مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور:امامت، غیبت، ظهور/ واحد تحقیقات مسجد مقدس جمکران .

وضعیت ویراست:[ ویراست ؟]

مشخصات نشر:قم: مسجد مقدس صاحب الزمان (جمکران)، 1382.

مشخصات ظاهری:100ص.

شابک:5000ریال 964-8484-00-7: ؛ 5000 ریال ( چاپ سوم )

یادداشت:چاپ سوم : تابستان 1384 .

یادداشت:کتابنامه به صورت زیرنویس .

موضوع:محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- احادیث -- احادیث

موضوع:Muhammad ibn Hasan, Imam XII -- Hadiths

موضوع:مهدویت-- انتظار

شناسه افزوده:مسجد جمکران (قم). واحد تحقیقات

رده بندی کنگره:BP51/الف 75 1382

رده بندی دیویی:297/959

شماره کتابشناسی ملی:م 82-28950

وضعیت رکورد:رکورد کامل

اشاره

امامت غیبت ظهور

واحد تحقیقات مسجد مقدس جمکران

اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَةٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناً حَتَّی تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِیهَا طَوِیلا

فهرست

تصویر

تصویر

پیشگفتار

سخن از «مهدی علیه السلام» سخن از «هدایت» است.

سخن از «غیبت» حدیث «جستجو» است.

سخن از «انتظار» روایت «حرکت و پویایی» است.

سخن از «ظهور» بحث از «اشتیاق رهایی» است.

«شوق رهایی» «حرکت» می آفریند، و نتیجه «جستجو» حصول «هدایت» است.

«شیعه بودن» با جمود و سکون سازگار نیست. «شیعه» یعنی «پیرو» و لازمه «پیروی» جهت گیری «رفتار و روش» و شکل گیری «سلوک و عمل» است.

«شیعه مهدی علیه السلام» بودن، با گمراهی و بی تفاوتی در برابر انحرافات نمی سازد.

و «انتظار ظهور» داشتن، با ماندن در تاریکی ها و تسلیم در برابر وضع موجود قابل جمع نیست.

در آستانه سالگرد میلاد پرشکوه امام زمان علیه السلام، با یاد امام راحل قدس سره که با نور وجودش، راه انتظار را روشن تر ساخت و با یاد شهیدان که با نثار خونشان، نزدیکی طلوع خورشید را نوید دادند، و با امید گسترش روشنای سپیده دم انقلاب اسلامی به همه آفاق گیتی با هدایت مقام معظم رهبری - دام ظلّه العالی - ، حاصل تلاشی مختصر پیرامون «امامت، غیبت، ظهور» را به شما منتظران حضرت مهدی علیه السلام تقدیم می داریم.

آرزومندیم در تقارن سالگرد میلاد مصلح بزرگ تاریخ بشریت، حضرت مهدی - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - و یاور عالی مقامش حضرت عیسی مسیح علیه السلام که یادآور حماسه پرشکوه ظهور متقارن آن دو بزرگوار می باشد، و اقتدای شکوهمند و پرمعنای آن پیامبر اولوالعزم علیه السلام، به ولیّ اللَّه الأعظم، آخرین ذخیره الهی و کامل ترین عبد صالح خدا در زمین را، فرا یاد منتظران سوخته جانش می آورد، این هدیه ناچیز مقبول درگاه حضرت احدیت واقع گردد.

اَللَّهُمَّ ارْزُقْنا تَوْفِیقَ الطّاعَةِ وَبُعْدَ المَعْصِیَةِ وَصِدْقَ النِّیَّةِ وَعِرْفانَ الحُرْمَةِ وَأَکْرِمْنا بِالهُدی وَالاِسْتِقامَةِ، آمِینَ رَبَّ العالَمِینَ

واحد تحقیقات

مسجد مقدّس جمکران

پانزدهم شعبان 1417

شناخت حضرت مهدی علیه السلام

ولادت حضرت مهدی علیه السلام

آسمان و زمین چشم انتظار ولادت او بود. خورشید هم به انتظار آمدن او نشسته بود. ارواح پاک همه پیامبران و اولیای الهی، گرداگرد خانه امام حسن عسکری علیه السلام منتظرانه در آرزوی دمیدن نور جمال او بسر می بردند. فجر نیمه شعبان بود. صدای آشنای اذان در کوچه پس کوچه های غریب شهر سامرا می پیچید: «أشهد أن لا إله إلاّ اللَّه، أشهد أنّ محمّداً رسول اللَّه».

سیصد و هشت سال پیش که خورشید وجود پیامبرصلی الله علیه وآله در آسمان مکه طلوع کرد، ظلمات شرک همه جا را آکنده بود و صدای هلهله بت پرستان بر گرد الهه های تراشیده از چوب و سنگ، فضا را آلوده ساخته بود.

اما اینک در سال 255 هجری قمری در آستانه طلوع آخرین خورشید هدایت و رهبری، بانگ توحیدی «لا إله إلاّ اللَّه» از مرزهای شبه جزیره عرب تا شام و قسمتهای وسیعی از قاره افریقا همه جا طنین انداز شده و شهادت به رسالت محمدصلی الله علیه وآله بر مأذنه های سرتاسر سرزمین وسیع اسلامی هر صبح و شام تکرار می شود. با این همه، جاهلیت - اگرچه در چهره ای جدید - هنوز پابرجاست و با محصور ماندن اهل بیت علیهم السلام، ظلمت شرک همچنان باقی است و بت های کاخ نشین در لباس خلافت پیامبرصلی الله علیه وآله همچنان دست اندر کار محو توحیدند.

شاید از این روست که حضرت مهدی علیه السلام در آغاز ولادت، زبان به ذکر شهادتین می گشاید:

«أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ؛⁽¹⁾گواهی می دهم که هیچ معبودی جز پروردگار متعال نیست که شریک ندارد و گواهی می دهم که محمّدصلی الله علیه وآله فرستاده اوست».

یا به روایتی دیگر؛ در همان آغازین لحظه های تولّد زانو می زند و می گوید:

«اَلحَمْدُ للَّهِ ِ رَبِّ العالَمِینَ وَصَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، زَعَمَتِ الظَّلَمَةُ أَنَّ حُجَّةَ اللَّهِ داحِضَةٌ، لَوْ أُذِنَ لَنا فِی الکَلامِ أَزالَ الشَّکُّ؛⁽²⁾

سپاس خدای را که پروردگار عالمیان است، و سلام و صلوات خدا بر محمد و خاندانش باد. ستمگران گمان بردند که حجّت خدا نابود شدنی است! در حالی که اگر به ما اجازه سخن گفتن داده می شد، شک و تردید مردم درباره ما از بین می رفت».

امام حسن عسکری علیه السلام که اینک با دیدن چهره زیبای اولین و آخرین فرزند خویش، وعده خدا را عملی می یافت، سرشار از شادی، سر به سجده گذاشت و گفت:

«اَلحَمْدُ للَّهِ ِ الَّذِی لَمْ یُخْرِجْنِی مِنَ الدُّنْیا حَتّی أَرانِی الخَلَفَ مِنْ بَعْدِی⁽³⁾سپاس خدایی را که مرا زنده نگه داشت تا فرزند و جانشین مرا به من بنمایاند».

سپس سر برداشت و به حاضران نگریست و فرمود:

«أَشْبَهُ النّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ خَلْقاً وَخُلْقاً یَحْفَظُهُ اللَّهُ تَبارَکَ وَتَعالی فِی غَیْبَتِهِ ثُمَّ یَظْهَرُهُ فَیَمْلأَُ الأَرْضَ عَدْلاً وَقِسْطاً کَمامُلِئَتْ جَوْراً وَظُلْماً؛⁽¹⁾او در صورت و سیرت، شبیه ترین مردم به رسول خداصلی الله علیه وآله است، خدا او را در دوران غیبتش محفوظ می دارد و سپس ظاهر می گرداند تا زمین را آن چنان که از جور و ستم پر شده باشد، از عدالت و داد آکنده سازد».

اشک شوق چشمان حضرت نرجس علیها السلام را پر کرده بود، آن قدر شاد بود که آرامش بستر تاب نمی آورد. برخاست و نشست و به صورت نورانی و چشمهای درشت فرزندش خیره شد. حضرت مهدی علیه السلام که در آغوش حکیمه خاتون قرار داشت، دست هایش را به طرف مادر دراز کرد و لحظه ای بعد در آغوش گرم او جای گرفت.

امام حسن عسکری علیه السلام فرمود: «او چنان که جدّمان رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود، همنام و هم کنیه ایشان خواهد بود، پس نامش محمّد و کنیه اش ابوالقاسم است».

صدای دل نواز «صلوات» در فضای خانه کوچک امام حسن عسکری علیه السلام پیچیده بود و همه اهل خانه به رسول خداصلی الله علیه وآله می اندیشیدند که ای کاش او هم بود ... که البته بود.

راه شناخت حضرت مهدی علیه السلام

برای شناخت حضرت مهدی علیه السلام و ویژگی های شخصی وکیفیت غیبت و ظهور او هیچ وسیله ای بهتر از آیات شریفه قرآن کریم و روایات

معصومین علیهم السلام نیست. با اینکه در این زمینه و با استناد به همین آیات و روایات، بیش از هزار کتاب و رساله نوشته شده است، باز هم به طور یقین می توان گفت که در تمامی آنها، جز بخش کوچکی از معارف مربوط به آخرین ذخیره الهی تبیین نشده است؛ زیرا ابعاد وجودی او را - هم چنان که درباره امیر المؤمنین علیه السلام فرموده اند - کسی جز خدا و پیامبرصلی الله علیه وآله به تمام و کمال نشناسد، و باز کلام خدا و پیامبر و اهل بیت علیهم السلام را هر کسی به درستی فهم نتواند کرد.

علاوه بر این، خاصیت دوران غیبت است که نمی توان مطمئن بود که همه فرمایشات آنان به ما رسیده باشد. با این همه، آنچه در پی می آید، تنها مروری بر پاره ای عناوین و ذکر نمونه هایی در هر باب است، بسان برگرفتن قطره هایی از دریای بیکران، که گفته اند:

آب دریا را اگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

حضرت مهدی علیه السلام و قرآن

الف) همپای قرآن

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در سفارش مشهور خویش فرمود:

«إِنِّی تارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتابَ اللَّهِ وَعِتْرَتِی ما إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِما لَنْ تَضِلُّوا أَبَداً⁽¹⁾من در بین شما دو امانت گرانبها (کتاب خدا و اهل بیت) باقی می گذارم تا زمانی که به آن دو چنگ زده باشید هرگز گمراه نخواهید شد».

و بدین سان بر همپایی و همراهی خاندان خویش علیهم السلام با قرآن کریم تأکید نمود، این تأکید دلالت بر این دارد که در زمان ما، کتاب خدا جز در کنار مهدی آل محمدعلیهم السلام که یگانه ذخیره و باقیمانده این دودمان پاک است، کتاب هدایت انسانها نتواند بود و از گمراهی و سرگردانی مردم، جلوگیری نتواند کرد.

و نیز رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود:

«عَلِیٌّ مَعَ القُرْآنِ وَالقُرْآنُ مَعَ عَلِیٍّ لا یَفْتَرِقانِ حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوْضَ؛⁽¹⁾علی علیه السلام با قرآن است و قرآن با علی علیه السلام است، هرگز از یکدیگر جدا نشوند تا آن زمان که در حوض کوثر بر من وارد شوند».

با توجه به اینکه در این عصر، وصایت و وراثت حضرت علی علیه السلام در همه مقامات ولایتی و شؤونات هدایتی اش تنها از آن حضرت مهدی علیه السلام می باشد، بر چنین همراهی و همپایی و معیّتی، بین او و قرآن نیز دلالت دارد.

ب) شریک قرآن

همه ائمه بزرگوار، «شرکاء قرآن کریم» شمرده شده اند.⁽²⁾چنانکه به طور ویژه در یکی از زیارت های مخصوصه حضرت مهدی علیه السلام با تعبیر «اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا شَرِیکَ القُرْآنِ» از ایشان یاد شده است.

ج) تلاوت کننده و ترجمان قرآن

از آن رو که تلاوت آیات کتاب خدا بهترین وسیله انس با خداست، و

برای مقرّبان درگاه حقّ هیچ لذّتی بالاتر از خواندن قرآن و تدبّر در آن نیست، حضرت مهدی علیه السلام که در این دوران والاترین درجات انس و بالاترین مقامات قرب الی اللَّه را داراست، شایسته ترین کسی است که به عنوان «یا تالِیَ کِتابِ اللَّهِ وَتَرْجُمانِهِ»⁽¹⁾می تواند مورد خطاب قرار گیرد.

د) قرائت کننده و تفسیرگر قرآن

برای قرائت و تفسیر قرآن کریم چه کسی شایسته تر از حضرت مهدی علیه السلام است که در این زمان «چراغ هدایت» و «حامل علوم قرآن» و «نگاهبان گنجینه دانش الهی» و «حافظ سرّ خداست» و تنها اوست که «امانات نبوّت» و «ودیعت های رسالت» در این عصر به او سپرده شده است؟⁽²⁾اوست که قرآن را چونان که پیامبر و علی علیهما السلام قرائت می کردند، قرائت می کند و آن چنان که خدای محمد و علی علیهما السلام می پسندد و مقرر فرموده است، تفسیر می نماید: «اَلسَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْرَءُ وَتُبَیِّنُ».⁽³⁾

چه خوش است صوت قرآن، ز تو دلربا شنیدن

به رخت نظاره کردن، سخن خدا شنیدن

ه) تعلیم دهنده احکام قرآن

«سَلامُ اللَّهِ عَلی صاحِبِ الزَّمانِ وَمُظْهِرِ الإِیمانِ وَمُلَقِّنِ أَحْکامِ القُرْآنِ⁽⁴⁾سلام خدا بر صاحب الزمان و آشکار کننده ایمان و تلقین و تعلیم دهنده احکام قرآن».

و) احیاگر قرآن

در آخر الزمان که سنّت های قرآنی به فراموشی سپرده شده و بسیاری از معارف این کتاب الهی از سوی کژاندیشان به تحریف و تبدیل کشیده شده و حیات و حیات آفرینی آیاتش، در حصار جهل و هوس دنیاپرستان نادیده گرفته شده است، مهدی علیه السلام می آید تا احیاگر این معجزه جاوید باشد و اسلام و مسلمین را در پرتو انوار فروزان آن، جانی تازه بخشد.

«اَللَّهُمَّ جَدِّدْ بِهِ مَا امْتَحی مِنْ دِینِکَ وَأَحْیِ بِهِ ما بُدِّلَ مِنْ کِتابِکَ وَأَظْهِرْ بِهِ ما غُیِّرَ مِنْ حُکْمِکَ⁽¹⁾خدایا از دینت آنچه به نابودی گراییده، به وسیله او تجدید فرما، و از کتابت آنچه دگرگونی و تبدیل پذیرفته به وسیله او احیا کن، و از احکامت آنچه را که تغییر یافته به وسیله او آشکار گردان».

حضرت مهدی علیه السلام در قرآن

در قرآن، آیات بسیاری وجود دارد که به شهادت روایات مستند و معتبر، درباره حضرت مهدی علیه السلام و قیام جهانی او نازل گردیده است.

در کتاب شریف «المحجّة فی ما نزل فی القائم الحجّةعلیه السلام» که توسط محدث بزرگوار، مرحوم سید هاشم بحرانی رحمه الله و با بهره گیری از دهها جلد کتب تفسیر و حدیث تألیف گردیده، مجموعاً ⁽²⁾آیه از آیات کریمه قرآن ذکر شده که در ذیل هر کدام یک یا چند روایت در تبیین کیفیت ارتباط آیه با آن حضرت علیه السلام نقل شده است.

در اینجا به ذکر چند روایت در این مورد بسنده می کنیم:

1 - امام صادق علیه السلام درباره قول خدای عزّوجلّ:

«هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالهُدی وَدِینِ الحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرِهَ المُشْرِکُونَ»⁽¹⁾اوست خدایی که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرو فرستاد تا آن را بر همه ادیان پیروز گرداند، اگرچه ناخوشایند کافران باشد.

فرمود: «به خدا سوگند! هنوز تأویل این آیه نازل نشده است و تا زمان قیام قائم علیه السلام نیز نازل نخواهد شد. پس زمانی که قائم علیه السلام بپاخیزد، هیچ کافر و مشرکی نمی ماند مگر آنکه خروج او را ناخوشایند می شمارد».⁽²⁾

2 - امام باقرعلیه السلام درباره آیه شریفه:

«وَقُلْ جاءَ الحَقُّ وَزَهَقَ الباطِلُ إِنَّ الباطِلَ کانَ زَهُوقاً»⁽³⁾

بگو حق آمد و باطل از بین رفت، همانا باطل نابود شدنی است.

فرمود: «زمانی که قائم علیه السلام قیام نماید، دولت باطل از بین خواهد رفت».⁽⁴⁾

3 - امام صادق علیه السلام در بیان معنای آیه کریمه:

«وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ»⁽⁵⁾به راستی بعد از ذکر، در زبور نوشتیم که بندگان صالح من وارثان زمین خواهند بود.

فرمود: «تمام کتب آسمانی ذکر خداست، و بندگان شایسته خدا که وارثان زمین هستند، حضرت قائم علیه السلام و یاران او می باشند».⁽⁶⁾

4 - امام باقرعلیه السلام درباره قول خدای عزّوجلّ:

«اَلَّذِینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الأَرْضِ أَقامُوا الصَّلوةَ وَآتُوا الزَّکاةَ...»⁽¹⁾کسانی که اگر آنان را در زمین قدرت بخشیم، نماز را بپا می دارند و زکات می دهند.

فرمود: «این آیه در حقّ آل محمدعلیهم السلام است در حقّ حضرت مهدی علیه السلام و یاران او که خداوند شرق و غرب زمین را تحت سلطه آنان قرار می دهد و به وسیله آنان دین را پیروز گردانده و بدعتها و باطلها را می میراند».⁽²⁾

5 - امام سجادعلیه السلام زمانی که این آیه شریفه را قرائت نمود:

«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضی لَهُمْ وَلَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ آمِناً یَعْبُدُونَنِی وَلا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئاً ...»⁽³⁾خدا به مؤمنان و شایستگان شما وعده داده که آنان را در زمین همچون پیشینیان خلافت بخشد و دین مورد رضایت خود را برای آنان تمکین و اقتدار دهد و ترس آنان را به امنیّت تبدیل کند تا مرا بپرستند و شرک نورزند...

فرمود: «به خدا سوگند! آنان شیعیان ما اهل بیت علیهم السلام هستند، خداوند - آن خلافت در زمین و اقتدار بخشیدن به دین را - به وسیله آنان و به دست مردی از ما که مهدی این امت است، تحقق خواهد داد و هم اوست که پیامبرصلی الله علیه وآله درباره اش فرمود: اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نمانده باشد،

خداوند همان روز را آن چنان طولانی خواهد کرد که مردی از خاندان من که همنام من است فرا برسد و زمین را آن چنان که از ظلم و جور پر شده باشد، از عدل و داد آکنده سازد».⁽¹⁾

6 - امام صادق علیه السلام فرمود: «آیه:

«أَمَّنْ یُجِیبُ المُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفآءَ الأَرْضِ ...»⁽²⁾جز خدا کیست که دعای درمانده واقعی را اجابت کند و بلا را رفع نماید و شما را خلفای زمین قرار دهد؟ ...»

درباره قائم آل محمدعلیهم السلام نازل شده است، به خدا سوگند، او همان مضطرّ درمانده ای است که چون در مقام ابراهیم دو رکعت نماز گزارد و فرج خویش از خدا بخواهد، خداوند دعایش را اجابت کند و بدی ها را برطرف سازد و او را در زمین خلیفه قرار دهد».⁽³⁾

حضرت مهدی علیه السلام در احادیث قدسی

1 - خداوند فرمود:

«ای پیامبر! به وسیله تو و پیشوایان از نسل تو بر بندگان خویش رحمت می آورم، و به وسیله قائم از بین شما، زمین خود را با تسبیح و تقدیس و تهلیل و تکبیر و بزرگداشت مقام الوهیّت، آباد می سازم؛

و به وجود او زمین را از دشمنانم پاک می کنم، و آن را میراث اولیای خویش قرار می دهم، و به وسیله او کلمه توحید را تعالی بخشیده، کلمه کافران را به سقوط می کشانم، و به دست او و با علم خود

سرزمین ها و دل بندگانم را حیاتی تازه می بخشم و گنج ها و ذخیره های پنهان را به مشیّت خود برایش آشکار می سازم؛

و با اراده خود او را بر نهانی ها و مکنونات قلبی دیگران آگاه می گردانم و با فرشتگان خود او را یاری می رسانم تا در اجرای فرمان من و تبلیغ دین من مددکار او باشند، او به حقیقت ولیّ من است و به راستی هدایتگر بندگان من می باشد».⁽¹⁾

«زمانی که جدّم حسین که صلوات خدا بر او باد، به شهادت رسید، فرشتگان با گریه و زاری به درگاه خداوند - عزّوجلّ - نالیدند و گفتند: پروردگارا! آیا از آنان که برگزیده و فرزند برگزیده تو را، و امام انتخاب شده از بین خلق را کشتند، در می گذری؟!

خداوند به آنان وحی فرمود که: «فرشتگان من! آرام گیرید، سوگند به عزّت و جلالم که از آنان انتقام می گیرم اگرچه بعد از گذشت زمانی طولانی باشد». سپس فرزندان از نسل حسین علیه السلام را که پس از او به امامت می رسند به ملائکه نشان داد و آنان شاد شدند.

فَإِذا أَحَدُهُمْ قآئِمٌ یُصَلِّی فَقالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: بِذلِکَ القائِمِ أَنْتَقِمُ مِنْهُمْ⁽²⁾در بین این پیشوایان، یک نفرشان به نماز ایستاده بود، خداوند عزّوجلّ فرمود: به وسیله آن «قائم» از دشمنان و قاتلان حسین علیه السلام انتقام می گیرم».

حضرت مهدی علیه السلام در آینه کلام معصومین علیهم السلام

1 - رسول خداصلی الله علیه وآله

«لا تَقُومُ السَّاعَةَ حَتّی یَقُومَ القائِمُ الحَقُّ مِنَّا وَذلِکَ حِینَ یَأْذَنُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ وَمَنْ تَبَعَهُ نَجا وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ هَلَکَ، اَللَّهَ اَللَّهَ عِبادَ اللَّهِ فَأَتَوْهُ وَلَوْ عَلَی الثِّلْجِ فَإِنَّهُ خَلِیفَةُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَخَلِیفَتِی...؛⁽¹⁾روز قیامت فرا نمی رسد مگر آنکه از بین ما «قائم حقیقی» قیام نماید و آن قیام، زمانی خواهد بود که خدای عزّوجلّ او را اجازه فرماید، هر کس پیرو او باشد نجات می یابد و هر کس از فرمانش تخلّف ورزد، هلاک می شود. ای بندگان خدا! خدا را، خدا را، بر شما باد که به نزدش آیید اگرچه بر روی یخ و برف راه روید، زیرا او خلیفه خدای عزّوجلّ و جانشین من است».

2 - امیر المؤمنین علی علیه السلام

«قالَ لِلْحُسَیْنِ علیه السلام: اَلتَّاسِعُ مِنْ وُلْدِکَ یا حُسَیْنُ! هُوَ القائِمُ بِالحَقِّ، المُظْهِرِ لِلدِّینِ، الباسِطِ لِلْعَدْلِ. قالَ الحُسَیْنُ علیه السلام فَقُلْتُ: یا أَمِیرَ المُؤْمِنِینَ! وَإِنَّ ذلِکَ لَکائِنٌ؟ فَقالَ علیه السلام: إِی وَالَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَاصْطَفاهُ عَلی جَمِیعِ البَرِیَّةِ وَلکِنْ بَعْدَ غَیْبَةٍ وَحِیرَةٍ لا تَثْبُتُ فِیها عَلی دِینِهِ إِلاَّ المُخْلِصُونَ المُباشِرُونَ لِرُوحِ الیَقِینِ الَّذِینَ أَخَذَ اللَّهُ مِیثاقَهُمْ بِوِلایَتِنا وَکَتَبَ فِی قُلُوبِهِمِ الإِیمانَ وَأَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ؛⁽²⁾به امام حسین علیه السلام فرمود: نهمین فرزند تو ای حسین! قیام کننده به حقّ و آشکار سازنده دین و گستراننده عدالت است. امام

حسین علیه السلام گوید: پرسیدم: یا امیر المؤمنین! آیا حتماً چنین خواهد شد؟ فرمود: آری! قسم به کسی که حضرت محمدصلی الله علیه وآله را به پیامبری برانگیخت و او را بر تمام خلایق برگزید، چنین خواهد شد، امّا بعد از غیبت و حیرتی که در آن کسی ثابت قدم بر دین نمی ماند مگر مخلصین و دارندگان روح یقین، آنان که خداوند نسبت به ولایت ما از آنان پیمان گرفته و ایمان را بر صفحه دلشان نگاشته و با روحی از جانب خود تأیید فرموده است».

3 - حضرت فاطمه زهراعلیها السلام

«قالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله: اِبْشِرِی یا فاطِمَةَ، اَلمَهْدِیُّ مِنْکَ؛⁽¹⁾رسول خداصلی الله علیه وآله به من فرمودند: ای فاطمه! تو را بشارت باد به اینکه حضرت مهدی علیه السلام از نسل توست».

4 - امام حسن مجتبی علیه السلام

«ما مِنَّا أَحَدٌ إِلاَّ وَیَقَعُ فِی عُنُقِهِ بَیْعَةٌ لِطاغِیَةِ زَمانِهِ إِلاَّ القائِمِ الَّذِی یُصَلِّی رُوحُ اللَّهِ عِیسَی بْنُ مَرْیَمَ خَلْفَهُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَخْفی وِلادَتَهُ وَیُغَیِّبُ شَخْصَهُ لِئَلاَّ یَکُونَ لِأَحَدٍ فِی عُنُقِهِ بَیْعَةٌ؛⁽²⁾هیچ یک از ما اهل بیت نیست مگر آنکه بیعتی از طاغوت زمانش را اجباراً برعهده دارد. مگر حضرت «قائم» که عیسی بن مریم، روح اللَّه پشت سر او نماز می گزارد. خداوند ولادت او را مخفی می دارد و شخص او را از دیدگان غایب می گرداند، تا بیعت هیچ کس را بر گردن نداشته باشد».

5 - امام حسین علیه السلام

«مِنَّا اِثْنا عَشَرَ مُهْدِیّاً أَوَّلُهُمْ أَمِیرُ المُؤْمِنِینَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طالِبٍ وَآخِرُهُمْ اَلتَّاسِعُ مِنْ وُلْدِی وَهُوَ الإِمامُ القائِمُ بِالحَقِّ، یُحْیِی اللَّهُ بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَیُظْهِرُ بِهِ دِینَ الحَقِّ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرِهَ المُشْرِکُونَ؛⁽¹⁾دوازده هدایت شده هدایتگر از بین ما هستند، اوّلین آنان امیر المؤمنین علیّ بن ابی طالب علیه السلام و آخرین آنان، نهمین فرزند من است که پیشوای قیام کننده به حقّ خواهد بود، خداوند به وسیله او زمین را پس از موات شدنش زنده می کند و به دست او دین حق را بر تمامی ادیان پیروز می سازد، اگرچه مشرکان را ناخوشایند باشد».

6 - امام زین العابدین علیه السلام

«إِنَّ لِلْقائِمِ مِنَّا غَیْبَتَیْنِ: إِحْداهُما أَطْوَلُ مِنَ الأُخْری .. فَیَطُولُ أَمْرُها حَتیَّ یَرْجِعَ عَنْ هذَا الأَمْرِ أَکْثَرُ مَنْ یَقُولُ بِهِ، فَلا یَثْبُتُ عَلَیْهِ إِلاَّ مَنْ قَوِیَ یَقِینُهُ وَصَحَّتْ مَعْرِفَتُهُ وَلَمْ یَجِدْ فِی نَفْسِهِ حَرَجاً مِمَّا قَضَیْنا وَسَلَّمَ لَنا أَهْلِ البَیْتِ علیهم السلام؛⁽²⁾برای قائم ما دو غیبت هست: یکی از آن دو طولانی تر از دیگری است... و آن قدر طول خواهد کشید که اکثر معتقدین به ولایت ازاو دست می کشند، در آن زمان کسی بر امامت و ولایت او ثابت قدم و استوار نمی ماند مگر آن که ایمانش قوی و شناختش درست باشد و در نفس خویش نسبت به حکم وقضاوت ما هیچ گرفتگی و کراهتی احساس نکند وتسلیم ما اهل بیت باشد».

7 - امام باقرعلیه السلام

راوی گوید: از امام علیه السلام درباره آیه شریفه:

«فَلا أُقْسِمُ بِالخُنَّسِ»⁽¹⁾قسم یاد می کنم به ستارگان بازگرداننده!

سؤال کردم. فرمود:

«هذا مَوْلُودٌ فِی آخِرِ الزَّمانِ، هُوَ المَهْدِیُّ مِنْ هذِهِ العِتْرَةِ، تَکُونُ لَهُ حَیْرَةً وَغَیْبَةً، یُضَلُّ فِیها أَقْوامٌ وَیُهْتَدی فِیها أَقْوامٌ، فَیا طُوبی لَکَ إِنْ أَدْرَکْتَهُ وَیا طُوبی لِمَنْ أَدْرَکَهُ؛⁽²⁾مراد این آیه، مولودی در آخر الزمان است که همان مهدی از این خاندان است، او را حیرت و غیبتی هست که در آن گروه هایی گمراه شوند و گروه هایی دیگر هدایت پذیرند. پس خوشا به حال تو اگر او را درک کنی و خوشا به حال هر کسی که او را درک کند».

8 - امام صادق علیه السلام

«إِنَّ لِصاحِبِ هذَا الأَمْرِ غَیْبَةٌ، فَلْیَتَّقِ اللَّهَ عَبْدٌ وَلْیَتَمَسَّکْ بِدِینِهِ؛⁽³⁾همانا برای صاحب این امر غیبتی هست، پس بنده خدا در آن دوران باید تقوای الهی پیشه کند و به دینش چنگ زند».

9 - امام کاظم علیه السلام

«صاحِبُ هذَا الأَمْرِ، هُوَ الطَّرِیدُ الوَحِیدُ الغَرِیبُ الغائِبُ عَنْ أَهْلِهِ المَوْتُورُ بِأَبِیهِ؛⁽⁴⁾صاحب این امر - حضرت مهدی علیه السلام - کنار گذاشته شده، تنها، غریب، غایب از اهل و خونخواه پدر خویش می باشد».

10 - امام رضاعلیه السلام

«... وَبَعْدُ الحَسَنِ ابْنُهُ الحُجَّةُ القائِمُ المُنْتَظَرُ فِی غَیْبَتِهِ، المُطاعُ فِی ظُهُورِهِ، لَوْ لَمْ یَبْقِ مِنَ الدُّنْیا إِلاَّ یَوْمٌ واحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذلِکَ الیَوْمَ حَتّی یَخْرُجَ فَیَمْلَأَها عَدْلاً کَما مُلِئَتْ جَوْراً؛⁽¹⁾

و بعد از امام حسن عسکری علیه السلام فرزندش حضرت حجّت قائم، امام خواهد بود، آن کس که در دوران غیبتش مورد انتظار، و در زمان ظهورش مورد اطاعت مؤمنان است. اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نمانده باشد، خدا همان روز را چنان طولانی کند که قیام فرماید و زمین را از عدالت پر کند چنانکه از ستم پر شده باشد».

11 - امام جوادعلیه السلام

درباره اینکه چرا حضرت مهدی علیه السلام «منتظر» نامیده می شود، فرمود:

«إِنَّ لَهُ غَیْبَةٌ یَکْثُرُ أَیَّامُها وَیَطُولُ أَمَدُها فَیَنْتَظِرُ خُرُوجَهُ المُخْلِصُونَ وَیُنْکِرُهُ المُرْتابُونَ وَیَسْتَهْزِئُ بِهِ الجاهِدُونَ وَیُکَذِّبُ فِیهَا الوَقَّاتُونَ وَیَهْلِکُ فِیهَا المُسْتَعْجِلُونَ وَیَنْجُو فِیهَا المُسَلَّمُونَ؛⁽²⁾او را غیبتی هست که زمانش زیاد است و پایانش به طول می انجامد، پس مخلصین، چشم انتظار قیام او می مانند و شک کنندگان، به انکار او برمی خیزند و منکرین به استهزای او می پردازند و تعیین کنندگان وقت ظهور مورد تکذیب قرار می گیرند و عجله کنندگان در آن هلاک می شوند و تسلیم شدگان نجات می یابند».

12 - امام هادی علیه السلام

«إِذا غابَ صاحِبُکُمْ عَنْ دارِ الظَّالِمِینَ، فَتَوَقَّعُوا الفَرَجَ؛⁽¹⁾زمانی که صاحب و امام شما از دیار ستمگران غایب گشت، چشم انتظار فرج باشید».

13 - امام حسن عسکری علیه السلام

«اَلمُنْکِرُ لِوَلَدِی کَمَنْ أَقَرَّ بِجَمِیعِ أَنْبِیاءِ اللَّهِ وَرُسُلِهِ ثُمَّ أَنْکَرَ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وَالمُنْکِرُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله کَمَنْ أَنْکَرَ جَمِیعَ الأَنْبِیآءِ، لِأَنَّ طاعَةَ آخِرِنا کَطاعَةِ أَوَّلِنا وَالمُنْکِرُ لِآخِرِنا کَالمُنْکِرُ لِأَوَّلِنا؛⁽²⁾کسی که فرزندم - مهدی علیه السلام - را انکار کند، مانند کسی است که تمام پیامبران و رسولان الهی را قبول داشته باشد، اما نبوت رسول خداصلی الله علیه وآله را انکار نماید، و انکار کننده رسول خداصلی الله علیه وآله مانند کسی است که همه انبیاء را انکار نماید؛ چون اطاعت آخرین امام ما به منزله اطاعت اولین امام است و منکر آخرین امام ما به منزله منکر اولین امام است».

ویژگیهای حضرت مهدی علیه السلام

اسامی و اوصاف و القاب حضرت مهدی علیه السلام

مرحوم ثقة الاسلام نوری در بیان اسماء شریفه امام عصرعلیه السلام، با استناد به آیات و روایات و کتب آسمانی پیشین و تعبیرات راویان و تاریخ نگاران تعداد یکصد و هشتاد و دو اسم و لقب برای حضرت مهدی علیه السلام ذکر می کند و مدّعی است که در این مقام، از استنباطهای شخصی و استحسان های غیر قطعی خودداری نموده است که در غیر این صورت چندین برابر این اسماء و القاب، قابل استخراج از کتب مختلفه بود، که از آن جمله است:

محمّد، احمد، عبد اللَّه، محمود، مهدی، برهان، حجّت، حامد، خلف صالح، داعی، شرید، صاحب، غائب، قائم، منتظر و...⁽¹⁾

کنیه های آن حضرت عبارتند از: ابوالقاسم (هم کنیه پیامبرصلی الله علیه وآله)، ابو عبداللَّه، ابوصالح که مرحوم نوری ابوابراهیم، ابوالحسن و ابوتراب را نیز از کنیه های ایشان شمرده است.در اینجا به ذکر پاره ای عناوین و صفات که در ضمن زیارتهای مختلف و ادعیه مربوط به حضرت مهدی علیه السلام مورد تصریح قرار گرفته است، اشاره داریم. با این امید که دقّت و تأمّلی در آنها، ما را با شؤونات مختلفه آن بزرگوار آشنا ساخته و مقاماتی را که غالباً از لسان معصومین علیهم السلام در ضمن این دعاها و زیارتها برای امام دوازدهم علیه السلام برشمرده شده برایمان روشن تر سازد.

قابل ذکر اینکه تمام این عناوین و اوصاف به طور خاصّ در مورد حضرت مهدی علیه السلام وارد گردیده، اگرچه بسیاری از آنها در مورد سایر امامان بزرگوار اسلام علیهم السلام نیز می تواند مصداق داشته باشد.

دیگر اینکه، آنچه ذکر می شود، نه به ادعای اسم یا لقب آن حضرت، بلکه به عنوان بهره وری از تعابیر موجود در نصوص زیارت و دعاست، اعم از اینکه واژه ای مفرد یا جمله ای توصیفی باشد.

بقیّة اللَّه: باقیمانده خدا در زمین.

خلیفة اللَّه: جانشین خدا در میان خلایق.

وجه اللَّه: مظهر جمال و جلال خدا، سمت و سوی الهی که اولیای حق رو به او دارند.

باب اللَّه: دروازه همه معارف الهی، دری که خداجویان برای ورود به ساحت قدس الهی قصدش می کنند.

داعی اللَّه: دعوت کننده الهی، فرا خواننده مردم به سوی خدا، منادی راستین هدایت إلی اللَّه.

سبیل اللَّه: راه خدا، که هر کس سلوکش را جز در راستای آن قرار دهد، سرانجامی جز هلاکت نخواهد داشت.

ولیّ اللَّه: سرسپرده به ولایت خدا و حامل ولایت الهی، دوست خدا.

حجّة اللَّه: حجّت خدا، برهان پروردگار، آن کس که برای هدایت در دنیا، و حساب در آخرت به او احتجاج می کنند.

نور اللَّه: نور خاموشی ناپذیر خدا، ظاهر کننده همه معارف و حقایق توحیدی، مایه هدایت ره جویان.

عین اللَّه: دیده بیدار خدا در میان خلق، دیده بان هستی، چشم خدا در مراقبت کردار بندگان.

سلالة النبوّة: فرزند نبوّت، باقیمانده نسل پیامبران.

خاتم الأوصیاء: پایان بخش سلسله امامت، آخرین جانشین پیامبرصلی الله علیه وآله.

علم الهدی: پرچم هدایت، رایت همیشه افراشته در راه خدا، نشان مسیر حقیقت.

سفینة النجاة: کشتی نجات، وسیله رهایی از غرقاب ضلالت، سفینه رستگاری.

عین الحیوة: چشمه زندگی، منبع حیات حقیقی.

القائم المنتظر: قیام کننده مورد انتظار، انقلاب بی نظیری که همه صالحان چشم انتظار قیام جهانی اویند.

العدل المشتهر: عدالت مشهور، تحقق بخش عدالت موعود.

السیف الشاهر: شمشیر کشیده حق، شمشیر از نیام برآمده در اقامه عدل و داد.

القمر الزاهر: ماه درخشان، ماهتاب دل افروز شبهای سیاه فتنه و جور.

شمس الظلام: خورشید آسمان هستی ظلمت گرفتگان، مهر تابنده در ظلمات زمین.

ربیع الأنام: بهار مردمان، سرفصل شکوفایی انسان، فصل اعتدال خلایق.

نضرة الأیّام: طراوت روزگار، شادابی زمان، سرّ سرسبزی دوباره تاریخ.

الدین المأثور: تجسّم دین، تجسید آیین برجا مانده از آثار پیامبران، خود دین، کیان آیین، روح مذهب.

الکتاب المسطور: قرآن مجسّم، کتاب نوشته شده با قلم تکوین، معجزه پیامبر درهیأت بشری.

صاحب الأمر: دارنده ولایت امر الهی، صاحب فرمان و اختیاردار شریعت.

صاحب الزمان: اختیاردار زمانه، فرمانده کلّ هستی به اذن حقّ.

مطهّر الأرض: تطهیر کننده زمین که مسجد خداست، از بین برنده پلیدی و ناپاکی از بسیط خاک.

ناشر العدل: برپا دارنده عدالت، برافرازنده پرچم عدل و داد در سراسر گیتی.

مهدیّ الأمم: هدایتگر همه امّت ها، راه یافته راهنمای همه طوایف بشریت.

جامع الکلم: گردآورنده همه کلمه ها بر اساس کلمه توحید، وحدت بخش همه صف ها.

ناصر حقّ اللَّه: یاری گر حقّ خدا، یاور حقیقت.

دلیل إرادة اللَّه: راهنمای مردم به سوی مقاصد الهی، راه بلد و راهبر انسانها در راستای اراده خداوند.

الثائر بأمر اللَّه: قیام کننده به دستور الهی، برانگیخته به فرمان پروردگار، شورنده برغیر خدا به امر او.

محیی المؤمنین: احیاگر مؤمنان، حیات بخش دلهای اهل ایمان.

مبیر الکافرین: نابود کننده کافران، درهم شکننده کاخ کفر، هلاک کننده کفار.

معزّ المؤمنین: عزّت بخش مؤمنان، ارزش دهنده اهل ایمان.

مذلّ الکافرین: خوار کننده کافران، درهم شکننده جبروت کفر پیشگان.

منجی المستضعفین: نجات دهنده مستضعفان، رهایی بخش استضعاف کشیدگان.

سیف اللَّه الذی لا ینبو: شمشیر قهر خدا که کندی نپذیرد.

میثاق اللَّه الذی أخذه: پیمان بندگی خدا که از بندگان گرفته شده.

مدار الدهر: مدار روزگار، محور گردونه وجود، مرکز پیدایش زمان.

ناموس العصر: نگهدارنده زمان، کیان هستی دوران.

کلمة اللَّه التامّة: کلمه تامّه خداوند، حجّت بالغه الهی.

تالی کتاب اللَّه: تلاوت کننده کتاب خدا، قاری آیات کریمه قرآن.

وعد اللَّه الذی ضمنه: وعده ضمانت شده خدا، پیمان تخلف ناپذیر الهی.

رحمة اللَّه الواسعة: رحمت بی پایان الهی، رحمت بی کرانه پروردگار، رحمت گسترده حق.

حافظ أسرار ربّ العالمین: نگهبان اسرار پروردگار، حافظ رازهای ربوبی.

معدن العلوم النبویّة: گنجینه دانش های پیامبری، خزانه معارف نبوی.

نظام الدین: نظام بخش دین.

یعسوب المتّقین: پیشوای متقین.

معزّ الأولیاء: عزّت بخش یاران.

مذلّ الأعداء: خوار کننده دشمنان.

وارث الأنبیاء: میراث بر پیامبران.

نور أبصار الوری: نور دیدگان خلایق.

الوتر الموتور: خونخواه شهیدان.

کاشف البلوی: برطرف کننده بلاها.

المعدّ لقطع دابر الظلمة: مهیّا شده برای ریشه کن کردن ظالمان.

المنتظر لإقامة الأمت والعوج: مورد انتظار برای از بین بردن کژیها و نادرستی ها.

المترجی لإزالة الجور والعدوان: مورد آرزو برای برطرف کردن ستم و تجاوز.

المدّخر لتجدید الفرائض والسنن: ذخیره شده برای تجدید واجبات و سنن الهی.

المؤمّل لإحیاء الکتاب وحدوده: مورد امید برای زنده ساختن دوباره قرآن و حدود آن.

جامع الکلمة علی التقوی: گردآورنده مردم بر اساس تقوی.

السبب المتصل بین الأرض والسماء: واسطه بین آسمان وزمین، کانال رحمت حق برخلق.

صاحب یوم الفتح وناشر رایة الهدی: صاحب روز پیروزی و برافرازنده پرچم هدایت.

مؤلّف شمل الصلاح والرضا: الفت دهنده دلها بر اساس رضایت و درستکاری.

الطالب بدم المقتول بکربلاء: خونخواه شهید کربلا.

المنصور علی من اعتدی علیه وافتری: یاری شده علیه دشمنان و افترا زنندگان.

المضطرّ الذی یجاب إذا دعی: پریشان و درمانده که چون دعا کند دعایش مستجاب شود.

برخی ویژگی های ظاهری

1 - شبیه پیامبرصلی الله علیه وآله

حضرت مهدی علیه السلام سیمایی چون سیمای پیامبرصلی الله علیه وآله دارد، در رفتار و گفتار و سیرت نیز شبیه و همانند اوست.

امیر المؤمنین علیه السلام روزی به فرزند خود امام حسین علیه السلام نظر افکنده، به اصحاب خود فرمودند:

«سَیَخْرُجُ اللَّهُ مِنْ صُلْبِهِ رَجُلاً بِاسْمِ نَبِیِّکُمْ، یَشْبَهُهُ فِی الخَلْقِ وَالخُلْقِ⁽¹⁾در آینده خداوند از نسل او مردی را پدید می آورد که همنام پیامبر شماست و در ویژگی های ظاهری و سجایای اخلاقی به او شباهت دارد».

2 - زیبا و خوش صورت

زیبایی اگر به اعتدال و تناسب اعضای چهره، یا به گیرایی نگاه و نورانیت صورت و جذّابیت آن باشد، همگی در وجود نازنین یادگار پیامبرصلی الله علیه وآله به ودیعت نهاده شده است

امیر المؤمنین علیه السلام در وصف زیبایی آن حضرت فرمودند:

«هُوَ شآبٌّ مَرْبُوعُ القامَةِ حَسَنُ الوَجْهِ».⁽¹⁾

3 - گشاده پیشانی

حضرت علی علیه السلام در این باره فرمودند:

«هُوَ رَجُلٌ أَجْلَی الجَبِینِ، نُورُ وَجْهِهِ یَعْلُو سِوادَ لَحْیَتِهِ وَرَأْسِهِ؛⁽²⁾پیشانی بلند و گشاده اش بر هیبت و وقار چهره زیبایش می افزاید، و چنان نوری بر چهره و جبین او پیداست که سیاهی موهای سر و محاسن شریفش را تحت الشعاع قرار می دهد».

4 - میانه قامت

حضرت علی علیه السلام فرمودند:

«لَیْسَ بِالطَّوِیلِ الشَّامِخِ وَلا بِالقَصِیرِ اللاَّزِقِ، بَلْ مَرْبُوعُ القامَةِ؛⁽³⁾قامتی نه دراز و بی اندازه، و نه کوتاه بر زمین چسبیده دارد، بلکه اندامش معتدل و میانه است».

5 - دارای دو خال مخصوص

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«بِالقآئِمِ عَلامَتانِ: شامَةٌ فِی رَأْسِهِ وَدآءُ الحَزازِ بِرَأْسِهِ، وَشامَةٌ بَیْنَ

کِتْفَیْهِ مِنْ جانِبِهِ الأَیْسَرِ تَحْتَ کِتْفَیْهِ وَرَقَةً مِثْلَ وَرَقَةِ الآسِ؛⁽¹⁾خالی بر چهره دارد که بر گونه راستش همچون دانه مُشکی میان سفیدی صورتش می درخشد و خالی دیگر بین دو کتفش متمایل به جانب چپ بدن دارد».

درباره شمایل ظاهری امام زمان علیه السلام، پاره ای صفات دیگر از مجموعه روایات وارده در این باب می توان به دست آورد:

«اَللَّهُمَّ أَرِنِی الطَّلْعَةَ الرَّشِیدَةَ وَالغُرَّةَ الحَمِیدَةَ وَاکْحُلْ ناظِرِی بِنَظْرَةٍ مِنِّی إِلَیْهِ؛⁽³⁾بارخدایا! آن جمال بارشادت و پیشانی نورانی ستایش شده را، به من بنمایان، و چشمم را به نگاهی به او سرمه کن».