنگ ها در انسان شدید و آنی نیست و با توجه به اثرات جزیی و انباشته شدن در مدت زمان طولانی آثار قابل توجهی را بر جای می گذارد و اگر فرد نتواند از تمامی رنگ ها و نورهای رنگ و تشعشعات آنها بهره مند شود دچار نوعی اختلال در رشد خواهد گردید. هرچه یک رنگ شدت بیشتری داشته باشد یعنی خالص تر باشد خودنمایی می کند، جلوه بیشتری دارد و دارای تحریک و پویایی بیشتری است.

استفاده از رنگ ها با شدت بیشتر محیط را فعال تر و پر جنب و جوش تر نشان می دهد و بر هیجان محیط می افزاید. اما هرچه شدت رنگ محیط کمتری می شود از تحرک آن کاسته شده و خاموش تر به نظر می رسد و در نهایت که به سمت خاکستری میل پیدا می کند رنگ کاملاً خاموش، بی تحرک، ساکن و خنثی است. رنگ های تیره محیط را تاریک تر و کوچک تر نشان می دهند و برخلاف رنگ های روشن که بزرگتر جلوه می کنند محیط را روشن تر و پر نورتر جلوه می دهند.

در روانشناسی نوین «رنگ» و «رنگها» یکی از معیارهای سنجش شخصیت شمار می آیند زیرا که هریک از آنها تأثیر خاصی از نظر روحی و جسمی را در یک فرد باقی گذارده و رنگ نشانگر وضعیت روانی و جسمی وی می باشد این موضوع با توجه به پیشرفت های دو دانش فیزیولوژی

و روانشناسی به اثبات رسیده است.

ناگفته پیداست که انسان از روزگاران بسیار دور تاکنون تحت نفوذ و تأثیر رنگ های پیرامون خود بوده است و در صد سال اخیر که صنعت رنگ سازی به نقطه اوج تحول خود رسیده است، تأثیر مزبور دو چندان شده و در همه ارکان زندگی روحی ما رخنه کرده است.

تا پیش از قرن نوزدهم، فقط تعدادی رنگ و مواد رنگی شناخته شده بودند که بیشتر آنها ریشه آلی داشتند گران نیز بودند، بطوری که استفاده از پارچه های رنگی و مواد تزئینی فقط در انحصار ثروتمندان بود. صدها هزار حلزون زندگی خود را از دست دادند تا امپراطور روم بتواند ردای بنفش خود را به تن کند در حالی که رعایای او ناگزیر بودند به پوشیدن پارچه های پنبه ای پاکستانی ساده،

تأثیر روانی رنگ ها در انسان

پوست یا پشم حیوانات بسنده کنند.

فقط در صد سال اخیر بوده است که وضع یادشده سراپا دگرگون شد. امروزه هر چیزی را که بشر می سازد دارای رنگ است. هزارها رنگ از هر رنگ و نمایی که قابل تصور باشد، به وجود آمده اند و تقریبا برای هر منظوری، رنگ خاصی فراهم است. علاوه بر اینکه ما رنگ آبی آسمان، رنگ سرخ غروب آفتاب و رنگ سبز درختان و تمام رنگ های طبیعی را در اختیار داریم، اشیای ساخته شده به وسیله بشر، چراغ های نئون، تصاویر نقاشی، کاغذ دیواری ها و تلویزیون رنگی نیز پیوسته ما را مسحور خود می سازد.

این استفاده روزافزون از رنگ ها، همراه با رقابت فزاینده میان تولید کنندگانی که مشتاق افزایش فروش محصولات خود هستند تحول زیادی را در زمینه

روانشناسی رنگ پدید آورده است. هرچند که وقتی این روانشناسی وارد صحنه بازاریابی می شود بسیاری از پژوهش های آن در معرض آزمون و خطا قرار می گیرند. مثلاً یک تولیدکننده شکر می داند که نباید محصول خود را در بسته سبز رنگ عرضه کنند در حالی که زیبائی های یک شیشه دهن گشاد قهوه ای رنگ حاوی شکر مدت ها در قفسه می ماند تا به فروش برسد.

رنگ های طبیعت در ما تأثیر گذارده اند و این آثار به گونه ای ژرف و اجتناب ناپذیر در جان و روح ما جایگزین شده است. مع ذلک در مورد چیزهایی که خریداری می کنیم، از آزادی انتخاب، به کار بردن دوست داشتنی ها و غیر دوست داشتنی ها، سلیقه ها و سنتهایمان برخورداریم. به خاطر همین ملاحظات است که یک تولیدکننده باید تحقیق کند تا مطمئن شود ما خریداران، جنس او را بر

کالاهای مشابه ترجیح می دهیم.

درباره یک نقاشی یا یک عکس رنگی باید گفت که اهمیت روانی رنگ ها معمولاً کمتر آشکار است زیرا عوامل بی شمار دیگری نظیر موضوع، تعادل شکل یا فرم، تعادل میان رنگ ها، میزان تحصیل و تخصص تماشاگر و درک زیباشناسی او دست اندر کارند.⁽¹⁾

روان شناختی رنگ ها

روان شناختی رنگ ها

رنگ ها در هر جا از دنیا و به تناسب فرهنگ و عرف هر جامعه معانی متفاوت و حتی متضاد دارند. برای مثال سفید در کشوری مثل ایران نشان شادی، پاکدامنی است و برای مراسم جشن و عروسی استفاده می شود در حالی که در

کشوری دیگر نشان روحانیت است و در مراسم عزاداری کاربرد دارد.

پروفسور لوشر از دانشمندانی است که حدود بیست سال و اندی در این مورد تحقیق کرده است او می گوید:

رنگ سیاه

لباس سیاه در مقام اضطرار یا به جهات خاص به کار برده می شود. از حضرت علی علیه السلام نقل شده است:

«لا تَلْبَسُوا السَّوْداءَ فَاِنَّهُ لباسُ فِرْعَوْنَ:

لباس سیاه نپوشید که آن لباس فرعون است».

سیاه رنگی مطلق است که در فراسوی آن، زندگی تمام می شود سیاه یعنی نه، که نشانه ای از ترک عشق و انصراف از فعالیتهای جمعی است. به معنی نیستی،

ناامیدی به آینده و سکوتی ابدی است و حس سنگینی را به افراد القا می کند تأثیر خوبی بر مزاج ندارد و در کودکان هم اثرات منفی دارد. دوستداران رنگ سیاه معمولاً خسته و افسرده اند اگر خسته نباشند راضی اند. اگر ناراضی نباشند، مغرورند. اگر هم انکار می کنند در صورتی است که مغرور نباشند. اگر انکار نکنند هم ناراضی اند هم مغرور، هم خسته و هم انکار می کنند اما احتمالاً خودشان هم خبر ندارند.

طرفداران سیاه زیاد هم ناامید نشوند چون از طرفی دیگر سیاه نمادی از آبرومندی و شرافت است (دیده اید ماشین های شیک و باکلاس بالا معمولاً سیاه براقند).

رنگ سیاه در ورای پرده ای درهم ریخته و آشفته مخفی گردیده است.

بسیاری از افراد از این رنگ به عنوان رنگ درمان کننده احتراز می جویند ولی این رنگ در برخی موارد بسیار مفید می باشد. در زمانی که فرد دچار مشکلات روحی و بسیار آشفته حال است این رنگ می تواند حالت آرامش بخش و حفاظت کننده را ایفا کند.

این رنگ باعث می شود که احساسات زنانه در افراد به حرکت بیفتد و همین امر باعث می گردد که در وجودشان انرژی مغناطیسی نیرومندی را حس نمایند. رنگ سیاه از جمله رنگ هایی است که باید به اندازه مناسب مورد استفاده قرار گیرد زیرا اگر در لباس های مورد استفاده به وفور مورد استعمال قرار گیرد باعث

می گردد که فرد دچار افسردگی و آشفتگی روحی گردد.⁽¹⁾

در مقابل نور سفید، رنگ سیاه یا تاریکی قرار گرفته است که از لحاظ آثار و خواص جسمی و روحی نقطه مقابل هم بوده و تضاد کامل با هم دارند. رنگ سیاه نیز به مانند رنگ سفید خود نه از ردیف هفت رنگ اصلی است و نه از رنگ های فرعی منشعب از آنها، بلکه رنگ سیاه در اصل چیزی جز فقدان نور و رنگ نیست یعنی اشیاء سیاه به علت جذب کامل همه اشعه رسیده به آنها و امتناع از باز پس دادن ولو جزیی از آن به عنوان بازتاب ما در حقیقت از نظر ظاهر فاقد نور و روشنایی هستند زیرا هیچیک از امواج نوری یا هفت رنگ موجود در نور سفید

کامل را از خود نشان نمی دهند. ⁽¹⁾

رنگ قهوه ای

آدم های قهوه ای را بدون قسم خوردن می توان باور کرد، یعنی حرفشان سند است اما طرفداران این رنگ معمولاً آواره اند (جالب است بدانید که رنگ مورد علاقه آوارگان جنگ جهانی دوم، قهوه ای بوده است). قهوه ای ها یا یک بیماری جسمی جدی دارند و یا مشکلی که به نظر آنها غیرقابل حل است، پس این افراد از نظر جسمی و روحی در خطرند.

رنگ خاکستری

خاکستری را در کهنسالان و خانه سالمندان باید پیدا کرد، خاکستری مخلوطی از سیاه و سفید است نه قابلیت سیاه را دارد و نه شفافیت سفید را.

سیاه حالت های مرموز و اسرارآمیز را دارد و حرمت و احترام را القا می کند به همین خاطر در میان مسلمان رنگ عزاداری می باشد، سفید با طول موج بالای خود نشانگر غوغا و هیجان است و در سطوح وسیع حالت اضطراب را تداعی می کند به همین خاطر نباید رنگ دیوارها سفید باشد و خاکستری همه چیز را در خود محو می کند. دیدن مداوم آن حس تردید و دودلی و سکون و بی اعتمادی را ایجاد می کند خاکستری مخرب رنگ هاست برای همین اگر به مدت زیادی در معرض این رنگ قرار بگیرید دیدتان نسبت به رنگ های دیگر از بین می رود.

رنگ ارغوانی

ارغوانی ها پایشان روی زمین است و سر و فکرشان در ابرها پرواز می کند عاشق دین و عرفان اند. اندیشمند و عاشق مناظره و اثبات حقایق، اما هنوز معلوم نیست که چرا یک دفعه از این رو به آن رو می شوند و بنابراین اصلاً به فکر پیش بینی آنها نباشید تغییر رنگ محبوب با گذشت زمان امری طبیعی است اما اگر ناگهانی باشد خطرناک و بحث برانگیز و عجیب است.

رنگ نیلی

خاصیت خنک کننده دارد و در سطوح جسمی و روحی و احساسی از آن استفاده می شود این رنگ خونریزی را کاهش می دهد و معمولاً برای مشکلات گوش و حلق و بینی از آن استفاده می کنند.